# Il-Ġurnal Uffiċjali C 389/21 t

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 389 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 5921 ta' Ottubru 2016 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 389

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 5921 ta' Ottubru 2016

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet |
| | RIŻOLUZZJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016 |
| 2016/C 389/01 | Riżoluzzjoni dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2017 | 1 |
| | OPINJONIJIET |
| | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew |
| | Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016 |
| 2016/C 389/02 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impatt fuq setturi industrijali ewlenin (u fuq l-impjiegi u t-tkabbir) li ċ-Ċina tiġi potenzjalment trattata bħala ekonomija tas-suq (għall-fini ta’ strumenti għad-difiża tan-negozju) (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 13 |
| 2016/C 389/03 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-ħolqien ta’ koalizzjoni tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali sottonazzjonali biex jiġu ssodisfati l-impenji tal-Ftehim ta’ Pariġi (opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 20 |
| 2016/C 389/04 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-pilastru diġitali tat-tkabbir: l-anzjani onlajn, potenzjal ta’ 25 % tal-popolazzjoni Ewropea (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 28 |
| 2016/C 389/05 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew L-Inizjattiva taċ-ċittadini ewropej (reviżjoni) (Opinjoni fuq inizjattiva proprja) | 35 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016

2016/C 389/01

Riżoluzzjoni dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2017

1

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016

2016/C 389/02

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-impatt fuq setturi industrijali ewlenin (u fuq l-impjiegi u t-tkabbir) li ċ-Ċina tiġi potenzjalment trattata bħala ekonomija tas-suq (għall-fini ta’ strumenti għad-difiża tan-negozju) (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

13

2016/C 389/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-ħolqien ta’ koalizzjoni tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali sottonazzjonali biex jiġu ssodisfati l-impenji tal-Ftehim ta’ Pariġi (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

20

2016/C 389/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-pilastru diġitali tat-tkabbir: l-anzjani onlajn, potenzjal ta’ 25 % tal-popolazzjoni Ewropea (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

28

2016/C 389/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew L-Inizjattiva taċ-ċittadini ewropej (reviżjoni) (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

35

---

| | III   Atti preparatorji |
| --- | --- |
| | IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW |
| | Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016 |
| 2016/C 389/06 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar pjan ta’ azzjoni dwar il-VAT — Lejn żona unika tal-VAT fl-UE — Iż-żmien biex niddeċiedu [COM(2016) 148 final] | 43 |
| 2016/C 389/07 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-Industrija 4.0 u t-trasformazzjoni diġitali: it-triq ’il quddiem [COM(2016) 180 final] | 50 |
| 2016/C 389/08 | Opinjoni tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment — L-Azzar: Iż-żamma tal-impjieg sostenibbli u t-tkabbir fl-Ewropa [COM(2016) 155 final] | 60 |
| 2016/C 389/09 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd u l-protezzjoni ta’ ekosistemi tal-baħar permezz ta’ miżuri tekniċi, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006, (KE) Nru 1098/2007 (KE) Nru 1224/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru 1343/2011 u (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 894/97, (KE) Nru 850/98, (KE) Nru 2549/2000, (KE) Nru 254/2002, (KE) Nru 812/2004 u (KE) Nru 2187/2005 [COM(2016) 134 final – 2016/0074 (COD)] | 67 |
| 2016/C 389/10 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-Traffikar ta’ Organiżmi Selvaġġi [COM(2016) 87 final] | 74 |
| 2016/C 389/11 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi regoli dwar it-tpoġġija għad-dispożizzjoni fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 1069/2009 u (KE) Nru 1107/2009 [COM(2016) 0157 final — 2016/0084 (COD)] | 80 |
| 2016/C 389/12 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa (COM(2015) 598 final) | 86 |
| 2016/C 389/13 | Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 96/50/KE u d-Direttiva tal-Kunsill 91/672/KEE (COM(2016) 82 final — 2016/0050 (COD)) | 93 |

III   Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016

2016/C 389/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar pjan ta’ azzjoni dwar il-VAT — Lejn żona unika tal-VAT fl-UE — Iż-żmien biex niddeċiedu [COM(2016) 148 final]

43

2016/C 389/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-Industrija 4.0 u t-trasformazzjoni diġitali: it-triq ’il quddiem [COM(2016) 180 final]

50

2016/C 389/08

Opinjoni tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment — L-Azzar: Iż-żamma tal-impjieg sostenibbli u t-tkabbir fl-Ewropa [COM(2016) 155 final]

60

2016/C 389/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd u l-protezzjoni ta’ ekosistemi tal-baħar permezz ta’ miżuri tekniċi, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006, (KE) Nru 1098/2007 (KE) Nru 1224/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru 1343/2011 u (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 894/97, (KE) Nru 850/98, (KE) Nru 2549/2000, (KE) Nru 254/2002, (KE) Nru 812/2004 u (KE) Nru 2187/2005 [COM(2016) 134 final – 2016/0074 (COD)]

67

2016/C 389/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-Traffikar ta’ Organiżmi Selvaġġi [COM(2016) 87 final]

74

2016/C 389/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi regoli dwar it-tpoġġija għad-dispożizzjoni fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 1069/2009 u (KE) Nru 1107/2009 [COM(2016) 0157 final — 2016/0084 (COD)]

80

2016/C 389/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa (COM(2015) 598 final)

86

2016/C 389/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 96/50/KE u d-Direttiva tal-Kunsill 91/672/KEE (COM(2016) 82 final — 2016/0050 (COD))

93

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/1 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/1

---

Riżoluzzjoni dwar “Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2017”

(2016/C 389/01)

2017 – Sena għal impetu ġdid u Solidarjetà ikbar fl-Ewropa

Dikjarazzjoni ta’ Politika

Il-KESE jiddispjaċih dwar ir-riżultat tal-votazzjoni taċ-ċittadini tar-Renju Unit biex jitilqu mill-UE. Kien vot demokratiku, b’mod leġittimu, iżda l-konsegwenzi tiegħu se jolqtu mhux biss Renju Unit diviż iżda wkoll lill-UE kollha. Issa ser jinfetaħ proċess twil u diffiċli ta’ negozjati sabiex jiġu definiti l-kundizzjonijiet ta’ dan il-ħruġ. Ma nafux kif u meta ser jiġi implimentat l-Artikolu 50 tat-Trattat iżda l-KESE jitlob għal bidu rapidu tan-negozjati bħala reazzjoni għal din l-inċertezza dwar il-futur tal-UE, u dwar l-istruttura istituzzjonali u politika tiegħu. Ir-reazzjoni tas-swieq finanzjarji hija sinjal ċar li huwa probabbli li jkun hemm riċessjoni ġdida (u mhux biss fir-Renju Unit) u l-UE għandha tirreaġixxi b’urġenza.

Il-KESE jitlob li jkun involut bis-sħiħ fil-proċess tan-negozjati mar-Renju Unit. Huwa ċar li l-votazzjoni taċ-ċittadini Brittaniċi huwa appell ġdid u urġenti biex l-istituzzjonijiet Ewropej iqumu fuq saqajhom; iċ-ċittadini jeħtieġu li jiġu involuti fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-UE u l-impatt tal-Brexit huwa kwistjoni ewlenija li għandha tiġi ġestita bl-appoġġ sħiħ taċ-ċittadini tal-pajjiżi l-oħrajn tal-UE wkoll. Il-KESE, li jirrappreżenta l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, huwa lest li jipparteċipa b’mod attiv f’dan il-proċess.

Fl-aħħar nett, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni Ewropea għandha tqis mill-ġdid l-10 oqsma prijoritarji tal-programm tagħha, filwaqt li tqis il-ħtieġa li tiġġestjoni l-Brexit b’urġenza, bl-implikazzjonijiet istituzzjonali, politiċi, ekonomiċi u soċjali kollha tiegħu.

| 1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jesprimi t-tħassib kbir tiegħu dwar l-istat tal-Unjoni Ewropea. Il-kuntest politiku u ekonomiku attwali, f’ambjent ta’ żieda fin-nuqqas ta’ fiduċja min-naħa taċ-ċittadini Ewropej lejn il-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE, ifisser li l-Kummissjoni Ewropea trid taħdem biex terġa’ tibni spirtu ta’ solidarjetà u responsabbiltà, kif diġà ddikjarat fil-Programm ta’ Ħidma għall-2016. Hemm sinjali dejjem iktar ċari ta’ nuqqas ta’ rieda min-naħa tal-Istati Membri biex isibu soluzzjonijiet komuni u koeżivi. Fl-istess ħin, li ċ-ċittadini jiġu konvinti mis-sjieda tagħhom tal-objettivi tal-UE għandu jkun pedament tal-azzjoni tal-UE. |
| --- | --- |

1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew jesprimi t-tħassib kbir tiegħu dwar l-istat tal-Unjoni Ewropea. Il-kuntest politiku u ekonomiku attwali, f’ambjent ta’ żieda fin-nuqqas ta’ fiduċja min-naħa taċ-ċittadini Ewropej lejn il-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE, ifisser li l-Kummissjoni Ewropea trid taħdem biex terġa’ tibni spirtu ta’ solidarjetà u responsabbiltà, kif diġà ddikjarat fil-Programm ta’ Ħidma għall-2016. Hemm sinjali dejjem iktar ċari ta’ nuqqas ta’ rieda min-naħa tal-Istati Membri biex isibu soluzzjonijiet komuni u koeżivi. Fl-istess ħin, li ċ-ċittadini jiġu konvinti mis-sjieda tagħhom tal-objettivi tal-UE għandu jkun pedament tal-azzjoni tal-UE.

| 2. | Il-kriżi tar-refuġjati teħtieġ azzjoni umanitarja urġenti. Fl-istess ħin, trid tingħata attenzjoni speċjali lid-diffikultà ffaċċjata mill-gvernijiet Ewropej fl-għoti ta’ soluzzjonijiet li jaqblu magħhom iċ-ċittadini Ewropej kollha, li qed iħossuhom insiguri u qed jibżgħu. Iridu jinfetħu kurituri legali siguri u l-UE trid timxi b’konvinzjoni lejn Sistema Komuni tal-Asil, u tiffinalizza l-inizjattivi ta’ politika u leġislattivi maħruġa f’Mejju u Lulju tal-2016. Il-Kummissjoni Ewropea għandha żżid l-isforzi biex tinforza l-istat tad-dritt fl-implimentazzjoni tal-acquis tal-UE fl-oqsma tal-migrazzjoni u l-asil u tiżgura l-ġestjoni responsabbli taż-Żona Schengen sabiex terġa’ tiġi stabbilita l-fiduċja reċiproka u s-sostenibbiltà taż-żona tal-moviment liberu. Jekk il-Ftehim ta’ Schengen jitqiegħed fil-periklu, dan jolqot il-qalba tal-proġett Ewropew u jirrestrinġi l-progress tiegħu. Id-domanda ġusta għal iktar kontroll u ġestjoni regolati – b’konformità sħiħa mal-istat tad-dritt – tal-fruntieri esterni, it-talba leġittima tal-pubbliku ġenerali għal iktar sikurezza u sigurtà, u d-domanda għal kooperazzjoni iktar mill-qrib fil-ġlieda kontra t-terroriżmu ma jistgħux ifissru l-bini ta’ ostakli fi ħdan l-UE u r-restrizzjoni tal-moviment liberu ta’ persuni. |
| --- | --- |

2.

Il-kriżi tar-refuġjati teħtieġ azzjoni umanitarja urġenti. Fl-istess ħin, trid tingħata attenzjoni speċjali lid-diffikultà ffaċċjata mill-gvernijiet Ewropej fl-għoti ta’ soluzzjonijiet li jaqblu magħhom iċ-ċittadini Ewropej kollha, li qed iħossuhom insiguri u qed jibżgħu. Iridu jinfetħu kurituri legali siguri u l-UE trid timxi b’konvinzjoni lejn Sistema Komuni tal-Asil, u tiffinalizza l-inizjattivi ta’ politika u leġislattivi maħruġa f’Mejju u Lulju tal-2016. Il-Kummissjoni Ewropea għandha żżid l-isforzi biex tinforza l-istat tad-dritt fl-implimentazzjoni tal-acquis tal-UE fl-oqsma tal-migrazzjoni u l-asil u tiżgura l-ġestjoni responsabbli taż-Żona Schengen sabiex terġa’ tiġi stabbilita l-fiduċja reċiproka u s-sostenibbiltà taż-żona tal-moviment liberu. Jekk il-Ftehim ta’ Schengen jitqiegħed fil-periklu, dan jolqot il-qalba tal-proġett Ewropew u jirrestrinġi l-progress tiegħu. Id-domanda ġusta għal iktar kontroll u ġestjoni regolati – b’konformità sħiħa mal-istat tad-dritt – tal-fruntieri esterni, it-talba leġittima tal-pubbliku ġenerali għal iktar sikurezza u sigurtà, u d-domanda għal kooperazzjoni iktar mill-qrib fil-ġlieda kontra t-terroriżmu ma jistgħux ifissru l-bini ta’ ostakli fi ħdan l-UE u r-restrizzjoni tal-moviment liberu ta’ persuni.

| 3. | Qed jinħoloq tħassib ikbar dwar il-firxa ta’ sentimenti anti-Ewropej u ż-żieda fir-rappreżentanza politika ta’ movimenti ksenofobiċi u populisti fil-parlamenti nazzjonali u fis-soċjetà inġenerali, li jheddu l-valuri demokratiċi fl-Ewropa. F’ċerti Stati Membri dawn il-movimenti huma f’pożizzjoni li jinfluwenzaw lill-gvern. Din l-ostilità lejn l-Ewropa kollha kemm hi tista’ twassal għal dibattitu riskjuż dwar mekkaniżmi ta’ nonparteċipazzjoni mogħtija lill-gvernijiet abbażi tal-ħtiġijiet politiċi kontemporanji u rispettivi tagħhom, kif wera d-dibattitu Brexit. L-UE teħtieġ li tirrispondi għal din it-tendenza lejn protezzjoniżmu u nazzjonaliżmu billi tiffaċċjaha fil-livell kulturali. |
| --- | --- |

3.

Qed jinħoloq tħassib ikbar dwar il-firxa ta’ sentimenti anti-Ewropej u ż-żieda fir-rappreżentanza politika ta’ movimenti ksenofobiċi u populisti fil-parlamenti nazzjonali u fis-soċjetà inġenerali, li jheddu l-valuri demokratiċi fl-Ewropa. F’ċerti Stati Membri dawn il-movimenti huma f’pożizzjoni li jinfluwenzaw lill-gvern. Din l-ostilità lejn l-Ewropa kollha kemm hi tista’ twassal għal dibattitu riskjuż dwar mekkaniżmi ta’ nonparteċipazzjoni mogħtija lill-gvernijiet abbażi tal-ħtiġijiet politiċi kontemporanji u rispettivi tagħhom, kif wera d-dibattitu Brexit. L-UE teħtieġ li tirrispondi għal din it-tendenza lejn protezzjoniżmu u nazzjonaliżmu billi tiffaċċjaha fil-livell kulturali.

| 4. | Madankollu, m’għandniex ninsew jew nimminaw il-kisbiet li l-UE żgura s’issa u l-integrazzjoni ekonomika issa trid tiġi kkompletata b’integrazzjoni politika u soċjali iktar fil-fond. Is-suq uniku huwa element ewlieni tal-integrazzjoni Ewropea u l-funzjonament tal-kondizzjonijiet ekwivalenti għandu jiġi ppreservat akkost ta’ kollox. Iċ-ċittadini jridu jifformaw parti attiva minn dan il-proċess. Id-djalogu fil-livell lokali, nazzjonali u Ewropew irid jissaħħaħ u jiġi strutturat bl-għajnuna tas-soċjetà ċivili, inkluiżi l-imsieħba soċjali, li huma kollha kruċjali għat-tfassil ta’ mogħdija ġdida għall-Ewropa. |
| --- | --- |

4.

Madankollu, m’għandniex ninsew jew nimminaw il-kisbiet li l-UE żgura s’issa u l-integrazzjoni ekonomika issa trid tiġi kkompletata b’integrazzjoni politika u soċjali iktar fil-fond. Is-suq uniku huwa element ewlieni tal-integrazzjoni Ewropea u l-funzjonament tal-kondizzjonijiet ekwivalenti għandu jiġi ppreservat akkost ta’ kollox. Iċ-ċittadini jridu jifformaw parti attiva minn dan il-proċess. Id-djalogu fil-livell lokali, nazzjonali u Ewropew irid jissaħħaħ u jiġi strutturat bl-għajnuna tas-soċjetà ċivili, inkluiżi l-imsieħba soċjali, li huma kollha kruċjali għat-tfassil ta’ mogħdija ġdida għall-Ewropa.

| 5. | Iż-żgħażagħ huma prijorità għal din il-bidla kulturali, peress li dawn huma kemm l-iktar affettwati mill-qgħad, iżda joffru wkoll l-ikbar potenzjal għas-soluzzjoni tal-kriżi. Filwaqt li tibni fuq it-tagħlimiet meħuda, il-“ġenerazzjoni tal-Erasmus” turi ftuħ u prontezza biex titkellem u tikber flimkien ma’ persuni u kulturi differenti. Għal din ir-raġuni l-Kummissjoni trid toffri opportunitajiet, minbarra r-riżultati timidi tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ, biex iż-żgħażagħ kollha jibbenefikaw minn skambji Ewropej, irrispettivament mil-livell ta’ edukazzjoni u l-istatus okkupazzjonali tagħhom. |
| --- | --- |

5.

Iż-żgħażagħ huma prijorità għal din il-bidla kulturali, peress li dawn huma kemm l-iktar affettwati mill-qgħad, iżda joffru wkoll l-ikbar potenzjal għas-soluzzjoni tal-kriżi. Filwaqt li tibni fuq it-tagħlimiet meħuda, il-“ġenerazzjoni tal-Erasmus” turi ftuħ u prontezza biex titkellem u tikber flimkien ma’ persuni u kulturi differenti. Għal din ir-raġuni l-Kummissjoni trid toffri opportunitajiet, minbarra r-riżultati timidi tal-Garanzija għaż-Żgħażagħ, biex iż-żgħażagħ kollha jibbenefikaw minn skambji Ewropej, irrispettivament mil-livell ta’ edukazzjoni u l-istatus okkupazzjonali tagħhom.

| 6. | Fi klima ekonomika u soċjali li tibqa’ inċerta, il-Kummissjoni Ewropea hija mħeġġa tuża r-riżorsi kollha disponibbli biex tagħti spinta lit-tkabbir, lill-impjiegi ta’ kwalità għolja u lill-progess soċjali. L-investimenti finanzjarji, produttivi u soċjali għadhom ‘il bogħod mit-treġġigħ lura għal-livelli ta’ qabel il-kriżi. Huwa meħtieġ ambjent makroekonomiku li jtejjeb it-tkabbir, immexxi minn ambjent favorevoli ta’ investiment fi ħdan suq intern li jiffunzjona tajjeb. Għandhom jiġu indirizzati l-aspetti kollha ta’ kompetittività internazzjonali, u ż-żieda fid-domanda domestika tista’ tagħti spinta lill-kumpaniji Ewropej fis-suq globali, bl-istimolu ta’ ċirku virtuż li jkun ta’ benefiċċju għal kulħadd. |
| --- | --- |

6.

Fi klima ekonomika u soċjali li tibqa’ inċerta, il-Kummissjoni Ewropea hija mħeġġa tuża r-riżorsi kollha disponibbli biex tagħti spinta lit-tkabbir, lill-impjiegi ta’ kwalità għolja u lill-progess soċjali. L-investimenti finanzjarji, produttivi u soċjali għadhom ‘il bogħod mit-treġġigħ lura għal-livelli ta’ qabel il-kriżi. Huwa meħtieġ ambjent makroekonomiku li jtejjeb it-tkabbir, immexxi minn ambjent favorevoli ta’ investiment fi ħdan suq intern li jiffunzjona tajjeb. Għandhom jiġu indirizzati l-aspetti kollha ta’ kompetittività internazzjonali, u ż-żieda fid-domanda domestika tista’ tagħti spinta lill-kumpaniji Ewropej fis-suq globali, bl-istimolu ta’ ċirku virtuż li jkun ta’ benefiċċju għal kulħadd.

| 7. | Il-governanza ekonomika trid tkun ingranata lejn tkabbir u progress soċjali, bl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet kollha tal-Komunikazzjoni dwar Passi lejn l-Ikkompletar tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għall-2016. Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għandhom jagħmlu użu aħjar mill-flessibbiltà fi ħdan ir-regoli eżistenti għall-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir sabiex jistimulaw it-tkabbir. Is-sjieda tas-Semestru Ewropew għandha tiżdied, billi tiġi involuta s-soċjetà ċivili inġenerali u tiġi rikonoxxuta l-ispeċifiċità tal-imsieħba soċjali fil-livell Ewropew u dak nazzjonali. |
| --- | --- |

7.

Il-governanza ekonomika trid tkun ingranata lejn tkabbir u progress soċjali, bl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet kollha tal-Komunikazzjoni dwar Passi lejn l-Ikkompletar tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għall-2016. Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għandhom jagħmlu użu aħjar mill-flessibbiltà fi ħdan ir-regoli eżistenti għall-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir sabiex jistimulaw it-tkabbir. Is-sjieda tas-Semestru Ewropew għandha tiżdied, billi tiġi involuta s-soċjetà ċivili inġenerali u tiġi rikonoxxuta l-ispeċifiċità tal-imsieħba soċjali fil-livell Ewropew u dak nazzjonali.

| 8. | L-istrateġija Ewropa 2020 aġġornata għandha tintrabat mal-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti bl-inkorporazzjoni tal-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli (SDGs), il-kunsiderazzjoni tal-aspetti ekonomiċi, soċjali u ambjentali bħala komponenti inseparabbli u interdipendenti, u t-tiġdid tal-isforzi biex jintlaħqu dawk l-għanijiet soċjali li fihom l-UE għadha lura. |
| --- | --- |

8.

L-istrateġija Ewropa 2020 aġġornata għandha tintrabat mal-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti bl-inkorporazzjoni tal-għanijiet ta’ żvilupp sostenibbli (SDGs), il-kunsiderazzjoni tal-aspetti ekonomiċi, soċjali u ambjentali bħala komponenti inseparabbli u interdipendenti, u t-tiġdid tal-isforzi biex jintlaħqu dawk l-għanijiet soċjali li fihom l-UE għadha lura.

| 9. | Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni teżerċita t-tmexxija tagħha fil-bini ta’ kunsens u impenn fil-Parlament Ewropew u l-Kunsill sabiex tissaħħaħ l-aġenda interna u esterna tal-UE. |
| --- | --- |

9.

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni teżerċita t-tmexxija tagħha fil-bini ta’ kunsens u impenn fil-Parlament Ewropew u l-Kunsill sabiex tissaħħaħ l-aġenda interna u esterna tal-UE.

| 10. | F’dan l-isfond il-KESE, jistieden lill-Kummissjoni tiffoka l-programm ta’ ħidma tagħha għall-2017 fuq it-tliet oqsma strateġiċi li ġejjin, filwaqt li tirrikonoxxi li d-dimensjonijiet interni u esterni kif ukoll id-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u politiċi huma inseparabbli: |
| --- | --- |

10.

F’dan l-isfond il-KESE, jistieden lill-Kummissjoni tiffoka l-programm ta’ ħidma tagħha għall-2017 fuq it-tliet oqsma strateġiċi li ġejjin, filwaqt li tirrikonoxxi li d-dimensjonijiet interni u esterni kif ukoll id-dimensjonijiet ekonomiċi, soċjali u politiċi huma inseparabbli:

10.1.   
  Tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika u soċjali tal-UE

| — | Sabiex jinkiseb pjan ta’ investiment li jammonta għal mill-inqas 2 % tal-PDG tal-UE, il-KESE jirrakkomanda stimulu fiskali, permezz ta’ investiment pubbliku fost affarijiet oħra, immirat lejn investimenti li jistimulaw l-innovazzjoni u t-tkabbir, filwaqt li tingħata prijorità lil setturi bħall-enerġija, l-infrastruttura tat-trasport u tal-broadband, id-diġitalizzazzjoni, l-ekonomija ċirkolari b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, l-ekonomija soċjali u l-ħiliet għal intraprenditorija u impjiegi ta’ kwalità. L-użu ta’ Fondi Ewropej għandu jkun konsistenti ma’ dawn l-objettivi. L-impriżi sostenibbli u t-tkabbir industrijali jeħtieġu li jiġu promossi flimkien ma’ pjan immirat għall-SMEs. |
| --- | --- |

—

Sabiex jinkiseb pjan ta’ investiment li jammonta għal mill-inqas 2 % tal-PDG tal-UE, il-KESE jirrakkomanda stimulu fiskali, permezz ta’ investiment pubbliku fost affarijiet oħra, immirat lejn investimenti li jistimulaw l-innovazzjoni u t-tkabbir, filwaqt li tingħata prijorità lil setturi bħall-enerġija, l-infrastruttura tat-trasport u tal-broadband, id-diġitalizzazzjoni, l-ekonomija ċirkolari b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, l-ekonomija soċjali u l-ħiliet għal intraprenditorija u impjiegi ta’ kwalità. L-użu ta’ Fondi Ewropej għandu jkun konsistenti ma’ dawn l-objettivi. L-impriżi sostenibbli u t-tkabbir industrijali jeħtieġu li jiġu promossi flimkien ma’ pjan immirat għall-SMEs.

| — | Fir-rigward tal-proċess tas-Semestru Ewropew, il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni ssegwi u tissodisfa b’mod preċiż l-objettivi kollha, kemm ekonomiċi kif ukoll soċjali, li jirrelataw mat-tfassil ta’ rakkomandazzjonijiet soċjali speċifiċi għall-pajjiż għar-reġistrazzjoni ta’ riżultati tanġibbli fil-kisba tal-miri tal-UE 2020 inklużi l-ġlieda kontra l-faqar u l-inugwaljanza. |
| --- | --- |

—

Fir-rigward tal-proċess tas-Semestru Ewropew, il-KESE jsejjaħ lill-Kummissjoni ssegwi u tissodisfa b’mod preċiż l-objettivi kollha, kemm ekonomiċi kif ukoll soċjali, li jirrelataw mat-tfassil ta’ rakkomandazzjonijiet soċjali speċifiċi għall-pajjiż għar-reġistrazzjoni ta’ riżultati tanġibbli fil-kisba tal-miri tal-UE 2020 inklużi l-ġlieda kontra l-faqar u l-inugwaljanza.

| — | L-ikkompletar tas-suq uniku jeħtieġ impenn qawwi min-naħa tal-Kummissjoni għall-prijoritajiet stabbiliti fl-2016. Il-moviment liberu tal-ħaddiema għandu jibqa’ prijorità; mobbiltà ġusta tfisser l-iżgurar tal-konformità mal-prinċipji ta’ trattament ugwali u nondiskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ nazzjonalità, b’konformità mal-acquis Ewropew għall-ħaddiema Ewropej. |
| --- | --- |

—

L-ikkompletar tas-suq uniku jeħtieġ impenn qawwi min-naħa tal-Kummissjoni għall-prijoritajiet stabbiliti fl-2016. Il-moviment liberu tal-ħaddiema għandu jibqa’ prijorità; mobbiltà ġusta tfisser l-iżgurar tal-konformità mal-prinċipji ta’ trattament ugwali u nondiskriminazzjoni fuq il-bażi ta’ nazzjonalità, b’konformità mal-acquis Ewropew għall-ħaddiema Ewropej.

| — | Il-prinċipju ta’ “paga ugwali għal xogħol ugwali fl-istess post tax-xogħol”, kif iddikjarat mill-President Juncker, fil-qafas ta’ mobilità tax-xogħol fl-UE, qed jiġi diskuss fi ħdan il-KESE Il-Kumitat diġà esprima t-tħassib tiegħu dwar id-distorsjonijiet li jistgħu jdgħajfu l-integrazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-kompetizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

—

Il-prinċipju ta’ “paga ugwali għal xogħol ugwali fl-istess post tax-xogħol”, kif iddikjarat mill-President Juncker, fil-qafas ta’ mobilità tax-xogħol fl-UE, qed jiġi diskuss fi ħdan il-KESE Il-Kumitat diġà esprima t-tħassib tiegħu dwar id-distorsjonijiet li jistgħu jdgħajfu l-integrazzjoni tas-suq tax-xogħol u l-kompetizzjoni ġusta.

| — | L-Unjoni Ekonomika u Monetarja hija fil-qalba tas-suq uniku, u l-KESE jinsisti li l-pilastri ekonomiċi, soċjali u politiċi tiegħu jeħtieġu li jiġu żviluppati. Iż-żona tal-euro, inklużi dawk il-pajjiżi li għadhom jixtiequ jingħaqdu, teħtieġ identità iktar b’saħħitha. |
| --- | --- |

—

L-Unjoni Ekonomika u Monetarja hija fil-qalba tas-suq uniku, u l-KESE jinsisti li l-pilastri ekonomiċi, soċjali u politiċi tiegħu jeħtieġu li jiġu żviluppati. Iż-żona tal-euro, inklużi dawk il-pajjiżi li għadhom jixtiequ jingħaqdu, teħtieġ identità iktar b’saħħitha.

| — | Biex isir użu mill-opportunitajiet ipprovduti mid-diġitalizzazzjoni jeħtieġ li jittieħdu miżuri fid-diversi oqsma. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi proċess konsultattiv regolari biex tiġġestjona l-impatt fuq l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tal-impjieg, il-produzzjoni, il-konsum u s-servizzi pubbliċi għaċ-ċittadini. Trid tingħata attenzjoni speċjali lill-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Ħiliet Diġitali, b’mod speċjali f’termini ta’ żgurar ta’ aċċessibbiltà għal kulħadd. |
| --- | --- |

—

Biex isir użu mill-opportunitajiet ipprovduti mid-diġitalizzazzjoni jeħtieġ li jittieħdu miżuri fid-diversi oqsma. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi proċess konsultattiv regolari biex tiġġestjona l-impatt fuq l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tal-impjieg, il-produzzjoni, il-konsum u s-servizzi pubbliċi għaċ-ċittadini. Trid tingħata attenzjoni speċjali lill-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ Ħiliet Diġitali, b’mod speċjali f’termini ta’ żgurar ta’ aċċessibbiltà għal kulħadd.

| — | L-Unjoni tal-Enerġija għadha ‘l bogħod milli tkun kompluta. Il-KESE jpoġġi sfida lill-Kummissjoni biex tħaffef l-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija biex tiżgura s-sigurtà ta’ provvisti tal-enerġija u prezzijiet raġonevoli permezz ta’ sorsi tal-enerġija diversifikati u suq tal-enerġija intern integrat bis-sħiħ. Huwa meħtieġ Fond ta’ Tranżizzjoni Ġust għall-appoġġ tal-proċess ta’ tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju. Fir-rigward tal-politika dwar il-klima hija meħtieġa azzjoni konkreta immedjata. Il-KE għandha tiżgura li s-soċjetà ċivili u ċ-ċittadini fil-livell globali, nazzjonali u subnazzjonali jsiru iktar involuti fl-iżvilupp, ir-rieżami u, fuq kollox, l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi. |
| --- | --- |

—

L-Unjoni tal-Enerġija għadha ‘l bogħod milli tkun kompluta. Il-KESE jpoġġi sfida lill-Kummissjoni biex tħaffef l-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija biex tiżgura s-sigurtà ta’ provvisti tal-enerġija u prezzijiet raġonevoli permezz ta’ sorsi tal-enerġija diversifikati u suq tal-enerġija intern integrat bis-sħiħ. Huwa meħtieġ Fond ta’ Tranżizzjoni Ġust għall-appoġġ tal-proċess ta’ tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju. Fir-rigward tal-politika dwar il-klima hija meħtieġa azzjoni konkreta immedjata. Il-KE għandha tiżgura li s-soċjetà ċivili u ċ-ċittadini fil-livell globali, nazzjonali u subnazzjonali jsiru iktar involuti fl-iżvilupp, ir-rieżami u, fuq kollox, l-implimentazzjoni tal-Ftehim ta’ Pariġi.

| — | Il-kriżi tar-refuġjati teħtieġ li tkun ġestita kif xieraq. Iridu jinfetħu kurituri umanitarji sikuri u l-UE trid timxi b’konvinzjoni lejn sistema komuni tal-asil. |
| --- | --- |

—

Il-kriżi tar-refuġjati teħtieġ li tkun ġestita kif xieraq. Iridu jinfetħu kurituri umanitarji sikuri u l-UE trid timxi b’konvinzjoni lejn sistema komuni tal-asil.

10.2.   
  Tisħiħ tar-rwol globali tal-UE

| — | Fl-2016, l-UE kibret bħala attur globali u għandha ttejjeb il-pożizzjoni tagħha fil-promozzjoni tal-paċi u l-istabbilizzazzjoni f’żoni ta’ kunflitt. Madankollu, koeżjoni interna insuffiċjenti u nuqqas ta’ impenn politiku s’issa dgħajfu l-influwenza tal-UE fid-dinja. Bħala prerekwiżit għal azzjoni esterna effettiva, huma meħtieġa miżuri integrati ta’ politika, sa fejn possibbli, bejn il-politiki barranin u interni tagħha. |
| --- | --- |

—

Fl-2016, l-UE kibret bħala attur globali u għandha ttejjeb il-pożizzjoni tagħha fil-promozzjoni tal-paċi u l-istabbilizzazzjoni f’żoni ta’ kunflitt. Madankollu, koeżjoni interna insuffiċjenti u nuqqas ta’ impenn politiku s’issa dgħajfu l-influwenza tal-UE fid-dinja. Bħala prerekwiżit għal azzjoni esterna effettiva, huma meħtieġa miżuri integrati ta’ politika, sa fejn possibbli, bejn il-politiki barranin u interni tagħha.

| — | Huma meħtieġa miżuri prattiċi addizzjonali biex tissaħħaħ is-sigurtà fl-Ewropa: politika barranija komuni qawwija biex jiġu indirizzati kunflitti miftuħa f’pajjiżi ġirien, politika ta’ żvilupp li tkun konsistenti ma’ dik ta’ istituzzjonijiet internazzjonali oħra, kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija, u kontroll effettiv ta’ fruntieri esterni mingħajr restrizzjoni għal-libertajiet individwali u l-privatezza. |
| --- | --- |

—

Huma meħtieġa miżuri prattiċi addizzjonali biex tissaħħaħ is-sigurtà fl-Ewropa: politika barranija komuni qawwija biex jiġu indirizzati kunflitti miftuħa f’pajjiżi ġirien, politika ta’ żvilupp li tkun konsistenti ma’ dik ta’ istituzzjonijiet internazzjonali oħra, kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija, u kontroll effettiv ta’ fruntieri esterni mingħajr restrizzjoni għal-libertajiet individwali u l-privatezza.

| — | Il-KESE jqis essenzjali li jiġu konklużi n-negozjati bilaterali attwali dwar il-kummerċ u l-investiment, bl-iżgurar ta’ bilanċ ta’ interessi kif identifikati fl-Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni tal-KE “Kummerċ għal Kulħadd”, u li ssir ħidma għall-implimentazzjoni xierqa tagħhom. It-trasparenza u l-bilanċ ġust tal-interessi jeħtieġu wkoll li jiġu segwiti f’approċċ multilaterali għal ftehimiet kummerċjali fi ħdan il-qafas tad-WTO. Standards ambjentali, soċjali, tax-xogħol, tal-konsumatur u oħrajn, flimkien mas-servizzi pubbliċi, m’għandhomx jitnaqqsu minn ftehimiet tal-UE, u fil-fatt dawk il-ftehimiet għandu jkollhom l-għan li jtejbuhom. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jqis essenzjali li jiġu konklużi n-negozjati bilaterali attwali dwar il-kummerċ u l-investiment, bl-iżgurar ta’ bilanċ ta’ interessi kif identifikati fl-Opinjoni tal-KESE dwar il-Komunikazzjoni tal-KE “Kummerċ għal Kulħadd”, u li ssir ħidma għall-implimentazzjoni xierqa tagħhom. It-trasparenza u l-bilanċ ġust tal-interessi jeħtieġu wkoll li jiġu segwiti f’approċċ multilaterali għal ftehimiet kummerċjali fi ħdan il-qafas tad-WTO. Standards ambjentali, soċjali, tax-xogħol, tal-konsumatur u oħrajn, flimkien mas-servizzi pubbliċi, m’għandhomx jitnaqqsu minn ftehimiet tal-UE, u fil-fatt dawk il-ftehimiet għandu jkollhom l-għan li jtejbuhom.

| — | L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli globali tal-Aġenda tan-NU għall-2030 iridu jiġu integrati fl-oqsma ta’ politika relatati mal-azzjoni esterna tal-UE. |
| --- | --- |

—

L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli globali tal-Aġenda tan-NU għall-2030 iridu jiġu integrati fl-oqsma ta’ politika relatati mal-azzjoni esterna tal-UE.

| — | Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tiffoka l-isforzi tagħha biex tinfluwenza u tagħti spinta lill-iżvilupp u l-esportazzjoni ta’ teknoloġiji u soluzzjonijiet tal-klima fuq skala globali. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tiffoka l-isforzi tagħha biex tinfluwenza u tagħti spinta lill-iżvilupp u l-esportazzjoni ta’ teknoloġiji u soluzzjonijiet tal-klima fuq skala globali.

10.3.   
  Tisħiħ tas-sjieda taċ-ċittadini tal-UE

| — | Il-KESE jitlob lill-KE tiftaħ dibattitu dwar il-mod kif topera l-UE. Jeħtieġ li naffermaw mill-ġdid il-valuri Ewropej fi ħdan viżjoni kondiviża, l-importanza ta’ dimensjoni Ewropea bbażata fuq is-solidarjetà, koeżjoni soċjali u l-kostruzzjoni ta’ demokrazija parteċipattiva u inklużiva. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jitlob lill-KE tiftaħ dibattitu dwar il-mod kif topera l-UE. Jeħtieġ li naffermaw mill-ġdid il-valuri Ewropej fi ħdan viżjoni kondiviża, l-importanza ta’ dimensjoni Ewropea bbażata fuq is-solidarjetà, koeżjoni soċjali u l-kostruzzjoni ta’ demokrazija parteċipattiva u inklużiva.

| — | Il-KESE jħeġġeġ bil-qawwa lill-Kummissjoni biex timmonitorja mill-qrib konformità min-naħa tal-Istati Membri mal-Istat tad-Dritt u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, u tittratta b’mod attiv kwalunkwe ksur. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jħeġġeġ bil-qawwa lill-Kummissjoni biex timmonitorja mill-qrib konformità min-naħa tal-Istati Membri mal-Istat tad-Dritt u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, u tittratta b’mod attiv kwalunkwe ksur.

| — | Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni ma qisitx kif xieraq il-kontribut tal-KESE għall-Programm ta’ Ħidma għall-2016 u li din ma qisitx xieraq li jkun hemm skambju profond ta’ fehmiet dwar l-għażliet ta’ politika magħmula mill-Kummissjoni nnifisha. Il-bini ta’ djalogu sistematiku ma’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u t-tisħiħ ta’ djalogu soċjali fil-livelli kollha huma prinċipali għall-ilħuq tal-objettivi tal-UE. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni ma qisitx kif xieraq il-kontribut tal-KESE għall-Programm ta’ Ħidma għall-2016 u li din ma qisitx xieraq li jkun hemm skambju profond ta’ fehmiet dwar l-għażliet ta’ politika magħmula mill-Kummissjoni nnifisha. Il-bini ta’ djalogu sistematiku ma’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u t-tisħiħ ta’ djalogu soċjali fil-livelli kollha huma prinċipali għall-ilħuq tal-objettivi tal-UE.

RAKKOMANDAZZJONIJIET U PROPOSTI GĦAL AZZJONI MARBUTA MAL-10 PRIJORITAJIET TAL-KE

1.   Spinta ġdida għall-impjiegi, it-tkabbir u l-investiment

| — | Investiment fl-infrastruttura, il-produzzjoni u l-impjiegi ta’ kwalità tajba |
| --- | --- |

—

Investiment fl-infrastruttura, il-produzzjoni u l-impjiegi ta’ kwalità tajba

| — | Semestru Ewropew imġedded għat-tkabbir, il-kompetittività u l-progress soċjali |
| --- | --- |

—

Semestru Ewropew imġedded għat-tkabbir, il-kompetittività u l-progress soċjali

| — | Passi mgħaġġla lejn ekonomija ċirkolari b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju |
| --- | --- |

—

Passi mgħaġġla lejn ekonomija ċirkolari b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju

| 1.1. | L-impjieg jibqa’ prijorità ewlenija fl-2017, b’mod partikolari permezz tal-ħolqien ta’ impjiegi ġodda għall-qiegħda fit-tul, in-nisa, iż-żgħażagħ u l-migranti. |
| --- | --- |

1.1.

L-impjieg jibqa’ prijorità ewlenija fl-2017, b’mod partikolari permezz tal-ħolqien ta’ impjiegi ġodda għall-qiegħda fit-tul, in-nisa, iż-żgħażagħ u l-migranti.

| 1.2. | Fir-rigward tal-Fondi Ewropej, il-Kummissjoni għandha tevalwa l-użu tagħhom, u tiżgura li l-finanzjament ikun allokat b’mod li huwa mmirat b’mod effettiv u li jimmassimizza l-istimolu ta’ innovazzjoni u tkabbir, bl-għoti ta’ prijorità lill-investiment fl-infrastruttura, il-produzzjoni u l-impjiegi ta’ kwalità tajba. L-irregolaritajiet fl-użu tal-fondi tal-UE għandhom jiġu ssorveljati aħjar u sanzjonati. |
| --- | --- |

1.2.

Fir-rigward tal-Fondi Ewropej, il-Kummissjoni għandha tevalwa l-użu tagħhom, u tiżgura li l-finanzjament ikun allokat b’mod li huwa mmirat b’mod effettiv u li jimmassimizza l-istimolu ta’ innovazzjoni u tkabbir, bl-għoti ta’ prijorità lill-investiment fl-infrastruttura, il-produzzjoni u l-impjiegi ta’ kwalità tajba. L-irregolaritajiet fl-użu tal-fondi tal-UE għandhom jiġu ssorveljati aħjar u sanzjonati.

| 1.3. | Is-setturi tas-servizzi soċjali huma wieħed mill-ikbar ħallieqa tal-impjiegi fl-Ewropa. Il-Kummissjoni għaldaqstant għandha tiżviluppa pjan ta’ azzjoni biex timmassimizza l-potenzjal tagħhom u tiżblokka l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi għas-settur soċjali. |
| --- | --- |

1.3.

Is-setturi tas-servizzi soċjali huma wieħed mill-ikbar ħallieqa tal-impjiegi fl-Ewropa. Il-Kummissjoni għaldaqstant għandha tiżviluppa pjan ta’ azzjoni biex timmassimizza l-potenzjal tagħhom u tiżblokka l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi għas-settur soċjali.

| 1.4. | Fl-2017, l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jagħti prijorità wkoll lill-investiment soċjali u jassisti lill-ekonomiji li għadhom lura biex jilħqu standards ekonomiċi u soċjali Ewropej. |
| --- | --- |

1.4.

Fl-2017, l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jagħti prijorità wkoll lill-investiment soċjali u jassisti lill-ekonomiji li għadhom lura biex jilħqu standards ekonomiċi u soċjali Ewropej.

| 1.5. | Hija meħtieġa offensiva ta’ ħiliet abbażi ta’ implimentazzjoni fil-pront tal-Aġenda Ġdida għall-Ħiliet għall-Ewropa u l-Pakkett għall-Impjiegi għaż-Żgħażagħ (Garanzija għaż-Żgħażagħ u Alleanza Ewropea għall-Apprendistati). |
| --- | --- |

1.5.

Hija meħtieġa offensiva ta’ ħiliet abbażi ta’ implimentazzjoni fil-pront tal-Aġenda Ġdida għall-Ħiliet għall-Ewropa u l-Pakkett għall-Impjiegi għaż-Żgħażagħ (Garanzija għaż-Żgħażagħ u Alleanza Ewropea għall-Apprendistati).

| 1.6. | Il-miżuri previsti fil-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Ċirkolari jridu jiġu implimentati mingħajr dewmien, bl-għoti ta’ prijorità lill-miżuri li jgħinu jiżguraw ambjent iktar kompetittiv għan-negozji Ewropej. Il-Kumitat irid lill-KE tesplora l-fattibbiltà ta’ pjattaforma Ewropea miftuħa biex l-ekonomija ċirkolari tiġbor lill-partijiet interessati kollha flimkien u tkun organizzata mill-KESE. |
| --- | --- |

1.6.

Il-miżuri previsti fil-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Ċirkolari jridu jiġu implimentati mingħajr dewmien, bl-għoti ta’ prijorità lill-miżuri li jgħinu jiżguraw ambjent iktar kompetittiv għan-negozji Ewropej. Il-Kumitat irid lill-KE tesplora l-fattibbiltà ta’ pjattaforma Ewropea miftuħa biex l-ekonomija ċirkolari tiġbor lill-partijiet interessati kollha flimkien u tkun organizzata mill-KESE.

2.   Suq uniku diġitali konness

| — | Spinta lid-diġitalizzazzjoni tal-infrastruttura, il-produzzjoni u s-servizzi pubbliċi |
| --- | --- |

—

Spinta lid-diġitalizzazzjoni tal-infrastruttura, il-produzzjoni u s-servizzi pubbliċi

| — | Żieda fil-ħiliet u l-aċċettazzjoni ta’ bidla diġitali madwar is-soċjetà kollha u fost il-ħaddiema |
| --- | --- |

—

Żieda fil-ħiliet u l-aċċettazzjoni ta’ bidla diġitali madwar is-soċjetà kollha u fost il-ħaddiema

| 2.1. | Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija se tkun fattur deċiżiv għall-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Il-proċess ta’ diġitalizzazzjoni għandu impatt sinifikanti fuq is-soċjetà ċivili Ewropea u sar essenzjali għall-ħajjiet tal-persuni. Il-KESE, bir-responsabbiltajiet trasversali tiegħu – bħala forum li jirrappreżenta s-soċjetà ċivili organizzata – ser jaġixxi sabiex tingħata spinta lill-aċċettazzjoni ta’ politiki f’dan il-qasam fi ħdan is-soċjetà ċivili Ewropea. |
| --- | --- |

2.1.

Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija se tkun fattur deċiżiv għall-kompetittività tal-ekonomija Ewropea. Il-proċess ta’ diġitalizzazzjoni għandu impatt sinifikanti fuq is-soċjetà ċivili Ewropea u sar essenzjali għall-ħajjiet tal-persuni. Il-KESE, bir-responsabbiltajiet trasversali tiegħu – bħala forum li jirrappreżenta s-soċjetà ċivili organizzata – ser jaġixxi sabiex tingħata spinta lill-aċċettazzjoni ta’ politiki f’dan il-qasam fi ħdan is-soċjetà ċivili Ewropea.

| 2.2. | Il-potenzjal tal-ekonomija diġitali, marbut ma’ bidliet ekonomiċi kbar oħra (eż. tranżizzjoni għal ekonomija kondiviża u ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju) irid ikun ingranat b’mod strateġiku lejn il-kisba tal-SDGs (Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli) tan-NU. |
| --- | --- |

2.2.

Il-potenzjal tal-ekonomija diġitali, marbut ma’ bidliet ekonomiċi kbar oħra (eż. tranżizzjoni għal ekonomija kondiviża u ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju) irid ikun ingranat b’mod strateġiku lejn il-kisba tal-SDGs (Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli) tan-NU.

| 2.3. | Sabiex jiġu eliminati disparitajiet bejn individwi u bejn negozji żgħar, l-aġenda tad-diġitalizzazzjoni għandha tiġi użata bis-sħiħ fl-iżvilupp ta’ manifattura intelliġenti, grilja enerġetika intelliġenti, trasport u mobbiltà intelliġenti, akkomodazzjoni intelliġenti u komunitajiet intelliġenti. Hemm ukoll ambitu konsiderevoli għall-użu tad-diġitalizzazzjoni biex jitjiebu s-servizzi u l-amministrazzjoni pubbliċi. Il-Kummissjoni għandha tippromovi l-iskambju bejn l-Istati Membri tal-aħjar prattiki f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

2.3.

Sabiex jiġu eliminati disparitajiet bejn individwi u bejn negozji żgħar, l-aġenda tad-diġitalizzazzjoni għandha tiġi użata bis-sħiħ fl-iżvilupp ta’ manifattura intelliġenti, grilja enerġetika intelliġenti, trasport u mobbiltà intelliġenti, akkomodazzjoni intelliġenti u komunitajiet intelliġenti. Hemm ukoll ambitu konsiderevoli għall-użu tad-diġitalizzazzjoni biex jitjiebu s-servizzi u l-amministrazzjoni pubbliċi. Il-Kummissjoni għandha tippromovi l-iskambju bejn l-Istati Membri tal-aħjar prattiki f’dan il-qasam.

| 2.4. | L-imsieħba soċjali, bħala parti mill-istrateġija kkoordinata Ewropea, għandhom jintalbu jutilizzaw l-istrumenti kollha ta’ djalogu soċjali biex jindirizzaw l-isfidi tal-proċess ta’ diġitalizzazzjoni sabiex jimmassimizzaw l-opportunitajiet ta’ impjieg ta’ kwalità tajba, il-ħiliet mill-ġdid/ħiliet addizzjonali ta’ ħaddiema affettwati u jidentifikaw forom ġodda ta’ protezzjoni għal dawn il-ħaddiema. Sabiex jiġi żgurat approċċ komprensiv, huwa rakkomandabbli li jiġi stabbilit proċess konsultattiv regolari ma’ organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

2.4.

L-imsieħba soċjali, bħala parti mill-istrateġija kkoordinata Ewropea, għandhom jintalbu jutilizzaw l-istrumenti kollha ta’ djalogu soċjali biex jindirizzaw l-isfidi tal-proċess ta’ diġitalizzazzjoni sabiex jimmassimizzaw l-opportunitajiet ta’ impjieg ta’ kwalità tajba, il-ħiliet mill-ġdid/ħiliet addizzjonali ta’ ħaddiema affettwati u jidentifikaw forom ġodda ta’ protezzjoni għal dawn il-ħaddiema. Sabiex jiġi żgurat approċċ komprensiv, huwa rakkomandabbli li jiġi stabbilit proċess konsultattiv regolari ma’ organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili.

3.   Unjoni tal-enerġija reżiljenti li jkollha politika dwar it-tibdil fil-klima li tħares lejn il-futur

| — | Implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija, inkluża d-dimensjoni esterna tagħha |
| --- | --- |

—

Implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija, inkluża d-dimensjoni esterna tagħha

| — | Implimentazzjoni u titjib globali ta’ deċiżjonijiet tal-COP21 |
| --- | --- |

—

Implimentazzjoni u titjib globali ta’ deċiżjonijiet tal-COP21

| — | Previżjoni ta’ tranżizzjoni ġusta għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju |
| --- | --- |

—

Previżjoni ta’ tranżizzjoni ġusta għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju

| 3.1. | Il-Kummissjoni trid tkompli timplimenta strateġija li tħares ‘il bogħod f’konformità mal-programm ta’ ħidma anness għall-Komunikazzjoni tal-2015 dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija. |
| --- | --- |

3.1.

Il-Kummissjoni trid tkompli timplimenta strateġija li tħares ‘il bogħod f’konformità mal-programm ta’ ħidma anness għall-Komunikazzjoni tal-2015 dwar l-Istat tal-Unjoni tal-Enerġija.

| 3.2. | Il-proposta tal-KESE għal Djalogu Ewropew dwar l-Enerġija (EED) trid issir mekkaniżmu prinċipali fl-iżgurar li l-għarfien, it-tħassib u l-interessi ta’ soċjetà ċivili jalimentaw il-proċess ta’ Unjoni tal-Enerġija. |
| --- | --- |

3.2.

Il-proposta tal-KESE għal Djalogu Ewropew dwar l-Enerġija (EED) trid issir mekkaniżmu prinċipali fl-iżgurar li l-għarfien, it-tħassib u l-interessi ta’ soċjetà ċivili jalimentaw il-proċess ta’ Unjoni tal-Enerġija.

| 3.3. | Id-deċiżjonijiet tal-COP21 jeħtieġ li jiġu implimentati mingħajr dewmien u bl-involviment sħiħ ta’ soċjetà ċivili organizzata. Huma meħtieġa kundizzjonijiet ekwi għal kumpaniji li jikkompetu internazzjonalment sabiex tiġi evitata r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju. Talba lill-Istati Membri tal-UE biex iħabbru l-Kontributi Determinati Nazzjonali tkun is-sinjal it-tajjeb. Għandha titqies ukoll il-ħtieġa li jitnedew mill-ġdid investimenti u li tiġi kkonsolidata t-tmexxija tal-UE fit-teknoloġiji ekoloġiċi. |
| --- | --- |

3.3.

Id-deċiżjonijiet tal-COP21 jeħtieġ li jiġu implimentati mingħajr dewmien u bl-involviment sħiħ ta’ soċjetà ċivili organizzata. Huma meħtieġa kundizzjonijiet ekwi għal kumpaniji li jikkompetu internazzjonalment sabiex tiġi evitata r-rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju. Talba lill-Istati Membri tal-UE biex iħabbru l-Kontributi Determinati Nazzjonali tkun is-sinjal it-tajjeb. Għandha titqies ukoll il-ħtieġa li jitnedew mill-ġdid investimenti u li tiġi kkonsolidata t-tmexxija tal-UE fit-teknoloġiji ekoloġiċi.

| 3.4. | Fid-dawl tal-impenji tal-COP21, ir-riskji ta’ rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju jridu jiġu vvalutati bir-reqqa u jiġu implimentati strumenti ta’ politika biex jindirizzawhom b’mod effettiv, b’mod partikolari fil-kuntest tal-iskema tal-UE għall-Iskambju tal-Kwoti tal-Emissjonijiet għall-perjodu 2021-2030. |
| --- | --- |

3.4.

Fid-dawl tal-impenji tal-COP21, ir-riskji ta’ rilokazzjoni tal-emissjonijiet tal-karbonju jridu jiġu vvalutati bir-reqqa u jiġu implimentati strumenti ta’ politika biex jindirizzawhom b’mod effettiv, b’mod partikolari fil-kuntest tal-iskema tal-UE għall-Iskambju tal-Kwoti tal-Emissjonijiet għall-perjodu 2021-2030.

| 3.5. | Is-sistema tal-ikel mhux biss hija waħda mill-kawżi prinċipali tat-tibdil fil-klima iżda se tiġi affettwata b’mod sinifikanti minnu wkoll. Irid jissaħħaħ ir-rwol li għandu s-settur agroalimentari fl-adattament u l-mitigazzjoni tal-effetti tat-tibdil fil-klima. Għandhom jiġu enfasizzati l-importanza tal-prevenzjoni u t-tnaqqis tal-ħela tal-ikel u l-isforzi tas-soċjetà ċivili fil-kuntest tal-pjan ta’ azzjoni tal-UE dwar ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

3.5.

Is-sistema tal-ikel mhux biss hija waħda mill-kawżi prinċipali tat-tibdil fil-klima iżda se tiġi affettwata b’mod sinifikanti minnu wkoll. Irid jissaħħaħ ir-rwol li għandu s-settur agroalimentari fl-adattament u l-mitigazzjoni tal-effetti tat-tibdil fil-klima. Għandhom jiġu enfasizzati l-importanza tal-prevenzjoni u t-tnaqqis tal-ħela tal-ikel u l-isforzi tas-soċjetà ċivili fil-kuntest tal-pjan ta’ azzjoni tal-UE dwar ekonomija ċirkolari.

| 3.6. | Minbarra l-Fond ta’ Tranżizzjoni Ġust, l-UE trid timplimenta l-Fond ta’ Innovazzjoni u l-Fond ta’ Modernizzazzjoni u tinvolvi lill-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili fil-ġestjoni ta’ dawn il-fondi. |
| --- | --- |

3.6.

Minbarra l-Fond ta’ Tranżizzjoni Ġust, l-UE trid timplimenta l-Fond ta’ Innovazzjoni u l-Fond ta’ Modernizzazzjoni u tinvolvi lill-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili fil-ġestjoni ta’ dawn il-fondi.

| 3.7. | Wara r-riżultat tal-istudju tal-KESE dwar obsolexxenza ppjanata, għandu jitnieda proġett pilota li jinkludi t-tul tal-ħajja minimu stmat jew medju f’sistema tal-ittikkettar ta’ prodott. |
| --- | --- |

3.7.

Wara r-riżultat tal-istudju tal-KESE dwar obsolexxenza ppjanata, għandu jitnieda proġett pilota li jinkludi t-tul tal-ħajja minimu stmat jew medju f’sistema tal-ittikkettar ta’ prodott.

4.   Suq intern aktar profond u ġust, b’bażi industrijali msaħħa

| — | Industrija li tikber u Unjoni tas-Swieq Kapitali li tiffunzjona |
| --- | --- |

—

Industrija li tikber u Unjoni tas-Swieq Kapitali li tiffunzjona

| — | Promozzjoni ta’ ekonomija iktar kompetittiva u ekoloġika, żvilupp ta’ impriżi ekonomiċi soċjali, u implimentazzjoni ta’ mudelli innovattivi |
| --- | --- |

—

Promozzjoni ta’ ekonomija iktar kompetittiva u ekoloġika, żvilupp ta’ impriżi ekonomiċi soċjali, u implimentazzjoni ta’ mudelli innovattivi

| — | Mobbiltà tal-forza tax-xogħol ġusta li tkun disponibbli għal kulħadd |
| --- | --- |

—

Mobbiltà tal-forza tax-xogħol ġusta li tkun disponibbli għal kulħadd

| — | Lejn tassazzjoni iktar ġusta |
| --- | --- |

—

Lejn tassazzjoni iktar ġusta

| 4.1. | Peress li l-industrija tinsab fil-qalba tas-suq uniku, l-Unjoni Ewropea trid tkompli tikkonċentra fuq ir-rivitalizzazzjoni tal-industrija tagħha u tilħaq il-mira taż-żieda fil-kontribuzzjoni tagħha għall-PDG tal-UE għal 20 % sal-2020. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-isfidi li tiffaċċja l-industrija tal-azzar, permezz ta’ modulazzjoni mill-ġdid ta’ għajnuna mill-istat u użu iktar immirat tal-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni. Irid jiġi implimentat Pjan ta’ Azzjoni għall-Industrija tad-Difiża Ewropea, li jikseb iffrankar konsiderevoli fl-akkwist pubbliku fil-qasam tad-difiża. |
| --- | --- |

4.1.

Peress li l-industrija tinsab fil-qalba tas-suq uniku, l-Unjoni Ewropea trid tkompli tikkonċentra fuq ir-rivitalizzazzjoni tal-industrija tagħha u tilħaq il-mira taż-żieda fil-kontribuzzjoni tagħha għall-PDG tal-UE għal 20 % sal-2020. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-isfidi li tiffaċċja l-industrija tal-azzar, permezz ta’ modulazzjoni mill-ġdid ta’ għajnuna mill-istat u użu iktar immirat tal-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni. Irid jiġi implimentat Pjan ta’ Azzjoni għall-Industrija tad-Difiża Ewropea, li jikseb iffrankar konsiderevoli fl-akkwist pubbliku fil-qasam tad-difiża.

| 4.2. | Il-KESE jitlob għal miżuri effettivi biex jitjieb l-aċċess għall-finanzi, flimkien mal-inizjattivi meħuda fil-qafas tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali. Il-qafas regolatorju u superviżorju (mikro u makroprudenzjali) tas-settur finanzjarju għandu jiġi adattat sabiex inaqqas ir-riskju ta’ arbitraġġ regolatorju. Is-settur tal-attività kreditizja mhux bankarja għandu jiġi indirizzat ukoll f’dan il-kuntest. Barra minn hekk, għandhom jiġu żviluppati mezzi għal użu aħjar mill-kapital disponibbli fil-fondi ta’ investimenti sovrani. Fl-unjoni bankarja għandha ssir referenza ta’ proċess għall-komponent ta’ servizz pubbliku tas-servizzi bankarji. Iċ-ċittadini jridu jkun jistgħu jużaw dawn is-servizzi u jkunu jafu li dawn huma trasparenti, affidabbli u bi spiża baxxa. |
| --- | --- |

4.2.

Il-KESE jitlob għal miżuri effettivi biex jitjieb l-aċċess għall-finanzi, flimkien mal-inizjattivi meħuda fil-qafas tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali. Il-qafas regolatorju u superviżorju (mikro u makroprudenzjali) tas-settur finanzjarju għandu jiġi adattat sabiex inaqqas ir-riskju ta’ arbitraġġ regolatorju. Is-settur tal-attività kreditizja mhux bankarja għandu jiġi indirizzat ukoll f’dan il-kuntest. Barra minn hekk, għandhom jiġu żviluppati mezzi għal użu aħjar mill-kapital disponibbli fil-fondi ta’ investimenti sovrani. Fl-unjoni bankarja għandha ssir referenza ta’ proċess għall-komponent ta’ servizz pubbliku tas-servizzi bankarji. Iċ-ċittadini jridu jkun jistgħu jużaw dawn is-servizzi u jkunu jafu li dawn huma trasparenti, affidabbli u bi spiża baxxa.

| 4.3. | Huwa meħtieġ pjan ta’ azzjoni konkret biex jindirizza l-ostakli li l-SMEs inklużi l-mikroimpriżi u l-impriżi tal-familja, jiffaċċjaw domestikament u f’kummerċ bejn il-fruntieri. |
| --- | --- |

4.3.

Huwa meħtieġ pjan ta’ azzjoni konkret biex jindirizza l-ostakli li l-SMEs inklużi l-mikroimpriżi u l-impriżi tal-familja, jiffaċċjaw domestikament u f’kummerċ bejn il-fruntieri.

| 4.4. | Biex jiġi sfruttat il-potenzjal sħiħ tal-impriżi ekonomiċi soċjali, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tniedi Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Soċjali, li jipprovdi ekosistema kompleta għall-iżvilupp u t-tkabbir tagħha. |
| --- | --- |

4.4.

Biex jiġi sfruttat il-potenzjal sħiħ tal-impriżi ekonomiċi soċjali, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tniedi Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Soċjali, li jipprovdi ekosistema kompleta għall-iżvilupp u t-tkabbir tagħha.

| 4.5. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li tiżdied il-kompetittività tal-Ewropa u li tiġi appoġġjata l-ekonomija ekoloġika. F’dan il-kuntest, huwa importanti li, fir-rieżami tal-Istrateġija għal Suq Uniku fl-2017 – flimkien mal-prinċipju taż-żamma ta’ kundizzjonijiet ekwivalenti – jitħeġġu mudelli ta’ impriżi ġodda li jibbilanċjaw l-aspetti ekonomiċi, soċjali u ambjentali. L-ekonomija kollaborattiva, l-ekonomija funzjonali u l-ekonomija ċirkolari jeħtieġu linji gwida ċari sabiex jiffjorixxu. Approċċ komprensiv li jqis l-aspetti soċjali, ekonomiċi u ambjentali differenti f’qafas ta’ politika koerenti huwa essenzjali. Huwa kruċjali li tiġi stabbilita strateġija ambizzjuża għal responsabbiltà soċjali korporattiva li tirrikonoxxi aħjar il-kontributi tal-impriżi għall-ġid komuni, li tkejjel l-indikaturi tal-benessri u tal-iżvilupp soċjali lil hinn mill-PDG. |
| --- | --- |

4.5.

Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li tiżdied il-kompetittività tal-Ewropa u li tiġi appoġġjata l-ekonomija ekoloġika. F’dan il-kuntest, huwa importanti li, fir-rieżami tal-Istrateġija għal Suq Uniku fl-2017 – flimkien mal-prinċipju taż-żamma ta’ kundizzjonijiet ekwivalenti – jitħeġġu mudelli ta’ impriżi ġodda li jibbilanċjaw l-aspetti ekonomiċi, soċjali u ambjentali. L-ekonomija kollaborattiva, l-ekonomija funzjonali u l-ekonomija ċirkolari jeħtieġu linji gwida ċari sabiex jiffjorixxu. Approċċ komprensiv li jqis l-aspetti soċjali, ekonomiċi u ambjentali differenti f’qafas ta’ politika koerenti huwa essenzjali. Huwa kruċjali li tiġi stabbilita strateġija ambizzjuża għal responsabbiltà soċjali korporattiva li tirrikonoxxi aħjar il-kontributi tal-impriżi għall-ġid komuni, li tkejjel l-indikaturi tal-benessri u tal-iżvilupp soċjali lil hinn mill-PDG.

| 4.6. | Fir-rigward tal-akkwist pubbliku skont id-direttivi l-ġodda, huwa neċessarju li tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni ta’ klawsoli soċjali u suq riżervat, bid-disinn ta’ gwida għall-awtoritajiet kontraenti. |
| --- | --- |

4.6.

Fir-rigward tal-akkwist pubbliku skont id-direttivi l-ġodda, huwa neċessarju li tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni ta’ klawsoli soċjali u suq riżervat, bid-disinn ta’ gwida għall-awtoritajiet kontraenti.

| 4.7. | Trid tiġi ssalvagwardjata mobbiltà tal-forza tax-xogħol ġusta. F’dan ir-rigward, bħalissal-KESE qed iħejji l-Opinjoni tiegħu dwar il-proposta tal-Kummissjoni dwar ir-rieżami tad-Direttiva 96/71 u qed jindirizza l-kwistjonijiet li tiġi appoġġjata l-libertà li jiġu pprovduti servizzi u li jitħarsu kemm il-kompetizzjoni ġusta fis-suq tas-servizzi kif ukoll it-trattament ugwali fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

4.7.

Trid tiġi ssalvagwardjata mobbiltà tal-forza tax-xogħol ġusta. F’dan ir-rigward, bħalissal-KESE qed iħejji l-Opinjoni tiegħu dwar il-proposta tal-Kummissjoni dwar ir-rieżami tad-Direttiva 96/71 u qed jindirizza l-kwistjonijiet li tiġi appoġġjata l-libertà li jiġu pprovduti servizzi u li jitħarsu kemm il-kompetizzjoni ġusta fis-suq tas-servizzi kif ukoll it-trattament ugwali fis-suq tax-xogħol.

| 4.8. | Il-ħtiġijiet tal-politika ta’ żvilupp tal-PAK, fil-kuntest tar-rieżami ta’ nofs it-terminu tal-QFP 2014-2020, għandu jkun ingranat lejn iż-żamma tal-multifunzjonalità, il-farms tal-familja u s-sostenibbiltà fil-qalba tal-agrikoltura Ewropea. Il-Kummissjoni għandha tipprepara strateġija tal-ikel Ewropea b’approċċ komprensiv li jkopri l-katina kollha tal-provvista, mill-agrikoltur għall-konsumaturi, kif ukoll l-iżgurar ta’ koerenza tal-politika bejn setturi differenti tal-politika, li jvarjaw minn politiki agrikoli għal politiki kummerċjali, tal-edukazzjoni u tal-klima. |
| --- | --- |

4.8.

Il-ħtiġijiet tal-politika ta’ żvilupp tal-PAK, fil-kuntest tar-rieżami ta’ nofs it-terminu tal-QFP 2014-2020, għandu jkun ingranat lejn iż-żamma tal-multifunzjonalità, il-farms tal-familja u s-sostenibbiltà fil-qalba tal-agrikoltura Ewropea. Il-Kummissjoni għandha tipprepara strateġija tal-ikel Ewropea b’approċċ komprensiv li jkopri l-katina kollha tal-provvista, mill-agrikoltur għall-konsumaturi, kif ukoll l-iżgurar ta’ koerenza tal-politika bejn setturi differenti tal-politika, li jvarjaw minn politiki agrikoli għal politiki kummerċjali, tal-edukazzjoni u tal-klima.

| 4.9. | L-Aġenda Urbana tal-UE hija importanti ferm. Il-Kummissjoni għandha tħejji White Paper dwar iż-żoni rurali. Għandu jiġi indikat, madankollu, li ż-żoni urbani u rurali huma marbuta mill-qrib ma’ xulxin u m’għandhomx alternattivi. |
| --- | --- |

4.9.

L-Aġenda Urbana tal-UE hija importanti ferm. Il-Kummissjoni għandha tħejji White Paper dwar iż-żoni rurali. Għandu jiġi indikat, madankollu, li ż-żoni urbani u rurali huma marbuta mill-qrib ma’ xulxin u m’għandhomx alternattivi.

| 4.10. | Huwa importanti li jinkisbu l-benefiċċji tal-impjieg mill-ispinta lis-Suq Uniku, b’mod speċjali fir-rigward tas-servizzi, id-diġitalizzazzjoni u l-mobbiltà tal-forza tax-xogħol. Il-funzjonament xieraq tas-Suq Uniku u qafas li jiggarantixxi s-sigurtà għall-persuni kif ukoll il-kompetizzjoni ġusta huma l-bażi għall-irkupru ekonomiku fl-Ewropa. Il-KESE jisħaq ukoll fuq il-ħtieġa li tiġi indirizzata s-sitwazzjoni tal-foqra li jaħdmu u li jiġu żviluppati għodod u politiki effettivi għas-salvagwardja ta’ paga li tiggarantixxi l-għajxien u l-iżgurar tas-sigurtà fil-qasam tar-relazzjonijiet ġodda ta’ impjieg. |
| --- | --- |

4.10.

Huwa importanti li jinkisbu l-benefiċċji tal-impjieg mill-ispinta lis-Suq Uniku, b’mod speċjali fir-rigward tas-servizzi, id-diġitalizzazzjoni u l-mobbiltà tal-forza tax-xogħol. Il-funzjonament xieraq tas-Suq Uniku u qafas li jiggarantixxi s-sigurtà għall-persuni kif ukoll il-kompetizzjoni ġusta huma l-bażi għall-irkupru ekonomiku fl-Ewropa. Il-KESE jisħaq ukoll fuq il-ħtieġa li tiġi indirizzata s-sitwazzjoni tal-foqra li jaħdmu u li jiġu żviluppati għodod u politiki effettivi għas-salvagwardja ta’ paga li tiggarantixxi l-għajxien u l-iżgurar tas-sigurtà fil-qasam tar-relazzjonijiet ġodda ta’ impjieg.

| 4.11. | Il-Pjan ta’ Azzjoni għal Tassazzjoni Korporattiva Effettiva jrid jimxi ‘l quddiem, b’mod partikolari fir-rigward tal-bażi komuni konsolidata tat-taxxa korporattiva (BKKTK). Il-KESE jitlob għal passi deċiżivi għar-restrizzjoni tal-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. It-taxxa għandha tinġabar fil-post fejn tkun tinsab is-sustanza ekonomika. Għal dan l-għan, il-KESE jrid jiżgura li l-UE tkun involuta bis-sħiħ fil-pjan ta’ azzjoni tal-OECD għall-ġlieda kontra l-evitar tat-taxxa, l-erożjoni tal-bażi u t-trasferiment tal-profitt (BEPS); |
| --- | --- |

4.11.

Il-Pjan ta’ Azzjoni għal Tassazzjoni Korporattiva Effettiva jrid jimxi ‘l quddiem, b’mod partikolari fir-rigward tal-bażi komuni konsolidata tat-taxxa korporattiva (BKKTK). Il-KESE jitlob għal passi deċiżivi għar-restrizzjoni tal-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. It-taxxa għandha tinġabar fil-post fejn tkun tinsab is-sustanza ekonomika. Għal dan l-għan, il-KESE jrid jiżgura li l-UE tkun involuta bis-sħiħ fil-pjan ta’ azzjoni tal-OECD għall-ġlieda kontra l-evitar tat-taxxa, l-erożjoni tal-bażi u t-trasferiment tal-profitt (BEPS);

| 4.12. | Il-KESE jilqa’ l-fokus min-naħa tal-Kummissjoni matul l-aħħar ċiklu tas-Semestru Ewropew fuq iċ-ċaqliqa progressiva ta’ piżijiet tat-taxxa lil hinn minn kontribwenti bi dħul baxx f’sistema tat-taxxa iktar effiċjenti u ekwa, li tħeġġeġ bidla għal taxxi li għandhom effetti inqas intensi mit-taxxi fuq il-forza tax-xogħol. Iktar minn hekk, ir-riformi tas-sistemi ta’ tassazzjoni huma neċessarji sabiex jiżguraw ir-rwol ridistributtiv tagħhom li jista’ jgħin jirrestrinġi l-inugwaljanzi. |
| --- | --- |

4.12.

Il-KESE jilqa’ l-fokus min-naħa tal-Kummissjoni matul l-aħħar ċiklu tas-Semestru Ewropew fuq iċ-ċaqliqa progressiva ta’ piżijiet tat-taxxa lil hinn minn kontribwenti bi dħul baxx f’sistema tat-taxxa iktar effiċjenti u ekwa, li tħeġġeġ bidla għal taxxi li għandhom effetti inqas intensi mit-taxxi fuq il-forza tax-xogħol. Iktar minn hekk, ir-riformi tas-sistemi ta’ tassazzjoni huma neċessarji sabiex jiżguraw ir-rwol ridistributtiv tagħhom li jista’ jgħin jirrestrinġi l-inugwaljanzi.

5.   Unjoni Ekonomika u Monetarja aktar profonda u aktar ġusta

| — | Pjan direzzjonali għall-ikkompletar tal-UEM inkluża l-Unjoni Bankarja |
| --- | --- |

—

Pjan direzzjonali għall-ikkompletar tal-UEM inkluża l-Unjoni Bankarja

| — | Tkomplija bl-unjoni ekonomika u politika |
| --- | --- |

—

Tkomplija bl-unjoni ekonomika u politika

| — | Semestru tal-UE li jilħaq l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 u dawk soċjali |
| --- | --- |

—

Semestru tal-UE li jilħaq l-għanijiet tal-Istrateġija Ewropa 2020 u dawk soċjali

| 5.1. | B’kunsiderazzjoni tal-kapaċità limitata b’mod sever tal-politika monetarja biex tistimola d-domanda, l-ekonomija taż-żona tal-euro tinsab fl-hekk imsejħa “nassa tal-likwidità”. Hija meħtieġa solidarjetà ikbar mill-pajjiżi b’eċċessi strutturali li għandhom jikkontribwixxu b’mod iktar estensiv għall-politiki espansjonarji. |
| --- | --- |

5.1.

B’kunsiderazzjoni tal-kapaċità limitata b’mod sever tal-politika monetarja biex tistimola d-domanda, l-ekonomija taż-żona tal-euro tinsab fl-hekk imsejħa “nassa tal-likwidità”. Hija meħtieġa solidarjetà ikbar mill-pajjiżi b’eċċessi strutturali li għandhom jikkontribwixxu b’mod iktar estensiv għall-politiki espansjonarji.

| 5.2. | Iż-żona tal-euro trid issaħħaħ il-potenzjal tat-tkabbir tagħha u l-abbiltà tagħha biex tkampa f’każ ta’ xokkijiet asimmetriċi u tippromwovi konverġenza ekonomika u soċjali. Dan jeħtieġ regolament ġdid dwar kapaċità fiskali speċifika. Il-KESE jitlob li jiġi stabbilit djalogu makroekonomiku fiż-żona tal-euro bħala kontribut importanti għall-iżvilupp demokratiku u soċjali tal-UEM. Il-KESE jenfasizza li diskussjonijiet futuri m’għandhomx jirreferu għal “bordijiet tal-kompetittività” iżda għal “bordijiet għall-kompetittività, il-koeżjoni soċjali u s-sostenibbiltà”. Iż-żona tal-euro se teħtieġ li titkellem b’vuċi waħda f’korpi internazzjonali. |
| --- | --- |

5.2.

Iż-żona tal-euro trid issaħħaħ il-potenzjal tat-tkabbir tagħha u l-abbiltà tagħha biex tkampa f’każ ta’ xokkijiet asimmetriċi u tippromwovi konverġenza ekonomika u soċjali. Dan jeħtieġ regolament ġdid dwar kapaċità fiskali speċifika. Il-KESE jitlob li jiġi stabbilit djalogu makroekonomiku fiż-żona tal-euro bħala kontribut importanti għall-iżvilupp demokratiku u soċjali tal-UEM. Il-KESE jenfasizza li diskussjonijiet futuri m’għandhomx jirreferu għal “bordijiet tal-kompetittività” iżda għal “bordijiet għall-kompetittività, il-koeżjoni soċjali u s-sostenibbiltà”. Iż-żona tal-euro se teħtieġ li titkellem b’vuċi waħda f’korpi internazzjonali.

| 5.3. | Il-KESE jistenna li l-istituzzjonijiet Ewropej jidħlu fit-tieni stadju tal-pjan direzzjonali għall-ikkompletar tal-UEM fl-2017, bl-għoti ta’ identità ċara liż-żona tal-euro. Pjan direzzjonali korrispondenti għandu jinkludi diskussjoni politika dwar l-implimentazzjoni ta’ passi istituzzjonali, li xi wħud minnhom jistgħu jeħtieġu bidliet fit-Trattat. |
| --- | --- |

5.3.

Il-KESE jistenna li l-istituzzjonijiet Ewropej jidħlu fit-tieni stadju tal-pjan direzzjonali għall-ikkompletar tal-UEM fl-2017, bl-għoti ta’ identità ċara liż-żona tal-euro. Pjan direzzjonali korrispondenti għandu jinkludi diskussjoni politika dwar l-implimentazzjoni ta’ passi istituzzjonali, li xi wħud minnhom jistgħu jeħtieġu bidliet fit-Trattat.

| 5.4. | Id-diskussjoni idealment għandha tindirizza l-kwistjonijiet li ġejjin: struttura iktar robusta għaż-żona tal-euro, il-kapaċità fiskali taż-żona tal-euro u l-ħruġ ta’ dejn konġunt mill-Istati Membri taż-żona tal-euro, ġġestjonati minn Fond Monetarju Ewropew; kontabbiltà u leġittimità demokratika mtejba għall-UEM, miksuba bit-tisħiħ tas-setgħat tal-Parlament Ewropew, u Konferenza Interparlamentari strutturata aħjar u impenn iktar mill-qrib min-naħa tal-parlamenti nazzjonali, kif ukoll votazzjoni mill-MPE taż-żona tal-euro biss dwar kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UEM. |
| --- | --- |

5.4.

Id-diskussjoni idealment għandha tindirizza l-kwistjonijiet li ġejjin: struttura iktar robusta għaż-żona tal-euro, il-kapaċità fiskali taż-żona tal-euro u l-ħruġ ta’ dejn konġunt mill-Istati Membri taż-żona tal-euro, ġġestjonati minn Fond Monetarju Ewropew; kontabbiltà u leġittimità demokratika mtejba għall-UEM, miksuba bit-tisħiħ tas-setgħat tal-Parlament Ewropew, u Konferenza Interparlamentari strutturata aħjar u impenn iktar mill-qrib min-naħa tal-parlamenti nazzjonali, kif ukoll votazzjoni mill-MPE taż-żona tal-euro biss dwar kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UEM.

| 5.5. | Bħala parti mis-Semestru tal-UE, id-djalogu ċivili u soċjali jista’ jkun il-forza li tixpruna riformi ekonomiċi, tal-impjieg u soċjali li jkunu ta’ suċċess, sostenibbli u inklużivi. Il-parlamenti nazzjonali jridu jkunu involuti fl-ippjanar u l-evalwazzjoni ta’ programmi nazzjonali ta’ riforma (PNR) u l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż (CSR), skont il-miri tal-UE2020. L-imsieħba soċjali għandhom rwol speċifiku x’jaqdu fir-rigward tal-kompetenzi, ir-responsabbiltajiet u l-kompiti esklużivi tagħhom. |
| --- | --- |

5.5.

Bħala parti mis-Semestru tal-UE, id-djalogu ċivili u soċjali jista’ jkun il-forza li tixpruna riformi ekonomiċi, tal-impjieg u soċjali li jkunu ta’ suċċess, sostenibbli u inklużivi. Il-parlamenti nazzjonali jridu jkunu involuti fl-ippjanar u l-evalwazzjoni ta’ programmi nazzjonali ta’ riforma (PNR) u l-implimentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż (CSR), skont il-miri tal-UE2020. L-imsieħba soċjali għandhom rwol speċifiku x’jaqdu fir-rigward tal-kompetenzi, ir-responsabbiltajiet u l-kompiti esklużivi tagħhom.

| 5.6. | Iridu jiġu implimentati miżuri immedjati għall-introduzzjoni ta’ xbieki ta’ sikurezza għal ħaddiema bi dħul baxx u vulnerabbli, l-iżgurar ta’ dħul li jiggarantixxi l-għajxien għall-unitajiet domestiċi, l-immirar ta’ żoni ta’ faqar u l-ikkumpensar għall-inugwaljanzi. Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jrid jiġi ddefinit b’mod ċar u implimentat fl-2017 bil-kontribut attiv ta’ msieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili. Madankollu, il-Pilastru tal-UE tad-Drittijiet Soċjali għandu jikkontribwixxi biex jappoġġja l-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi u, għal dan il-għan, għandu jikseb riżultati tanġibbli biex titjieb il-kwalità tal-ħajja u tax-xogħol tal-persuni fl-Ewropa u tingħata spinta lil swieq tax-xogħol effiċjenti u inklużivi u servizzi pubbliċi ta’ kwalità tajba u aċċessibbli għal kulħadd. |
| --- | --- |

5.6.

Iridu jiġu implimentati miżuri immedjati għall-introduzzjoni ta’ xbieki ta’ sikurezza għal ħaddiema bi dħul baxx u vulnerabbli, l-iżgurar ta’ dħul li jiggarantixxi l-għajxien għall-unitajiet domestiċi, l-immirar ta’ żoni ta’ faqar u l-ikkumpensar għall-inugwaljanzi. Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali jrid jiġi ddefinit b’mod ċar u implimentat fl-2017 bil-kontribut attiv ta’ msieħba soċjali u organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili. Madankollu, il-Pilastru tal-UE tad-Drittijiet Soċjali għandu jikkontribwixxi biex jappoġġja l-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi u, għal dan il-għan, għandu jikseb riżultati tanġibbli biex titjieb il-kwalità tal-ħajja u tax-xogħol tal-persuni fl-Ewropa u tingħata spinta lil swieq tax-xogħol effiċjenti u inklużivi u servizzi pubbliċi ta’ kwalità tajba u aċċessibbli għal kulħadd.

| 5.7. | Bħala parti mill-unjoni finanzjarja, l-unjoni bankarja hija essenzjali biex tiggarantixxi l-integrità tal-euro u żżid il-kondiviżjoni tar-riskji mas-settur privat. Il-proposta ta’ Skema Ewropea ta’ Assigurazzjoni tad-Depożiti hija parti essenzjali mill-unjoni bankarja. Kondiviżjoni ulterjuri tar-riskju bħala parti mill-proposta ta’ EDIS għandha tkun akkumpanjata minn tnaqqis ulterjuri tar-riskju fl-unjoni bankarja. It-tnejn li huma jridu jiġu ttrattati b’mod parallel u mingħajr dewmien u jiġu implimentati realment. Il-Kummissjoni għandha twettaq studju ta’ impatt profond komprensiv sabiex issaħħaħ ulterjorment il-leġittimità tal-proposta. |
| --- | --- |

5.7.

Bħala parti mill-unjoni finanzjarja, l-unjoni bankarja hija essenzjali biex tiggarantixxi l-integrità tal-euro u żżid il-kondiviżjoni tar-riskji mas-settur privat. Il-proposta ta’ Skema Ewropea ta’ Assigurazzjoni tad-Depożiti hija parti essenzjali mill-unjoni bankarja. Kondiviżjoni ulterjuri tar-riskju bħala parti mill-proposta ta’ EDIS għandha tkun akkumpanjata minn tnaqqis ulterjuri tar-riskju fl-unjoni bankarja. It-tnejn li huma jridu jiġu ttrattati b’mod parallel u mingħajr dewmien u jiġu implimentati realment. Il-Kummissjoni għandha twettaq studju ta’ impatt profond komprensiv sabiex issaħħaħ ulterjorment il-leġittimità tal-proposta.

6.   Ftehimiet ta’ kummerċ ħieles raġonevoli u bilanċjati

| — | Konklużjoni tal-ftehimiet kummerċjali b’kapitoli ambizzjużi u innovattivi dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli |
| --- | --- |

—

Konklużjoni tal-ftehimiet kummerċjali b’kapitoli ambizzjużi u innovattivi dwar il-kummerċ u l-iżvilupp sostenibbli

| — | Kisba tal-benefiċċji ta’ djalogu ċivili u soċjali |
| --- | --- |

—

Kisba tal-benefiċċji ta’ djalogu ċivili u soċjali

| 6.1. | Hija meħtieġa koerenza politika bejn il-politiki ta’ żvilupp u kummerċjali. Kif iddikjarat fil-Komunikazzjoni “Kummerċ għal Kulħadd”, l-istandards ambjentali, soċjali, tax-xogħol, tal-konsumatur u oħrajn, flimkien mas-servizzi pubbliċi, m’għandhomx jitnaqqsu minn ftehimiet tal-UE, iżda minflok għandhom jitjiebu. |
| --- | --- |

6.1.

Hija meħtieġa koerenza politika bejn il-politiki ta’ żvilupp u kummerċjali. Kif iddikjarat fil-Komunikazzjoni “Kummerċ għal Kulħadd”, l-istandards ambjentali, soċjali, tax-xogħol, tal-konsumatur u oħrajn, flimkien mas-servizzi pubbliċi, m’għandhomx jitnaqqsu minn ftehimiet tal-UE, iżda minflok għandhom jitjiebu.

| 6.2. | Il-Kumitat, taħt dawn il-kundizzjonijiet, iqis importanti li jiġu konklużi negozjati kummerċjali u ta’ investiment b’mod ibbilanċjat (inklużi negozjati ta’ investiment tat-TTIP, tas-CETA, tal-UE-Ġappun, tal-UE-Ċina, negozjati li jinvolvu l-pajjiżi tal-ASEAN u kwalunkwe FSE pendenti) u, wara r-ratifika tal-ftehimiet, tiġi mmonitorjata implimentazzjoni effettiva. |
| --- | --- |

6.2.

Il-Kumitat, taħt dawn il-kundizzjonijiet, iqis importanti li jiġu konklużi negozjati kummerċjali u ta’ investiment b’mod ibbilanċjat (inklużi negozjati ta’ investiment tat-TTIP, tas-CETA, tal-UE-Ġappun, tal-UE-Ċina, negozjati li jinvolvu l-pajjiżi tal-ASEAN u kwalunkwe FSE pendenti) u, wara r-ratifika tal-ftehimiet, tiġi mmonitorjata implimentazzjoni effettiva.

| 6.3. | It-trasparenza u l-bilanċ ġust tal-interessi jeħtieġu wkoll li jiġu segwiti f’negozjati multilaterali dwar is-servizzi (TISA) u l-oġġetti ambjentali. |
| --- | --- |

6.3.

It-trasparenza u l-bilanċ ġust tal-interessi jeħtieġu wkoll li jiġu segwiti f’negozjati multilaterali dwar is-servizzi (TISA) u l-oġġetti ambjentali.

| 6.4. | Is-segwitu ta’ negozjati kummerċjali bilaterali m’għandux idgħajjef l-impenn tal-UE lejn id-WTO u ftehim multilaterali globali b’saħħtu, u għandu jevita regoli kunfliġġenti possibbli. Fi ħdan il-qafas tan-negozjati tad-WTO, huwa meħtieġ approċċ iffokat, pereżempju, bil-kummerċ diġitali. |
| --- | --- |

6.4.

Is-segwitu ta’ negozjati kummerċjali bilaterali m’għandux idgħajjef l-impenn tal-UE lejn id-WTO u ftehim multilaterali globali b’saħħtu, u għandu jevita regoli kunfliġġenti possibbli. Fi ħdan il-qafas tan-negozjati tad-WTO, huwa meħtieġ approċċ iffokat, pereżempju, bil-kummerċ diġitali.

| 6.5. | Il-kummerċ huwa suġġett ewlieni għas-setturi tal-manifattura tal-UE u għad-difiża tas-suq Ewropew minn aġir inġust u dumping, permezz ta’ Strumenti għad-Difiża tan-Negozju (TDIs) biex jipproteġu bis-sħiħ is-suq intern tagħhom minn importazzjonijiet inġusti minn pajjiżi mhux tal-UE. Madankollu, il-Kummissjoni Ewropea għandha tevalwa bir-reqqa l-impatt tad-deċiżjoni dwar l-Istatus tal-Ekonomija tas-Suq taċ-Ċina. |
| --- | --- |

6.5.

Il-kummerċ huwa suġġett ewlieni għas-setturi tal-manifattura tal-UE u għad-difiża tas-suq Ewropew minn aġir inġust u dumping, permezz ta’ Strumenti għad-Difiża tan-Negozju (TDIs) biex jipproteġu bis-sħiħ is-suq intern tagħhom minn importazzjonijiet inġusti minn pajjiżi mhux tal-UE. Madankollu, il-Kummissjoni Ewropea għandha tevalwa bir-reqqa l-impatt tad-deċiżjoni dwar l-Istatus tal-Ekonomija tas-Suq taċ-Ċina.

| 6.6. | Filwaqt li s-Sistema tal-Qorti ta’ Investiment proposta reċentement mill-Kummissjoni Ewropea hija titjib fuq il-mekkaniżmu skreditat għas-Soluzzjoni tat-Tilwim bejn l-Investitur u l-Istat appoġġjat mill-Istati Uniti, din għadha kontroversjali u teħtieġ li tiġi evalwata ulterjorment. |
| --- | --- |

6.6.

Filwaqt li s-Sistema tal-Qorti ta’ Investiment proposta reċentement mill-Kummissjoni Ewropea hija titjib fuq il-mekkaniżmu skreditat għas-Soluzzjoni tat-Tilwim bejn l-Investitur u l-Istat appoġġjat mill-Istati Uniti, din għadha kontroversjali u teħtieġ li tiġi evalwata ulterjorment.

| 6.7. | Il-politika kummerċjali tal-UE għandha tqis opinjonijiet differenti espressi fir-rigward tal-konsegwenzi ta’ ftehimiet kummerċjali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-involviment ta’ korpi konġunti li jinkludu l-partijiet kollha tas-soċjetà ċivili fil-monitoraġġ tal-aspetti kollha ta’ ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Il-kompetenza tal-KESE tagħti valur uniku lill-ħidma. Studji tal-impatt fuq negozjati futuri u li għaddejjin jibqgħu għodda ewlenija għal dawk kollha involuti fil-monitoraġġ tan-negozjati. |
| --- | --- |

6.7.

Il-politika kummerċjali tal-UE għandha tqis opinjonijiet differenti espressi fir-rigward tal-konsegwenzi ta’ ftehimiet kummerċjali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-involviment ta’ korpi konġunti li jinkludu l-partijiet kollha tas-soċjetà ċivili fil-monitoraġġ tal-aspetti kollha ta’ ftehimiet ta’ kummerċ ħieles. Il-kompetenza tal-KESE tagħti valur uniku lill-ħidma. Studji tal-impatt fuq negozjati futuri u li għaddejjin jibqgħu għodda ewlenija għal dawk kollha involuti fil-monitoraġġ tan-negozjati.

7.   Qasam ta’ ġustizzja u drittijiet fundamentali bbażat fuq il-fiduċja reċiproka

| — | Titjib tas-sigurtà taċ-ċittadini |
| --- | --- |

—

Titjib tas-sigurtà taċ-ċittadini

| — | Konformità mal-Istat tad-Dritt |
| --- | --- |

—

Konformità mal-Istat tad-Dritt

| — | Tneħħija ta’ ostakli u mili ta’ lakuni |
| --- | --- |

—

Tneħħija ta’ ostakli u mili ta’ lakuni

| 7.1. | Id-domanda li qed tikber għas-sigurtà min-naħa taċ-ċittadini Ewropej teħtieġ rispons immedjat għall-protezzjoni tal-kisbiet prinċipali tal-integrazzjoni tal-UE u biex titreġġa’ lura l-fiduċja fost l-Istati Membri. Il-ġlieda kontra t-terroriżmu teħtieġ kooperazzjoni iktar mill-qrib bejn l-Istati Membri u bejn l-awtoritajiet tagħhom. |
| --- | --- |

7.1.

Id-domanda li qed tikber għas-sigurtà min-naħa taċ-ċittadini Ewropej teħtieġ rispons immedjat għall-protezzjoni tal-kisbiet prinċipali tal-integrazzjoni tal-UE u biex titreġġa’ lura l-fiduċja fost l-Istati Membri. Il-ġlieda kontra t-terroriżmu teħtieġ kooperazzjoni iktar mill-qrib bejn l-Istati Membri u bejn l-awtoritajiet tagħhom.

| 7.2. | It-tfittxija għall-paċi fil-Lvant Nofsani, kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija, il-kontroll effettiv tal-fruntieri esterni u l-politika ta’ żvilupp huma kumplimenti indispensabbli għall-miżuri mmirati lejn it-tisħiħ tas-sigurtà fl-Ewropa. |
| --- | --- |

7.2.

It-tfittxija għall-paċi fil-Lvant Nofsani, kooperazzjoni internazzjonali tal-pulizija, il-kontroll effettiv tal-fruntieri esterni u l-politika ta’ żvilupp huma kumplimenti indispensabbli għall-miżuri mmirati lejn it-tisħiħ tas-sigurtà fl-Ewropa.

| 7.3. | Fl-2017, l-UE trid issaħħaħ il-pilastri tal-azzjoni tal-UE stabbiliti fl-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà. L-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà trid tiżgura konformità sħiħa mal-istat tad-dritt u rispett għad-drittijiet fundamentali fl-Istati Membri, inklużi d-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem, id-drittijiet ekonomiċi u soċjali, u djalogu effettiv tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

7.3.

Fl-2017, l-UE trid issaħħaħ il-pilastri tal-azzjoni tal-UE stabbiliti fl-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà. L-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà trid tiżgura konformità sħiħa mal-istat tad-dritt u rispett għad-drittijiet fundamentali fl-Istati Membri, inklużi d-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem, id-drittijiet ekonomiċi u soċjali, u djalogu effettiv tas-soċjetà ċivili.

| 7.4. | Iridu jiġu żblukkati l-Proposta għal Direttiva dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali (COM 2008 (426) final) u l-għoti ta’ spinta sinifikanti lill-aspett parteċipattiv tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

7.4.

Iridu jiġu żblukkati l-Proposta għal Direttiva dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali (COM 2008 (426) final) u l-għoti ta’ spinta sinifikanti lill-aspett parteċipattiv tas-soċjetà ċivili.

| 7.5. | L-Istrateġija għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi 2010-2015 teħtieġ strateġija mġedda b’miri ċari, miżuri prattiċi u monitoraġġ effettiv ta’ progress kontra diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess fis-suq tax-xogħol, l-edukazzjoni u t-teħid ta’ deċiżjonijiet, kif ukoll fl-indirizzar ta’ vjolenza abbażi ta’ sess. |
| --- | --- |

7.5.

L-Istrateġija għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi 2010-2015 teħtieġ strateġija mġedda b’miri ċari, miżuri prattiċi u monitoraġġ effettiv ta’ progress kontra diskriminazzjoni bbażata fuq is-sess fis-suq tax-xogħol, l-edukazzjoni u t-teħid ta’ deċiżjonijiet, kif ukoll fl-indirizzar ta’ vjolenza abbażi ta’ sess.

| 7.6. | L-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità għandha tiġi aġġornata skont l-osservazzjonijiet tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità (CRPD), permezz ta’ leġiżlazzjoni rilevanti u bit-tnedija ta’ kard ta’ prijorità tal-UE li tkun rikonoxxuta fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

7.6.

L-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità għandha tiġi aġġornata skont l-osservazzjonijiet tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità (CRPD), permezz ta’ leġiżlazzjoni rilevanti u bit-tnedija ta’ kard ta’ prijorità tal-UE li tkun rikonoxxuta fl-Istati Membri kollha.

| 7.7. | Fil-kuntest tal-ġlieda kontra l-faqar, iridu jiġu stabbiliti indikaturi u objettivi speċifiċi għal tfal li qegħdin f’sitwazzjoni vulnerabbli. |
| --- | --- |

7.7.

Fil-kuntest tal-ġlieda kontra l-faqar, iridu jiġu stabbiliti indikaturi u objettivi speċifiċi għal tfal li qegħdin f’sitwazzjoni vulnerabbli.

| 7.8. | Iridu jiġu indirizzati forom ġodda ta’ vulnerabbiltà bħax-xogħol prekarju, il-faqar fost dawk li jaħdmu, u s-sitwazzjonijiet ta’ anzjani, nisa żgħażagħ, ommijiet waħedhom u nisa migranti. |
| --- | --- |

7.8.

Iridu jiġu indirizzati forom ġodda ta’ vulnerabbiltà bħax-xogħol prekarju, il-faqar fost dawk li jaħdmu, u s-sitwazzjonijiet ta’ anzjani, nisa żgħażagħ, ommijiet waħedhom u nisa migranti.

8.   Lejn politika ġdida dwar il-migrazzjoni

| — | Ġestjoni xierqa ta’ refuġjati |
| --- | --- |

—

Ġestjoni xierqa ta’ refuġjati

| — | Integrazzjoni ta’ migranti |
| --- | --- |

—

Integrazzjoni ta’ migranti

| — | Ġlieda tal-populiżmu u l-ksenofobija |
| --- | --- |

—

Ġlieda tal-populiżmu u l-ksenofobija

| 8.1. | L-UE trid tirrispondi għall-kwistjonijiet ta’ migrazzjoni u asil b’kooperazzjoni iktar mill-qrib bejn l-Istati Membri, u miżuri unifikati u prattiċi. Il-KESE jirreferi għar-rakkomandazzjonijiet u r-rapport li nieda abbażi ta’ żjarat ta’ ġbir ta’ informazzjoni fi 11-il Stat Membru. Trid tingħata prijorità lill-proposti li joħorġu mir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar is-sitwazzjoni fil-Mediterran u l-ħtieġa ta’ approċċ olistiku tal-UE għall-migrazzjoni. |
| --- | --- |

8.1.

L-UE trid tirrispondi għall-kwistjonijiet ta’ migrazzjoni u asil b’kooperazzjoni iktar mill-qrib bejn l-Istati Membri, u miżuri unifikati u prattiċi. Il-KESE jirreferi għar-rakkomandazzjonijiet u r-rapport li nieda abbażi ta’ żjarat ta’ ġbir ta’ informazzjoni fi 11-il Stat Membru. Trid tingħata prijorità lill-proposti li joħorġu mir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar is-sitwazzjoni fil-Mediterran u l-ħtieġa ta’ approċċ olistiku tal-UE għall-migrazzjoni.

| 8.2. | Fl-2017, iridu jiġu implimentati kundizzjonijiet għat-tmiem tad-derogi għall-kontrolli fil-fruntiera stabbiliti mir-regoli ta’ Schengen u għall-iżgurar tal-istat tad-dritt fil-ġestjoni taż-Żona Schengen. |
| --- | --- |

8.2.

Fl-2017, iridu jiġu implimentati kundizzjonijiet għat-tmiem tad-derogi għall-kontrolli fil-fruntiera stabbiliti mir-regoli ta’ Schengen u għall-iżgurar tal-istat tad-dritt fil-ġestjoni taż-Żona Schengen.

| 8.3. | Is-Sistema Komuni tal-Asil proposta tista’ tinkiseb b’mod raġonevoli fuq terminu medju. L-inizjattivi leġiżlattivi u ta’ politika proposti mill-Kummissjoni Ewropea jridu jiġu adottati fil-pront, filwaqt li jirrispettaw l-interess globali ta’ persuni li jfittxu protezzjoni internazzjonali, u l-istat tad-dritt bħala espressjoni ta’ solidarjetà konkreta fost l-Istati Membri. |
| --- | --- |

8.3.

Is-Sistema Komuni tal-Asil proposta tista’ tinkiseb b’mod raġonevoli fuq terminu medju. L-inizjattivi leġiżlattivi u ta’ politika proposti mill-Kummissjoni Ewropea jridu jiġu adottati fil-pront, filwaqt li jirrispettaw l-interess globali ta’ persuni li jfittxu protezzjoni internazzjonali, u l-istat tad-dritt bħala espressjoni ta’ solidarjetà konkreta fost l-Istati Membri.

| 8.4. | Għaldaqstant huwa importanti li terġa’ titqies il-proposta dwar ir-risistemazzjoni, ir-rilokazzjoni u l-protezzjoni tal-applikanti għall-asil biex jinfetħu mogħdijiet legali u sikuri għall-applikanti għall-asil. |
| --- | --- |

8.4.

Għaldaqstant huwa importanti li terġa’ titqies il-proposta dwar ir-risistemazzjoni, ir-rilokazzjoni u l-protezzjoni tal-applikanti għall-asil biex jinfetħu mogħdijiet legali u sikuri għall-applikanti għall-asil.

| 8.5. | F’dan ir-rigward, il-KESE jixtieq jisħaq li l-ftehim UE-Turkija huwa nieqas mill-garanziji neċessarji biex jiżgura rispett għad-drittijiet fundamentali u l-obbligi internazzjonali tal-UE. Hija meħtieġa azzjoni soda għat-treġġigħ lura ta’ kooperazzjoni pożittiva mal-awtoritajiet Torok, u dawk ta’ pajjiżi ġirien li jibqgħu ewlenin għaż-żamma tal-fruntieri tal-UE sikuri. |
| --- | --- |

8.5.

F’dan ir-rigward, il-KESE jixtieq jisħaq li l-ftehim UE-Turkija huwa nieqas mill-garanziji neċessarji biex jiżgura rispett għad-drittijiet fundamentali u l-obbligi internazzjonali tal-UE. Hija meħtieġa azzjoni soda għat-treġġigħ lura ta’ kooperazzjoni pożittiva mal-awtoritajiet Torok, u dawk ta’ pajjiżi ġirien li jibqgħu ewlenin għaż-żamma tal-fruntieri tal-UE sikuri.

| 8.6. | Il-politika ta’ migrazzjoni teħtieġ riżorsi biex tintegra lil migranti u refuġjati. Il-Kumitat japprezza l-isforz li jsir użu iktar razzjonali mir-riżorsi disponibbli taħt id-diversi fondi Ewropej. Ir-riżorsi jridu jiżdiedu, b’mod partikolari taħt l-FSE, għal dawk l-Istati Membri l-iktar esposti għall-isfida li jintegraw lil migranti jew refuġjati. |
| --- | --- |

8.6.

Il-politika ta’ migrazzjoni teħtieġ riżorsi biex tintegra lil migranti u refuġjati. Il-Kumitat japprezza l-isforz li jsir użu iktar razzjonali mir-riżorsi disponibbli taħt id-diversi fondi Ewropej. Ir-riżorsi jridu jiżdiedu, b’mod partikolari taħt l-FSE, għal dawk l-Istati Membri l-iktar esposti għall-isfida li jintegraw lil migranti jew refuġjati.

| 8.7. | Għall-persuni li jgħixu legalment fl-Ewropa, huwa kruċjali li dawn jiġu involuti f’taħriġ, jiġu megħjuna jidħlu fis-suq tal-impjiegi u jiġu megħjuna biex jiġu integrati fis-soċjetà inġenerali. Huwa vitali bl-istess mod li jiġi indirizzat il-fenomenu li qed jikber ta’ ksenofobija u populiżmu li spiss huma marbuta mal-flussi sinifikanti ta’ migrazzjoni. Id-Dikjarazzjoni Konġunta maħruġa mill-imsieħba soċjali u ekonomiċi Ewropej (il-KETU, il-Business Europe, is-CEEP, l-Ueapme u l-Eurochambres) u l-ħidma mwettqa minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u partijiet interessati tal-ekonomija soċjali jindikaw it-triq ‘il quddiem. |
| --- | --- |

8.7.

Għall-persuni li jgħixu legalment fl-Ewropa, huwa kruċjali li dawn jiġu involuti f’taħriġ, jiġu megħjuna jidħlu fis-suq tal-impjiegi u jiġu megħjuna biex jiġu integrati fis-soċjetà inġenerali. Huwa vitali bl-istess mod li jiġi indirizzat il-fenomenu li qed jikber ta’ ksenofobija u populiżmu li spiss huma marbuta mal-flussi sinifikanti ta’ migrazzjoni. Id-Dikjarazzjoni Konġunta maħruġa mill-imsieħba soċjali u ekonomiċi Ewropej (il-KETU, il-Business Europe, is-CEEP, l-Ueapme u l-Eurochambres) u l-ħidma mwettqa minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u partijiet interessati tal-ekonomija soċjali jindikaw it-triq ‘il quddiem.

9.   Attur globali iktar b’saħħtu

| — | Koeżjoni interna għal azzjoni esterna |
| --- | --- |

—

Koeżjoni interna għal azzjoni esterna

| — | Kooperazzjoni ma’ ġirien u msieħba strateġiċi |
| --- | --- |

—

Kooperazzjoni ma’ ġirien u msieħba strateġiċi

| 9.1. | L-UE għandha ttejjeb il-pożizzjoni tagħha bħala attur globali għall-paċi u l-istabbilizzazzjoni f’żoni ta’ kunflitt fi ħdan il-qafas ta’ istituzzjonijiet internazzjonali u taġixxi b’mod iktar koeżiv. Għal azzjoni esterna effettiva, huma meħtieġa miżuri ta’ politika integrati bejn il-politiki interni u esterni tal-Kummissjoni. It-titjib tar-relazzjonijiet u l-kooperazzjoni mal-imsieħba strateġiċi huwa essenzjali sabiex ikollha rwol iktar b’saħħtu bħala attur globali. |
| --- | --- |

9.1.

L-UE għandha ttejjeb il-pożizzjoni tagħha bħala attur globali għall-paċi u l-istabbilizzazzjoni f’żoni ta’ kunflitt fi ħdan il-qafas ta’ istituzzjonijiet internazzjonali u taġixxi b’mod iktar koeżiv. Għal azzjoni esterna effettiva, huma meħtieġa miżuri ta’ politika integrati bejn il-politiki interni u esterni tal-Kummissjoni. It-titjib tar-relazzjonijiet u l-kooperazzjoni mal-imsieħba strateġiċi huwa essenzjali sabiex ikollha rwol iktar b’saħħtu bħala attur globali.

| 9.2. | Il-kontribut tal-UE għall-kooperazzjoni u l-iżvilupp għandu jagħti prijorità lill-proċessi ta’ demokratizzazzjoni fil-pajjiżi ġirien tagħha. Hija meħtieġa azzjoni konkreta, appoġġjata minn investimenti ppjanati tajjeb iffinanzjati mill-UE b’koordinazzjoni mal-Bank Dinji. |
| --- | --- |

9.2.

Il-kontribut tal-UE għall-kooperazzjoni u l-iżvilupp għandu jagħti prijorità lill-proċessi ta’ demokratizzazzjoni fil-pajjiżi ġirien tagħha. Hija meħtieġa azzjoni konkreta, appoġġjata minn investimenti ppjanati tajjeb iffinanzjati mill-UE b’koordinazzjoni mal-Bank Dinji.

| 9.3. | Id-djalogu mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-kuntatti bejn il-persuni għandhom jiġu integrati kif xieraq fl-azzjoni esterna tal-UE. Huwa essenzjali li jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ djalogu strutturat mal-OSĊ fir-reġjun sabiex tiġi evalwata l-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV). Iktar minn hekk, id-djalogu soċjali għandu jsir parti integrali mill-programmi ta’ kooperazzjoni u ta’ żvilupp tal-UE. |
| --- | --- |

9.3.

Id-djalogu mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-kuntatti bejn il-persuni għandhom jiġu integrati kif xieraq fl-azzjoni esterna tal-UE. Huwa essenzjali li jiġi appoġġjat il-ħolqien ta’ djalogu strutturat mal-OSĊ fir-reġjun sabiex tiġi evalwata l-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV). Iktar minn hekk, id-djalogu soċjali għandu jsir parti integrali mill-programmi ta’ kooperazzjoni u ta’ żvilupp tal-UE.

| 9.4. | L-evalwazzjoni tal-PEV għandha tkun prijorità. Ir-relazzjonijiet mal-pajjiżi fin-Nofsinhar u l-Lvant tal-Mediterran m’għandhomx jiffokaw fuq approċċ difensiv ibbażat fuq aspetti ta’ sigurtà jew il-kriżi tar-refuġjati, iżda pjuttost isiru politika reali ta’ kożvilupp bejn imsieħba indaqs. |
| --- | --- |

9.4.

L-evalwazzjoni tal-PEV għandha tkun prijorità. Ir-relazzjonijiet mal-pajjiżi fin-Nofsinhar u l-Lvant tal-Mediterran m’għandhomx jiffokaw fuq approċċ difensiv ibbażat fuq aspetti ta’ sigurtà jew il-kriżi tar-refuġjati, iżda pjuttost isiru politika reali ta’ kożvilupp bejn imsieħba indaqs.

| 9.5. | Għandha tingħata attenzjoni speċjali lir-relazzjonijiet mar-Russja, inkluża diplomazija iktar attiva lejn dan il-pajjiż, b’mod partikolari fir-rigward tar-relazzjonijiet tal-enerġija. |
| --- | --- |

9.5.

Għandha tingħata attenzjoni speċjali lir-relazzjonijiet mar-Russja, inkluża diplomazija iktar attiva lejn dan il-pajjiż, b’mod partikolari fir-rigward tar-relazzjonijiet tal-enerġija.

| 9.6. | Se tkun ta’ importanza ewlenija l-ħtieġa li jiġu ssodisfati u jibdew jiġu implimentati kemm l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli, kif ukoll l-Għanijiet tal-COP21. L-SDGs b’mod partikolari jridu jifformaw l-aġenda tal-UE għall-iżvilupp. L-UE trid tkun proattiva fil-valutazzjoni tal-mezzi, inklużi l-ħtiġijiet tal-baġit, li se tkun teħtieġ sabiex tiffaċċja tali sfidi. Qafas ta’ governanza xieraq irid jiżgura involviment qawwi mis-soċjetà ċivili. Il-KESE jtenni l-proposta tiegħu għal Forum Ewropew għall-Iżvilupp Sostenibbli. |
| --- | --- |

9.6.

Se tkun ta’ importanza ewlenija l-ħtieġa li jiġu ssodisfati u jibdew jiġu implimentati kemm l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli, kif ukoll l-Għanijiet tal-COP21. L-SDGs b’mod partikolari jridu jifformaw l-aġenda tal-UE għall-iżvilupp. L-UE trid tkun proattiva fil-valutazzjoni tal-mezzi, inklużi l-ħtiġijiet tal-baġit, li se tkun teħtieġ sabiex tiffaċċja tali sfidi. Qafas ta’ governanza xieraq irid jiżgura involviment qawwi mis-soċjetà ċivili. Il-KESE jtenni l-proposta tiegħu għal Forum Ewropew għall-Iżvilupp Sostenibbli.

10.   Unjoni ta’ bidla demokratika

| — | Promozzjoni ta’ ċittadinanza attiva u demokrazija parteċipattiva |
| --- | --- |

—

Promozzjoni ta’ ċittadinanza attiva u demokrazija parteċipattiva

| — | Żieda fil-ftuħ u t-trasparenza |
| --- | --- |

—

Żieda fil-ftuħ u t-trasparenza

| — | Jiżdied id-djalogu ċivili u jissaħħaħ id-djalogu soċjali |
| --- | --- |

—

Jiżdied id-djalogu ċivili u jissaħħaħ id-djalogu soċjali

| 10.1. | Għall-indirizzar tal-isfidi komuni u kumplessi li tiffaċċja l-UE, huwa kruċjali li jiġu mmobilizzati s-setturi kollha u r-riżorsi li joħolqu soluzzjonijiet konġunti. Is-soċjetà ċivili hija ċentrali biex tmexxi ‘l quddiem din l-innovazzjoni vitali u l-bidla teħtieġ b’mod speċifiku fiduċja miċ-ċittadini. Għaldaqstant il-partijiet tas-soċjetà ċivili jridu jkunu involuti fuq termini indaqs bħal partijiet interessati oħra sabiex jiżguraw bis-sħiħ il-kapitalizzazzjoni bis-sħiħ mill-kontributi tagħhom. Dan jeħtieġ bidla fil-kultura iżda jappoġġja wkoll il-valur ta’ settur tas-soċjetà ċivili b’saħħitha u indipendenti fil-livell tal-Istat Membru u tal-UE. |
| --- | --- |

10.1.

Għall-indirizzar tal-isfidi komuni u kumplessi li tiffaċċja l-UE, huwa kruċjali li jiġu mmobilizzati s-setturi kollha u r-riżorsi li joħolqu soluzzjonijiet konġunti. Is-soċjetà ċivili hija ċentrali biex tmexxi ‘l quddiem din l-innovazzjoni vitali u l-bidla teħtieġ b’mod speċifiku fiduċja miċ-ċittadini. Għaldaqstant il-partijiet tas-soċjetà ċivili jridu jkunu involuti fuq termini indaqs bħal partijiet interessati oħra sabiex jiżguraw bis-sħiħ il-kapitalizzazzjoni bis-sħiħ mill-kontributi tagħhom. Dan jeħtieġ bidla fil-kultura iżda jappoġġja wkoll il-valur ta’ settur tas-soċjetà ċivili b’saħħitha u indipendenti fil-livell tal-Istat Membru u tal-UE.

| 10.2. | F’dan il-kuntest, il-KESE jfakkar lill-Kummissjoni bis-sejħa tiegħu għall-pubblikazzjoni ta’ Green Paper dwar kif id-djalogu ċivili għandu jkun organizzat b’mod effettiv u fuq bażi permanenti. |
| --- | --- |

10.2.

F’dan il-kuntest, il-KESE jfakkar lill-Kummissjoni bis-sejħa tiegħu għall-pubblikazzjoni ta’ Green Paper dwar kif id-djalogu ċivili għandu jkun organizzat b’mod effettiv u fuq bażi permanenti.

| 10.3. | Il-KESE jitlob ukoll u għal darb’oħra li jitjiebu l-proċessi ta’ konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati f’termini ta’ rappreżentattività, aċċessibbiltà, trasparenza, u rispons. |
| --- | --- |

10.3.

Il-KESE jitlob ukoll u għal darb’oħra li jitjiebu l-proċessi ta’ konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati f’termini ta’ rappreżentattività, aċċessibbiltà, trasparenza, u rispons.

| 10.4. | Jeħtieġ li tittieħed azzjoni dwar il-proposta għar-reviżjoni tar-Regolament dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej sabiex titjieb l-effettività tiegħu. |
| --- | --- |

10.4.

Jeħtieġ li tittieħed azzjoni dwar il-proposta għar-reviżjoni tar-Regolament dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej sabiex titjieb l-effettività tiegħu.

| 10.5. | Il-KESE jkompli jqis it-tisħiħ tad-demokrazija parteċipattiva bħala prijorità, bl-għan li titjieb ir-reżiljenza demokratika tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Fi ħdan dan il-qafas, il-ftehim interistituzzjonali l-ġdid Kummissjoni-Kunsill-Parlament għandu jippermetti lill-korpi konsultattivi istituzzjonali bħall-KESE biex ikollhom impatt ikbar fuq il-proposti leġislattivi fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. |
| --- | --- |

10.5.

Il-KESE jkompli jqis it-tisħiħ tad-demokrazija parteċipattiva bħala prijorità, bl-għan li titjieb ir-reżiljenza demokratika tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-Unjoni Ewropea. Fi ħdan dan il-qafas, il-ftehim interistituzzjonali l-ġdid Kummissjoni-Kunsill-Parlament għandu jippermetti lill-korpi konsultattivi istituzzjonali bħall-KESE biex ikollhom impatt ikbar fuq il-proposti leġislattivi fil-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet.

| 10.6. | Ir-regolamentazzjoni aħjar għandha tkun il-metodu għall-iżgurar ta’ testi regolatorji iktar effiċjenti u ssimplifikati, li jkunu ċari u trasparenti fl-objettivi tagħhom. Iqis il-proposta għal impronta leġiżlattiva biex jiġi mmonitorjat aħjar l-iżvilupp ta’ leġislazzjoni li tippermetti lil organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipparteċipaw u jsaħħu l-involviment tal-imsieħba soċjali fil-proċess leġislattiv, bl-iżgurar li l-ħtiġijiet u l-istennijiet tagħhom jiġu ssodisfati. |
| --- | --- |

10.6.

Ir-regolamentazzjoni aħjar għandha tkun il-metodu għall-iżgurar ta’ testi regolatorji iktar effiċjenti u ssimplifikati, li jkunu ċari u trasparenti fl-objettivi tagħhom. Iqis il-proposta għal impronta leġiżlattiva biex jiġi mmonitorjat aħjar l-iżvilupp ta’ leġislazzjoni li tippermetti lil organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex jipparteċipaw u jsaħħu l-involviment tal-imsieħba soċjali fil-proċess leġislattiv, bl-iżgurar li l-ħtiġijiet u l-istennijiet tagħhom jiġu ssodisfati.

| 10.7. | Il-Kummissjoni għandha tkompli bil-proċess tar-REFIT, li fih il-KESE għandu rwol aktar b’saħħtu x’jaqdi. Il-programm REFIT m’għandux, madankollu, ixekkel id-drittijiet tax-xogħol u dawk soċjali jew il-protezzjoni ambjentali u tal-konsumaturi. Regolamentazzjoni iktar effiċjenti, inkluż għall-SMEs, tista’ tirriżulta mill-ftuħ u t-trasparenza ta’ proċessi ta’ regolamentazzjoni aħjar, li għandhom iħeġġu lill-benefiċjarji jipproponu inizjattivi leġislattivi minn isfel għal fuq u għandhom b’mod partikolari jwasslu għall-involviment imtejjeb tal-atturi tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

10.7.

Il-Kummissjoni għandha tkompli bil-proċess tar-REFIT, li fih il-KESE għandu rwol aktar b’saħħtu x’jaqdi. Il-programm REFIT m’għandux, madankollu, ixekkel id-drittijiet tax-xogħol u dawk soċjali jew il-protezzjoni ambjentali u tal-konsumaturi. Regolamentazzjoni iktar effiċjenti, inkluż għall-SMEs, tista’ tirriżulta mill-ftuħ u t-trasparenza ta’ proċessi ta’ regolamentazzjoni aħjar, li għandhom iħeġġu lill-benefiċjarji jipproponu inizjattivi leġislattivi minn isfel għal fuq u għandhom b’mod partikolari jwasslu għall-involviment imtejjeb tal-atturi tas-soċjetà ċivili.

| 10.8. | F’Marzu 2016, l-imsieħba soċjali Ewropej ippreżentaw erba’ pożizzjonijiet konġunti dwar it-tnedija mill-ġdid tad-djalogu soċjali, ir-refuġjati, il-politiki industrijali u d-diġitalizzazzjoni. Dawn jeħtieġu li jiġu inkorporati fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2017 u promossi bħala tali. |
| --- | --- |

10.8.

F’Marzu 2016, l-imsieħba soċjali Ewropej ippreżentaw erba’ pożizzjonijiet konġunti dwar it-tnedija mill-ġdid tad-djalogu soċjali, ir-refuġjati, il-politiki industrijali u d-diġitalizzazzjoni. Dawn jeħtieġu li jiġu inkorporati fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2017 u promossi bħala tali.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/13 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/13

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-impatt fuq setturi industrijali ewlenin (u fuq l-impjiegi u t-tkabbir) li ċ-Ċina tiġi potenzjalment trattata bħala ekonomija tas-suq (għall-fini ta’ strumenti għad-difiża tan-negozju)”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 389/02)

| Relatur: | is-Sur Andrés BARCELÓ DELGADO |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sur Gerald KREUZER |

Relatur:

is-Sur Andrés BARCELÓ DELGADO

Korelatur:

is-Sur Gerald KREUZER

Nhar il-21 ta’ Jannar 2016, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“L-impatt fuq setturi industrijali ewlenin (u fuq l-impjiegi u t-tkabbir) li ċ-Ċina tiġi potenzjalment trattata bħala ekonomija tas-suq (għall-fini ta’ strumenti għad-difiża tan-negozju)”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-22 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tal-14 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’194 vot favur, 4 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Diffiċilment jiġi aċċettat li ċ-Ċina topera taħt kundizzjonijiet ta’ ekonomija tas-suq, minħabba li tonqos milli tissodisfa erbgħa mill-ħames kriterji stabbiliti mill-prattika Kummissjoni, u lanqas tirrifletti l-kondizzjonijiet stabbiliti fir-regolament bażiku (ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1225/2009). |
| --- | --- |

1.1.

Diffiċilment jiġi aċċettat li ċ-Ċina topera taħt kundizzjonijiet ta’ ekonomija tas-suq, minħabba li tonqos milli tissodisfa erbgħa mill-ħames kriterji stabbiliti mill-prattika Kummissjoni, u lanqas tirrifletti l-kondizzjonijiet stabbiliti fir-regolament bażiku (ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1225/2009).

| 1.2. | Il-KESE jagħraf li, minkejja li s-sorsi jipprovdu riżultati differenti, jekk aħna nitilfu l-għodod biex niżguraw kummerċ ħieles u ġust maċ-Ċina, sre jintilfu ċifra inaċċettabbli ta’ mijiet ta’ eluf ta’ impjiegi. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE jagħraf li, minkejja li s-sorsi jipprovdu riżultati differenti, jekk aħna nitilfu l-għodod biex niżguraw kummerċ ħieles u ġust maċ-Ċina, sre jintilfu ċifra inaċċettabbli ta’ mijiet ta’ eluf ta’ impjiegi.

| 1.3. | It-telf ikun ikkonċentrat f’ċerti setturi u reġjuni li jkunu affettwati b’mod qawwi, bħall-aluminju, ir-roti, iċ-ċeramika, l-elettrodi, il-ligi tal-ħadid, il-ħġieġ, il-karta, il-pannelli solari, l-azzar u t-tajers. Aktar studji settorjali u ġeografiċi huma għalhekk irrakkomandati. |
| --- | --- |

1.3.

It-telf ikun ikkonċentrat f’ċerti setturi u reġjuni li jkunu affettwati b’mod qawwi, bħall-aluminju, ir-roti, iċ-ċeramika, l-elettrodi, il-ligi tal-ħadid, il-ħġieġ, il-karta, il-pannelli solari, l-azzar u t-tajers. Aktar studji settorjali u ġeografiċi huma għalhekk irrakkomandati.

| 1.4. | Is-setturi milquta huma prinċipalment il-produtturi jew il-konsumaturi ta’ oġġetti intermedji u, b’riżultat, il-konsumaturi privati probabbilment ma jibbenefikawx mit-tnaqqis tal-miżuri antidumping. |
| --- | --- |

1.4.

Is-setturi milquta huma prinċipalment il-produtturi jew il-konsumaturi ta’ oġġetti intermedji u, b’riżultat, il-konsumaturi privati probabbilment ma jibbenefikawx mit-tnaqqis tal-miżuri antidumping.

| 1.5. | Setturi industrijali li jikkonsmaw prodotti li jkunu s-suġġett ta’ dumping jibbenefikaw mill-importazzjoni ta’ importazzjonijiet sussidjati fuq terminu medju. Madankollu, fuq perjodu medju dawn jistgħu jkunu wkoll f’riskju, peress li ċ-Ċina qiegħda tippromovi wkoll setturi downstream b’valur miżjud. In-nuqqas ta’ riżultati taċ-Ċina fil-qasam tad-drittijiet tal-proprjetà industrijali f’dan is-sens huwa wkoll ta’ theddida. |
| --- | --- |

1.5.

Setturi industrijali li jikkonsmaw prodotti li jkunu s-suġġett ta’ dumping jibbenefikaw mill-importazzjoni ta’ importazzjonijiet sussidjati fuq terminu medju. Madankollu, fuq perjodu medju dawn jistgħu jkunu wkoll f’riskju, peress li ċ-Ċina qiegħda tippromovi wkoll setturi downstream b’valur miżjud. In-nuqqas ta’ riżultati taċ-Ċina fil-qasam tad-drittijiet tal-proprjetà industrijali f’dan is-sens huwa wkoll ta’ theddida.

| 1.6. | L-impjiegi industrijali, ladarba jintilfu, rari jerġgħu jiġu stabbiliti. Jekk l-individwi milquta jirnexxielhom isibu impjieg, x’aktarx li dawn ikollhom pagi iktar baxxi f’pożizzjonijiet fejn il-ħiliet tagħhom ma jitqisux ta’ valur. Is-sostituzzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità fl-industrija b’impjiegi mhux siguri u bi ħlas baxx jirriskja wkoll li jiżdiedu l-inugwaljanzi fis-soċjetà tagħna. |
| --- | --- |

1.6.

L-impjiegi industrijali, ladarba jintilfu, rari jerġgħu jiġu stabbiliti. Jekk l-individwi milquta jirnexxielhom isibu impjieg, x’aktarx li dawn ikollhom pagi iktar baxxi f’pożizzjonijiet fejn il-ħiliet tagħhom ma jitqisux ta’ valur. Is-sostituzzjoni ta’ impjiegi ta’ kwalità fl-industrija b’impjiegi mhux siguri u bi ħlas baxx jirriskja wkoll li jiżdiedu l-inugwaljanzi fis-soċjetà tagħna.

| 1.7. | Għaldaqstant il-KESE jikkunsidra li l-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina tipperikola serjament il-bażi tal-industrija u l-impjiegi tal-manifattura fl-UE. Dan ser jaffettwa b’mod negattiv il-possibbiltà li jippermetti t-tnedija mill-ġdid tal-industrija Ewropea permezz ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u stabbli u l-introduzzjoni u t-tixrid tal-innovazzjoni teknoloġika, ir-riċerka u l- iżvilupp, kollha fatturi prinċipali biex tiġi żgurata sistema soċjali u ekonomika Ewropea li tkun dinamika u sostenibbli. |
| --- | --- |

1.7.

Għaldaqstant il-KESE jikkunsidra li l-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina tipperikola serjament il-bażi tal-industrija u l-impjiegi tal-manifattura fl-UE. Dan ser jaffettwa b’mod negattiv il-possibbiltà li jippermetti t-tnedija mill-ġdid tal-industrija Ewropea permezz ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u stabbli u l-introduzzjoni u t-tixrid tal-innovazzjoni teknoloġika, ir-riċerka u l- iżvilupp, kollha fatturi prinċipali biex tiġi żgurata sistema soċjali u ekonomika Ewropea li tkun dinamika u sostenibbli.

| 1.8. | F’dan il-kuntest, l-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina jipperikola serjament l-eżistenza tad-distretti industrijali u s-sistemi ta’ produzzjoni lokali tal-SMEs fejn il-produzzjoni tiġi mhedda minn prattiki inġusti ta’ kompetizzjoni miċ-Ċina. Dan joħloq ir-riskju li tintilef il-produzzjoni ta’ SMEs speċjalizzati u l-impjiegi speċjalizzati ħafna fuq skala żgħira li huma l-bażi tal-istruttura Ewropea tal-manifattura. |
| --- | --- |

1.8.

F’dan il-kuntest, l-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina jipperikola serjament l-eżistenza tad-distretti industrijali u s-sistemi ta’ produzzjoni lokali tal-SMEs fejn il-produzzjoni tiġi mhedda minn prattiki inġusti ta’ kompetizzjoni miċ-Ċina. Dan joħloq ir-riskju li tintilef il-produzzjoni ta’ SMEs speċjalizzati u l-impjiegi speċjalizzati ħafna fuq skala żgħira li huma l-bażi tal-istruttura Ewropea tal-manifattura.

| 1.9. | Il-KESE jitlob lill-KE, lill-PE u lill-Kunsill biex jippromovu kompetizzjoni internazzjonali ġusta, bħala mod biex dawn l-impjiegi u l-valuri tas-soċjetà Ewropea jiġu difiżi b’mod attiv u jissaħħu l-introjtu u l-ġid fl-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

1.9.

Il-KESE jitlob lill-KE, lill-PE u lill-Kunsill biex jippromovu kompetizzjoni internazzjonali ġusta, bħala mod biex dawn l-impjiegi u l-valuri tas-soċjetà Ewropea jiġu difiżi b’mod attiv u jissaħħu l-introjtu u l-ġid fl-Unjoni Ewropea.

| 1.10. | Id-difiża ta’ dawn l-impjiegi tal-UE u investiment relatati mhux talli tagħmel sens mil-lat ekonomiku talli trawwem ukoll sostenibbiltà soċjali u ambjentali. Ir-rilokazzjoni tal-produzzjoni minn siti tal-produzzjoni effiċjenti ħafna fir-riżorsi u fl-enerġija fl-Ewropa għal ekonomija Ċiniża bbażata fuq il-faħam tiffrustra l-ambizzjonijiet tagħna dwar it-tibdil fil-klima u l-iżvilupp sostenibbli. Ir-rispett tad-drittijiet tax-xogħol u tal-bniedem jibqa’ wkoll problematiku fiċ-Ċina. |
| --- | --- |

1.10.

Id-difiża ta’ dawn l-impjiegi tal-UE u investiment relatati mhux talli tagħmel sens mil-lat ekonomiku talli trawwem ukoll sostenibbiltà soċjali u ambjentali. Ir-rilokazzjoni tal-produzzjoni minn siti tal-produzzjoni effiċjenti ħafna fir-riżorsi u fl-enerġija fl-Ewropa għal ekonomija Ċiniża bbażata fuq il-faħam tiffrustra l-ambizzjonijiet tagħna dwar it-tibdil fil-klima u l-iżvilupp sostenibbli. Ir-rispett tad-drittijiet tax-xogħol u tal-bniedem jibqa’ wkoll problematiku fiċ-Ċina.

| 1.11. | Din id-difiża trid tikkonforma mal-liġi Ewropea u t-trattati internazzjonali. Din għandha ssaħħaħ ukoll is-sodisfazzjon tal-ftehimiet minn partijiet terzi u tqis in-negozjati li saru ma’ imsieħba kummerċjali kbar bħall-Istati Uniti. Strumenti tad-difiża tan-negozju effiċjenti jiżguraw kompetizzjoni ġusta. Huma meħtieġa għall-ġejjieni tal-industrija Ewropea u biex tiġi appoġġjata l-mira li l-industrija tiżdied bħala perċentwali tal-PGD għal 20 %. |
| --- | --- |

1.11.

Din id-difiża trid tikkonforma mal-liġi Ewropea u t-trattati internazzjonali. Din għandha ssaħħaħ ukoll is-sodisfazzjon tal-ftehimiet minn partijiet terzi u tqis in-negozjati li saru ma’ imsieħba kummerċjali kbar bħall-Istati Uniti. Strumenti tad-difiża tan-negozju effiċjenti jiżguraw kompetizzjoni ġusta. Huma meħtieġa għall-ġejjieni tal-industrija Ewropea u biex tiġi appoġġjata l-mira li l-industrija tiżdied bħala perċentwali tal-PGD għal 20 %.

| 1.12. | Sakemm iċ-Ċina ma tissodisfax il-ħames kriterji tal-UE meħtieġa biex tikkwalifika bħala ekonomija tas-suq, il-Kummissjoni għandha tuża metodoloġija mhux standardizzata f’investigazzjonijiet antidumping u antisussidji li jikkonċernaw l-importazzjonijiet Ċiniżi, f’konformità ma’ dak li fadal mit-Taqsima 15 tal-Protokoll ta’ Adeżjoni mal-WTO taċ-Ċina. |
| --- | --- |

1.12.

Sakemm iċ-Ċina ma tissodisfax il-ħames kriterji tal-UE meħtieġa biex tikkwalifika bħala ekonomija tas-suq, il-Kummissjoni għandha tuża metodoloġija mhux standardizzata f’investigazzjonijiet antidumping u antisussidji li jikkonċernaw l-importazzjonijiet Ċiniżi, f’konformità ma’ dak li fadal mit-Taqsima 15 tal-Protokoll ta’ Adeżjoni mal-WTO taċ-Ċina.

| 1.13. | Iż-żamma tal-industriji fl-UE hija l-bażi għal netwerks tar-R&Ż b’saħħithom, li huma kruċjali għat-tkabbir futur u għas-sejba ta’ soluzzjonijiet għall-“isfidi soċjetali kbar” tagħna (tixjiħ, enerġija, klima, kura tas-saħħa u mobbiltà). |
| --- | --- |

1.13.

Iż-żamma tal-industriji fl-UE hija l-bażi għal netwerks tar-R&Ż b’saħħithom, li huma kruċjali għat-tkabbir futur u għas-sejba ta’ soluzzjonijiet għall-“isfidi soċjetali kbar” tagħna (tixjiħ, enerġija, klima, kura tas-saħħa u mobbiltà).

| 1.14. | L-SMEs m’għandhomx ir-riżorsi biex iniedu azzjonijiet antidumping jew biex jikkollaboraw bis-sħiħ mal-KE fl-investigazzjonijiet tagħha. Il-KESE jitlob approċċ semplifikat għas-setturi fejn il-parteċipazzjoni tal-SMEs hija rilevanti. |
| --- | --- |

1.14.

L-SMEs m’għandhomx ir-riżorsi biex iniedu azzjonijiet antidumping jew biex jikkollaboraw bis-sħiħ mal-KE fl-investigazzjonijiet tagħha. Il-KESE jitlob approċċ semplifikat għas-setturi fejn il-parteċipazzjoni tal-SMEs hija rilevanti.

| 1.15. | Waqt li tirrikonoxxi l-importanza strateġika ta’ din il-kwistjoni, din l-opinjoni hija biss il-bidu u mhux it-tmiem tal-involviment tal-KESE. Il-KESE beħsiebu jiżviluppa impenn kontinwu u jirrakkomanda li jinħoloq proġett tal-KESE dwar l-istatus ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina sabiex il-Kumitat ikun jista’ jissorvelja din il-kwistjoni f’isem is-soċjetà ċivili. Għandhom jiġu allokati riżorsi adegwati għal dan il-kompitu. |
| --- | --- |

1.15.

Waqt li tirrikonoxxi l-importanza strateġika ta’ din il-kwistjoni, din l-opinjoni hija biss il-bidu u mhux it-tmiem tal-involviment tal-KESE. Il-KESE beħsiebu jiżviluppa impenn kontinwu u jirrakkomanda li jinħoloq proġett tal-KESE dwar l-istatus ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina sabiex il-Kumitat ikun jista’ jissorvelja din il-kwistjoni f’isem is-soċjetà ċivili. Għandhom jiġu allokati riżorsi adegwati għal dan il-kompitu.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Skont ir-regoli tal-WTO, pajjiż jista’ jimponi dazji antidumping, minbarra t-tariffi, fuq prodotti minn pajjiżi terzi, jekk investigazzjoni turi li dawn il-prodotti jidħlu fil-pajjiż bi prezzijiet iktar baxxi minn dawk domestiċi, fejn jinħoloq dannu għall-industrija lokali. Meta ċ-Ċina ngħaqdet mal-WTO f’Diċembru 2001, arranġament tranżitorju għall-adeżjoni tagħha ppermetta liċ-Ċina tiġi ttrattata bħala ekonomija mhux tas-suq fi proċedimenti antidumping fil-każ li d-ditti Ċiniżi ma setgħux juru li huma operaw f’konformità mal-prinċipji tas-suq ħieles. L-istatus attwali taċ-Ċina ta’ ekonomija mhux tas-suq joffri l-għażla li jintużaw prezzijiet ta’ pajjiż simili iktar milli prezzijiet domestiċi (li f’ekonomiji mhux tas-suq ikunu baxxi b’mod artifiċjali minħabba intervent mill-Istat) biex jiġi kkalkulat il-marġni ta’ dumping. L-użu ta’ metodoloġiji tal-ekonomija mhux tas-suq huwa deskritt fit-Taqsima 15 tal-Protokoll tal-Adeżjoni mal-WTO taċ-Ċina, iżda d-dispożizzjoni 15(a)(ii) ser tiskadi f’Diċembru 2016. Din l-iskadenza ser tobbliga lill-KE tbiddel il-metodoloġija li tiddetermina l-komparabilità tal-prezzijiet f’fajls tal-antidumping. |
| --- | --- |

2.1.

Skont ir-regoli tal-WTO, pajjiż jista’ jimponi dazji antidumping, minbarra t-tariffi, fuq prodotti minn pajjiżi terzi, jekk investigazzjoni turi li dawn il-prodotti jidħlu fil-pajjiż bi prezzijiet iktar baxxi minn dawk domestiċi, fejn jinħoloq dannu għall-industrija lokali. Meta ċ-Ċina ngħaqdet mal-WTO f’Diċembru 2001, arranġament tranżitorju għall-adeżjoni tagħha ppermetta liċ-Ċina tiġi ttrattata bħala ekonomija mhux tas-suq fi proċedimenti antidumping fil-każ li d-ditti Ċiniżi ma setgħux juru li huma operaw f’konformità mal-prinċipji tas-suq ħieles. L-istatus attwali taċ-Ċina ta’ ekonomija mhux tas-suq joffri l-għażla li jintużaw prezzijiet ta’ pajjiż simili iktar milli prezzijiet domestiċi (li f’ekonomiji mhux tas-suq ikunu baxxi b’mod artifiċjali minħabba intervent mill-Istat) biex jiġi kkalkulat il-marġni ta’ dumping. L-użu ta’ metodoloġiji tal-ekonomija mhux tas-suq huwa deskritt fit-Taqsima 15 tal-Protokoll tal-Adeżjoni mal-WTO taċ-Ċina, iżda d-dispożizzjoni 15(a)(ii) ser tiskadi f’Diċembru 2016. Din l-iskadenza ser tobbliga lill-KE tbiddel il-metodoloġija li tiddetermina l-komparabilità tal-prezzijiet f’fajls tal-antidumping.

| 2.2. | L-opinjoni tal-KESE tiffoka fuq l-impatt fuq l-industrija u l-impjiegi tal-UE li jista’ jirriżulta mill-għoti possibbli ta’ status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina u l-bidla fil-metodoloġija użata għall-istrumenti tad-difiża tan-negozju. Din hija indipendenti mid-diskussjoni legali, peress li l-KESE jqis dan is-suġġett bħala ferm importanti għall-industrija tal-UE u l-impjiegi marbuta magħha. |
| --- | --- |

2.2.

L-opinjoni tal-KESE tiffoka fuq l-impatt fuq l-industrija u l-impjiegi tal-UE li jista’ jirriżulta mill-għoti possibbli ta’ status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina u l-bidla fil-metodoloġija użata għall-istrumenti tad-difiża tan-negozju. Din hija indipendenti mid-diskussjoni legali, peress li l-KESE jqis dan is-suġġett bħala ferm importanti għall-industrija tal-UE u l-impjiegi marbuta magħha.

| 2.3. | Il-Parlament Ewropew approva b’maġġoranza vasta riżoluzzjoni li ssejjaħ għal metodoloġija mhux standardizzata li tikkonforma mal-Protokoll ta’ Adeżjoni taċ-Ċina, filwaqt li tkun kapaċi tistabbilixxi b’mod effikaċi qafas ta’ kummerċ ħieles u ġust. |
| --- | --- |

2.3.

Il-Parlament Ewropew approva b’maġġoranza vasta riżoluzzjoni li ssejjaħ għal metodoloġija mhux standardizzata li tikkonforma mal-Protokoll ta’ Adeżjoni taċ-Ċina, filwaqt li tkun kapaċi tistabbilixxi b’mod effikaċi qafas ta’ kummerċ ħieles u ġust.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Dwar l-ekonomija l-KESE jinnota li: |
| --- | --- |

3.1.

Dwar l-ekonomija l-KESE jinnota li:

| 3.2. | iċ-Ċina esperjenzat tkabbir bla preċedent fl-aħħar 15-il sena li biddel ix-xenarju industrijali u kummerċjali globali. Il-mudell ta’ tkabbir Ċiniż kien ibbażat fuq l-investiment, b’din l-attività tammonta għal 46 % tal-PDG tagħha fl-2015, skont l-FMI. Din iċ-ċifra taqbeż is-sehem ta’ investiment f’ekonomiji żviluppati oħra bħall-UE (19 %) u l-Istati Uniti tal-Amerika (20 %). |
| --- | --- |

3.2.

iċ-Ċina esperjenzat tkabbir bla preċedent fl-aħħar 15-il sena li biddel ix-xenarju industrijali u kummerċjali globali. Il-mudell ta’ tkabbir Ċiniż kien ibbażat fuq l-investiment, b’din l-attività tammonta għal 46 % tal-PDG tagħha fl-2015, skont l-FMI. Din iċ-ċifra taqbeż is-sehem ta’ investiment f’ekonomiji żviluppati oħra bħall-UE (19 %) u l-Istati Uniti tal-Amerika (20 %).

| 3.3. | Id-daqs u l-veloċità tal-bidliet fil-maġġoranza kienu mmexxija mill-Istat. Il-KESE jagħraf li ċ-Ċina mhijiex ekonomija tas-suq kif definita mill-UE, u hemm kunsens ġenerali dwar il-kwistjoni ‘l barra mill-istituzzjoni. Bħalma jirrapporta l-Bank Dinji, “l-Istat interferixxa b’mod estensiv u dirett fl-allokazzjoni tar-riżorsi permezz ta’ kontrolli amministrattivi u tal-prezz, garanziji, linji gwida dwar il-kreditu, sjieda persważiva ta’ istituzzjonijiet finanzjarji (1), u politiki regolatorji”. |
| --- | --- |

3.3.

Id-daqs u l-veloċità tal-bidliet fil-maġġoranza kienu mmexxija mill-Istat. Il-KESE jagħraf li ċ-Ċina mhijiex ekonomija tas-suq kif definita mill-UE, u hemm kunsens ġenerali dwar il-kwistjoni ‘l barra mill-istituzzjoni. Bħalma jirrapporta l-Bank Dinji, “l-Istat interferixxa b’mod estensiv u dirett fl-allokazzjoni tar-riżorsi permezz ta’ kontrolli amministrattivi u tal-prezz, garanziji, linji gwida dwar il-kreditu, sjieda persważiva ta’ istituzzjonijiet finanzjarji (1), u politiki regolatorji”.

| 3.4. | Hemm diversi eżempji ta’ eċċessi fl-iżvilupp Ċiniż. Il-pajjiż ikkonsma 6,6 biljun tunnellata ta’ siment bejn l-2011 u l-2013, iktar mill-Istati Uniti tal-Amerika fis-seklu 20 kollu (4,4 biljun). Dan ifisser li, fi tliet snin, iċ-Ċina użat simet daqs kemm kien meħtieġ biex jinbnew l-Istati Uniti tal-Amerika fuq seklu. Minbarra l-użu ineffiċjenti ta’ riżorsi, inbniet kapaċità industrijali kbira biex tipproduċi tali kwantità ta’ materjali f’perjodu qasir ħafna. |
| --- | --- |

3.4.

Hemm diversi eżempji ta’ eċċessi fl-iżvilupp Ċiniż. Il-pajjiż ikkonsma 6,6 biljun tunnellata ta’ siment bejn l-2011 u l-2013, iktar mill-Istati Uniti tal-Amerika fis-seklu 20 kollu (4,4 biljun). Dan ifisser li, fi tliet snin, iċ-Ċina użat simet daqs kemm kien meħtieġ biex jinbnew l-Istati Uniti tal-Amerika fuq seklu. Minbarra l-użu ineffiċjenti ta’ riżorsi, inbniet kapaċità industrijali kbira biex tipproduċi tali kwantità ta’ materjali f’perjodu qasir ħafna.

| 3.5. | Iċ-Ċina bdiet tibdel il-mudell tagħha lejn iktar konsum u tkabbir orjentat lejn is-servizz. L-ekonomija qed tiffaċċja riċessjoni, u dan ifisser li parti sinifikanti tal-output tal-industrija peżanti Ċiniża mhix ser issib konsumaturi fiċ-Ċina. |
| --- | --- |

3.5.

Iċ-Ċina bdiet tibdel il-mudell tagħha lejn iktar konsum u tkabbir orjentat lejn is-servizz. L-ekonomija qed tiffaċċja riċessjoni, u dan ifisser li parti sinifikanti tal-output tal-industrija peżanti Ċiniża mhix ser issib konsumaturi fiċ-Ċina.

| 3.6. | Il-Kamra Ewropea tal-Kummerċ fiċ-Ċina tirrapporta li diġà dehret kapaċità żejda sinifikanti fi prodotti bħal azzar mhux maħdum, aluminju, siment, sustanzi kimiċi, bini ta’ dgħajjes, raffinar, folji tal-ħġieġ, karta u kartun. Il-gvern Ċiniż jagħraf dan u ddeċieda li jaqtal-kapaċità tal-azzar b’100 miljun għal 150 miljun tunnellata sal-2020 (2), u l-produzzjoni tal-faħam b’500 miljun tunnellata matul l-istess perjodu (3). |
| --- | --- |

3.6.

Il-Kamra Ewropea tal-Kummerċ fiċ-Ċina tirrapporta li diġà dehret kapaċità żejda sinifikanti fi prodotti bħal azzar mhux maħdum, aluminju, siment, sustanzi kimiċi, bini ta’ dgħajjes, raffinar, folji tal-ħġieġ, karta u kartun. Il-gvern Ċiniż jagħraf dan u ddeċieda li jaqtal-kapaċità tal-azzar b’100 miljun għal 150 miljun tunnellata sal-2020 (2), u l-produzzjoni tal-faħam b’500 miljun tunnellata matul l-istess perjodu (3).

| 3.7. | Irrispettivament minn dawn l-intenzjonijiet, it-tnaqqis tal-kapaċità totali ser ikun kompitu fuq terminu twil. Il-fabbriki li ngħalqu f’dawn l-aħħar għaxar snin ġew sostitwiti minn oħrajn moderni u iktar produttivi u l-problema sempliċiment kibret iktar. Id-domanda mid-djar għall-oġġetti intermedji qatt mhu ser tieħu post id-domanda industrijali. |
| --- | --- |

3.7.

Irrispettivament minn dawn l-intenzjonijiet, it-tnaqqis tal-kapaċità totali ser ikun kompitu fuq terminu twil. Il-fabbriki li ngħalqu f’dawn l-aħħar għaxar snin ġew sostitwiti minn oħrajn moderni u iktar produttivi u l-problema sempliċiment kibret iktar. Id-domanda mid-djar għall-oġġetti intermedji qatt mhu ser tieħu post id-domanda industrijali.

| 3.8. | L-UE ħtieġet proċess twil u diffiċli biex issolvi din il-problema fis-snin tmenin u disgħin, u m’hemm l-ebda soluzzjoni ta’ malajr għaċ-Ċina lanqas. |
| --- | --- |

3.8.

L-UE ħtieġet proċess twil u diffiċli biex issolvi din il-problema fis-snin tmenin u disgħin, u m’hemm l-ebda soluzzjoni ta’ malajr għaċ-Ċina lanqas.

| 3.9. | Għalhekk, kombinazzjoni ta’ kapaċità żejda u domanda domestika dgħajfa qed twassal għal eċċess ta’ produzzjoni, li mbagħad jipprova jsib triqtu fi swieq internazzjonali. |
| --- | --- |

3.9.

Għalhekk, kombinazzjoni ta’ kapaċità żejda u domanda domestika dgħajfa qed twassal għal eċċess ta’ produzzjoni, li mbagħad jipprova jsib triqtu fi swieq internazzjonali.

| 3.10. | Il-KESE jindika d-data li tikkonċerna l-esportazzjonijiet Ċiniżi. |
| --- | --- |

3.10.

Il-KESE jindika d-data li tikkonċerna l-esportazzjonijiet Ċiniżi.

| 3.10.1. | Skont il-WTO, iċ-Ċina hija l-ikbar esportatur ta’ manifatturi madwar id-dinja, b’sehem ta’ 18 %. Dan is-sehem żdied b’20 % mill-2010. Matul l-2014 l-esportazzjonijiet Ċiniżi kibru b’6 % filwaqt li fil-kumplament tad-dinja żdiedu bi 3,5 %. Jekk nanalizzaw il-perjodu 2010-2014, iż-żieda kienet ta’ 49 % fiċ-Ċina, id-doppju taċ-ċifra għall-kumplament tad-dinja. |
| --- | --- |

3.10.1.

Skont il-WTO, iċ-Ċina hija l-ikbar esportatur ta’ manifatturi madwar id-dinja, b’sehem ta’ 18 %. Dan is-sehem żdied b’20 % mill-2010. Matul l-2014 l-esportazzjonijiet Ċiniżi kibru b’6 % filwaqt li fil-kumplament tad-dinja żdiedu bi 3,5 %. Jekk nanalizzaw il-perjodu 2010-2014, iż-żieda kienet ta’ 49 % fiċ-Ċina, id-doppju taċ-ċifra għall-kumplament tad-dinja.

| 3.10.2. | Data mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika taċ-Ċina turi li l-prodotti bl-iktar tkabbir b’saħħtu fl-2014 kienu ż-żingu u l-liga taż-żingu (+2 360 %), il-qoton (+ 100 %), il-kokk (+ 82 %), id-dijodi u semikondutturi oħra (+ 61 %) u l-azzar irromblat (+ 50 %). Mill-2010, l-esportazzjonijiet tal-qoton, tal-azzar irromblat u tad-dijodi u semikondutturi oħra rduppjaw, filwaqt li l-bejgħ tal-kokk, taż-żingu u tal-ligi taż-żingu ttriplikaw fil-volum. |
| --- | --- |

3.10.2.

Data mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika taċ-Ċina turi li l-prodotti bl-iktar tkabbir b’saħħtu fl-2014 kienu ż-żingu u l-liga taż-żingu (+2 360 %), il-qoton (+ 100 %), il-kokk (+ 82 %), id-dijodi u semikondutturi oħra (+ 61 %) u l-azzar irromblat (+ 50 %). Mill-2010, l-esportazzjonijiet tal-qoton, tal-azzar irromblat u tad-dijodi u semikondutturi oħra rduppjaw, filwaqt li l-bejgħ tal-kokk, taż-żingu u tal-ligi taż-żingu ttriplikaw fil-volum.

| 3.10.3. | Din it-tendenza ‘l fuq fl-esportazzjonijiet hija mistennija li tkompli fil-ftit snin li ġejjin, hekk kif il-previżjonijiet jindikaw tnaqqis fid-domanda domestika Ċiniża. Jekk l-istrument għad-difiża tan-negozju Ewropej huma iktar dgħajfa b’mod sinifikanti minn dawk tal-imsieħba kummerċjali tagħna, l-esportazzjonijiet attwali miċ-Ċina lejn in-NAFTA jew il-Ġappun jistgħu jiġi diretti lejn l-UE. |
| --- | --- |

3.10.3.

Din it-tendenza ‘l fuq fl-esportazzjonijiet hija mistennija li tkompli fil-ftit snin li ġejjin, hekk kif il-previżjonijiet jindikaw tnaqqis fid-domanda domestika Ċiniża. Jekk l-istrument għad-difiża tan-negozju Ewropej huma iktar dgħajfa b’mod sinifikanti minn dawk tal-imsieħba kummerċjali tagħna, l-esportazzjonijiet attwali miċ-Ċina lejn in-NAFTA jew il-Ġappun jistgħu jiġi diretti lejn l-UE.

| 3.10.4. | Dan il-mudell ta’ tkabbir immexxi mill-esportazzjoni ħoloq defiċit kbir ta’ EUR 137 biljun (EUR 48,8 biljun fl-2000) fuq il-bilanċ ta’ kummerċ ta’ oġġetti tal-UE, bl-importazzjonijiet tal-UE miċ-Ċina jkunu d-doppju tal-esportazzjonijiet tagħha lejn iċ-Ċina. |
| --- | --- |

3.10.4.

Dan il-mudell ta’ tkabbir immexxi mill-esportazzjoni ħoloq defiċit kbir ta’ EUR 137 biljun (EUR 48,8 biljun fl-2000) fuq il-bilanċ ta’ kummerċ ta’ oġġetti tal-UE, bl-importazzjonijiet tal-UE miċ-Ċina jkunu d-doppju tal-esportazzjonijiet tagħha lejn iċ-Ċina.

| 3.10.5. | Huwa f’dan il-kuntest li ċ-Ċina nediet l-inizjattiva “One Belt One Road” (OBOR) sabiex tinħoloq infrastruttura tat-trasport (ferrovija-awtostrada u marittima) fiż-żona Ewro-Ażjatika, bil-għan prinċipali li l-kumpaniji Ċiniżi jkollhom aċċess, f’termini ta’ antikompetittività, għas-swieq Ewro-Ażjatiċi involuti fl-inizjattiva u biex dawn jintużaw bħala swieq ġodda għal setturi bi produzzjoni eċċessiva. L-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq ser jirrappreżenta riskju konsiderevoli għall-kumpaniji Ewropej ta’ dawk l-Istati Membri tal-UE involuti fl-inizjattiva OBOR. |
| --- | --- |

3.10.5.

Huwa f’dan il-kuntest li ċ-Ċina nediet l-inizjattiva “One Belt One Road” (OBOR) sabiex tinħoloq infrastruttura tat-trasport (ferrovija-awtostrada u marittima) fiż-żona Ewro-Ażjatika, bil-għan prinċipali li l-kumpaniji Ċiniżi jkollhom aċċess, f’termini ta’ antikompetittività, għas-swieq Ewro-Ażjatiċi involuti fl-inizjattiva u biex dawn jintużaw bħala swieq ġodda għal setturi bi produzzjoni eċċessiva. L-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq ser jirrappreżenta riskju konsiderevoli għall-kumpaniji Ewropej ta’ dawk l-Istati Membri tal-UE involuti fl-inizjattiva OBOR.

| 3.11. | Fatti dwar il-prattiki ta’ dumping |
| --- | --- |

3.11.

Fatti dwar il-prattiki ta’ dumping

| 3.11.1. | Din iż-żieda f’daqqa fl-esportazzjonijiet Ċiniżi nkisbet parzjalment permezz ta’ prattiki inġusti, kif muri minn diversi każijiet ta’ dumping imressqa skont ir-regoli tal-WTO. |
| --- | --- |

3.11.1.

Din iż-żieda f’daqqa fl-esportazzjonijiet Ċiniżi nkisbet parzjalment permezz ta’ prattiki inġusti, kif muri minn diversi każijiet ta’ dumping imressqa skont ir-regoli tal-WTO.

| 3.11.2. | Iċ-Ċina hija l-pajjiż l-iktar milqut mill-miżuri antidumping. Kienet il-mira ta’ 34 % ta’ investigazzjonijiet kummerċjali, fejn ġew imposti 667 miżura. Fl-2015 biss, kien hemm fis-seħħ jew tniedu 76 miżura antidumping kontra ċ-Ċina. |
| --- | --- |

3.11.2.

Iċ-Ċina hija l-pajjiż l-iktar milqut mill-miżuri antidumping. Kienet il-mira ta’ 34 % ta’ investigazzjonijiet kummerċjali, fejn ġew imposti 667 miżura. Fl-2015 biss, kien hemm fis-seħħ jew tniedu 76 miżura antidumping kontra ċ-Ċina.

| 3.11.3. | 67 % tal-miżuri antidumping adottati kontra ċ-Ċina kienu jirrigwardaw industriji bħal tessuti u oġġetti tal-ħwejjeġ, ċeramika u ħġieġ, metalli bażiċi, plastik, makkinarju u tagħmir elettriku u petrokimiċi. Is-sena l-oħra, 79 % tal-miżuri imposti fuq iċ-Ċina kellhom fil-mira tagħhom dawn is-setturi. |
| --- | --- |

3.11.3.

67 % tal-miżuri antidumping adottati kontra ċ-Ċina kienu jirrigwardaw industriji bħal tessuti u oġġetti tal-ħwejjeġ, ċeramika u ħġieġ, metalli bażiċi, plastik, makkinarju u tagħmir elettriku u petrokimiċi. Is-sena l-oħra, 79 % tal-miżuri imposti fuq iċ-Ċina kellhom fil-mira tagħhom dawn is-setturi.

| 3.11.4. | L-UE hija waħda mill-parteċipanti l-iktar attivi fil-kummerċ dinji, fejn tammonta għal 15,8 % tat-total, iżda ġew adottati biss 133 miżura antidumping kontra r-reġjun. Dan huwa ekwivalenti għal 7 % tal-każijiet madwar id-dinja. Iċ-Ċina, b’kuntrast ma’ dan, hija l-mira ta’ 47 % ta’ dawn il-miżuri u fl-2015 biss din ġiet ippenalizzata fi tliet każijiet. |
| --- | --- |

3.11.4.

L-UE hija waħda mill-parteċipanti l-iktar attivi fil-kummerċ dinji, fejn tammonta għal 15,8 % tat-total, iżda ġew adottati biss 133 miżura antidumping kontra r-reġjun. Dan huwa ekwivalenti għal 7 % tal-każijiet madwar id-dinja. Iċ-Ċina, b’kuntrast ma’ dan, hija l-mira ta’ 47 % ta’ dawn il-miżuri u fl-2015 biss din ġiet ippenalizzata fi tliet każijiet.

4.   Kummenti speċifiċi dwar it-telf tal-impjieg fl-Ewropa

4.1.   
  Setturi milquta direttament

| 4.1.1. | Minn perspettiva teoretika, status ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina jkollu effetti ta’ benessri negattivi fuq l-UE. Il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ hija ta’ importanza ewlenija għall-UE. Din għandha effetti ta’ netwerk pożittivi, minkejja li dejjem ikun hemm setturi li jbatu bħala riżultat ta’ dan. |
| --- | --- |

4.1.1.

Minn perspettiva teoretika, status ta’ ekonomija tas-suq għaċ-Ċina jkollu effetti ta’ benessri negattivi fuq l-UE. Il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ hija ta’ importanza ewlenija għall-UE. Din għandha effetti ta’ netwerk pożittivi, minkejja li dejjem ikun hemm setturi li jbatu bħala riżultat ta’ dan.

| 4.1.2. | F’dan il-każ, il-KESE jirrimarka li dan mhuwiex proċess ta’ negozjar b’ostakoli li jitneħħew miż-żewġ naħat. Iċ-Ċina mhi ser tagħti xejn lura, filwaqt li l-UE tnaqqas b’mod unilaterali l-abbiltà tagħha biex tpaċi d-distorsjoni tal-kompetizzjoni kkawżata mill-appoġġ inġust mogħti mill-gvern ċentrali u lokali taċ-Ċina. |
| --- | --- |

4.1.2.

F’dan il-każ, il-KESE jirrimarka li dan mhuwiex proċess ta’ negozjar b’ostakoli li jitneħħew miż-żewġ naħat. Iċ-Ċina mhi ser tagħti xejn lura, filwaqt li l-UE tnaqqas b’mod unilaterali l-abbiltà tagħha biex tpaċi d-distorsjoni tal-kompetizzjoni kkawżata mill-appoġġ inġust mogħti mill-gvern ċentrali u lokali taċ-Ċina.

| 4.1.3. | Il-KESE sab li l-impjiegi industrijali diġà ġew ittrasferiti ‘l barra mill-Ewropa. Bejn l-2000-2014, l-industriji Ewropej tilfu 6,7 miljun ħaddiem, 12 % taċ-ċifra inizjali ta’ 56,3 miljun. Matul l-istess perjodu l-indiċi tal-volum tal-importazzjoni żdied b’144 %. Ir-riċerka fl-Istati Uniti, b’settur industrijali iżgħar minn dak tal-UE, turi li bejn l-1999 u l-2011, madwar 985 000 impjieg industrijali ntilfu minħabba l-penetrazzjoni ikbar tal-importazzjonijiet Ċiniżi (4). |
| --- | --- |

4.1.3.

Il-KESE sab li l-impjiegi industrijali diġà ġew ittrasferiti ‘l barra mill-Ewropa. Bejn l-2000-2014, l-industriji Ewropej tilfu 6,7 miljun ħaddiem, 12 % taċ-ċifra inizjali ta’ 56,3 miljun. Matul l-istess perjodu l-indiċi tal-volum tal-importazzjoni żdied b’144 %. Ir-riċerka fl-Istati Uniti, b’settur industrijali iżgħar minn dak tal-UE, turi li bejn l-1999 u l-2011, madwar 985 000 impjieg industrijali ntilfu minħabba l-penetrazzjoni ikbar tal-importazzjonijiet Ċiniżi (4).

| 4.1.4. | It-telf ta’ impjiegi ma seħħx biss f’industriji bażiċi iżda wkoll f’industriji innovattivi. L-industrija avvanzata tat-telefonija ċellulari sparixxiet. F’industrija vitali għall-futur tagħna bħall-pannelli fotovoltajċi, 34 manifattur applikaw għal insolvenza bejn l-2010 u l-2012, tnejn minnhom ħarġu min-negozju solari, ħamsa għalqu l-produzzjoni totalment jew parzjalment u tlieta ġew akkwiżiti minn investituri Ċiniżi (5). |
| --- | --- |

4.1.4.

It-telf ta’ impjiegi ma seħħx biss f’industriji bażiċi iżda wkoll f’industriji innovattivi. L-industrija avvanzata tat-telefonija ċellulari sparixxiet. F’industrija vitali għall-futur tagħna bħall-pannelli fotovoltajċi, 34 manifattur applikaw għal insolvenza bejn l-2010 u l-2012, tnejn minnhom ħarġu min-negozju solari, ħamsa għalqu l-produzzjoni totalment jew parzjalment u tlieta ġew akkwiżiti minn investituri Ċiniżi (5).

| 4.1.5. | Hemm setturi li huma ta’ importanza strateġika fil-pjani ta’ 5 snin taċ-Ċina li jinsabu b’mod partikolari f’riskju: l-aluminju, ir-roti, iċ-ċeramika, il-ħġieġ, il-parts tal-vetturi bil-mutur, il-karti u l-azzar. |
| --- | --- |

4.1.5.

Hemm setturi li huma ta’ importanza strateġika fil-pjani ta’ 5 snin taċ-Ċina li jinsabu b’mod partikolari f’riskju: l-aluminju, ir-roti, iċ-ċeramika, il-ħġieġ, il-parts tal-vetturi bil-mutur, il-karti u l-azzar.

| 4.1.6. | Twettqu valutazzjonijiet ta’ impatt minn diversi istituzzjonijiet. Il-Kummissjoni Ewropea kkummissjonat studju iżda dan ma ġiex ippubblikat, li jagħmilha impossibbli għall-KESE biex janalizza l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar din il-kwistjoni urġenti. |
| --- | --- |

4.1.6.

Twettqu valutazzjonijiet ta’ impatt minn diversi istituzzjonijiet. Il-Kummissjoni Ewropea kkummissjonat studju iżda dan ma ġiex ippubblikat, li jagħmilha impossibbli għall-KESE biex janalizza l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar din il-kwistjoni urġenti.

| 4.1.7. | L-Istitut ta’ Politika Ekonomika jqis id-dannu xi mkien bejn 1,7 u 3,5 miljun impjieg tal-UE f’riskju. Din l-istima hija bbażata fuq mudell ta’ input-output li jqis telf dirett (milqut direttament minn żieda fl-importazzjonijiet), telf indirett (industriji tal-fornituri u tal-ipproċessar għal dawk milquta direttament) u telf ta’ nfiq mill-ġdid (derivat minn tnaqqis fl-introjtu tal-unità domestika u spejjeż). L-iżvantaġġ prinċipali ta’ dan l-istudju huwa li dan iqis l-effetti ta’ kull importazzjoni Ċiniża, anke dawk f’setturi li mhuma affettwati bl-ebda mod. |
| --- | --- |

4.1.7.

L-Istitut ta’ Politika Ekonomika jqis id-dannu xi mkien bejn 1,7 u 3,5 miljun impjieg tal-UE f’riskju. Din l-istima hija bbażata fuq mudell ta’ input-output li jqis telf dirett (milqut direttament minn żieda fl-importazzjonijiet), telf indirett (industriji tal-fornituri u tal-ipproċessar għal dawk milquta direttament) u telf ta’ nfiq mill-ġdid (derivat minn tnaqqis fl-introjtu tal-unità domestika u spejjeż). L-iżvantaġġ prinċipali ta’ dan l-istudju huwa li dan iqis l-effetti ta’ kull importazzjoni Ċiniża, anke dawk f’setturi li mhuma affettwati bl-ebda mod.

| 4.1.8. | Jekk jitqiesu biss l-industriji b’miżuri antidumping, it-telf tal-impjiegi dirett u indirett ikun jinsab bejn 0,5 u 0,9 miljun. Skont ir-rapport, l-impjiegi diretti totali ġġenerati mill-industriji vulnerabbli għal tlugħ f’daqqa ta’ importazzjonijiet li jkunu s-suġġett ta’ dumping huma ta’ 2,7 miljuni. |
| --- | --- |

4.1.8.

Jekk jitqiesu biss l-industriji b’miżuri antidumping, it-telf tal-impjiegi dirett u indirett ikun jinsab bejn 0,5 u 0,9 miljun. Skont ir-rapport, l-impjiegi diretti totali ġġenerati mill-industriji vulnerabbli għal tlugħ f’daqqa ta’ importazzjonijiet li jkunu s-suġġett ta’ dumping huma ta’ 2,7 miljuni.

| 4.1.9. | L-istudju ma jikkalkulax l-effett ta’ nfiq mill-ġdid f’dawn is-setturi biss. Juri li l-impjiegi f’riskju f’industriji relatati mal-antidumping jammontaw għal 60 % tal-impjiegi fl-industriji tal-manifattura. Kieku dan l-istess proporzjon kellu jiġi applikat għall-effetti indiretti u ta’ nfiq mill-ġdid, it-telf tal-impjiegi ikun jinsab bejn 1,1 u 2,1 miljuni. |
| --- | --- |

4.1.9.

L-istudju ma jikkalkulax l-effett ta’ nfiq mill-ġdid f’dawn is-setturi biss. Juri li l-impjiegi f’riskju f’industriji relatati mal-antidumping jammontaw għal 60 % tal-impjiegi fl-industriji tal-manifattura. Kieku dan l-istess proporzjon kellu jiġi applikat għall-effetti indiretti u ta’ nfiq mill-ġdid, it-telf tal-impjiegi ikun jinsab bejn 1,1 u 2,1 miljuni.

| 4.1.10. | Rapport ieħor jirrifletti tliet studji kkummissjonati minn assoċjazzjonijiet tal-produtturi tal-azzar min-NAFTA dwar l-effetti ekonomiċi probabbli fuq il-pajjiżi tagħhom tal-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina. Ir-rapport jikkonkludi li, jekk it-tliet pajjiżi kollha tan-NAFTA jagħtu status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina, id-domanda tax-xogħol tonqos b’bejn $15-il biljun u $32 biljun, li l-maġġoranza sseħħ fl-Istati Uniti. Dan jissarraf fi tnaqqis fl-impjiegi stmat għal 0,4 sa 0,6 miljun. |
| --- | --- |

4.1.10.

Rapport ieħor jirrifletti tliet studji kkummissjonati minn assoċjazzjonijiet tal-produtturi tal-azzar min-NAFTA dwar l-effetti ekonomiċi probabbli fuq il-pajjiżi tagħhom tal-għoti tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina. Ir-rapport jikkonkludi li, jekk it-tliet pajjiżi kollha tan-NAFTA jagħtu status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina, id-domanda tax-xogħol tonqos b’bejn $15-il biljun u $32 biljun, li l-maġġoranza sseħħ fl-Istati Uniti. Dan jissarraf fi tnaqqis fl-impjiegi stmat għal 0,4 sa 0,6 miljun.

| 4.1.11. | Iż-żewġ studji huma bbażati fuq mudelli makroekonomiċi ta’ ekwilibriju ġenerali. Madankollu, kieku l-istudji ta’ dan it-tip tmexxew separatament fuq żoni ekonomiċi bħall-UE u n-NAFTA, il-KESE jemmen li l-għoti unilaterali ta’ status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina kważi ċertament jirriżulta f’telf dirett tal-benessri li jwassal għal mill-inqas mijiet ta’ eluf ta’ telf tal-impjieg, u probabbilment eqreb lejn il-miljun persuna li jkollhom isibu mod differenti ta’ kif jaqilgħu l-għajxien tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.11.

Iż-żewġ studji huma bbażati fuq mudelli makroekonomiċi ta’ ekwilibriju ġenerali. Madankollu, kieku l-istudji ta’ dan it-tip tmexxew separatament fuq żoni ekonomiċi bħall-UE u n-NAFTA, il-KESE jemmen li l-għoti unilaterali ta’ status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina kważi ċertament jirriżulta f’telf dirett tal-benessri li jwassal għal mill-inqas mijiet ta’ eluf ta’ telf tal-impjieg, u probabbilment eqreb lejn il-miljun persuna li jkollhom isibu mod differenti ta’ kif jaqilgħu l-għajxien tagħhom.

| 4.1.12. | Sabiex jivvalutaw il-probabbiltà ta’ kemm jista’ jseħħ dan it-telf, il-KESE jiġbed l-attenzjoni lejn diversi konsegwenzi rilevanti:






  — | Id-dumping ta’ importazzjonijiet ma jseħħx biss fi prodotti attwalment soġġetti għal miżuri antidumping. Qegħdin jiġu studjati miżuri oħra, kemm mill-KE jew mill-produtturi. Hemm ukoll effett knock-on fost il-prodotti: ladarba tiġi imposta miżura antidumping, x’aktarx li l-esportaturi milquta jibdlu l-isforz ta’ esportazzjoni tagħhom għal prodotti mhux koperti. |
| --- | --- | --- |

4.1.12.

Sabiex jivvalutaw il-probabbiltà ta’ kemm jista’ jseħħ dan it-telf, il-KESE jiġbed l-attenzjoni lejn diversi konsegwenzi rilevanti:

—

Id-dumping ta’ importazzjonijiet ma jseħħx biss fi prodotti attwalment soġġetti għal miżuri antidumping. Qegħdin jiġu studjati miżuri oħra, kemm mill-KE jew mill-produtturi. Hemm ukoll effett knock-on fost il-prodotti: ladarba tiġi imposta miżura antidumping, x’aktarx li l-esportaturi milquta jibdlu l-isforz ta’ esportazzjoni tagħhom għal prodotti mhux koperti.

| — | L-effett ta’ prezzijiet baxxi minħabba importazzjonijiet li jkunu s-suġġett ta’ dumping fuq prodotti oħra mill-istess settur. |
| --- | --- |

—

L-effett ta’ prezzijiet baxxi minħabba importazzjonijiet li jkunu s-suġġett ta’ dumping fuq prodotti oħra mill-istess settur.

| — | Il-kapaċitajiet ta’ manifattura, ladarba jintilfu, qatt ma jerġgħu jiġu stabbiliti, peress li l-ekosistema kollha madwar industrija partikolari tisparixxi wkoll. |
| --- | --- |

—

Il-kapaċitajiet ta’ manifattura, ladarba jintilfu, qatt ma jerġgħu jiġu stabbiliti, peress li l-ekosistema kollha madwar industrija partikolari tisparixxi wkoll.

| 4.1.13. | Fir-rigward tal-ġeografija, il-KESE jtenni li l-impjiegi li x’aktarx jintilfu mhumiex imqassma ġeografikament b’mod ekwu. Il-konċentrazzjoni tat-telf tal-impjieg f’ċerti żoni tista’ tikkawża sitwazzjonijiet kritiċi f’dawk il-postijiet, minkejja li reġjuni oħra fl-Unjoni jistgħu ma jsofrux effetti kbar. Fil-pajjiżi l-aktar milquta jistgħu jitilfu sa 2,7 % tal-forza tax-xogħol tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.13.

Fir-rigward tal-ġeografija, il-KESE jtenni li l-impjiegi li x’aktarx jintilfu mhumiex imqassma ġeografikament b’mod ekwu. Il-konċentrazzjoni tat-telf tal-impjieg f’ċerti żoni tista’ tikkawża sitwazzjonijiet kritiċi f’dawk il-postijiet, minkejja li reġjuni oħra fl-Unjoni jistgħu ma jsofrux effetti kbar. Fil-pajjiżi l-aktar milquta jistgħu jitilfu sa 2,7 % tal-forza tax-xogħol tagħhom.

| 4.1.14. | F’ħafna każijiet dawn l-impjiegi huma f’installazzjonijiet industrijali kbar b’relazzjoni qawwija man-nisġa ekonomika u industrijali. Dan l-aħħar rajna telf sinifikanti f’setturi bħall-azzar fejn bosta eluf ta’ impjiegi jiddependu fuq kumpanija waħda u kellhom impatt soċjali drammatiku fuq il-komunitajiet tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.14.

F’ħafna każijiet dawn l-impjiegi huma f’installazzjonijiet industrijali kbar b’relazzjoni qawwija man-nisġa ekonomika u industrijali. Dan l-aħħar rajna telf sinifikanti f’setturi bħall-azzar fejn bosta eluf ta’ impjiegi jiddependu fuq kumpanija waħda u kellhom impatt soċjali drammatiku fuq il-komunitajiet tagħhom.

| 4.1.15. | Il-KESE jisħaq ukoll fuq il-kwalità tal-impjiegi industrijali: l-impjiegi fil-manifattura huma fuq medja iktar stabbli u mħallsa aħjar minn impjiegi f’setturi oħra tal-ekonomija. Fl-2014, il-KE indikat (6) li d-dħul fix-xahar għall-ħaddiema tal-manifattura huwa 5 % ogħla mill-medja ġenerali tal-UE. Fl-Istati Uniti l-pagi fil-ġimgħa fil-manifattura huma 8 % ogħla mill-impjiegi mhux fil-manifattura. Dan id-dħul ogħla huwa r-riżultat ta’ produttività ikbar. |
| --- | --- |

4.1.15.

Il-KESE jisħaq ukoll fuq il-kwalità tal-impjiegi industrijali: l-impjiegi fil-manifattura huma fuq medja iktar stabbli u mħallsa aħjar minn impjiegi f’setturi oħra tal-ekonomija. Fl-2014, il-KE indikat (6) li d-dħul fix-xahar għall-ħaddiema tal-manifattura huwa 5 % ogħla mill-medja ġenerali tal-UE. Fl-Istati Uniti l-pagi fil-ġimgħa fil-manifattura huma 8 % ogħla mill-impjiegi mhux fil-manifattura. Dan id-dħul ogħla huwa r-riżultat ta’ produttività ikbar.

| 4.1.16. | L-industrija toffri impjiegi ta’ kwalità lil ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati u ħiliet medji, li għalihom tkun diffiċli ħafna li jsibu impjieg alternattiv bl-istess kundizzjonijiet tax-xogħol. Bħala tali, ir-rwol li qed jiċkien tal-industrija jikkontribwixxi għal inugwaljanzi fis-soċjetà tagħna. |
| --- | --- |

4.1.16.

L-industrija toffri impjiegi ta’ kwalità lil ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati u ħiliet medji, li għalihom tkun diffiċli ħafna li jsibu impjieg alternattiv bl-istess kundizzjonijiet tax-xogħol. Bħala tali, ir-rwol li qed jiċkien tal-industrija jikkontribwixxi għal inugwaljanzi fis-soċjetà tagħna.

| 4.1.17. | Skont l-Istħarriġ dwar il-Kundizzjonijiet tax-Xogħol tal-Eurofound, ix-xogħol part-time huwa konsiderevolment inqas prevalenti fil-manifattura (12 %) meta mqabbel mal-medja tal-UE28 (24 %). Is-sigħat tax-xogħol fil-manifattura għandhom tendenza wkoll li jkunu iktar regolari u s-sigħat atipiċi huma konsiderevolment inqas prevalenti minn fl-ekonomija tal-UE kollha kemm hi (7). |
| --- | --- |

4.1.17.

Skont l-Istħarriġ dwar il-Kundizzjonijiet tax-Xogħol tal-Eurofound, ix-xogħol part-time huwa konsiderevolment inqas prevalenti fil-manifattura (12 %) meta mqabbel mal-medja tal-UE28 (24 %). Is-sigħat tax-xogħol fil-manifattura għandhom tendenza wkoll li jkunu iktar regolari u s-sigħat atipiċi huma konsiderevolment inqas prevalenti minn fl-ekonomija tal-UE kollha kemm hi (7).

| 4.1.18. | Il-KESE jixtieq ukoll jevita r-riskju ta’ dannu għall-ekosistema tal-għarfien: il-manifattura bla dubju hija s-settur bl-ikbar domanda għal attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp u hemm tendenza dejjem tikber li l-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp jiġu akkwistati minn kumpaniji ta’ servizz iffokati fuq l-innovazzjoni (8). Skont l-Istudju tal-Konsorzju ECSIP, il-kontenut ta’ servizz medju ta’ oġġetti manifatturati prodotti fl-UE jilħaq qrib l-40 % tal-valur totali tal-oġġetti manifatturati finali prodotti. Il-maġġoranza ta’ dawn is-servizzi hija servizzi ta’ distribuzzjoni (15 %), trasport u komunikazzjoni (8 %) kif ukoll servizzi tan-negozju li jarjaw bejn inqas minn 10 % sa saħansitra 20 % u iktar madwar l-Istati Membri tal-UE. Din il-kategorija tal-aħħar tinkludi servizzi bħar-R&Ż, ir-reklamar u r-riċerka tas-suq, attivitajiet ta’ inġinerija u servizzi tal-ICT. |
| --- | --- |

4.1.18.

Il-KESE jixtieq ukoll jevita r-riskju ta’ dannu għall-ekosistema tal-għarfien: il-manifattura bla dubju hija s-settur bl-ikbar domanda għal attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp u hemm tendenza dejjem tikber li l-attivitajiet ta’ riċerka u żvilupp jiġu akkwistati minn kumpaniji ta’ servizz iffokati fuq l-innovazzjoni (8). Skont l-Istudju tal-Konsorzju ECSIP, il-kontenut ta’ servizz medju ta’ oġġetti manifatturati prodotti fl-UE jilħaq qrib l-40 % tal-valur totali tal-oġġetti manifatturati finali prodotti. Il-maġġoranza ta’ dawn is-servizzi hija servizzi ta’ distribuzzjoni (15 %), trasport u komunikazzjoni (8 %) kif ukoll servizzi tan-negozju li jarjaw bejn inqas minn 10 % sa saħansitra 20 % u iktar madwar l-Istati Membri tal-UE. Din il-kategorija tal-aħħar tinkludi servizzi bħar-R&Ż, ir-reklamar u r-riċerka tas-suq, attivitajiet ta’ inġinerija u servizzi tal-ICT.

| 4.1.19. | Il-KESE diġà ħareġ opinjonijiet dwar ir-rilevanza tal-promozzjoni ta’ standards regolatorji ogħla dwar il-proprjetà intellettwali, minħabba n-nuqqas ta’ konformità ta’ ċerti pajjiżi. Dan m’għandux jintnesa fid-disinn tal-politika kummerċjali tal-UE |
| --- | --- |

4.1.19.

Il-KESE diġà ħareġ opinjonijiet dwar ir-rilevanza tal-promozzjoni ta’ standards regolatorji ogħla dwar il-proprjetà intellettwali, minħabba n-nuqqas ta’ konformità ta’ ċerti pajjiżi. Dan m’għandux jintnesa fid-disinn tal-politika kummerċjali tal-UE

4.2.   
  Setturi mhux milquta direttament mill-istrumenti għad-difiża tan-negozju:

| 4.2.1. | Valutazzjoni tal-impatt li b’mod unilaterali jingħata status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina teħtieġ li tqis il-benefiċċji potenzjali f’setturi oħra, b’mod partikolari għall-konsumaturi ta’ prodotti li għalihom iċ-Ċina għandha – jew qed tippjana li jkollha – attività ta’ manifattura qawwija. |
| --- | --- |

4.2.1.

Valutazzjoni tal-impatt li b’mod unilaterali jingħata status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina teħtieġ li tqis il-benefiċċji potenzjali f’setturi oħra, b’mod partikolari għall-konsumaturi ta’ prodotti li għalihom iċ-Ċina għandha – jew qed tippjana li jkollha – attività ta’ manifattura qawwija.

| 4.2.2. | Ħafna mill-industriji milquta s’issa huma manifatturi ta’ oġġetti intermedji, jiġifieri oġġetti li huma pproċessati u kkombinati fi prodotti finali. |
| --- | --- |

4.2.2.

Ħafna mill-industriji milquta s’issa huma manifatturi ta’ oġġetti intermedji, jiġifieri oġġetti li huma pproċessati u kkombinati fi prodotti finali.

| 4.2.3. | Il-produzzjoni industrijali globali għadha ma reġgħetx lura għal-livelli tagħha ta’ qabel il-kriżi finanzjarja. B’hekk, hemm eċċess kbir ta’ kapaċità industrijali u l-konsumaturi ta’ prodotti Ċiniżi soġġetti għal miżuri antidumping ser ikunu jistgħu jiksbu l-provvisti tagħhom f’pajjiżi terzi mingħajr telf sinifikanti tal-kompetittività. |
| --- | --- |

4.2.3.

Il-produzzjoni industrijali globali għadha ma reġgħetx lura għal-livelli tagħha ta’ qabel il-kriżi finanzjarja. B’hekk, hemm eċċess kbir ta’ kapaċità industrijali u l-konsumaturi ta’ prodotti Ċiniżi soġġetti għal miżuri antidumping ser ikunu jistgħu jiksbu l-provvisti tagħhom f’pajjiżi terzi mingħajr telf sinifikanti tal-kompetittività.

| 4.2.4. | Jekk iċ-Ċina titħalla tkabbar is-sehem tas-suq tagħha b’mod inġust u tistabbilixxi vantaġġ oligopolistiku, din bla dubju ser tuża dan iktar ‘il quddiem biex terġa’ tgħolli l-prezzijiet, li jwassal għal sofferenza għall-industriji tal-konsumaturi fl-UE. Iċ-Ċina diġà aġixxiet b’dan il-mod sabiex tagħti spinta lill-industriji lokali. Il-Parlament Ewropew (9) jippreżenta evidenza ta’ miżuri li jirrestrinġu l-kummerċ ta’ riżorsi naturali li jista’ jikser ir-regoli tal-WTO. Fl-2009, iċ-Ċina introduċiet il-Pjan tagħha ta’ Żvilupp għall-Elementi Terrestri Rari 2009-2015, li jimponi kwoti tal-esportazzjoni għal elementi terrestri rari stabbiliti għal 35 000 tunnellata fis-sena. Is-sena ta’ wara, il-prezzijiet ta’ prodotti terrestri rari Ċiniżi ttriplikaw. Eżempju ieħor jista’ jinsab fis-suq tal-elettronika, fejn iċ-Ċina tintaxxa l-esportazzjoni ta’ parts b’mod iktar qawwi mill-prodotti lesti, sabiex tipproteġi l-assemblaġġ lokali ta’ dispożittivi. |
| --- | --- |

4.2.4.

Jekk iċ-Ċina titħalla tkabbar is-sehem tas-suq tagħha b’mod inġust u tistabbilixxi vantaġġ oligopolistiku, din bla dubju ser tuża dan iktar ‘il quddiem biex terġa’ tgħolli l-prezzijiet, li jwassal għal sofferenza għall-industriji tal-konsumaturi fl-UE. Iċ-Ċina diġà aġixxiet b’dan il-mod sabiex tagħti spinta lill-industriji lokali. Il-Parlament Ewropew (9) jippreżenta evidenza ta’ miżuri li jirrestrinġu l-kummerċ ta’ riżorsi naturali li jista’ jikser ir-regoli tal-WTO. Fl-2009, iċ-Ċina introduċiet il-Pjan tagħha ta’ Żvilupp għall-Elementi Terrestri Rari 2009-2015, li jimponi kwoti tal-esportazzjoni għal elementi terrestri rari stabbiliti għal 35 000 tunnellata fis-sena. Is-sena ta’ wara, il-prezzijiet ta’ prodotti terrestri rari Ċiniżi ttriplikaw. Eżempju ieħor jista’ jinsab fis-suq tal-elettronika, fejn iċ-Ċina tintaxxa l-esportazzjoni ta’ parts b’mod iktar qawwi mill-prodotti lesti, sabiex tipproteġi l-assemblaġġ lokali ta’ dispożittivi.

| 4.2.5. | Dawn l-eżempji juru li l-politika Ċiniża tippromovi industriji b’kontenut ta’ valur miżjud ogħla. Mingħajr l-abbiltà li jinfetħu każijiet antidumping, is-setturi bħall-manifattura ta’ tagħmir jew ta’ karozzi tispiċċa wkoll esposta għal kompetizzjoni inġusta. Iċ-Ċina għandha wkoll rekord ta’ ksur ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, għaldaqstant lanqas il-privattivi ma jkunu daqshekk utli fiż-żamma ta’ industriji innovattivi fi ħdan il-fruntieri tal-UE. |
| --- | --- |

4.2.5.

Dawn l-eżempji juru li l-politika Ċiniża tippromovi industriji b’kontenut ta’ valur miżjud ogħla. Mingħajr l-abbiltà li jinfetħu każijiet antidumping, is-setturi bħall-manifattura ta’ tagħmir jew ta’ karozzi tispiċċa wkoll esposta għal kompetizzjoni inġusta. Iċ-Ċina għandha wkoll rekord ta’ ksur ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, għaldaqstant lanqas il-privattivi ma jkunu daqshekk utli fiż-żamma ta’ industriji innovattivi fi ħdan il-fruntieri tal-UE.

| 4.2.6. | Fuq perjodu fit-tul, l-għoti ta’ status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina jkun ta’ ħsara wkoll għall-katina ta’ valur industrijali kollha minħabba l-impatt negattiv fuq l-innovazzjoni. Hemm twemmin komuni vast fl-UE li l-innovazzjoni hija l-uniku mod kif is-soċjetajiet tagħna jikkompetu ma’ kompetituri bbażati purament fuq l-ispejjeż. Madankollu, l-innovazzjoni m’għadhiex qiegħda tiġi żviluppata f’laboratorji iżolati. Minflok, stħarriġ tal-KPMG sab li 85 % ta’ dawk li wieġbu mill-industrija globali tal-metall jemmnu li s-sħubijiet ser jifformaw il-futur tal-innovazzjoni għall-organizzazzjoni tagħhom. Iktar minn tliet kwarti jgħidu li huma diġà impenjati f’mudelli tan-negozju iktar kollaborattivi ma’ fornituri u konsumaturi. Għaldaqstant huwa impossibbli li wieħed jimmaġina industriji innovattivi tal-futur li ma jkunux jappartjenu għal netwerks ta’ tagħrif. |
| --- | --- |

4.2.6.

Fuq perjodu fit-tul, l-għoti ta’ status ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina jkun ta’ ħsara wkoll għall-katina ta’ valur industrijali kollha minħabba l-impatt negattiv fuq l-innovazzjoni. Hemm twemmin komuni vast fl-UE li l-innovazzjoni hija l-uniku mod kif is-soċjetajiet tagħna jikkompetu ma’ kompetituri bbażati purament fuq l-ispejjeż. Madankollu, l-innovazzjoni m’għadhiex qiegħda tiġi żviluppata f’laboratorji iżolati. Minflok, stħarriġ tal-KPMG sab li 85 % ta’ dawk li wieġbu mill-industrija globali tal-metall jemmnu li s-sħubijiet ser jifformaw il-futur tal-innovazzjoni għall-organizzazzjoni tagħhom. Iktar minn tliet kwarti jgħidu li huma diġà impenjati f’mudelli tan-negozju iktar kollaborattivi ma’ fornituri u konsumaturi. Għaldaqstant huwa impossibbli li wieħed jimmaġina industriji innovattivi tal-futur li ma jkunux jappartjenu għal netwerks ta’ tagħrif.

4.3.   
  Introjtu tal-UE

| 4.3.1. | Fuq perjodu twil u irrispettivament mill-evoluzzjoni tas-setturi individwali, il-ġid fl-UE ser jikber biss b’mod sostenibbli permezz ta’ żvilupp solidu ta’ introjtu disponibbli. Il-politiki attwali mill-Kummissjoni li jiffavorixxu l-impjiegi u l-investiment jirrikonoxxu dan il-fatt u għandhom jitqiesu meta jittieħdu deċiżjonijiet biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni. |
| --- | --- |

4.3.1.

Fuq perjodu twil u irrispettivament mill-evoluzzjoni tas-setturi individwali, il-ġid fl-UE ser jikber biss b’mod sostenibbli permezz ta’ żvilupp solidu ta’ introjtu disponibbli. Il-politiki attwali mill-Kummissjoni li jiffavorixxu l-impjiegi u l-investiment jirrikonoxxu dan il-fatt u għandhom jitqiesu meta jittieħdu deċiżjonijiet biex tiġi indirizzata din il-kwistjoni.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Il-Bank Dinji, China Economic Update (Aġġornament Ekonomiku dwar iċ-Ċina), Ġunju 2015

1

(2)  Curb to be placed on metal overcapacity (Restrizzjoni li titqiegħed fuq il-kapaċità żejda tal-metall), English.gov.cn, Frar 2016.

2

(3)  Coal capacity guideline issued (Ħarġet linja gwida dwar il-kapaċità tal-faħam), English.gov.cn, Frar 2016.

3

(4)  For balanced trade EU – China (Għal kummerċ ibbilanċjat UE – Ċina), Socialists and Democrats, Marzu 2016

4

(5)  Fair competition (Kompetizzjoni ġusta), EuProSun

5

(6)  European Working Conditions Surveys (Stħarriġiet Ewropej dwar il-Kundizzjonijiet tax-Xogħol).

6

(7)  ECSIP Consortium (Konsorzju ECSIP), 2014.

7

(8)  Id-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni, PE, 2016.

8

(9)  Id-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Esterni, PE, Brussell 2015.

9

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/20 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/20

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-ħolqien ta’ koalizzjoni tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali sottonazzjonali biex jiġu ssodisfati l-impenji tal-Ftehim ta’ Pariġi”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 389/03)

| Relatur: | is-Sur Lutz RIBBE |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sinjura Isabel CAÑO AGUILAR |

Relatur:

is-Sur Lutz RIBBE

Korelatur:

is-Sinjura Isabel CAÑO AGUILAR

Nhar il-21 ta’ Jannar 2016, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“Il-ħolqien ta’ koalizzjoni tas-soċjetà ċivili u tal-awtoritajiet lokali sottonazzjonali biex jiġu ssodisfati l-impenji tal-Ftehim ta’ Pariġi”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-30 ta’ Ġunju 2016.

Matul il 518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju (seduta tal-14 ta’ Lulju.), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’183 vot favur u astensjon waħda.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ d-deċiżjonijiet tal-COP 21 ta’ Pariġi u jara fihom żvolta importanti għall-ġlieda effettiva kontra t-tibdil fil-klima. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ d-deċiżjonijiet tal-COP 21 ta’ Pariġi u jara fihom żvolta importanti għall-ġlieda effettiva kontra t-tibdil fil-klima.

| 1.2. | Madankollu hemm żewġ problemi: Minn naħa waħda, il-miri mmirati għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-Istati Membri individwali (INDCs) ma jaqblux mar-riżultati ta’ Pariġi. Min-naħa l-oħra – minkejja xi progress żgħir – l-importanza tas-soċjetà ċivili mhijiex apprezzata għal kollox. |
| --- | --- |

1.2.

Madankollu hemm żewġ problemi: Minn naħa waħda, il-miri mmirati għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-Istati Membri individwali (INDCs) ma jaqblux mar-riżultati ta’ Pariġi. Min-naħa l-oħra – minkejja xi progress żgħir – l-importanza tas-soċjetà ċivili mhijiex apprezzata għal kollox.

| 1.3. | Attwalment l-atturi tas-soċjetà ċivili qegħdin jaffaċċjaw ostakoli kbar quddiemhom, meta jkunu jixtiequ jistabbilixxu u jimplimentaw miżuri b’rabta mat-tibdil fil-klima. Dan jirriżulta prinċipalment mill-fatt li l-politika ma tirrikonoxxix il-potenzjal kbir li l-azzjoni tas-soċjetà ċivili għandha fir-rigward tat-tibdil fil-klima. S’issa, il-politika ma tinteressax ruħha biżżejjed f’liema strateġiji tat-tibdil fil-klima jippreferu l-atturi tas-soċjetà ċivili, liema bżonnijiet għandhom u liema appoġġ jeħtieġu. Parzjalment, ir-rekwiżiti regolatorji jimpedixxu b’mod sistematiku t-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.3.

Attwalment l-atturi tas-soċjetà ċivili qegħdin jaffaċċjaw ostakoli kbar quddiemhom, meta jkunu jixtiequ jistabbilixxu u jimplimentaw miżuri b’rabta mat-tibdil fil-klima. Dan jirriżulta prinċipalment mill-fatt li l-politika ma tirrikonoxxix il-potenzjal kbir li l-azzjoni tas-soċjetà ċivili għandha fir-rigward tat-tibdil fil-klima. S’issa, il-politika ma tinteressax ruħha biżżejjed f’liema strateġiji tat-tibdil fil-klima jippreferu l-atturi tas-soċjetà ċivili, liema bżonnijiet għandhom u liema appoġġ jeħtieġu. Parzjalment, ir-rekwiżiti regolatorji jimpedixxu b’mod sistematiku t-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili.

| 1.4. | Bħala riżultat ta’ dan, ħafna drabi l-atturi tas-soċjetà ċivili ma jsibu l-ebda qafas li jippermetti l-implimentazzjoni tal-pjanijiet tagħhom għal “tibdil fil-klima minn isfel”. Dan jirriżulta wkoll mill-fatt li huma ma jistgħux jiffinanzjaw il-proġetti tagħhom, minkejja l-fatt li ikun hemm biżżejjed riżorsi ta’ investiment disponibbli. |
| --- | --- |

1.4.

Bħala riżultat ta’ dan, ħafna drabi l-atturi tas-soċjetà ċivili ma jsibu l-ebda qafas li jippermetti l-implimentazzjoni tal-pjanijiet tagħhom għal “tibdil fil-klima minn isfel”. Dan jirriżulta wkoll mill-fatt li huma ma jistgħux jiffinanzjaw il-proġetti tagħhom, minkejja l-fatt li ikun hemm biżżejjed riżorsi ta’ investiment disponibbli.

| 1.5. | Il-KESE jissuġġerixxi għalhekk li jkun hemm koalizzjoni tal-politika, tal-awtoritajiet u tas-soċjetà ċivili bħala rispons dirett għad-deċiżjonijiet ta’ Pariġi. Il-kompitu tal-koalizzjoni għandu jkun li jimminimizza l-ostakoli għat-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili, billi:






  — | jiġi stabbilit il-prinċipju tat-tibdil fil-klima minn isfel u jiġġedded il-prinċipju “aħseb globalment, aġixxi lokalment”, |
| --- | --- | --- |

1.5.

Il-KESE jissuġġerixxi għalhekk li jkun hemm koalizzjoni tal-politika, tal-awtoritajiet u tas-soċjetà ċivili bħala rispons dirett għad-deċiżjonijiet ta’ Pariġi. Il-kompitu tal-koalizzjoni għandu jkun li jimminimizza l-ostakoli għat-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili, billi:

—

jiġi stabbilit il-prinċipju tat-tibdil fil-klima minn isfel u jiġġedded il-prinċipju “aħseb globalment, aġixxi lokalment”,

| — | filwaqt li titqies l-eteroġenità u d-diversità tal-atturi tas-soċjetà ċivili, tiġi inkluża wkoll il-firxa wiesgħa ta’ strateġiji potenzjali dwar it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili, |
| --- | --- |

—

filwaqt li titqies l-eteroġenità u d-diversità tal-atturi tas-soċjetà ċivili, tiġi inkluża wkoll il-firxa wiesgħa ta’ strateġiji potenzjali dwar it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili,

| — | tiġi żviluppata governanza f’diversi livelli, li tiffaċilita u ma tfixkilx it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

—

tiġi żviluppata governanza f’diversi livelli, li tiffaċilita u ma tfixkilx it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili.

| 1.6. | L-azzjonijiet tal-koalizzjoni għandhom jibdew minn livelli differenti ta’ politika. Essenzjalment għandhom jiġu implimentati l-ħames kompiti:






  (1) | L-iżvilupp tal-fehim dwar liema strateġiji rigward it-tibdil fil-klima jixtiequ jew jistgħu, kif ukoll għandhom jimplimentaw l-atturi tas-soċjetà ċivili u b’mod partikolari fil-livell lokali u reġjonali |
| --- | --- | --- |

1.6.

L-azzjonijiet tal-koalizzjoni għandhom jibdew minn livelli differenti ta’ politika. Essenzjalment għandhom jiġu implimentati l-ħames kompiti:

(1)

L-iżvilupp tal-fehim dwar liema strateġiji rigward it-tibdil fil-klima jixtiequ jew jistgħu, kif ukoll għandhom jimplimentaw l-atturi tas-soċjetà ċivili u b’mod partikolari fil-livell lokali u reġjonali

| (2) | L-identifikazzjoni u li jingħelbu l-ostakoli strutturali |
| --- | --- |

(2)

L-identifikazzjoni u li jingħelbu l-ostakoli strutturali

| (3) | komunikazzjoni madwar l-Ewropa kollha bi stejjer ta’ suċċess |
| --- | --- |

(3)

komunikazzjoni madwar l-Ewropa kollha bi stejjer ta’ suċċess

| (4) | L-għażla ta’ kundizzjonijiet u fatturi ta’ suċċess, prinċipalment fil-livell nazzjonali |
| --- | --- |

(4)

L-għażla ta’ kundizzjonijiet u fatturi ta’ suċċess, prinċipalment fil-livell nazzjonali

| (5) | L-iżvilupp ta’ qafas politiku għall-implimentazzjoni ta’ suċċess tat-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili fil-livelli kollha. |
| --- | --- |

(5)

L-iżvilupp ta’ qafas politiku għall-implimentazzjoni ta’ suċċess tat-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili fil-livelli kollha.

| 1.7. | Sabiex dawn il-ħames kompiti jiġu implimentati, jeħtieġ li jkun hemm djalogu strutturat, iżda miftuħ fi ħdan il-koalizzjoni, li f’dan is-sens għandu jirrappreżenta forum ta’ diskussjoni. Għalhekk huwa importanti li l-parteċipanti jirriflettu l-eteroġenità tas-soċjetà ċivili u jiżviluppaw kultura ta’ qsim ta’ esperjenzi, ta’ kreattività u ta’ kollaborazzjoni. Il-forum ta’ diskussjoni għandu jiżgura li l-qafas politiku li għad irid jiġi żviluppat jappoġġja fil-fatt it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

1.7.

Sabiex dawn il-ħames kompiti jiġu implimentati, jeħtieġ li jkun hemm djalogu strutturat, iżda miftuħ fi ħdan il-koalizzjoni, li f’dan is-sens għandu jirrappreżenta forum ta’ diskussjoni. Għalhekk huwa importanti li l-parteċipanti jirriflettu l-eteroġenità tas-soċjetà ċivili u jiżviluppaw kultura ta’ qsim ta’ esperjenzi, ta’ kreattività u ta’ kollaborazzjoni. Il-forum ta’ diskussjoni għandu jiżgura li l-qafas politiku li għad irid jiġi żviluppat jappoġġja fil-fatt it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili.

| 1.8. | Sabiex il-koalizzjoni tkun tista’ tissodisfa l-kompiti tagħha, teħtieġ appoġġ amministrattiv






  — | li permezz tiegħu tinkludi kemm jista’ jkun atturi tas-soċjetà ċivili, |
| --- | --- | --- |

1.8.

Sabiex il-koalizzjoni tkun tista’ tissodisfa l-kompiti tagħha, teħtieġ appoġġ amministrattiv

—

li permezz tiegħu tinkludi kemm jista’ jkun atturi tas-soċjetà ċivili,

| — | it-twettiq ta’ riċerka sistematika u analiżi tas-suċċess u l-falliment tal-azzjonijiet dwar it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili ppjanati jew diġà rrealizzata, li permezz tal-bażi tagħhom jistgħu jiġu deskritti mudelli operattivi speċifiċi għall-atturi u |
| --- | --- |

—

it-twettiq ta’ riċerka sistematika u analiżi tas-suċċess u l-falliment tal-azzjonijiet dwar it-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili ppjanati jew diġà rrealizzata, li permezz tal-bażi tagħhom jistgħu jiġu deskritti mudelli operattivi speċifiċi għall-atturi u

| — | t-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ komunikazzjoni pan-Ewropea ta’ dawn il-mudelli. |
| --- | --- |

—

t-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ komunikazzjoni pan-Ewropea ta’ dawn il-mudelli.

| 1.9. | Permezz tal-koalizzjoni bejn il-politika u s-soċjetà ċivili għandha tintlaħaq mira oħra li l-KESE jappoġġja: il-ħtieġa għal bidla ġusta tad-dinja tax-xogħol lejn is-sostenibbiltà b’parteċipazzjoni strutturali tat-trade unions u tal-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema. |
| --- | --- |

1.9.

Permezz tal-koalizzjoni bejn il-politika u s-soċjetà ċivili għandha tintlaħaq mira oħra li l-KESE jappoġġja: il-ħtieġa għal bidla ġusta tad-dinja tax-xogħol lejn is-sostenibbiltà b’parteċipazzjoni strutturali tat-trade unions u tal-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema.

2.   Kuntest tal-Opinjoni

| 2.1. | Ir-riżultati tal-COP 21 f’Pariġi jirrappreżentaw żvolta importanti fin-negozjati tat-tibdil fil-klima, peress li dan huwa l-ewwel ftehim internazzjonali vinkolanti, li jobbliga lill-partijiet tal-Istati kollha biex b’mod attiv jindirizzaw it-tibdil fil-klima rikonoxxut bħala theddida. |
| --- | --- |

2.1.

Ir-riżultati tal-COP 21 f’Pariġi jirrappreżentaw żvolta importanti fin-negozjati tat-tibdil fil-klima, peress li dan huwa l-ewwel ftehim internazzjonali vinkolanti, li jobbliga lill-partijiet tal-Istati kollha biex b’mod attiv jindirizzaw it-tibdil fil-klima rikonoxxut bħala theddida.

| 2.2. | Il-komunità internazzjonali impenjat ruħha biex tnaqqas it-tisħin globali għal inqas minn 2 gradi Celsius – possibbilment anke għal 1,5 gradi. |
| --- | --- |

2.2.

Il-komunità internazzjonali impenjat ruħha biex tnaqqas it-tisħin globali għal inqas minn 2 gradi Celsius – possibbilment anke għal 1,5 gradi.

| 2.3. | Il-Ftehim jinkludi gwida ulterjuri speċifika importanti, jiġifieri li fit-tieni nofs tas-seklu tintlaħaq in-newtralità globali tal-gass b’effett ta’ serra. |
| --- | --- |

2.3.

Il-Ftehim jinkludi gwida ulterjuri speċifika importanti, jiġifieri li fit-tieni nofs tas-seklu tintlaħaq in-newtralità globali tal-gass b’effett ta’ serra.

| 2.4. | Il-KESE laqa’ dawn ir-riżultati (1), madankollu jidentifika żewġ problemi ewlenin: |
| --- | --- |

2.4.

Il-KESE laqa’ dawn ir-riżultati (1), madankollu jidentifika żewġ problemi ewlenin:

| 2.4.1. | L-ewwel, li l-miri nazzjonali ta’ mitigazzjoni (INDC) tal-Istati Membri ma jikkorrelatawx mar-riżultati tal-COP: L-implimentazzjoni tagħhom ma tillimitax it-tisħin globali għal 2 gradi Celsius, iżda għal 2,5, u eventwalment għal 3 gradi Celsius jew aktar. |
| --- | --- |

2.4.1.

L-ewwel, li l-miri nazzjonali ta’ mitigazzjoni (INDC) tal-Istati Membri ma jikkorrelatawx mar-riżultati tal-COP: L-implimentazzjoni tagħhom ma tillimitax it-tisħin globali għal 2 gradi Celsius, iżda għal 2,5, u eventwalment għal 3 gradi Celsius jew aktar.

| 2.4.2. | It-tieni, li l-importanza tas-soċjetà ċivili mhix meqjusa biżżejjed. Għalkemm fil-passat sar xi progress f’termini ta’ trasparenza u parteċipazzjoni, ir-rwol attwali tas-soċjetà ċivili fil-politika tal-klima għadu ma ġiex mifhum biżżejjed: ir-riżultati ta’ Pariġi ma jiġux implimentati jew jitwettqu min-negozjatur tal-COP, iżda mis-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

2.4.2.

It-tieni, li l-importanza tas-soċjetà ċivili mhix meqjusa biżżejjed. Għalkemm fil-passat sar xi progress f’termini ta’ trasparenza u parteċipazzjoni, ir-rwol attwali tas-soċjetà ċivili fil-politika tal-klima għadu ma ġiex mifhum biżżejjed: ir-riżultati ta’ Pariġi ma jiġux implimentati jew jitwettqu min-negozjatur tal-COP, iżda mis-soċjetà ċivili.

| 2.5. | Strateġija li tuża s-soċjetà ċivili bħala sieħeb strateġiku għall-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-COP għadha ma teżistix jew għadha ma ġietx identifikata. Dan japplika wkoll għal-livell tal-Unjoni Ewropea, li l-politika dwar it-tibdil fil-klima tagħha għandha għalhekk tibbenefika wkoll minn pilastru ieħor għajr dak tad-“diplomazija tal-klima”. Dan għandu wkoll l-għan li jfihem u jsaħħaħ l-importanza u r-rwol tas-soċjetà ċivili u li jiffaċilita l-varjetà wiesgħa tal-atturi tas-soċjetà ċivili, kif ukoll li jfassal u jimplimenta strateġiji għat-tibdil fil-klima fil-qasam tal-ħajja ta’ kuljum. |
| --- | --- |

2.5.

Strateġija li tuża s-soċjetà ċivili bħala sieħeb strateġiku għall-implimentazzjoni tad-deċiżjonijiet tal-COP għadha ma teżistix jew għadha ma ġietx identifikata. Dan japplika wkoll għal-livell tal-Unjoni Ewropea, li l-politika dwar it-tibdil fil-klima tagħha għandha għalhekk tibbenefika wkoll minn pilastru ieħor għajr dak tad-“diplomazija tal-klima”. Dan għandu wkoll l-għan li jfihem u jsaħħaħ l-importanza u r-rwol tas-soċjetà ċivili u li jiffaċilita l-varjetà wiesgħa tal-atturi tas-soċjetà ċivili, kif ukoll li jfassal u jimplimenta strateġiji għat-tibdil fil-klima fil-qasam tal-ħajja ta’ kuljum.

“Azzjonijiet minn isfel” għal tibdil fil-klima ta’ suċċess

| 2.6. | Il-poltika dwar it-tibdil fil-klima ma tistax tkun imposta “minn fuq” biss, iżda tista’ tkun ta’ suċċess biss jekk din tkun ibbażata fuq kunsens wiesa’ u parteċipazzjoni attiva tal-maġġoranza tan-negozji, tal-awtoritajiet lokali u taċ-ċittadini. Konsegwentament, din għandha tkun implimentata “minn isfel”, inkella ma tirnexxiex. |
| --- | --- |

2.6.

Il-poltika dwar it-tibdil fil-klima ma tistax tkun imposta “minn fuq” biss, iżda tista’ tkun ta’ suċċess biss jekk din tkun ibbażata fuq kunsens wiesa’ u parteċipazzjoni attiva tal-maġġoranza tan-negozji, tal-awtoritajiet lokali u taċ-ċittadini. Konsegwentament, din għandha tkun implimentata “minn isfel”, inkella ma tirnexxiex.

| 2.7. | Fil-fatt, fil-passat inkisbu kisbiet sinfikanti fir-rigward tal-politika dwar it-tibdil fil-klima u s-sostenibbiltà, minħabba l-fatt li r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili – u dawn jinkludu espliċitament ċittadini “sempliċi” fir-rwol tagħhom bħala ċittadini – ma llimitawx ruħhom biex jirreaġixxu biss għal rekwiżiti politiċi jew biex jidhru bħala “strument ta’ implimentazzjoni”. Pjuttost, huma aġixxew bħala pijunieri tal-bidla u aġixxew b’mod attiv u b’hekk – fil-kuntest tal-possibbiltajiet mogħtija lilhom – wasslu għal suċċessi sinfikanti – kif ukoll eżerċitaw pressjoni politika. Dan japplika wkoll għall-qafas teknoloġiku, kif ukoll dak ekonomiku, iżda prinċipalment għall-qafas soċjali (f’termini ta’ aċċettazzjoni soċjali ta’ dawn it-teknoloġiji, b’mod partikolari fil-“mainstreaming” tal-bidla, jiġifieri it-tagħlim soċjali, kif ukoll “it-tagħlim mill-komunità”). |
| --- | --- |

2.7.

Fil-fatt, fil-passat inkisbu kisbiet sinfikanti fir-rigward tal-politika dwar it-tibdil fil-klima u s-sostenibbiltà, minħabba l-fatt li r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili – u dawn jinkludu espliċitament ċittadini “sempliċi” fir-rwol tagħhom bħala ċittadini – ma llimitawx ruħhom biex jirreaġixxu biss għal rekwiżiti politiċi jew biex jidhru bħala “strument ta’ implimentazzjoni”. Pjuttost, huma aġixxew bħala pijunieri tal-bidla u aġixxew b’mod attiv u b’hekk – fil-kuntest tal-possibbiltajiet mogħtija lilhom – wasslu għal suċċessi sinfikanti – kif ukoll eżerċitaw pressjoni politika. Dan japplika wkoll għall-qafas teknoloġiku, kif ukoll dak ekonomiku, iżda prinċipalment għall-qafas soċjali (f’termini ta’ aċċettazzjoni soċjali ta’ dawn it-teknoloġiji, b’mod partikolari fil-“mainstreaming” tal-bidla, jiġifieri it-tagħlim soċjali, kif ukoll “it-tagħlim mill-komunità”).

| 2.8. | Filwaqt li l-produzzjoni u l-politika tal-enerġija preċedenti responsabbli għat-tibdil fil-klima kienu mmirati lejn sorsi tal-enerġija finiti u lejn strutturi kbar, ċentrali bi ftit atturi u s-soċjetà ċivili hija normalment magħrufa bħala “konsumatur”, l-azzjonijiet tat-tibdil fil-klima fil-futur ser ikunu ħafna aktar deċentralizzati u ser jitolbu l-impenn ta’ kulħadd. Ir-rieda li jsir dan hija definittivament preżenti u din għandha tintuża u tiġi promossa b’mod konsistenti. |
| --- | --- |

2.8.

Filwaqt li l-produzzjoni u l-politika tal-enerġija preċedenti responsabbli għat-tibdil fil-klima kienu mmirati lejn sorsi tal-enerġija finiti u lejn strutturi kbar, ċentrali bi ftit atturi u s-soċjetà ċivili hija normalment magħrufa bħala “konsumatur”, l-azzjonijiet tat-tibdil fil-klima fil-futur ser ikunu ħafna aktar deċentralizzati u ser jitolbu l-impenn ta’ kulħadd. Ir-rieda li jsir dan hija definittivament preżenti u din għandha tintuża u tiġi promossa b’mod konsistenti.

| 2.9. | Fl-azzjoni tas-soċjetà ċivili, li għandhom diġà jiġu osservati, hemm potenzjal enormi għall-innovazzjoni, li jirriżulta mill-ħsieb, l-effettività u l-azzjoni tal-bliet u tal-muniċipalitajiet, tal-awtoritajiet lokali, tal-kumpaniji u t-trade unions kbar, kif ukoll minn individwi privati (individwi, bdiewa, kooperattivi, SMEs eċċ.). |
| --- | --- |

2.9.

Fl-azzjoni tas-soċjetà ċivili, li għandhom diġà jiġu osservati, hemm potenzjal enormi għall-innovazzjoni, li jirriżulta mill-ħsieb, l-effettività u l-azzjoni tal-bliet u tal-muniċipalitajiet, tal-awtoritajiet lokali, tal-kumpaniji u t-trade unions kbar, kif ukoll minn individwi privati (individwi, bdiewa, kooperattivi, SMEs eċċ.).

| 2.10. | Attwalment, din l-azzjoni spiss mhix marbuta ma’ organizzazzjoni iżda ma’ proġetti konkreti speċifiċi. Huwa proprju minħabba f’hekk li jidher id-dinamiżmu soċjali tagħha. Madankollu dan ifisser ukoll li: jekk tali inizjattivi ma jirnexxux, l-atturi jkollhom iħallsu l-falliment kollox minn buthom. U r-riskji mhumiex biss dawk finanzjarji. L-azzjoni tas-soċjetà ċivili ma teħtieġx biss flus, iżda wkoll motivazzjoni u impenn, dan jieħu ħafna ħin. Għalhekk dan għandu jkun utli (mhux biss b’mod ekonomiku), u r-riskju tal-falliment għandu jkun maniġġevoli. Hawnhekk il-politika Ewropea u dik nazzjonali huma meħtieġa joħolqu qafas wiesa’ kemm jista’ jkun possibbli u miftuħ ħafna għall-azzjoni tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

2.10.

Attwalment, din l-azzjoni spiss mhix marbuta ma’ organizzazzjoni iżda ma’ proġetti konkreti speċifiċi. Huwa proprju minħabba f’hekk li jidher id-dinamiżmu soċjali tagħha. Madankollu dan ifisser ukoll li: jekk tali inizjattivi ma jirnexxux, l-atturi jkollhom iħallsu l-falliment kollox minn buthom. U r-riskji mhumiex biss dawk finanzjarji. L-azzjoni tas-soċjetà ċivili ma teħtieġx biss flus, iżda wkoll motivazzjoni u impenn, dan jieħu ħafna ħin. Għalhekk dan għandu jkun utli (mhux biss b’mod ekonomiku), u r-riskju tal-falliment għandu jkun maniġġevoli. Hawnhekk il-politika Ewropea u dik nazzjonali huma meħtieġa joħolqu qafas wiesa’ kemm jista’ jkun possibbli u miftuħ ħafna għall-azzjoni tas-soċjetà ċivili.

L-azzjoni tas-soċjetà ċivili taffaċċja ostakoli li għandhom jingħelbu:

| 2.11. | Fl-Unjoni Ewropea diġà hemm bosta eżempji ta’ suċċess li juru kemm huwa importanti u effettiv meta l-atturi tas-soċjetà ċivili jimpenjaw ruħhom għat-tibdil fil-klima, iżda dawn l-eżempji fl-ebda stadju ma huma rreġistrati u evalwati b’mod sistematiku. Ma hemm l-ebda diskussjoni dwar x’wieħed jista’ jitgħallem minn dawn l-inizjattivi politiċi diversi, liema ostakoli għandhom jingħelbu, sabiex dawn isiru aktar ta’ suċċess u jiżdiedu jew għal liema raġunijiet dawn ifallu. |
| --- | --- |

2.11.

Fl-Unjoni Ewropea diġà hemm bosta eżempji ta’ suċċess li juru kemm huwa importanti u effettiv meta l-atturi tas-soċjetà ċivili jimpenjaw ruħhom għat-tibdil fil-klima, iżda dawn l-eżempji fl-ebda stadju ma huma rreġistrati u evalwati b’mod sistematiku. Ma hemm l-ebda diskussjoni dwar x’wieħed jista’ jitgħallem minn dawn l-inizjattivi politiċi diversi, liema ostakoli għandhom jingħelbu, sabiex dawn isiru aktar ta’ suċċess u jiżdiedu jew għal liema raġunijiet dawn ifallu.

| 2.12. | Barra minn hekk, ma teżisti l-ebda skema għall-inċentivar valida, li tippermetti finanzjament mill-ġdid tal-kapital investit. Ma jeżisti l-ebda mekkaniżmu li jippreżenta l-effett sinjal mixtieq għall-atturi mhux statali li jmur lil hinn mill-korporazzjonijiet industrijali. Barra minn hekk, fl-Ewropa attwalment teżisti saħansitra tendenza opposta: ir-realizzazzjoni ta’ inizjattivi partikolari hija bosta drabi aktar diffiċli jew impossibbli minħabba d-direzzjoni politika mhux adegwata. F’bosta każijiet, bħala riżultat ta’ dan, ma jeżisti l-ebda (!) qafas għall-ħolqien u l-implimentazzjoni ta’ kunċetti dwar it-tibdil fil-klima minn atturi tas-soċjetà ċivili; b’hekk dawn ma jistgħux jimplimentaw l-ideat tagħhom. Xi kultant huwa ħażin li l-qafas legali-amministrattiv ma jkunx korrett, xi drabi dawn ma jsibux finanzjament għall-proġetti tagħhom, f’każijiet oħrajn jidher il-fatt li bħal qabel l-ispejjeż esterni tal-karburanti fossili mhumiex internalizzati b’mod sħiħ (2) u b’hekk il-karbonju – minkejja l-avviżi kuntrarji – ma għandu l-ebda prezz “ġust”, jibqa’ ostakolu li ma jistax jingħeleb. |
| --- | --- |

2.12.

Barra minn hekk, ma teżisti l-ebda skema għall-inċentivar valida, li tippermetti finanzjament mill-ġdid tal-kapital investit. Ma jeżisti l-ebda mekkaniżmu li jippreżenta l-effett sinjal mixtieq għall-atturi mhux statali li jmur lil hinn mill-korporazzjonijiet industrijali. Barra minn hekk, fl-Ewropa attwalment teżisti saħansitra tendenza opposta: ir-realizzazzjoni ta’ inizjattivi partikolari hija bosta drabi aktar diffiċli jew impossibbli minħabba d-direzzjoni politika mhux adegwata. F’bosta każijiet, bħala riżultat ta’ dan, ma jeżisti l-ebda (!) qafas għall-ħolqien u l-implimentazzjoni ta’ kunċetti dwar it-tibdil fil-klima minn atturi tas-soċjetà ċivili; b’hekk dawn ma jistgħux jimplimentaw l-ideat tagħhom. Xi kultant huwa ħażin li l-qafas legali-amministrattiv ma jkunx korrett, xi drabi dawn ma jsibux finanzjament għall-proġetti tagħhom, f’każijiet oħrajn jidher il-fatt li bħal qabel l-ispejjeż esterni tal-karburanti fossili mhumiex internalizzati b’mod sħiħ (2) u b’hekk il-karbonju – minkejja l-avviżi kuntrarji – ma għandu l-ebda prezz “ġust”, jibqa’ ostakolu li ma jistax jingħeleb.

| 2.13. | Ta’ spiss, id-diskors fir-rigward ta’ politika ambizzjuża dwar it-tibdil fil-klima kien isir mingħand it-“telliefa” u ta’ spiss kienet tingħata l-impressjoni li t-tibdil fil-klima jfisser prinċipalment “rinunzja”. Naturalment, il-problemi involuti fit-trasformazzjoni lejn ekonomija aktar ħielsa mill-karbonju, għandhom jiġu indirizzati u meqjusa kif xieraq. Madankollu, l-elementi pożittivi għandhom ikunu enfasizzati ħafna biex jiġi żgurat l-ottimiżmu soċjali. Aktar tard, l-avvanzi teknoloġiċi u ekonomiċi tal-aħħar snin (fil-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi ta’ enerġija rinovabbli, il-ħażna tal-enerġija, b’mod partikolari fl-applikazzjoni diġitali, li jippermettu l-progress sinfikanti fl-użu effiċjenti u intelliġenti ta’ riżorsi) huma xhieda ta’ din l-atmosfera. |
| --- | --- |

2.13.

Ta’ spiss, id-diskors fir-rigward ta’ politika ambizzjuża dwar it-tibdil fil-klima kien isir mingħand it-“telliefa” u ta’ spiss kienet tingħata l-impressjoni li t-tibdil fil-klima jfisser prinċipalment “rinunzja”. Naturalment, il-problemi involuti fit-trasformazzjoni lejn ekonomija aktar ħielsa mill-karbonju, għandhom jiġu indirizzati u meqjusa kif xieraq. Madankollu, l-elementi pożittivi għandhom ikunu enfasizzati ħafna biex jiġi żgurat l-ottimiżmu soċjali. Aktar tard, l-avvanzi teknoloġiċi u ekonomiċi tal-aħħar snin (fil-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi ta’ enerġija rinovabbli, il-ħażna tal-enerġija, b’mod partikolari fl-applikazzjoni diġitali, li jippermettu l-progress sinfikanti fl-użu effiċjenti u intelliġenti ta’ riżorsi) huma xhieda ta’ din l-atmosfera.

| 2.14. | Attwalment, is-sitwazzjoni teknoloġika u ekonomika tal-Ewropa hija tali li t-tibdil fil-klima u s-sostenibbiltà jistgħu jkunu ta’ vantaġġ għal kulħadd. L-Unjoni tal-Enerġija Ewropea għandha eżattament dan il-għan. Jeħtieġ li l-politika tappoġġja inizjattivi jew mill-inqas li tippermetti l-inizjattivi u mhux tipprova tostakolahom – minħabba li tpoġġi f’dubju strutturi eżistenti. Il-potenzjal li, fil-prinċipju, jista’ jinkiseb faċilment għat-tibdil u l-progress rigward it-tibdil fil-klima, ser jintuża ħafna inqas mill-kapaċità sħiħa tiegħu. |
| --- | --- |

2.14.

Attwalment, is-sitwazzjoni teknoloġika u ekonomika tal-Ewropa hija tali li t-tibdil fil-klima u s-sostenibbiltà jistgħu jkunu ta’ vantaġġ għal kulħadd. L-Unjoni tal-Enerġija Ewropea għandha eżattament dan il-għan. Jeħtieġ li l-politika tappoġġja inizjattivi jew mill-inqas li tippermetti l-inizjattivi u mhux tipprova tostakolahom – minħabba li tpoġġi f’dubju strutturi eżistenti. Il-potenzjal li, fil-prinċipju, jista’ jinkiseb faċilment għat-tibdil u l-progress rigward it-tibdil fil-klima, ser jintuża ħafna inqas mill-kapaċità sħiħa tiegħu.

3.   Ħtieġa urġenti għal koalizzjoni tal-politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili

| 3.1. | Għandna bżonn ta’ approċċ ġdid ta’ governanza f’diversi livelli. Il-KESE jirrakkomanda l-ħolqien ta’ koalizzjoni ambizzjuża ffurmata minn atturi tas-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet lokali u reġjonali u l-istrutturi politiċi u amministrattivi responsabbli fil-livell nazzjonali u Ewropew. |
| --- | --- |

3.1.

Għandna bżonn ta’ approċċ ġdid ta’ governanza f’diversi livelli. Il-KESE jirrakkomanda l-ħolqien ta’ koalizzjoni ambizzjuża ffurmata minn atturi tas-soċjetà ċivili, l-awtoritajiet lokali u reġjonali u l-istrutturi politiċi u amministrattivi responsabbli fil-livell nazzjonali u Ewropew.

| 3.2. | Il-koalizzjoni għandha:






  — | tikkoordina l-approċċi tal-Unjoni Ewropea f’livelli politiċi differenti, sabiex tippermetti l-attivazzjoni ta’ miżuri mhux statali fir-rigward tat-tibdil fil-klima. |
| --- | --- | --- |

3.2.

Il-koalizzjoni għandha:

—

tikkoordina l-approċċi tal-Unjoni Ewropea f’livelli politiċi differenti, sabiex tippermetti l-attivazzjoni ta’ miżuri mhux statali fir-rigward tat-tibdil fil-klima.

| — | tispeċifika l-potenzjal u l-impatt ta’ dawn il-miżuri u |
| --- | --- |

—

tispeċifika l-potenzjal u l-impatt ta’ dawn il-miżuri u

| — | tipprovdi forum għal djalogu strutturat bejn is-soċjetà ċivili u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, li fih l-atturi tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jesprimu l-ideat u l-problemi ta’ implimentazzjoni tagħhom li huma ffaċċjati bihom, jesprimu rakkomandazzjonijiet lill-politikanti u li permezz tal-forum jirċievu risposta kkwalifikata għall-mistoqsijiet u l-kwistjonijiet li jkunu ġew ipprovduti minnhom. |
| --- | --- |

—

tipprovdi forum għal djalogu strutturat bejn is-soċjetà ċivili u dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livell tal-UE u dak nazzjonali, li fih l-atturi tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jesprimu l-ideat u l-problemi ta’ implimentazzjoni tagħhom li huma ffaċċjati bihom, jesprimu rakkomandazzjonijiet lill-politikanti u li permezz tal-forum jirċievu risposta kkwalifikata għall-mistoqsijiet u l-kwistjonijiet li jkunu ġew ipprovduti minnhom.

| 3.3. | B’dan il-mod, il-koalizzjoni bħala espressjoni ta’ governanza f’diversi livelli tista’ tikkontribwixxi għall-indirizzar b’suċċess tat-tibdil fil-klima li hija responsabbiltà tas-soċjetà kollha. |
| --- | --- |

3.3.

B’dan il-mod, il-koalizzjoni bħala espressjoni ta’ governanza f’diversi livelli tista’ tikkontribwixxi għall-indirizzar b’suċċess tat-tibdil fil-klima li hija responsabbiltà tas-soċjetà kollha.

Tibdil fil-klima jimplika bidliet fil-ħajja ta’ kuljum tan-nies

| 3.4. | Il-miri tal-COP huma msemmija b’mod ċar u l-Kunsill Ewropew stabbilixxa viżjonijiet mifruxa ħafna għal Ewropa b’użu baxx tal-karbonju u effiċjenti fir-riżorsi. Wara dan, fis-sena 2050, għandhom jiġu emessi 80-95 % inqas gassijiet b’effett ta’ serra mil-lum. Dan sejjer ikollu impatt kbir fuq il-ħajja ta’ kuljum ta’ kull ċittadin Ewropew, ta’ kull kumpanija u tal-forza tax-xogħol tagħha. |
| --- | --- |

3.4.

Il-miri tal-COP huma msemmija b’mod ċar u l-Kunsill Ewropew stabbilixxa viżjonijiet mifruxa ħafna għal Ewropa b’użu baxx tal-karbonju u effiċjenti fir-riżorsi. Wara dan, fis-sena 2050, għandhom jiġu emessi 80-95 % inqas gassijiet b’effett ta’ serra mil-lum. Dan sejjer ikollu impatt kbir fuq il-ħajja ta’ kuljum ta’ kull ċittadin Ewropew, ta’ kull kumpanija u tal-forza tax-xogħol tagħha.

| 3.5. | Il-KESE diġà esprima ruħu, fl-opinjoni esploratorja tiegħu (3), fuq l-importanza li dawn il-kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-konsegwenzi ta’ kuljum li jġibu magħhom il-bidliet fundamentali mistennija fil-politika, jittieħdu b’ħafna serjetà. |
| --- | --- |

3.5.

Il-KESE diġà esprima ruħu, fl-opinjoni esploratorja tiegħu (3), fuq l-importanza li dawn il-kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-konsegwenzi ta’ kuljum li jġibu magħhom il-bidliet fundamentali mistennija fil-politika, jittieħdu b’ħafna serjetà.

| 3.6. | Ir-riskju li l-iżvilupp sostenibbli jitqies bħala theddida u mhux bħala opportunità għall-futur jista’ jiġi indirizzat meta jingħadda messaġġ sempliċi: it-tibdil fil-klima jfisser bidliet, iżda kull membru tas-soċjetà għandu ċ-ċans, b’mod individwali jew f’assoċjazzjoni, li jindirizza dawn il-bidliet b’mod attiv – b’tali mod li mhux biss tibbenifika l-klima, iżda wkoll li jitjiebu l-kundizzjonijiet tal-ħajja lokali. |
| --- | --- |

3.6.

Ir-riskju li l-iżvilupp sostenibbli jitqies bħala theddida u mhux bħala opportunità għall-futur jista’ jiġi indirizzat meta jingħadda messaġġ sempliċi: it-tibdil fil-klima jfisser bidliet, iżda kull membru tas-soċjetà għandu ċ-ċans, b’mod individwali jew f’assoċjazzjoni, li jindirizza dawn il-bidliet b’mod attiv – b’tali mod li mhux biss tibbenifika l-klima, iżda wkoll li jitjiebu l-kundizzjonijiet tal-ħajja lokali.

| 3.7. | Dan il-messaġġ għandu jiġi indirizzat kemm lil dawk li definittivament ser jiġu affettwati b’mod immedjat mill-bidliet “negattivi” previsti (eż. il-qasam kollu tal-enerġiji fossili), kif ukoll lil dawk il-persuni li huma lesti jaġixxu u li jistgħu jservu bħala mudell tal-potenzjal pożittiv eżistenti soċjalment għal oħrajn. |
| --- | --- |

3.7.

Dan il-messaġġ għandu jiġi indirizzat kemm lil dawk li definittivament ser jiġu affettwati b’mod immedjat mill-bidliet “negattivi” previsti (eż. il-qasam kollu tal-enerġiji fossili), kif ukoll lil dawk il-persuni li huma lesti jaġixxu u li jistgħu jservu bħala mudell tal-potenzjal pożittiv eżistenti soċjalment għal oħrajn.

Ir-rikonoxximent, l-aċċettazzjoni u l-użu tal-varjetà kbira tal-atturi

| 3.8. | Is-soċjetà ċivili tagħna hija waħda estremament eteroġenea. Din hija evidenti fir-rigward tat-tibdil fil-klima: Dak li huwa faċilment possibbli għal attur, huwa diffiċli biex jinkiseb għal attur ieħor. Din id-differenza għandha tittieħed bis-serjetà u din l-għażla għandha titqies bħala opportunità u għandha tintuża. |
| --- | --- |

3.8.

Is-soċjetà ċivili tagħna hija waħda estremament eteroġenea. Din hija evidenti fir-rigward tat-tibdil fil-klima: Dak li huwa faċilment possibbli għal attur, huwa diffiċli biex jinkiseb għal attur ieħor. Din id-differenza għandha tittieħed bis-serjetà u din l-għażla għandha titqies bħala opportunità u għandha tintuża.

| 3.9. | Il-qofol ta’ dan kollu huwa l-konkretizzazzjoni tat-“tibdil fil-klima”. Hawnhekk għandna wkoll nuqqas ta’ għarfien. Minkejja l-fatt li ġew stabbiliti ħafna studji ta’ każijiet, għad jonqos klassifikazzjoni li, pereżempju, tagħmel distinzjoni skont il-kategoriji tal-atturi. Għaldaqstant, dan jidher essenzjali minħabba li d-distribuzzjoni tar-riżorsi differenti ta’ atturi individwali tissuġġerixxi wkoll strateġiji ta’ azzjoni kompletament diversi. Eżempju:






  — | fil-qasam ta’ inizjattivi dwar l-enerġiji rinovabbli tas-sidien, il-kerrejja jew in-negozjanti li jipproduċu l-elettriku tagħhom stess, |
| --- | --- | --- |

3.9.

Il-qofol ta’ dan kollu huwa l-konkretizzazzjoni tat-“tibdil fil-klima”. Hawnhekk għandna wkoll nuqqas ta’ għarfien. Minkejja l-fatt li ġew stabbiliti ħafna studji ta’ każijiet, għad jonqos klassifikazzjoni li, pereżempju, tagħmel distinzjoni skont il-kategoriji tal-atturi. Għaldaqstant, dan jidher essenzjali minħabba li d-distribuzzjoni tar-riżorsi differenti ta’ atturi individwali tissuġġerixxi wkoll strateġiji ta’ azzjoni kompletament diversi. Eżempju:

—

fil-qasam ta’ inizjattivi dwar l-enerġiji rinovabbli tas-sidien, il-kerrejja jew in-negozjanti li jipproduċu l-elettriku tagħhom stess,

| — | intraprendituri, kumpaniji ġodda u SMEs li jistgħu jagħtu kontribut sinifikanti lejn soċjetà b’emissjonijiet baxxi tal-karbonju, bl-iżvilupp u l-użu ta’ teknoloġija ġdida, diġitalizzazzjoni eċċ. u joħolqu mudelli ġodda ta’ negozju (pereżempju mibnija fuq “ekonomija kollaborattiva”), prodotti, servizzi u impiegi ta’ kwalità għolja, |
| --- | --- |

—

intraprendituri, kumpaniji ġodda u SMEs li jistgħu jagħtu kontribut sinifikanti lejn soċjetà b’emissjonijiet baxxi tal-karbonju, bl-iżvilupp u l-użu ta’ teknoloġija ġdida, diġitalizzazzjoni eċċ. u joħolqu mudelli ġodda ta’ negozju (pereżempju mibnija fuq “ekonomija kollaborattiva”), prodotti, servizzi u impiegi ta’ kwalità għolja,

| — | trade unions li flimkien mal-membri tagħhom jiżviluppaw u jimplimentaw proġetti dwar it-tibdil fil-klima, |
| --- | --- |

—

trade unions li flimkien mal-membri tagħhom jiżviluppaw u jimplimentaw proġetti dwar it-tibdil fil-klima,

| — | l-inizjattivi bliet fi tranżazzjoni għall-iżvilupp tal-bjar tal-karbonju (ekoloġizzazzjoni) fil-kwartieri tagħhom. |
| --- | --- |

—

l-inizjattivi bliet fi tranżazzjoni għall-iżvilupp tal-bjar tal-karbonju (ekoloġizzazzjoni) fil-kwartieri tagħhom.

| 3.10. | Il-lista ta’ eżempji turi li r-riżorsi tal-atturi tas-soċjetà ċivili huma differenti ħafna, iżda li n-natura tal-azzjoni hija l-istess. Huma jimplimentaw ir-riżorsi endoġeni, materjali, finanzjarji u riżorsi ta’ ħin tagħhom biss ladarba jkollhom ċans realistiku li jiksbu rispons immedjat. Bil-kontra dan ifisser ukoll li meta ma jkunx jista’ jiġi stabbilit impatt pożittiv, l-inattività thedded anke li toħloq reżistenza (pereżempju kontra proġetti ġodda ta’ investiment). |
| --- | --- |

3.10.

Il-lista ta’ eżempji turi li r-riżorsi tal-atturi tas-soċjetà ċivili huma differenti ħafna, iżda li n-natura tal-azzjoni hija l-istess. Huma jimplimentaw ir-riżorsi endoġeni, materjali, finanzjarji u riżorsi ta’ ħin tagħhom biss ladarba jkollhom ċans realistiku li jiksbu rispons immedjat. Bil-kontra dan ifisser ukoll li meta ma jkunx jista’ jiġi stabbilit impatt pożittiv, l-inattività thedded anke li toħloq reżistenza (pereżempju kontra proġetti ġodda ta’ investiment).

| 3.11. | L-eżempji juru wkoll li l-firxa ta’ strateġiji li huma mfassla u implimentati fl-Ewropa kollha primarjament minn atturi mhux statali, hija wiesgħa u varjata bħas-soċjetà ċivili nnfisha. |
| --- | --- |

3.11.

L-eżempji juru wkoll li l-firxa ta’ strateġiji li huma mfassla u implimentati fl-Ewropa kollha primarjament minn atturi mhux statali, hija wiesgħa u varjata bħas-soċjetà ċivili nnfisha.

Il-fehim u t-tagħlim tat-tibdil fil-klima minn isfel bħala proċess miftuħ u l-garanzija tas-sigurtà soċjali

| 3.12. | Ikun kompletament żbaljat jekk il-politika tattribwixxi biss rwol politiku intenzjonat għall-atturi tas-soċjetà ċivili fi ħdan l-approċċi minn fuq għal isfel. |
| --- | --- |

3.12.

Ikun kompletament żbaljat jekk il-politika tattribwixxi biss rwol politiku intenzjonat għall-atturi tas-soċjetà ċivili fi ħdan l-approċċi minn fuq għal isfel.

| 3.13. | Fil-kuntest tal-bidla prevista għandha tingħata attenzjoni speċjali għall-preservazzjoni tas-sigurtà soċjali. Għalkemm “tibdil fil-klima minn isfel” tfisser li l-inizjattiva privata tal-individwi tikseb importanza u tirriżulta f’impulsi importanti ekonomiċi, dan ma għandux isir għad detriment tas-sigurtà soċjali. |
| --- | --- |

3.13.

Fil-kuntest tal-bidla prevista għandha tingħata attenzjoni speċjali għall-preservazzjoni tas-sigurtà soċjali. Għalkemm “tibdil fil-klima minn isfel” tfisser li l-inizjattiva privata tal-individwi tikseb importanza u tirriżulta f’impulsi importanti ekonomiċi, dan ma għandux isir għad detriment tas-sigurtà soċjali.

| 3.14. | Għalhekk huwa importanti li “l-atturi tat-tibdil fil-klima minn isfel” jibqgħu parti mill-komunità ta’ solidarjetà. F’ċerti każijiet dan ifisser it-tfassil mill-ġdid tal-komunità bbażata fuq is-solidarjetà u ta’ min iwettaq liema kontribuzzjonijiet għal din il-komunità. Dan waħdu diġà huwa meħtieġ, minħabba li s’issal-kombustjoni u l-utilizzazzjoni tal-karburanti fossili kienu pilastri ewlenin tal-istati soċjali. Il-tluq u l-bidla lejn ekonomija aktar ħielsa mill-karbonju ma għandhomx isiru għad-detriment tal-istandards soċjali politiċi u tal-prosperità, li nkisbu fl-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, il-koalizzjoni ta’ politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili għandha tingħata attenzjoni partikolari; għandhom jiġu żviluppati aktar strateġiji kompletament ġodda.
  Eżempju ta’ dan: |
| --- | --- |

3.14.

Għalhekk huwa importanti li “l-atturi tat-tibdil fil-klima minn isfel” jibqgħu parti mill-komunità ta’ solidarjetà. F’ċerti każijiet dan ifisser it-tfassil mill-ġdid tal-komunità bbażata fuq is-solidarjetà u ta’ min iwettaq liema kontribuzzjonijiet għal din il-komunità. Dan waħdu diġà huwa meħtieġ, minħabba li s’issal-kombustjoni u l-utilizzazzjoni tal-karburanti fossili kienu pilastri ewlenin tal-istati soċjali. Il-tluq u l-bidla lejn ekonomija aktar ħielsa mill-karbonju ma għandhomx isiru għad-detriment tal-istandards soċjali politiċi u tal-prosperità, li nkisbu fl-Unjoni Ewropea. Għaldaqstant, il-koalizzjoni ta’ politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili għandha tingħata attenzjoni partikolari; għandhom jiġu żviluppati aktar strateġiji kompletament ġodda.

Eżempju ta’ dan:

| 3.15. | Sadanittant, l-enerġiji minn riżorsi rinovabbli jistgħu jiġu mmanifatturati b’mod tant irħis fuq bażi deċentralizzata li – flimkien ma’ miżuri ta’ effiċjenza fl-enerġija – saħansitra tista’ tissolva l-problema tal-faqar enerġetiku (soċjali). Madankollu, il-politika għandha tistabbilixxi qafas legali tajjeb u aċċess għall-investimenti kapitali permezz ta’ inizjattivi xierqa. |
| --- | --- |

3.15.

Sadanittant, l-enerġiji minn riżorsi rinovabbli jistgħu jiġu mmanifatturati b’mod tant irħis fuq bażi deċentralizzata li – flimkien ma’ miżuri ta’ effiċjenza fl-enerġija – saħansitra tista’ tissolva l-problema tal-faqar enerġetiku (soċjali). Madankollu, il-politika għandha tistabbilixxi qafas legali tajjeb u aċċess għall-investimenti kapitali permezz ta’ inizjattivi xierqa.

Il-koalizzjoni politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili jeħtieġu jġeddu l-prinċipju “aħseb globalment, aġixxi lokalment”

| 3.16. | Bosta drabi, l-impenn tas-soċjetà ċivili fil-qasam tat-tibdil fil-klima huwa indirizzat fuq livell lokali jew reġjonali. Madankollu, ħafna min-negozjati tal-COP u d-diskussjonijiet politiċi huma orjentati lejn il-livell globali. Madankollu, il-prinċipju fundamentali “aħseb globalment, aġixxi lokalment” japplika l-aktar fir-rigward tat-tibdil fil-klima. L-effetti tal-azzjoni ċivika ma għandhomx jintilfu fi spazju globali, iżda għandhom ikunu immedjati, tanġibbli, applikati u rikonoxxuti fil-post ta’ azzjoni. |
| --- | --- |

3.16.

Bosta drabi, l-impenn tas-soċjetà ċivili fil-qasam tat-tibdil fil-klima huwa indirizzat fuq livell lokali jew reġjonali. Madankollu, ħafna min-negozjati tal-COP u d-diskussjonijiet politiċi huma orjentati lejn il-livell globali. Madankollu, il-prinċipju fundamentali “aħseb globalment, aġixxi lokalment” japplika l-aktar fir-rigward tat-tibdil fil-klima. L-effetti tal-azzjoni ċivika ma għandhomx jintilfu fi spazju globali, iżda għandhom ikunu immedjati, tanġibbli, applikati u rikonoxxuti fil-post ta’ azzjoni.

| 3.17. | Għall-politika Ewropea dan iġib bidla u aktar tħassib: Bil-loġika JI/CMD tal-Protokoll ta’ Kyoto, l-inizjattivi lokali ftit li xejn jistgħu jitnedew. Din hija problema fundamentali: Minħabba li l-azzjonijiet tal-atturi tas-soċjetà ċivili regolarment iseħħu fil-livell lokali u reġjonali, iżda l-kundizzjonijiet għal dawn huma prinċipalment stabbiliti fil-livell nazzjonali u Ewropew. Il-KESE jinnota bi tħassib li bejn dawn il-livelli jidher li hemm nuqqas. |
| --- | --- |

3.17.

Għall-politika Ewropea dan iġib bidla u aktar tħassib: Bil-loġika JI/CMD tal-Protokoll ta’ Kyoto, l-inizjattivi lokali ftit li xejn jistgħu jitnedew. Din hija problema fundamentali: Minħabba li l-azzjonijiet tal-atturi tas-soċjetà ċivili regolarment iseħħu fil-livell lokali u reġjonali, iżda l-kundizzjonijiet għal dawn huma prinċipalment stabbiliti fil-livell nazzjonali u Ewropew. Il-KESE jinnota bi tħassib li bejn dawn il-livelli jidher li hemm nuqqas.

| 3.18. | It-tibdil fil-klima attiv, prattiku permezz ta’ azzjonijiet tas-soċjetà ċvili bħala t-tieni pilastru tal-politika dwar il-klima Ewropea għandu jaġixxi u jkun stabbilit lokalment, inkella l-atturi tas-soċjetà ċivili ma jiħdux azzjoni. |
| --- | --- |

3.18.

It-tibdil fil-klima attiv, prattiku permezz ta’ azzjonijiet tas-soċjetà ċvili bħala t-tieni pilastru tal-politika dwar il-klima Ewropea għandu jaġixxi u jkun stabbilit lokalment, inkella l-atturi tas-soċjetà ċivili ma jiħdux azzjoni.

| 3.19. | Ir-reġjuni, il-bliet u l-muniċipalitajiet għandhom rwol importanti. Il-KESE josserva b’attenzjoni partikolari, liema inizjattivi ttieħdu diġà biex jiġu kkoordinati dawn l-attivitajiet. Fost l-oħrajn, wieħed għandu jaħseb dwar is-Summit Dinji għall-Klima u t-Territorji, dwar il-Patt tas-Sindki, dwar in-Netwerk ICLEI eċċ. Dawn huma diversi inizjattivi, li sadanittant jistgħu jitwettqu wkoll permezz ta’ appoġġ differenti mill-Istat. |
| --- | --- |

3.19.

Ir-reġjuni, il-bliet u l-muniċipalitajiet għandhom rwol importanti. Il-KESE josserva b’attenzjoni partikolari, liema inizjattivi ttieħdu diġà biex jiġu kkoordinati dawn l-attivitajiet. Fost l-oħrajn, wieħed għandu jaħseb dwar is-Summit Dinji għall-Klima u t-Territorji, dwar il-Patt tas-Sindki, dwar in-Netwerk ICLEI eċċ. Dawn huma diversi inizjattivi, li sadanittant jistgħu jitwettqu wkoll permezz ta’ appoġġ differenti mill-Istat.

| 3.20. | L-iżvilupp reġjonali u l-politika dwar l-enerġija li tirrispetta l-klima jistgħu jikkumplimentaw lil xulxin meta l-produzzjoni tal-enerġija deċentralizzata ssir permezz ta’ strutturi lokali u reġjonali u b’hekk il-valur miżjud mill-użu tar-riħ, tax-xemx u tal-bijomassa jsir lokalment. Għalhekk, iż-żieda fil-varjetà tal-atturi hija waħda sinifikanti, madankollu din il-konnessjoni strateġika fl-ebda dokument uffiċjali tal-UE ma ġiet spjegata biżżejjed. |
| --- | --- |

3.20.

L-iżvilupp reġjonali u l-politika dwar l-enerġija li tirrispetta l-klima jistgħu jikkumplimentaw lil xulxin meta l-produzzjoni tal-enerġija deċentralizzata ssir permezz ta’ strutturi lokali u reġjonali u b’hekk il-valur miżjud mill-użu tar-riħ, tax-xemx u tal-bijomassa jsir lokalment. Għalhekk, iż-żieda fil-varjetà tal-atturi hija waħda sinifikanti, madankollu din il-konnessjoni strateġika fl-ebda dokument uffiċjali tal-UE ma ġiet spjegata biżżejjed.

| 3.21. | Dan huwa eżempju ċar li juri li l-UE ma tużax b’mod suffiċjenti l-potenzjal tas-soċjetà ċivili. Il-Patt tas-Sindki primarjament jitqies ukoll bħala pilastru fl-implimentazzjoni tal-miri stabbiliti mill-UE. Ir-rwol tal-Patt tas-Sindki bħala forza qawwija għal inizjattivi politiċi ġodda ma ġiex evalwat b’mod adegwat u lanqas ma ġie indirizzat b’mod sistematiku. |
| --- | --- |

3.21.

Dan huwa eżempju ċar li juri li l-UE ma tużax b’mod suffiċjenti l-potenzjal tas-soċjetà ċivili. Il-Patt tas-Sindki primarjament jitqies ukoll bħala pilastru fl-implimentazzjoni tal-miri stabbiliti mill-UE. Ir-rwol tal-Patt tas-Sindki bħala forza qawwija għal inizjattivi politiċi ġodda ma ġiex evalwat b’mod adegwat u lanqas ma ġie indirizzat b’mod sistematiku.

4.   Il-ħames kompiti ta’ koalizzjoni politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili

| 4.1. | Fil-koalizzjoni ser jiġu ttrattati l-ħames kompiti li ġejjin: |
| --- | --- |

4.1.

Fil-koalizzjoni ser jiġu ttrattati l-ħames kompiti li ġejjin:

| 4.1.1. | L-ewwel, jeħtieġ li jkun hemm fehim aħjar dwar liema azzjonijiet tat-tibdil fil-klima l-atturi tas-soċjetà ċivili jippreferu jew jixtiequ jimplimentaw fir-rwoli differenti. |
| --- | --- |

4.1.1.

L-ewwel, jeħtieġ li jkun hemm fehim aħjar dwar liema azzjonijiet tat-tibdil fil-klima l-atturi tas-soċjetà ċivili jippreferu jew jixtiequ jimplimentaw fir-rwoli differenti.

| 4.1.2. | It-tieni, għandhom jiġu identifikati u solvuti l-problemi strutturali u l-ostakoli li jipprevjenu l-implimentazzjoni ta’ suċċess. Dan jagħti lok għall-kompitu tal-politika li jiġu eliminati l-ispejjeż amministrattivi u l-proċeduri kumplessi, li jikkawżaw in-nuqqas ta’ azzjoni mill-atturi tas-soċjetà ċivili jew li jimpedixxu l-azzjoni b’mod sinfikanti. Bil-Komunikazzjoni “Inwasslu Patt Ġdid għall-Konsumaturi tal-Enerġija”, il-Kummissjoni tal-UE ħadet l-ewwel pass f’din id-direzzjoni (4). Iżda dan mhuwiex biżżejjed, fost l-oħrajn minħabba l-fatt li t-terminu “prosumaturi” huwa interpretat b’mod restrittiv ħafna (5). |
| --- | --- |

4.1.2.

It-tieni, għandhom jiġu identifikati u solvuti l-problemi strutturali u l-ostakoli li jipprevjenu l-implimentazzjoni ta’ suċċess. Dan jagħti lok għall-kompitu tal-politika li jiġu eliminati l-ispejjeż amministrattivi u l-proċeduri kumplessi, li jikkawżaw in-nuqqas ta’ azzjoni mill-atturi tas-soċjetà ċivili jew li jimpedixxu l-azzjoni b’mod sinfikanti. Bil-Komunikazzjoni “Inwasslu Patt Ġdid għall-Konsumaturi tal-Enerġija”, il-Kummissjoni tal-UE ħadet l-ewwel pass f’din id-direzzjoni (4). Iżda dan mhuwiex biżżejjed, fost l-oħrajn minħabba l-fatt li t-terminu “prosumaturi” huwa interpretat b’mod restrittiv ħafna (5).

| 4.1.3. | It-tielet, l-eżempji ta’ suċċessi għandhom jiġu magħrufa aktar. |
| --- | --- |

4.1.3.

It-tielet, l-eżempji ta’ suċċessi għandhom jiġu magħrufa aktar.

| 4.1.4. | Ir-raba’ għandhom jissemmew il-kundizzjonijiet u l-fatturi ewlenin tas-suċċess. |
| --- | --- |

4.1.4.

Ir-raba’ għandhom jissemmew il-kundizzjonijiet u l-fatturi ewlenin tas-suċċess.

| 4.1.5. | Il-ħames, għandu jiġi żviluppat qafas politiku li joħloq il-kundizzjonijiet meħtieġa għall-azzjoni, sabiex l-atturi tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jfasslu u jimplimentaw strateġiji ta’ azzjoni għat-tibdil fil-klima. Il-provvediment tal-qafas ta’ azzjoni għandu jkun deskritt bħala kompitu tal-governanza f’diversi livelli. Għall-implimentazzjoni tal-qafas huwa essenzjali li jkun hemm fehim komuni fost dawk il-persuni li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi fil-livell nazzjonali u sottonazzjonali Ewropej, daqskemm huwa essenzjali li jkun hemm koordinazzjoni fl-azzjoni tagħhom. |
| --- | --- |

4.1.5.

Il-ħames, għandu jiġi żviluppat qafas politiku li joħloq il-kundizzjonijiet meħtieġa għall-azzjoni, sabiex l-atturi tas-soċjetà ċivili jkunu jistgħu jfasslu u jimplimentaw strateġiji ta’ azzjoni għat-tibdil fil-klima. Il-provvediment tal-qafas ta’ azzjoni għandu jkun deskritt bħala kompitu tal-governanza f’diversi livelli. Għall-implimentazzjoni tal-qafas huwa essenzjali li jkun hemm fehim komuni fost dawk il-persuni li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi fil-livell nazzjonali u sottonazzjonali Ewropej, daqskemm huwa essenzjali li jkun hemm koordinazzjoni fl-azzjoni tagħhom.

| 4.2. | L-implimentazzjoni tal-kompiti teħtieġ appoġġ amministrattiv ulterjuri u għandha tiġi stabbilita permezz tal-ħidma bħala bażi għad-diskussjoni tal-koalizzjoni ta’ politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili:






  — | Il-ġbir komprensiv tal-atturi tas-soċjetà ċivili li jinteressaw ruħhom fit-tibdil fil-klima minn isfel. |
| --- | --- | --- |

4.2.

L-implimentazzjoni tal-kompiti teħtieġ appoġġ amministrattiv ulterjuri u għandha tiġi stabbilita permezz tal-ħidma bħala bażi għad-diskussjoni tal-koalizzjoni ta’ politika, l-awtoritajiet u s-soċjetà ċivili:

—

Il-ġbir komprensiv tal-atturi tas-soċjetà ċivili li jinteressaw ruħhom fit-tibdil fil-klima minn isfel.

| — | Ir-riċerka sistematika ta’ eżempji dwar l-azzjonijiet tat-tibdil fil-klima li diġà twettqu mis-soċjetà ċivili li kienu ta’ prijorità fil-livell reġjonali u lokali, li abbażi tagħhom jistgħu jiġu definiti mudelli speċifiċi għall-gruppi ta’ atturi fil-forum ta’ diskussjoni. |
| --- | --- |

—

Ir-riċerka sistematika ta’ eżempji dwar l-azzjonijiet tat-tibdil fil-klima li diġà twettqu mis-soċjetà ċivili li kienu ta’ prijorità fil-livell reġjonali u lokali, li abbażi tagħhom jistgħu jiġu definiti mudelli speċifiċi għall-gruppi ta’ atturi fil-forum ta’ diskussjoni.

| — | L-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġija ta’ komunikazzjoni mifruxa madwar l-Ewropa, aktar tard anke globalment li tidentifika l-mudelli speċifiċi ta’ azzjoni, jiġifieri speċifikati skont il-gruppi tal-atturi. |
| --- | --- |

—

L-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ strateġija ta’ komunikazzjoni mifruxa madwar l-Ewropa, aktar tard anke globalment li tidentifika l-mudelli speċifiċi ta’ azzjoni, jiġifieri speċifikati skont il-gruppi tal-atturi.

| — | Analiżi tal-mudelli identifikati bħala speċifiċi fil-forum ta’ diskussjoni fir-rigward tal-kundizzjonijiet u l-fatturi ta’ suċċess b’metodi xjentifiċi adegwati u evalwazzjoni analitika tar-riżultati. |
| --- | --- |

—

Analiżi tal-mudelli identifikati bħala speċifiċi fil-forum ta’ diskussjoni fir-rigward tal-kundizzjonijiet u l-fatturi ta’ suċċess b’metodi xjentifiċi adegwati u evalwazzjoni analitika tar-riżultati.

| — | Appoġġ għall-atturi tas-soċjetà ċivili foqra fir-riżorsi, sabiex huma jkunu jistgħu jipparteċipaw fil-koalizzjoni. |
| --- | --- |

—

Appoġġ għall-atturi tas-soċjetà ċivili foqra fir-riżorsi, sabiex huma jkunu jistgħu jipparteċipaw fil-koalizzjoni.

| 4.3. | Ir-rwol tal-politika u tal-awtoritajiet għandha tkun il-koordinazzjoni ta’ din il-koalizzjoni – jekk meħtieg f’kooperazzjoni mal-KESE – sabiex jiġu diskussi l-ostakoli murija u kemm jista’ jkun jitnaqqsu dawn l-ostakoli; jew mill-inqas li jingħataw tweġibiet ċari dwar għaliex huma jemmnu li ċerti inizjattivi ma jistgħux jiġu implimentati. |
| --- | --- |

4.3.

Ir-rwol tal-politika u tal-awtoritajiet għandha tkun il-koordinazzjoni ta’ din il-koalizzjoni – jekk meħtieg f’kooperazzjoni mal-KESE – sabiex jiġu diskussi l-ostakoli murija u kemm jista’ jkun jitnaqqsu dawn l-ostakoli; jew mill-inqas li jingħataw tweġibiet ċari dwar għaliex huma jemmnu li ċerti inizjattivi ma jistgħux jiġu implimentati.

Il-qafas meħtieġ – Effetti fuq il-finanzjament tat-tibdil fil-klima tas-soċjetà ċivili u l-iżvilupp ta’ mudelli ekonomiċi ġodda.

| 4.4. | Huwa biss meta jkun jeżisti qafas li jirrikonoxxi r-rwoli diversi tal-atturi tas-soċjetà ċivili u jirrikonoxxi d-distribuzzjoni diversa tar-riżorsi u li joħloq kundizzjonijiet tal-qafas pożittivi, li l-atturi tas-soċjetà ċivili jsibu wkoll aċċess għall-kapital u għal aktar riżorsi ta’ investiment. Attwalment din għadha problema prattika rilevanti li tingħata ftit attenzjoni mill-politika. Dan jirriżulta mill-fatt li l-Ftehim ta’ Pariġi għandu impatti finanzjarji enormi li jmorru ferm lil hinn mill-fondi globali tat-tibdil fil-klima bl-ammont ta’ $100 biljun kull sena. |
| --- | --- |

4.4.

Huwa biss meta jkun jeżisti qafas li jirrikonoxxi r-rwoli diversi tal-atturi tas-soċjetà ċivili u jirrikonoxxi d-distribuzzjoni diversa tar-riżorsi u li joħloq kundizzjonijiet tal-qafas pożittivi, li l-atturi tas-soċjetà ċivili jsibu wkoll aċċess għall-kapital u għal aktar riżorsi ta’ investiment. Attwalment din għadha problema prattika rilevanti li tingħata ftit attenzjoni mill-politika. Dan jirriżulta mill-fatt li l-Ftehim ta’ Pariġi għandu impatti finanzjarji enormi li jmorru ferm lil hinn mill-fondi globali tat-tibdil fil-klima bl-ammont ta’ $100 biljun kull sena.

| 4.5. | Attwalment, il-banek żgħar, lokali u fornituri tal-kapital ta’ debitu oħrajn jagħtu l-kreditu għall-inizjattivi tas-soċjetà ċivili fir-rigward tat-tibdil fil-klima biss meta l-finanzjament mill-ġdid huwa relattivament sikur. Il-qafas politiku għandu jissodisfa wkoll din il-kundizzjoni – il-finanzjament mill-ġdid xi ftit jew wisq riskjuż ta’ investimenti fir-rigward tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima permezz ta’ atturi tas-soċjetà ċivili. |
| --- | --- |

4.5.

Attwalment, il-banek żgħar, lokali u fornituri tal-kapital ta’ debitu oħrajn jagħtu l-kreditu għall-inizjattivi tas-soċjetà ċivili fir-rigward tat-tibdil fil-klima biss meta l-finanzjament mill-ġdid huwa relattivament sikur. Il-qafas politiku għandu jissodisfa wkoll din il-kundizzjoni – il-finanzjament mill-ġdid xi ftit jew wisq riskjuż ta’ investimenti fir-rigward tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima permezz ta’ atturi tas-soċjetà ċivili.

| 4.6. | Il-qafas għandu jipprovdi ippjanar fit-tul u sigurtà fl-investimenti. M’hawn xejn aktar ta’ ħsara għall-impenn meħtieġ, mill-insigurtà li tirriżulta minn tibdiliet kostanti tal-orjentazzjoni politika. |
| --- | --- |

4.6.

Il-qafas għandu jipprovdi ippjanar fit-tul u sigurtà fl-investimenti. M’hawn xejn aktar ta’ ħsara għall-impenn meħtieġ, mill-insigurtà li tirriżulta minn tibdiliet kostanti tal-orjentazzjoni politika.

| 4.7. | Jeħtieġ li jkun hemm opportunitajiet ta’ investiment alternattivi għal proġetti effettivi lokalment li l-opportunitajiet u r-riskji tagħhom ikunu jistgħu jiġu vvalutati u mmaniġġjati mill-atturi tas-soċjetà ċivili permezz tel.-esperjenza personali tagħhom – bħal pereżempju membru f’kooperattiva. Meta l-pubbliku ġenerali jirrikonoxxi li l-investimenti waslu “għandhom” u mhumiex anonimi fin-netwerk ta’ istituzzjonijiet finanzjarji u l-investituri l-kbar, dan jista’ jtejjeb ukoll il-fiduċja fl-istituzzjonijiet finanzjarji. |
| --- | --- |

4.7.

Jeħtieġ li jkun hemm opportunitajiet ta’ investiment alternattivi għal proġetti effettivi lokalment li l-opportunitajiet u r-riskji tagħhom ikunu jistgħu jiġu vvalutati u mmaniġġjati mill-atturi tas-soċjetà ċivili permezz tel.-esperjenza personali tagħhom – bħal pereżempju membru f’kooperattiva. Meta l-pubbliku ġenerali jirrikonoxxi li l-investimenti waslu “għandhom” u mhumiex anonimi fin-netwerk ta’ istituzzjonijiet finanzjarji u l-investituri l-kbar, dan jista’ jtejjeb ukoll il-fiduċja fl-istituzzjonijiet finanzjarji.

| 4.8. | Sakemm jeżisti qafas stabbli u sod, tkabbir ieħor fi strutturi ekonomiċi mmodifikati huwa possibbli. Għat-“tkabbir” il-ġdid, il-kapital soċjal possibilment ser ikun daqstant importanti daqs il-kapital finanzjarju. It-trasferiment tal-ħaddiema se jiġi revokat parzjalment billi jiġu żviluppati kunċetti dwar il-prosum, u d-distribuzzjoni tax-xogħol ser tkun organizzata aħjar fi strutturi komunitarji. Dan jirriżulta f’potenzjal enormi għall-innovazzjoni soċjali, li huwa essenzjali għal politika ambizzjuża dwar it-tibdil fil-klima. Qed jinħolqu rwoli ġodda, li huma deskritti b’mod mhux preċiż b’termini bħal prosumaturi, pjattaformi u aggregaturi. B’mod partikolari, fil-“prosum” jista’ jiġi previst fattur ta’ suċċess essenzjali, li jista’ jitqies għall-ilħuq ta’ għajxien sostenibbli u ekonomija sostenibbli. |
| --- | --- |

4.8.

Sakemm jeżisti qafas stabbli u sod, tkabbir ieħor fi strutturi ekonomiċi mmodifikati huwa possibbli. Għat-“tkabbir” il-ġdid, il-kapital soċjal possibilment ser ikun daqstant importanti daqs il-kapital finanzjarju. It-trasferiment tal-ħaddiema se jiġi revokat parzjalment billi jiġu żviluppati kunċetti dwar il-prosum, u d-distribuzzjoni tax-xogħol ser tkun organizzata aħjar fi strutturi komunitarji. Dan jirriżulta f’potenzjal enormi għall-innovazzjoni soċjali, li huwa essenzjali għal politika ambizzjuża dwar it-tibdil fil-klima. Qed jinħolqu rwoli ġodda, li huma deskritti b’mod mhux preċiż b’termini bħal prosumaturi, pjattaformi u aggregaturi. B’mod partikolari, fil-“prosum” jista’ jiġi previst fattur ta’ suċċess essenzjali, li jista’ jitqies għall-ilħuq ta’ għajxien sostenibbli u ekonomija sostenibbli.

| 4.9. | Din il-forma l-ġdida tal-ekonomija mhijiex utopja, iżda hija diġà viżibbli u skalabbli f’bosta inizjattivi dwar il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, primarjament f’dawk organizzati lokalment. L-iskalar, l-imitazzjoni u l-estensjoni mhumiex biss meħtieġa b’mod urġenti minħabba l-miri ambizzjużi dwar it-tibdil fil-klima. Iżda huma meħtieġa prerekwiżiti biex jitnaqqsu l-ispejjeż tal-bidla u biex jiġi evitat kunflitt bejn il-miri tal-klima u tal-politika soċjali. |
| --- | --- |

4.9.

Din il-forma l-ġdida tal-ekonomija mhijiex utopja, iżda hija diġà viżibbli u skalabbli f’bosta inizjattivi dwar il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, primarjament f’dawk organizzati lokalment. L-iskalar, l-imitazzjoni u l-estensjoni mhumiex biss meħtieġa b’mod urġenti minħabba l-miri ambizzjużi dwar it-tibdil fil-klima. Iżda huma meħtieġa prerekwiżiti biex jitnaqqsu l-ispejjeż tal-bidla u biex jiġi evitat kunflitt bejn il-miri tal-klima u tal-politika soċjali.

| 4.10. | Il-KESE jenfasizza b’mod espliċitu li fil-Ftehim ta’ Pariġi, il-ħtieġa tal-istrutturar mill-ġdid ġust tad-dinja tax-xogħol huwa fundamentali, kif diġà ġie stabbilit fil-konferenza dwar il-klima f’Lima. Fi ħdan il-mudell ekonomiku ġdid għandhom jinħolqu postijiet tax-xogħol bi kwalità għolja. Dan huwa possibbli permezz ta’ djalogu soċjali b’saħħtu u permezz ta’ negozjar kollettiv li fihom l-imprenditur jikkontribwixxi bis-sħiħ u jkunu akkumpanjati b’kontenut u miżuri, bħal pereżempju miżuri ta’ taħriġ għall-impjegati dwar il-kwalifiki l-ġodda, li huma essenzjali fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-enerġija u l-ekoloġija, kif ukoll miżuri għat-tisħiħ tas-sistema tal-protezzjoni soċjali. Madankollu, hawnhekk ukoll huwa meħtieġ qafas pożittiv għall-azzjoni. Huwa biss wara li jseħħ dan li jkun possibbli għall-atturi tas-soċjetà ċivili li jikkumpensaw għat-telf tal-impjiegi u tal-kompetittività f’ċerti setturi, li huwa inevitabbli fi trasformazzjoni, u li jippermetti tkabbir ekonomiku li huwa soċjali, sostenibbli u inklużiv. |
| --- | --- |

4.10.

Il-KESE jenfasizza b’mod espliċitu li fil-Ftehim ta’ Pariġi, il-ħtieġa tal-istrutturar mill-ġdid ġust tad-dinja tax-xogħol huwa fundamentali, kif diġà ġie stabbilit fil-konferenza dwar il-klima f’Lima. Fi ħdan il-mudell ekonomiku ġdid għandhom jinħolqu postijiet tax-xogħol bi kwalità għolja. Dan huwa possibbli permezz ta’ djalogu soċjali b’saħħtu u permezz ta’ negozjar kollettiv li fihom l-imprenditur jikkontribwixxi bis-sħiħ u jkunu akkumpanjati b’kontenut u miżuri, bħal pereżempju miżuri ta’ taħriġ għall-impjegati dwar il-kwalifiki l-ġodda, li huma essenzjali fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-enerġija u l-ekoloġija, kif ukoll miżuri għat-tisħiħ tas-sistema tal-protezzjoni soċjali. Madankollu, hawnhekk ukoll huwa meħtieġ qafas pożittiv għall-azzjoni. Huwa biss wara li jseħħ dan li jkun possibbli għall-atturi tas-soċjetà ċivili li jikkumpensaw għat-telf tal-impjiegi u tal-kompetittività f’ċerti setturi, li huwa inevitabbli fi trasformazzjoni, u li jippermetti tkabbir ekonomiku li huwa soċjali, sostenibbli u inklużiv.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Ara d-dibattitu tal-KESE fis-sessjoni plenarja tal-20 ta’ Jannar 2016. (mhux disponibbli bil-Malti)

1

(2)  Ara d-dokument ta’ ħidma tal-FMI “How Large Are Global Energy Subsidies?” (Kemm huma Kbar is-Sussidji tal-Enerġija Globali?” (WP/15/105).

2

(3)  ĠU C 128, 18.5.2010, p. 18.

3

(4)  COM(2015) 339 final.

4

(5)  ĠU C 82, 3.3.2016, p. 22.

5

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/28 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/28

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-pilastru diġitali tat-tkabbir: l-anzjani onlajn, potenzjal ta’ 25 % tal-popolazzjoni Ewropea”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 389/04)

| Relatur: | is-Sinjura Laure BATUT |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sinjura Laure BATUT

Nhar il-21 ta’ Jannar 2016, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“Il-pilastru diġitali tat-tkabbir: l-anzjani onlajn, potenzjal ta’ 25 % tal-popolazzjoni Ewropea”.

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-21 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tat-13 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’189 vot favur u astensjoni waħda (1).

1.   Rakkomandazzjonijiet

Biex tissaħħaħ il-forza ekonomika tal-25 % taċ-ċittadini anzjani tal-Unjoni, il-KESE jemmen li mhuwiex rilevanti għat-tkabbir li dawn jitqiesu bħala kategorija ta’ ċittadini barra mill-fluss tal-ħajja, iżda għandhom jiġu rikonoxxuti l-kapaċitajiet u l-istennijiet tagħhom u għandhom jiġu inklużi bħala atturi ekonomiċi u soċjali tal-era diġitali. Il-Kumitat jirrakkomanda biex malajr:

| 1) | jinbidel l-approċċ tal-“ekonomija tal-anzjani” (silver economy), fid-dawl tal-fatt li d-diġitalizzazzjoni tħassar id-distakk fl-età u li l-anzjani huma atturi tal-katina ta’ valur u tal-ħajja tagħhom stess; |
| --- | --- |

1)

jinbidel l-approċċ tal-“ekonomija tal-anzjani” (silver economy), fid-dawl tal-fatt li d-diġitalizzazzjoni tħassar id-distakk fl-età u li l-anzjani huma atturi tal-katina ta’ valur u tal-ħajja tagħhom stess;

| 2) | waqt il-laqgħa ta’ Ġunju 2016 tal-Ministri tal-UE responsabbli għall-impjieg, il-politika soċjali, is-saħħa u l-konsumaturi, kif ukoll waqt is-Summit Ewropew ta’ Diċembru 2016 dwar l-anzjani, tiġi promossal-inklużjoni diġitali tal-anzjani sabiex jissolvew iż-żewġ tranżizzjonijiet, dik diġitali u dik demografika; |
| --- | --- |

2)

waqt il-laqgħa ta’ Ġunju 2016 tal-Ministri tal-UE responsabbli għall-impjieg, il-politika soċjali, is-saħħa u l-konsumaturi, kif ukoll waqt is-Summit Ewropew ta’ Diċembru 2016 dwar l-anzjani, tiġi promossal-inklużjoni diġitali tal-anzjani sabiex jissolvew iż-żewġ tranżizzjonijiet, dik diġitali u dik demografika;

| 3) | tiġi żviluppata governanza globali, filwaqt li tintegra lill-anzjani fil-ħajja diġitali billi jiġu żviluppati servizzi pubbliċi effettivi, b’riżorsi għal-livelli kollha, fosthom il-livell territorjali, u eżentati mir-rekwiżiti tas-Semestru Ewropew; |
| --- | --- |

3)

tiġi żviluppata governanza globali, filwaqt li tintegra lill-anzjani fil-ħajja diġitali billi jiġu żviluppati servizzi pubbliċi effettivi, b’riżorsi għal-livelli kollha, fosthom il-livell territorjali, u eżentati mir-rekwiżiti tas-Semestru Ewropew;

| 4) | tiġi definita klawżola orizzontali Ewropea “ugwaljanza tal-anzjani”, flimkien ma’ inċentivi għall-applikazzjoni tagħha mill-ministeri tal-ugwaljanza fl-Istati Membri; |
| --- | --- |

4)

tiġi definita klawżola orizzontali Ewropea “ugwaljanza tal-anzjani”, flimkien ma’ inċentivi għall-applikazzjoni tagħha mill-ministeri tal-ugwaljanza fl-Istati Membri;

| 5) | jiġu involuti l-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi tal-anzjani u l-KESE għad-diskussjonijiet tal-grupp tal-partijiet ikkonċernati dwar l-ekonomija kollaborattiva mixtieqa mill-Parlament Ewropew; |
| --- | --- |

5)

jiġu involuti l-assoċjazzjonijiet rappreżentattivi tal-anzjani u l-KESE għad-diskussjonijiet tal-grupp tal-partijiet ikkonċernati dwar l-ekonomija kollaborattiva mixtieqa mill-Parlament Ewropew;

| 6) | jiġi faċilitat l-aċċess tal-anzjani għat-teknoloġija diġitali u l-aċċessibbiltà tagħha bis-saħħa tal-kisba ta’ għarfien u ta’ kompetenzi, u bil-għan li tirnexxi l-inklużjoni tagħhom jiġu żviluppati mingħajr dewmien l-edukazzjoni tagħhom, it-taħriġ tagħhom tul il-ħajja, l-adattament tal-materjali u s-softwer u l-mentoring; |
| --- | --- |

6)

jiġi faċilitat l-aċċess tal-anzjani għat-teknoloġija diġitali u l-aċċessibbiltà tagħha bis-saħħa tal-kisba ta’ għarfien u ta’ kompetenzi, u bil-għan li tirnexxi l-inklużjoni tagħhom jiġu żviluppati mingħajr dewmien l-edukazzjoni tagħhom, it-taħriġ tagħhom tul il-ħajja, l-adattament tal-materjali u s-softwer u l-mentoring;

| 7) | jiġu definiti indikaturi biex jitkejjel l-impatt ekonomiku tal-anzjani, il-kwalità tal-ħajja tagħhom u l-benefiċċji li jirriżultaw mill-innovazzjonijiet; |
| --- | --- |

7)

jiġu definiti indikaturi biex jitkejjel l-impatt ekonomiku tal-anzjani, il-kwalità tal-ħajja tagħhom u l-benefiċċji li jirriżultaw mill-innovazzjonijiet;

| 8) | jiġi faċilitat l-aċċess tal-anzjani fi programm Ewropew ta’ skambju ta’ prattiki tajbin li għandhom jinħolqu li jista’ jkun, pereżempju, pjattaforma msejħa “SENEQUE- Seniors Equivalent Erasmus”; |
| --- | --- |

8)

jiġi faċilitat l-aċċess tal-anzjani fi programm Ewropew ta’ skambju ta’ prattiki tajbin li għandhom jinħolqu li jista’ jkun, pereżempju, pjattaforma msejħa “SENEQUE- Seniors Equivalent Erasmus”;

| 9) | tiġi żviluppata l-fiduċja, jiġu promossi fost iċ-ċittadini r-regoli Ewropej dwar id-diġitalizzazzjoni billi jiġu ppubblikati f’forma ta’ kodiċi u abbażi ta’ punt uniku ta’ kuntatt b’mod diġitali filwaqt li jiġi rispettat il-prinċipju tal-multilingwiżmu; |
| --- | --- |

9)

tiġi żviluppata l-fiduċja, jiġu promossi fost iċ-ċittadini r-regoli Ewropej dwar id-diġitalizzazzjoni billi jiġu ppubblikati f’forma ta’ kodiċi u abbażi ta’ punt uniku ta’ kuntatt b’mod diġitali filwaqt li jiġi rispettat il-prinċipju tal-multilingwiżmu;

| 10) | jiġi rikonoxxut fl-Istati Membri kollha li l-aċċess għall-Internet huwa dritt għal servizz universali, li jaqa’ taħt il-kriterju ta’ prezz affordabbli, u – fil-każ ta’ ostakli tarriffarji – jitħeġġeġ l-iżvilupp ta’ tariffi regolati, jew anke aċċess liberu u mingħajr ħlas f’żoni definiti, għall-anzjani fil-bżonn; |
| --- | --- |

10)

jiġi rikonoxxut fl-Istati Membri kollha li l-aċċess għall-Internet huwa dritt għal servizz universali, li jaqa’ taħt il-kriterju ta’ prezz affordabbli, u – fil-każ ta’ ostakli tarriffarji – jitħeġġeġ l-iżvilupp ta’ tariffi regolati, jew anke aċċess liberu u mingħajr ħlas f’żoni definiti, għall-anzjani fil-bżonn;

| 11) | jiġu promossi s-sħubijiet pubbliċi-privati (PPP) li l-benefiċċju tagħhom jieħu l-forma ta’ kapital uman, permezz ta’ korsijiet bla ħlas għall-anzjani għall-inkarigu tal-ġganti tal-ICT fil-qafas tal-politika tagħhom fil-qasam tar-responsabbiltà soċjali korporattiva (CSR), u anke fl-iskejjel primarji kollha tal-UE, wara l-ħin tal-iskola; |
| --- | --- |

11)

jiġu promossi s-sħubijiet pubbliċi-privati (PPP) li l-benefiċċju tagħhom jieħu l-forma ta’ kapital uman, permezz ta’ korsijiet bla ħlas għall-anzjani għall-inkarigu tal-ġganti tal-ICT fil-qafas tal-politika tagħhom fil-qasam tar-responsabbiltà soċjali korporattiva (CSR), u anke fl-iskejjel primarji kollha tal-UE, wara l-ħin tal-iskola;

| 12) | jitneħħew kompletament l-ostakli għall-anzjani biex japplikaw għal self bankarju; |
| --- | --- |

12)

jitneħħew kompletament l-ostakli għall-anzjani biex japplikaw għal self bankarju;

| 13) | jiġi promoss servizz ċiviku għall-ġlieda kontra l-illitteriżmu diġitali. |
| --- | --- |

13)

jiġi promoss servizz ċiviku għall-ġlieda kontra l-illitteriżmu diġitali.

2.   Kummenti ġenerali

| 2.1. | L-Unjoni Ewropea qiegħda tiffaċċja sfida li l-ebda popolazzjoni umana qatt ma ffaċċjat qabel, jiġifieri l-konkomitanza tal-għomor twil tal-popolazzjonijiet u l-użu mifrux tad-diġitalizzazzjoni, li jitolbu firxa ta’ strateġiji reali kemm ekonomiċi kif ukoll soċjali. |
| --- | --- |

2.1.

L-Unjoni Ewropea qiegħda tiffaċċja sfida li l-ebda popolazzjoni umana qatt ma ffaċċjat qabel, jiġifieri l-konkomitanza tal-għomor twil tal-popolazzjonijiet u l-użu mifrux tad-diġitalizzazzjoni, li jitolbu firxa ta’ strateġiji reali kemm ekonomiċi kif ukoll soċjali.

| 2.2. | Sal-2060, u kif jindika t-tbassir (The 2015 Ageing Report, Kummissjoni Ewropea) se jkun hemm żewġ anzjani għal kull żagħżugħ jew żagħżugħa, b’numru ta’ persuni anzjani ħafna li se jaqbeż in-numru ta’ tfal ta’ inqas minn ħames snin: skont il-kriterju tal-età medja (Eurostat), l-ewwel Stati kkonċernati se jkunu l-Iżvezja, il-Ġermanja, il-Polonja, ir-Rumanija u s-Slovakkja, imbagħad b’diskrepanza ta’ ftit snin, il-Belġju, id-Danimarka, l-Irlanda, u fl-aħħar nett l-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

2.2.

Sal-2060, u kif jindika t-tbassir (The 2015 Ageing Report, Kummissjoni Ewropea) se jkun hemm żewġ anzjani għal kull żagħżugħ jew żagħżugħa, b’numru ta’ persuni anzjani ħafna li se jaqbeż in-numru ta’ tfal ta’ inqas minn ħames snin: skont il-kriterju tal-età medja (Eurostat), l-ewwel Stati kkonċernati se jkunu l-Iżvezja, il-Ġermanja, il-Polonja, ir-Rumanija u s-Slovakkja, imbagħad b’diskrepanza ta’ ftit snin, il-Belġju, id-Danimarka, l-Irlanda, u fl-aħħar nett l-Istati Membri kollha.

| 2.3. | L-anzjani u l-ħaddiema mdaħħlin fl-età huma meqjusa kemm bħala theddida għas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali kif ukoll bħala opportunità għas-settur tal-prodotti u s-servizzi. Fl-2011, l-Unjoni impenjat ruħha għall-“adulti” (1) u stabbilixxiet ħames linji gwida strateġiċi, bl-objettiv ta’ ekonomija “rikka fl-impjiegi” u titjib tal-kwalità u tal-effettività tal-offerta ta’ tagħlim u taħriġ għall-adulti. |
| --- | --- |

2.3.

L-anzjani u l-ħaddiema mdaħħlin fl-età huma meqjusa kemm bħala theddida għas-sistemi ta’ protezzjoni soċjali kif ukoll bħala opportunità għas-settur tal-prodotti u s-servizzi. Fl-2011, l-Unjoni impenjat ruħha għall-“adulti” (1) u stabbilixxiet ħames linji gwida strateġiċi, bl-objettiv ta’ ekonomija “rikka fl-impjiegi” u titjib tal-kwalità u tal-effettività tal-offerta ta’ tagħlim u taħriġ għall-adulti.

| 2.4. | Il-Kumitat josserva li l-anzjani ma kinux indirizzati direttament. |
| --- | --- |

2.4.

Il-Kumitat josserva li l-anzjani ma kinux indirizzati direttament.

X’inhu “anzjan”?

| 2.5. | L-ewwel ġenerazzjoni li għexet bla gwerra fuq l-art komuni tagħha, il-baby-boomers (terminu li jiddefinixxi l-bosta ġenerazzjonijiet li twieldu eżatt qabel it-Tieni Gwerra Dinjija), flimkien mal-ġenituri tagħhom, kienu l-akbar “pro-Ewropej” tal-istorja. Dawn issa jitqiesu bħala “anzjani”. Fid-dokument ta’ sfond tagħha għad-diskussjoni dwar “Growing the European Silver Economy” ta’ Frar 2015, il-Kummissjoni Ewropea ssemmi r-rieda li jiġu koperti “l-bżonnijiet ta’ dawk li għandhom aktar minn 50 sena”. Dan il-grupp ta’ nies ta’ spiss jinqasam fi tliet gruppi: dawk attivi, dawk fraġli, u dawk dipendenti. Il-KESE, min-naħa tiegħu, jadotta wkoll din id-definizzjoni li tikkonferma l-pożizzjoni tiegħu biex jinbidel l-approċċ li għandu jintuża fir-rigward tal-“anzjani”: dawn huma atturi tat-tkabbir. |
| --- | --- |

2.5.

L-ewwel ġenerazzjoni li għexet bla gwerra fuq l-art komuni tagħha, il-baby-boomers (terminu li jiddefinixxi l-bosta ġenerazzjonijiet li twieldu eżatt qabel it-Tieni Gwerra Dinjija), flimkien mal-ġenituri tagħhom, kienu l-akbar “pro-Ewropej” tal-istorja. Dawn issa jitqiesu bħala “anzjani”. Fid-dokument ta’ sfond tagħha għad-diskussjoni dwar “Growing the European Silver Economy” ta’ Frar 2015, il-Kummissjoni Ewropea ssemmi r-rieda li jiġu koperti “l-bżonnijiet ta’ dawk li għandhom aktar minn 50 sena”. Dan il-grupp ta’ nies ta’ spiss jinqasam fi tliet gruppi: dawk attivi, dawk fraġli, u dawk dipendenti. Il-KESE, min-naħa tiegħu, jadotta wkoll din id-definizzjoni li tikkonferma l-pożizzjoni tiegħu biex jinbidel l-approċċ li għandu jintuża fir-rigward tal-“anzjani”: dawn huma atturi tat-tkabbir.

| 2.6. | It-tixjiħ demografiku jfisser żieda fil-proporzjon ta’ anzjani fil-popolazzjoni, minħabba t-tnaqqis fir-rata tat-twelid u ta’ mwiet. Il-Ġappuniżi (Étude comparative du marché des seniors français et japonais – Opportunités croisées, David Barboni, Eurasiam, sensiela Management no 001, 2007) huma bil-quddiem dwar il-fenomenu tat-tixjiħ. Huma ħolqu dinamika ta’ konsum speċifika għall-“anzjani” fl-oqsma tal-benessri, is-saħħa, il-finanzi, l-assigurazzjoni, id-distribuzzjoni u t-turiżmu. It-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), min-naħa l-oħra, huma integrati fil-beni tas-suq li jintużaw għat-titjib tal-ħajja; dawn jipprevedu “konsumatur” anzjan ta’ prodotti mmirati iktar milli “attur” anzjan tas-soċjetà diġitali, li jidħlu għalhekk fil-perspettiva tal-benefiċċju fuq perjodu qasir ta’ żmien għall-produtturi. Huwa importanti, iżda riduttiv. |
| --- | --- |

2.6.

It-tixjiħ demografiku jfisser żieda fil-proporzjon ta’ anzjani fil-popolazzjoni, minħabba t-tnaqqis fir-rata tat-twelid u ta’ mwiet. Il-Ġappuniżi (Étude comparative du marché des seniors français et japonais – Opportunités croisées, David Barboni, Eurasiam, sensiela Management no 001, 2007) huma bil-quddiem dwar il-fenomenu tat-tixjiħ. Huma ħolqu dinamika ta’ konsum speċifika għall-“anzjani” fl-oqsma tal-benessri, is-saħħa, il-finanzi, l-assigurazzjoni, id-distribuzzjoni u t-turiżmu. It-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), min-naħa l-oħra, huma integrati fil-beni tas-suq li jintużaw għat-titjib tal-ħajja; dawn jipprevedu “konsumatur” anzjan ta’ prodotti mmirati iktar milli “attur” anzjan tas-soċjetà diġitali, li jidħlu għalhekk fil-perspettiva tal-benefiċċju fuq perjodu qasir ta’ żmien għall-produtturi. Huwa importanti, iżda riduttiv.

| 2.7. | Fl-UE, il-baby-boomers mhux biss saru anzjani konsumaturi ta’ beni. Għall-ewwel darba fl-istorja tal-kontinent, għadd kbir ħafna ta’ rġiel u nisa kienu studenti, u mbagħad saru “attivi” u “produttivi”. Ħafna minnhom bħalissa għandhom l-għażla li jibqgħu attivi fl-ekonomija kummerċjali jew fl-ekonomija soċjali u ta’ solidarjetà. |
| --- | --- |

2.7.

Fl-UE, il-baby-boomers mhux biss saru anzjani konsumaturi ta’ beni. Għall-ewwel darba fl-istorja tal-kontinent, għadd kbir ħafna ta’ rġiel u nisa kienu studenti, u mbagħad saru “attivi” u “produttivi”. Ħafna minnhom bħalissa għandhom l-għażla li jibqgħu attivi fl-ekonomija kummerċjali jew fl-ekonomija soċjali u ta’ solidarjetà.

| 2.8. | Ir-relazzjoni tagħhom mal-ICT kultant tidher bħala waħda bil-mod u diffiċli. Madankollu, ta’ sikwit kienu minn tal-ewwel li għamlu użu mill-ICT u saħansitra ħolqu innovazzjonijiet (The Seven Myths of Population Aging, Julika Erfurt et al., Accenture, Frar 2012). Fl-2010, fi Franza, iktar minn 16 % tal-ħolqien ta’ intrapriżi saru minn persuni ta’ 50 sena jew iktar, fejn kważi wieħed minn kull tnejn saru b’awtofinanzjament: dawn huma anzjani impjegati, ta’ iżjed minn 50 sena, persuni li jfittxu x-xogħol, intraprendituri li għadhom attivi u anke persuni rtirati (ara l-artiklu ta’ Yann Le Galès, Le Figaro, 27 ta’ April 2012). |
| --- | --- |

2.8.

Ir-relazzjoni tagħhom mal-ICT kultant tidher bħala waħda bil-mod u diffiċli. Madankollu, ta’ sikwit kienu minn tal-ewwel li għamlu użu mill-ICT u saħansitra ħolqu innovazzjonijiet (The Seven Myths of Population Aging, Julika Erfurt et al., Accenture, Frar 2012). Fl-2010, fi Franza, iktar minn 16 % tal-ħolqien ta’ intrapriżi saru minn persuni ta’ 50 sena jew iktar, fejn kważi wieħed minn kull tnejn saru b’awtofinanzjament: dawn huma anzjani impjegati, ta’ iżjed minn 50 sena, persuni li jfittxu x-xogħol, intraprendituri li għadhom attivi u anke persuni rtirati (ara l-artiklu ta’ Yann Le Galès, Le Figaro, 27 ta’ April 2012).

Bidla fl-approċċ

| 2.9. | Huwa biss wara d-Dikjarazzjoni u l-Pjan ta’ Azzjoni Internazzjonali tan-NU tal-2002 dwar it-Tixjiħ u d-Dikjarazzjoni tal-Kunsill dwar is-Sena Ewropea għat-Tixjiħ Attiv u s-Solidarjetà bejn il-Ġenerazzjonijiet (2012) li, fi ħdn l-Unjoni, bdejna nitħaddtu dwar l-ekonomija tal-anzjani (silver economy. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li għandu jsir kull sforz possibbli favur it-“tixjiħ tajjeb”, b’mod partikolari permezz tal-ICT, u b’hekk l-Unjoni tingħata l-opportunità li jtaqdi rwol prominenti: “l-ekonomija tal-anzjani tista’ tiġi ddefinita bħala l-perspettivi ekonomiċi miftuħa mill-ispejjeż tal-konsum u l-ispejjeż pubbliċi marbuta mat-tixjiħ tal-popolazzjoni u mal-ħtiġijiet ta’ dawk ta’ iktar minn 50 sena” (ara l-paġna web “silver economy”, Kummissjoni Ewropea). |
| --- | --- |

2.9.

Huwa biss wara d-Dikjarazzjoni u l-Pjan ta’ Azzjoni Internazzjonali tan-NU tal-2002 dwar it-Tixjiħ u d-Dikjarazzjoni tal-Kunsill dwar is-Sena Ewropea għat-Tixjiħ Attiv u s-Solidarjetà bejn il-Ġenerazzjonijiet (2012) li, fi ħdn l-Unjoni, bdejna nitħaddtu dwar l-ekonomija tal-anzjani (silver economy. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li għandu jsir kull sforz possibbli favur it-“tixjiħ tajjeb”, b’mod partikolari permezz tal-ICT, u b’hekk l-Unjoni tingħata l-opportunità li jtaqdi rwol prominenti: “l-ekonomija tal-anzjani tista’ tiġi ddefinita bħala l-perspettivi ekonomiċi miftuħa mill-ispejjeż tal-konsum u l-ispejjeż pubbliċi marbuta mat-tixjiħ tal-popolazzjoni u mal-ħtiġijiet ta’ dawk ta’ iktar minn 50 sena” (ara l-paġna web “silver economy”, Kummissjoni Ewropea).

| 2.10. | Il-Kumitat iqis li għandhom jiġu kkunsidrati l-kwistjonijiet tal-benessri, tal-awtonomija, tad-dipendenza u tas-suq. Madankollu, l-anzjani Ewropej jammontaw għal kważi 125 miljun ċittadin; dawn huma atturi tal-ħajja tagħhom, tal-ekonomija u tat-tkabbir, u t-teknoloġiji tal-informazzjoni għandhom jagħmlu parti mill-ħajja tagħhom bħal f’dik tal-popolazzjoni “attiva”. |
| --- | --- |

2.10.

Il-Kumitat iqis li għandhom jiġu kkunsidrati l-kwistjonijiet tal-benessri, tal-awtonomija, tad-dipendenza u tas-suq. Madankollu, l-anzjani Ewropej jammontaw għal kważi 125 miljun ċittadin; dawn huma atturi tal-ħajja tagħhom, tal-ekonomija u tat-tkabbir, u t-teknoloġiji tal-informazzjoni għandhom jagħmlu parti mill-ħajja tagħhom bħal f’dik tal-popolazzjoni “attiva”.

| 2.11. | Huwa għalhekk li l-Kumitat jixtieq jenfasizza l-ħtieġa ta’ approċċ tal-età li jkun kontinwazzjoni tal-fażijiet l-oħra tal-ħajja, mingħajr delimitazzjoni riġida, fejn kull anzjan f’saħħtu jżomm l-esperjenza tiegħu u l-kapaċitajiet diġitali tiegħu u ma jkunx jista’ jiġi separat mill-atturi kollha tal-katina ta’ valur. Dan ifisser li l-anzjani jitqiesu minn perspettiva dinamika u inklużiva, u mhux bħala dawk li jinsabu fl-aħħar stadju ta’ ħajjithom, u li d-diġitalizzazzjoni ma tkunx limitata għal “assistenza teknika u medika”. |
| --- | --- |

2.11.

Huwa għalhekk li l-Kumitat jixtieq jenfasizza l-ħtieġa ta’ approċċ tal-età li jkun kontinwazzjoni tal-fażijiet l-oħra tal-ħajja, mingħajr delimitazzjoni riġida, fejn kull anzjan f’saħħtu jżomm l-esperjenza tiegħu u l-kapaċitajiet diġitali tiegħu u ma jkunx jista’ jiġi separat mill-atturi kollha tal-katina ta’ valur. Dan ifisser li l-anzjani jitqiesu minn perspettiva dinamika u inklużiva, u mhux bħala dawk li jinsabu fl-aħħar stadju ta’ ħajjithom, u li d-diġitalizzazzjoni ma tkunx limitata għal “assistenza teknika u medika”.

| 2.12. | Dan ma jippreġudika bl-ebda mod id-dritt għall-irtirar (l-Artikoli 25 u 34 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, l-Artikoli 153 u 156 tat-TFUE) u lanqas is-sistemi tal-irtirar, ilkoll kemm huma differenti minn Stat Membru għal ieħor. |
| --- | --- |

2.12.

Dan ma jippreġudika bl-ebda mod id-dritt għall-irtirar (l-Artikoli 25 u 34 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, l-Artikoli 153 u 156 tat-TFUE) u lanqas is-sistemi tal-irtirar, ilkoll kemm huma differenti minn Stat Membru għal ieħor.

| 2.13. | Approċċ globali u inklużiv jista’ jagħti ċ-ċertezza liċ-ċittadini Ewropej kollha kollha “imdaħħlin fl-età” li huma affettwati mill-innovazzjoni diġitali. Fil-fehma tal-Kumitat, huwa permezz ta’ teħid ta’ responsabbiltajiet fil-livelli kollha li l-Unjoni tista’ taqdi r-rwol ewlieni li taspira għalih fil-qasam tas-“silver economy”. |
| --- | --- |

2.13.

Approċċ globali u inklużiv jista’ jagħti ċ-ċertezza liċ-ċittadini Ewropej kollha kollha “imdaħħlin fl-età” li huma affettwati mill-innovazzjoni diġitali. Fil-fehma tal-Kumitat, huwa permezz ta’ teħid ta’ responsabbiltajiet fil-livelli kollha li l-Unjoni tista’ taqdi r-rwol ewlieni li taspira għalih fil-qasam tas-“silver economy”.

3.   Kummenti speċifiċi

3.1.   
  L-Ewropej li għandhom iktar minn 50 sena: li nsiru kollha anzjani onlajn hija kwistjoni urġenti

L-ICT u l-ħakma tagħhom huma indispensabbli. Dan jeħtieġ ir-rieda politika u l-mezzi. L-istituzzjonijiet kollha ħaddnu t-tranżizzjoni diġitali; il-KESE jixtieq li l-125 miljun anzjan li għandhom aktar minn 50 sena jkunu inklużi.

| 3.1.1. | Il-“baby-boomers” li issa saru anzjani jippossjedu għodda importanti: ir-rivoluzzjoni tat-teknoloġiji l-ġodda. Huwa urġenti li nħarsu iktar ‘il bogħod u b’mod iktar wiesa’ mis-“suq” u li ma nħallu ‘l ħadd emarġinat mill-għarfien u l-prattika tat-teknoloġiji tal-informatika għax il-konnettività hija kullimkien. L-UE hija maqsuma bejn il-ħtieġa ta’ interoperabbiltà Ewropea u r-rekwiżit ta’ protezzjoni fl-Istati Membri f’kuntesti frammentati ħafna; madankollu l-komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni ta’ April 2016 (COM(2016) 176, 178 u 179 final) jikkonċernaw biss l-aspetti tekniċi u ma jindirizzawx l-aspetti soċjali. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ta’ Ġunju 2016 dwar “Aġenda ġdida għall-ħiliet għall-Ewropa” (COM(2016) 381/2) u l-Proposta għal Rakkomandazzjoni lill-Kunsill dwar it-twaqqif ta’ Garanzija tal-Ħiliet (COM 2016 382/2) jimmiraw lejn l-impjegabbiltà u l-produttività. L-anzjani mhumiex imsemmija, u l-qasam diġitali ftit li xejn. Il-Kumitat jittama li l-laqgħa ta’ Ġunju tal-Ministri tal-UE u s-Summit ta’ Diċembru 2016 li għandhom jindirizzaw il-kwistjoni tal-persuni anzjani, jistgħu jippromovu l-inklużjoni diġitali tagħhom kif ukoll it-titjib tal-kundizzjonijiet tagħhom tal-ħajja u tax-xogħol, li huma meħtieġa sabiex jindirizzaw iż-żewġ tranżizzjonijiet, dik diġitali u dik demografika. |
| --- | --- |

3.1.1.

Il-“baby-boomers” li issa saru anzjani jippossjedu għodda importanti: ir-rivoluzzjoni tat-teknoloġiji l-ġodda. Huwa urġenti li nħarsu iktar ‘il bogħod u b’mod iktar wiesa’ mis-“suq” u li ma nħallu ‘l ħadd emarġinat mill-għarfien u l-prattika tat-teknoloġiji tal-informatika għax il-konnettività hija kullimkien. L-UE hija maqsuma bejn il-ħtieġa ta’ interoperabbiltà Ewropea u r-rekwiżit ta’ protezzjoni fl-Istati Membri f’kuntesti frammentati ħafna; madankollu l-komunikazzjonijiet tal-Kummissjoni ta’ April 2016 (COM(2016) 176, 178 u 179 final) jikkonċernaw biss l-aspetti tekniċi u ma jindirizzawx l-aspetti soċjali. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ta’ Ġunju 2016 dwar “Aġenda ġdida għall-ħiliet għall-Ewropa” (COM(2016) 381/2) u l-Proposta għal Rakkomandazzjoni lill-Kunsill dwar it-twaqqif ta’ Garanzija tal-Ħiliet (COM 2016 382/2) jimmiraw lejn l-impjegabbiltà u l-produttività. L-anzjani mhumiex imsemmija, u l-qasam diġitali ftit li xejn. Il-Kumitat jittama li l-laqgħa ta’ Ġunju tal-Ministri tal-UE u s-Summit ta’ Diċembru 2016 li għandhom jindirizzaw il-kwistjoni tal-persuni anzjani, jistgħu jippromovu l-inklużjoni diġitali tagħhom kif ukoll it-titjib tal-kundizzjonijiet tagħhom tal-ħajja u tax-xogħol, li huma meħtieġa sabiex jindirizzaw iż-żewġ tranżizzjonijiet, dik diġitali u dik demografika.

| 3.1.2. | Għall-promozzjoni tal-koeżjoni, il-popolarizzazzjoni u s-sensibilizzazzjoni tal-anzjani u l-kategoriji kollha tal-popolazzjoni, il-Kumitat jixtieq li jiġu ppubblikati f’forma ta’ “kodiċi” t-testi kollha tal-UE dwar il-qasam diġitali li diġà ġew adottati u jiġi ppjanat il-ħolqien ta’ punt ta’ kuntatt uniku diġitali fir-rispett tal-multilingwiżmu. |
| --- | --- |

3.1.2.

Għall-promozzjoni tal-koeżjoni, il-popolarizzazzjoni u s-sensibilizzazzjoni tal-anzjani u l-kategoriji kollha tal-popolazzjoni, il-Kumitat jixtieq li jiġu ppubblikati f’forma ta’ “kodiċi” t-testi kollha tal-UE dwar il-qasam diġitali li diġà ġew adottati u jiġi ppjanat il-ħolqien ta’ punt ta’ kuntatt uniku diġitali fir-rispett tal-multilingwiżmu.

3.2.   
  Li wieħed ikun anzjan f’soċjetà diġitali

   (2)

| 3.2.1. | Id-diġitalizzazzjoni toffri l-opportunità li wieħed jitgħallem u li jkun proattiv, speċjalment meta wieħed ibati minn mobilità mnaqqsa. Din tippermetti li tiġi evitata s-“segregazzjoni” u tiffaċilita t-trażmissjoni tal-għarfien. Din tista’ twassal għall-inverżjoni tar-relazzjoni “tutur-student” bejn il-ġenerazzjonijiet u għat-tneħħija tad-distakk minħabba l-età. |
| --- | --- |

3.2.1.

Id-diġitalizzazzjoni toffri l-opportunità li wieħed jitgħallem u li jkun proattiv, speċjalment meta wieħed ibati minn mobilità mnaqqsa. Din tippermetti li tiġi evitata s-“segregazzjoni” u tiffaċilita t-trażmissjoni tal-għarfien. Din tista’ twassal għall-inverżjoni tar-relazzjoni “tutur-student” bejn il-ġenerazzjonijiet u għat-tneħħija tad-distakk minħabba l-età.

3.3.   
  Mezz wieħed biex jittaffa l-impatt tal-baby-boomers li issa saru anzjani huwa li jpoġġu lilhom infushom deliberatament fil-kamp diġitali

| 3.3.1. | Il-Kumitat ippubblika diversi Opinjonijiet dwar l-aspetti tekniċi, ekonomiċi u soċjali tal-avvanzi diġitali: l-infrastrutturi, id-drittijiet, l-ispejjeż, it-telemediċina, is-saħħa onlajn (“e-health”), it-tixjiħ attiv, iċ-ċiberkriminalità, il-bliet/il-mobbiltà/il-ġżejjer intelliġenti, in-newtralità tal-Internet, eċċ. |
| --- | --- |

3.3.1.

Il-Kumitat ippubblika diversi Opinjonijiet dwar l-aspetti tekniċi, ekonomiċi u soċjali tal-avvanzi diġitali: l-infrastrutturi, id-drittijiet, l-ispejjeż, it-telemediċina, is-saħħa onlajn (“e-health”), it-tixjiħ attiv, iċ-ċiberkriminalità, il-bliet/il-mobbiltà/il-ġżejjer intelliġenti, in-newtralità tal-Internet, eċċ.

| 3.3.2. | Il-Kummissjoni għandha tinkludi l-ġenerazzjonijiet kollha, mingħajr distakk ġeografiku, u tantiċipa fuq perjodu twil ta’ żmien (2060) għax il-kurva tat-tixjiħ (3) se taċċelera fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

3.3.2.

Il-Kummissjoni għandha tinkludi l-ġenerazzjonijiet kollha, mingħajr distakk ġeografiku, u tantiċipa fuq perjodu twil ta’ żmien (2060) għax il-kurva tat-tixjiħ (3) se taċċelera fl-Istati Membri kollha.

| 3.3.3. | Fil-komunikazzjonijiet (4) tagħha tad-19 ta’ April 2016, il-Kummissjoni tindika li din se tkun interessata fl-istandardizzazzjoni fil-qasam tal-ICT, “element kruċjali tas-Suq Uniku” fid-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi u fil-cloud computing. |
| --- | --- |

3.3.3.

Fil-komunikazzjonijiet (4) tagħha tad-19 ta’ April 2016, il-Kummissjoni tindika li din se tkun interessata fl-istandardizzazzjoni fil-qasam tal-ICT, “element kruċjali tas-Suq Uniku” fid-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi u fil-cloud computing.

| 3.3.4. | Il-Presidenza Netherlandiża u dik Slovakka talbu lill-Kumitat iħejji Opinjoni esploratorja dwar il-konsegwenzi soċjali: “In-natura dejjem tinbidel tar-relazzjonijiet tax-xogħol u l-impatt tagħha fuq iż-żamma ta’ paga li tiggarantixxi l-għajxien u l-impatt tal-iżviluppi teknoloġiċi fuq is-sistema tas-sigurtà soċjali u l-liġi tax-xogħol”, Opinjoni adottata mill-KESE fis-26 ta’ Mejju 2016. |
| --- | --- |

3.3.4.

Il-Presidenza Netherlandiża u dik Slovakka talbu lill-Kumitat iħejji Opinjoni esploratorja dwar il-konsegwenzi soċjali: “In-natura dejjem tinbidel tar-relazzjonijiet tax-xogħol u l-impatt tagħha fuq iż-żamma ta’ paga li tiggarantixxi l-għajxien u l-impatt tal-iżviluppi teknoloġiċi fuq is-sistema tas-sigurtà soċjali u l-liġi tax-xogħol”, Opinjoni adottata mill-KESE fis-26 ta’ Mejju 2016.

| 3.3.5. | Fir-riżoluzzjoni tiegħu tad-19 ta’ Jannar 2016 dwar dwar “Lejn Att dwar is-Suq Uniku Diġitali”, (punt 80), il-Parlament Ewropew iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex “twaqqaf grupp ta’ partijiet interessati inkarigati mill-promozzjoni tal-aħjar prattiki fis-settur tal-ekonomija kollaborattiva”, li l-KESE wkoll isejjaħ ekonomija kollaborattiva, u li jiddependi bil-bosta mid-diġitalizzazzjoni; ir-rappreżentazzjoni tas-soċjetà ċivili hija tipikament kompitu li l-anzjani jistgħu jwettqu. Il-KESE jixtieq jipparteċipa f’din l-inizjattiva. |
| --- | --- |

3.3.5.

Fir-riżoluzzjoni tiegħu tad-19 ta’ Jannar 2016 dwar dwar “Lejn Att dwar is-Suq Uniku Diġitali”, (punt 80), il-Parlament Ewropew iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex “twaqqaf grupp ta’ partijiet interessati inkarigati mill-promozzjoni tal-aħjar prattiki fis-settur tal-ekonomija kollaborattiva”, li l-KESE wkoll isejjaħ ekonomija kollaborattiva, u li jiddependi bil-bosta mid-diġitalizzazzjoni; ir-rappreżentazzjoni tas-soċjetà ċivili hija tipikament kompitu li l-anzjani jistgħu jwettqu. Il-KESE jixtieq jipparteċipa f’din l-inizjattiva.

3.4.   
  Ir-riskji huma l-akbar għall-anzjani onlajn?

| 3.4.1. | Permezz tal-Big Data, il-cloud computing, l-Internet tal-oġġetti, l-istampar 3D u teknoloġiji oħra li ħarġu mat-tixrid f’daqqa tal-Internet fil-ħajja kontemporanja, ċerti biżgħat paralizzanti jibqgħu mifruxa ħafna; l-anzjani huma iktar suxxettibbli miż-żgħażagħ “nattivi diġitali” u jeħlu għax jibżgħu li:






  — | teknoloġija partikolari tkun ikkumplikata wisq biex jużawha; |
| --- | --- | --- |

3.4.1.

Permezz tal-Big Data, il-cloud computing, l-Internet tal-oġġetti, l-istampar 3D u teknoloġiji oħra li ħarġu mat-tixrid f’daqqa tal-Internet fil-ħajja kontemporanja, ċerti biżgħat paralizzanti jibqgħu mifruxa ħafna; l-anzjani huma iktar suxxettibbli miż-żgħażagħ “nattivi diġitali” u jeħlu għax jibżgħu li:

—

teknoloġija partikolari tkun ikkumplikata wisq biex jużawha;

| — | din twassal għal intrużjoni fil-ħajja privata tagħhom; |
| --- | --- |

—

din twassal għal intrużjoni fil-ħajja privata tagħhom;

| — | jinsterqu waqt pagamenti onlajn; |
| --- | --- |

—

jinsterqu waqt pagamenti onlajn;

| — | tkun perikoluża. |
| --- | --- |

—

tkun perikoluża.

| 3.4.2. | Il-Kumitat, bħall-Parlament Ewropew, “iqis li l-fiduċja taċ-ċittadini u tan-negozji fl-ambjent diġitali hija vitali biex jiġu żblukkati bis-sħiħ l-innovazzjoni u t-tkabbir fl-ekonomija diġitali”. |
| --- | --- |

3.4.2.

Il-Kumitat, bħall-Parlament Ewropew, “iqis li l-fiduċja taċ-ċittadini u tan-negozji fl-ambjent diġitali hija vitali biex jiġu żblukkati bis-sħiħ l-innovazzjoni u t-tkabbir fl-ekonomija diġitali”.

| 3.4.3. | Il-kuntest tal-kriżi u l-miżuri ta’ stat ta’ urġenza jsaħħu s-sentiment li l-libertajiet huma fil-periklu tdak a’ ipersorveljanza, kif ukoll il-biżgħat fil-konfront tar-riskji taċ-ċiberkriminalità. |
| --- | --- |

3.4.3.

Il-kuntest tal-kriżi u l-miżuri ta’ stat ta’ urġenza jsaħħu s-sentiment li l-libertajiet huma fil-periklu tdak a’ ipersorveljanza, kif ukoll il-biżgħat fil-konfront tar-riskji taċ-ċiberkriminalità.

| 3.4.4. | It-testi protetturi li jeżistu fl-Istati Membri u fil-livell tal-Unjoni mhumiex magħrufa tajjeb. Is-sensibilizzazzjoni mingħajr ma jinħoloq paniku fost il-popolazzjonijiet, li ma għadx għandhom aċċess għal dan fl-iskejjel, u l-għoti ta’ informazzjoni u taħriġ jagħmluha possibbli li jsir progress biex tittaffa l-asimmetrija bejn l-operaturi l-kbar, kważi dejjem barranin, u ċ-ċittadini utenti. |
| --- | --- |

3.4.4.

It-testi protetturi li jeżistu fl-Istati Membri u fil-livell tal-Unjoni mhumiex magħrufa tajjeb. Is-sensibilizzazzjoni mingħajr ma jinħoloq paniku fost il-popolazzjonijiet, li ma għadx għandhom aċċess għal dan fl-iskejjel, u l-għoti ta’ informazzjoni u taħriġ jagħmluha possibbli li jsir progress biex tittaffa l-asimmetrija bejn l-operaturi l-kbar, kważi dejjem barranin, u ċ-ċittadini utenti.

3.5.   
  Azzjoni fil-livell tal-Unjoni, tal-awtoritajiet nazzjonali, tal-intrapriżi u s-servizzi

3.5.1.   Fil-livell tal-Unjoni Ewropea

Id-diġitalizzazzjoni għandha traħħas l-ispejjeż soċjali tat-tixjiħ. Madwar 58 miljun ċittadin Ewropew fl-età ta’ bejn is-16 u l-74 sena qatt ma użaw l-Internet (Bridging the digital divide in the EU, nota ta’ informazzjoni tal-Parlament Ewropew). Skont l-istimi ta’ organizzazzjoni tal-karità fl-2014 (Secours catholique, ikkwotata mill-gazzetta Le Monde, 6 ta’ Novembru 2014), fi Franza, il-proporzjon tal-persuni megħjuna bejn il-50 u d-59 sena żdied minn 13 % għal 17 % bejn l-2000 u l-2013. Dan jindika ż-żieda f’daqqa tal-qgħad fost l-anzjani u l-prekarjetà tal-persuni attivi mdaħħlin fl-età, u jenfasizza l-urġenza għal azzjoni, għax dan qed ixekkel it-tkabbir li għandu jjixpruna d-diġitalizzazzjoni ekonomika.

3.5.1.1.   Il-prinċipju tal-ugwaljanza (l-Artikolu 20 tal-Karta) m’għandux jitnaqqas għal sempliċi “kura”

Il-KESE jirrakkomanda li l-UE tiddefinixxi klawżola orizzontali dwar “l-ugwaljanza u l-anzjani” u jħeġġeġ lill-ministeri responsabbli għall-ugwaljanza fl-Istati Membri biex japplikawha. Li tkun konness għandu prezz. Il-KESE jemmen li, fil-konfront tal-perikli fir-rigward tal-pensjonijiet, l-anzjani għandhom igawdu fl-Istati Membri kollha minn aċċess ħieles u b’xejn għall-Internet f’żoni definiti. Fil-każ ta’ ostakli tarriffarji għandha titqies il-possibbiltà li jiġu ffissati tariffi regolati.

3.5.1.2.   Governanza globali

| 3.5.1.2.1. | Minn perspettiva ġenerali, governanza ġdida tista’ toħloq solidarjetà attiva bejn il-ġenerazzjonijiet u s-sostenibbiltà fis-settur soċjali.






  — | Skont il-KESE, l-atturi rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili, inklużi l-benefiċjarji potenzjali ta’ innovazzjonijiet għas-saħħa u l-awtonomija, għandhom għaldaqstant jipparteċipaw fi strutturi ta’ djalogu. |
| --- | --- | --- |

3.5.1.2.1.

Minn perspettiva ġenerali, governanza ġdida tista’ toħloq solidarjetà attiva bejn il-ġenerazzjonijiet u s-sostenibbiltà fis-settur soċjali.

—

Skont il-KESE, l-atturi rappreżentattivi tas-soċjetà ċivili, inklużi l-benefiċjarji potenzjali ta’ innovazzjonijiet għas-saħħa u l-awtonomija, għandhom għaldaqstant jipparteċipaw fi strutturi ta’ djalogu.

| — | Il-KESE jirrakkomanda li l-anzjani jorganizzaw ruħhom fil-livelli kollha biex jistabbilixxu r-rappreżentanza tagħhom. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jirrakkomanda li l-anzjani jorganizzaw ruħhom fil-livelli kollha biex jistabbilixxu r-rappreżentanza tagħhom.

| — | Il-Kumitat jinsisti fuq “parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini” li għandha tibbenefika “mill-bidla diġitali”, u jistieden “lill-Kummissjoni tkompli tivvaluta kif ir-rivoluzzjoni diġitali qed issawwar lis-soċjetà Ewropea”. Il-KESE jqis li dan l-eżami għandu jinkludi l-iżviluppi li jolqtu lill-anzjani. |
| --- | --- |

—

Il-Kumitat jinsisti fuq “parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini” li għandha tibbenefika “mill-bidla diġitali”, u jistieden “lill-Kummissjoni tkompli tivvaluta kif ir-rivoluzzjoni diġitali qed issawwar lis-soċjetà Ewropea”. Il-KESE jqis li dan l-eżami għandu jinkludi l-iżviluppi li jolqtu lill-anzjani.

3.5.1.3.   Il-finanzjament

Diġà saru bidliet kbar (5) fl-industrija kollha u fis-servizzi.

| 3.5.1.3.1. | Fondi speċifiċi (riċerka, broadband, intelliġenza), kif ukoll fondi strutturali u programmi speċjali huma ddedikati għall-iżvilupp diġitali. Madankollu, l-investimenti neċessarji biex tinżamm il-pożizzjoni predominanti tal-UE ma ġewx kwantifikati, filwaqt li l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni Ewropea – mit-tfal tal-iskola primarja sal-anzjani, inkluż it-tagħlim tul il-ħajja – għandhom jiġu kkwantifikati. Huwa importanti li jkun żgurat li l-fondi disponibbli ma jkunux suġġetti għar-regoli ta’ awsterità baġitarja. Fl-aħħar nett, hemm bżonn urġenti li jitneħħew l-ostakli li jillimitaw l-aċċess tal-anzjani għall-finanzjament privat (self bankarju) (6). |
| --- | --- |

3.5.1.3.1.

Fondi speċifiċi (riċerka, broadband, intelliġenza), kif ukoll fondi strutturali u programmi speċjali huma ddedikati għall-iżvilupp diġitali. Madankollu, l-investimenti neċessarji biex tinżamm il-pożizzjoni predominanti tal-UE ma ġewx kwantifikati, filwaqt li l-ħtiġijiet tal-popolazzjoni Ewropea – mit-tfal tal-iskola primarja sal-anzjani, inkluż it-tagħlim tul il-ħajja – għandhom jiġu kkwantifikati. Huwa importanti li jkun żgurat li l-fondi disponibbli ma jkunux suġġetti għar-regoli ta’ awsterità baġitarja. Fl-aħħar nett, hemm bżonn urġenti li jitneħħew l-ostakli li jillimitaw l-aċċess tal-anzjani għall-finanzjament privat (self bankarju) (6).

| 3.5.1.3.2. | Il-Kummissjoni tipproponi Sħubijiet Pubbliċi-Privati (PPPs). Il-Kumitat għandu dubju dwar dan minħabba li r-riskju huwa dejjem l-istess: is-settur privat jimpenja ruħu biss jekk jista’ jkun hemm profitt, l-ispiża tal-interessi tkun ta’ piż fuq id-dejn pubbliku u, fl-aħħar mill-aħħar, parti mill-qasam pubbliku tkun ġiet privatizzata. |
| --- | --- |

3.5.1.3.2.

Il-Kummissjoni tipproponi Sħubijiet Pubbliċi-Privati (PPPs). Il-Kumitat għandu dubju dwar dan minħabba li r-riskju huwa dejjem l-istess: is-settur privat jimpenja ruħu biss jekk jista’ jkun hemm profitt, l-ispiża tal-interessi tkun ta’ piż fuq id-dejn pubbliku u, fl-aħħar mill-aħħar, parti mill-qasam pubbliku tkun ġiet privatizzata.

3.6.   
  Fil-livell tal-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali

| 3.6.1. | Politika pubblika ġenwina tad-diġitalizzazzjoni għall-anzjani
  Il-KESE diġà ssuġġerixxa li l-aċċess għall-Internet għandu jitqies bħala dritt għal servizz universali, filwaqt li jinsisti fuq l-affordabilità, għall-ġlieda kontra l-inugwaljanzi soċjali u dawk ġeografiċi. F’dan ir-rigward, nifhmu wkoll spazji pubbliċi għall-anzjani b’aċċess b’xejn għall-Internet.
  Is-servizzi pubbliċi naturalment għandhom jintegraw il-problemi marbuta mal-anzjani: trasport, saħħa, posta, servizzi ta’ interess ġenerali (SIĠ), servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SIEĠ), servizzi soċjali ta’ interess ġenerali (SSIĠ), servizzi soċjali ta’interess ekonomiku ġenerali (SSIEĠ), eċċ. |
| --- | --- |

3.6.1.

Il-KESE diġà ssuġġerixxa li l-aċċess għall-Internet għandu jitqies bħala dritt għal servizz universali, filwaqt li jinsisti fuq l-affordabilità, għall-ġlieda kontra l-inugwaljanzi soċjali u dawk ġeografiċi. F’dan ir-rigward, nifhmu wkoll spazji pubbliċi għall-anzjani b’aċċess b’xejn għall-Internet.

Is-servizzi pubbliċi naturalment għandhom jintegraw il-problemi marbuta mal-anzjani: trasport, saħħa, posta, servizzi ta’ interess ġenerali (SIĠ), servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SIEĠ), servizzi soċjali ta’ interess ġenerali (SSIĠ), servizzi soċjali ta’interess ekonomiku ġenerali (SSIEĠ), eċċ.

| 3.6.2. | L-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali għandhom jiżguraw li l-anzjani jiksbu mġiba ġdida fir-rigward tal-protezzjoni u s-sigurtà tad-data diġitali. Li l-inklużjoni soċjali u l-inklużjoni diġitali jsiru inseparabbli hija dejjem iktar meħtieġa hekk kif jiżdied it-telf fl-awtonomija. Il-livell territorjali jiffavorixxi dan minħabba l-viċinanza tiegħu. Il-KESE jirrakkomanda “servizz ċiviku”għall-ġlieda kontra l-illitteriżmu diġitali. |
| --- | --- |

3.6.2.

L-awtoritajiet nazzjonali u reġjonali għandhom jiżguraw li l-anzjani jiksbu mġiba ġdida fir-rigward tal-protezzjoni u s-sigurtà tad-data diġitali. Li l-inklużjoni soċjali u l-inklużjoni diġitali jsiru inseparabbli hija dejjem iktar meħtieġa hekk kif jiżdied it-telf fl-awtonomija. Il-livell territorjali jiffavorixxi dan minħabba l-viċinanza tiegħu. Il-KESE jirrakkomanda “servizz ċiviku”għall-ġlieda kontra l-illitteriżmu diġitali.

| 3.6.3. | It-tnedija ta’ kampanji nazzjonali ta’ sensibilizzazzjoni |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | L-inklużjoni tal-anzjani: għandha tkun ir-responsabbiltà tal-Istati Membri li jinfurmaw liċ-ċittadini tagħhom dwar l-opportunitajiet kollha li joffru għall-anzjani biex jitħarrġu fil-qasam diġitali. Jistgħu jsiru kampanji ta’ sensibilizzazzjoni fil-mezzi tax-xandir. |
| --- | --- |

3.6.4.

L-inklużjoni tal-anzjani: għandha tkun ir-responsabbiltà tal-Istati Membri li jinfurmaw liċ-ċittadini tagħhom dwar l-opportunitajiet kollha li joffru għall-anzjani biex jitħarrġu fil-qasam diġitali. Jistgħu jsiru kampanji ta’ sensibilizzazzjoni fil-mezzi tax-xandir.

3.6.4.1.   Permezz tal-ħiliet u t-taħriġ

| 3.6.4.2. | Jeħtieġ li l-anzjani jiksbu jew iżommu l-għarfien diġitali. L-azzjoni tal-NGOs hija importanti iżda mhux biżżejjed. Jeħtieġ li l-kwalifiki tal-anzjani jiġu rikonoxxuti u li jibqgħu jirċievu tagħlim tul ħajjithom. Pereżempju, fis-Slovakkja hemm 18-il università tat-tielet età u ħafna akkademji għall-persuni mdaħħlin fl-età bl-iktar livell ta’ edukazzjoni baxx. |
| --- | --- |

3.6.4.2.

Jeħtieġ li l-anzjani jiksbu jew iżommu l-għarfien diġitali. L-azzjoni tal-NGOs hija importanti iżda mhux biżżejjed. Jeħtieġ li l-kwalifiki tal-anzjani jiġu rikonoxxuti u li jibqgħu jirċievu tagħlim tul ħajjithom. Pereżempju, fis-Slovakkja hemm 18-il università tat-tielet età u ħafna akkademji għall-persuni mdaħħlin fl-età bl-iktar livell ta’ edukazzjoni baxx.

| 3.6.4.3. | Permezz tal-apprendistati u “l-kompetenza diġitali”: il-Kumitat itenni t-talba tiegħu favur il-promozzjoni ta’ edukazzjoni (7) dwar il-mezzi tax-xandir u l-Internet għaċ-ċittadini kollha tal-Unjoni, b’mod partikolari għall-persuni vulnerabbli, u jfaħħar l-implimentazzjoni, fuq skala Ewropea, tal-“koalizzjoni kbira għall-impjiegi diġitali”. Huwa jenfasizza li hemm ħafna parteċipanti involuti fit-taħriġ. |
| --- | --- |

3.6.4.3.

Permezz tal-apprendistati u “l-kompetenza diġitali”: il-Kumitat itenni t-talba tiegħu favur il-promozzjoni ta’ edukazzjoni (7) dwar il-mezzi tax-xandir u l-Internet għaċ-ċittadini kollha tal-Unjoni, b’mod partikolari għall-persuni vulnerabbli, u jfaħħar l-implimentazzjoni, fuq skala Ewropea, tal-“koalizzjoni kbira għall-impjiegi diġitali”. Huwa jenfasizza li hemm ħafna parteċipanti involuti fit-taħriġ.

| 3.6.4.4. | Il-Kumitat jemmen li l-Kummissjoni għandha tibbenefika mill-ħidma tagħha mal-Istati Membri u l-universitajiet dwar il-ħtiġijiet fir-rigward tal-ħiliet tal-anzjani u tal-modi kif jistgħu jiġu indirizzati, pereżempju billi jinħolqu rabtiet istituzzjonali mal-universitajiet biex jiffaċilitaw l-aċċess tal-anzjani għal korsijiet onlajn miftuħa massivi (MOOC). |
| --- | --- |

3.6.4.4.

Il-Kumitat jemmen li l-Kummissjoni għandha tibbenefika mill-ħidma tagħha mal-Istati Membri u l-universitajiet dwar il-ħtiġijiet fir-rigward tal-ħiliet tal-anzjani u tal-modi kif jistgħu jiġu indirizzati, pereżempju billi jinħolqu rabtiet istituzzjonali mal-universitajiet biex jiffaċilitaw l-aċċess tal-anzjani għal korsijiet onlajn miftuħa massivi (MOOC).

| 3.6.5. | Permezz tal-aċċessibbiltà u l-parteċipazzjoni tal-anzjani kollha |
| --- | --- |

3.6.5.

| 3.6.5.1. | Bħall-Parlament (8), il-Kumitat jirrikonoxxi l-ħtieġa li “jingħelbu l-isterjotipi” u jinnota “l-potenzjal enormi tal-innovaturi u l-intraprendituri nisa u r-rwol importanti li dawn jista’ jkollhom fit-trasformazzjoni diġitali”, u jaspira għall-“integrazzjoni u l-parteċipazzjoni tagħhom fis-soċjetà tal-informazzjoni”; il-Kumitat huwa konxju li l-anzjani nisa spiss sofrew minn karrieri frammentati, u ladarba jirtiraw ikunu jinsabu f’sitwazzjoni ta’ faqar iktar mill-irġiel. Din l-informazzjoni għandha tiġi kkunsidrata fil-miżuri maħsuba għall-inklużjoni tan-nisa fid-dinja diġitali tal-anzjani. |
| --- | --- |

3.6.5.1.

Bħall-Parlament (8), il-Kumitat jirrikonoxxi l-ħtieġa li “jingħelbu l-isterjotipi” u jinnota “l-potenzjal enormi tal-innovaturi u l-intraprendituri nisa u r-rwol importanti li dawn jista’ jkollhom fit-trasformazzjoni diġitali”, u jaspira għall-“integrazzjoni u l-parteċipazzjoni tagħhom fis-soċjetà tal-informazzjoni”; il-Kumitat huwa konxju li l-anzjani nisa spiss sofrew minn karrieri frammentati, u ladarba jirtiraw ikunu jinsabu f’sitwazzjoni ta’ faqar iktar mill-irġiel. Din l-informazzjoni għandha tiġi kkunsidrata fil-miżuri maħsuba għall-inklużjoni tan-nisa fid-dinja diġitali tal-anzjani.

| 3.6.5.2. | Bl-istess mod dan “jirrikonoxxi l-potenzjal tas-Suq Uniku Diġitali biex jiżgura l-aċċessibbiltà u l-parteċipazzjoni għaċ-ċittadini kollha, inklużi persuni bi bżonnijiet speċjali, l-anzjani, il-minoranzi u ċ-ċittadini l-oħra li jappartjenu għal gruppi vulnerabbli, dwar l-aspetti kollha tal-ekonomija diġitali
   (9)”, iżda jippreferi li l-“persuni kbar fl-età” jibqgħu atturi ekonomiċi mingħajr ma jiġu stigmatizzati u assimilati ma persuni bi “bżonnijiet speċjali”. |
| --- | --- |

3.6.5.2.

Bl-istess mod dan “jirrikonoxxi l-potenzjal tas-Suq Uniku Diġitali biex jiżgura l-aċċessibbiltà u l-parteċipazzjoni għaċ-ċittadini kollha, inklużi persuni bi bżonnijiet speċjali, l-anzjani, il-minoranzi u ċ-ċittadini l-oħra li jappartjenu għal gruppi vulnerabbli, dwar l-aspetti kollha tal-ekonomija diġitali
   (9)”, iżda jippreferi li l-“persuni kbar fl-età” jibqgħu atturi ekonomiċi mingħajr ma jiġu stigmatizzati u assimilati ma persuni bi “bżonnijiet speċjali”.

| 3.6.5.3. | Il-Kumitat jappoġġja l-Proposta għal Direttiva dwar l-aċċessibilità (10) iżda jiddispjaċih li tħejjiet daqshekk tard kif jiddispjaċih ukoll dwar in-nonratifika tat-Trattat ta’ Marrakexx. Fil-qasam diġitali, b’aċċessibbiltà wieħed jifhem kemm komponenti materjali (ħardwer) kif ukoll softwer: huwa jixtieq manipulazzjonijiet iffaċilitati għall-anzjani kif ukoll softwer iktar adattat u multilingwi, u spazji diġitali pubbliċi li joħolqu konnessjoni bejn il-persuni. Ir-rabta soċjali hija vitali għall-persuni vulnerabbli. |
| --- | --- |

3.6.5.3.

Il-Kumitat jappoġġja l-Proposta għal Direttiva dwar l-aċċessibilità (10) iżda jiddispjaċih li tħejjiet daqshekk tard kif jiddispjaċih ukoll dwar in-nonratifika tat-Trattat ta’ Marrakexx. Fil-qasam diġitali, b’aċċessibbiltà wieħed jifhem kemm komponenti materjali (ħardwer) kif ukoll softwer: huwa jixtieq manipulazzjonijiet iffaċilitati għall-anzjani kif ukoll softwer iktar adattat u multilingwi, u spazji diġitali pubbliċi li joħolqu konnessjoni bejn il-persuni. Ir-rabta soċjali hija vitali għall-persuni vulnerabbli.

| 3.6.6. | Il-KESE jirrakkomanda li l-programm Ewropew Erasmus + jinkludi komponent “anzjani”, li jista’ jkun pjattaforma għall-iskambju tal-aħjar prattiki msejjaħ, pereżempju, “SENEQUE-Seniors Equivalent Erasmus”. |
| --- | --- |

3.6.6.

Il-KESE jirrakkomanda li l-programm Ewropew Erasmus + jinkludi komponent “anzjani”, li jista’ jkun pjattaforma għall-iskambju tal-aħjar prattiki msejjaħ, pereżempju, “SENEQUE-Seniors Equivalent Erasmus”.

| 3.6.7. | It-tħeġġiġ tal-innovazzjoni u l-kreattività fl-etajiet kollha permezz tad-diġitalizzazzoni, peress li l-anzjani qegħdin fl-aħjar pożizzjoni biex ikunu jafu l-bżonnijiet tagħhom, u biex jiggwidaw lill-organizzazzjonijiet u lill-individwi li jipprovdu appoġġ |
| --- | --- |

3.6.7.

It-tħeġġiġ tal-innovazzjoni u l-kreattività fl-etajiet kollha permezz tad-diġitalizzazzoni, peress li l-anzjani qegħdin fl-aħjar pożizzjoni biex ikunu jafu l-bżonnijiet tagħhom, u biex jiggwidaw lill-organizzazzjonijiet u lill-individwi li jipprovdu appoġġ

3.7.   
  Fl-intrapriżi u s-servizzi: attività u impjieg

| — | Il-KESE jipproponi PPP fejn il-profitti jinkisbu mill-kapital uman permezz ta’ korsijiet bla ħlas bħala parti mill-politika tas-CSR tal-ġganti tal-ICT stess, billi jingħata mentoraġġ lill-impjegati li jirtiraw, u korsijiet lill-anzjani kollha, f’kull skola pubblika tal-Istati Membri, barra l-ħinijiet tal-iskola. |
| --- | --- |

—

Il-KESE jipproponi PPP fejn il-profitti jinkisbu mill-kapital uman permezz ta’ korsijiet bla ħlas bħala parti mill-politika tas-CSR tal-ġganti tal-ICT stess, billi jingħata mentoraġġ lill-impjegati li jirtiraw, u korsijiet lill-anzjani kollha, f’kull skola pubblika tal-Istati Membri, barra l-ħinijiet tal-iskola.

| — | Il-kompetenzi diġitali huma nieqsa fl-UE (900 000 post battal) (11). It-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema anzjani jista’ jgħin biex tittejjeb is-sitwazzjoni, li għandha tiġi vvalutata fil-konfront tal-kompetizzjoni dinjija. It-tħeġġiġ tal-intraprenditorjat diġitali, tat-taħriġ u n-negozji ġodda, kif ukoll tal-iżvilupp tal-kompetenzi u l-benessri ta’ kulħadd jeħtieġ investimenti pubbliċi konsegwenti. |
| --- | --- |

—

Il-kompetenzi diġitali huma nieqsa fl-UE (900 000 post battal) (11). It-taħriġ mill-ġdid tal-ħaddiema anzjani jista’ jgħin biex tittejjeb is-sitwazzjoni, li għandha tiġi vvalutata fil-konfront tal-kompetizzjoni dinjija. It-tħeġġiġ tal-intraprenditorjat diġitali, tat-taħriġ u n-negozji ġodda, kif ukoll tal-iżvilupp tal-kompetenzi u l-benessri ta’ kulħadd jeħtieġ investimenti pubbliċi konsegwenti.

| — | F’sitwazzjoni ta’ qgħad tal-massa, l-ekonomija 4.0 tippermetti lill-anzjani jikkostitwixxu netwerks u li joħolqu intrapriżi ġodda, kif ukoll impjiegi sostenibbli b’valur miżjud għoli u li ma jistgħux jiġu delokalizzati, bħall-impjiegi ta’ servizzi personali u dwar is-saħħa, impjiegi li jipprovdu appoġġ biex il-persuni jkunu awtonomi jew dawk marbutin mal-politika ta’ prevenzjoni (12). |
| --- | --- |

—

F’sitwazzjoni ta’ qgħad tal-massa, l-ekonomija 4.0 tippermetti lill-anzjani jikkostitwixxu netwerks u li joħolqu intrapriżi ġodda, kif ukoll impjiegi sostenibbli b’valur miżjud għoli u li ma jistgħux jiġu delokalizzati, bħall-impjiegi ta’ servizzi personali u dwar is-saħħa, impjiegi li jipprovdu appoġġ biex il-persuni jkunu awtonomi jew dawk marbutin mal-politika ta’ prevenzjoni (12).

| — | L-UE, fil-konfront tal-forom ta’ ekonomija kollaborattiva, ma tesponix b’mod ċar il-prinċipji tagħha dwar l-abbuż ta’ pożizzjonijiet dominanti u l-kompatibbiltà tagħhom mal-objettiv tal-“ekonomija soċjali tas-suq”, filwaqt li parti li qed tikber tal-ħaddiema kkonċernati tinsab de facto illegali fir-rigward tad-dritt tax-xogħol. Il-popolazzjonijiet anzjani jirriskjaw li jkunu milquta iktar minn oħrajn mill-influwenza tad-diġitalizzazzjoni fuq il-koeżjoni soċjali. |
| --- | --- |

—

L-UE, fil-konfront tal-forom ta’ ekonomija kollaborattiva, ma tesponix b’mod ċar il-prinċipji tagħha dwar l-abbuż ta’ pożizzjonijiet dominanti u l-kompatibbiltà tagħhom mal-objettiv tal-“ekonomija soċjali tas-suq”, filwaqt li parti li qed tikber tal-ħaddiema kkonċernati tinsab de facto illegali fir-rigward tad-dritt tax-xogħol. Il-popolazzjonijiet anzjani jirriskjaw li jkunu milquta iktar minn oħrajn mill-influwenza tad-diġitalizzazzjoni fuq il-koeżjoni soċjali.

3.8.   
  Rivoluzzjonijiet

| 3.8.1. | Id-diġitalizzazzjoni tippermetti kemm approċċ minn fuq għal isfel kif ukoll minn isfel għal fuq tar-relazzjonijiet soċjali, u partikolarment tal-“anzjanità”. |
| --- | --- |

3.8.1.

Id-diġitalizzazzjoni tippermetti kemm approċċ minn fuq għal isfel kif ukoll minn isfel għal fuq tar-relazzjonijiet soċjali, u partikolarment tal-“anzjanità”.

| 3.8.2. | L-ekonomija kollaborattiva tista’ tqarreb lill-persuni, b’mod ta’ tagħlim li jiffavorixxu l-forom kollha ta’ intelliġenza, u permezz ta’ soluzzjonijiet ta’ saħħa innovattivi li jippermettu lil persuni b’diżabbiltà, jew kbar fl-età, biex jagħmlu parti sħiħa mill-korp soċjali u jkunu aġli jekk ma jkunux jistgħu jkunu mobbli (“ubiquitous computing”). |
| --- | --- |

3.8.2.

L-ekonomija kollaborattiva tista’ tqarreb lill-persuni, b’mod ta’ tagħlim li jiffavorixxu l-forom kollha ta’ intelliġenza, u permezz ta’ soluzzjonijiet ta’ saħħa innovattivi li jippermettu lil persuni b’diżabbiltà, jew kbar fl-età, biex jagħmlu parti sħiħa mill-korp soċjali u jkunu aġli jekk ma jkunux jistgħu jkunu mobbli (“ubiquitous computing”).

| 3.8.3. | Madankollu, din tibdel l-istruttura tar-relazzjonijiet tax-xogħol. Bit-tixjiħ, id-diġitalizzazzjoni qed taqleb dak li għamlet, sa mit-Tieni Gwerra Dinjija, il-koeżjoni tas-soċjetajiet Ewropej: is-sistemi ta’ solidarjetà, li kienu stabbilizzaturi tal-kriżijiet (bħal fl-2008). |
| --- | --- |

3.8.3.

Madankollu, din tibdel l-istruttura tar-relazzjonijiet tax-xogħol. Bit-tixjiħ, id-diġitalizzazzjoni qed taqleb dak li għamlet, sa mit-Tieni Gwerra Dinjija, il-koeżjoni tas-soċjetajiet Ewropej: is-sistemi ta’ solidarjetà, li kienu stabbilizzaturi tal-kriżijiet (bħal fl-2008).

| 3.8.4. | Ir-rabta ta’ subordinazzjoni tal-impjegati tinsab destabbilizzata minħabba r-rivoluzzjoni 4.0, l-attivitajiet bin-netwerk, iż-żieda tal-anzjani u t-tnaqqis tal-“fruntieri”; fl-istess ħin, madwar 10 % tal-anzjani onlajn huma konnessi iżda foqra, u jistgħu jerġgħu jsiru “xjuħ”, inkapaċi li jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom (familji nukleari) bħal fis-sekli li għaddew. It-tranżizzjonijiet bi trażmissjoni tal-għarfien għaldaqstant huma possibbli? |
| --- | --- |

3.8.4.

Ir-rabta ta’ subordinazzjoni tal-impjegati tinsab destabbilizzata minħabba r-rivoluzzjoni 4.0, l-attivitajiet bin-netwerk, iż-żieda tal-anzjani u t-tnaqqis tal-“fruntieri”; fl-istess ħin, madwar 10 % tal-anzjani onlajn huma konnessi iżda foqra, u jistgħu jerġgħu jsiru “xjuħ”, inkapaċi li jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom (familji nukleari) bħal fis-sekli li għaddew. It-tranżizzjonijiet bi trażmissjoni tal-għarfien għaldaqstant huma possibbli?

| 3.8.5. | Għal ekonomija soċjali ta’ suq diġitali u inklużiv (13) għal kulħadd, il-preservazzjoni tas-sistemi tal-irtirar hija vitali. Ser ikun inevitabbli sal-2060 li dawn l-elementi jkunu bbażati fuq elementi oħra minbarra x-xogħol bi ħlas, filwaqt li jiġu evitati l-perikli tal-fondi ta’ pensjoni: għandha ssir riflessjoni fil-fond tal-bażi tal-kontribuzzjonijiet u d-distribuzzjoni mill-ġħdid tal-ġid sabiex isiru l-preparamenti għal bidla fil-mentalità. |
| --- | --- |

3.8.5.

Għal ekonomija soċjali ta’ suq diġitali u inklużiv (13) għal kulħadd, il-preservazzjoni tas-sistemi tal-irtirar hija vitali. Ser ikun inevitabbli sal-2060 li dawn l-elementi jkunu bbażati fuq elementi oħra minbarra x-xogħol bi ħlas, filwaqt li jiġu evitati l-perikli tal-fondi ta’ pensjoni: għandha ssir riflessjoni fil-fond tal-bażi tal-kontribuzzjonijiet u d-distribuzzjoni mill-ġħdid tal-ġid sabiex isiru l-preparamenti għal bidla fil-mentalità.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  ĠU C 372, 20.12.2011, Riżoluzzjoni tal-Kunsill dwar aġenda Ewropea mġedda għat-tagħlim għall-adulti.

1

aġenda Ewropea mġedda għat-tagħlim għall-adulti

(2)  ĠU C 11, 15.1.2013, p. 16.

2

(3)  http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Population_structure_and_ageing

3

(4)  COM(2016) 176 final.

4

(5)  Ara ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161.

5

(6)  Direttiva 2013/36/UE (ĠU L 176, 27.6.2013, p. 338).

6

(7)  ĠU C 451, 16.12.2014, p. 25.

7

(8)  Il-Parlament Ewropew, op. cit., punt 113.

8

op. cit

(9)  Il-Parlament Ewropew, op. cit., punt 114.

9

op

cit

(10)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 103.

10

(11)  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-14-518_en.htm

11

(12)  ĠU C 21, 21.1.2011, p. 39.

12

(13)  ĠU C 318, 29.10.2011, p. 9.

13

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/35 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/35

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew “L-Inizjattiva taċ-ċittadini ewropej (reviżjoni)”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2016/C 389/05)

| Relatur: | is-Sur Antonio LONGO |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur Antonio LONGO

Nhar il-21 ta’ Jannar 2016, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew iddeċieda, b’konformità mal-Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura tiegħu, li jħejji Opinjoni fuq inizjattiva proprja dwar

“L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (reviżjoni)”.

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

Is-sottokumitat li kien responsabbli għat-tħejjija tal-ħidma tal-Kumitat dwar dan is-suġġett, adotta din l-Opinjoni nhar is-17 ta’ Mejju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tat-13 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’107 voti favur, vot wieħed (1) kontra u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE), erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI), jenfasizza r-rwol ċentrali taċ-ċittadini fil-proġett Ewropew u l-kapaċità ta’ dan l-istrument biex jiġi eliminat id-defiċit demokratiku b’appoġġ għal ċittadinanza attiva u demokrazija parteċipattiva. |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE), erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI), jenfasizza r-rwol ċentrali taċ-ċittadini fil-proġett Ewropew u l-kapaċità ta’ dan l-istrument biex jiġi eliminat id-defiċit demokratiku b’appoġġ għal ċittadinanza attiva u demokrazija parteċipattiva.

| 1.2. | Il-Kumitat, filwaqt li jappoġġja l-pożizzjonijiet diġà meħuda mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Ombudsman Ewropew, jemmen li l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej ma werietx il-potenzjal sħiħ tagħha minħabba regolament li jeħtieġlu reviżjoni. |
| --- | --- |

1.2.

Il-Kumitat, filwaqt li jappoġġja l-pożizzjonijiet diġà meħuda mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Ombudsman Ewropew, jemmen li l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej ma werietx il-potenzjal sħiħ tagħha minħabba regolament li jeħtieġlu reviżjoni.

| 1.3. | Il-KESE jinnota problemi sinifikanti tekniċi, legali u burokratiċi, kif ukoll tagħbija żejda evidenti fir-responsabbiltajiet prinċipali tal-Kummissjoni Ewropea, li jostakolaw l-iskjerament, l-implimentazzjoni u s-segwitu sħiħ, f’każ ta’ inizjattivi ta’ suċċess. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jinnota problemi sinifikanti tekniċi, legali u burokratiċi, kif ukoll tagħbija żejda evidenti fir-responsabbiltajiet prinċipali tal-Kummissjoni Ewropea, li jostakolaw l-iskjerament, l-implimentazzjoni u s-segwitu sħiħ, f’każ ta’ inizjattivi ta’ suċċess.

| 1.4. | Il-Kumitat, fid-dawl tar-reviżjoni tar-Regolament, jipproponi l-miżuri li ġejjin: |
| --- | --- |

1.4.

Il-Kumitat, fid-dawl tar-reviżjoni tar-Regolament, jipproponi l-miżuri li ġejjin:

| 1.4.1. | Li l-kumitati taċ-ċittadini ikunu jistgħu jibdew jiġbru d-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ f’data tal-għażla tagħhom. |
| --- | --- |

1.4.1.

Li l-kumitati taċ-ċittadini ikunu jistgħu jibdew jiġbru d-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ f’data tal-għażla tagħhom.

| 1.4.2. | Li jingħata rikonoxximent ġuridiku lill-kumitati taċ-ċittadini b’tali mod li tiġi limitata r-responsabbiltà kriminali tal-organizzaturi minħabba aġir doluż u traskuraġni attiva, f’konformità mal-mudell tad-Direttiva 2008/99/KE dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali. |
| --- | --- |

1.4.2.

Li jingħata rikonoxximent ġuridiku lill-kumitati taċ-ċittadini b’tali mod li tiġi limitata r-responsabbiltà kriminali tal-organizzaturi minħabba aġir doluż u traskuraġni attiva, f’konformità mal-mudell tad-Direttiva 2008/99/KE dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali.

| 1.4.3. | Jinħoloq punt uniku ta’ kuntatt, fiżiku u onlajn, fejn iċ-ċittadini jistgħu jiksbu informazzjoni u gwida fil-preżentazzjoni ta’ inizjattivi. |
| --- | --- |

1.4.3.

Jinħoloq punt uniku ta’ kuntatt, fiżiku u onlajn, fejn iċ-ċittadini jistgħu jiksbu informazzjoni u gwida fil-preżentazzjoni ta’ inizjattivi.

| 1.4.4. | Jiġu eżaminati proposti mmirati li jnaqqsu l-età minima għall-appoġġ u l-parteċipazzjoni f’ECI, kif mitlub mill-Parlament Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni. |
| --- | --- |

1.4.4.

Jiġu eżaminati proposti mmirati li jnaqqsu l-età minima għall-appoġġ u l-parteċipazzjoni f’ECI, kif mitlub mill-Parlament Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni.

| 1.4.5. | Li jissolva l-konflitt ovvju ta’ interessi fi ħdan il-Kummissjoni permezz ta’ diviżjoni fir-rwoli ta’ “mentor istituzzjonali” u “ġudikatur”. Il-KESE, billi jtenni li huwa lest ikompli bl-impenn tiegħu fl-inizjattivi li diġà twettqu, jista’ jkun ukoll kandidat naturali biex jaqdi r-rwol ta’ faċilitatur u mentor istituzzjonali. |
| --- | --- |

1.4.5.

Li jissolva l-konflitt ovvju ta’ interessi fi ħdan il-Kummissjoni permezz ta’ diviżjoni fir-rwoli ta’ “mentor istituzzjonali” u “ġudikatur”. Il-KESE, billi jtenni li huwa lest ikompli bl-impenn tiegħu fl-inizjattivi li diġà twettqu, jista’ jkun ukoll kandidat naturali biex jaqdi r-rwol ta’ faċilitatur u mentor istituzzjonali.

| 1.4.6. | Li jiġi żgurat segwitu xieraq lill-inizjattivi b’suċċess, billi jħeġġeġ lill-Kummissjoni li tfassal proposta leġislattiva fi żmien 12-il xahar wara tmiem il-kampanja jew li tagħti ġustifikazzjoni xierqa għad-deċiżjoni li ma tippreżenta l-ebda proposta. Fin-nuqqas ta’ proposta, il-KESE jixtieq li l-Parlament Ewropew jagħmel pressjoni fuq il-Kummissjoni skont l-Artikolu 225 tat-TFUE. |
| --- | --- |

1.4.6.

Li jiġi żgurat segwitu xieraq lill-inizjattivi b’suċċess, billi jħeġġeġ lill-Kummissjoni li tfassal proposta leġislattiva fi żmien 12-il xahar wara tmiem il-kampanja jew li tagħti ġustifikazzjoni xierqa għad-deċiżjoni li ma tippreżenta l-ebda proposta. Fin-nuqqas ta’ proposta, il-KESE jixtieq li l-Parlament Ewropew jagħmel pressjoni fuq il-Kummissjoni skont l-Artikolu 225 tat-TFUE.

| 1.5. | Il-KESE jenfasizza li xi problemi jistgħu jissolvew mingħajr ma ssir reviżjoni tar-regolament u, għaldaqstant, dawn għandhom jiġu indirizzati malajr sabiex ma jiġux skoraġġuti organizzaturi potenzjali. Biex dan l-istrument isir aktar effettiv u faċli għall-utent, il-Kumitat jittama li jiġu implimentati l-inizjattivi li ġejjin: |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jenfasizza li xi problemi jistgħu jissolvew mingħajr ma ssir reviżjoni tar-regolament u, għaldaqstant, dawn għandhom jiġu indirizzati malajr sabiex ma jiġux skoraġġuti organizzaturi potenzjali. Biex dan l-istrument isir aktar effettiv u faċli għall-utent, il-Kumitat jittama li jiġu implimentati l-inizjattivi li ġejjin:

| 1.5.1. | Sabiex il-proċess ta’ reġistrazzjoni jsir aktar trasparenti, il-Kummissjoni għandha tadotta proċeduri ċari u sempliċi kif ukoll tipprovdi tweġibiet dettaljati u soluzzjonijiet possibbli fil-każ ta’ inizjattivi meqjusa mhux eliġibbli, li jippermetti lill-kumitati biex jimmodifikawhom u jerġgħu jissottomettuhom. |
| --- | --- |

1.5.1.

Sabiex il-proċess ta’ reġistrazzjoni jsir aktar trasparenti, il-Kummissjoni għandha tadotta proċeduri ċari u sempliċi kif ukoll tipprovdi tweġibiet dettaljati u soluzzjonijiet possibbli fil-każ ta’ inizjattivi meqjusa mhux eliġibbli, li jippermetti lill-kumitati biex jimmodifikawhom u jerġgħu jissottomettuhom.

| 1.5.2. | Il-Kummissjoni għandha tkompli n-negozjati tagħha mal-Istati Membri biex jissemplifikaw, inaqqsu u jistandardizzaw is-sistema tar-regoli nazzjonali għall-ġbir tad-data. B’mod partikolari qed jiġi propost biex jiġu limitati t-talbiet tagħhom għal dokumenti ta’ identifikazzjoni personali u biex ikun possibbli għaċ-ċittadini kollha li jiffirmaw inizjattivi mill-pajjiżi ta’ residenza. |
| --- | --- |

1.5.2.

Il-Kummissjoni għandha tkompli n-negozjati tagħha mal-Istati Membri biex jissemplifikaw, inaqqsu u jistandardizzaw is-sistema tar-regoli nazzjonali għall-ġbir tad-data. B’mod partikolari qed jiġi propost biex jiġu limitati t-talbiet tagħhom għal dokumenti ta’ identifikazzjoni personali u biex ikun possibbli għaċ-ċittadini kollha li jiffirmaw inizjattivi mill-pajjiżi ta’ residenza.

| 1.5.3. | Għandu jkun b’mod permanenti s-softwer b’xejn għall-ġbir onlajn tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ (OCS) (1) li jissemplifika l-ġbir u l-ikkatalogar tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ u l-verifika tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali. Huwa ttamat, għaldaqstant, li dan l-istrument isir aċċessibbli wkoll għall-persuni b’diżabilità. |
| --- | --- |

1.5.3.

Għandu jkun b’mod permanenti s-softwer b’xejn għall-ġbir onlajn tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ (OCS) (1) li jissemplifika l-ġbir u l-ikkatalogar tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ u l-verifika tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali. Huwa ttamat, għaldaqstant, li dan l-istrument isir aċċessibbli wkoll għall-persuni b’diżabilità.

| 1.6. | Il-Kumitat, f’perspettiva aktar ġenerali ta’ distribuzzjoni u twaqqif tal-ECI, jirrakkomanda li: |
| --- | --- |

1.6.

Il-Kumitat, f’perspettiva aktar ġenerali ta’ distribuzzjoni u twaqqif tal-ECI, jirrakkomanda li:

| 1.6.1. | Li jissaħħu l-informazzjoni u s-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar l-istrument tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej b’kampanji ad hoc, sabiex il-kumitati taċ-ċittadini jingħataw pariri dwar ir-riżultati miksuba u partikolarment permezz ta’ involviment akbar tal-Kummissjoni fil-publiċizzazzjoni tas-segwitu tal-inizjattivi ta’ suċċess. |
| --- | --- |

1.6.1.

Li jissaħħu l-informazzjoni u s-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar l-istrument tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej b’kampanji ad hoc, sabiex il-kumitati taċ-ċittadini jingħataw pariri dwar ir-riżultati miksuba u partikolarment permezz ta’ involviment akbar tal-Kummissjoni fil-publiċizzazzjoni tas-segwitu tal-inizjattivi ta’ suċċess.

| 1.6.2. | Li jiġi garantit il-multilingwiżmu u jiġu esplorati modi ġodda ta’ konnessjoni bejn il-ġbir onlajn tal-firem u l-midja soċjali u diġitali bil-għan li tintlaħaq udjenza dejjem aktar wiesgħa. |
| --- | --- |

1.6.2.

Li jiġi garantit il-multilingwiżmu u jiġu esplorati modi ġodda ta’ konnessjoni bejn il-ġbir onlajn tal-firem u l-midja soċjali u diġitali bil-għan li tintlaħaq udjenza dejjem aktar wiesgħa.

| 1.6.3. | Bħala prinċipju, kull ċittadin tal-UE għandu jkun jista’ jkun promotur ta’ ECI, li tiżgura l-possibbiltà ta’ appoġġ essenzjali tal-ispejjeż ta’ kampanja fil-każ li l-ECI tkun ġiet irreġistrata formalment. |
| --- | --- |

1.6.3.

Bħala prinċipju, kull ċittadin tal-UE għandu jkun jista’ jkun promotur ta’ ECI, li tiżgura l-possibbiltà ta’ appoġġ essenzjali tal-ispejjeż ta’ kampanja fil-każ li l-ECI tkun ġiet irreġistrata formalment.

| 1.7. | Il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ forum istituzzjonali dwar il-Parteċipazzjoni taċ-Ċittadini Ewropej, li jkun post permanenti għad-diskussjoni u d-dibattitu fil-Kumitat dwar il-mudell tal-Forum Ewropew dwar il-migrazzjoni, li jibni fuq il-progress li diġà sar bil-Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej. It-tema tista’ tkun soġġetta għal proposta speċifika u iktar dettaljata min-naħa tal-Kumitat biex tiġi ttrattata f’opinjoni fuq inizjattiva proprja fuq bażi ad hoc. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ forum istituzzjonali dwar il-Parteċipazzjoni taċ-Ċittadini Ewropej, li jkun post permanenti għad-diskussjoni u d-dibattitu fil-Kumitat dwar il-mudell tal-Forum Ewropew dwar il-migrazzjoni, li jibni fuq il-progress li diġà sar bil-Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej. It-tema tista’ tkun soġġetta għal proposta speċifika u iktar dettaljata min-naħa tal-Kumitat biex tiġi ttrattata f’opinjoni fuq inizjattiva proprja fuq bażi ad hoc.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Id-dritt tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej ġie introdott mit-Trattat ta’ Lisbona (2) bħala strument innovattiv ta’ demokrazija parteċipatorja transnazzjonali. Din tippermetti lil miljun ċittadin tal-UE minn tal-inqas seba’ Stati Membri, biex jitolbu lill-Kummissjoni Ewropea tipproponi leġislazzjoni fuq kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UE. B’dan il-mod huwa mixtieq l-involviment taċ-ċittadini fil-proċess Ewropew tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, billi jservi bħala forma indiretta ta’ dritt ta’ inizjattiva leġislattiva. |
| --- | --- |

2.1.

Id-dritt tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej ġie introdott mit-Trattat ta’ Lisbona (2) bħala strument innovattiv ta’ demokrazija parteċipatorja transnazzjonali. Din tippermetti lil miljun ċittadin tal-UE minn tal-inqas seba’ Stati Membri, biex jitolbu lill-Kummissjoni Ewropea tipproponi leġislazzjoni fuq kwistjonijiet ta’ kompetenza tal-UE. B’dan il-mod huwa mixtieq l-involviment taċ-ċittadini fil-proċess Ewropew tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, billi jservi bħala forma indiretta ta’ dritt ta’ inizjattiva leġislattiva.

| 2.2. | Ir-regoli u l-proċeduri li jirregolaw l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI) huma stipulati f’Regolament tal-UE adottat fis-16 ta’ Frar 2011 u li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ April 2012 (3). |
| --- | --- |

2.2.

Ir-regoli u l-proċeduri li jirregolaw l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (ECI) huma stipulati f’Regolament tal-UE adottat fis-16 ta’ Frar 2011 u li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ April 2012 (3).

| 2.3. | ECI tista’ tiġi organizzata u/jew iffirmata miċ-ċittadini Ewropej kollha li jkunu laħqu l-età li tintitola persuna tivvota fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew (4). L-inizjattivi ma jistgħux jitmexxew minn organizzazzjonijiet, li, madankollu, jistgħu jippromovu jew jappoġġjaw l-inizjattivi sakemm jagħmlu dan b’mod trasparenti. |
| --- | --- |

2.3.

ECI tista’ tiġi organizzata u/jew iffirmata miċ-ċittadini Ewropej kollha li jkunu laħqu l-età li tintitola persuna tivvota fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew (4). L-inizjattivi ma jistgħux jitmexxew minn organizzazzjonijiet, li, madankollu, jistgħu jippromovu jew jappoġġjaw l-inizjattivi sakemm jagħmlu dan b’mod trasparenti.

| 2.4. | Il-proċedura tal-ECI tinvolvi tliet fażijiet: |
| --- | --- |

2.4.

Il-proċedura tal-ECI tinvolvi tliet fażijiet:

| 2.4.1. | Il-fażi tat-tnedija tipprevedi l-istabbiliment ta’ “kumitat taċ-ċittadini” (5), ir-reġistrazzjoni formali tal-inizjattiva (6) soġġetta għal valutazzjoni ta’ eliġibbiltà mill-Kummissjoni (7) u ċ-ċertifikazzjoni tas-sistema tal-ġbir ta’ firem onlajn (8). |
| --- | --- |

2.4.1.

Il-fażi tat-tnedija tipprevedi l-istabbiliment ta’ “kumitat taċ-ċittadini” (5), ir-reġistrazzjoni formali tal-inizjattiva (6) soġġetta għal valutazzjoni ta’ eliġibbiltà mill-Kummissjoni (7) u ċ-ċertifikazzjoni tas-sistema tal-ġbir ta’ firem onlajn (8).

| 2.4.2. | Fil-fażi ta’ ġbir għandhom jinġabru miljun “dikjarazzjoni ta’ appoġġ” (firem) fuq perjodu massimu ta’ 12-il-xahar u mill-inqas minn 7 pajjiżi tal-UE. (9) Dan ir-riżultat għandu jiġi ċċertifikat mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti (10). |
| --- | --- |

2.4.2.

Fil-fażi ta’ ġbir għandhom jinġabru miljun “dikjarazzjoni ta’ appoġġ” (firem) fuq perjodu massimu ta’ 12-il-xahar u mill-inqas minn 7 pajjiżi tal-UE. (9) Dan ir-riżultat għandu jiġi ċċertifikat mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti (10).

| 2.4.3. | Fil-fażi tal-applikazzjoni, l-inizjattiva hija eżaminata mill-Kummissjoni, wara laqgħa mal-organizzaturi u smigħ pubbliku fil-Parlament Ewropew. Il-Kummissjoni mbagħad ikollha tliet xhur biex tirreaġixxi b’komunikazzjoni ad hoc u tagħżel jekk tadottax il-proposta u tnedix il-proċedura leġislattiva. |
| --- | --- |

2.4.3.

Fil-fażi tal-applikazzjoni, l-inizjattiva hija eżaminata mill-Kummissjoni, wara laqgħa mal-organizzaturi u smigħ pubbliku fil-Parlament Ewropew. Il-Kummissjoni mbagħad ikollha tliet xhur biex tirreaġixxi b’komunikazzjoni ad hoc u tagħżel jekk tadottax il-proposta u tnedix il-proċedura leġislattiva.

3.   L-ewwel erba’ snin tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej

| 3.1. | Sa issa, aktar minn 6 miljun ċittadin Ewropew iffirma ECI. Għalkemm ġew ippreżentati 56 inizjattiva, 36 biss ġew irreġistrati mill-Kummissjoni, li minnhom 3 biss ġabru almenu miljun firma (11). L-ebda inizjattiva ta’ suċċess ma wasslet għal proposta leġislattiva ġdida, għalkemm, f’ċerti każijiet, il-Kummissjoni Ewropea qieset il-pożizzjoni tal-opinjoni pubblika dwar aspetti speċifiċi. |
| --- | --- |

3.1.

Sa issa, aktar minn 6 miljun ċittadin Ewropew iffirma ECI. Għalkemm ġew ippreżentati 56 inizjattiva, 36 biss ġew irreġistrati mill-Kummissjoni, li minnhom 3 biss ġabru almenu miljun firma (11). L-ebda inizjattiva ta’ suċċess ma wasslet għal proposta leġislattiva ġdida, għalkemm, f’ċerti każijiet, il-Kummissjoni Ewropea qieset il-pożizzjoni tal-opinjoni pubblika dwar aspetti speċifiċi.

| 3.2. | Id-diffikultajiet konsiderevoli ta’ natura teknika, legali u burokratika li jiffaċċjaw l-organizzaturi u n-nuqqas ta’ impatt leġislattiv li kellhom l-inizjattivi ta’ suċċess dgħajfu l-kredibbiltà tal-istrument tal-ECI. Dan il-fenomenu huwa evidenti fin-nuqqas drastiku ta’ inizjattivi rreġistrati, li niżel minn 16 fl-2012 għal 5 fl-2015 (12), u l-għadd ta’ dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ miġbura, minn aktar minn 5 miljuni fl-2012 għal ftit eluf fl-2015 (13). |
| --- | --- |

3.2.

Id-diffikultajiet konsiderevoli ta’ natura teknika, legali u burokratika li jiffaċċjaw l-organizzaturi u n-nuqqas ta’ impatt leġislattiv li kellhom l-inizjattivi ta’ suċċess dgħajfu l-kredibbiltà tal-istrument tal-ECI. Dan il-fenomenu huwa evidenti fin-nuqqas drastiku ta’ inizjattivi rreġistrati, li niżel minn 16 fl-2012 għal 5 fl-2015 (12), u l-għadd ta’ dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ miġbura, minn aktar minn 5 miljuni fl-2012 għal ftit eluf fl-2015 (13).

| 3.3. | Matul dawn l-aħħar erba’ snin ħafna organizzaturi u esponenti tas-soċjetà ċivili organizzata (14) ddenunzjaw in-nuqqasijiet u r-riġiditajiet tal-istrument, li l-intenzjoni tiegħu kienet li jkun ċar, sempliċi u faċli biex jintuża. Dawn il-linji gwida ġew ikkonfermati waqt seduta pubblika organizzata mill-KESE nhar it-22 ta’ Frar 2016. |
| --- | --- |

3.3.

Matul dawn l-aħħar erba’ snin ħafna organizzaturi u esponenti tas-soċjetà ċivili organizzata (14) ddenunzjaw in-nuqqasijiet u r-riġiditajiet tal-istrument, li l-intenzjoni tiegħu kienet li jkun ċar, sempliċi u faċli biex jintuża. Dawn il-linji gwida ġew ikkonfermati waqt seduta pubblika organizzata mill-KESE nhar it-22 ta’ Frar 2016.

| 3.4. | Fi Frar 2015, tliet snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu, il-Parlament Ewropew ippreżenta studju (15) dwar l-istat tal-implimentazzjoni tar-regolament fejn appella għar-reviżjoni tiegħu. Is-sejbiet ta’ dan l-istudju ġew inkorporati, fi Ottubru 2015, f’riżoluzzjoni (16) li biha l-Parlament introduċa formalment tali talba lill-Kummissjoni bi proposti ċari u preċiżi. |
| --- | --- |

3.4.

Fi Frar 2015, tliet snin wara d-dħul fis-seħħ tiegħu, il-Parlament Ewropew ippreżenta studju (15) dwar l-istat tal-implimentazzjoni tar-regolament fejn appella għar-reviżjoni tiegħu. Is-sejbiet ta’ dan l-istudju ġew inkorporati, fi Ottubru 2015, f’riżoluzzjoni (16) li biha l-Parlament introduċa formalment tali talba lill-Kummissjoni bi proposti ċari u preċiżi.

| 3.5. | L-Ombudsman Ewropea, wara investigazzjoni biex jiġi vverifikat it-tħaddim effettiv tal-proċedura dwar l-ECI u r-rwol u r-responsabbiltajiet tal-Kummissjoni, stabbilixxiet, f’Marzu 2015, 11-il linja gwida mmirati biex itejbu l-inizjattiva (17). |
| --- | --- |

3.5.

L-Ombudsman Ewropea, wara investigazzjoni biex jiġi vverifikat it-tħaddim effettiv tal-proċedura dwar l-ECI u r-rwol u r-responsabbiltajiet tal-Kummissjoni, stabbilixxiet, f’Marzu 2015, 11-il linja gwida mmirati biex itejbu l-inizjattiva (17).

| 3.6. | Il-Kumitat tar-Reġjuni adotta, f’Ottubru 2015, opinjoni fejn huwa wkoll qabel ma’ reviżjoni sostanzjali u malajr tar-regolament (18). |
| --- | --- |

3.6.

Il-Kumitat tar-Reġjuni adotta, f’Ottubru 2015, opinjoni fejn huwa wkoll qabel ma’ reviżjoni sostanzjali u malajr tar-regolament (18).

| 3.7. | Il-Kummissjoni, b’risposta għal bosta talbiet għal emenda tar-regolament, ippubblikat f’April 2015, kif stipulat f’dan ir-Regolament, rapport (19) dwar ir-riżultati li nkisbu s’issa u sussegwentement, fi Frar 2016, segwitu (20) dwar il-proposti li saru mill-Parlament. Fiż-żewġ każijiet, il-Kummissjoni, filwaqt li rrikonoxxiet id-diversi diffikultajiet li ffaċċjaw l-organizzaturi tal-ECI u aċċettat il-possibbiltà ta’ titjib fl-implimentazzjoni tal-qafas regolatorju eżistenti, ċaħdet kemm-il darba kull possibbiltà ta’ reviżjoni bikrija tar-Regolament attwali. |
| --- | --- |

3.7.

Il-Kummissjoni, b’risposta għal bosta talbiet għal emenda tar-regolament, ippubblikat f’April 2015, kif stipulat f’dan ir-Regolament, rapport (19) dwar ir-riżultati li nkisbu s’issa u sussegwentement, fi Frar 2016, segwitu (20) dwar il-proposti li saru mill-Parlament. Fiż-żewġ każijiet, il-Kummissjoni, filwaqt li rrikonoxxiet id-diversi diffikultajiet li ffaċċjaw l-organizzaturi tal-ECI u aċċettat il-possibbiltà ta’ titjib fl-implimentazzjoni tal-qafas regolatorju eżistenti, ċaħdet kemm-il darba kull possibbiltà ta’ reviżjoni bikrija tar-Regolament attwali.

| 3.8. | Issa huwa aċċettat b’mod wiesa’ mill-istituzzjonijiet Ewropej, l-organizzaturi u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata li, minkejja xi riżultati pożittivi, l-ECI għadha ‘l bogħod milli tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha bħala proposta politika u parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

3.8.

Issa huwa aċċettat b’mod wiesa’ mill-istituzzjonijiet Ewropej, l-organizzaturi u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili organizzata li, minkejja xi riżultati pożittivi, l-ECI għadha ‘l bogħod milli tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha bħala proposta politika u parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadini.

| 3.9. | Il-problemi ewlenin identifikati, b’mod uniformi, mill-istituzzjonijiet u l-partijiet interessati huma: |
| --- | --- |

3.9.

Il-problemi ewlenin identifikati, b’mod uniformi, mill-istituzzjonijiet u l-partijiet interessati huma:

| 3.9.1. | Nuqqas ta’ tagħrif u għarfien min-naħa taċ-ċittadini u l-istituzzjonijiet nazzjonali tal-għodda tal-ECI (21). |
| --- | --- |

3.9.1.

Nuqqas ta’ tagħrif u għarfien min-naħa taċ-ċittadini u l-istituzzjonijiet nazzjonali tal-għodda tal-ECI (21).

| 3.9.2. | Il-kumitati taċ-ċittadini ffaċċjaw ħafna ostakli ta’ natura teknika, legali u burokratika, fir-reġistrazzjoni u l-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ, tant li dan ippreġudika l-eżitu tal-inizjattiva nfisha. |
| --- | --- |

3.9.2.

Il-kumitati taċ-ċittadini ffaċċjaw ħafna ostakli ta’ natura teknika, legali u burokratika, fir-reġistrazzjoni u l-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ, tant li dan ippreġudika l-eżitu tal-inizjattiva nfisha.

| 3.9.3. | Iċ-ċittadini li xtaqu jiffirmaw inizjattiva ħabbtu wiċċhom ma bosta diffikultajiet relatati mal-liġijiet nazzjonali individwali dwar l-ipproċessar tad-data. |
| --- | --- |

3.9.3.

Iċ-ċittadini li xtaqu jiffirmaw inizjattiva ħabbtu wiċċhom ma bosta diffikultajiet relatati mal-liġijiet nazzjonali individwali dwar l-ipproċessar tad-data.

| 3.9.4. | Il-ftit inizjattivi ta’ suċċess ma tqisux mill-Kummissjoni biex tabbozza proposti leġislattivi ġodda iżda biss fil-każ ta’ inizjattivi leġislattivi indirettament marbuta magħhom. |
| --- | --- |

3.9.4.

Il-ftit inizjattivi ta’ suċċess ma tqisux mill-Kummissjoni biex tabbozza proposti leġislattivi ġodda iżda biss fil-każ ta’ inizjattivi leġislattivi indirettament marbuta magħhom.

| 3.10. | Fid-dettall, id-diffikultajiet prinċipali li ltaqgħu magħhom il-kumitati taċ-ċittadini: |
| --- | --- |

3.10.

Fid-dettall, id-diffikultajiet prinċipali li ltaqgħu magħhom il-kumitati taċ-ċittadini:

| 3.10.1. | In-nuqqas ta’ rikonoxximent ġuridiku għall-kumitati taċ-ċittadini. Dan l-aspett għandu impatt negattiv fuq aspetti prattiċi importanti tal-ECI bħal pereżempju l-ġbir ta’ fondi u l-ftuħ ta’ kont kurrenti. Barra minn hekk, il-fatt li l-organizzaturi huma personalment responsabbli għal kwalunkwe dannu kkawżat fl-organizzazzjoni (22) ta’ ECI għandu effett dissważiv. |
| --- | --- |

3.10.1.

In-nuqqas ta’ rikonoxximent ġuridiku għall-kumitati taċ-ċittadini. Dan l-aspett għandu impatt negattiv fuq aspetti prattiċi importanti tal-ECI bħal pereżempju l-ġbir ta’ fondi u l-ftuħ ta’ kont kurrenti. Barra minn hekk, il-fatt li l-organizzaturi huma personalment responsabbli għal kwalunkwe dannu kkawżat fl-organizzazzjoni (22) ta’ ECI għandu effett dissważiv.

| 3.10.2. | L-applikazzjoni stretta żżejjed tal-kriterji tal-eliġibbiltà ta’ ECI. Madwar 40 % tal-inizjattivi ġew iddikjarati ineliġibbli mill-Kummissjoni Ewropea fl-ewwel fażi tal-proċess, jiġifieri “ir-reġistrazzjoni” tal-inizjattiva (23). Skont il-Parlament Ewropew, huwa xieraq li nidħlu iżjed fil-fond fil-kunflitt ta’ interess intern tal-Kummissjoni, li, minn naħa, hija obbligata li tinforma lill-organizzaturi u tagħti stima dwar l-eliġibbiltà tal-inizjattiva, u min-naħa l-oħra hija d-destinatarju tal-inizjattiva nnifisha (24). |
| --- | --- |

3.10.2.

L-applikazzjoni stretta żżejjed tal-kriterji tal-eliġibbiltà ta’ ECI. Madwar 40 % tal-inizjattivi ġew iddikjarati ineliġibbli mill-Kummissjoni Ewropea fl-ewwel fażi tal-proċess, jiġifieri “ir-reġistrazzjoni” tal-inizjattiva (23). Skont il-Parlament Ewropew, huwa xieraq li nidħlu iżjed fil-fond fil-kunflitt ta’ interess intern tal-Kummissjoni, li, minn naħa, hija obbligata li tinforma lill-organizzaturi u tagħti stima dwar l-eliġibbiltà tal-inizjattiva, u min-naħa l-oħra hija d-destinatarju tal-inizjattiva nnifisha (24).

| 3.10.3. | Attivitajiet sovraposti fil-kalendarju ta’ ECI. Iż-żmien meħtieġ biex ikunu verifikati f’kull Stat Membru s-sistemi ta’ ġbir onlajn inaqqas iż-żmien, diġà qasir fih innifsu, ta’ 12-il xahar għall-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ. |
| --- | --- |

3.10.3.

Attivitajiet sovraposti fil-kalendarju ta’ ECI. Iż-żmien meħtieġ biex ikunu verifikati f’kull Stat Membru s-sistemi ta’ ġbir onlajn inaqqas iż-żmien, diġà qasir fih innifsu, ta’ 12-il xahar għall-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ.

| 3.10.4. | Nuqqas ta’ appoġġ adegwat ipprovdut mill-Kummissjoni b’mod partikolari waqt it-tnedija u l-ġestjoni ta’ din l-inizjattiva. Jeħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lis-servizz ta’ hosting u OCS offruti mingħajr ħlas mill-Kummissjoni u d-diffikultajiet tal-organizzaturi fit-tfassil u t-tqassim ta’ dokumentazzjoni li tkun multilingwi. |
| --- | --- |

3.10.4.

Nuqqas ta’ appoġġ adegwat ipprovdut mill-Kummissjoni b’mod partikolari waqt it-tnedija u l-ġestjoni ta’ din l-inizjattiva. Jeħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lis-servizz ta’ hosting u OCS offruti mingħajr ħlas mill-Kummissjoni u d-diffikultajiet tal-organizzaturi fit-tfassil u t-tqassim ta’ dokumentazzjoni li tkun multilingwi.

| 3.10.5. | Il-ġestjoni ta’ ECI huwa hija proċess li jqum ħafna flus. Dan jidher mill-fatt li t-tliet inizjattivi ta’ suċċess kienu kisbu appoġġ minn organizzazzjonijiet kbar tas-soċjetà ċivili li appoġġjaw l-attivitajiet mil-lat tekniku, organizzattiv u finanzjarju. Ħafna organizzaturi, sabiex ma jippreġudikawx il-prinċipju fundatur tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, enfasizzaw il-ħtieġa li jingħataw appoġġ akbar fil-livell tal-UE biex iniedu l-kampanja. |
| --- | --- |

3.10.5.

Il-ġestjoni ta’ ECI huwa hija proċess li jqum ħafna flus. Dan jidher mill-fatt li t-tliet inizjattivi ta’ suċċess kienu kisbu appoġġ minn organizzazzjonijiet kbar tas-soċjetà ċivili li appoġġjaw l-attivitajiet mil-lat tekniku, organizzattiv u finanzjarju. Ħafna organizzaturi, sabiex ma jippreġudikawx il-prinċipju fundatur tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, enfasizzaw il-ħtieġa li jingħataw appoġġ akbar fil-livell tal-UE biex iniedu l-kampanja.

| 3.10.6. | Riġidità eċċessiva għall-ġbir u l-ipproċessar ta’ data personali. F’xi Stati Membri, ir-regoli f’dan ir-rigward skuraġġaw aktar l-organizzazzjoni u l-adeżjoni ma’ inizjattivi ġodda. Barra minn dan, f’xi pajjiżi l-liġijiet għall-ġbir tad-data jirrikjedu li jitqiesu biss il-firem miġbura minn ċittadini li jirrisjedu fit-territorju nazzjonali, li fil-fatt, iċaħħdu lil 11-il miljun persuna mid-dritt tagħhom li jipparteċipaw (25). |
| --- | --- |

3.10.6.

Riġidità eċċessiva għall-ġbir u l-ipproċessar ta’ data personali. F’xi Stati Membri, ir-regoli f’dan ir-rigward skuraġġaw aktar l-organizzazzjoni u l-adeżjoni ma’ inizjattivi ġodda. Barra minn dan, f’xi pajjiżi l-liġijiet għall-ġbir tad-data jirrikjedu li jitqiesu biss il-firem miġbura minn ċittadini li jirrisjedu fit-territorju nazzjonali, li fil-fatt, iċaħħdu lil 11-il miljun persuna mid-dritt tagħhom li jipparteċipaw (25).

| 3.10.7. | In-nuqqas ta’ involviment tal-promoturi fl-attivitajiet ta’ segwitu. Il-laqgħat u s-seduti ta’ smigħ, minħabba n-nuqqas ta’ segwitu għall-inizjattivi ta’ suċċess, jidhru li mhumiex biżżejjed biex jiġi stabbilit pjan ta’ azzjoni leġislattiva min-naħa tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

3.10.7.

In-nuqqas ta’ involviment tal-promoturi fl-attivitajiet ta’ segwitu. Il-laqgħat u s-seduti ta’ smigħ, minħabba n-nuqqas ta’ segwitu għall-inizjattivi ta’ suċċess, jidhru li mhumiex biżżejjed biex jiġi stabbilit pjan ta’ azzjoni leġislattiva min-naħa tal-Kummissjoni.

| 3.11. | L-2016 tirrappreżenta sena deċiżiva għall-ECI fil-proċess li jista’ jwassal għar-reviżjoni tagħha. Din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja għandha tkun il-kontribut tal-KESE għal dan il-proċess, peress li jirrikonoxxi li hemm potenzjal kbir mhux sfruttat ta’ dan l-istrument importanti u innovattiv fil-proċessi Ewropej ta’ teħid ta’ deċiżjoni u mil-lat ta’ ċittadinanza Ewropea reali. |
| --- | --- |

3.11.

L-2016 tirrappreżenta sena deċiżiva għall-ECI fil-proċess li jista’ jwassal għar-reviżjoni tagħha. Din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja għandha tkun il-kontribut tal-KESE għal dan il-proċess, peress li jirrikonoxxi li hemm potenzjal kbir mhux sfruttat ta’ dan l-istrument importanti u innovattiv fil-proċessi Ewropej ta’ teħid ta’ deċiżjoni u mil-lat ta’ ċittadinanza Ewropea reali.

4.   Il-KESE u l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej

| 4.1. | Il-KESE, bħala l-pont bejn l-istituzzjonijiet Ewropej u s-soċjetà ċivili organizzata, kien involut mill-bidu f’dibattitu dwar l-ECI. Dan juruh l-Opinjonijiet adottati s’issa (26) u t-twaqqif ta’ grupp ad-hoc li jsegwi kontinwament l-evoluzzjoni u l-implimentazzjoni ta’ dan id-dritt (27). |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE, bħala l-pont bejn l-istituzzjonijiet Ewropej u s-soċjetà ċivili organizzata, kien involut mill-bidu f’dibattitu dwar l-ECI. Dan juruh l-Opinjonijiet adottati s’issa (26) u t-twaqqif ta’ grupp ad-hoc li jsegwi kontinwament l-evoluzzjoni u l-implimentazzjoni ta’ dan id-dritt (27).

| 4.2. | Il-KESE huwa wkoll involut b’mod attiv fil-proċess tal-ECI (28) bir-rwol doppju ta’ faċilitatur u dak ta’ mentor istituzzjonali. Fost l-inizjattivi u l-kompetenzi tal-KESE insibu dawn li ġejjin: |
| --- | --- |

4.2.

Il-KESE huwa wkoll involut b’mod attiv fil-proċess tal-ECI (28) bir-rwol doppju ta’ faċilitatur u dak ta’ mentor istituzzjonali. Fost l-inizjattivi u l-kompetenzi tal-KESE insibu dawn li ġejjin:

| 4.2.1. | Il-“Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, organizzat kull sena biex mal-atturi kollha involuti jiġu vvalutati l-qagħda tal-implimentazzjoni u l-effettività tal-ECI. Dan l-avveniment jiffaċilita wkoll l-iskambju tal-aqwa prattiki u n-netwerking bejn dawk li jipproponu u partijiet interessati oħra. |
| --- | --- |

4.2.1.

Il-“Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, organizzat kull sena biex mal-atturi kollha involuti jiġu vvalutati l-qagħda tal-implimentazzjoni u l-effettività tal-ECI. Dan l-avveniment jiffaċilita wkoll l-iskambju tal-aqwa prattiki u n-netwerking bejn dawk li jipproponu u partijiet interessati oħra.

| 4.2.2. | Il-ħolqien ta’ uffiċċju proprju, “helpdesk tal-ECI”, li jipprovdi, fost affarijiet oħra, li jkun hemm it-traduzzjoni fil-lingwi uffiċjali tal-UE tad-deskrizzjoni ta’ dawk l-inizjattivi li ġew ivvalidati mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.2.2.

Il-ħolqien ta’ uffiċċju proprju, “helpdesk tal-ECI”, li jipprovdi, fost affarijiet oħra, li jkun hemm it-traduzzjoni fil-lingwi uffiċjali tal-UE tad-deskrizzjoni ta’ dawk l-inizjattivi li ġew ivvalidati mill-Kummissjoni.

| 4.2.3. | It-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ swali proprji għat-tixrid tal-kampanji. |
| --- | --- |

4.2.3.

It-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ swali proprji għat-tixrid tal-kampanji.

| 4.2.4. | L-iżvilupp ta’ gwida prattika, li issa waslet fit-tielet edizzjoni tagħha, biex titqajjem kuxjenza u tiġi promossal-ECI (29). Il-Kumitat jagħti wkoll rwol ewlieni lill-ECI f’pubblikazzjoni oħra, bit-titolu Passaport Ewropew għaċ-Ċittadinanza Attiva
   (30) biex tinforma liċ-ċittadini Ewropej dwar id-drittijiet tagħhom b’mod sħiħ u tistimola demokrazija parteċipattiva transnazzjonali. |
| --- | --- |

4.2.4.

L-iżvilupp ta’ gwida prattika, li issa waslet fit-tielet edizzjoni tagħha, biex titqajjem kuxjenza u tiġi promossal-ECI (29). Il-Kumitat jagħti wkoll rwol ewlieni lill-ECI f’pubblikazzjoni oħra, bit-titolu Passaport Ewropew għaċ-Ċittadinanza Attiva
   (30) biex tinforma liċ-ċittadini Ewropej dwar id-drittijiet tagħhom b’mod sħiħ u tistimola demokrazija parteċipattiva transnazzjonali.

| 4.2.5. | Il-ħolqien, fl-2016, ta’ arkivju pubbliku tad-dokumentazzjoni akkademika u xjentifika dwar l-ECI, miftuħa għaċ-ċittadini kollha u għal konsultazzjoni bla ħlas. |
| --- | --- |

4.2.5.

Il-ħolqien, fl-2016, ta’ arkivju pubbliku tad-dokumentazzjoni akkademika u xjentifika dwar l-ECI, miftuħa għaċ-ċittadini kollha u għal konsultazzjoni bla ħlas.

| 4.2.6. | Il-preżentazzjoni fis-sessjoni plenarja, jew alternattivament fis-sezzjoni, tal-inizjattivi rreġistrati kollha li l-aktar kienu ta’ suċċess, li mhumiex f’kunflitt mal-politika uffiċjali tal-Kumitat kif espressa fl-opinjonijiet tiegħu. Dan jippermetti lill-KESE, filwaqt li jieħu pożizzjoni newtrali, li jagħtihom viżibbiltà xierqa. |
| --- | --- |

4.2.6.

Il-preżentazzjoni fis-sessjoni plenarja, jew alternattivament fis-sezzjoni, tal-inizjattivi rreġistrati kollha li l-aktar kienu ta’ suċċess, li mhumiex f’kunflitt mal-politika uffiċjali tal-Kumitat kif espressa fl-opinjonijiet tiegħu. Dan jippermetti lill-KESE, filwaqt li jieħu pożizzjoni newtrali, li jagħtihom viżibbiltà xierqa.

| 4.2.7. | Id-delegati tal-KESE jipparteċipaw fis-seduti ta’ smigħ tal-Parlament Ewropew dwar inizjattivi ta’ suċċess, u b’hekk jikkontribwixxu għall-proċess ta’ analiżi u esplorazzjoni tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

4.2.7.

Id-delegati tal-KESE jipparteċipaw fis-seduti ta’ smigħ tal-Parlament Ewropew dwar inizjattivi ta’ suċċess, u b’hekk jikkontribwixxu għall-proċess ta’ analiżi u esplorazzjoni tal-Kummissjoni.

5.   Kummenti ġenerali

| 5.1. | Il-KESE jtenni bil-qawwa l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej. Erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament dwar l-ECI tidher data inkoraġġanti f’termini ta’ parteċipazzjoni, iżda wkoll potenzjal enormi mhux sfruttat. Il-Kumitat jemmen li l-implimentazzjoni korretta u sħiħa tal-ECI tista’ tgħin biex jingħalaq id-distakk li qed jikber bejn iċ-ċittadini u l-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jtenni bil-qawwa l-appoġġ tiegħu għall-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej. Erba’ snin wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament dwar l-ECI tidher data inkoraġġanti f’termini ta’ parteċipazzjoni, iżda wkoll potenzjal enormi mhux sfruttat. Il-Kumitat jemmen li l-implimentazzjoni korretta u sħiħa tal-ECI tista’ tgħin biex jingħalaq id-distakk li qed jikber bejn iċ-ċittadini u l-Unjoni Ewropea.

| 5.2. | Il-KESE jikkondividi l-fehmiet diġà espressi mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Ombudsman Ewropew, li jemmnu li din l-implementazzjoni parzjali u limitata tal-ECI ġejja minħabba diversi fatturi. B’mod partikolari, hemm limiti tekniċi, legali u burokratiċi, iżda wkoll ċirkwit kort istituzzjonali ċar minħabba tagħbija żejda ta’ kompetenze u responsabbiltajiet fil-Kummissjoni Ewropea. |
| --- | --- |

5.2.

Il-KESE jikkondividi l-fehmiet diġà espressi mill-Parlament Ewropew, il-Kumitat tar-Reġjuni u l-Ombudsman Ewropew, li jemmnu li din l-implementazzjoni parzjali u limitata tal-ECI ġejja minħabba diversi fatturi. B’mod partikolari, hemm limiti tekniċi, legali u burokratiċi, iżda wkoll ċirkwit kort istituzzjonali ċar minħabba tagħbija żejda ta’ kompetenze u responsabbiltajiet fil-Kummissjoni Ewropea.

| 5.3. | Il-KESE jqis ukoll li wħud minn dawn il-problemi ġew solvuti b’suċċess mill-Kummissjoni, bħal fil-każ ta’ provvista bla ħlas tas-sistema ta’ OCS, iżda sfortunatament kien hemm oħrajn li ma jistgħux jiġu indirizzati mingħajr reviżjoni tar-regolament stess. |
| --- | --- |

5.3.

Il-KESE jqis ukoll li wħud minn dawn il-problemi ġew solvuti b’suċċess mill-Kummissjoni, bħal fil-każ ta’ provvista bla ħlas tas-sistema ta’ OCS, iżda sfortunatament kien hemm oħrajn li ma jistgħux jiġu indirizzati mingħajr reviżjoni tar-regolament stess.

| 5.4. | Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni taġixxi fuq approċċ fuq żewġ binarji: taġixxi malajr biex issolvi u/jew tissemplifika l-proċeduri burokratiċi u l-problemi tekniċi l-aktar sempliċi u ċari; u tippreżenta malajr kemm jista’ jkun proposta għal riforma tar-regolament sabiex jiġu indirizzati l-isfidi istituzzjonali, legali u organizzattivi l-aktar kumplessi. |
| --- | --- |

5.4.

Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni taġixxi fuq approċċ fuq żewġ binarji: taġixxi malajr biex issolvi u/jew tissemplifika l-proċeduri burokratiċi u l-problemi tekniċi l-aktar sempliċi u ċari; u tippreżenta malajr kemm jista’ jkun proposta għal riforma tar-regolament sabiex jiġu indirizzati l-isfidi istituzzjonali, legali u organizzattivi l-aktar kumplessi.

6.   Kummenti speċifiċi

| 6.1. | Il-KESE jemmen li, bil-ħsieb ta’ semplifikazzjoni u razzjonalizzazzjoni tal-istrument tal-ECI, iressaq dawn il-proposti għar-riforma tar-Regolament: |
| --- | --- |

6.1.

Il-KESE jemmen li, bil-ħsieb ta’ semplifikazzjoni u razzjonalizzazzjoni tal-istrument tal-ECI, iressaq dawn il-proposti għar-riforma tar-Regolament:

| 6.1.1. | Li jiġi permess lill-kumitati taċ-ċittadini jibda l-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ fid-data tal-għażla tiegħu. Dan huwa kruċjali biex isir effettiv it-12-il xahar biex jinġabru l-firem. |
| --- | --- |

6.1.1.

Li jiġi permess lill-kumitati taċ-ċittadini jibda l-ġbir tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ fid-data tal-għażla tiegħu. Dan huwa kruċjali biex isir effettiv it-12-il xahar biex jinġabru l-firem.

| 6.1.2. | Li jingħata rikonoxximent ġuridiku lill-kumitati taċ-ċittadini, li jingħatalhom, jekk hemm bżonn, status speċjali, sabiex tiġi limitata r-responsabbiltà kriminali tal-organizzaturi minħabba aġir doluż u traskuraġni attiva, f’konformità mal-mudell tad-Direttiva 2008/99/KE dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali. |
| --- | --- |

6.1.2.

Li jingħata rikonoxximent ġuridiku lill-kumitati taċ-ċittadini, li jingħatalhom, jekk hemm bżonn, status speċjali, sabiex tiġi limitata r-responsabbiltà kriminali tal-organizzaturi minħabba aġir doluż u traskuraġni attiva, f’konformità mal-mudell tad-Direttiva 2008/99/KE dwar il-protezzjoni tal-ambjent permezz tal-liġi kriminali.

| 6.1.3. | Jinħoloq punt uniku ta’ kuntatt, fiżiku u onlajn, fejn iċ-ċittadini interessati jistgħu jiksbu informazzjoni u gwida fil-preżentazzjoni ta’ inizjattivi. Huwa importanti li tiġi pprovduta lill-kumitati taċ-ċittadini għajnuna teknika u legali adegwata sabiex tiffaċilita s-sottomissjoni ta’ proposti u żżid il-proporzjon ta’ dawk eliġibbli. |
| --- | --- |

6.1.3.

Jinħoloq punt uniku ta’ kuntatt, fiżiku u onlajn, fejn iċ-ċittadini interessati jistgħu jiksbu informazzjoni u gwida fil-preżentazzjoni ta’ inizjattivi. Huwa importanti li tiġi pprovduta lill-kumitati taċ-ċittadini għajnuna teknika u legali adegwata sabiex tiffaċilita s-sottomissjoni ta’ proposti u żżid il-proporzjon ta’ dawk eliġibbli.

| 6.1.4. | Jiġu eżaminati l-proposti mmirati biex inaqqsu l-età minima għall-appoġġ u l-parteċipazzjoni f’ECI, kif mitlub mill-Parlament u mill-Kumitat tar-Reġjuni, biex b’hekk iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv fil-proċess tal-kostruzzjoni tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

6.1.4.

Jiġu eżaminati l-proposti mmirati biex inaqqsu l-età minima għall-appoġġ u l-parteċipazzjoni f’ECI, kif mitlub mill-Parlament u mill-Kumitat tar-Reġjuni, biex b’hekk iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv fil-proċess tal-kostruzzjoni tal-Unjoni Ewropea.

| 6.1.5. | Is-separazzjoni tar-rwoli ta’ “mentor istituzzjonali” u “ġudikatur”, li t-tnejn li huma fil-preżent jinsabu fin-naħa tal-Kummissjoni. Dan huwa kruċjali sabiex jiġi rimedjat il-kunflitt ċar ta’ interessi fi ħdan il-Kummissjoni, u tiġi promossal-implimentazzjoni sħiħa u effettiva tal-istrument tal-ECI. |
| --- | --- |

6.1.5.

Is-separazzjoni tar-rwoli ta’ “mentor istituzzjonali” u “ġudikatur”, li t-tnejn li huma fil-preżent jinsabu fin-naħa tal-Kummissjoni. Dan huwa kruċjali sabiex jiġi rimedjat il-kunflitt ċar ta’ interessi fi ħdan il-Kummissjoni, u tiġi promossal-implimentazzjoni sħiħa u effettiva tal-istrument tal-ECI.

| 6.1.5.1. | Il-KESE, billi jikkonferma d-disponibbiltà tiegħu stess fl-inizjattivi li diġà twettqu, jista’ jkun kandidat naturali biex jaqdi r-rwol ta’ faċilitatur u mentor istituzzjonali. |
| --- | --- |

6.1.5.1.

Il-KESE, billi jikkonferma d-disponibbiltà tiegħu stess fl-inizjattivi li diġà twettqu, jista’ jkun kandidat naturali biex jaqdi r-rwol ta’ faċilitatur u mentor istituzzjonali.

| 6.1.6. | Jiġi żgurat segwitu xieraq għall-inizjattivi ta’ suċċess. Filwaqt li jirrispetta d-dritt ta’ inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tfassal proposta leġislattiva fi żmien 12-il xahar wara tmiem il-kampanja jew li tagħti ġustifikazzjoni xierqa għad-deċiżjoni li ma tippreżenta l-ebda proposta. Jekk ma tiġix preżentata proposta fil-ħin, il-KESE jixtieq li l-Parlament Ewropew jagħmel pressjoni fuq il-Kummissjoni skont l-Artikolu 225 tat-TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tibda relazzjoni aktar mill-qrib ma’ dawk li qed jipproponu dawn l-inizjattivi, li tmur lil hinn minn sempliċi seduti ta’ smigħ fi ħdan il-Parlament Ewropew, sabiex jiġi żgurat li l-proposta tikkonforma mal-aspettattivi ta’ dawk li jappoġġjawha. |
| --- | --- |

6.1.6.

Jiġi żgurat segwitu xieraq għall-inizjattivi ta’ suċċess. Filwaqt li jirrispetta d-dritt ta’ inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea huwa jistieden lill-Kummissjoni biex tfassal proposta leġislattiva fi żmien 12-il xahar wara tmiem il-kampanja jew li tagħti ġustifikazzjoni xierqa għad-deċiżjoni li ma tippreżenta l-ebda proposta. Jekk ma tiġix preżentata proposta fil-ħin, il-KESE jixtieq li l-Parlament Ewropew jagħmel pressjoni fuq il-Kummissjoni skont l-Artikolu 225 tat-TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha tibda relazzjoni aktar mill-qrib ma’ dawk li qed jipproponu dawn l-inizjattivi, li tmur lil hinn minn sempliċi seduti ta’ smigħ fi ħdan il-Parlament Ewropew, sabiex jiġi żgurat li l-proposta tikkonforma mal-aspettattivi ta’ dawk li jappoġġjawha.

| 6.2. | Il-Kumitat jinnota wkoll li l-Kummissjoni għandha: |
| --- | --- |

6.2.

Il-Kumitat jinnota wkoll li l-Kummissjoni għandha:

| 6.2.1. | Tagħmel il-proċess ta’ reġistrazzjoni aktar trasparenti u effettiv. B’mod partikolari, il-Kummissjoni għandu jkollha rwol aktar proattiv billi tipprovdi tweġibiet dettaljati u soluzzjonijiet possibbli jekk l-inizjattiva titqies bħala mhux eliġibbli, li jippermettu lill-kumitati biex jimmodifikawha mill-ġdid biex issir konsistenti mal-kriterji stabbiliti mil-leġislazzjoni fis-seħħ. |
| --- | --- |

6.2.1.

Tagħmel il-proċess ta’ reġistrazzjoni aktar trasparenti u effettiv. B’mod partikolari, il-Kummissjoni għandu jkollha rwol aktar proattiv billi tipprovdi tweġibiet dettaljati u soluzzjonijiet possibbli jekk l-inizjattiva titqies bħala mhux eliġibbli, li jippermettu lill-kumitati biex jimmodifikawha mill-ġdid biex issir konsistenti mal-kriterji stabbiliti mil-leġislazzjoni fis-seħħ.

| 6.2.2. | Jitkomplew in-negozjati mal-Istati Membri biex jissemplifikaw, inaqqsu u jistandardizzaw is-sistema tar-regoli nazzjonali għall-ġbir tad-data, meħtieġa biex tiġi ffirmata dikjarazzjoni ta’ appoġġ. B’mod partikolari qed jiġi propost biex jiġu limitati għall-massimu t-talbiet tagħhom għal dokumenti ta’ identifikazzjoni personali u biex ikun possibbli għaċ-ċittadini kollha li jiffirmaw inizjattivi mill-pajjiżi ta’ residenza (31). |
| --- | --- |

6.2.2.

Jitkomplew in-negozjati mal-Istati Membri biex jissemplifikaw, inaqqsu u jistandardizzaw is-sistema tar-regoli nazzjonali għall-ġbir tad-data, meħtieġa biex tiġi ffirmata dikjarazzjoni ta’ appoġġ. B’mod partikolari qed jiġi propost biex jiġu limitati għall-massimu t-talbiet tagħhom għal dokumenti ta’ identifikazzjoni personali u biex ikun possibbli għaċ-ċittadini kollha li jiffirmaw inizjattivi mill-pajjiżi ta’ residenza (31).

| 6.2.3. | Is-sistema tal-OCS bla ħlas għandha ssir permanenti, ħaġa li tissemplifika l-ġbir u l-ikkatalogar tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ u l-verifika tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali. Huwa ttamat, għaldaqstant, li dan l-istrument isir aċċessibbli wkoll għall-persuni b’diżabilità. |
| --- | --- |

6.2.3.

Is-sistema tal-OCS bla ħlas għandha ssir permanenti, ħaġa li tissemplifika l-ġbir u l-ikkatalogar tad-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ u l-verifika tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali. Huwa ttamat, għaldaqstant, li dan l-istrument isir aċċessibbli wkoll għall-persuni b’diżabilità.

| 6.3. | B’mod partikolari, qed jiġi ssuġġerit li: |
| --- | --- |

6.3.

B’mod partikolari, qed jiġi ssuġġerit li:

| 6.3.1. | Jissaħħu l-proċessi ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni dwar l-ECI. Dan għandu jsir l-ewwel nett permezz ta’ kampanji ad hoc promossi mill-Kummissjoni u l-Istati Membri. F’dan il-kuntest, huwa propost ukoll li l-kumitati taċ-ċittadini ikunu jistgħu jinfurmaw lill-awtoritajiet ikkonċernati dwar l-iżviluppi u l-kisbiet tal-kampanja (bil-patt li dawn ikunu diġà ġew awtorizzati). L-istess jista’ jingħad fir-rigward tal-Kummissjoni li għandha tippubliċizza aħjar is-segwitu ta’ inizjattivi ta’ suċċess billi l-ewwel nett tinforma lill-kumitati taċ-ċittadini. |
| --- | --- |

6.3.1.

Jissaħħu l-proċessi ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni dwar l-ECI. Dan għandu jsir l-ewwel nett permezz ta’ kampanji ad hoc promossi mill-Kummissjoni u l-Istati Membri. F’dan il-kuntest, huwa propost ukoll li l-kumitati taċ-ċittadini ikunu jistgħu jinfurmaw lill-awtoritajiet ikkonċernati dwar l-iżviluppi u l-kisbiet tal-kampanja (bil-patt li dawn ikunu diġà ġew awtorizzati). L-istess jista’ jingħad fir-rigward tal-Kummissjoni li għandha tippubliċizza aħjar is-segwitu ta’ inizjattivi ta’ suċċess billi l-ewwel nett tinforma lill-kumitati taċ-ċittadini.

| 6.3.2. | Għandu jiġi garantit il-multilingwiżmu bħala rekwiżit indispensabbli sabiex tintlaħaq rata ta’ parteċipazzjoni għolja u jiġu esplorati modi ġodda ta’ kif tgħaqqad il-ġbir tal-firem onlajn u l-midja soċjali u diġitali sabiex tintlaħaq udjenza dejjem aktar wiesgħa. |
| --- | --- |

6.3.2.

Għandu jiġi garantit il-multilingwiżmu bħala rekwiżit indispensabbli sabiex tintlaħaq rata ta’ parteċipazzjoni għolja u jiġu esplorati modi ġodda ta’ kif tgħaqqad il-ġbir tal-firem onlajn u l-midja soċjali u diġitali sabiex tintlaħaq udjenza dejjem aktar wiesgħa.

| 6.3.3. | Bħala prinċipju, kull ċittadin tal-UE għandu jkun jista’ jkun promotur ta’ ECI, li tiżgura l-possibbiltà ta’ appoġġ essenzjali tal-ispejjeż ta’ kampanja fil-każ li l-ECI tkun ġiet irreġistrata formalment. |
| --- | --- |

6.3.3.

Bħala prinċipju, kull ċittadin tal-UE għandu jkun jista’ jkun promotur ta’ ECI, li tiżgura l-possibbiltà ta’ appoġġ essenzjali tal-ispejjeż ta’ kampanja fil-każ li l-ECI tkun ġiet irreġistrata formalment.

| 6.4. | Fl-aħħar nett, il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ forum istituzzjonali dwar il-Parteċipazzjoni taċ-Ċittadini Ewropej, li jkun post permanenti għad-diskussjoni u d-dibattitu fil-Kumitat dwar il-mudell tal-Forum Ewropew dwar il-migrazzjoni, li jibni fuq il-progress li diġà sar bil-Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej. F’dan il-kuntest, sabiex jiġi żgurat li tiżdied il-parteċipazzjoni kwalifikata, il-KESE ser jistieden, fost l-oħrajn, rappreżentanti tal-istituzzjonijiet involuti, rappreżentant minn kull kumitat taċ-ċittadini li l-inizjattiva tiegħu ġiet reġistrata uffiċjalment, kif ukoll il-partijiet interessati kkonċernati kollha. It-tema tista’ tkun soġġetta għal proposta speċifika u iktar dettaljata min-naħa tal-Kumitat biex tiġi ttrattata f’opinjoni fuq inizjattiva proprja fuq bażi ad hoc. |
| --- | --- |

6.4.

Fl-aħħar nett, il-KESE jipproponi t-twaqqif ta’ forum istituzzjonali dwar il-Parteċipazzjoni taċ-Ċittadini Ewropej, li jkun post permanenti għad-diskussjoni u d-dibattitu fil-Kumitat dwar il-mudell tal-Forum Ewropew dwar il-migrazzjoni, li jibni fuq il-progress li diġà sar bil-Jum l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej. F’dan il-kuntest, sabiex jiġi żgurat li tiżdied il-parteċipazzjoni kwalifikata, il-KESE ser jistieden, fost l-oħrajn, rappreżentanti tal-istituzzjonijiet involuti, rappreżentant minn kull kumitat taċ-ċittadini li l-inizjattiva tiegħu ġiet reġistrata uffiċjalment, kif ukoll il-partijiet interessati kkonċernati kollha. It-tema tista’ tkun soġġetta għal proposta speċifika u iktar dettaljata min-naħa tal-Kumitat biex tiġi ttrattata f’opinjoni fuq inizjattiva proprja fuq bażi ad hoc.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  L-OCS huwa l-akronimu għal Online Collection Software, u huwa faċilità pprovduta b’xejn mill-Kummissjoni Ewropea għall-ġbir tad-data onlajn. Dan l-istrument jiffaċilita kemm l-attivitajiet tal-ġbir tad-data kif ukoll il-verifika mill-awtoritajiet nazzjonali. Barra minn hekk, l-OCS jikkonforma mar-Regolament (UE) Nru 211/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u r-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 1179/2011 tal-Kummissjoni. https://joinup.ec.europa.eu/software/ocs/description.

1

(2)  Artikolu 11(4) tat-TUE u Artikolu 24(1) tat-TFUE.

2

(3)  Ir-Regolament (UE) Nru 211/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011, dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini, http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/welcome.

3

(4)  L-età legali għall-vot hija ta’ 18-il sena fl-Istati Membri kollha, ħlief fl-Awstrija, fejn hija 16.

4

(5)  Il-kumitat taċ-ċittadini għandu jkun magħmul minn tal-anqas seba’ ċittadini li jkunu residenti f’seba’ Stati Membri tal-UE.

5

(6)  L-inizjattiva trid tiġi deskritta b’massimu ta’ 800 karattru (100 għat-titolu, 200 għad-deskrizzjoni u 500 għad-dettalji dwar l-objettivi).

6

(7)  Regolament (KE) Nru 211/2011 Artikolu 4 (2). Qabel ir-reġistrazzjoni uffiċjali tal-inizjattiva u qabel tiddaħħal fuq is-sit web tal-Kummissjoni, din tal-aħħar għandha xahrejn biex tivverifika jekk: 1) il-kumitat taċ-ċittadini jkunx ġie stabbilit u l-kelliema maħtura; 2) l-inizjattiva ma tkunx taqa’ manifestament barra mill-ambitu tas-setgħat tal-Kummissjoni li tressaq proposta leġislattiva għall-għan ta’ implimentazzjoni tat-Trattati tal-UE; 3) l-inizjattiva mhijiex manifestament offensiva, għalxejn jew vessatorja; 4) li l-inizjattiva mhijiex manifestament kontra l-valuri stabbiliti mit-Trattati tal-UE. Id-deċiżjoni li tiġi reġistrata jew le proposta ta’ inizjattiva hi bbażata fuq bażijiet legali u għalhekk tista’ tiġi kkontestata. Jekk ir-reġistrazzjoni tiġi rrifjutata, il-Kummissjoni tinforma l-organizzaturi dwar ir-raġunijiet u dwar ir-rimedji ġudizzjali u extra-ġudizzjali kollha possibbli u disponibbli lilhom. Dawn jinkludu l-possibbiltà li jitressqu proċedimenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE jew li jitressaq ilment quddiem l-Ombudsman Ewropew (ilment dwar amministrazzjoni ħażina).

7

extra

(8)  Regolament (KE) Nru 211/2011, Artikolu 6. Ir-Regolament jipprevedi li dan il-proċess huwa r-responsabbiltà tal-awtoritajiet kompetenti ta’ kull Stat Membru fejn jinġabru d-dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ.

8

(9)  Ir-Regolament jipprevedi l-obbligu li tintlaħaq kwota minima ta’ firem minn kull pajjiż skont in-numru ta’ abitanti http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/signatories.

9

(10)  Artikolu 15 tar-Regolament (KE) Nru 211/2011.

10

(11)  Il-proposti li kellhom suċċess huma: “L-ilma u s-sanità huma dritt tal-bniedem! L-ilma huwa ġid pubbliku, mhux komodità!”“Stop Vivisection”, u “Wieħed minna”: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/successful.

11

(12)  In-numru ta’ inizjattivi rreġistrati naqqas progressivament matul is-snin: 16 fl-2012, 9 fl-2013, 5 fl-2014, u 5 fl-2015.

12

(13)  Id-data dwar il-firem miġbura bħala appoġġ għal inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej matul l-aħħar 3 snin turi biċ-ċar tnaqqis fil-parteċipazzjoni u l-interess taċ-ċittadini. Fl-2013, inġabru 5 402 174 firma, 628 865 fl-2014 u 8 500 biss fl-2015.

13

(14)  C. Berg, J. Tomson, An ECI that works! Learning from the first two years of the European Citizens’ Initiative, 2014, http://ecithatworks.org/

14

An ECI that works! Learning from the first two years of the European Citizens’ Initiative

(15)  Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew, “L-implimentazzjoni tal-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej. L-esperjenza tal-ewwel tliet snin”, 2015. www.europarl.europa.eu/thinktank.

15

(16)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-28 ta’ Ottubru 2015 dwar l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej (2014/2257(INI). Rapporteur: Schöpflin.

16

(17)  Każ: OI/9/2013/TN. Infetaħ: 18.12.2013; Deċiżjoni: 4.3.2015 http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/it/59205/html.bookmark.

17

(18)  Kumitat tar-Reġjuni. Opinjoni dwar “L-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej” (ĠU C 423, 17.12.2015, p. 1).

18

(19)  COM(2015) 145 final, Rapport dwar l-applikazzjoni tar-Regolament (UE) Nru 211/2011 dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini.

19

(20)  Follow up to the European Parliament resolution on the European Citizens’ Initiative, adottat mill-Kummissjoni fit-2 ta’ Frar 2016.

20

Follow up to the European Parliament resolution on the European Citizens’ Initiative

(21)  Stħarriġ tal-Ewrobarometru “The promise of EU”, Settembru 2014, p. 55.

21

(22)  Regolament (KE) Nru 211/2011, Artikolu 13. Bħal pereżempju r-riskju ta’ żbalji waqt l-ipproċessar tad-data personali.

22

(23)  L-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “il-proposta ta’ inizjattiva ma tkunx taqa’ manifestament barra mill-ambitu tas-setgħat tal-Kummissjoni li tressaq proposta għal att legali tal-Unjoni għall-għan ta’ implimentazzjoni tat-Trattati”. B’dan il-mod tnaqqsu sistematikament l-inizjattivi kollha maħsuba biex jemendaw it-Trattati. L-unika eċċezzjoni hija “Let me vote”, li biha kien maħsub li d-drittijiet taċ-ċittadini Ewropej iddefiniti fl-Artikolu 20(2) tat-TFUE jiġu integrati mad-dritt li jivvutaw fl-elezzjonijiet politiċi kollha fl-Istat Membru ta’ residenza tagħhom taħt l-istess kondizzjonijiet bħaċ-ċittadini ta’ dak l-Istat.

23

(24)  EPRS Implementation of the European Citizens’ Initiative. The experience of the first three years, 2015, Kap. 3.1.4.

24

Implementation of the European Citizens’ Initiative. The experience of the first three years

(25)  EPRS Implementation of the European Citizens’ Initiative. The experience of the first three years, 2015, Kap. 6.

25

Implementation of the European Citizens’ Initiative. The experience of the first three years

EPRS Disenfranchisement of EU citizens resident abroad, Executive Summary.

Disenfranchisement of EU citizens resident abroad

(26)  Opinjoni tal-KESE dwar “Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini” (ĠU C 44, 11.2.2011, p. 182).

26

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-inizjattiva taċ-ċittadini”

Opinjoni tal-KESE dwar “L-implimentazzjoni tat-Trattat ta’ Lisbona: id-demokrazija parteċipattiva u l-inizjattiva taċ-ċittadini (Artikolu 11 TUE)” (ĠU C 354, 28.12.2010, p. 59).

L-implimentazzjoni tat-Trattat ta’ Lisbona: id-demokrazija parteċipattiva u l-inizjattiva taċ-ċittadini (Artikolu 11 TUE)”

(27)  Il-grupp ad hoc dwar l-ECI twaqqaf f’Ottubru 2013 u l-mandat tiegħu ġġedded fl-2015.

27

(28)  http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.members-former-eesc-presidents-henri-malosse-speeches-statements&itemCode=35383.

28

(29)  http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/it_15_438-citizens-initiative.pdf.

29

(30)  http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/15_85-citizenship-passport-it.pdf.

30

(31)  Iċ-ċittadini Brittanniċi u Irlandiżi residenti fil-Bulgarija, fir-Repubblika Ċeka, fi Franza, fl-Awstrija u l-Portugall għadhom imċaħħda minn dan id-dritt.

31

---

III Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-518 sessjoni plenarja tal-KESE tad-13 u l-14 ta' Lulju 2016

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/43 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/43

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar pjan ta’ azzjoni dwar il-VAT — Lejn żona unika tal-VAT fl-UE — Iż-żmien biex niddeċiedu”

[COM(2016) 148 final]

(2016/C 389/06)

| Relatur: | is-Sur Daniel MAREELS |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sur Giuseppe GUERINI |

Relatur:

is-Sur Daniel MAREELS

Korelatur:

is-Sur Giuseppe GUERINI

Nhar it-2 ta’ Mejju 2016, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li it-tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar pjan ta’ azzjoni dwar il-VAT: Lejn żona unika tal-VAT fl-UE – Iż-żmien biex niddeċiedu”

[COM(2016) 148 final].

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar id-29 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tat-13 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’113-il vot favur, vot wieħed (1) kontra u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ “l-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-VAT”, li għandu l-għan li jkun hemm sistema definittiva tal-VAT fl-UE, u jappoġġja kemm l-għanijiet tiegħu kif ukoll l-approċċ ibbażat fuq erba’ komponenti b’perspettiva fuq perjodu qasir u dak medju. Issa huwa ż-żmien li jittieħed pass kwalitattiv (“quantum leap”) ‘il quddiem, sabiex jiġi appoġġjat is-suq uniku u jsir kontribut għall-impjiegi, it-tkabbir, l-investiment u l-kompetittività. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ “l-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-VAT”, li għandu l-għan li jkun hemm sistema definittiva tal-VAT fl-UE, u jappoġġja kemm l-għanijiet tiegħu kif ukoll l-approċċ ibbażat fuq erba’ komponenti b’perspettiva fuq perjodu qasir u dak medju. Issa huwa ż-żmien li jittieħed pass kwalitattiv (“quantum leap”) ‘il quddiem, sabiex jiġi appoġġjat is-suq uniku u jsir kontribut għall-impjiegi, it-tkabbir, l-investiment u l-kompetittività.

| 1.2. | Fil-fehma tal-Kumitat, huwa importanti li jsir sforz biex jiġu implimentati l-partijiet kollha tal-Pjan ta’ Azzjoni bħala xi ħaġa sħiħa indiviżibbli. Dan japplika b’mod partikolari għat-tranżizzjoni lejn sistema definittiva tal-VAT; l-għan għandu jkun għall-implimentazzjoni attwali tagħha – li hija skedata biss għat-tieni stadju tal-Pjan ta’ Azzjoni u tiddependi minn valutazzjoni separata mill-Istati Membri – li għandha titwettaq fi kwalunkwe każ u f’perjodu raġonevoli ta’ żmien. Jekk le, hemm ir-riskju li l-għanijiet iddikjarati jistgħu jiġu kompromessi. |
| --- | --- |

1.2.

Fil-fehma tal-Kumitat, huwa importanti li jsir sforz biex jiġu implimentati l-partijiet kollha tal-Pjan ta’ Azzjoni bħala xi ħaġa sħiħa indiviżibbli. Dan japplika b’mod partikolari għat-tranżizzjoni lejn sistema definittiva tal-VAT; l-għan għandu jkun għall-implimentazzjoni attwali tagħha – li hija skedata biss għat-tieni stadju tal-Pjan ta’ Azzjoni u tiddependi minn valutazzjoni separata mill-Istati Membri – li għandha titwettaq fi kwalunkwe każ u f’perjodu raġonevoli ta’ żmien. Jekk le, hemm ir-riskju li l-għanijiet iddikjarati jistgħu jiġu kompromessi.

| 1.3. | Fir-rigward tal-ewwel stadju stabbilit fil-Pjan ta’ Azzjoni, li bħalissa japplika biss għal ċerti provvisti ta’ prodotti, il-Kumitat iħeġġeġ lill-partijiet interessati kollha biex jeżaminaw kif is-servizzi jistgħu jiġu inkorporati fis-sistema l-ġdida aktar malajr, li għandu wkoll itaffi l-problemi assoċjati ma’ din il-fażi (ta’ tranżizzjoni). Jista’ jkun ukoll utli li jiġu analizzati l-metodi li jiżguraw li s-servizzi finanzjarji huma ġeneralment aktar soġġetti għall-VAT. |
| --- | --- |

1.3.

Fir-rigward tal-ewwel stadju stabbilit fil-Pjan ta’ Azzjoni, li bħalissa japplika biss għal ċerti provvisti ta’ prodotti, il-Kumitat iħeġġeġ lill-partijiet interessati kollha biex jeżaminaw kif is-servizzi jistgħu jiġu inkorporati fis-sistema l-ġdida aktar malajr, li għandu wkoll itaffi l-problemi assoċjati ma’ din il-fażi (ta’ tranżizzjoni). Jista’ jkun ukoll utli li jiġu analizzati l-metodi li jiżguraw li s-servizzi finanzjarji huma ġeneralment aktar soġġetti għall-VAT.

| 1.4. | Fil-fehma tal-KESE, it-trasformazzjoni tas-sistema attwali għandha twassal għal sistema tal-VAT definittiva li tkun ċara, konsistenti, robusta u komprensiva, kif ukoll proporzjonata u adattata għall-ħtiġijiet tal-futur. F’dan il-kuntest, il-Kumitat jappoġġja l-proposta favur il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju bħala l-bażi għas-sistema definittiva tal-VAT, peress li hekk jinħolqu kundizzjonijiet ugwali għall-fornituri kollha fl-istess suq nazzjonali u twassal għal inqas distorsjoni tas-suq. |
| --- | --- |

1.4.

Fil-fehma tal-KESE, it-trasformazzjoni tas-sistema attwali għandha twassal għal sistema tal-VAT definittiva li tkun ċara, konsistenti, robusta u komprensiva, kif ukoll proporzjonata u adattata għall-ħtiġijiet tal-futur. F’dan il-kuntest, il-Kumitat jappoġġja l-proposta favur il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju bħala l-bażi għas-sistema definittiva tal-VAT, peress li hekk jinħolqu kundizzjonijiet ugwali għall-fornituri kollha fl-istess suq nazzjonali u twassal għal inqas distorsjoni tas-suq.

| 1.5. | Fil-fehma tal-Kumitat, għandha tingħata attenzjoni wkoll lejn kemm is-sistema hija favorevoli għan-negozju fir-rigward tal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs. Minkejja l-innovazzjonijiet u s-semplifikazzjonijiet proposti fil-Pjan ta’ Azzjoni, għad hemm tħassib konsiderevoli fir-rigward tan-natura kumplessa u kkomplikata tar-Regolament futur u l-piż amministrattiv sinifikanti li dan jista’ jkun jinkludi. |
| --- | --- |

1.5.

Fil-fehma tal-Kumitat, għandha tingħata attenzjoni wkoll lejn kemm is-sistema hija favorevoli għan-negozju fir-rigward tal-intrapriżi, b’mod partikolari l-SMEs. Minkejja l-innovazzjonijiet u s-semplifikazzjonijiet proposti fil-Pjan ta’ Azzjoni, għad hemm tħassib konsiderevoli fir-rigward tan-natura kumplessa u kkomplikata tar-Regolament futur u l-piż amministrattiv sinifikanti li dan jista’ jkun jinkludi.

| 1.6. | Minkejja l-ħtieġa li ċ-ċarezza u ċ-ċertezza legali tkun ċentrali għall-iżvilupp tas-sistema definittiva tal-VAT, il-Kumitat jappella għall-possibilità ta’ semplifikazzjoni addizzjonali u estiża u ta’ tnaqqis tal-piż amminsitrattiv li għandu jiġi analizzat aktar mill-qrib, fejn jista’ jitqies approċċ proporzjonat li jkun ta’ benefiċċju għall-SMEs mingħajr ma jiddgħajjfu l-komprensività u karatteristiċi ewlenin oħra ta’ sistema definittiva tal-VAT. Idealment għandhom ikunu involuti fil-proċess tal-iżvilupp mill-bidu nett. |
| --- | --- |

1.6.

Minkejja l-ħtieġa li ċ-ċarezza u ċ-ċertezza legali tkun ċentrali għall-iżvilupp tas-sistema definittiva tal-VAT, il-Kumitat jappella għall-possibilità ta’ semplifikazzjoni addizzjonali u estiża u ta’ tnaqqis tal-piż amminsitrattiv li għandu jiġi analizzat aktar mill-qrib, fejn jista’ jitqies approċċ proporzjonat li jkun ta’ benefiċċju għall-SMEs mingħajr ma jiddgħajjfu l-komprensività u karatteristiċi ewlenin oħra ta’ sistema definittiva tal-VAT. Idealment għandhom ikunu involuti fil-proċess tal-iżvilupp mill-bidu nett.

| 1.7. | Għandu jiġi kkunsidrat ukoll il-provvediment komprensiv ta’ informazzjoni utli f’forma moderna, pereżempju permezz ta’ portal tal-Internet, għall-benefiċċju tan-negozji. B’mod partikolari, dan għandu jgħin lin-negozji ż-żgħar biex jikkompetu fuq l-istess livell ma’ negozji oħra u ma’ fornituri mis-settur pubbliku. B’mod aktar ġenerali, huwa importanti li l-attivitajiet transkonfinali fi ħdan l-UE jsiru aktar faċli u aktar attraenti għan-negozji kollha, b’mod partikolari għall-SMEs. |
| --- | --- |

1.7.

Għandu jiġi kkunsidrat ukoll il-provvediment komprensiv ta’ informazzjoni utli f’forma moderna, pereżempju permezz ta’ portal tal-Internet, għall-benefiċċju tan-negozji. B’mod partikolari, dan għandu jgħin lin-negozji ż-żgħar biex jikkompetu fuq l-istess livell ma’ negozji oħra u ma’ fornituri mis-settur pubbliku. B’mod aktar ġenerali, huwa importanti li l-attivitajiet transkonfinali fi ħdan l-UE jsiru aktar faċli u aktar attraenti għan-negozji kollha, b’mod partikolari għall-SMEs.

| 1.8. | Il-KESE jilqa’ l-enfasi qawwija fuq li jitnaqqas id-distakk tal-VAT u tiġi indirizzata s-suxxettibbiltà ta’ din it-taxxa għall-frodi, b’mod partikolari minħabba d-daqs tal-ammonti involuti, li jammontaw għal EUR 170 biljun fis-sena. Huwa importanti li dan l-objettiv isir prijorità u biex ir-riżultati jinkisbu mingħajr dewmien, inkluż billi titjieb il-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet tat-taxxa u mal-amministrazzjonijiet doganali fi ħdan l-UE u mal-pajjiżi terzi, billi l-amministrazzjonijiet tat-taxxa jsiru iktar effiċjenti u jissaħħaħ ir-rwol tal-Eurofisc, billi tissaħħaħ il-konformità volontarja mar-regoli u billi jitjieb il-ġbir tat-taxxi. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jilqa’ l-enfasi qawwija fuq li jitnaqqas id-distakk tal-VAT u tiġi indirizzata s-suxxettibbiltà ta’ din it-taxxa għall-frodi, b’mod partikolari minħabba d-daqs tal-ammonti involuti, li jammontaw għal EUR 170 biljun fis-sena. Huwa importanti li dan l-objettiv isir prijorità u biex ir-riżultati jinkisbu mingħajr dewmien, inkluż billi titjieb il-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet tat-taxxa u mal-amministrazzjonijiet doganali fi ħdan l-UE u mal-pajjiżi terzi, billi l-amministrazzjonijiet tat-taxxa jsiru iktar effiċjenti u jissaħħaħ ir-rwol tal-Eurofisc, billi tissaħħaħ il-konformità volontarja mar-regoli u billi jitjieb il-ġbir tat-taxxi.

| 1.8.1. | Fil-fehma tal-Kumitat, l-Istati Membri jeħtieġu li jsaħħu l-kapaċità tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa tagħhom fl-oqsma kollha, f’termini tar-riżorsi umani, finanzjarji u tekniċi. Dan għandu jpoġġihom f’pożizzjoni li jiżguraw li s-sistema l-ġdida taħdem sew u b’mod effettiv, b’tali mod li l-frodi tista’ titnaqqas ukoll. |
| --- | --- |

1.8.1.

Fil-fehma tal-Kumitat, l-Istati Membri jeħtieġu li jsaħħu l-kapaċità tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa tagħhom fl-oqsma kollha, f’termini tar-riżorsi umani, finanzjarji u tekniċi. Dan għandu jpoġġihom f’pożizzjoni li jiżguraw li s-sistema l-ġdida taħdem sew u b’mod effettiv, b’tali mod li l-frodi tista’ titnaqqas ukoll.

| 1.8.2. | Mingħajr preġudizzju għall-azzjonijiet previsti fil-Pjan ta’ Azzjoni f’dan ir-rigward, il-Kumitat jistaqsi lilu nnifsu jekk għodod addizzjonali oħra għandhomx jintużaw jew le f’dan il-qasam, skont l-eżempju ta’ għadd ta’ impenji internazzjonali reċenti dwar l-iskambju awtomatiku ta’ informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni diretta. |
| --- | --- |

1.8.2.

Mingħajr preġudizzju għall-azzjonijiet previsti fil-Pjan ta’ Azzjoni f’dan ir-rigward, il-Kumitat jistaqsi lilu nnifsu jekk għodod addizzjonali oħra għandhomx jintużaw jew le f’dan il-qasam, skont l-eżempju ta’ għadd ta’ impenji internazzjonali reċenti dwar l-iskambju awtomatiku ta’ informazzjoni fil-qasam tat-tassazzjoni diretta.

| 1.8.3. | Bl-istess mod, il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi qawwija fuq il-karatteristiċi intrinsiċi tas-sistema definittiva tal-VAT f’termini tas-suxxettibilità tagħha għal frodi. Ir-regoli l-ġodda, sorveljanza xierqa u kontroll akbar bl-użu tal-mezzi meħtieġa ta’ infurzar, inklużi l-mezzi ġudizjarji, għandhom b’mod konsistenti jwasslu għal sistema tal-VAT aktar komprensiva li tkun applikata b’aktar effikaċja. F’dan il-kuntest, għandha tingħata attenzjoni wkoll lill-eżenzjoni attwali għall-kunsinni żgħar mibgħuta minn fornituri li mhumiex fl-UE, iżda l-Kumitat huwa favur approċċ sfumat għal din il-kwistjoni. |
| --- | --- |

1.8.3.

Bl-istess mod, il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi qawwija fuq il-karatteristiċi intrinsiċi tas-sistema definittiva tal-VAT f’termini tas-suxxettibilità tagħha għal frodi. Ir-regoli l-ġodda, sorveljanza xierqa u kontroll akbar bl-użu tal-mezzi meħtieġa ta’ infurzar, inklużi l-mezzi ġudizjarji, għandhom b’mod konsistenti jwasslu għal sistema tal-VAT aktar komprensiva li tkun applikata b’aktar effikaċja. F’dan il-kuntest, għandha tingħata attenzjoni wkoll lill-eżenzjoni attwali għall-kunsinni żgħar mibgħuta minn fornituri li mhumiex fl-UE, iżda l-Kumitat huwa favur approċċ sfumat għal din il-kwistjoni.

| 1.9. | Fil-fehma tal-Kumitat, l-azzjonijiet prattiċi għall-ġlieda kontra l-frodi għandhom ikunu immirati u proporzjonati. L-intrapriżi “bona fide” għandhom ikunu protetti u m’għandhom jiġu imposti l-ebda miżuri eċċessivi fuqhom. |
| --- | --- |

1.9.

Fil-fehma tal-Kumitat, l-azzjonijiet prattiċi għall-ġlieda kontra l-frodi għandhom ikunu immirati u proporzjonati. L-intrapriżi “bona fide” għandhom ikunu protetti u m’għandhom jiġu imposti l-ebda miżuri eċċessivi fuqhom.

| 1.10. | Il-Kumitat jilqa’ l-enfasi fuq żviluppi ġodda fil-kummerċ elettroniku u t-tip ta’ negozju. Huwa importanti li tiġi provduta ċarezza għal dawk kollha involuti f’dan ir-rigward, filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li l-fornituri kollha jingħataw trattament ugwali, irrispettivament jekk ikunux qegħdin isegwu dawn l-iżviluppi jew qegħdin jirrispettaw mezzi u metodi aktar tradizzjonali, u għat-tranżazzjonijiet tagħhom kollha, transkonfinali jew le. |
| --- | --- |

1.10.

Il-Kumitat jilqa’ l-enfasi fuq żviluppi ġodda fil-kummerċ elettroniku u t-tip ta’ negozju. Huwa importanti li tiġi provduta ċarezza għal dawk kollha involuti f’dan ir-rigward, filwaqt li fl-istess ħin jiġi żgurat li l-fornituri kollha jingħataw trattament ugwali, irrispettivament jekk ikunux qegħdin isegwu dawn l-iżviluppi jew qegħdin jirrispettaw mezzi u metodi aktar tradizzjonali, u għat-tranżazzjonijiet tagħhom kollha, transkonfinali jew le.

| 1.11. | Il-Kumitat mhux ser jagħti l-fehma tiegħu għalissa fir-rigward taż-żieda fil-flessibbiltà mogħtija lill-Istati Membri b’rabta mar-rati mnaqqsa, u ż-żewġ għażliet stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni f’dan ir-rigward, peress li hemm bżonn ta’ aktar informazzjoni dwar l-għażliet proposti, kif ser jaħdmu u liema huma r-regoli li jkunu soġġetti għalihom. Il-Kumitat għalhekk jippreferi li jistabbilixxi għadd ta’ kriterji għas-sistema futura. Din għandha tgħaqqad flimkien il-flessibilità u ċ-ċertezza legali, għandha tkun trasparenti, u għal raġunijiet ta’ sempliċità, l-għadd ta’ rati mnaqqsa u eżenzjonijiet għandu jkun limitat. Fiċ-ċirkostanzi attwali, u fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli bħalissa, il-Kumitat jippreferi l-għażla nru 1, peress li hija l-iktar waħda konformi mal-kriterji msemmija qabel. |
| --- | --- |

1.11.

Il-Kumitat mhux ser jagħti l-fehma tiegħu għalissa fir-rigward taż-żieda fil-flessibbiltà mogħtija lill-Istati Membri b’rabta mar-rati mnaqqsa, u ż-żewġ għażliet stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni f’dan ir-rigward, peress li hemm bżonn ta’ aktar informazzjoni dwar l-għażliet proposti, kif ser jaħdmu u liema huma r-regoli li jkunu soġġetti għalihom. Il-Kumitat għalhekk jippreferi li jistabbilixxi għadd ta’ kriterji għas-sistema futura. Din għandha tgħaqqad flimkien il-flessibilità u ċ-ċertezza legali, għandha tkun trasparenti, u għal raġunijiet ta’ sempliċità, l-għadd ta’ rati mnaqqsa u eżenzjonijiet għandu jkun limitat. Fiċ-ċirkostanzi attwali, u fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli bħalissa, il-Kumitat jippreferi l-għażla nru 1, peress li hija l-iktar waħda konformi mal-kriterji msemmija qabel.

2.   Sfond
   (1)

| 2.1. | Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-VAT jistabbilixxi t-triq għall-ħolqien ta’ żona unika tal-VAT fl-UE. Iż-żona għandha tkun tista’ tappoġġja s-suq uniku, tgħin biex tippromovi l-impjiegi, it-tkabbir, l-investiment u l-kompetittività u tissodisfa l-ħtiġijiet tas-seklu 21. Is-sistema l-ġdida għandha tkun aktar sempliċi, aktar reżistenti għall-frodi u iktar favorevoli għan-negozju. |
| --- | --- |

2.1.

Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-VAT jistabbilixxi t-triq għall-ħolqien ta’ żona unika tal-VAT fl-UE. Iż-żona għandha tkun tista’ tappoġġja s-suq uniku, tgħin biex tippromovi l-impjiegi, it-tkabbir, l-investiment u l-kompetittività u tissodisfa l-ħtiġijiet tas-seklu 21. Is-sistema l-ġdida għandha tkun aktar sempliċi, aktar reżistenti għall-frodi u iktar favorevoli għan-negozju.

| 2.2. | Is-sistema attwali tal-VAT hija frammentata ħafna u kumplessa, għall-inqas f’kuntest transkonfinali. Din ma laħħqitx mal-isfidi tal-ekonomija globali, diġitali u mobbli ġdida. Hemm diskrepanza kbira bejn l-introjtu antiċipat u reali mill-VAT (id-“distakk tal-VAT”) u s-sistema hija suxxettibbli għall-frodi. |
| --- | --- |

2.2.

Is-sistema attwali tal-VAT hija frammentata ħafna u kumplessa, għall-inqas f’kuntest transkonfinali. Din ma laħħqitx mal-isfidi tal-ekonomija globali, diġitali u mobbli ġdida. Hemm diskrepanza kbira bejn l-introjtu antiċipat u reali mill-VAT (id-“distakk tal-VAT”) u s-sistema hija suxxettibbli għall-frodi.

| 2.3. | L-approċċ propost ser jimmodernizza u “jagħti spinta” (terġa’ titnieda) is-sistema tal-VAT. Approċċi oħra ma jitqisux bħala għażliet validi. Kull bidla fis-sistema teħtieġ l-approvazzjoni unanima tal-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

2.3.

L-approċċ propost ser jimmodernizza u “jagħti spinta” (terġa’ titnieda) is-sistema tal-VAT. Approċċi oħra ma jitqisux bħala għażliet validi. Kull bidla fis-sistema teħtieġ l-approvazzjoni unanima tal-Istati Membri kollha.

| 2.4. | Il-Pjan ta’ Azzjoni għandu erba’ komponenti, u jinkludi mill-inqas 27 miżura (2). Għadd minnhom tfasslu skont il-Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar (REFIT). |
| --- | --- |

2.4.

Il-Pjan ta’ Azzjoni għandu erba’ komponenti, u jinkludi mill-inqas 27 miżura (2). Għadd minnhom tfasslu skont il-Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar (REFIT).

| 2.4.1. | Il-prinċipji ewlenin li jirfdu żona unika tal-VAT fil-futur mingħajr dubju jiffurmaw il-qalba tal-Pjan ta’ Azzjoni u huma l-aktar Kapitoli importanti tiegħu. L-għan huwa li titressaq proposta għal regoli definittivi fl-2017. |
| --- | --- |

2.4.1.

Il-prinċipji ewlenin li jirfdu żona unika tal-VAT fil-futur mingħajr dubju jiffurmaw il-qalba tal-Pjan ta’ Azzjoni u huma l-aktar Kapitoli importanti tiegħu. L-għan huwa li titressaq proposta għal regoli definittivi fl-2017.

| 2.4.1.1. | Is-sistema definittiva tal-VAT ser tkun ibbażata fuq il-prinċipju tat-tassazzjoni fil-pajjiż destinatarju tal-prodotti u s-servizzi (3), peress li l-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini ġie muri li mhuwiex fattibbli. Dan japplika għall-operazzjonijiet kollha, inklużi t-tranżazzjonijiet transkonfinali. Il-metodu tal-ġbir għandu gradwalment jersaq lejn sistema aktar reżistenti għall-frodi. Dawn il-proposti ser jiġu implimentati f’żewġ fażijiet. |
| --- | --- |

2.4.1.1.

Is-sistema definittiva tal-VAT ser tkun ibbażata fuq il-prinċipju tat-tassazzjoni fil-pajjiż destinatarju tal-prodotti u s-servizzi (3), peress li l-prinċipju tal-pajjiż ta’ oriġini ġie muri li mhuwiex fattibbli. Dan japplika għall-operazzjonijiet kollha, inklużi t-tranżazzjonijiet transkonfinali. Il-metodu tal-ġbir għandu gradwalment jersaq lejn sistema aktar reżistenti għall-frodi. Dawn il-proposti ser jiġu implimentati f’żewġ fażijiet.

| 2.4.2. | Barra minn hekk, hemm numru ta’ inizjattivi reċenti u kontinwi. Dawn huma kif ġej:






  — | It-tneħħija ta’ ostakoli għall-kummerċ elettroniku fis-suq uniku. Il-Kummissjoni beħsiebha tippreżenta proposta sabiex il-VAT tiġi modernizzata u semplifikata, speċjalment għall-SMEs, sal-aħħar tal-2016. |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

Barra minn hekk, hemm numru ta’ inizjattivi reċenti u kontinwi. Dawn huma kif ġej:

—

It-tneħħija ta’ ostakoli għall-kummerċ elettroniku fis-suq uniku. Il-Kummissjoni beħsiebha tippreżenta proposta sabiex il-VAT tiġi modernizzata u semplifikata, speċjalment għall-SMEs, sal-aħħar tal-2016.

| — | It-tieni nett, it-tnedija ta’ pakkett ta’ miżuri għall-SMEs fl-2017. Dawn ser ikunu miżuri ta’ semplifikazzjoni li ser ikollhom impatt fuq l-ispejjeż ta’ konformità tal-VAT, li ser ikun ta’ benefiċċju għall-intrapriżi żgħar. |
| --- | --- |

—

It-tieni nett, it-tnedija ta’ pakkett ta’ miżuri għall-SMEs fl-2017. Dawn ser ikunu miżuri ta’ semplifikazzjoni li ser ikollhom impatt fuq l-ispejjeż ta’ konformità tal-VAT, li ser ikun ta’ benefiċċju għall-intrapriżi żgħar.

| 2.4.3. | L-akbar pakkett huwa relatat ma’ miżuri urġenti biex jiġi indirizzat id-distakk tal-VAT u l-frodi tal-VAT. L-enfasi hawnhekk hija fuq dan li ġej:






  — | it-titjib tal-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet tat-taxxa, u ma’ amministrazzjonijiet doganali fi ħdan l-UE u ma’ pajjiżi terzi; |
| --- | --- | --- |

2.4.3.

L-akbar pakkett huwa relatat ma’ miżuri urġenti biex jiġi indirizzat id-distakk tal-VAT u l-frodi tal-VAT. L-enfasi hawnhekk hija fuq dan li ġej:

—

it-titjib tal-kooperazzjoni bejn l-amministrazzjonijiet tat-taxxa, u ma’ amministrazzjonijiet doganali fi ħdan l-UE u ma’ pajjiżi terzi;

| — | l-isforzi sabiex titjib l-effiċjenza tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa u t-tisħiħ tar-rwol tal-Eurofisc; |
| --- | --- |

—

l-isforzi sabiex titjib l-effiċjenza tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa u t-tisħiħ tar-rwol tal-Eurofisc;

| — | it-tisħiħ tal-konformità volontarja mar-regoli; |
| --- | --- |

—

it-tisħiħ tal-konformità volontarja mar-regoli;

| — | il-ġbir tat-taxxa; |
| --- | --- |

—

il-ġbir tat-taxxa;

| — | barra minn hekk, ser ikun hemm ukoll rapport ta’ evalwazzjoni dwar id-Direttiva dwar l-assistenza reċiproka għall-irkupru ta’ djun fiskali. |
| --- | --- |

—

barra minn hekk, ser ikun hemm ukoll rapport ta’ evalwazzjoni dwar id-Direttiva dwar l-assistenza reċiproka għall-irkupru ta’ djun fiskali.

| 2.4.4. | L-għan aħħari – fuq perjodu fit-tul – huwa li jkun hemm politika modernizzata tar-rati. L-idea hi li l-Istati Membri jingħataw aktar libertà u flessibbiltà dwar ir-rati, b’mod partikolari r-rati mnaqqsa. L-inizjattivi ser ikomplu fl-2017. |
| --- | --- |

2.4.4.

L-għan aħħari – fuq perjodu fit-tul – huwa li jkun hemm politika modernizzata tar-rati. L-idea hi li l-Istati Membri jingħataw aktar libertà u flessibbiltà dwar ir-rati, b’mod partikolari r-rati mnaqqsa. L-inizjattivi ser ikomplu fl-2017.

3.   Osservazzjonijiet u kummenti

3.1.   Il-Pjan ta’ Azzjoni

| 3.1.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-Pjan ta’ Azzjoni, li għandu l-għan li joħloq żona uniku fejn tiġi applikata l-VAT fl-UE. Huwa Pjan ta’ Azzjoni ambizzjuż, urġenti u neċessarju, adattat għall-iżvilupp ta’ suq uniku aktar modern u kompetittiv. |
| --- | --- |

3.1.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-Pjan ta’ Azzjoni, li għandu l-għan li joħloq żona uniku fejn tiġi applikata l-VAT fl-UE. Huwa Pjan ta’ Azzjoni ambizzjuż, urġenti u neċessarju, adattat għall-iżvilupp ta’ suq uniku aktar modern u kompetittiv.

| 3.1.2. | Il-KESE jilqa’ l-approċċ ibbażat fuq 4 komponenti (4) b’approċċ divrenzjat fuq perjodu qasir u medju. L-idea hija li jingħelbu d-dgħufijiet u n-nuqqasijiet tas-sistema tranżizzjonali attwali u jsir pass kwalitattiv (“quantum leap”) ‘il quddiem, b’konformità mal-ħtiġijiet ta’ suq uniku. |
| --- | --- |

3.1.2.

Il-KESE jilqa’ l-approċċ ibbażat fuq 4 komponenti (4) b’approċċ divrenzjat fuq perjodu qasir u medju. L-idea hija li jingħelbu d-dgħufijiet u n-nuqqasijiet tas-sistema tranżizzjonali attwali u jsir pass kwalitattiv (“quantum leap”) ‘il quddiem, b’konformità mal-ħtiġijiet ta’ suq uniku.

| 3.1.3. | Il-Kumitat japprova l-approċċ propost, li fih is-sistema definittiva tal-VAT ser rtkun ibbażata fuq il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju. Huwa jinnota wkoll li s-sistema l-ġdida għandha tkun ċara, konsistenti, robusta u komprensiva, kif ukoll proporzjonata u adattata għall-ħtiġijiet tal-futur. F’dan il-kuntest, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex, bħala prekawzjoni, teżamina l-possibbiltà li tintroduċi sistema ġeneralizzata ta’ reverse charge (5) għat-transazzjonijiet B2B transkonfinali kollha. Għalkemm il-mekkaniżmu tar-reverse charge huwa diġà użat f’xi Stati Membri biex tonqos il-frodi tal-VAT f’setturi ekonomiċi speċifiċi, l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju b’mod aktar ġenerali tista’ tirriżulta li r-riskju ta’ frodi tal-VAT jiċċaqlaq lejn l-istadju tal-bejgħ bl-imnut. |
| --- | --- |

3.1.3.

Il-Kumitat japprova l-approċċ propost, li fih is-sistema definittiva tal-VAT ser rtkun ibbażata fuq il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju. Huwa jinnota wkoll li s-sistema l-ġdida għandha tkun ċara, konsistenti, robusta u komprensiva, kif ukoll proporzjonata u adattata għall-ħtiġijiet tal-futur. F’dan il-kuntest, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea biex, bħala prekawzjoni, teżamina l-possibbiltà li tintroduċi sistema ġeneralizzata ta’ reverse charge (5) għat-transazzjonijiet B2B transkonfinali kollha. Għalkemm il-mekkaniżmu tar-reverse charge huwa diġà użat f’xi Stati Membri biex tonqos il-frodi tal-VAT f’setturi ekonomiċi speċifiċi, l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju b’mod aktar ġenerali tista’ tirriżulta li r-riskju ta’ frodi tal-VAT jiċċaqlaq lejn l-istadju tal-bejgħ bl-imnut.

| 3.1.4. | It-tranżizzjoni lejn sistema definittiva għandha tiġi sorveljata sew. Huwa kruċjali hawnhekk li titjieb il-prestazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa nazzjonali u l-kooperazzjoni transkonfinali tagħhom u li tiġi indirizzata s-suxxettibbiltà tas-sistema għall-frodi. Bil-ħsieb li jittejjeb il-ġbir tal-VAT u tiġi miġġielda l-frodi, huwa importanti li jitħeġġu l-iżvilupp u l-iskambju tal-aħjar prattiċi madwar l-UE. Pereżempju, tista’ tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti limiti ta’ żmien għall-kontabilità tal-VAT bejn l-Istati Membri. Għandu jsir kull sforz biex jingħalaq id-distakk tal-VAT sa fejn ikun possibbli. Dan għandu jkun ta’ benefiċċju kemm għall-awtoritajiet (riċevuti tal-VAT korretti!) kif ukoll li jkun hemm kundizzjonijiet aktar ekwi għall-fornituri kollha. |
| --- | --- |

3.1.4.

It-tranżizzjoni lejn sistema definittiva għandha tiġi sorveljata sew. Huwa kruċjali hawnhekk li titjieb il-prestazzjoni tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa nazzjonali u l-kooperazzjoni transkonfinali tagħhom u li tiġi indirizzata s-suxxettibbiltà tas-sistema għall-frodi. Bil-ħsieb li jittejjeb il-ġbir tal-VAT u tiġi miġġielda l-frodi, huwa importanti li jitħeġġu l-iżvilupp u l-iskambju tal-aħjar prattiċi madwar l-UE. Pereżempju, tista’ tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li jiġu stabbiliti limiti ta’ żmien għall-kontabilità tal-VAT bejn l-Istati Membri. Għandu jsir kull sforz biex jingħalaq id-distakk tal-VAT sa fejn ikun possibbli. Dan għandu jkun ta’ benefiċċju kemm għall-awtoritajiet (riċevuti tal-VAT korretti!) kif ukoll li jkun hemm kundizzjonijiet aktar ekwi għall-fornituri kollha.

| 3.1.5. | Fl-istess ħin, huwa ta’ importanza assoluta li s-sistema ssir aktar faċli għan-negozji, bil-kunsiderazzjonijiet ewlenin ikunu ċ-ċarezza u ċ-ċertezza legali. Huwa wkoll importanti li jitnaqqas il-piż amministrattiv, partikolarment għall-SMEs, mingħajr, madankollu, ma jiddgħajfu l-komprensività u l-karatteristiċi ewlenin (6) tas-sistema definittiva tal-VAT. F’dan ir-rigward, għandhom isiru sforzi biex jiġu żviluppati formoli standard għar-rimborżi tal-VAT, biex ir-rimborżi jitħallsu fil-ħin, u biex tiġi żviluppata sistema aċċessibbli tar-rati tal-VAT. |
| --- | --- |

3.1.5.

Fl-istess ħin, huwa ta’ importanza assoluta li s-sistema ssir aktar faċli għan-negozji, bil-kunsiderazzjonijiet ewlenin ikunu ċ-ċarezza u ċ-ċertezza legali. Huwa wkoll importanti li jitnaqqas il-piż amministrattiv, partikolarment għall-SMEs, mingħajr, madankollu, ma jiddgħajfu l-komprensività u l-karatteristiċi ewlenin (6) tas-sistema definittiva tal-VAT. F’dan ir-rigward, għandhom isiru sforzi biex jiġu żviluppati formoli standard għar-rimborżi tal-VAT, biex ir-rimborżi jitħallsu fil-ħin, u biex tiġi żviluppata sistema aċċessibbli tar-rati tal-VAT.

| 3.1.6. | L-użu tal-prinċipju tal-pajjiż destinatarju jagħti lill-Istati Membri l-libertà li jiddefinixxu r-rati tagħhom stess, iżda dan m’għandux iwassal għal frammentazzjoni u kumplessità eċċessiva. Għandu jittieħed approċċ proporzjonali, fl-interessi tal-SMEs. Għandhom jitqiesu wkoll kemm l-aħħar żviluppi fil-kummerċ transkonfinali kif ukoll l-ekeonomija diġitali u mobbli, u tat-tipi kollha – eżistenti kif ukoll ġodda – ta’ negozju. |
| --- | --- |

3.1.6.

L-użu tal-prinċipju tal-pajjiż destinatarju jagħti lill-Istati Membri l-libertà li jiddefinixxu r-rati tagħhom stess, iżda dan m’għandux iwassal għal frammentazzjoni u kumplessità eċċessiva. Għandu jittieħed approċċ proporzjonali, fl-interessi tal-SMEs. Għandhom jitqiesu wkoll kemm l-aħħar żviluppi fil-kummerċ transkonfinali kif ukoll l-ekeonomija diġitali u mobbli, u tat-tipi kollha – eżistenti kif ukoll ġodda – ta’ negozju.

| 3.1.7. | Skont il-KESE, l-isforzi sabiex tinħoloq politika modernizzata ta’ rati li tagħti iktar flessibbiltà lill-Istati Membri dwar rati mnaqqsa (7) għandhom, fil-prinċipju, jaqgħu taħt l-għan li jiġi applikat il-prinċipju ta’ “pajjiż destinatarju”, minħabba li f’ċirkostanzi bħal dawn normalment iseħħu anqas distorzjonijiet tal-kummerċ. In-numru ta’ eċċezzjonijiet għandu jiġi limitat u, sabiex titjieb l-effiċjenza ekonomika, prodotti u servizzi fornuti pubblikament u privatament għandhom ikunu ttrattati bl-istess mod (8) għal skopijiet ta’ VAT. Aktar ma l-bażi li fuqha tiġi applikata l-VAT tkun wiesgħa, aktar ma r-rata trid tkun baxxa sabiex jinkiseb l-istess introjtu fiskali. Fl-istess ħin, dan jippermetti li jiġu evitati distorsjonijiet ekonomiċi. |
| --- | --- |

3.1.7.

Skont il-KESE, l-isforzi sabiex tinħoloq politika modernizzata ta’ rati li tagħti iktar flessibbiltà lill-Istati Membri dwar rati mnaqqsa (7) għandhom, fil-prinċipju, jaqgħu taħt l-għan li jiġi applikat il-prinċipju ta’ “pajjiż destinatarju”, minħabba li f’ċirkostanzi bħal dawn normalment iseħħu anqas distorzjonijiet tal-kummerċ. In-numru ta’ eċċezzjonijiet għandu jiġi limitat u, sabiex titjieb l-effiċjenza ekonomika, prodotti u servizzi fornuti pubblikament u privatament għandhom ikunu ttrattati bl-istess mod (8) għal skopijiet ta’ VAT. Aktar ma l-bażi li fuqha tiġi applikata l-VAT tkun wiesgħa, aktar ma r-rata trid tkun baxxa sabiex jinkiseb l-istess introjtu fiskali. Fl-istess ħin, dan jippermetti li jiġu evitati distorsjonijiet ekonomiċi.

| 3.1.8. | Għall-KESE, huwa importanti li dan il-Pjan ta’ Azzjoni jiġi implimentat bis-sħiħ fl-intier tiegħu u bħala xi ħaġa sħiħa indiviżibbli, bl-elementi kollha tiegħu. In-nuqqas ta’ ċertezza li attwalment jista’ jkun hemm f’dan ir-rigward mhuwiex konformi mal-għan li tinħoloq sistema tal-VAT għal suq uniku, u jista’ jikkomprometti l-għanijiet iddikjarati. Il-KESE jemmen li s-salvagwardji kollha meħtieġa sabiex jinkiseb dan l-għan għandhom ikunu inklużi fil-Pjan ta’ Azzjoni. Dan japplika b’mod partikolari għat-tranżizzjoni lejn is-sistema definittiva tal-VAT f’żewġ stadji, fejn it-tieni stadju attwalment (9) jiddependi fuq valutazzjoni separata u deċiżjoni mill-Istati Membri. L-għan għandu jkun li l-implimentazzjoni attwali tas-sistema definittiva tal-VAT fit-tieni stadju titwettaq fi kwalunkwe każ u fi żmien raġonevoli. |
| --- | --- |

3.1.8.

Għall-KESE, huwa importanti li dan il-Pjan ta’ Azzjoni jiġi implimentat bis-sħiħ fl-intier tiegħu u bħala xi ħaġa sħiħa indiviżibbli, bl-elementi kollha tiegħu. In-nuqqas ta’ ċertezza li attwalment jista’ jkun hemm f’dan ir-rigward mhuwiex konformi mal-għan li tinħoloq sistema tal-VAT għal suq uniku, u jista’ jikkomprometti l-għanijiet iddikjarati. Il-KESE jemmen li s-salvagwardji kollha meħtieġa sabiex jinkiseb dan l-għan għandhom ikunu inklużi fil-Pjan ta’ Azzjoni. Dan japplika b’mod partikolari għat-tranżizzjoni lejn is-sistema definittiva tal-VAT f’żewġ stadji, fejn it-tieni stadju attwalment (9) jiddependi fuq valutazzjoni separata u deċiżjoni mill-Istati Membri. L-għan għandu jkun li l-implimentazzjoni attwali tas-sistema definittiva tal-VAT fit-tieni stadju titwettaq fi kwalunkwe każ u fi żmien raġonevoli.

| 3.1.9. | Fid-dawl tal-implimentazzjoni sħiħa tal-Pjan ta’ Azzjoni, il-Kumitat jappella lill-Istati Membri biex jikkooperaw sabiex itejbu u jżidu l-iskambju ta’ informazzjoni u sabiex tinbena fiduċja fl-isforzi li qed isiru biex jiġu implimentati t-testi u jiżdied l-introtju mill-VAT. Fil-fehma tal-Kumitat, l-Istati Membri għalhekk ser jeħtieġu li jsaħħu l-kapaċità tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa tagħhom, li ser jesiġu riżorsi umani, finanzjarji u tekniċi (inkluż l-ICT) adegwati. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tipprovdi appoġġ f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

3.1.9.

Fid-dawl tal-implimentazzjoni sħiħa tal-Pjan ta’ Azzjoni, il-Kumitat jappella lill-Istati Membri biex jikkooperaw sabiex itejbu u jżidu l-iskambju ta’ informazzjoni u sabiex tinbena fiduċja fl-isforzi li qed isiru biex jiġu implimentati t-testi u jiżdied l-introtju mill-VAT. Fil-fehma tal-Kumitat, l-Istati Membri għalhekk ser jeħtieġu li jsaħħu l-kapaċità tal-amministrazzjonijiet tat-taxxa tagħhom, li ser jesiġu riżorsi umani, finanzjarji u tekniċi (inkluż l-ICT) adegwati. Il-Kumitat jitlob lill-Kummissjoni tipprovdi appoġġ f’dan ir-rigward.

| 3.1.10. | Il-Kumitat jistenna li l-Kummissjoni tressaq, fiż-żmien dovut, valutazzjoni tal-impatt fil-fond u komprensiva tal-miżuri proposti u tal-Pjan ta’ Azzjoni kollu kemm hu. Din għandha tinkludi valutazzjoni tal-impatt fuq l-SMEs, li għalihom il-kumplessità u l-piż amministrattiv jippreżentaw sfidi sinifikanti. |
| --- | --- |

3.1.10.

Il-Kumitat jistenna li l-Kummissjoni tressaq, fiż-żmien dovut, valutazzjoni tal-impatt fil-fond u komprensiva tal-miżuri proposti u tal-Pjan ta’ Azzjoni kollu kemm hu. Din għandha tinkludi valutazzjoni tal-impatt fuq l-SMEs, li għalihom il-kumplessità u l-piż amministrattiv jippreżentaw sfidi sinifikanti.

3.2.   L-għan prinċipali: li tiġi implimentata żona unika Ewropea tal-VAT – sistema definittiva tal-VAT

| 3.2.1. | Il-KESE jappoġġja l-għażla tal-prinċipju tal-pajjiż destinatarju, b’hekk jinħolqu kundizzjonijiet ugwali għall-fornituri kollha fuq l-istess suq nazzjonali, irrispettivament minn fejn huma bbażati. |
| --- | --- |

3.2.1.

Il-KESE jappoġġja l-għażla tal-prinċipju tal-pajjiż destinatarju, b’hekk jinħolqu kundizzjonijiet ugwali għall-fornituri kollha fuq l-istess suq nazzjonali, irrispettivament minn fejn huma bbażati.

| 3.2.2. | Skont il-Pjan ta’ Azzjoni, fl-ewwel stadju tat-tranżizzjoni lejn is-sistema definittiva tal-VAT, il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju ser jiġi applikat biss għall-prodotti. Għal raġunijiet ta’ sempliċità u sabiex jiġu evitati kumplikazzjonijiet oħra, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jeżaminaw kif is-servizzi jistgħu jiġu inkorporati fis-sistema l-ġdida aktar malajr, u biex jesploraw modi kif jagħmlu s-servizzi finanzjarji b’mod aktar ġenerali soġġetti għall-VAT. |
| --- | --- |

3.2.2.

Skont il-Pjan ta’ Azzjoni, fl-ewwel stadju tat-tranżizzjoni lejn is-sistema definittiva tal-VAT, il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju ser jiġi applikat biss għall-prodotti. Għal raġunijiet ta’ sempliċità u sabiex jiġu evitati kumplikazzjonijiet oħra, il-Kumitat iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri jeżaminaw kif is-servizzi jistgħu jiġu inkorporati fis-sistema l-ġdida aktar malajr, u biex jesploraw modi kif jagħmlu s-servizzi finanzjarji b’mod aktar ġenerali soġġetti għall-VAT.

| 3.2.3. | Hemm riskju li l-implimentazzjoni tas-sistema l-ġdida tista’ żżid il-piż amministrattiv għan-negozji, u għalhekk il-Kumitat jenfasizza l-ħtieġa li jiġu ssemplifikati r-regoli tal-VAT, b’mod partikolari għall-SMEs, li m’għandhomx, madankollu, idgħajfu l-komprensività tas-sistema. Fl-istess ħin, jeħtieġ li tingħata attenzjoni qawwija liċ-ċarezza tar-regoli u ċ-ċertezza legali. |
| --- | --- |

3.2.3.

Hemm riskju li l-implimentazzjoni tas-sistema l-ġdida tista’ żżid il-piż amministrattiv għan-negozji, u għalhekk il-Kumitat jenfasizza l-ħtieġa li jiġu ssemplifikati r-regoli tal-VAT, b’mod partikolari għall-SMEs, li m’għandhomx, madankollu, idgħajfu l-komprensività tas-sistema. Fl-istess ħin, jeħtieġ li tingħata attenzjoni qawwija liċ-ċarezza tar-regoli u ċ-ċertezza legali.

| 3.2.4. | Għandha tkun għażla faċli u attraenti għan-negozji biex jespandu l-attivitajiet tagħhom lil hinn mill-fruntieri fi ħdan l-UE. Fi tranżazzjonijiet transkonfinali, il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju jfisser li l-fornituri japplikaw ir-rata tal-VAT applikabbli fl-Istati Membri tal-klijenti tagħhom, u dan jista’ jwassal għal kumplikazzjonijiet u piżijiet addizzjonali. Tabilħaqq, dan jista’ jfisser li jkollhom jittrattaw mas-sistemi fis-27 Stat Membru l-ieħor. Sabiex ikun żgurat li l-piż li jirriżulta jibqa’ maniġġabbli, għandhom jiġu pprovduti sistemi ta’ informazzjoni pubblika, bħal portal tal-web li juri, fost affarijiet oħra, ir-rati applikabbli fl-Istati Membri kollha. Bl-istess mod huwa importanti li n-negozji għandhom ikunu obbligati biss li jirreġistraw fil-pajjiż fejn huma stabbiliti. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni li r-rekwiżit ta’ reġistrazzjoni għall-finijiet tal-VAT għandu japplika biss fil-pajjiż ta’ stabbiliment, li għandu jwassal biex in-negozji kkonċernati jiffrankaw madwar EUR 1 biljun. |
| --- | --- |

3.2.4.

Għandha tkun għażla faċli u attraenti għan-negozji biex jespandu l-attivitajiet tagħhom lil hinn mill-fruntieri fi ħdan l-UE. Fi tranżazzjonijiet transkonfinali, il-prinċipju tal-pajjiż destinatarju jfisser li l-fornituri japplikaw ir-rata tal-VAT applikabbli fl-Istati Membri tal-klijenti tagħhom, u dan jista’ jwassal għal kumplikazzjonijiet u piżijiet addizzjonali. Tabilħaqq, dan jista’ jfisser li jkollhom jittrattaw mas-sistemi fis-27 Stat Membru l-ieħor. Sabiex ikun żgurat li l-piż li jirriżulta jibqa’ maniġġabbli, għandhom jiġu pprovduti sistemi ta’ informazzjoni pubblika, bħal portal tal-web li juri, fost affarijiet oħra, ir-rati applikabbli fl-Istati Membri kollha. Bl-istess mod huwa importanti li n-negozji għandhom ikunu obbligati biss li jirreġistraw fil-pajjiż fejn huma stabbiliti. Għalhekk, il-KESE jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni li r-rekwiżit ta’ reġistrazzjoni għall-finijiet tal-VAT għandu japplika biss fil-pajjiż ta’ stabbiliment, li għandu jwassal biex in-negozji kkonċernati jiffrankaw madwar EUR 1 biljun.

3.3.   Miżuri biex jingħalaq id-distakk tal-VAT u tiġi miġġielda l-frodi

| 3.3.1. | Il-KESE jilqa’ l-enfasi fuq li jitnaqqas id-distakk tal-VAT u tiġi indirizzata s-suxxettibbiltà tas-sistema tal-VAT għall-frodi, b’mod partikolari minħabba li t-telf għall-awtoritajiet jammonta għal EUR 170 biljun fis-sena, li huwa l-ekwivalenti għal 15,2 % tal-introtju totali mill-VAT. Il-frodi transkonfinali waħedha tammonta għal EUR 50 biljun fis-sena. |
| --- | --- |

3.3.1.

Il-KESE jilqa’ l-enfasi fuq li jitnaqqas id-distakk tal-VAT u tiġi indirizzata s-suxxettibbiltà tas-sistema tal-VAT għall-frodi, b’mod partikolari minħabba li t-telf għall-awtoritajiet jammonta għal EUR 170 biljun fis-sena, li huwa l-ekwivalenti għal 15,2 % tal-introtju totali mill-VAT. Il-frodi transkonfinali waħedha tammonta għal EUR 50 biljun fis-sena.

| 3.3.2. | Huwa importanti li dan l-għan isir prijorità u li jinkisbu riżultati mingħajr dewmien. Mingħajr preġudizzju għal diversi azzjonijiet previsti fil-Pjan ta’ Azzjoni f’dan ir-rigward, il-KESE jistaqsi jekk għandhomx jintużaw għodod addizjonali, skont l-eżempju tal-impenji internazzjonali reċenti dwar it-tassazzjoni diretta, inklużi dawk dwar l-iskambju ta’ informazzjoni u l-pjani tal-Kummissjoni (10) sabiex tiġi miġġielda l-evażjoni fiskali. |
| --- | --- |

3.3.2.

Huwa importanti li dan l-għan isir prijorità u li jinkisbu riżultati mingħajr dewmien. Mingħajr preġudizzju għal diversi azzjonijiet previsti fil-Pjan ta’ Azzjoni f’dan ir-rigward, il-KESE jistaqsi jekk għandhomx jintużaw għodod addizjonali, skont l-eżempju tal-impenji internazzjonali reċenti dwar it-tassazzjoni diretta, inklużi dawk dwar l-iskambju ta’ informazzjoni u l-pjani tal-Kummissjoni (10) sabiex tiġi miġġielda l-evażjoni fiskali.

| 3.3.3. | Bl-istess mod, il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi qawwija fuq il-karatteristiċi intrinsiċi tas-sistema definittiva tal-VAT f’termini tas-suxxettibilità tagħha għal frodi. Il-fatt li l-frodi tista’ tiġi mnaqqsa b’mod konsiderevoli (11) billi tiġi applikata sistema ta’ pagamenti li jseħħu gradwalment għal operazzjonijiet transkonfinali ma jfissirx li għandna nieqfu hemm u ma nagħmlu xejn biex intejbuha. |
| --- | --- |

3.3.3.

Bl-istess mod, il-KESE jemmen li għandu jkun hemm enfasi qawwija fuq il-karatteristiċi intrinsiċi tas-sistema definittiva tal-VAT f’termini tas-suxxettibilità tagħha għal frodi. Il-fatt li l-frodi tista’ tiġi mnaqqsa b’mod konsiderevoli (11) billi tiġi applikata sistema ta’ pagamenti li jseħħu gradwalment għal operazzjonijiet transkonfinali ma jfissirx li għandna nieqfu hemm u ma nagħmlu xejn biex intejbuha.

| 3.3.4. | Ir-regoli l-ġodda, sorveljanza xierqa u kontroll akbar bl-użu tal-mezzi meħtieġa ta’ infurzar, inklużi l-mezzi ġudizjarji, għandhom b’mod konsistenti jwasslu għal sistema tal-VAT aktar komprensiva li tkun applikata b’aktar effikaċja. |
| --- | --- |

3.3.4.

Ir-regoli l-ġodda, sorveljanza xierqa u kontroll akbar bl-użu tal-mezzi meħtieġa ta’ infurzar, inklużi l-mezzi ġudizjarji, għandhom b’mod konsistenti jwasslu għal sistema tal-VAT aktar komprensiva li tkun applikata b’aktar effikaċja.

| 3.3.5. | Għall-KESE, huwa importanti li għandhom jittieħdu miżuri mmirati biex jingħalaq id-distakk tal-VAT u tiġi miġġielda l-frodi. Miżuri biex jitnaqqas id-distakk għandhom ikunu kompatibbli mal-prinċipju tal-proporzjonalità u jtejbu l-funzjonament tas-suq intern. L-intrapriżi “bona fide” għandhom ikunu protetti u m’għandhom jiġu imposti l-ebda miżuri eċċessivi fuqhom. |
| --- | --- |

3.3.5.

Għall-KESE, huwa importanti li għandhom jittieħdu miżuri mmirati biex jingħalaq id-distakk tal-VAT u tiġi miġġielda l-frodi. Miżuri biex jitnaqqas id-distakk għandhom ikunu kompatibbli mal-prinċipju tal-proporzjonalità u jtejbu l-funzjonament tas-suq intern. L-intrapriżi “bona fide” għandhom ikunu protetti u m’għandhom jiġu imposti l-ebda miżuri eċċessivi fuqhom.

| 3.3.6. | Nuqqasijiet u lakuni fis-sistema attwali, bħall-eżenzjoni għall-importazzjoni ta’ kunsinni żgħar minn fornituri li mhumiex fl-UE, joħolqu kundizzjonijiet mhux indaqs, jgħawwġu s-suq u jwasslu għal telf sostanzjali ta’ introjtu għall-awtoritajiet (stmat għal EUR 3 biljun fis-sena). Jekk tali skema tkun ikkunsidrata fundamentalment inadegwata f’sistema moderna tal-VAT, imbagħad il-Kumitat jitlob, fid-dawl tal-ispejjeż, għal approċċ varjat fejn it-tranżazzjonijiet li verament ma jkollhom l-ebda effett ta’ distorsjoni fuq is-suq jistgħu jkunu eżentati, bħal fil-każ, pereżempju, ta’ kunsinni zgħar u sporadiċi ta’ valur baxx għal finijiet purament privati. |
| --- | --- |

3.3.6.

Nuqqasijiet u lakuni fis-sistema attwali, bħall-eżenzjoni għall-importazzjoni ta’ kunsinni żgħar minn fornituri li mhumiex fl-UE, joħolqu kundizzjonijiet mhux indaqs, jgħawwġu s-suq u jwasslu għal telf sostanzjali ta’ introjtu għall-awtoritajiet (stmat għal EUR 3 biljun fis-sena). Jekk tali skema tkun ikkunsidrata fundamentalment inadegwata f’sistema moderna tal-VAT, imbagħad il-Kumitat jitlob, fid-dawl tal-ispejjeż, għal approċċ varjat fejn it-tranżazzjonijiet li verament ma jkollhom l-ebda effett ta’ distorsjoni fuq is-suq jistgħu jkunu eżentati, bħal fil-każ, pereżempju, ta’ kunsinni zgħar u sporadiċi ta’ valur baxx għal finijiet purament privati.

| 3.3.7. | Jista’ jinsilet tagħlim mill-passat. F’dan ir-rigward, jista’ jitqies, fil-futur, kemm tkun adegwata valutazzjoni wiesgħa tas-sistema tal-VAT: mhux biss tar-regoli tagħha u ta’ kif taħdem, iżda wkoll, b’mod aktar ġenerali, ta’ jekk tilħaqx ir-rekwiżiti tal-ekonomija u tal-awtoritajiet, u ta’ kif tikkontribwixxi għall-proġett Ewropew. Valutazzjoni bħal din tista’ titwettaq f’intervalli regolari. |
| --- | --- |

3.3.7.

Jista’ jinsilet tagħlim mill-passat. F’dan ir-rigward, jista’ jitqies, fil-futur, kemm tkun adegwata valutazzjoni wiesgħa tas-sistema tal-VAT: mhux biss tar-regoli tagħha u ta’ kif taħdem, iżda wkoll, b’mod aktar ġenerali, ta’ jekk tilħaqx ir-rekwiżiti tal-ekonomija u tal-awtoritajiet, u ta’ kif tikkontribwixxi għall-proġett Ewropew. Valutazzjoni bħal din tista’ titwettaq f’intervalli regolari.

3.4.   Kunsiderazzjoni ta’ numru ta’ żviluppi ġodda fil-qasam tal-kummerċ elettroniku u t-tipi ta’ negozji

| 3.4.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fokus tal-Pjan ta’ Azzjoni fuq mudelli ta’ negozju innovattivi u l-progress teknoloġiku f’ambjent dejjem aktar diġitali. B’mod aktar ġenerali, huwa essenzjali li jitqiesu l-iżviluppi ewlenin u ta’ prospettiva kollha. Barra minn hekk, dan jagħmel is-sistema definittiva tal-VAT aktar adattata għall-ħtiġijiet tal-futur. |
| --- | --- |

3.4.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fokus tal-Pjan ta’ Azzjoni fuq mudelli ta’ negozju innovattivi u l-progress teknoloġiku f’ambjent dejjem aktar diġitali. B’mod aktar ġenerali, huwa essenzjali li jitqiesu l-iżviluppi ewlenin u ta’ prospettiva kollha. Barra minn hekk, dan jagħmel is-sistema definittiva tal-VAT aktar adattata għall-ħtiġijiet tal-futur.

| 3.4.2. | Għall-KESE, l-aktar punt importanti hawnhekk huwa li, f’dawn iċ-ċirkostanzi, ir-regoli tal-VAT għandhom ikunu stabbiliti b’tali mod li jiżguraw iċ-ċarezza u ċ-ċertezza għall-partijiet interessati kollha. |
| --- | --- |

3.4.2.

Għall-KESE, l-aktar punt importanti hawnhekk huwa li, f’dawn iċ-ċirkostanzi, ir-regoli tal-VAT għandhom ikunu stabbiliti b’tali mod li jiżguraw iċ-ċarezza u ċ-ċertezza għall-partijiet interessati kollha.

| 3.4.3. | Bl-istess mod, għandu jkun żgurat li l-fornituri kollha li joffru l-istess prodotti jew servizzi – transkonfinali jew mhumiex – jiġu ttrattati bl-istess mod, irrispettivament minn jekk humiex isegwu l-aħħar żviluppi (approċċ diġitali), jew humiex qegħdin isegwu mezzi u metodi aktar tradizzjonali (fiżiċi). Il-KESE jirrakkomanda li jiġu implimentati miżuri ta’ semplifikazzjoni bħal-limitu komuni tal-VAT fl-UE kollha sabiex jiġu megħjuna l-istart-ups fil-kummerċ elettroniku, u jappella li dawn ikunu miftuħa għall-SMEs kollha. |
| --- | --- |

3.4.3.

Bl-istess mod, għandu jkun żgurat li l-fornituri kollha li joffru l-istess prodotti jew servizzi – transkonfinali jew mhumiex – jiġu ttrattati bl-istess mod, irrispettivament minn jekk humiex isegwu l-aħħar żviluppi (approċċ diġitali), jew humiex qegħdin isegwu mezzi u metodi aktar tradizzjonali (fiżiċi). Il-KESE jirrakkomanda li jiġu implimentati miżuri ta’ semplifikazzjoni bħal-limitu komuni tal-VAT fl-UE kollha sabiex jiġu megħjuna l-istart-ups fil-kummerċ elettroniku, u jappella li dawn ikunu miftuħa għall-SMEs kollha.

3.5.   Jitqiesu l-ħtiġijiet tal-SMEs

| 3.5.1. | Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon u jenfasizza l-konsiderazzjoni mogħtija mill-Pjan ta’ Azzjoni għall-SMEs. Huwa importanti u meħtieġ li l-Pjan ta’ Azzjoni jipprevedi sensiela sħiħa ta’ miżuri speċifiċi b’regoli ġusti u xierqa għall-SMEs. Dan il-punt diġà sar xi mkien ieħor f’din l-Opinjoni. |
| --- | --- |

3.5.1.

Il-Kumitat jilqa’ b’sodisfazzjon u jenfasizza l-konsiderazzjoni mogħtija mill-Pjan ta’ Azzjoni għall-SMEs. Huwa importanti u meħtieġ li l-Pjan ta’ Azzjoni jipprevedi sensiela sħiħa ta’ miżuri speċifiċi b’regoli ġusti u xierqa għall-SMEs. Dan il-punt diġà sar xi mkien ieħor f’din l-Opinjoni.

| 3.5.2. | L-intenzjoni li jiġi inkluż pakkett wiesa’ ta’ miżuri ta’ semplifikazzjoni għall-benefiċċju tagħhom hija milqugħa tajjeb. Madankollu, dawn l-intenzjonijiet kif stipulati fil-Pjan ta’ Azzjoni jeħtieġu li jkomplu jiġu ċċarati u jissaħħu. Għall-KESE, huwa importanti li l-SMEs jiġu involuti f’dan mill-bidu. |
| --- | --- |

3.5.2.

L-intenzjoni li jiġi inkluż pakkett wiesa’ ta’ miżuri ta’ semplifikazzjoni għall-benefiċċju tagħhom hija milqugħa tajjeb. Madankollu, dawn l-intenzjonijiet kif stipulati fil-Pjan ta’ Azzjoni jeħtieġu li jkomplu jiġu ċċarati u jissaħħu. Għall-KESE, huwa importanti li l-SMEs jiġu involuti f’dan mill-bidu.

| 3.5.3. | Għall-intrapriżi agrikoli, ikun mixtieq li l-għażla attwali ta’ għoti ta’ kumpens għall-VAT imħallsa fuq ċertu xiri tinbidel f’obbligu għall-Istati Membri kollha. Fl-istess ħin, it-trasformazzjoni ta’ prodotti agrikoli minn organizzazzjonijiet ta’ produtturi agrikoli jew assoċjazzjonijiet simili għandha titqiegħed fuq l-istess livell ma’ produzzjoni agrikola. |
| --- | --- |

3.5.3.

Għall-intrapriżi agrikoli, ikun mixtieq li l-għażla attwali ta’ għoti ta’ kumpens għall-VAT imħallsa fuq ċertu xiri tinbidel f’obbligu għall-Istati Membri kollha. Fl-istess ħin, it-trasformazzjoni ta’ prodotti agrikoli minn organizzazzjonijiet ta’ produtturi agrikoli jew assoċjazzjonijiet simili għandha titqiegħed fuq l-istess livell ma’ produzzjoni agrikola.

3.6.   Miżuri dwar rati mnaqqsa

| 3.6.1. | Fir-rigward ta’ aktar flessibbiltà dwar ir-rati mnaqqsa, il-Kumitat jenfasizza t-tħassib tiegħu li din tista’ twassal għal iktar frammentazzjoni tar-rati tal-VAT bejn l-Istati Membri, li tista’ tkun ta’ ħsara għaċ-ċarezza u l-applikabbiltà tas-sistema, b’mod partikolari għall-SMEs. |
| --- | --- |

3.6.1.

Fir-rigward ta’ aktar flessibbiltà dwar ir-rati mnaqqsa, il-Kumitat jenfasizza t-tħassib tiegħu li din tista’ twassal għal iktar frammentazzjoni tar-rati tal-VAT bejn l-Istati Membri, li tista’ tkun ta’ ħsara għaċ-ċarezza u l-applikabbiltà tas-sistema, b’mod partikolari għall-SMEs.

| 3.6.2. | Il-Kumitat mhux ser jagħti l-fehma tiegħu għalissa fir-rigward taż-żewġ għażliet stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni, peress li hemm bżonn ta’ aktar informazzjoni dwar l-għażliet proposti, kif ser jaħdmu u liema huma r-regoli li jkunu soġġetti għalihom. Il-Kumitat għalhekk jippreferi li jistabbilixxi għadd ta’ karratteristiċi għas-sistema futura. Din għandha tgħaqqad flimkien il-flessibilità u ċ-ċertezza legali, għandha tkun trasparenti, u l-għadd ta’ rati mnaqqsa u eżenzjonijiet għandu jkun limitat. Fiċ-ċirkostanzi attwali, u fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli bħalissa, il-Kumitat jippreferi l-għażla nru 1 (12), peress li hija l-iktar waħda konformi mal-kriterji msemmija qabel. |
| --- | --- |

3.6.2.

Il-Kumitat mhux ser jagħti l-fehma tiegħu għalissa fir-rigward taż-żewġ għażliet stabbiliti fil-Pjan ta’ Azzjoni, peress li hemm bżonn ta’ aktar informazzjoni dwar l-għażliet proposti, kif ser jaħdmu u liema huma r-regoli li jkunu soġġetti għalihom. Il-Kumitat għalhekk jippreferi li jistabbilixxi għadd ta’ karratteristiċi għas-sistema futura. Din għandha tgħaqqad flimkien il-flessibilità u ċ-ċertezza legali, għandha tkun trasparenti, u l-għadd ta’ rati mnaqqsa u eżenzjonijiet għandu jkun limitat. Fiċ-ċirkostanzi attwali, u fuq il-bażi tal-informazzjoni disponibbli bħalissa, il-Kumitat jippreferi l-għażla nru 1 (12), peress li hija l-iktar waħda konformi mal-kriterji msemmija qabel.

| 3.6.3. | Il-Kumitat jitlob li jitqiesu r-rwol u l-importanza strateġika tal-intrapriżi soċjali (13) fis-sistema definittiva tal-VAT tal-futur. F’dan ir-rigward, tista’ titqies ir-reviżjoni tal-punt 15 tal-Anness III tad-Direttiva 112/2006 jew li tiżdied dispożizzjoni ġdida dwar l-applikazzjoni ta’ rata mnaqqsa għas-servizzi soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni għal persuni żvantaġġati pprovduti minn istituzzjonijiet rikonoxxuti bħala ddedikati għall-benesseri soċjali. B’mod partikolari, għandha tingħata konsiderazzjoni li jiġu eżentati, jew li tiġi applikata rata baxxa, il-prodotti u s-servizzi għall-persuni b’diżabilità u l-persuni żvantaġġati fis-sistema ġdida tal-VAT. |
| --- | --- |

3.6.3.

Il-Kumitat jitlob li jitqiesu r-rwol u l-importanza strateġika tal-intrapriżi soċjali (13) fis-sistema definittiva tal-VAT tal-futur. F’dan ir-rigward, tista’ titqies ir-reviżjoni tal-punt 15 tal-Anness III tad-Direttiva 112/2006 jew li tiżdied dispożizzjoni ġdida dwar l-applikazzjoni ta’ rata mnaqqsa għas-servizzi soċjali, tas-saħħa u tal-edukazzjoni għal persuni żvantaġġati pprovduti minn istituzzjonijiet rikonoxxuti bħala ddedikati għall-benesseri soċjali. B’mod partikolari, għandha tingħata konsiderazzjoni li jiġu eżentati, jew li tiġi applikata rata baxxa, il-prodotti u s-servizzi għall-persuni b’diżabilità u l-persuni żvantaġġati fis-sistema ġdida tal-VAT.

| 3.6.4. | Huwa importanti wkoll li jinżammu l-eżenzjonijiet eżistenti tal-VAT għall-organizzazzjonijiet volontarji li diġà ġew awtorizzati f’numru ta’ Stati Membri, minħabba n-natura partikolari tal-organizzazzjonijiet ikkonċernati u n-nuqqas ta’ komponent transkonfinali. |
| --- | --- |

3.6.4.

Huwa importanti wkoll li jinżammu l-eżenzjonijiet eżistenti tal-VAT għall-organizzazzjonijiet volontarji li diġà ġew awtorizzati f’numru ta’ Stati Membri, minħabba n-natura partikolari tal-organizzazzjonijiet ikkonċernati u n-nuqqas ta’ komponent transkonfinali.

| 3.6.5. | Fil-qafas tad-Direttiva dwar il-VAT riveduta, tista’ tiġi analizzata wkoll il-possibbiltà ta’ Stati Membri individwali li japplikaw rati ogħla tal-VAT mir-rata standard għall-prodotti ta’ lussu, u jekk dan huwa l-każ, liema regoli għandhom japplikaw f’dan il-każ. |
| --- | --- |

3.6.5.

Fil-qafas tad-Direttiva dwar il-VAT riveduta, tista’ tiġi analizzata wkoll il-possibbiltà ta’ Stati Membri individwali li japplikaw rati ogħla tal-VAT mir-rata standard għall-prodotti ta’ lussu, u jekk dan huwa l-każ, liema regoli għandhom japplikaw f’dan il-każ.

| 3.6.6 | Id-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tagħti rati speċjali mnaqqsa tal-VAT u derogi għal ċerti gżejjer Ewropej u żoni remoti bħala kontrobilanċ għall-iżvantaġġi natural, ekonomiċii u demografiċi permanenti tagħhom. Minħabba l-importanza ta’ dawn ir-reġimi għall-intrapriżi fil-gżejjer u l-ekonomiji lokali, il-Kumitat jappella biex dawn jitkomplew. |
| --- | --- |

3.6.6

Id-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE tagħti rati speċjali mnaqqsa tal-VAT u derogi għal ċerti gżejjer Ewropej u żoni remoti bħala kontrobilanċ għall-iżvantaġġi natural, ekonomiċii u demografiċi permanenti tagħhom. Minħabba l-importanza ta’ dawn ir-reġimi għall-intrapriżi fil-gżejjer u l-ekonomiji lokali, il-Kumitat jappella biex dawn jitkomplew.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Dan li ġej huwa b’mod ġenerali bbażat fuq il-Pjan ta’ Azzjoni.

1

(2)  Seba’ huma stabbiliti fil-Pjan u għoxrin fid-dokument imsejjaħ 20 measures to tackle the VAT gap (20 miżura biex tiġi indirizzata d-distakk fil-VAT – mhux disponibbli bil-Malti). Ara http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/taxation/tax_cooperation/vat_gap/2016-03_20_measures_en.pdf

2

20 measures to tackle the VAT gap (

(3)  Il-prinċipju tal-“pajjiż destinatarju”.

3

(4)  Ara punt 2.4 hawn fuq.

4

(5)  Ġeneralment jintuża t-terminu Ingliż “reverse charge”

5

(6)  Ara l-punt 3.1.3.

6

(7)  Ara l-punt 2.4.4 hawn fuq.

7

(8)  Pereżempju, fis-settur tal-kura tas-saħħa, l-intrapriżi privati normalment iridu japplikaw il-VAT, filwaqt li l-fornituri pubbliċi ta’ spiss huma eżentati.

8

(9)  Fil-verżjoni attwali tal-Pjan. Ara l-aħħar paragrafu tal-punt 4.

9

(10)  Ara l-Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li tistabbilixxi regoli kontra prattiki tal-evitar tat-taxxa li jaffettwaw direttament il-funzjonament tas-suq intern, ippubblikata mill-Kummissjoni fit-28 ta’ Jannar 2016 (magħrufa bħala d-Direttiva kontra l-BEPS). Ara http://eur-lex.europa.eu/legal-content/MT/TXT/HTML/?uri=CELEX:52016PC0026&from=EN u http://europa.eu/rapid/press-release_IP-16-159_mt.htm; F’dan ir-rigward ara wkoll l-Opinjoni tal-KESE ECO/405 tat-28 ta’ April 2016 dwar il-pakkett kontra l-evitar tat-taxxa (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 93).

10

(11)  B’madwar EUR 40 biljun jew 80 %.

11

(12)  L-għażla nru 1 tinvolvi “l-estensjoni u r-reviżjoni regolari tal-lista ta’ prodotti u servizzi eliġibbli għar-rati mnaqqsa”.

12

(13)  Dwar l-importanza tal-ekonomija soċjali, ara l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar Inizjattiva għan-negozju soċjali – Il-ħolqien ta’ klima favorevoli għall-intrapriżi soċjali, il-partijiet interessati ewlenin fl-ekonomija soċjali u l-innovazzjoni (COM(2011) 682 final).

13

Inizjattiva għan-negozju soċjali – Il-ħolqien ta’ klima favorevoli għall-intrapriżi soċjali, il-partijiet interessati ewlenin fl-ekonomija soċjali u l-innovazzjoni

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/50 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/50

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-Industrija 4.0 u t-trasformazzjoni diġitali: it-triq ’il quddiem”

[COM(2016) 180 final]

(2016/C 389/07)

Relatur:

is-Sur Joost VAN IERSEL

Korelatur:

is-Sur Nicola KONSTANTINOU

Nhar id-19 ta’ April 2016, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“L-Industrija 4.0 u t-trasformazzjoni diġitali: it-triq ‘il quddiem”

[COM(2016) 180 final].

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-22 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tal-14 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’98 vot favur, u l-ebda astensjoni.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kbir il-Komunikazzjoni dwar “Id-Diġitalizzazzjoni tal-Industrija Ewropea” (1). Jikkunsidra l-pakkett kollu (2) bħala l-ewwel pass fi programm ta’ ħidma Ewropew vast li għandu jitwettaq f’kooperazzjoni mill-qrib u reċiproka bejn il-partijiet interessati kollha pubbliċi u privati. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kbir il-Komunikazzjoni dwar “Id-Diġitalizzazzjoni tal-Industrija Ewropea” (1). Jikkunsidra l-pakkett kollu (2) bħala l-ewwel pass fi programm ta’ ħidma Ewropew vast li għandu jitwettaq f’kooperazzjoni mill-qrib u reċiproka bejn il-partijiet interessati kollha pubbliċi u privati.

| 1.2. | Il-KESE japprezza l-viżjoni strateġika koerenti u ambizzjuża fil-politika industrijali li toħroġ fid-dieher fil-Komunikazzjoni u l-enfasi tagħha fuq erba’ kwistjonijiet prinċipali: (1) teknoloġiji u pjattaformi; (2) standards u arkitetturi ta’ referenza; (3) koeżjoni ġeografika, inkorporata f’netwerk ta’ ċentri ta’ innovazzjoni reġjonali; (4) ħiliet fil-livelli kollha. |
| --- | --- |

1.2.

Il-KESE japprezza l-viżjoni strateġika koerenti u ambizzjuża fil-politika industrijali li toħroġ fid-dieher fil-Komunikazzjoni u l-enfasi tagħha fuq erba’ kwistjonijiet prinċipali: (1) teknoloġiji u pjattaformi; (2) standards u arkitetturi ta’ referenza; (3) koeżjoni ġeografika, inkorporata f’netwerk ta’ ċentri ta’ innovazzjoni reġjonali; (4) ħiliet fil-livelli kollha.

| 1.3. | L-urġenza tirriżulta mill-analiżi mwettqa mill-KE. Din tenfasizza l-aspetti pożittivi tal-industrija diġitali Ewropea, iżda tesprimi bl-istess mod l-biża’ li l-valur miżjud jista’ jiċċaqlaq b’mod massiv minn atturi industrijali lejn is-sidien ta’ pjattaformi diġitali proprjetarji, u tenfasizza n-nuqqas ta’ standards komuni u soluzzjonijiet interoperabbli. Hemm ukoll ħtieġa kbira għal ħiliet diġitali. |
| --- | --- |

1.3.

L-urġenza tirriżulta mill-analiżi mwettqa mill-KE. Din tenfasizza l-aspetti pożittivi tal-industrija diġitali Ewropea, iżda tesprimi bl-istess mod l-biża’ li l-valur miżjud jista’ jiċċaqlaq b’mod massiv minn atturi industrijali lejn is-sidien ta’ pjattaformi diġitali proprjetarji, u tenfasizza n-nuqqas ta’ standards komuni u soluzzjonijiet interoperabbli. Hemm ukoll ħtieġa kbira għal ħiliet diġitali.

| 1.4. | L-Industrija 4.0 hija essenzjalment proċess minn isfel għal fuq. Iżda s-settur pubbliku għandu jiżviluppa orjentazzjonijiet strateġiċi u għandu rwol deċiżiv bħala regolatur, faċilitatur u sostenitur finanzjarju. |
| --- | --- |

1.4.

L-Industrija 4.0 hija essenzjalment proċess minn isfel għal fuq. Iżda s-settur pubbliku għandu jiżviluppa orjentazzjonijiet strateġiċi u għandu rwol deċiżiv bħala regolatur, faċilitatur u sostenitur finanzjarju.

| 1.5. | Id-Diġitalizzazzjoni u l-Industrija 4.0 jaffettwaw bil-kbir il-mudelli kummerċjali u l-kuntest sħiħ li fih joperaw bħalissal-kumpaniji. Is-sensibilizzazzjoni u sens ta’ għan komuni fost il-partijiet interessati kollha huma ta’ importanza ewlenija: barra min-negozju, dan ifisser l-imsieħba soċjali fil-livelli kollha, il-qasam akkademiku, l-istituti tar-riċerka, l-atturi pubbliċi reġjonali u lokali, is-settur edukattiv u l-konsumaturi. |
| --- | --- |

1.5.

Id-Diġitalizzazzjoni u l-Industrija 4.0 jaffettwaw bil-kbir il-mudelli kummerċjali u l-kuntest sħiħ li fih joperaw bħalissal-kumpaniji. Is-sensibilizzazzjoni u sens ta’ għan komuni fost il-partijiet interessati kollha huma ta’ importanza ewlenija: barra min-negozju, dan ifisser l-imsieħba soċjali fil-livelli kollha, il-qasam akkademiku, l-istituti tar-riċerka, l-atturi pubbliċi reġjonali u lokali, is-settur edukattiv u l-konsumaturi.

| 1.6. | L-ebda pajjiż Ewropew waħdu ma huwa kapaċi jaħtaf b’suċċess l-opportunitajiet kollha fl-era diġitali. L-Ewropa inġenerali hija l-iskala kritika, kumparabbli ma’ swieq kbar bħall-Istati Uniti u ċ-Ċina. Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija teħtieġ strateġija industrijali komuni għall-UE u l-Istati Membri. Dan għandu jsaħħaħ il-bażi industrijali tal-Ewropa, jiġbed investimenti ġodda u jġib lura lejn l-Ewropa l-investiment u l-impjiegi. Dan se jgħin sabiex jintlaħaq l-objettiv li jiġi żgurat li l-produzzjoni industrijali tirrappreżenta 20 % tal-PNG fl-Ewropa sal-2020. |
| --- | --- |

1.6.

L-ebda pajjiż Ewropew waħdu ma huwa kapaċi jaħtaf b’suċċess l-opportunitajiet kollha fl-era diġitali. L-Ewropa inġenerali hija l-iskala kritika, kumparabbli ma’ swieq kbar bħall-Istati Uniti u ċ-Ċina. Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija teħtieġ strateġija industrijali komuni għall-UE u l-Istati Membri. Dan għandu jsaħħaħ il-bażi industrijali tal-Ewropa, jiġbed investimenti ġodda u jġib lura lejn l-Ewropa l-investiment u l-impjiegi. Dan se jgħin sabiex jintlaħaq l-objettiv li jiġi żgurat li l-produzzjoni industrijali tirrappreżenta 20 % tal-PNG fl-Ewropa sal-2020.

| 1.7. | Ambjent affidabbli u prevedibbli huwa vitali. Negozji ġodda u scaled-ups jistħoqqilhom attenzjoni ffokata. Il-Kunsill, b’mod partikolari l-Kunsill Kompetittività, għandu, fuq l-inizjattiva tal-KE, jiddeċiedi b’mod urġenti dwar strateġija industrijali 4.0 tal-UE u Suq Uniku Diġitali (DSM), li jieħdu post il-frammentazzjoni attwali li tinħoloq minn 28 politika diġitali differenti Id-DSM għandu jkun parti integrali tas-suq uniku mġedded sabiex tiġi evitata l-frammentazzjoni tal-ambjent diġitali Ewropew. |
| --- | --- |

1.7.

Ambjent affidabbli u prevedibbli huwa vitali. Negozji ġodda u scaled-ups jistħoqqilhom attenzjoni ffokata. Il-Kunsill, b’mod partikolari l-Kunsill Kompetittività, għandu, fuq l-inizjattiva tal-KE, jiddeċiedi b’mod urġenti dwar strateġija industrijali 4.0 tal-UE u Suq Uniku Diġitali (DSM), li jieħdu post il-frammentazzjoni attwali li tinħoloq minn 28 politika diġitali differenti Id-DSM għandu jkun parti integrali tas-suq uniku mġedded sabiex tiġi evitata l-frammentazzjoni tal-ambjent diġitali Ewropew.

| 1.8. | Il-kooperazzjoni hija kruċjali. Il-Pjattaformi 4.0 nazzjonali u reġjonali iridu jiġbru flimkien l-atturi rilevanti kollha. Fi ħdan qafas komuni tal-UE, kull waħda minnhom għandha tiżviluppa l-karatteristiċi partikolari tagħha. Sħubijiet ta’ kull tip, is-sinerġiji u r-raggruppamenti, l-arranġamenti transkonfinali u l-istabbiliment ta’ punti ta’ riferiment Ewropej għandhom jiġu promossi. |
| --- | --- |

1.8.

Il-kooperazzjoni hija kruċjali. Il-Pjattaformi 4.0 nazzjonali u reġjonali iridu jiġbru flimkien l-atturi rilevanti kollha. Fi ħdan qafas komuni tal-UE, kull waħda minnhom għandha tiżviluppa l-karatteristiċi partikolari tagħha. Sħubijiet ta’ kull tip, is-sinerġiji u r-raggruppamenti, l-arranġamenti transkonfinali u l-istabbiliment ta’ punti ta’ riferiment Ewropej għandhom jiġu promossi.

| 1.9. | Bl-istess mod, is-sħubijiet pubbliċi privati u proġetti importanti ta’ interess komuni Ewropew (3), kif ukoll inizjattivi tal-gvern elettroniku, għandhom jiġu inkoraġġiti. |
| --- | --- |

1.9.

Bl-istess mod, is-sħubijiet pubbliċi privati u proġetti importanti ta’ interess komuni Ewropew (3), kif ukoll inizjattivi tal-gvern elettroniku, għandhom jiġu inkoraġġiti.

| 1.10. | Id-differenzi li qed jikbru bejn l-Istati Membri f’termini ta’ produzzjoni industrijali u prestazzjoni teknoloġika huma inkwetanti. Il-KESE jħeġġeġ li minflok dan il-kooperazzjoni maħsuba sew għandha tixpruna l-konverġenza. |
| --- | --- |

1.10.

Id-differenzi li qed jikbru bejn l-Istati Membri f’termini ta’ produzzjoni industrijali u prestazzjoni teknoloġika huma inkwetanti. Il-KESE jħeġġeġ li minflok dan il-kooperazzjoni maħsuba sew għandha tixpruna l-konverġenza.

| 1.11. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-EUR 5 biljun ta’ fondi għar-Riċerka u Żvilupp għall-ICT fl-Orizzont 2020, kif ukoll finanzjament minn firxa ta’ fondi Ewropej oħra, inkluż il-Pjan ta’ Investiment Juncker. Il-KE għandha tiċċara kif dawn l-intenzjonijiet politiċi se jidħlu fis-seħħ. |
| --- | --- |

1.11.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-EUR 5 biljun ta’ fondi għar-Riċerka u Żvilupp għall-ICT fl-Orizzont 2020, kif ukoll finanzjament minn firxa ta’ fondi Ewropej oħra, inkluż il-Pjan ta’ Investiment Juncker. Il-KE għandha tiċċara kif dawn l-intenzjonijiet politiċi se jidħlu fis-seħħ.

| 1.12. | Jidher li huma meħtoeġa riżorsi finanzjarji addizzjonali sostanzjali. Il-KE qed issemmi biss ammont ta’ EUR 50 biljun f’investimenti fl-ICT. Dan ifisser involviment finanzjarju serju mis-setturi pubbliċi u privati madwar l-Ewropa. Għadu mhuwiex ċar kif dawn id-dispożizzjonijiet finanzjarji se jiġu implimentati fi skeda ta’ żmien raġonevoli. |
| --- | --- |

1.12.

Jidher li huma meħtoeġa riżorsi finanzjarji addizzjonali sostanzjali. Il-KE qed issemmi biss ammont ta’ EUR 50 biljun f’investimenti fl-ICT. Dan ifisser involviment finanzjarju serju mis-setturi pubbliċi u privati madwar l-Ewropa. Għadu mhuwiex ċar kif dawn id-dispożizzjonijiet finanzjarji se jiġu implimentati fi skeda ta’ żmien raġonevoli.

| 1.13. | L-ekwità privata għandha rwol ċentrali fil-finanzjament. Il-banek għandhom ikunu mħeġġa jagħtu sehemhom fl-Industrija 4.0. Suq Ewropew tal-Kapital komplut għandu jipprovdi appoġġ adatt. |
| --- | --- |

1.13.

L-ekwità privata għandha rwol ċentrali fil-finanzjament. Il-banek għandhom ikunu mħeġġa jagħtu sehemhom fl-Industrija 4.0. Suq Ewropew tal-Kapital komplut għandu jipprovdi appoġġ adatt.

| 1.14. | Prodotti magħmula skont kif iridhom il-klijent bi prezzijiet tal-produzzjoni tal-massa jkunu ta’ benefiċċju kbir għall-utenti u l-konsumaturi. Il-biċċa l-kbira tal-oqsma ta’ konsum personali se jibbenefikaw minn livelli ogħla ta’ prestazzjoni u ta’ kwalità. |
| --- | --- |

1.14.

Prodotti magħmula skont kif iridhom il-klijent bi prezzijiet tal-produzzjoni tal-massa jkunu ta’ benefiċċju kbir għall-utenti u l-konsumaturi. Il-biċċa l-kbira tal-oqsma ta’ konsum personali se jibbenefikaw minn livelli ogħla ta’ prestazzjoni u ta’ kwalità.

| 1.15. | Sfortunatament, il-Komunikazzjoni hija wisq konċiża dwar il-konsegwenzi soċjali konsiderevoli tad-diġitalizzazzjoni fl-industrija. L-effetti netti huma imprevedibbli. Sabiex tiġi evitata soċjetà maqsuma hemm bżonn li tingħata attenzjoni speċifika lil dawk il-ġenerazzjonijiet u gruppi ta’ introjtu li jistgħu jkunu milquta l-iżjed. Għal ħafna oħrajn, se jkun hemm opportunitajiet ġodda. |
| --- | --- |

1.15.

Sfortunatament, il-Komunikazzjoni hija wisq konċiża dwar il-konsegwenzi soċjali konsiderevoli tad-diġitalizzazzjoni fl-industrija. L-effetti netti huma imprevedibbli. Sabiex tiġi evitata soċjetà maqsuma hemm bżonn li tingħata attenzjoni speċifika lil dawk il-ġenerazzjonijiet u gruppi ta’ introjtu li jistgħu jkunu milquta l-iżjed. Għal ħafna oħrajn, se jkun hemm opportunitajiet ġodda.

| 1.16. | Id-diġitalizzazzjoni se jkollha impatt sinifikanti fuq is-suq u l-organizzazzjoni tax-xogħol bħal żieda fl-inugwaljanzi fid-dħul u aċċess limitat għas-sistemi tas-sigurtà soċjali li jistgħu jkunu negattivi jekk ma jiġux kontrobilanċjati tajjeb (4). |
| --- | --- |

1.16.

Id-diġitalizzazzjoni se jkollha impatt sinifikanti fuq is-suq u l-organizzazzjoni tax-xogħol bħal żieda fl-inugwaljanzi fid-dħul u aċċess limitat għas-sistemi tas-sigurtà soċjali li jistgħu jkunu negattivi jekk ma jiġux kontrobilanċjati tajjeb (4).

| 1.17. | L-iżgurar ta’ relazzjonijiet soċjali stabbli, soċjetà koeżiva u forza tax-xogħol edukata sew u motivata, b’introjtu diċenti u impjiegi ta’ kwalità jeħtieġ l-involviment attiv mill-partijiet kollha kkonċernati. Djalogi soċjali u komprensivi fil-livelli kollha – tal-UE, nazzjonali, reġjonali u fil-livell tal-kumpaniji – huma meħtieġa biex jiżguraw adattament ġust għall-impjegati, affettwati mid-diġitalizzazzjoni, b’antiċipazzjoni f’waqtha u appoġġ suffiċjenti għal adattament professjonali. |
| --- | --- |

1.17.

L-iżgurar ta’ relazzjonijiet soċjali stabbli, soċjetà koeżiva u forza tax-xogħol edukata sew u motivata, b’introjtu diċenti u impjiegi ta’ kwalità jeħtieġ l-involviment attiv mill-partijiet kollha kkonċernati. Djalogi soċjali u komprensivi fil-livelli kollha – tal-UE, nazzjonali, reġjonali u fil-livell tal-kumpaniji – huma meħtieġa biex jiżguraw adattament ġust għall-impjegati, affettwati mid-diġitalizzazzjoni, b’antiċipazzjoni f’waqtha u appoġġ suffiċjenti għal adattament professjonali.

| 1.18. | Hemm rabta diretta bejn il-programmi u l-faċilitajiet edukattivi u l-koeżjoni soċjali. Il-ħiliet u l-kwalifiki aġġornati għall-utenti tat-teknoloġija diġitali u t-taħriġ mill-ġdid għall-kisba ta’ ħiliet ġodda huma kwistjonijiet ewlenin. L-imsieħba kummerċjali u soċjali għandhom ikunu involuti mill-qrib fl-iżvilupp ta’ kurrikuli għal kull livell u tip ta’ edukazzjoni. |
| --- | --- |

1.18.

Hemm rabta diretta bejn il-programmi u l-faċilitajiet edukattivi u l-koeżjoni soċjali. Il-ħiliet u l-kwalifiki aġġornati għall-utenti tat-teknoloġija diġitali u t-taħriġ mill-ġdid għall-kisba ta’ ħiliet ġodda huma kwistjonijiet ewlenin. L-imsieħba kummerċjali u soċjali għandhom ikunu involuti mill-qrib fl-iżvilupp ta’ kurrikuli għal kull livell u tip ta’ edukazzjoni.

| 1.19. | Il-KESE jistenna li l-Kummissjoni taġixxi bħala katalist billi timplimenta b’mod effettiv il-pjan strateġiku. Dan jimplika notevolment koordinazzjoni effettiva ta’ approċċi li jikkompetu, l-evitar tal-inċertezza u l-frammentazzjoni tas-suq. Is-Suq Uniku Diġitali huwa l-punt kruċjali. Il-proċess aċċellerat tal-istandardizzazzjoni Ewropea tal-ambjent diġitali se jkun deċiżiv. |
| --- | --- |

1.19.

Il-KESE jistenna li l-Kummissjoni taġixxi bħala katalist billi timplimenta b’mod effettiv il-pjan strateġiku. Dan jimplika notevolment koordinazzjoni effettiva ta’ approċċi li jikkompetu, l-evitar tal-inċertezza u l-frammentazzjoni tas-suq. Is-Suq Uniku Diġitali huwa l-punt kruċjali. Il-proċess aċċellerat tal-istandardizzazzjoni Ewropea tal-ambjent diġitali se jkun deċiżiv.

| 1.20. | Barra minn hekk il-KESE jistenna rwol attiv tal-KE f’dawn l-aspetti:






  — | is-sensibilizzazzjoni fil-partijiet kollha tas-soċjetà biex tiġi promossal-kisba ta’ ħiliet diġitali |
| --- | --- | --- |

1.20.

Barra minn hekk il-KESE jistenna rwol attiv tal-KE f’dawn l-aspetti:

—

is-sensibilizzazzjoni fil-partijiet kollha tas-soċjetà biex tiġi promossal-kisba ta’ ħiliet diġitali

| — | l-analiżi tax-xenarju globali u l-għoti ta’ data statistika mtejba dwar is-servizzi |
| --- | --- |

—

l-analiżi tax-xenarju globali u l-għoti ta’ data statistika mtejba dwar is-servizzi

| — | il-preżentazzjoni ta’ koordinazzjoni effettiva tal-UE bħala eżempju għal gvernijiet nazzjonali |
| --- | --- |

—

il-preżentazzjoni ta’ koordinazzjoni effettiva tal-UE bħala eżempju għal gvernijiet nazzjonali

| — | żieda fil-pressjoni fuq investimenti fl-infrastruttura (telekomunikazzjoni, broadband) |
| --- | --- |

—

żieda fil-pressjoni fuq investimenti fl-infrastruttura (telekomunikazzjoni, broadband)

| — | l-iżgurar li l-implimentazzjoni tal-GDPR (5) mhux se twassal għal diżgwid fis-suq tal-UE |
| --- | --- |

—

l-iżgurar li l-implimentazzjoni tal-GDPR (5) mhux se twassal għal diżgwid fis-suq tal-UE

| — | l-insistenza fuq arranġamenti finanzjarji pubbliċi u privati trasparenti |
| --- | --- |

—

l-insistenza fuq arranġamenti finanzjarji pubbliċi u privati trasparenti

| — | monitoraġġ, stabbiliment ta’ punti ta’ riferiment u evalwazzjoni, inklużi CSRs fis-Semestru annwali |
| --- | --- |

—

monitoraġġ, stabbiliment ta’ punti ta’ riferiment u evalwazzjoni, inklużi CSRs fis-Semestru annwali

| — | il-promozzjoni tal-Pjattaformi 4.0 u s-sħubijiet pubbliċi-privati kif ukoll il-kooperazzjoni fost il-partijiet interessati, inkluż billi jinġabru flimkien fil-livell tal-UE |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni tal-Pjattaformi 4.0 u s-sħubijiet pubbliċi-privati kif ukoll il-kooperazzjoni fost il-partijiet interessati, inkluż billi jinġabru flimkien fil-livell tal-UE

| — | il-promozzjoni ta’ Ċentri tal-Innovazzjoni Diġitali bħala ċentri għat-taħriġ avvanzat tal-forza tax-xogħol |
| --- | --- |

—

il-promozzjoni ta’ Ċentri tal-Innovazzjoni Diġitali bħala ċentri għat-taħriġ avvanzat tal-forza tax-xogħol

| — | l-approfondiment tad-djalogu soċjali tal-UE.biex jiddiskuti l-konsegwenzi fuq is-suq tax-xogħol u l-aġġustamenti possibbli u meħtieġa fil-qasam tal-liġi soċjali u tax-xogħol, b’mod partikolari bil-ħsieb li jiddefinixxi miżuri ekonomiċi u ta’ politika li jiżguraw protezzjoni soċjali għall-ħaddiema kollha (6). |
| --- | --- |

—

l-approfondiment tad-djalogu soċjali tal-UE.biex jiddiskuti l-konsegwenzi fuq is-suq tax-xogħol u l-aġġustamenti possibbli u meħtieġa fil-qasam tal-liġi soċjali u tax-xogħol, b’mod partikolari bil-ħsieb li jiddefinixxi miżuri ekonomiċi u ta’ politika li jiżguraw protezzjoni soċjali għall-ħaddiema kollha (6).

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Id-diġitalizzazzjoni fl-industrija hija parti ċentrali tat-trasformazzjoni usa’ tal-ekonomija li tinkludi r-robotizzazzjoni, ix-xjenzi tal-materjali, u proċessi ta’ produzzjoni ġodda, imsejħa Industrija 4.0. Din il-bidla fundamentali se tibdel b’mod radikali l-kummerċ u s-soċjetà. Reċentement, fl-2014, l-UE kien għad m’għandhiex stampa ċara tal-aspetti ekonomiċi, teknoloġiċi, soċjali u soċjetali tal-Industrija 4.0. Il-KESE ippreżenta lista ta’ miżuri mixtieqa (7). |
| --- | --- |

2.1.

Id-diġitalizzazzjoni fl-industrija hija parti ċentrali tat-trasformazzjoni usa’ tal-ekonomija li tinkludi r-robotizzazzjoni, ix-xjenzi tal-materjali, u proċessi ta’ produzzjoni ġodda, imsejħa Industrija 4.0. Din il-bidla fundamentali se tibdel b’mod radikali l-kummerċ u s-soċjetà. Reċentement, fl-2014, l-UE kien għad m’għandhiex stampa ċara tal-aspetti ekonomiċi, teknoloġiċi, soċjali u soċjetali tal-Industrija 4.0. Il-KESE ippreżenta lista ta’ miżuri mixtieqa (7).

| 2.2. | F’Settembru 2015, il-KESE adotta opinjoni li ddiskutiet il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tad-diġitalizzazzjoni tal-industrija u swieq tax-xogħol li jfixxklu (8). |
| --- | --- |

2.2.

F’Settembru 2015, il-KESE adotta opinjoni li ddiskutiet il-konsegwenzi soċjoekonomiċi tad-diġitalizzazzjoni tal-industrija u swieq tax-xogħol li jfixxklu (8).

A.   
  Żviluppi globali

| 2.3. | Żviluppi trasversali qed iseħħu b’mod partikolari fl-Istati Uniti, iċ-Ċina, l-UE, il-Ġappun u l-Korea. Oħrajn se jsegwu. Il-Big Data, bħala materja prima ġdida, hija katalist għal tendenzi li qed jinbidlu ta’ prodotti u servizzi. Oqsma li preċedentement ma kinux konnessi (9) qed jinteraġixxu, filwaqt li s-settur tas-servizzi (speċjalment diġitali) fil-katini ta’ valur qed jiġġeneraw valur miżjud sostanzjali għall-proċessi ta’ produzzjoni. |
| --- | --- |

2.3.

Żviluppi trasversali qed iseħħu b’mod partikolari fl-Istati Uniti, iċ-Ċina, l-UE, il-Ġappun u l-Korea. Oħrajn se jsegwu. Il-Big Data, bħala materja prima ġdida, hija katalist għal tendenzi li qed jinbidlu ta’ prodotti u servizzi. Oqsma li preċedentement ma kinux konnessi (9) qed jinteraġixxu, filwaqt li s-settur tas-servizzi (speċjalment diġitali) fil-katini ta’ valur qed jiġġeneraw valur miżjud sostanzjali għall-proċessi ta’ produzzjoni.

| 2.4. | Illum, ebda negozju ma jista’ jopera mingħajr strateġija diġitali. Din l-istrateġija taffettwa, b’mod simultanju, prodotti, servizzi u proċessi fl-industrija kollha. Fid-dawl tal-iżvilupp ta’ swieq ġodda, id-diġitalizzazzjoni tal-industrija tiġġenera kompetizzjoni ħarxa bejn il-kumpaniji kif ukoll bejn blokok ekonomiċi. Il-kooperazzjoni ta’ qabel il-kompetizzjoni madwar id-dinja hija komuni fin-negozju wkoll. |
| --- | --- |

2.4.

Illum, ebda negozju ma jista’ jopera mingħajr strateġija diġitali. Din l-istrateġija taffettwa, b’mod simultanju, prodotti, servizzi u proċessi fl-industrija kollha. Fid-dawl tal-iżvilupp ta’ swieq ġodda, id-diġitalizzazzjoni tal-industrija tiġġenera kompetizzjoni ħarxa bejn il-kumpaniji kif ukoll bejn blokok ekonomiċi. Il-kooperazzjoni ta’ qabel il-kompetizzjoni madwar id-dinja hija komuni fin-negozju wkoll.

| 2.5. | Il-miżuri huma xprunati minn strateġija industrijali ffukata, notevolment fl-Istati Uniti u ċ-Ċina, fejn in-negozju jibbenefika minn swieq interni kbar. Din hija “politika għolja”. Fl-2011, l-amministrazzjoni ta’ Obama nediet programm vast u kontinwu dwar teknoloġiji ġodda, b’mod partikolari fl-ICT, li jinvolvi lin-negozji, l-istituti ta’ riċerka u l-universitajiet madwar il-pajjiż. |
| --- | --- |

2.5.

Il-miżuri huma xprunati minn strateġija industrijali ffukata, notevolment fl-Istati Uniti u ċ-Ċina, fejn in-negozju jibbenefika minn swieq interni kbar. Din hija “politika għolja”. Fl-2011, l-amministrazzjoni ta’ Obama nediet programm vast u kontinwu dwar teknoloġiji ġodda, b’mod partikolari fl-ICT, li jinvolvi lin-negozji, l-istituti ta’ riċerka u l-universitajiet madwar il-pajjiż.

| 2.6. | Bħas-soltu, proġetti privati se jgawdu sostanzjalment minn programmi ġodda ta’ teknoloġija li tħabbru dan l-aħħar minn aġenziji Federali. |
| --- | --- |

2.6.

Bħas-soltu, proġetti privati se jgawdu sostanzjalment minn programmi ġodda ta’ teknoloġija li tħabbru dan l-aħħar minn aġenziji Federali.

| 2.7. | L-Istati Uniti beħsiebha tuża t-trasformazzjoni diġitali biex terġa’ tqum fuq saqajha/tirkupra fis-swieq industrijali filwaqt li tieħu vantaġġ mill-kunċett Amerikan ta’ “freedom of operating”, u d-dominanza ta’ atturi dinjija fl-ICT u l-Big Data, bħal Google, Amazon, Microsoft, Cisco u oħrajn (10). |
| --- | --- |

2.7.

L-Istati Uniti beħsiebha tuża t-trasformazzjoni diġitali biex terġa’ tqum fuq saqajha/tirkupra fis-swieq industrijali filwaqt li tieħu vantaġġ mill-kunċett Amerikan ta’ “freedom of operating”, u d-dominanza ta’ atturi dinjija fl-ICT u l-Big Data, bħal Google, Amazon, Microsoft, Cisco u oħrajn (10).

| 2.8. | Konsorzju ta’ kumpaniji industrijali ewlenin qed jaħdem għall-istess għan. Lista tal-aktar 50 kumpanija innovattivi tal-2014 turi li sebgħa mill-ewwel għaxar kumpaniji huma bbażati fl-Istati Uniti (11). |
| --- | --- |

2.8.

Konsorzju ta’ kumpaniji industrijali ewlenin qed jaħdem għall-istess għan. Lista tal-aktar 50 kumpanija innovattivi tal-2014 turi li sebgħa mill-ewwel għaxar kumpaniji huma bbażati fl-Istati Uniti (11).

| 2.9. | L-awtoritajiet Ċiniżi qed jużaw it-trasformazzjoni diġitali biex isaħħu l-pożizzjoni Ċiniża mad-dinja kollha. Dokumenti uffiċjali jenfasizzaw l-għan li jintlaħaq il-livell tal-Istati Uniti. |
| --- | --- |

2.9.

L-awtoritajiet Ċiniżi qed jużaw it-trasformazzjoni diġitali biex isaħħu l-pożizzjoni Ċiniża mad-dinja kollha. Dokumenti uffiċjali jenfasizzaw l-għan li jintlaħaq il-livell tal-Istati Uniti.

| 2.10. | L-ambizzjoni intenzjonata taċ-Ċina hija enfasizzata fi programm trasversali mmexxi mill-istat intitolat Made in China 2025, ibbażat fuq l-objettivi tal-Industrie 4.0 tal-Ġermanja. Dan huwa kunċett totalment ġdid fil-proċessi ekonomiċi u tal-manifattura taċ-Ċina, bi grad għoli ta’ koordinazzjoni fost dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet, l-atturi ekonomiċi u l-forzi ta’ innovazzjoni. |
| --- | --- |

2.10.

L-ambizzjoni intenzjonata taċ-Ċina hija enfasizzata fi programm trasversali mmexxi mill-istat intitolat Made in China 2025, ibbażat fuq l-objettivi tal-Industrie 4.0 tal-Ġermanja. Dan huwa kunċett totalment ġdid fil-proċessi ekonomiċi u tal-manifattura taċ-Ċina, bi grad għoli ta’ koordinazzjoni fost dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet, l-atturi ekonomiċi u l-forzi ta’ innovazzjoni.

| 2.11. | Ġew allokati riżorsi finanzjarji kbar ħafna. Minkejja t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku, dawn il-programmi speċifiċi mhumiex affettwati. |
| --- | --- |

2.11.

Ġew allokati riżorsi finanzjarji kbar ħafna. Minkejja t-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku, dawn il-programmi speċifiċi mhumiex affettwati.

B.   
  Il-qagħda attwali fl-Ewropa

| 2.12. | L-interess fl-Industrija 4.0 żdied b’mod drammatiku. B’mod parallel, id-diġitalizzazzjoni hija prijorità ewlenija tal-Kummissjoni Juncker. Se tesiġi koordinazzjoni ottimali bejn is-servizzi tal-KE. |
| --- | --- |

2.12.

L-interess fl-Industrija 4.0 żdied b’mod drammatiku. B’mod parallel, id-diġitalizzazzjoni hija prijorità ewlenija tal-Kummissjoni Juncker. Se tesiġi koordinazzjoni ottimali bejn is-servizzi tal-KE.

| 2.13. | Enfasi ċara fil-Kunsill Kompetittività hija kruċjali għal sens ta’ skop komuni fost dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livell tal-KE, nazzjonali u reġjonali. Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija u l-Big Data fl-industrija tal-manifattura Ewropea iridu jiżguraw pożizzjoni b’saħħitha għall-futur. Essenzjalment dan huwa proċess minn isfel għal fuq li jinvolvi lill-partijiet interessati kollha. Is-settur pubbliku jmexxi bħala regolatur, faċilitatur u sostenitur finanzjarju. |
| --- | --- |

2.13.

Enfasi ċara fil-Kunsill Kompetittività hija kruċjali għal sens ta’ skop komuni fost dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet fil-livell tal-KE, nazzjonali u reġjonali. Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija u l-Big Data fl-industrija tal-manifattura Ewropea iridu jiżguraw pożizzjoni b’saħħitha għall-futur. Essenzjalment dan huwa proċess minn isfel għal fuq li jinvolvi lill-partijiet interessati kollha. Is-settur pubbliku jmexxi bħala regolatur, faċilitatur u sostenitur finanzjarju.

| 2.14. | Mill-2011, l-inizjattiva ġiet mill-Ġermanja permezz tal-isforzi magħquda tal-Gvern Federali, il-qasam akkademiku u n-negozju. Wara t-tnedija ta’ Industrie 4.0 fl-2013, il-proċess ġie simplifikat fi Plattform 4.0 u ftehim ta’ kooperazzjoni bejn il-gvern, in-negozju u t-trejdjunjins. In-negozju qed ikun dejjem iktar involut f’inizjattivi trasversali, ħafna drabi f’kooperazzjoni ma’ awtoritajiet reġjonali. |
| --- | --- |

2.14.

Mill-2011, l-inizjattiva ġiet mill-Ġermanja permezz tal-isforzi magħquda tal-Gvern Federali, il-qasam akkademiku u n-negozju. Wara t-tnedija ta’ Industrie 4.0 fl-2013, il-proċess ġie simplifikat fi Plattform 4.0 u ftehim ta’ kooperazzjoni bejn il-gvern, in-negozju u t-trejdjunjins. In-negozju qed ikun dejjem iktar involut f’inizjattivi trasversali, ħafna drabi f’kooperazzjoni ma’ awtoritajiet reġjonali.

| 2.15. | Sadanittant, hemm Industrie 4.0 fl-Awstrija, L’Industrie du Futur fi Franza, Catapult fir-Renju Unit, Smart Industry fin-Netherlands, u oħrajn. Hija xena varjata, kull pajjiż jiżviluppa l-viżjoni tiegħu rigward il-4.0 u l-futur tal-industrija. L-intensità tal-kooperazzjoni u sens ta’ urġenza, madankollu, huma differenti ħafna minn pajjiż għall-ieħor. |
| --- | --- |

2.15.

Sadanittant, hemm Industrie 4.0 fl-Awstrija, L’Industrie du Futur fi Franza, Catapult fir-Renju Unit, Smart Industry fin-Netherlands, u oħrajn. Hija xena varjata, kull pajjiż jiżviluppa l-viżjoni tiegħu rigward il-4.0 u l-futur tal-industrija. L-intensità tal-kooperazzjoni u sens ta’ urġenza, madankollu, huma differenti ħafna minn pajjiż għall-ieħor.

| 2.16. | Inizjattivi nazzjonali, reġjonali u lokali (bliet!) huma kumplementari. Il-KE ġustament qed tipprevedi arranġamenti u sħubijiet transkonfinali kif ukoll l-iskambju tal-aħjar prattiki. |
| --- | --- |

2.16.

Inizjattivi nazzjonali, reġjonali u lokali (bliet!) huma kumplementari. Il-KE ġustament qed tipprevedi arranġamenti u sħubijiet transkonfinali kif ukoll l-iskambju tal-aħjar prattiki.

| 2.17. | Kumpaniji kbar u ta’ daqs medju speċjalizzati qegħdin imexxu. Preokkupazzjonijiet ewlenin huma d-differenzi kbar bejn il-pajjiżi, għarfien nieqes jew mhux biżżejjed fl-SMEs u l-parteċipazzjoni tal-pubbliku b’ritmu bil-mod wisq. Kwistjoni li hija ta’ sfida kbira hija l-frammentazzjoni tas-suq Ewropew u x-xenarju Ewropew ta’ tħassib tas-soltu ta’ 28 politika industrijali u diġitali. |
| --- | --- |

2.17.

Kumpaniji kbar u ta’ daqs medju speċjalizzati qegħdin imexxu. Preokkupazzjonijiet ewlenin huma d-differenzi kbar bejn il-pajjiżi, għarfien nieqes jew mhux biżżejjed fl-SMEs u l-parteċipazzjoni tal-pubbliku b’ritmu bil-mod wisq. Kwistjoni li hija ta’ sfida kbira hija l-frammentazzjoni tas-suq Ewropew u x-xenarju Ewropew ta’ tħassib tas-soltu ta’ 28 politika industrijali u diġitali.

| 2.18. | Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija u Industrija 4.0 jiġbru fihom ħafna aktar mit-teknoloġija biss. In-negozju jrid jipprepara għal bidliet radikali minħabba firxa ta’ fatturi: ħeffa, skala u nuqqas ta’ prevedibilità tal-produzzjoni kif ukoll aktar frammentazzjoni u orjentament mill-ġdid tal-ktajjen ta’ valur, relazzjonijiet ġodda bejn l-istituzzjonijiet ta’ riċerka, ta’ edukazzjoni ogħla u s-settur privat, mudelli kummerċjali ġodda, rabtiet ġodda bejn kumpaniji kbar u iżgħar, modi ġodda ta’ kooperazzjoni bejn il-livelli kollha tan-negozju (disinn, produzzjoni, bejgħ, loġistika, manutenzjoni), il-ħtieġa għal ħiliet aġġornati u ġodda flimkien ma’ metodi ġodda ta’ ħidma, kif ukoll rabtiet iktar mill-qrib bejn in-negozju u l-utent. B’mod partikolari s-setturi tradizzjonali huma mhedda minn kunċetti kompletament ġodda (12). |
| --- | --- |

2.18.

Id-diġitalizzazzjoni tal-industrija u Industrija 4.0 jiġbru fihom ħafna aktar mit-teknoloġija biss. In-negozju jrid jipprepara għal bidliet radikali minħabba firxa ta’ fatturi: ħeffa, skala u nuqqas ta’ prevedibilità tal-produzzjoni kif ukoll aktar frammentazzjoni u orjentament mill-ġdid tal-ktajjen ta’ valur, relazzjonijiet ġodda bejn l-istituzzjonijiet ta’ riċerka, ta’ edukazzjoni ogħla u s-settur privat, mudelli kummerċjali ġodda, rabtiet ġodda bejn kumpaniji kbar u iżgħar, modi ġodda ta’ kooperazzjoni bejn il-livelli kollha tan-negozju (disinn, produzzjoni, bejgħ, loġistika, manutenzjoni), il-ħtieġa għal ħiliet aġġornati u ġodda flimkien ma’ metodi ġodda ta’ ħidma, kif ukoll rabtiet iktar mill-qrib bejn in-negozju u l-utent. B’mod partikolari s-setturi tradizzjonali huma mhedda minn kunċetti kompletament ġodda (12).

| 2.19. | Il-konsumatur jista’ jieħu r-riedni f’idejh aktar minn qatt qabel. Billi tgħaqqad il-manifattura u s-servizzi, id-diġitalizzazzjoni tinvolvi l-adattament u l-produzzjoni personalizzati bl-istess jew b’inqas spejjeż mill-produzzjoni tal-massa, ta’ spiss f’kuntest ġdid. Fl-istess ħin, il-konsumaturi għandhom ikunu jistgħu jiksbu informazzjoni xierqa dwar l-effetti soċjali u ambjentali tal-prodotti li se tiffaċilita opinjoni infurmata dwar il-prodotti li wieħed għandu l-intenzjoni li jixtri. |
| --- | --- |

2.19.

Il-konsumatur jista’ jieħu r-riedni f’idejh aktar minn qatt qabel. Billi tgħaqqad il-manifattura u s-servizzi, id-diġitalizzazzjoni tinvolvi l-adattament u l-produzzjoni personalizzati bl-istess jew b’inqas spejjeż mill-produzzjoni tal-massa, ta’ spiss f’kuntest ġdid. Fl-istess ħin, il-konsumaturi għandhom ikunu jistgħu jiksbu informazzjoni xierqa dwar l-effetti soċjali u ambjentali tal-prodotti li se tiffaċilita opinjoni infurmata dwar il-prodotti li wieħed għandu l-intenzjoni li jixtri.

3.   Il-politika industrijali u l-azzjonijiet attwali u mixtieqa

| 3.1. | Fl-appoġġ tal-Industrija 4.0 u l-partijiet interessati tagħha – l-intraprendituri, il-persunal, l-imsieħba soċjali, il-fornituri u l-klijenti, il-fornituri tal-edukazzjoni – l-UE għandha bżonn stateġija industrijali bi tqassim xieraq tax-xogħol bejn il-partijiet kollha kkonċernati. Ir-rwol tal-Kunsill Kompetittività huwa kruċjali. Bħal kull politika industrijali, hija kwistjoni ta’ kompetenzi kondiviżi. |
| --- | --- |

3.1.

Fl-appoġġ tal-Industrija 4.0 u l-partijiet interessati tagħha – l-intraprendituri, il-persunal, l-imsieħba soċjali, il-fornituri u l-klijenti, il-fornituri tal-edukazzjoni – l-UE għandha bżonn stateġija industrijali bi tqassim xieraq tax-xogħol bejn il-partijiet kollha kkonċernati. Ir-rwol tal-Kunsill Kompetittività huwa kruċjali. Bħal kull politika industrijali, hija kwistjoni ta’ kompetenzi kondiviżi.

| 3.2. | Il-Kunsill Ewropew (13) stabbilixxa l-mira li sal-2020, l-industrija Ewropea għandha tirrappreżenta 20 % tal-PNG Ewropew minflok it-12 % fil-preżent. Madankollu, l-eżitazzjoni fost l-investituri u nuqqas ta’ direzzjoni (Ewropea) qegħdin minflok jirriżultaw fi tnaqqis fil-manifattura. |
| --- | --- |

3.2.

Il-Kunsill Ewropew (13) stabbilixxa l-mira li sal-2020, l-industrija Ewropea għandha tirrappreżenta 20 % tal-PNG Ewropew minflok it-12 % fil-preżent. Madankollu, l-eżitazzjoni fost l-investituri u nuqqas ta’ direzzjoni (Ewropea) qegħdin minflok jirriżultaw fi tnaqqis fil-manifattura.

| 3.3. | B’enfasi fuq il-ħtieġa għal politiki koerenti, is-servizzi tal-Kummissjoni bħalissa qegħdin jippreparaw programm ta’ ħidma impressjonanti – regolamenti, standardizzazzjoni, riċerka u żvilupp u riżorsi finanzjarji – b’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u n-negozju. |
| --- | --- |

3.3.

B’enfasi fuq il-ħtieġa għal politiki koerenti, is-servizzi tal-Kummissjoni bħalissa qegħdin jippreparaw programm ta’ ħidma impressjonanti – regolamenti, standardizzazzjoni, riċerka u żvilupp u riżorsi finanzjarji – b’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u n-negozju.

| 3.4. | Il-KESE jinnota b’sodisfazzjon li l-biċċa l-kbira tas-sbatax-il rakkomandazzjoni li huwa ppreżenta fl-Opinjoni tiegħu fl-2014 (14) bħalissa qed jiġu diskussi. |
| --- | --- |

3.4.

Il-KESE jinnota b’sodisfazzjon li l-biċċa l-kbira tas-sbatax-il rakkomandazzjoni li huwa ppreżenta fl-Opinjoni tiegħu fl-2014 (14) bħalissa qed jiġu diskussi.

| 3.5. | Il-KE, il-gvernijiet, in-negozji u l-partijiet interessati, bir-raġun se jieħdu sehem fl-istess ħin f’laqgħat ta’ politika dwar l-Industrija 4.0. Il-PPPs Ewropej għandhom jiġu mħeġġa (15) kif ukoll il-Proġett Importanti ta’ Interess Ewropew Komuni ppjanat dwar komponenti elettroniċi ta’ enerġija baxxa għall-IoT. Huwa meħtieġ pjan direzzjonali dettaljat għan-negozju u l-gvernijiet. |
| --- | --- |

3.5.

Il-KE, il-gvernijiet, in-negozji u l-partijiet interessati, bir-raġun se jieħdu sehem fl-istess ħin f’laqgħat ta’ politika dwar l-Industrija 4.0. Il-PPPs Ewropej għandhom jiġu mħeġġa (15) kif ukoll il-Proġett Importanti ta’ Interess Ewropew Komuni ppjanat dwar komponenti elettroniċi ta’ enerġija baxxa għall-IoT. Huwa meħtieġ pjan direzzjonali dettaljat għan-negozju u l-gvernijiet.

| 3.6. | Tħassib prinċipali huwa l-eżistenza kontinwa ta’ 28 politika diġitali Dan huwa fundamentalment kontroproduttiv għall-ħtieġa ta’ skala, u huwa argument ewlieni sabiex jitħaffef il-pass tas-Suq Uniku Diġitali. |
| --- | --- |

3.6.

Tħassib prinċipali huwa l-eżistenza kontinwa ta’ 28 politika diġitali Dan huwa fundamentalment kontroproduttiv għall-ħtieġa ta’ skala, u huwa argument ewlieni sabiex jitħaffef il-pass tas-Suq Uniku Diġitali.

| 3.7. | Is-Suq Uniku Diġitali għandu jsir parti integrali tas-Suq Uniku mġedded. Il-leġislazzjoni u r-regolamentazzjoni intelliġenti għandhom jitħaffu. L-aġenda tinkludi:






  — | it-tneħħija ta’ ostakli għall-kummerċ intern u t-tiġdid ta’ leġislazzjoni skaduta |
| --- | --- | --- |

3.7.

Is-Suq Uniku Diġitali għandu jsir parti integrali tas-Suq Uniku mġedded. Il-leġislazzjoni u r-regolamentazzjoni intelliġenti għandhom jitħaffu. L-aġenda tinkludi:

—

it-tneħħija ta’ ostakli għall-kummerċ intern u t-tiġdid ta’ leġislazzjoni skaduta

| — | trattament uniformi tal-Big Data fl-Ewropa |
| --- | --- |

—

trattament uniformi tal-Big Data fl-Ewropa

| — | l-infrastruttura diġitali (telekomunikazzjoni, broadband) |
| --- | --- |

—

l-infrastruttura diġitali (telekomunikazzjoni, broadband)

| — | standardizzazzjoni miftuħa b’użu ta’ Brevetti Essenzjali Standard disponibbli taħt kondizzjonijiet ekonomiċi u legali ġusti, raġonevoli u mhux diskriminatorji (FRAND) |
| --- | --- |

—

standardizzazzjoni miftuħa b’użu ta’ Brevetti Essenzjali Standard disponibbli taħt kondizzjonijiet ekonomiċi u legali ġusti, raġonevoli u mhux diskriminatorji (FRAND)

| — | reġim legali għall-għoti ta’ liċenzji u protezzjoni tad-data, inkluża d-data relatata mal-ħaddiema |
| --- | --- |

—

reġim legali għall-għoti ta’ liċenzji u protezzjoni tad-data, inkluża d-data relatata mal-ħaddiema

| — | l-importanza tal-protezzjoni tad-data għall-użu attwali u fil-ġejjieni ta’ data u aċċess għal data mid-dinja f’ħin reali |
| --- | --- |

—

l-importanza tal-protezzjoni tad-data għall-użu attwali u fil-ġejjieni ta’ data u aċċess għal data mid-dinja f’ħin reali

| — | ir-responsabbiltà u s-sikurezza tal-apparat, il-magni u l-vetturi konnessi awtonomi |
| --- | --- |

—

ir-responsabbiltà u s-sikurezza tal-apparat, il-magni u l-vetturi konnessi awtonomi

| — | cloud computing u l-istandards fil-pjattaformi tal-ipproċessar tal-cloud |
| --- | --- |

—

cloud computing u l-istandards fil-pjattaformi tal-ipproċessar tal-cloud

| — | iċ-ċibersigurtà u l-kunfidenzjalità |
| --- | --- |

—

iċ-ċibersigurtà u l-kunfidenzjalità

| — | id-drittijiet tal-awtur |
| --- | --- |

—

id-drittijiet tal-awtur

| — | l-implimentazzjoni ta’ regolamenti soċjali u fiskali fl-ekonomija gig u fir-relazzjonijiet tax-xogħol onlajn (eż “crowd working”) |
| --- | --- |

—

l-implimentazzjoni ta’ regolamenti soċjali u fiskali fl-ekonomija gig u fir-relazzjonijiet tax-xogħol onlajn (eż “crowd working”)

| — | statistika aġġornata u dettaljata dwar is-servizzi. |
| --- | --- |

—

statistika aġġornata u dettaljata dwar is-servizzi.

| 3.8. | Il-KESE jħeġġeġ konsultazzjonijiet sabiex jinstab bilanċ xieraq bejn id-dispożizzjonijiet leġislattivi u spazju għal manuvrar għall-atturi ekonomiċi. |
| --- | --- |

3.8.

Il-KESE jħeġġeġ konsultazzjonijiet sabiex jinstab bilanċ xieraq bejn id-dispożizzjonijiet leġislattivi u spazju għal manuvrar għall-atturi ekonomiċi.

| 3.9. | L-Ewropa trid tagħmel sforzi biex jiġu stabbiliti standards madwar id-dinja, f’kooperazzjoni mill-qrib ma’ atturi mhux Ewropej. |
| --- | --- |

3.9.

L-Ewropa trid tagħmel sforzi biex jiġu stabbiliti standards madwar id-dinja, f’kooperazzjoni mill-qrib ma’ atturi mhux Ewropej.

| 3.10. | Ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR) fih flessibilitajiet multipli għall-Istati Membri. Huwa importanti li l-GDPR ma jwassalx għal riżultati li jirrestrinġu l-aċċess u l-użu mill-ġdid tad-data, u b’hekk jiżdied id-diżgwid fis-suq tal-UE. |
| --- | --- |

3.10.

Ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR) fih flessibilitajiet multipli għall-Istati Membri. Huwa importanti li l-GDPR ma jwassalx għal riżultati li jirrestrinġu l-aċċess u l-użu mill-ġdid tad-data, u b’hekk jiżdied id-diżgwid fis-suq tal-UE.

| 3.11. | Iċ-ċibersigurtà għadha ssottovalutata sew fin-negozju u mill-istati. Iċ-ċiberkriminalità qed tinfirex madwar id-dinja. L-UE għandha rwol ovvju x’taqdi. |
| --- | --- |

3.11.

Iċ-ċibersigurtà għadha ssottovalutata sew fin-negozju u mill-istati. Iċ-ċiberkriminalità qed tinfirex madwar id-dinja. L-UE għandha rwol ovvju x’taqdi.

| 3.12. | Il-KESE jħeġġeġ lill-KE biex tagħti attenzjoni speċifika għall-istatistika, li għadha tiġi injorata sistematikament. Evidenza statistika aktar dettaljata dwar is-servizzi hija kruċjali għan-negozju u dawk li jfasslu l-politika. |
| --- | --- |

3.12.

Il-KESE jħeġġeġ lill-KE biex tagħti attenzjoni speċifika għall-istatistika, li għadha tiġi injorata sistematikament. Evidenza statistika aktar dettaljata dwar is-servizzi hija kruċjali għan-negozju u dawk li jfasslu l-politika.

4.   Miżuri nazzjonali u reġjonali

| 4.1. | Numru dejjem jiżdied ta’ pajjiżi u reġjuni issa qegħdin jaħdmu bis-serjetà fuq id-diġitalizzazzjoni. |
| --- | --- |

4.1.

Numru dejjem jiżdied ta’ pajjiżi u reġjuni issa qegħdin jaħdmu bis-serjetà fuq id-diġitalizzazzjoni.

| 4.2. | Madankollu, id-distakki li qed jikbru bejn il-pajjiżi u s-sensibilizzazzjoni inugwali fin-negozju fid-diversi pajjiżi huma ta’ tħassib kbir. Kwistjoni ewlenija hija l-interoperabbiltà bejn kumpaniji u fornituri. |
| --- | --- |

4.2.

Madankollu, id-distakki li qed jikbru bejn il-pajjiżi u s-sensibilizzazzjoni inugwali fin-negozju fid-diversi pajjiżi huma ta’ tħassib kbir. Kwistjoni ewlenija hija l-interoperabbiltà bejn kumpaniji u fornituri.

| 4.3. | Qed jiġu stabbiliti programmi ta’ sensibilizzazzjoni għan-negozju u l-partijiet interessati. Kull pajjiż isib l-metodi tiegħu. Il-pjattaformi, ħafna drabi fuq livell reġjonali, huma importanti ħafna għat-titjib tal-koperazzjoni bejn il-kumpaniji l-kbar u ż-żgħar, kif ukoll bejn dawn u istituzzjonijiet ta’ riċerka u l-universitajiet. |
| --- | --- |

4.3.

Qed jiġu stabbiliti programmi ta’ sensibilizzazzjoni għan-negozju u l-partijiet interessati. Kull pajjiż isib l-metodi tiegħu. Il-pjattaformi, ħafna drabi fuq livell reġjonali, huma importanti ħafna għat-titjib tal-koperazzjoni bejn il-kumpaniji l-kbar u ż-żgħar, kif ukoll bejn dawn u istituzzjonijiet ta’ riċerka u l-universitajiet.

| 4.4. | It-twessigħ tas-sħubijiet bejn il-pubbliku u l-privat fil-livell reġjonali u nazzjonali għandu jiġi mħeġġeġ. Dawn iġibu flimkien imsieħba minn ambjenti differenti u jippromovu l-iskambju tal-ideat. Dawn jippromovu l-kooperazzjoni u jistgħu jkunu sors ta’ appoġġ finanzjarju li tant hu meħtieġ. |
| --- | --- |

4.4.

It-twessigħ tas-sħubijiet bejn il-pubbliku u l-privat fil-livell reġjonali u nazzjonali għandu jiġi mħeġġeġ. Dawn iġibu flimkien imsieħba minn ambjenti differenti u jippromovu l-iskambju tal-ideat. Dawn jippromovu l-kooperazzjoni u jistgħu jkunu sors ta’ appoġġ finanzjarju li tant hu meħtieġ.

| 4.5. | Il-pjattaformi, iċ-ċentri ta’ eċċellenza u l-laboratorji fuq il-post ħafna drabi jiffokaw fuq oqsma speċifiċi tad-diġitalizzazzjoni, pereżempju dwar it-tibdil tal-katini tal-valur, mudelli ġodda ta’ negozju u l-innovazzjoni soċjali u fil-post tax-xogħol (16), bil-parteċipazzjoni attiva tal-impjegati u t-trejdjunjins. Il-punti uniċi ta’ servizz għandhom jiġu mħeġġa. L-organizzazzjonijiet settorjali għandhom rwol x’jaqdu fl-indirizzar ta’ kwistjonijiet speċifiċi għas-settur. |
| --- | --- |

4.5.

Il-pjattaformi, iċ-ċentri ta’ eċċellenza u l-laboratorji fuq il-post ħafna drabi jiffokaw fuq oqsma speċifiċi tad-diġitalizzazzjoni, pereżempju dwar it-tibdil tal-katini tal-valur, mudelli ġodda ta’ negozju u l-innovazzjoni soċjali u fil-post tax-xogħol (16), bil-parteċipazzjoni attiva tal-impjegati u t-trejdjunjins. Il-punti uniċi ta’ servizz għandhom jiġu mħeġġa. L-organizzazzjonijiet settorjali għandhom rwol x’jaqdu fl-indirizzar ta’ kwistjonijiet speċifiċi għas-settur.

| 4.6. | L-universitajiet (tekniċi) li madwarhom jiġu żviluppati l-inkubaturi – kampusijiet tan-negozju – ukoll jaqdu rwol proattiv. Il-kunċett ta’ università intraprenditorjali, li qed jinfirex fuq il-kontinent, huwa utli ħafna (17). |
| --- | --- |

4.6.

L-universitajiet (tekniċi) li madwarhom jiġu żviluppati l-inkubaturi – kampusijiet tan-negozju – ukoll jaqdu rwol proattiv. Il-kunċett ta’ università intraprenditorjali, li qed jinfirex fuq il-kontinent, huwa utli ħafna (17).

| 4.7. | Netwerks ta’ kumpaniji, pjattaformi, organizzazzjonijiet settorjali u universitajiet jintensifikaw it-tendenzi mixtieqa. Is-Suq Uniku Diġitali għandu jtejjeb il-kundizzjonijiet għal kooperazzjoni transkonfinali. Il-kondizzjonijiet ekonomiċi u legali għall-kondiviżjoni tal-ħolqien tal-valur permezz tad-diġitalizzazzjoni fl-industrija jistgħu jkunu meħtieġa biex titrawwem il-kooperazzjoni bejn atturi ta’ daqsijiet differenti (ħafna). Hija neċessarja enfasi partikolari fuq l-SMEs u n-negozji l-ġodda. Ħafna minn dawn ma jkollhomx informazzjoni mmirata u ħafna minnhom m’għandhomx għodod biex jitjiebu. |
| --- | --- |

4.7.

Netwerks ta’ kumpaniji, pjattaformi, organizzazzjonijiet settorjali u universitajiet jintensifikaw it-tendenzi mixtieqa. Is-Suq Uniku Diġitali għandu jtejjeb il-kundizzjonijiet għal kooperazzjoni transkonfinali. Il-kondizzjonijiet ekonomiċi u legali għall-kondiviżjoni tal-ħolqien tal-valur permezz tad-diġitalizzazzjoni fl-industrija jistgħu jkunu meħtieġa biex titrawwem il-kooperazzjoni bejn atturi ta’ daqsijiet differenti (ħafna). Hija neċessarja enfasi partikolari fuq l-SMEs u n-negozji l-ġodda. Ħafna minn dawn ma jkollhomx informazzjoni mmirata u ħafna minnhom m’għandhomx għodod biex jitjiebu.

| 4.8. | Meta mqabbla mal-Istati Uniti, l-istart-ups u l-iscaled-ups huma punt pjuttost dgħajjef fl-Ewropa. L-iskambju reċiproku ta’ ideat bejn kbar u żgħar u netwerks ta’ inkubaturi (transkonfinali) qed irendi. Ħarrieġa, bħal intraprendituri u mentors li jaħdmu part-time, jew li huma rtirati u li għandhom l-esperjenza jistgħu jaqdu rwol ta’ appoġġ kbir. |
| --- | --- |

4.8.

Meta mqabbla mal-Istati Uniti, l-istart-ups u l-iscaled-ups huma punt pjuttost dgħajjef fl-Ewropa. L-iskambju reċiproku ta’ ideat bejn kbar u żgħar u netwerks ta’ inkubaturi (transkonfinali) qed irendi. Ħarrieġa, bħal intraprendituri u mentors li jaħdmu part-time, jew li huma rtirati u li għandhom l-esperjenza jistgħu jaqdu rwol ta’ appoġġ kbir.

5.   Finanzjament

| 5.1. | Id-diġitalizzazzjoni qed issir prijorità għall-fondi Ewropej (Orizzont 2020, fondi reġjonali u oħrajn). Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka f’Sevilja u ċentri ta’ innovazzjoni li se jiġu stabbiliti b’esperjenza madwar id-dinja jistgħu jkunu ta’ benefiċċju kbir. |
| --- | --- |

5.1.

Id-diġitalizzazzjoni qed issir prijorità għall-fondi Ewropej (Orizzont 2020, fondi reġjonali u oħrajn). Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka f’Sevilja u ċentri ta’ innovazzjoni li se jiġu stabbiliti b’esperjenza madwar id-dinja jistgħu jkunu ta’ benefiċċju kbir.

| 5.2. | Mill-perspettiva tal-KESE, il-kwistjoni tal-finanzjament tal-investimenti meħtieġa kollha hija ħafna aktar ikkumplikata milli jidher fil-Komunikazzjoni. Jidher li huma meħtieġa riżorsi finanzjarji addizzjonali sostanzjali. Il-KE qed issemmi biss ammont ta’ EUR 35 biljun f’investimenti fl-ICT. Dan jimplika kooperazzjoni mill-qrib bejn il-finanzjament tal-UE, nazzjonali, u reġjonali, kif ukoll involviment industrijali attiv permezz ta’ Pjattaformi u sħubijiet pubbliċi-privati. Hija meħtieġa kjarifika dwar kif dawn id-dispożizzjonijiet finanzjarji se jiġu implimentati fi skeda ta’ żmien raġonevoli. Il-mistoqsija tas-soltu hija: min huwa mistenni jħallas u għal liema għan? |
| --- | --- |

5.2.

Mill-perspettiva tal-KESE, il-kwistjoni tal-finanzjament tal-investimenti meħtieġa kollha hija ħafna aktar ikkumplikata milli jidher fil-Komunikazzjoni. Jidher li huma meħtieġa riżorsi finanzjarji addizzjonali sostanzjali. Il-KE qed issemmi biss ammont ta’ EUR 35 biljun f’investimenti fl-ICT. Dan jimplika kooperazzjoni mill-qrib bejn il-finanzjament tal-UE, nazzjonali, u reġjonali, kif ukoll involviment industrijali attiv permezz ta’ Pjattaformi u sħubijiet pubbliċi-privati. Hija meħtieġa kjarifika dwar kif dawn id-dispożizzjonijiet finanzjarji se jiġu implimentati fi skeda ta’ żmien raġonevoli. Il-mistoqsija tas-soltu hija: min huwa mistenni jħallas u għal liema għan?

| 5.3. | L-iffinanzjar Ewropew bir-raġun jiġi kkritikat ħafna drabi talli jimxi wisq bil-mod u huwa wisq burokratiku, u din is-sitwazzjoni normalment tfisser spejjeż kbar u tiskoraġġixxi lin-negozji ż-żgħar. Ħares lejn l-Istati Uniti! Proċeduri aġġustati u inqas burokrazija huma importanti ħafna, filwaqt li tinżamm l-ekwità. Jista’ jkun utli li jitnaqqas in-numru ta’ msieħba obbligatorji f’konsorzji ta’ Riċerka u Żvilupp (18). |
| --- | --- |

5.3.

L-iffinanzjar Ewropew bir-raġun jiġi kkritikat ħafna drabi talli jimxi wisq bil-mod u huwa wisq burokratiku, u din is-sitwazzjoni normalment tfisser spejjeż kbar u tiskoraġġixxi lin-negozji ż-żgħar. Ħares lejn l-Istati Uniti! Proċeduri aġġustati u inqas burokrazija huma importanti ħafna, filwaqt li tinżamm l-ekwità. Jista’ jkun utli li jitnaqqas in-numru ta’ msieħba obbligatorji f’konsorzji ta’ Riċerka u Żvilupp (18).

| 5.4. | Il-University Business Incubation Rankings għal negozji żgħar jista’ jkun strument utli biex jitkejlu start-ups promettenti u biex jitħaffu l-proċeduri burokratiċi tal-UE. |
| --- | --- |

5.4.

Il-University Business Incubation Rankings għal negozji żgħar jista’ jkun strument utli biex jitkejlu start-ups promettenti u biex jitħaffu l-proċeduri burokratiċi tal-UE.

| 5.5. | Proċessi diġitali innovativi tan-negozju huma xprunati minn start-ups u scaled-ups, bħal ngħidu aħna l-“unicorns” (19). L-Amerikani huma fuq quddiem. Barra minn hekk, osservaturi tal-innovazzjoni Amerikana huma attivi ħafna fl-Ewropa u qed ifittxu akkwiżizzjonijiet li jagħmlu qligħ. |
| --- | --- |

5.5.

Proċessi diġitali innovativi tan-negozju huma xprunati minn start-ups u scaled-ups, bħal ngħidu aħna l-“unicorns” (19). L-Amerikani huma fuq quddiem. Barra minn hekk, osservaturi tal-innovazzjoni Amerikana huma attivi ħafna fl-Ewropa u qed ifittxu akkwiżizzjonijiet li jagħmlu qligħ.

| 5.6. | Minbarra s-settur bankarju, l-ekwità privata hija involuta b’mod attiv. Il-qasam tal-banek privati għaddej mid-diġitalizzazzjoni wkoll. FinTech topera spalla ma’ spalla ma’ dan. Bħala estensjoni tad-dinja diġitali, hija tippromovi l-veloċità, effiċjenza u trasparenza ikbar kif ukoll bidla fl-attitudni lejn klijenti. Aktar żoni kritiċi tal-FinTech fl-Ewropa minbarra Londra jistgħu jkunu ta’ għajnuna. |
| --- | --- |

5.6.

Minbarra s-settur bankarju, l-ekwità privata hija involuta b’mod attiv. Il-qasam tal-banek privati għaddej mid-diġitalizzazzjoni wkoll. FinTech topera spalla ma’ spalla ma’ dan. Bħala estensjoni tad-dinja diġitali, hija tippromovi l-veloċità, effiċjenza u trasparenza ikbar kif ukoll bidla fl-attitudni lejn klijenti. Aktar żoni kritiċi tal-FinTech fl-Ewropa minbarra Londra jistgħu jkunu ta’ għajnuna.

| 5.7. | Il-banek u FinTech għandhom ikunu msieħba ewlenin fis-Suq Uniku Diġitali, b’livell ta’ prestazzjoni u b’ħolqien tal-valur ogħla. Għandhom jiġu inkoraġġuti jaġixxu bħala msieħba strateġiċi għall-industrija, fejn jevalwaw professjonalment il-benefiċċji ekonomiċi, soċjali u ambjentali tal-proġetti. Forom radikalment ġodda ta’ interkonnessjoni bejn pjattaformi u servizzi b’valur miżjud jistgħu jkunu ta’ għajnuna. |
| --- | --- |

5.7.

Il-banek u FinTech għandhom ikunu msieħba ewlenin fis-Suq Uniku Diġitali, b’livell ta’ prestazzjoni u b’ħolqien tal-valur ogħla. Għandhom jiġu inkoraġġuti jaġixxu bħala msieħba strateġiċi għall-industrija, fejn jevalwaw professjonalment il-benefiċċji ekonomiċi, soċjali u ambjentali tal-proġetti. Forom radikalment ġodda ta’ interkonnessjoni bejn pjattaformi u servizzi b’valur miżjud jistgħu jkunu ta’ għajnuna.

| 5.8. | Ir-regolazzjoni finanzjarja (jew ir-rieżami tagħha) m’għandhiex ittellef lis-settur bankarju milli jieħu riskji kkalkolati met jinvesti fl-Industrija 4.0. |
| --- | --- |

5.8.

Ir-regolazzjoni finanzjarja (jew ir-rieżami tagħha) m’għandhiex ittellef lis-settur bankarju milli jieħu riskji kkalkolati met jinvesti fl-Industrija 4.0.

| 5.9. | Suq Ewropew tal-Kapital komplut huwa meħtieġ biex jinħolqu kundizzjonijiet finanzjarji ugwali komparabbli għal dawk li jeżistu fl-Istati Uniti. |
| --- | --- |

5.9.

Suq Ewropew tal-Kapital komplut huwa meħtieġ biex jinħolqu kundizzjonijiet finanzjarji ugwali komparabbli għal dawk li jeżistu fl-Istati Uniti.

6.   Is-soċjetà u s-suq tax-xogħol

A.   
  Soċjetà

| 6.1. | L-Industrija 4.0 u s-soċjetà diġitali jolqtu lil kulħadd. Irid jiżdied l-għarfien. Qed jiġu diskussi r-riskji u l-inċertezza dwar il-futur kif ukoll l-opportunitajiet, il-kundizzjonijiet soċjetali u l-aċċettazzjoni. |
| --- | --- |

6.1.

L-Industrija 4.0 u s-soċjetà diġitali jolqtu lil kulħadd. Irid jiżdied l-għarfien. Qed jiġu diskussi r-riskji u l-inċertezza dwar il-futur kif ukoll l-opportunitajiet, il-kundizzjonijiet soċjetali u l-aċċettazzjoni.

| 6.2. | Fil-Majjistral tal-Ewropa, ir-rivoluzzjoni diġitali diġà hija fil-mezzi tax-xandir kuljum (it-TV, l-istampa, il-midja soċjali). F’xi pajjiżi, l-opinjoni pubblika hija pjuttost informata tajjeb, iżda l-informazzjoni trid tittejjeb konsiderevolment madwar l-Ewropa. |
| --- | --- |

6.2.

Fil-Majjistral tal-Ewropa, ir-rivoluzzjoni diġitali diġà hija fil-mezzi tax-xandir kuljum (it-TV, l-istampa, il-midja soċjali). F’xi pajjiżi, l-opinjoni pubblika hija pjuttost informata tajjeb, iżda l-informazzjoni trid tittejjeb konsiderevolment madwar l-Ewropa.

| 6.3. | Prodotti personalizzati bi prezzijiet tal-produzzjoni tal-massa jkunu ta’ benefiċċju kbir għall-utenti u l-konsumaturi. Hija mistennija prestazzjoni aħjar f’dawn l-oqsma li ġejjin:






  — | agrikoltura u ikel |
| --- | --- | --- |

6.3.

Prodotti personalizzati bi prezzijiet tal-produzzjoni tal-massa jkunu ta’ benefiċċju kbir għall-utenti u l-konsumaturi. Hija mistennija prestazzjoni aħjar f’dawn l-oqsma li ġejjin:

—

agrikoltura u ikel

| — | l-ekonomija ċirkolari, COP 21 |
| --- | --- |

—

l-ekonomija ċirkolari, COP 21

| — | l-ittestjar awtomatiku & u d-dijanjostika, it-tiswija u l-manutenzjoni, iż-żarmar |
| --- | --- |

—

l-ittestjar awtomatiku & u d-dijanjostika, it-tiswija u l-manutenzjoni, iż-żarmar

| — | is-saħħa elettronika, is-saħħa mobbli u l-kura elettronika |
| --- | --- |

—

is-saħħa elettronika, is-saħħa mobbli u l-kura elettronika

| — | ir-robotika fil-qasam tas-saħħa (prossimità u interazzjoni) |
| --- | --- |

—

ir-robotika fil-qasam tas-saħħa (prossimità u interazzjoni)

| — | bini u inġinerija ċivili (20) |
| --- | --- |

—

bini u inġinerija ċivili (20)

| — | inqas konsum tal-enerġija |
| --- | --- |

—

inqas konsum tal-enerġija

| — | trasport u mobbiltà |
| --- | --- |

—

trasport u mobbiltà

| — | gvern elettroniku |
| --- | --- |

—

gvern elettroniku

| — | bliet intelliġenti |
| --- | --- |

—

bliet intelliġenti

| — | żvilupp ta’ żoni remoti |
| --- | --- |

—

żvilupp ta’ żoni remoti

| — | pajjiżi inqas żviluppati. |
| --- | --- |

—

pajjiżi inqas żviluppati.

B.   
  Is-suq tax-xogħol

| 6.4. | L-Industrija 4.0 taffettwa profondament il-professjonijiet kollha fis-suq tax-xogħol. Dan ipoġġi l-politiki tas-suq tax-xogħol fil-qalba tal-iżviluppi fil-ġejjieni. F’dan ir-rigward, l-argument tal-Komunikazzjoni huwa wisq konċiż u pjuttost bla sustanza. |
| --- | --- |

6.4.

L-Industrija 4.0 taffettwa profondament il-professjonijiet kollha fis-suq tax-xogħol. Dan ipoġġi l-politiki tas-suq tax-xogħol fil-qalba tal-iżviluppi fil-ġejjieni. F’dan ir-rigward, l-argument tal-Komunikazzjoni huwa wisq konċiż u pjuttost bla sustanza.

| 6.5. | Fl-2015, il-KESE ddiskuta firxa wiesgħa ta’ effetti tad-diġitalizzazzjoni fuq is-settur tas-servizzi u l-impjieg (21). Qed iseħħu bidliet fid-deskrizzjoni tal-impjieg, fil-ħiliet u l-kwalifiki, l-edukazzjoni u t-taħriġ, l-ambjenti tax-xogħol u l-organizzazzjoni ta’ proċessi, ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-kumpaniji u l-impjegati, il-metodi ta’ ħidma, l-ippjanar tal-karriera, eċċ. |
| --- | --- |

6.5.

Fl-2015, il-KESE ddiskuta firxa wiesgħa ta’ effetti tad-diġitalizzazzjoni fuq is-settur tas-servizzi u l-impjieg (21). Qed iseħħu bidliet fid-deskrizzjoni tal-impjieg, fil-ħiliet u l-kwalifiki, l-edukazzjoni u t-taħriġ, l-ambjenti tax-xogħol u l-organizzazzjoni ta’ proċessi, ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-kumpaniji u l-impjegati, il-metodi ta’ ħidma, l-ippjanar tal-karriera, eċċ.

| 6.6. | Kif għandha tiġi ttrattata t-teknoloġija li se tavvanza b’rata mgħaġġla, iżda li tista’ tħalli l-art xi persuni (potenzjalment għadd kbir) hija waħda mill-ikbar sfidi ta’ żmienna (22). Il-politika u s-soċjetà kollha kemm hi, is-settur tan-negozju, it-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ u s-settur pubbliku, l-organizzazzjonijiet settorjali u l-NGOs kollha jeħtieġ li jkunu impenjati. |
| --- | --- |

6.6.

Kif għandha tiġi ttrattata t-teknoloġija li se tavvanza b’rata mgħaġġla, iżda li tista’ tħalli l-art xi persuni (potenzjalment għadd kbir) hija waħda mill-ikbar sfidi ta’ żmienna (22). Il-politika u s-soċjetà kollha kemm hi, is-settur tan-negozju, it-trejdjunjins, l-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ u s-settur pubbliku, l-organizzazzjonijiet settorjali u l-NGOs kollha jeħtieġ li jkunu impenjati.

| 6.7. | Fl-era diġitali l-koeżjoni soċjali se tiddependi l-aktar mill-edukazzjoni. L-edukazzjoni fil-livelli kollha u s-sistemi ta’ taħriġ madwar l-Ewropa jeħtieġu b’mod urġenti ħiliet u kwalifiki aġġornati jekk in-nies se jżommu l-pass mal-iżviluppi u l-ħtieġa ta’ mobbiltà (internazzjonali). Il-kreattività u l-intraprenditorija għandhom jiġu promossi (23). |
| --- | --- |

6.7.

Fl-era diġitali l-koeżjoni soċjali se tiddependi l-aktar mill-edukazzjoni. L-edukazzjoni fil-livelli kollha u s-sistemi ta’ taħriġ madwar l-Ewropa jeħtieġu b’mod urġenti ħiliet u kwalifiki aġġornati jekk in-nies se jżommu l-pass mal-iżviluppi u l-ħtieġa ta’ mobbiltà (internazzjonali). Il-kreattività u l-intraprenditorija għandhom jiġu promossi (23).

| 6.8. | Sabiex l-UE jkollha forza tax-xogħol bil-ħiliet li teħtieġ fl-era diġitali, jeħtieġ li jiġi promoss l-investiment pubbliku u privat fl-edukazzjoni vokazzjonali u għandu jiġi eżaminat jekk huma meħtieġa miżuri Ewropej sabiex jiġu ġeneralizzati madwar l-UE l-esperjenzi pożittivi fl-Istati Membri fir-rigward tal-liv għal taħriġ (24). |
| --- | --- |

6.8.

Sabiex l-UE jkollha forza tax-xogħol bil-ħiliet li teħtieġ fl-era diġitali, jeħtieġ li jiġi promoss l-investiment pubbliku u privat fl-edukazzjoni vokazzjonali u għandu jiġi eżaminat jekk huma meħtieġa miżuri Ewropej sabiex jiġu ġeneralizzati madwar l-UE l-esperjenzi pożittivi fl-Istati Membri fir-rigward tal-liv għal taħriġ (24).

| 6.9. | L-UE teħtieġ aġenda ta’ ħiliet fuq il-bażi ta’ lista ta’ kompetenzi ewlenin. Edukazzjoni fl-UE – forum tan-negozju, inklużi l-imsieħba soċjali, se jipprovdi appoġġ eċċellenti. L-imsieħba soċjali fis-setturi tal-utenti għandhom ikunu involuti bl-istess mod fid-definizzjoni tal-ħiliet diġitali għall-industrija. Il-Gran Koalizzjoni għall-Impjiegi Diġitali tal-UE u l-Koalizzjonijiet Nazzjonali korrispondenti għandhom ikunu kkoordinati sew. |
| --- | --- |

6.9.

L-UE teħtieġ aġenda ta’ ħiliet fuq il-bażi ta’ lista ta’ kompetenzi ewlenin. Edukazzjoni fl-UE – forum tan-negozju, inklużi l-imsieħba soċjali, se jipprovdi appoġġ eċċellenti. L-imsieħba soċjali fis-setturi tal-utenti għandhom ikunu involuti bl-istess mod fid-definizzjoni tal-ħiliet diġitali għall-industrija. Il-Gran Koalizzjoni għall-Impjiegi Diġitali tal-UE u l-Koalizzjonijiet Nazzjonali korrispondenti għandhom ikunu kkoordinati sew.

| 6.10. | Id-diġitalizzazzjoni toħloq opportunitajiet u tiġġenera aktar għażliet għan-nies f’termini ta’ responsabbiltà u libertà personali (pereżempju l-ħin u l-post tax-xogħol). Ħafna qed jibbenefikaw minn dan, jew f’kumpaniji eżistenti, jew permezz ta’ ċaqliq lejn kumpaniji ġodda jew biex jaħdmu għalihom infushom. Għandu jiġi eżaminat kif forom diversi ta’ flessibilità għandhom jiġu implimentati mill-imsieħba soċjali nazzjonali skont il-prattiki nazzjonali u l-liġi nazzjonali sabiex jiġu bilanċjati b’mod ġust l-interessi tal-ħaddiema u ta’ min iħaddem (25). |
| --- | --- |

6.10.

Id-diġitalizzazzjoni toħloq opportunitajiet u tiġġenera aktar għażliet għan-nies f’termini ta’ responsabbiltà u libertà personali (pereżempju l-ħin u l-post tax-xogħol). Ħafna qed jibbenefikaw minn dan, jew f’kumpaniji eżistenti, jew permezz ta’ ċaqliq lejn kumpaniji ġodda jew biex jaħdmu għalihom infushom. Għandu jiġi eżaminat kif forom diversi ta’ flessibilità għandhom jiġu implimentati mill-imsieħba soċjali nazzjonali skont il-prattiki nazzjonali u l-liġi nazzjonali sabiex jiġu bilanċjati b’mod ġust l-interessi tal-ħaddiema u ta’ min iħaddem (25).

| 6.11. | L-iżjed minħabba r-robotizzazzjoni, gruppi kbar ta’ ħaddiema, inkluż fil-livell maniġerjali, bħalissa qed jiġu ssensjati. In-naħa t’isfel tal-klassi medja qed tintlaqat ħażin, l-istess bħall-ġenerazzjoni iktar anzjana. Is-soċjetà għandha responsabilità ċara lejn dawk li, minħabba l-età jew nuqqas ta’ kwalifiki, m’għadhomx kapaċi jieħdu sehem fis-suq tax-xogħol. |
| --- | --- |

6.11.

L-iżjed minħabba r-robotizzazzjoni, gruppi kbar ta’ ħaddiema, inkluż fil-livell maniġerjali, bħalissa qed jiġu ssensjati. In-naħa t’isfel tal-klassi medja qed tintlaqat ħażin, l-istess bħall-ġenerazzjoni iktar anzjana. Is-soċjetà għandha responsabilità ċara lejn dawk li, minħabba l-età jew nuqqas ta’ kwalifiki, m’għadhomx kapaċi jieħdu sehem fis-suq tax-xogħol.

| 6.12. | Biex jiġu appoġġati l-impjiegi minkejja t-tnaqqis fid-domanda għax-xogħol, problemi potenzjali jridu jiġu identifikati permezz ta’ diskussjoni li tinvolvi l-partijiet interessati kollha u l-istrateġiji korrispondenti stabbiliti skont il-ħtiġijiet tal-Istati Membri individwali (pereżempju, inklużi l-investimenti pubbliċi fil-qasam tal-investimenti pubbliċi, l-innovazzjoni fil-ħolqien tal-impjiegi u d-distribuzzjoni u t-tnaqqis tax-xogħol) (26). |
| --- | --- |

6.12.

Biex jiġu appoġġati l-impjiegi minkejja t-tnaqqis fid-domanda għax-xogħol, problemi potenzjali jridu jiġu identifikati permezz ta’ diskussjoni li tinvolvi l-partijiet interessati kollha u l-istrateġiji korrispondenti stabbiliti skont il-ħtiġijiet tal-Istati Membri individwali (pereżempju, inklużi l-investimenti pubbliċi fil-qasam tal-investimenti pubbliċi, l-innovazzjoni fil-ħolqien tal-impjiegi u d-distribuzzjoni u t-tnaqqis tax-xogħol) (26).

| 6.13. | B’mod parallel, l-iżbilanċi fis-suq tax-xogħol għandhom jiġu rettifikati. Għandu jiġi faċilitat it-titjib tal-ħiliet ta’ dawk kollha meqjusin bħala li huma kapaċi jtejbu l-ħiliet tagħhom. Madwar l-Ewropa, jeżistu mijiet ta’ eluf ta’ postijiet tax-xogħol battala fis-setturi tekniċi u tal-ICT. Dan jeħtieġ komunikazzjoni adegwata. |
| --- | --- |

6.13.

B’mod parallel, l-iżbilanċi fis-suq tax-xogħol għandhom jiġu rettifikati. Għandu jiġi faċilitat it-titjib tal-ħiliet ta’ dawk kollha meqjusin bħala li huma kapaċi jtejbu l-ħiliet tagħhom. Madwar l-Ewropa, jeżistu mijiet ta’ eluf ta’ postijiet tax-xogħol battala fis-setturi tekniċi u tal-ICT. Dan jeħtieġ komunikazzjoni adegwata.

| 6.14. | L-intrapriżi u t-trejdjunjins qed jiffaċċjaw l-istess sfidi. Forza tax-xogħol edukata sew u motivata b’introjtu diċenti u impjiegi ta’ kwalità hija fl-interess ta’ kulħadd. Jekk ma tiġix ġestita sew, ir-reżistenza fl-opinjoni pubblika u fost il-ħaddiema tista’ tikkawża tensjoni dannuża. |
| --- | --- |

6.14.

L-intrapriżi u t-trejdjunjins qed jiffaċċjaw l-istess sfidi. Forza tax-xogħol edukata sew u motivata b’introjtu diċenti u impjiegi ta’ kwalità hija fl-interess ta’ kulħadd. Jekk ma tiġix ġestita sew, ir-reżistenza fl-opinjoni pubblika u fost il-ħaddiema tista’ tikkawża tensjoni dannuża.

| 6.15. | Id-djalogu soċjali fil-livelli kollha – UE, nazzjonali, reġjonali u korporattiv – huwa meħtieġ. L-istat tal-ekonomija u l-kuntest soċjali, id-drawwiet u l-kultura jvarjaw minn pajjiż għal ieħor. Huwa essenzjali li l-partijiet interessati kollha jassumu r-responsabbiltà konġunta. |
| --- | --- |

6.15.

Id-djalogu soċjali fil-livelli kollha – UE, nazzjonali, reġjonali u korporattiv – huwa meħtieġ. L-istat tal-ekonomija u l-kuntest soċjali, id-drawwiet u l-kultura jvarjaw minn pajjiż għal ieħor. Huwa essenzjali li l-partijiet interessati kollha jassumu r-responsabbiltà konġunta.

| 6.16. | Fil-livell tal-UE, id-djalogu soċjali fl-Industrija 4.0 għandu jikkonċerna:






  — | l-analiżijiet tal-kumplessitajiet ekonomiċi u soċjali, u l-antiċipazzjoni tat-tibdil fil-livell settorjali, il-promozzjoni ta’ fehim komuni |
| --- | --- | --- |

6.16.

Fil-livell tal-UE, id-djalogu soċjali fl-Industrija 4.0 għandu jikkonċerna:

—

l-analiżijiet tal-kumplessitajiet ekonomiċi u soċjali, u l-antiċipazzjoni tat-tibdil fil-livell settorjali, il-promozzjoni ta’ fehim komuni

| — | l-immappjar tal-konsegwenzi għal diversi segmenti – aktar baxxi, medji jew ogħla – tas-suq tax-xogħol kif ukoll gruppi vulnerabbli |
| --- | --- |

—

l-immappjar tal-konsegwenzi għal diversi segmenti – aktar baxxi, medji jew ogħla – tas-suq tax-xogħol kif ukoll gruppi vulnerabbli

| — | it-trasformazzjoni fir-relazzjonijiet bejn min iħaddem u l-impjegat |
| --- | --- |

—

it-trasformazzjoni fir-relazzjonijiet bejn min iħaddem u l-impjegat

| — | is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol, fir-rigward ta’ magni u vetturi awtomatizzati u konnessi |
| --- | --- |

—

is-saħħa u s-sikurezza fuq il-post tax-xogħol, fir-rigward ta’ magni u vetturi awtomatizzati u konnessi

| — | id-deskrizzjonijiet tax-xogħol |
| --- | --- |

—

id-deskrizzjonijiet tax-xogħol

| — | il-“flessigurtà” u l-mobbiltà minħabba aktar frammentazzjoni tal-katini tal-valur |
| --- | --- |

—

il-“flessigurtà” u l-mobbiltà minħabba aktar frammentazzjoni tal-katini tal-valur

| — | il-ħiliet u l-kwalifiki ffokati fuq il-ħtiġijiet tal-utenti tat-teknoloġija diġitali, u t-taħriġ mill-ġdid, huma għalhekk punti ewlenin: |
| --- | --- |

—

il-ħiliet u l-kwalifiki ffokati fuq il-ħtiġijiet tal-utenti tat-teknoloġija diġitali, u t-taħriġ mill-ġdid, huma għalhekk punti ewlenin:

| — | l-edukazzjoni u l-edukazzjoni mill-iskola primarja sal-università, u |
| --- | --- |

—

l-edukazzjoni u l-edukazzjoni mill-iskola primarja sal-università, u

| — | t-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet b’mod kontinwu |
| --- | --- |

—

t-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet b’mod kontinwu

| — | l-attenzjoni għall-bilanċ bejn is-sessi |
| --- | --- |

—

l-attenzjoni għall-bilanċ bejn is-sessi

| — | l-aħjar prattiki, b’enfasi fuq il-promozzjoni tal-konverġenza bejn l-Istati Membri |
| --- | --- |

—

l-aħjar prattiki, b’enfasi fuq il-promozzjoni tal-konverġenza bejn l-Istati Membri

| — | il-mobbiltà (Schengen) |
| --- | --- |

—

il-mobbiltà (Schengen)

| — | il-komunikazzjoni u l-informazzjoni. |
| --- | --- |

—

il-komunikazzjoni u l-informazzjoni.

| 6.17. | B’mod parallel, qed isir djalogu soċjali fil-livell settorjali. Eżempju wieħed huwa d-djalogu bejn Ceemet u IndustriAll fl-industriji tal-metall, l-inġinerija u l-industriji bbażati fuq it-teknoloġija. Il-Federazzjoni Bankarja Ewropea (EBF), is-settur tal-assigurazzjoni u l-banek ċentrali qed ikollhom djalogu simili mal-Uni-Europa Finance. Barra minn hekk, l-EBF u l-Uni-Europa qed jaħdmu fuq proġett ta’ taħriġ mill-ġdid madwar l-Ewropa kollha li jinvolvi 40 000 impjegat. |
| --- | --- |

6.17.

B’mod parallel, qed isir djalogu soċjali fil-livell settorjali. Eżempju wieħed huwa d-djalogu bejn Ceemet u IndustriAll fl-industriji tal-metall, l-inġinerija u l-industriji bbażati fuq it-teknoloġija. Il-Federazzjoni Bankarja Ewropea (EBF), is-settur tal-assigurazzjoni u l-banek ċentrali qed ikollhom djalogu simili mal-Uni-Europa Finance. Barra minn hekk, l-EBF u l-Uni-Europa qed jaħdmu fuq proġett ta’ taħriġ mill-ġdid madwar l-Ewropa kollha li jinvolvi 40 000 impjegat.

| 6.18. | L-istess approċċi qed jiġu applikati jew għandhom jiġu applikati fil-livell nazzjonali, fejn jiġu meqjusa d-differenzi kbar fil-kultura, l-aġenda u l-prattika bejn pajjiżi u d-differenzi rigward id-djalogu soċjali stess u l-involviment tal-gvern bħala leġislatur u faċilitatur. |
| --- | --- |

6.18.

L-istess approċċi qed jiġu applikati jew għandhom jiġu applikati fil-livell nazzjonali, fejn jiġu meqjusa d-differenzi kbar fil-kultura, l-aġenda u l-prattika bejn pajjiżi u d-differenzi rigward id-djalogu soċjali stess u l-involviment tal-gvern bħala leġislatur u faċilitatur.

| 6.19. | Fil-livell reġjonali u fil-livell tal-kumpaniji, id-djalogu soċjali se jiffoka fuq il-bidliet fil-mudelli tan-negozju u fuq sitwazzjonijiet speċifiċi għall-individwi, l-ispeċjalizzazzjonijiet reġjonali u r-reċiproċità bejn l-intrapriżi, l-iskejjel u l-edukazzjoni għolja u l-kampusijiet universitarji. Pjattaformi nazzjonali u reġjonali jistgħu jkunu wkoll ta’ għajnuna kbira f’dawn l-oqsma kollha (27). |
| --- | --- |

6.19.

Fil-livell reġjonali u fil-livell tal-kumpaniji, id-djalogu soċjali se jiffoka fuq il-bidliet fil-mudelli tan-negozju u fuq sitwazzjonijiet speċifiċi għall-individwi, l-ispeċjalizzazzjonijiet reġjonali u r-reċiproċità bejn l-intrapriżi, l-iskejjel u l-edukazzjoni għolja u l-kampusijiet universitarji. Pjattaformi nazzjonali u reġjonali jistgħu jkunu wkoll ta’ għajnuna kbira f’dawn l-oqsma kollha (27).

| 6.20. | Fil-qosor, djalogu soċjali ġestit tajjeb huwa kruċjali biex jiġġenera attitudni komuni u objettivi komuni għas-soċjetà, u għal kumpaniji u partijiet interessati kkonċernati b’mod dirett f’qasam li għadu miżgħud bi problemi ekonomiċi u soċjali. |
| --- | --- |

6.20.

Fil-qosor, djalogu soċjali ġestit tajjeb huwa kruċjali biex jiġġenera attitudni komuni u objettivi komuni għas-soċjetà, u għal kumpaniji u partijiet interessati kkonċernati b’mod dirett f’qasam li għadu miżgħud bi problemi ekonomiċi u soċjali.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  (COM(2016) 180 final).

1

(2)  Irreferi għall-partijiet l-oħra tal-pakkett, l-Inizjattiva tal-Cloud u oħrajn.

2

(3)  Kif definit fl-Artikolu 107(3)(b) tat-TFUE, u speċifikat aktar fil-Komunikazzjoni tal-KE (2014/c 188/02).

3

(4)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “L-effetti tad-diġitalizzazzjoni fuq is-settur tas-servizzi u l-impjiegi”, ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161, punt 1.2.

4

(5)  Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data.

5

(6)  Ara l-Opinjoni tal-KESE ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161, punt 6.3.

6

(7)  Ara l-Opinjoni tal-KESE dwar “L-impatt tas-servizzi tan-negozju fl-industrija”, ĠU C 12, 15.1.2015, p. 23, punt 1.15.

7

(8)  Ara l-Opinjoni tal-KESE ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161.

8

(9)  L-intelliġenza artifiċjali u l-machine-learning, ir-robotika, in-nanoteknoloġija, l-istampar 3D, u l-ġenetika u l-bijoteknoloġija.

9

(10)  Id-Digital-Big-5 fl-Istati Uniti għandhom kapitalizzazzjoni tas-suq ogħla mis-somma kollha tad-Dax-Thirty Ġermaniżi.

10

(11)  Analiżi mill-Boston Consulting Group.

11

(12)  Ara pereżempju l-karozza li ssuq waħidha fl-industrija tal-karozzi jew FinTech fis-settur bankarju.

12

(13)  Kunsill Ewropew, 11 ta’ Diċembru 2013.

13

(14)  Ara n-nota 7 ta’ qiegħ il-paġna, b’mod partikolari Kapitolu 1, Konklużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet.

14

(15)  Pereżempju, Fabbrika tal-Futur (FoF – Factory of the Future), SPIRE.

15

(16)  Kif muri min-Netwerk Ewropew tal-Innovazzjoni tal-Forza tax-Xogħol EUWIN.

16

(17)  Ara wkoll l-Opinjoni tal-KESE dwar “Universitajiet impenjati fit-tiswir tal-Ewropa” (ĠU C 71, 24.2.2016, p. 11).

17

(18)  Dan diġà ġie implimentat f’ċerti partijiet tal-Orizzont 2020.

18

(19)  “Unicorn” huwa start-up matur b’valur ta’ mill-inqas USD 1 biljun.

19

(20)  Ara l-inizjattiva Netherlandiża BIM, Mudell 3D tal-Informazzjoni dwar il-Bini, li fih diversi dixxiplini – periti, bennejja, installaturi, u l-kuntrattur – jikkooperaw ma’ bażi ta’ data waħda komuni.

20

(21)  Ara l-opinjoni tal-KESE ċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 4.

21

(22)  Ara, fost bosta studji u analiżijiet oħra, Id-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija u l-impatt tagħha fuq is-swieq tax-xogħol.

22

Id-diġitalizzazzjoni tal-ekonomija u l-impatt tagħha fuq is-swieq tax-xogħol

(23)  Ara, fost oħrajn, l-Opinjoni tal-KESE dwar “Universitajiet impenjati fit-tiswir tal-Ewropa”, ĠU C 71, 24.2.2016, p. 11.

23

(24)  Ara l-Opinjoni tal-KESE ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161, punt 1.5.1.

24

(25)  Ara l-Opinjoni tal-KESE fin-nota 4 f’qiegħ il-paġna, ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161, notevolment il-punti 1.5.6, 1.5.8, 1.5.9.

25

(26)  Ara l-Opinjoni tal-KESE ĠU C 13, 15.1.2016, p. 161, punt 1.5.9.

26

(27)  Eżempju interessanti huwa laboratorju Netherlandiż fuq il-post dwar l-innovazzjoni soċjali f’Ypenburg, in-Netherlands.

27

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/60 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/60

---

Opinjoni tal-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment — L-Azzar: Iż-żamma tal-impjieg sostenibbli u t-tkabbir fl-Ewropa”

[COM(2016) 155 final]

(2016/C 389/08)

| Relatur: | is-Sur Andrés BARCELÒ DELGADO |
| --- | --- |
| Korelatur: | is-Sur Enrico GIBELLIERI |

Relatur:

is-Sur Andrés BARCELÒ DELGADO

Korelatur:

is-Sur Enrico GIBELLIERI

Nhar l-4 ta’ April 2016, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni u lill-Bank Ewropew tal-Investiment — L-Azzar: Iż-żamma tal-impjieg sostenibbli u t-tkabbir fl-Ewropa”

[COM(2016) 155 final].

Il-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI), inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-opinjoni tagħha nhar it-22 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tal-14 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’194 vot favur, vot wieħed (1) kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew: |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew:

| 1.1.1. | jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jiżguraw, bħala prijorità ewlenija, kundizzjonijiet ekwi għall-industrija tal-azzar. |
| --- | --- |

1.1.1.

jistieden lill-istituzzjonijiet tal-UE biex jiżguraw, bħala prijorità ewlenija, kundizzjonijiet ekwi għall-industrija tal-azzar.

| 1.1.2. | jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni maħsuba biex tindirizzaw l-isfidi li qed tiffaċċja l-industrija tal-azzar tal-UE fil-kriżi attwali u ż-żamma ta’ impjiegi u tkabbir sostenibbli fl-Ewropa. |
| --- | --- |

1.1.2.

jilqa’ l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni maħsuba biex tindirizzaw l-isfidi li qed tiffaċċja l-industrija tal-azzar tal-UE fil-kriżi attwali u ż-żamma ta’ impjiegi u tkabbir sostenibbli fl-Ewropa.

| 1.1.3. | jitlob l-istabbiliment mill-ġdid immedjat tal-Grupp ta’ Livell Għoli dwar l-Azzar, peress li hemm kwistjonijiet speċifiċi li ma jistgħux jiġu indirizzati fil Grupp wiesa dwar Industriji Intensivi fl-Enerġija |
| --- | --- |

1.1.3.

jitlob l-istabbiliment mill-ġdid immedjat tal-Grupp ta’ Livell Għoli dwar l-Azzar, peress li hemm kwistjonijiet speċifiċi li ma jistgħux jiġu indirizzati fil Grupp wiesa dwar Industriji Intensivi fl-Enerġija

| 1.1.4. | jappella lill-Kummissjoni biex il-Grupp ta’ Livell Għoli dwar l-azzar, ladarba jiġi introdott mill-ġdid, jinkludi l-Kummissjoni, l-Istati Membri, l-BEI, l-imsieħba soċjali, l-industrija u l-unjins, l-R&Ż tal-pjattaformi teknoloġiċi u ċ-ċentri ta’ kompetenza. |
| --- | --- |

1.1.4.

jappella lill-Kummissjoni biex il-Grupp ta’ Livell Għoli dwar l-azzar, ladarba jiġi introdott mill-ġdid, jinkludi l-Kummissjoni, l-Istati Membri, l-BEI, l-imsieħba soċjali, l-industrija u l-unjins, l-R&Ż tal-pjattaformi teknoloġiċi u ċ-ċentri ta’ kompetenza.

| 1.1.5. | iħeġġeġ lill-Kunsill u lill-Kummissjoni sabiex jipproduċu pjan direzzjonali, b’impenji speċifiċi ta’ implimentazzjoni, ir-riżorsi u l-miri li ser tagħmilha possibbli li jiġu ttrattati t-theddidiet u l-isfidi deskritti fl-analiżi. |
| --- | --- |

1.1.5.

iħeġġeġ lill-Kunsill u lill-Kummissjoni sabiex jipproduċu pjan direzzjonali, b’impenji speċifiċi ta’ implimentazzjoni, ir-riżorsi u l-miri li ser tagħmilha possibbli li jiġu ttrattati t-theddidiet u l-isfidi deskritti fl-analiżi.

| 1.1.6. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tressaq rapport ta’ segwitu fi żmien sena dwar kif il-miżuri proposti fil-komunikazzjoni jkunu ġew implimentati. |
| --- | --- |

1.1.6.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tressaq rapport ta’ segwitu fi żmien sena dwar kif il-miżuri proposti fil-komunikazzjoni jkunu ġew implimentati.

| 1.1.7. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex ittejjeb u taċċellera b’mod sinifikanti l-effettività u l-effiċjenza tal-istrumenti eżistenti għall-protezzjoni kummerċjali biex ikunu jistgħu jiġu immedjatament indirizzati prattiki kummerċjali żleali min-naħa ta’ pajjiżi esportaturi u jerġgħu jiġu stabbiliti kundizzjonijiet ekwi. |
| --- | --- |

1.1.7.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex ittejjeb u taċċellera b’mod sinifikanti l-effettività u l-effiċjenza tal-istrumenti eżistenti għall-protezzjoni kummerċjali biex ikunu jistgħu jiġu immedjatament indirizzati prattiki kummerċjali żleali min-naħa ta’ pajjiżi esportaturi u jerġgħu jiġu stabbiliti kundizzjonijiet ekwi.

| 1.1.8. | jappella lill-Istituzzjonijiet tal-UE sabiex, sakemm iċ-Ċina ma tissodisfax il-ħames kriterji (1) tal-UE meħtieġa biex tikkwalifika bħala ekonomija tas-suq, il-Kummissjoni għandha tuża metodoloġija mhux standardizzata f’investigazzjonijiet antidumping u antisussidji li jikkonċernaw l-importazzjonijiet Ċiniżi, f’konformità mat-Taqsima 15 tal-Protokoll ta’ Adeżjoni mad-WTO taċ-Ċina. |
| --- | --- |

1.1.8.

jappella lill-Istituzzjonijiet tal-UE sabiex, sakemm iċ-Ċina ma tissodisfax il-ħames kriterji (1) tal-UE meħtieġa biex tikkwalifika bħala ekonomija tas-suq, il-Kummissjoni għandha tuża metodoloġija mhux standardizzata f’investigazzjonijiet antidumping u antisussidji li jikkonċernaw l-importazzjonijiet Ċiniżi, f’konformità mat-Taqsima 15 tal-Protokoll ta’ Adeżjoni mad-WTO taċ-Ċina.

| 1.1.9. | jeħtieġ li kwalunkwe bidla fit-trattament ta’ importazzjonijiet Ċiniżi tkun akkumpanjata minn miżuri xierqa biex tipprevjeni l-industrija tal-UE milli ġġarrab ħsara minn prattiki kummerċjali inġusti. |
| --- | --- |

1.1.9.

jeħtieġ li kwalunkwe bidla fit-trattament ta’ importazzjonijiet Ċiniżi tkun akkumpanjata minn miżuri xierqa biex tipprevjeni l-industrija tal-UE milli ġġarrab ħsara minn prattiki kummerċjali inġusti.

| 1.1.10. | jirrimarka, b’mod partikulari lill-Istati Membri, li huwa importanti sabiex jiġi konkluż il-pakkett tal-modernizzazzjoni tal-istrumenti ta’ difiża kummerċjali, peress li se jħaffef il-proċess u jneħħi l-hekk imsejħa “elementi WTO +” mis-sistema tal-UE, b’mod partikolari r- “regola tal-inqas dazju”. |
| --- | --- |

1.1.10.

jirrimarka, b’mod partikulari lill-Istati Membri, li huwa importanti sabiex jiġi konkluż il-pakkett tal-modernizzazzjoni tal-istrumenti ta’ difiża kummerċjali, peress li se jħaffef il-proċess u jneħħi l-hekk imsejħa “elementi WTO +” mis-sistema tal-UE, b’mod partikolari r- “regola tal-inqas dazju”.

| 1.1.11. | jenfasizza l-fatt li, peress li d-dazju fuq l-importazzjoni fuq il-prodotti tal-azzar huwa żero skont il-kodiċi doganali komuni, huwa imperattiv li r-regola tad-dazju inferjuri għal prodotti tal-azzar titneħħa. |
| --- | --- |

1.1.11.

jenfasizza l-fatt li, peress li d-dazju fuq l-importazzjoni fuq il-prodotti tal-azzar huwa żero skont il-kodiċi doganali komuni, huwa imperattiv li r-regola tad-dazju inferjuri għal prodotti tal-azzar titneħħa.

| 1.1.12. | jilqa’ l-impenn tal-Kummissjoni biex tkompli tħaffef l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji. Fir-rigward tal-kalkolu tal-marġini ta’ ħsara, il-prattika attwali tal-iffissar tal-profitt fil-mira għandu jiġi definit aħjar, b’mod trasparenti, sabiex jiġi żgurat li l-profitti fil-mira huma realistiċi, li jippromwovu l-R&Ż fl-Ewropa u li d-dannu jkun effettivament eliminat. |
| --- | --- |

1.1.12.

jilqa’ l-impenn tal-Kummissjoni biex tkompli tħaffef l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji. Fir-rigward tal-kalkolu tal-marġini ta’ ħsara, il-prattika attwali tal-iffissar tal-profitt fil-mira għandu jiġi definit aħjar, b’mod trasparenti, sabiex jiġi żgurat li l-profitti fil-mira huma realistiċi, li jippromwovu l-R&Ż fl-Ewropa u li d-dannu jkun effettivament eliminat.

| 1.1.13. | jirrikonoxxi li l-introduzzjoni mill-ġdid ta’ sistema ta’ sorveljanza għal ċerti prodotti tal-azzar se tgħin lill-Kummissjoni tindirizza kif xieraq l-importazzjonijiet inġusti, bil-possibbiltà li ssir prattika ġeneralizzata.li tiftaħ każijiet fuq bażi ta’ theddida ta’ ħsara. |
| --- | --- |

1.1.13.

jirrikonoxxi li l-introduzzjoni mill-ġdid ta’ sistema ta’ sorveljanza għal ċerti prodotti tal-azzar se tgħin lill-Kummissjoni tindirizza kif xieraq l-importazzjonijiet inġusti, bil-possibbiltà li ssir prattika ġeneralizzata.li tiftaħ każijiet fuq bażi ta’ theddida ta’ ħsara.

| 1.1.14. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tirreġistra l-importazzjonijiet qabel l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji u li tapplika b’mod retroattiv dazji definittivi ta’ antidumping u/jew dazji kumpensatorji tliet xhur qabel l-adozzjoni tal-miżuri provviżorji skont ir-Regolament Bażiku. |
| --- | --- |

1.1.14.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni biex tirreġistra l-importazzjonijiet qabel l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji u li tapplika b’mod retroattiv dazji definittivi ta’ antidumping u/jew dazji kumpensatorji tliet xhur qabel l-adozzjoni tal-miżuri provviżorji skont ir-Regolament Bażiku.

| 1.1.15. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni titlob li l-imsieħba kummerċjali l-oħrajn ikunu kompletament trasparenti fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat u għajnuna statali indiretta għall-industrija tal-azzar, u titlob l-involviment tagħhom biex jiġi evitat intervent mill-Istat biex jiġu ssalvagwardjati faċilitajiet tal-azzar li ma jistgħux jibqgħu ħajjin taħt il-forzi tas-suq. |
| --- | --- |

1.1.15.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni titlob li l-imsieħba kummerċjali l-oħrajn ikunu kompletament trasparenti fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat u għajnuna statali indiretta għall-industrija tal-azzar, u titlob l-involviment tagħhom biex jiġi evitat intervent mill-Istat biex jiġu ssalvagwardjati faċilitajiet tal-azzar li ma jistgħux jibqgħu ħajjin taħt il-forzi tas-suq.

| 1.1.16. | jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jiddefinixxu metodoloġija ċara u effettiva għall-ġestjoni tal-proċess tar-ristrutturar b’mod soċjalment sostenibbli, b’aġġornament tal-istrumenti kollha għad-dispożizzjoni tagħhom biex iqisu s-sitwazzjoni ekonomika globali attwali, u jimpedixxu l-konsolidazzjoni imminenti tal-industrija tal-azzar tal-UE milli ssseħħ unilateralment għad-detriment tal-impjegati. |
| --- | --- |

1.1.16.

jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jiddefinixxu metodoloġija ċara u effettiva għall-ġestjoni tal-proċess tar-ristrutturar b’mod soċjalment sostenibbli, b’aġġornament tal-istrumenti kollha għad-dispożizzjoni tagħhom biex iqisu s-sitwazzjoni ekonomika globali attwali, u jimpedixxu l-konsolidazzjoni imminenti tal-industrija tal-azzar tal-UE milli ssseħħ unilateralment għad-detriment tal-impjegati.

| 1.1.17. | itenni l-importanza tal-promozzjoni tad-djalogu soċjali sabiex jittejbu l-ħiliet tal-ħaddiema biex jadattaw għal sfidi ġodda. Dan jeħtieġ pjan direzzjonali speċifiku u skeda dettaljat li għandu jintlaħaq qbil dwarhom mill-Kummissjoni u l-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

1.1.17.

itenni l-importanza tal-promozzjoni tad-djalogu soċjali sabiex jittejbu l-ħiliet tal-ħaddiema biex jadattaw għal sfidi ġodda. Dan jeħtieġ pjan direzzjonali speċifiku u skeda dettaljat li għandu jintlaħaq qbil dwarhom mill-Kummissjoni u l-imsieħba soċjali.

| 1.1.18. | jitlob lill-Kummissjoni biex tirrevedi r-regoli speċifiċi attwali dwar l-għajnuna mill-Istat sabiex tiġi evalwata l-possibbiltà tal-inklużjoni tas-settur tal-azzar fil-qafas ġenerali. |
| --- | --- |

1.1.18.

jitlob lill-Kummissjoni biex tirrevedi r-regoli speċifiċi attwali dwar l-għajnuna mill-Istat sabiex tiġi evalwata l-possibbiltà tal-inklużjoni tas-settur tal-azzar fil-qafas ġenerali.

| 1.1.19. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex, filwaqt li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tal-Fond ta’ Riċerka għal Faħam u l-Azzar (il-RFCS):






  — | iżżomm l-istess livell ta’ parteċipazzjoni f’din l-industrija, għax dan jgħin lill-Kummissjoni fil-ġestjoni tal-programm tal-RFCS billi jiġu ppreservati l-karatteristiċi oriġinali, li l-effiċjenza u l-effettività tagħhom ġew identifikati fir-Rapport ta’Monitoraġġ u Valutazzjoni; |
| --- | --- | --- |

1.1.19.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex, filwaqt li jitqiesu l-ispeċifiċitajiet tal-Fond ta’ Riċerka għal Faħam u l-Azzar (il-RFCS):

—

iżżomm l-istess livell ta’ parteċipazzjoni f’din l-industrija, għax dan jgħin lill-Kummissjoni fil-ġestjoni tal-programm tal-RFCS billi jiġu ppreservati l-karatteristiċi oriġinali, li l-effiċjenza u l-effettività tagħhom ġew identifikati fir-Rapport ta’Monitoraġġ u Valutazzjoni;

| — | iżżomm netwerk ta’ esperti, li kien attiv matul aktar minn 60 sena ta’ riċerka kollaborattiva, u tiżgura l-parteċipazzjoni sħiħa tagħhom fl-għażla tal-proposti tal-RFCS u fil-monitoraġġ ta’ proġetti li għadhom għaddejjin; |
| --- | --- |

—

iżżomm netwerk ta’ esperti, li kien attiv matul aktar minn 60 sena ta’ riċerka kollaborattiva, u tiżgura l-parteċipazzjoni sħiħa tagħhom fl-għażla tal-proposti tal-RFCS u fil-monitoraġġ ta’ proġetti li għadhom għaddejjin;

| — | tipprevjeni l-RFCS milli tiġi pperikolata minn programmi oħra. |
| --- | --- |

—

tipprevjeni l-RFCS milli tiġi pperikolata minn programmi oħra.

| 1.1.20. | iħeġġeġ lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill biex jiżguraw li, fil-proċess ta’ reviżjoni tal-ETS, il-faċilitajiet l-aktar effiċjenti jingħataw kwoti mingħajr ħlas sħaħ, mingħajr restrizzjonijiet, sabiex ikunu ta’ inċentiva sinifikanti għal faċilitajiet oħrajn biex itejbu l-prestazzjoni tagħhom. |
| --- | --- |

1.1.20.

iħeġġeġ lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill biex jiżguraw li, fil-proċess ta’ reviżjoni tal-ETS, il-faċilitajiet l-aktar effiċjenti jingħataw kwoti mingħajr ħlas sħaħ, mingħajr restrizzjonijiet, sabiex ikunu ta’ inċentiva sinifikanti għal faċilitajiet oħrajn biex itejbu l-prestazzjoni tagħhom.

| 1.1.21. | jenfasizza l-fatt li l-kumpens sħiħ tal-ispejjeż indiretti, li jirriżultaw miż-żieda fil-prezzijiet tal-elettriku li ġejjin mill-ETS, għandu jiġi pprovdut b’mod armonizzat sabiex tiġi evitata d-distorsjoni attwali tas-Suq Uniku tal-UE. |
| --- | --- |

1.1.21.

jenfasizza l-fatt li l-kumpens sħiħ tal-ispejjeż indiretti, li jirriżultaw miż-żieda fil-prezzijiet tal-elettriku li ġejjin mill-ETS, għandu jiġi pprovdut b’mod armonizzat sabiex tiġi evitata d-distorsjoni attwali tas-Suq Uniku tal-UE.

| 1.1.22. | jitlob li l-Kummissjoni tieħu l-miżuri neċessarji biex tiggarantixxi li l-vjeġġi tal-iskart lejn l-Ewropa jkunu ttrattati u pproċessati b’konformità sħiħa mar-regoli ambjentali u dawk tas-saħħa tal-bniedem. |
| --- | --- |

1.1.22.

jitlob li l-Kummissjoni tieħu l-miżuri neċessarji biex tiggarantixxi li l-vjeġġi tal-iskart lejn l-Ewropa jkunu ttrattati u pproċessati b’konformità sħiħa mar-regoli ambjentali u dawk tas-saħħa tal-bniedem.

| 1.1.23. | iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jikkunsidraw u jippremjaw kif suppost, skont ir-regolamenti dwar l-akkwist pubbliku, l-iskemi ta’ sostenibbiltà volontarji żviluppati mill-industrija tal-azzar, li jimmiraw li jżidu l-impenn tal-kumpaniji għall-ġenerazzjonijiet attwali u futuri, bħala l-aħjar mod kif jiġi promoss approċċ ta’ sostenibbiltà fis-suq kollu tal-UE. |
| --- | --- |

1.1.23.

iħeġġeġ lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jikkunsidraw u jippremjaw kif suppost, skont ir-regolamenti dwar l-akkwist pubbliku, l-iskemi ta’ sostenibbiltà volontarji żviluppati mill-industrija tal-azzar, li jimmiraw li jżidu l-impenn tal-kumpaniji għall-ġenerazzjonijiet attwali u futuri, bħala l-aħjar mod kif jiġi promoss approċċ ta’ sostenibbiltà fis-suq kollu tal-UE.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-industrija tal-azzar, li tammonta għal 1,3 % tal-PDG tal-UE, hija l-bażi għal katini ta’ valur ta’ bosta setturi industrijali u tipprovdi 328 000 impjieg dirett, u li għandha impatt akbar fuq impjiegi dipendenti. L-industrija hija mifruxa sew madwar l-Ewropa, b’iżjed minn 500 sit ta’ produzzjoni f’24 Stat Membru. |
| --- | --- |

2.1.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-industrija tal-azzar, li tammonta għal 1,3 % tal-PDG tal-UE, hija l-bażi għal katini ta’ valur ta’ bosta setturi industrijali u tipprovdi 328 000 impjieg dirett, u li għandha impatt akbar fuq impjiegi dipendenti. L-industrija hija mifruxa sew madwar l-Ewropa, b’iżjed minn 500 sit ta’ produzzjoni f’24 Stat Membru.

| 2.2. | Is-settur tal-azzar ġarrab danni serji minħabba influss qawwi ta’ importazzjonijiet negozjati b’mod inġust li ġabu magħhom tnaqqis fil-prezzijiet tal-azzar u xeħtu dubju fuq il-vijabbiltà tas-settur kollu fuq medda qasira ta’ żmien. Din is-sitwazzjoni ġejja dritt wara l-kriżi ekonomika ta’ seba’ snin li laqtet sew lill-industrija tal-azzar u wasslet għal telf ta’madwar 90 000 impjieg dirett. |
| --- | --- |

2.2.

Is-settur tal-azzar ġarrab danni serji minħabba influss qawwi ta’ importazzjonijiet negozjati b’mod inġust li ġabu magħhom tnaqqis fil-prezzijiet tal-azzar u xeħtu dubju fuq il-vijabbiltà tas-settur kollu fuq medda qasira ta’ żmien. Din is-sitwazzjoni ġejja dritt wara l-kriżi ekonomika ta’ seba’ snin li laqtet sew lill-industrija tal-azzar u wasslet għal telf ta’madwar 90 000 impjieg dirett.

| 2.3. | Impjanti li baqgħu fuq saqajhom wara l-kriżi qed joperaw b’inqas persunal u bi spazju limitat għall-manuvra. Flimkien ma’ dan, hemm il-prezzijiet għoljin tal-enerġija u l-impatt ta’ politika ambjentali u klimatika li jirrappreżentaw ostakli addizzjonali fit-tellieqa tal-industrija Ewropea tal-azzar biex terġa’ ssir kompetittiva fil-livell internazzjonali. Fl-aħħar nett, id-diffikultajiet tas-settur huma wkoll marbutin mal-politiki ta’ awsterità li jippenalizzaw l-industrija tal-azzar, b’mod partikolari fis-swieq għal kostruzzjoni, tas-servizzi tal-bini, tat-trasport u tal-infrastruttura. |
| --- | --- |

2.3.

Impjanti li baqgħu fuq saqajhom wara l-kriżi qed joperaw b’inqas persunal u bi spazju limitat għall-manuvra. Flimkien ma’ dan, hemm il-prezzijiet għoljin tal-enerġija u l-impatt ta’ politika ambjentali u klimatika li jirrappreżentaw ostakli addizzjonali fit-tellieqa tal-industrija Ewropea tal-azzar biex terġa’ ssir kompetittiva fil-livell internazzjonali. Fl-aħħar nett, id-diffikultajiet tas-settur huma wkoll marbutin mal-politiki ta’ awsterità li jippenalizzaw l-industrija tal-azzar, b’mod partikolari fis-swieq għal kostruzzjoni, tas-servizzi tal-bini, tat-trasport u tal-infrastruttura.

| 2.4. | Minkejja l-prestazzjoni teknoloġika għolja tal-industrija tal-azzar tal-UE, it-tnaqqis fid-domanda ta’ pajjiżi emerġenti u l-kapaċità żejda globali, b’mod partikolari fiċ-Ċina, ħolqu sitwazzjoni bla preċedenti li tirrikjedi li jittieħdu miżuri eċċezzjonali u urġenti. |
| --- | --- |

2.4.

Minkejja l-prestazzjoni teknoloġika għolja tal-industrija tal-azzar tal-UE, it-tnaqqis fid-domanda ta’ pajjiżi emerġenti u l-kapaċità żejda globali, b’mod partikolari fiċ-Ċina, ħolqu sitwazzjoni bla preċedenti li tirrikjedi li jittieħdu miżuri eċċezzjonali u urġenti.

| 2.5. | It-taħlita ta’ kapaċità żejda u prattiki inġusti tal-kummerċ fiċ-Ċina wasslet għal żieda drammatika fl-esportazzjonijiet, li tiddistabbilizza s-swieq globali tal-azzar u tiddeprimi l-prezzijiet tal-azzar madwar id-dinja. Peress li s-suq tal-UE huwa l-aktar suq miftuħ fid-dinja, bla dazji u bla ostakoli tekniċi għall-kummerċ, il-biċċa l-kbira tal-ammont żgħir ta’ rkupru ekonomiku fis-suq ġie assorbit minn importazzjonijiet bi prezzijiet baxxi ħafna u inġusti. |
| --- | --- |

2.5.

It-taħlita ta’ kapaċità żejda u prattiki inġusti tal-kummerċ fiċ-Ċina wasslet għal żieda drammatika fl-esportazzjonijiet, li tiddistabbilizza s-swieq globali tal-azzar u tiddeprimi l-prezzijiet tal-azzar madwar id-dinja. Peress li s-suq tal-UE huwa l-aktar suq miftuħ fid-dinja, bla dazji u bla ostakoli tekniċi għall-kummerċ, il-biċċa l-kbira tal-ammont żgħir ta’ rkupru ekonomiku fis-suq ġie assorbit minn importazzjonijiet bi prezzijiet baxxi ħafna u inġusti.

| 2.6. | Il-Kummissjoni nediet għaxar investigazzjonijiet ġodda dwar kummerċ inġust relatati mal-azzar. Is-sitwazzjoni hi ‘l bogħod min-normal u jinħtieġu miżuri urġenti u fit-tul biex ilaħħqu ma’ dawn l-iżviluppi |
| --- | --- |

2.6.

Il-Kummissjoni nediet għaxar investigazzjonijiet ġodda dwar kummerċ inġust relatati mal-azzar. Is-sitwazzjoni hi ‘l bogħod min-normal u jinħtieġu miżuri urġenti u fit-tul biex ilaħħqu ma’ dawn l-iżviluppi

| 2.7. | L-impjiegi u l-investiment fis-settur waqgħu sew u jekk ma tittieħed l-ebda azzjoni, aktar telf ta’ impjiegi huwa mistenni dalwaqt. |
| --- | --- |

2.7.

L-impjiegi u l-investiment fis-settur waqgħu sew u jekk ma tittieħed l-ebda azzjoni, aktar telf ta’ impjiegi huwa mistenni dalwaqt.

| 2.8. | Il-KESE jiddispjaċih li l-pjan direzzjonali tal-2013 rigward il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Azzar ma ġiex aġġornat u jidher li wasal f’intopp f’ċerti kompiti. |
| --- | --- |

2.8.

Il-KESE jiddispjaċih li l-pjan direzzjonali tal-2013 rigward il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Azzar ma ġiex aġġornat u jidher li wasal f’intopp f’ċerti kompiti.

| 2.9. | Kif osserva l-KESE fl-opinjoni tiegħu tal-11 ta’ Diċembru tal-2013 (2), il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Azzar (3) kien “pjan ta’ azzjoni komprensiv għall-azzar”. B’xorti ħażina, il-KESE ma jistax jagħti l-istess opinjoni dwar il-komunikazzjoni attwali, li hija nieqsa minn objettivi konkreti u speċifiċi ta’ miri għal żmien qasir, medju u fit-tul. |
| --- | --- |

2.9.

Kif osserva l-KESE fl-opinjoni tiegħu tal-11 ta’ Diċembru tal-2013 (2), il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Azzar (3) kien “pjan ta’ azzjoni komprensiv għall-azzar”. B’xorti ħażina, il-KESE ma jistax jagħti l-istess opinjoni dwar il-komunikazzjoni attwali, li hija nieqsa minn objettivi konkreti u speċifiċi ta’ miri għal żmien qasir, medju u fit-tul.

| 2.10. | Il-KESE jinnota li l-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew dwar l-azzar kien irfinat iktar u ppropona pjan direzzjonali ta’ miżuri speċifiċi biex tiġi ppreservata l-industrija Ewropea tal-azzar. |
| --- | --- |

2.10.

Il-KESE jinnota li l-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew dwar l-azzar kien irfinat iktar u ppropona pjan direzzjonali ta’ miżuri speċifiċi biex tiġi ppreservata l-industrija Ewropea tal-azzar.

| 2.11. | Wara diversi laqgħat tal-Kunsill Kompetittività, il-Kunsill Ewropew fis-17 ta’ Marzu 2016, u fil-laqgħa tal-G-7 f’Mejju 2016, il-KESE huwa tal-fehma li r-rieda politika essenzjali hija evidenti u li issa huwa ż-żmien li din ir-rieda tiġi trasformata f’miżuri adegwati u effettivi biex jerġa’ jkun hemm kundizzjonijiet ekwi fl-industrija tal-azzar tal-UE. |
| --- | --- |

2.11.

Wara diversi laqgħat tal-Kunsill Kompetittività, il-Kunsill Ewropew fis-17 ta’ Marzu 2016, u fil-laqgħa tal-G-7 f’Mejju 2016, il-KESE huwa tal-fehma li r-rieda politika essenzjali hija evidenti u li issa huwa ż-żmien li din ir-rieda tiġi trasformata f’miżuri adegwati u effettivi biex jerġa’ jkun hemm kundizzjonijiet ekwi fl-industrija tal-azzar tal-UE.

3.   Il-politika tal-kummerċ

3.1.   
  Id-difiża tal-kummerċ

| 3.1.1. | L-UE ser tkompli tkun mudell globali tal-kummerċ miftuħ u ħieles, sakemm il-kummerċ jitwettaq taħt kundizzjonijiet ġusti tas-suq. Fin-nuqqas ta’ regoli internazzjonali ta’ kompetizzjoni, l-istrumenti ta’ difiża tal-kummerċ huma essenzjali sabiex jiġu indirizzati prattiki kummerċjali inġusti li jagħmlu ħsara lill-industrija tal-UE. |
| --- | --- |

3.1.1.

L-UE ser tkompli tkun mudell globali tal-kummerċ miftuħ u ħieles, sakemm il-kummerċ jitwettaq taħt kundizzjonijiet ġusti tas-suq. Fin-nuqqas ta’ regoli internazzjonali ta’ kompetizzjoni, l-istrumenti ta’ difiża tal-kummerċ huma essenzjali sabiex jiġu indirizzati prattiki kummerċjali inġusti li jagħmlu ħsara lill-industrija tal-UE.

| 3.1.2. | Il-KESE jilqa’ l-impenn tal-Kummissjoni biex tkompli tħaffef l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji skont il-proċeduri interni tagħha u fl-allokazzjoni tar-riżorsi neċessarji. It-tibdil fil-prattika attwali u t-twettiq taż-żjarat ta’ verifika, wara l-impożizzjoni tal-miżuri provviżorji, jista’ jħaffef il-proċess mingħajr il-ħtieġa li jinbidlu r-regolamenti bażiċi |
| --- | --- |

3.1.2.

Il-KESE jilqa’ l-impenn tal-Kummissjoni biex tkompli tħaffef l-adozzjoni ta’ miżuri provviżorji skont il-proċeduri interni tagħha u fl-allokazzjoni tar-riżorsi neċessarji. It-tibdil fil-prattika attwali u t-twettiq taż-żjarat ta’ verifika, wara l-impożizzjoni tal-miżuri provviżorji, jista’ jħaffef il-proċess mingħajr il-ħtieġa li jinbidlu r-regolamenti bażiċi

| 3.1.3. | Fil-każ ta’ proċeduri kontra s-sussidji, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex twessa’ r-riċerki biex jinkludu l-iskemi ta’ sussidju kollha li ġew żvelati fil-kors ta’ investigazzjoni, anki jekk dawn ma kinux identifikati fl-ilment oriġinali. |
| --- | --- |

3.1.3.

Fil-każ ta’ proċeduri kontra s-sussidji, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni biex twessa’ r-riċerki biex jinkludu l-iskemi ta’ sussidju kollha li ġew żvelati fil-kors ta’ investigazzjoni, anki jekk dawn ma kinux identifikati fl-ilment oriġinali.

| 3.1.4. | Il-Kummissjoni, u l-UE kollha kemm hi għandhom jittrattaw il-kwistjoni tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina (MES) b’mod li ma jxekkilx l-effettività tal-miżuri anti-dumping. It-Taqsima 15 (a) (ii) tal-Protokoll ta’ Adeżjoni taċ-Ċina mad-WTO tista’ tiskadi f’Diċembru 2016, iżda din m’għandhiex, awtomatikament u mingħajr ma verament ħaqqha, tagħti MES liċ-Ċina sakemm din ma tissodisfax il-kriterji stipulati fir-Regolament antidumping bażiku. |
| --- | --- |

3.1.4.

Il-Kummissjoni, u l-UE kollha kemm hi għandhom jittrattaw il-kwistjoni tal-istatus ta’ ekonomija tas-suq liċ-Ċina (MES) b’mod li ma jxekkilx l-effettività tal-miżuri anti-dumping. It-Taqsima 15 (a) (ii) tal-Protokoll ta’ Adeżjoni taċ-Ċina mad-WTO tista’ tiskadi f’Diċembru 2016, iżda din m’għandhiex, awtomatikament u mingħajr ma verament ħaqqha, tagħti MES liċ-Ċina sakemm din ma tissodisfax il-kriterji stipulati fir-Regolament antidumping bażiku.

| 3.1.5. | Il-KESE jittama li din il-valutazzjoni tal-impatt attwali mwettqa mill-Kummissjoni tkun komprensiva u settorjali, u se tqis ukoll l-impatt speċifiku dwar l-għotja ta’ MES liċ-Ċina, speċjalment rigward xi reġjuni Ewropej, mingħajr miżuri ta’ akkumpanjament xierqa u verament effettivi. |
| --- | --- |

3.1.5.

Il-KESE jittama li din il-valutazzjoni tal-impatt attwali mwettqa mill-Kummissjoni tkun komprensiva u settorjali, u se tqis ukoll l-impatt speċifiku dwar l-għotja ta’ MES liċ-Ċina, speċjalment rigward xi reġjuni Ewropej, mingħajr miżuri ta’ akkumpanjament xierqa u verament effettivi.

3.2.   
  Il-kapaċità żejda

| 3.2.1. | Il-KESE jirrikonoxxi l-isforzi tal-Kummissjoni fin-negozjati bilaterali jew multilaterali biex jintlaħaq qbil fuq tnaqqis fil-kapaċità u trasparenza rigward l-għajnuna mill-Istat. Madankollu, ir-rekord ta’ dawn in-negozjati bilaterali u multilaterali mhijiex sodisfaċenti. |
| --- | --- |

3.2.1.

Il-KESE jirrikonoxxi l-isforzi tal-Kummissjoni fin-negozjati bilaterali jew multilaterali biex jintlaħaq qbil fuq tnaqqis fil-kapaċità u trasparenza rigward l-għajnuna mill-Istat. Madankollu, ir-rekord ta’ dawn in-negozjati bilaterali u multilaterali mhijiex sodisfaċenti.

| 3.2.2. | L-indirizzar tal-kawżi żejda jeħtieġ impenn qawwi għal rappurtar perjodiku dwar skemi ta’ għajnuna mill-Istat u miżuri speċifiċi miftiehma taħt l-umbrelel tal-OECD u d-WTO. |
| --- | --- |

3.2.2.

L-indirizzar tal-kawżi żejda jeħtieġ impenn qawwi għal rappurtar perjodiku dwar skemi ta’ għajnuna mill-Istat u miżuri speċifiċi miftiehma taħt l-umbrelel tal-OECD u d-WTO.

| 3.2.3. | Il-KESE jittama li l-Kunsill ser jinkludi il-kapitoli dwar l-enerġija u l-materja prima f’kull ftehim ta’ kummerċ ħieles (FTA), peress li dan il-mandat ser jippermetti lill-Kummissjoni biex tintroduċi dawn il-kapitoli fin-negozjati b’mod ġenerali għal kull FTA. |
| --- | --- |

3.2.3.

Il-KESE jittama li l-Kunsill ser jinkludi il-kapitoli dwar l-enerġija u l-materja prima f’kull ftehim ta’ kummerċ ħieles (FTA), peress li dan il-mandat ser jippermetti lill-Kummissjoni biex tintroduċi dawn il-kapitoli fin-negozjati b’mod ġenerali għal kull FTA.

| 3.2.4. | Barra minn hekk, ir-rispett sħiħ għad-drittijiet ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, it-trejdjunjins u l-ħaddiema individwali fir-rigward ta’ kwistjonijiet ambjentali għandhom ikunu inklużi bħala punti importanti fin-negozjati li ġejjin u l-ftehimiet il-ġodda. |
| --- | --- |

3.2.4.

Barra minn hekk, ir-rispett sħiħ għad-drittijiet ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, it-trejdjunjins u l-ħaddiema individwali fir-rigward ta’ kwistjonijiet ambjentali għandhom ikunu inklużi bħala punti importanti fin-negozjati li ġejjin u l-ftehimiet il-ġodda.

| 3.2.5. | Il-Kummissjoni għandha tippubblika dawk il-każijiet fejn pajjiż ma jissodisfax l-impenji tiegħu rigward it-trasparenza u r-rappurtar tal-għajnuna tal-Istat u tikkunsidra din bħala imġiba li mhix kooperattiva fil-proċedimenti tad-difiża tal-kummerċ. |
| --- | --- |

3.2.5.

Il-Kummissjoni għandha tippubblika dawk il-każijiet fejn pajjiż ma jissodisfax l-impenji tiegħu rigward it-trasparenza u r-rappurtar tal-għajnuna tal-Istat u tikkunsidra din bħala imġiba li mhix kooperattiva fil-proċedimenti tad-difiża tal-kummerċ.

| 3.2.6. | In-negozjati diplomatiċi ma jistawx jipprevjenu l-impożizzjoni ta’ soluzzjonijiet għad-difiża tal-kummerċ fejn dawn huma meħtieġa. |
| --- | --- |

3.2.6.

In-negozjati diplomatiċi ma jistawx jipprevjenu l-impożizzjoni ta’ soluzzjonijiet għad-difiża tal-kummerċ fejn dawn huma meħtieġa.

4.   Investimenti

| 4.1. | Rigward il-Fond Ewropew għal Investimenti Strateġiċi (FSIE), dan fil-verità joħloq kapaċità ġdida li ġġorr ir-riskji fis-suq biex jiġu appoġġjati proġetti ta’ investiment vijabbli li huma żviluppati minn kumpaniji tal-azzar tal-UE. Huwa ta’ dispjaċir li mhux ħafna impriżi jista’ jkollhom aċċess għall-Fondi, peress li l-kundizzjonijiet tas-suq tal-azzar ma jistgħux jiggarantixxu redditu adegwat fuq l-investiment bil-prezzijiet f’livell daqshekk baxx. |
| --- | --- |

4.1.

Rigward il-Fond Ewropew għal Investimenti Strateġiċi (FSIE), dan fil-verità joħloq kapaċità ġdida li ġġorr ir-riskji fis-suq biex jiġu appoġġjati proġetti ta’ investiment vijabbli li huma żviluppati minn kumpaniji tal-azzar tal-UE. Huwa ta’ dispjaċir li mhux ħafna impriżi jista’ jkollhom aċċess għall-Fondi, peress li l-kundizzjonijiet tas-suq tal-azzar ma jistgħux jiggarantixxu redditu adegwat fuq l-investiment bil-prezzijiet f’livell daqshekk baxx.

| 4.2. | L-enfasi għandha tkun fuq il-ħolqien ta’ qafas biex jiggarantixxi dħul adegwat fuq l-investiment industrijali fl-industrija tal-azzar. Taħt il-qafas attwali, hemm biżżejjed finanzjament disponibbli, bis-saħħa tal-politika monetarja tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) |
| --- | --- |

4.2.

L-enfasi għandha tkun fuq il-ħolqien ta’ qafas biex jiggarantixxi dħul adegwat fuq l-investiment industrijali fl-industrija tal-azzar. Taħt il-qafas attwali, hemm biżżejjed finanzjament disponibbli, bis-saħħa tal-politika monetarja tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE)

| 4.3. | L-investimenti fl-industrija Ewropea tal-azzar iridu jingħataw spinta sabiex jiġu modernizzati l-impjanti u t-tagħmir, u r-riċerka u l-iżvilupp ta’ prodotti ġodda għandhom jiġu promossi. |
| --- | --- |

4.3.

L-investimenti fl-industrija Ewropea tal-azzar iridu jingħataw spinta sabiex jiġu modernizzati l-impjanti u t-tagħmir, u r-riċerka u l-iżvilupp ta’ prodotti ġodda għandhom jiġu promossi.

5.   Investiment fin-nies

| 5.1. | Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, iżda hija nieqsa minn pjan ta’ azzjoni dettaljat biex tiżgura li l-industrija tal-azzar tibqa’ attraenti għal żgħażagħ b’talent. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jiddefinixxu metodoloġija ċara u effettiva għall-ġestjoni tal-proċess tar-ristrutturar b’mod soċjalment sostenibbli, bl-użu tal-istrumenti kollha disponibbli (FEG, il-Fondi Strutturali, eċċ.) biex tkompli tiġi żgurata l-flessibilità tagħhom u l-kapaċità li jirrispondi għall-isfidi tal- ekonomija globali li qed jinbidlu malajr. Il-promozzjoni tad-djalogu soċjali sabiex jittejbu l-ħiliet tal-ħaddiema biex jaġġustaw għal sfidi ġodda ser tirrikjedi pjan direzzjonali speċifiku u skeda dettaljata li għandha tiġi miftiehma bejn il-Kummissjoni u l-imsieħba soċjali. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jappoġġja bis-sħiħ il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni, iżda hija nieqsa minn pjan ta’ azzjoni dettaljat biex tiżgura li l-industrija tal-azzar tibqa’ attraenti għal żgħażagħ b’talent. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex jiddefinixxu metodoloġija ċara u effettiva għall-ġestjoni tal-proċess tar-ristrutturar b’mod soċjalment sostenibbli, bl-użu tal-istrumenti kollha disponibbli (FEG, il-Fondi Strutturali, eċċ.) biex tkompli tiġi żgurata l-flessibilità tagħhom u l-kapaċità li jirrispondi għall-isfidi tal- ekonomija globali li qed jinbidlu malajr. Il-promozzjoni tad-djalogu soċjali sabiex jittejbu l-ħiliet tal-ħaddiema biex jaġġustaw għal sfidi ġodda ser tirrikjedi pjan direzzjonali speċifiku u skeda dettaljata li għandha tiġi miftiehma bejn il-Kummissjoni u l-imsieħba soċjali.

| 5.2. | Skont ir-regoli attwali ta’ għajnuna mill-Istat, xi Stati Membri intervenew biex jappoġġjaw l-industrija tal-azzar, li tibqa’ kruċjali għall-industrija tal-manifattura kollha downstream. Dawn l-interventi statali ħadu diversi forom, bħal appoġġ għal investimenti tar-R&Ż, teknoloġiji effiċjenti fl-użu tal-enerġija u investimenti li jipproteġu s-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema u kumpens għal spejjeż indiretti tal-enerġija. |
| --- | --- |

5.2.

Skont ir-regoli attwali ta’ għajnuna mill-Istat, xi Stati Membri intervenew biex jappoġġjaw l-industrija tal-azzar, li tibqa’ kruċjali għall-industrija tal-manifattura kollha downstream. Dawn l-interventi statali ħadu diversi forom, bħal appoġġ għal investimenti tar-R&Ż, teknoloġiji effiċjenti fl-użu tal-enerġija u investimenti li jipproteġu s-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema u kumpens għal spejjeż indiretti tal-enerġija.

| 5.3. | Sabiex jinżammu l-ħiliet b’xejra ċiklika tas-suq ġew implimentati miżuri bħal pereżempju l-qgħad parzjali, xogħol fuq żmien qasir (Kurzarbeit fil-Ġermanja), skemi ta’ sostituzzjoni tal-persunal (contrato relevo fi Spanja) u kuntratti ta’ solidarjetà (fl-Italja). |
| --- | --- |

5.3.

Sabiex jinżammu l-ħiliet b’xejra ċiklika tas-suq ġew implimentati miżuri bħal pereżempju l-qgħad parzjali, xogħol fuq żmien qasir (Kurzarbeit fil-Ġermanja), skemi ta’ sostituzzjoni tal-persunal (contrato relevo fi Spanja) u kuntratti ta’ solidarjetà (fl-Italja).

6.   Politika dwar il-kompetizzjoni u l-flessibbiltà tal-għajnuna mill-Istat għar-R&Ż

Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni biex torganizza sessjoni ta’ ħidma mal-Istati Membri u l-imsieħba soċjali fit-tieni nofs tal-2016 sabiex tfassal linji gwida għall-implimentazzjoni tal-flessibbiltà permessa taħt il-qafas tar-regoli l-ġodda dwar l-għajnuna mill-Istat.

7.   R&Ż

| 7.1. | Il-Pjattaforma Teknoloġika Ewropea tal-Azzar (ESTEP) stabbilixxiet sħubiji kbar li jinvolvu l-industrija tal-azzar Ewropea kollha, il-fornituri u l-klijenti tagħha (l-industrija tat-trasport, is-settur tal-kostruzzjoni u l-enerġija), l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, korpi tar-riċerka pubbliċi u privati, awtoritajiet pubbliċi u rappreżentanti tat-trejdjunjins. |
| --- | --- |

7.1.

Il-Pjattaforma Teknoloġika Ewropea tal-Azzar (ESTEP) stabbilixxiet sħubiji kbar li jinvolvu l-industrija tal-azzar Ewropea kollha, il-fornituri u l-klijenti tagħha (l-industrija tat-trasport, is-settur tal-kostruzzjoni u l-enerġija), l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, korpi tar-riċerka pubbliċi u privati, awtoritajiet pubbliċi u rappreżentanti tat-trejdjunjins.

| 7.2. | Il-Pjan Direzzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni l-ġdid propost mill-Kummissjoni Ewropea ġie analizzat bir-reqqa mill-gruppi ta’ ħidma tal-ESTEP u l-aġenda riveduta tiegħu diġà tinkludi suġġetti li huma rilevanti għas-settur tal-azzar. |
| --- | --- |

7.2.

Il-Pjan Direzzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni l-ġdid propost mill-Kummissjoni Ewropea ġie analizzat bir-reqqa mill-gruppi ta’ ħidma tal-ESTEP u l-aġenda riveduta tiegħu diġà tinkludi suġġetti li huma rilevanti għas-settur tal-azzar.

| 7.3. | Il-Fond ta’ Riċerka għall-Faħam u l-Azzar (FRFA) ħa post il-Komunità Ewropea tal-Faħam tal-Azzar (KEFA) fl-2002, b’suċċess. Ir-riċerka kollaborattiva ġewwa s-settur tal-azzar Ewropew, kemm fi ħdan l-RFCS u l-Programm ta’ Qafas, tħeġġet u ssaħħet matul l-aħħar għaxar snin. Il-Grupp ta’ Riflessjoni tal-ESTEP ilaqqa’ flimkien ir-rappreżentanti ta’ 20 mit-28 Stat Membru tal-UE. |
| --- | --- |

7.3.

Il-Fond ta’ Riċerka għall-Faħam u l-Azzar (FRFA) ħa post il-Komunità Ewropea tal-Faħam tal-Azzar (KEFA) fl-2002, b’suċċess. Ir-riċerka kollaborattiva ġewwa s-settur tal-azzar Ewropew, kemm fi ħdan l-RFCS u l-Programm ta’ Qafas, tħeġġet u ssaħħet matul l-aħħar għaxar snin. Il-Grupp ta’ Riflessjoni tal-ESTEP ilaqqa’ flimkien ir-rappreżentanti ta’ 20 mit-28 Stat Membru tal-UE.

| 7.4. | Prekundizzjoni essenzjali għal industrija tal-azzar kompetittiva fl-Ewropa hija li tibqa’ fuq quddiem nett tat-teknoloġija billi żżomm u tiżviluppa l-kapaċitajiet tar-R&Ż tas-settur tal-azzar tal-UE. F’dan ir-rigward, Il-RFSC huwa strument vitali u uniku. F’Settembru 2013, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat rapport ta’ Monitoraġġ u Valutazzjoni, li b’mod ċar juri l-effiċjenza tal-RFCS. |
| --- | --- |

7.4.

Prekundizzjoni essenzjali għal industrija tal-azzar kompetittiva fl-Ewropa hija li tibqa’ fuq quddiem nett tat-teknoloġija billi żżomm u tiżviluppa l-kapaċitajiet tar-R&Ż tas-settur tal-azzar tal-UE. F’dan ir-rigward, Il-RFSC huwa strument vitali u uniku. F’Settembru 2013, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat rapport ta’ Monitoraġġ u Valutazzjoni, li b’mod ċar juri l-effiċjenza tal-RFCS.

| 7.5. | Riċentement, id-DĠ RTD iddeċieda, għal raġunijiet purament amministrattivi, li jnaqqas ir-rwol konsolidat u essenzjali tal-ġestjoni tal-programm tal-RFCS, u b’hekk jipperikola r-rabta diretta tiegħu mal-industrija. Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni biex treġġa’ lura din id-deċiżjoni. |
| --- | --- |

7.5.

Riċentement, id-DĠ RTD iddeċieda, għal raġunijiet purament amministrattivi, li jnaqqas ir-rwol konsolidat u essenzjali tal-ġestjoni tal-programm tal-RFCS, u b’hekk jipperikola r-rabta diretta tiegħu mal-industrija. Il-KESE jirrakkomanda lill-Kummissjoni biex treġġa’ lura din id-deċiżjoni.

8.   L-enerġija

| 8.1. | Il-Kummissjoni ma tistax tippretendi suċċess fit-tnaqqis tad-differenza fil-prezzijiet bejn l-Istati Uniti u l-UE, peress li dan seħħ mingħajr l-intervent tal-Kummissjoni. Id-differenza tibqa’ inaċċettabli u tagħmel ħsara serja lill-kompetittività tal-industrija tal-azzar tal-UE. |
| --- | --- |

8.1.

Il-Kummissjoni ma tistax tippretendi suċċess fit-tnaqqis tad-differenza fil-prezzijiet bejn l-Istati Uniti u l-UE, peress li dan seħħ mingħajr l-intervent tal-Kummissjoni. Id-differenza tibqa’ inaċċettabli u tagħmel ħsara serja lill-kompetittività tal-industrija tal-azzar tal-UE.

| 8.2. | Għandhom jittieħdu miżuri attivi biex jiġi żgurat li l-prezzijiet tal-enerġija ma jdgħajfux il-kompetittività tal-industrija tal-azzar tal-UE. |
| --- | --- |

8.2.

Għandhom jittieħdu miżuri attivi biex jiġi żgurat li l-prezzijiet tal-enerġija ma jdgħajfux il-kompetittività tal-industrija tal-azzar tal-UE.

9.   Ir-reviżjoni tal-ETS

| 9.1. | Il-KESE jilqa’ l-fatt li fil-konklużjonijiet tiegħu (tat-23 u l-24 ta’ Ottubru 2014), il-Kunsill Ewropew iddikjara li jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn l-għanijiet għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra u li tiġi żgurata l-kompetittività tal-industrija Ewropea. |
| --- | --- |

9.1.

Il-KESE jilqa’ l-fatt li fil-konklużjonijiet tiegħu (tat-23 u l-24 ta’ Ottubru 2014), il-Kunsill Ewropew iddikjara li jeħtieġ li jinstab bilanċ bejn l-għanijiet għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gass b’effett ta’ serra u li tiġi żgurata l-kompetittività tal-industrija Ewropea.

| 9.2. | L-industrija Ewropea tal-azzar hija l-iktar favur l-ambjent madwar id-dinja, u l-UE għandha taġixxi biex tevita rilokazzjoni tal-faċilitajiet ta’ produzzjoni lejn pajjiżi terzi bi standards ambjentali aktar baxxi u l-emissjonijiet ogħla minn dik tal-UE. |
| --- | --- |

9.2.

L-industrija Ewropea tal-azzar hija l-iktar favur l-ambjent madwar id-dinja, u l-UE għandha taġixxi biex tevita rilokazzjoni tal-faċilitajiet ta’ produzzjoni lejn pajjiżi terzi bi standards ambjentali aktar baxxi u l-emissjonijiet ogħla minn dik tal-UE.

| 9.3. | L-ebda fattur ta’ tnaqqis lineari m’għandu jkun applikat għal parametri referenzjarji b’mod arbitrarju, peress li dan se jnaqqas l-ammont ta’ kwoti mingħajr ħlas sa taħt il-livelli li jistgħu jinkisbu teknikament u ekonomikament. |
| --- | --- |

9.3.

L-ebda fattur ta’ tnaqqis lineari m’għandu jkun applikat għal parametri referenzjarji b’mod arbitrarju, peress li dan se jnaqqas l-ammont ta’ kwoti mingħajr ħlas sa taħt il-livelli li jistgħu jinkisbu teknikament u ekonomikament.

| 9.4. | Ir-reviżjoni tal-valuri referenzjarji għandha tkun ibbażata f’livelli realistiċi li huma teknikament u ekonomikament fattibli, li toffri kumpens sħiħ għal faċilitajiet l-aktar effiċjenti. |
| --- | --- |

9.4.

Ir-reviżjoni tal-valuri referenzjarji għandha tkun ibbażata f’livelli realistiċi li huma teknikament u ekonomikament fattibli, li toffri kumpens sħiħ għal faċilitajiet l-aktar effiċjenti.

| 9.5. | Industriji intensivi fil-kapital, bħall-azzar, jeħtieġu qafas regolatorju ċar u prevedibbli, stabbiliti bil-quddiem sew, biex jippermetti ppjanar tajjeb tal-investimenti meħtieġa. Kull parti interessata għandha tiġi inkluża f’diskussjoni miftuħa u kostruttiva dwar ir-riforma tal-iskema ETS tal-UE. |
| --- | --- |

9.5.

Industriji intensivi fil-kapital, bħall-azzar, jeħtieġu qafas regolatorju ċar u prevedibbli, stabbiliti bil-quddiem sew, biex jippermetti ppjanar tajjeb tal-investimenti meħtieġa. Kull parti interessata għandha tiġi inkluża f’diskussjoni miftuħa u kostruttiva dwar ir-riforma tal-iskema ETS tal-UE.

| 9.6. | Il-Fond għall-Innovazzjoni huwa strument ivvalutat imma m’għandux inaqqas l-ammont ta’ allokazzjoni bla ħlas disponibbli għal protezzjoni mill-emissjonijiet tal-karbonju. Fl-ekonomija l-ġdida għandhom jinħolqu impjiegi sostenibbli fejn l-azzar huwa komponent essenzjali. Tranżizzjoni ġusta għandha tabilħaqq tiżgura li jiġu maħluqa rotot għal ħaddiema milquta biex isibu impjiegi f’setturi li qed jespandu, filwaqt li tkompli tiggarantixxi l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u d-drittijiet tat-trejdjunjins. |
| --- | --- |

9.6.

Il-Fond għall-Innovazzjoni huwa strument ivvalutat imma m’għandux inaqqas l-ammont ta’ allokazzjoni bla ħlas disponibbli għal protezzjoni mill-emissjonijiet tal-karbonju. Fl-ekonomija l-ġdida għandhom jinħolqu impjiegi sostenibbli fejn l-azzar huwa komponent essenzjali. Tranżizzjoni ġusta għandha tabilħaqq tiżgura li jiġu maħluqa rotot għal ħaddiema milquta biex isibu impjiegi f’setturi li qed jespandu, filwaqt li tkompli tiggarantixxi l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom u d-drittijiet tat-trejdjunjins.

| 9.7. | Il-KESE jinsisti li l-ETS tal-UE m’għandhiex tkun riformata għad-detriment tal-ħaddiema fl-industrija tal-azzar. Kwalunkwe riforma għandha tirrikonċilja l-miri ambizzjużi tal-UE dwar il-klima ma’ industrija tal-azzar mġedda u modernizzata u tiżgura li l-industrija Ewropea tal-azzar hija riveduta u modernizzata, filwaqt li taħdem lejn il-kisba ta’ miri klimatiċi Ewropej. |
| --- | --- |

9.7.

Il-KESE jinsisti li l-ETS tal-UE m’għandhiex tkun riformata għad-detriment tal-ħaddiema fl-industrija tal-azzar. Kwalunkwe riforma għandha tirrikonċilja l-miri ambizzjużi tal-UE dwar il-klima ma’ industrija tal-azzar mġedda u modernizzata u tiżgura li l-industrija Ewropea tal-azzar hija riveduta u modernizzata, filwaqt li taħdem lejn il-kisba ta’ miri klimatiċi Ewropej.

10.   L-ekonomija ċirkolari: ir-riċiklaġġ

| 10.1. | Ir-riċiklaġġ huwa approċċ definittiv favur l-ambjent, u l-azzar, bħala materjal permanenti, huwa f’pożizzjoni ideali biex jiġi rriċiklat Madankollu, m’hemm l-ebda evidenza ekonomika li r-riċiklaġġ “bilfors inaqqas il-kost tal-produzzjoni”: barra ftit eċċezzjonijiet, bħall-azzar, ir-realtà hija pjuttost bil-maqlub. Kieku r-riċiklaġġ kien attività purament ekonomika ma kien ikun hemm l-ebda ħtieġa li jippromovuh, għaliex kull operatur ekonomiku awtomatikament jaqleb għal riċiklaġġ mingħajr ebda qafas regolatorju. |
| --- | --- |

10.1.

Ir-riċiklaġġ huwa approċċ definittiv favur l-ambjent, u l-azzar, bħala materjal permanenti, huwa f’pożizzjoni ideali biex jiġi rriċiklat Madankollu, m’hemm l-ebda evidenza ekonomika li r-riċiklaġġ “bilfors inaqqas il-kost tal-produzzjoni”: barra ftit eċċezzjonijiet, bħall-azzar, ir-realtà hija pjuttost bil-maqlub. Kieku r-riċiklaġġ kien attività purament ekonomika ma kien ikun hemm l-ebda ħtieġa li jippromovuh, għaliex kull operatur ekonomiku awtomatikament jaqleb għal riċiklaġġ mingħajr ebda qafas regolatorju.

| 10.2. | Il-KESE ma jistax jappoġġja l-istqarrija li l-kriterji tat-tmiem tal-iskart għenu biex tiġi stimulata d-domanda għolja għall-azzar riċiklat. L-applikazzjoni tal-kriterji tat-tmiem tal-iskart hija limitata għal xi Stati Membri u, għal kuntrarju tal-affermazzjoni tal-Kummissjoni, m’għenitx biex titjieb il-kwalità tar-ruttam; il-livell baxx ta’ implimentazzjoni tagħha huwa dovut għall-fatt li timponi piż amministrattiv u regolatorju akbar fuq il-kummerċ tar-ruttam domestiku mingħajr l-ebda benefiċċju jew titjib għal proċess tar-riċiklaġġ. |
| --- | --- |

10.2.

Il-KESE ma jistax jappoġġja l-istqarrija li l-kriterji tat-tmiem tal-iskart għenu biex tiġi stimulata d-domanda għolja għall-azzar riċiklat. L-applikazzjoni tal-kriterji tat-tmiem tal-iskart hija limitata għal xi Stati Membri u, għal kuntrarju tal-affermazzjoni tal-Kummissjoni, m’għenitx biex titjieb il-kwalità tar-ruttam; il-livell baxx ta’ implimentazzjoni tagħha huwa dovut għall-fatt li timponi piż amministrattiv u regolatorju akbar fuq il-kummerċ tar-ruttam domestiku mingħajr l-ebda benefiċċju jew titjib għal proċess tar-riċiklaġġ.

| 10.3. | Il-Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari għandu ħafna intenzjonijiet tajbin iżda huwa nieqes mill-ambizzjoni meħtieġa biex jippromovi l-użu ta’ prodotti sekondarji, bħal gagazza, mingħajr piżijiet amministrattivi mhux meħtieġa, kif qegħdin jippruvaw jimponu xi Stati Membri. L-użu ta’ prodotti sekondarji jikkontribwixxi sostanzjalment biex jitnaqqas l-użu tar-riżorsi naturali u siti ta’ depożitu tal-iskart. |
| --- | --- |

10.3.

Il-Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari għandu ħafna intenzjonijiet tajbin iżda huwa nieqes mill-ambizzjoni meħtieġa biex jippromovi l-użu ta’ prodotti sekondarji, bħal gagazza, mingħajr piżijiet amministrattivi mhux meħtieġa, kif qegħdin jippruvaw jimponu xi Stati Membri. L-użu ta’ prodotti sekondarji jikkontribwixxi sostanzjalment biex jitnaqqas l-użu tar-riżorsi naturali u siti ta’ depożitu tal-iskart.

| 10.4. | L-azzar qatt ma jiġi kkunsmat iżda huwa kontinament trasformat; l-użu tar-risorsi naturali għall-produzzjoni tal-azzar għall-ewwel darba għalhekk huwa proċess trasformattiv, li jagħmel il-ħadid iżjed disponibbli f’“forma iżjed prattika” għal użi sussegwenti (ċikli tal-ħajja) u b’hekk inaqqas il-pressjoni fuq riżorsi naturali fuq tul ta’żmien medju/twil. |
| --- | --- |

10.4.

L-azzar qatt ma jiġi kkunsmat iżda huwa kontinament trasformat; l-użu tar-risorsi naturali għall-produzzjoni tal-azzar għall-ewwel darba għalhekk huwa proċess trasformattiv, li jagħmel il-ħadid iżjed disponibbli f’“forma iżjed prattika” għal użi sussegwenti (ċikli tal-ħajja) u b’hekk inaqqas il-pressjoni fuq riżorsi naturali fuq tul ta’żmien medju/twil.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1225/2009, ir-Regolament anti-dumping bażiku (ĠU L 343, 22.12.2009, p. 51).

1

(2)  ĠU C 170, 5.6.2014, p. 91.

2

(3)  COM/2013/0407.

3

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/67 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/67

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd u l-protezzjoni ta’ ekosistemi tal-baħar permezz ta’ miżuri tekniċi, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006, (KE) Nru 1098/2007 (KE) Nru 1224/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru 1343/2011 u (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 894/97, (KE) Nru 850/98, (KE) Nru 2549/2000, (KE) Nru 254/2002, (KE) Nru 812/2004 u (KE) Nru 2187/2005”

[COM(2016) 134 final – 2016/0074 (COD)]

(2016/C 389/09)

Relatur:

is-Sur Gabriel Sarró Iparraguirre

Nhar is-7 u l-11 ta’ April 2016, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 43(2) u l-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd u l-protezzjoni ta’ ekosistemi tal-baħar permezz ta’ miżuri tekniċi, li jemenda r-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006, (KE) Nru 1098/2007 (KE) Nru 1224/2009 u r-Regolamenti (UE) Nru 1343/2011 u (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nru 894/97, (KE) Nru 850/98, (KE) Nru 2549/2000, (KE) Nru 254/2002, (KE) Nru 812/2004 u (KE) Nru 2187/2005”

[COM(2016) 134 final – 2016/0074 (COD)].

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-30 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tat-13 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’74 vot favur u astensjoni waħda (1).

1.   Konklużjonijiet

| 1.1. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-approċċ tal-Kummissjoni dwar il-bżonn li tiġi aġġornata u ssemplifikata s-sistema attwali ta’ governanza tal-miżuri tekniċi, li għandha tkun ibbażata fuq strateġija fit-tul dwar il-ġestjoni u l-konservazzjoni tar-riżorsi. |
| --- | --- |

1.1.

Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-approċċ tal-Kummissjoni dwar il-bżonn li tiġi aġġornata u ssemplifikata s-sistema attwali ta’ governanza tal-miżuri tekniċi, li għandha tkun ibbażata fuq strateġija fit-tul dwar il-ġestjoni u l-konservazzjoni tar-riżorsi.

| 1.2. | Diversi mill-emendi ġodda u t-tibdil propost għandhom jikkontribwixxu direttament għall-adattament tal-flotta tas-sajd għall-obbligu ta’ ħatt l-art u r-rendiment massimu sostenibbli. Il-KESE ma jistax ħlief jilqa’ dan b’mod favorevoli, peress li dawn ir-riformi ser jipprovdu aktar flessibbiltà operattiva u għandhom jippromovu aktar selettività tal-irkaptu tas-sajd. |
| --- | --- |

1.2.

Diversi mill-emendi ġodda u t-tibdil propost għandhom jikkontribwixxu direttament għall-adattament tal-flotta tas-sajd għall-obbligu ta’ ħatt l-art u r-rendiment massimu sostenibbli. Il-KESE ma jistax ħlief jilqa’ dan b’mod favorevoli, peress li dawn ir-riformi ser jipprovdu aktar flessibbiltà operattiva u għandhom jippromovu aktar selettività tal-irkaptu tas-sajd.

| 1.3. | Madankollu, xi wħud mill-proposti ppreżentati ma jqisux bis-sħiħ il-kundizzjonijiet prattiċi tal-attivitajiet tas-sajd u ma jivvalutawx l-impatt soċjali u ekonomiku. Il-Kumitat mhuwiex konvint li dawn il-proposti huma kompromess raġonevoli bejn li jiġu salvagwardjati l-interessi tas-settur tas-sajd fuq perjodu qasir u medju ta’ żmien u li jiġu protetti r-riżorsi tas-sajd. F’dan il-kuntest, il-KESE jixtieq li tingħata attenzjoni speċjali lill-aspetti li ġejjin: |
| --- | --- |

1.3.

Madankollu, xi wħud mill-proposti ppreżentati ma jqisux bis-sħiħ il-kundizzjonijiet prattiċi tal-attivitajiet tas-sajd u ma jivvalutawx l-impatt soċjali u ekonomiku. Il-Kumitat mhuwiex konvint li dawn il-proposti huma kompromess raġonevoli bejn li jiġu salvagwardjati l-interessi tas-settur tas-sajd fuq perjodu qasir u medju ta’ żmien u li jiġu protetti r-riżorsi tas-sajd. F’dan il-kuntest, il-KESE jixtieq li tingħata attenzjoni speċjali lill-aspetti li ġejjin:

| 1.3.1. | Il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni biex terġa’ tqis il-bidliet proposti fid-daqsijiet tal-malji u li jintużaw il-malji ta’ referenza li jkunu ntużaw mill-flotta għas-sajdiet differenti, mingħajr żidiet jew tnaqqis inġustifikat jew bla bżonn. |
| --- | --- |

1.3.1.

Il-Kumitat jappella lill-Kummissjoni biex terġa’ tqis il-bidliet proposti fid-daqsijiet tal-malji u li jintużaw il-malji ta’ referenza li jkunu ntużaw mill-flotta għas-sajdiet differenti, mingħajr żidiet jew tnaqqis inġustifikat jew bla bżonn.

| 1.3.2. | Il-Kumitat itenni l-importanza li l-proposta ma tintroduċix bidliet fid-daqsijiet minimi li jiġu applikati għal ċerti speċijiet, mingħajr ġustifikazzjoni xierqa. |
| --- | --- |

1.3.2.

Il-Kumitat itenni l-importanza li l-proposta ma tintroduċix bidliet fid-daqsijiet minimi li jiġu applikati għal ċerti speċijiet, mingħajr ġustifikazzjoni xierqa.

| 1.3.3. | Il-Kumitat iqis li għandhom jiġu introdotti standards li jippermettu l-innovazzjoni u l-ħolqien tal-valur għall-qabdiet mhux mixtieqa. |
| --- | --- |

1.3.3.

Il-Kumitat iqis li għandhom jiġu introdotti standards li jippermettu l-innovazzjoni u l-ħolqien tal-valur għall-qabdiet mhux mixtieqa.

| 1.3.4. | Il-Kumitat iħeġġeġ aktar flessibbiltà fir-rigward tal-limiti fuq il-kapaċità tas-sajd imkejla f’tunnellaġġ gross (TG) imposti fuq l-Istati Membri mill-Politika Komuni tas-Sajd (PKS) biex il-bastimenti jiġu adati għall-obbligu ta’ ħatt l-art u sabiex jitħeġġeġ it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol abbord. |
| --- | --- |

1.3.4.

Il-Kumitat iħeġġeġ aktar flessibbiltà fir-rigward tal-limiti fuq il-kapaċità tas-sajd imkejla f’tunnellaġġ gross (TG) imposti fuq l-Istati Membri mill-Politika Komuni tas-Sajd (PKS) biex il-bastimenti jiġu adati għall-obbligu ta’ ħatt l-art u sabiex jitħeġġeġ it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol abbord.

| 1.4. | Il-Kumitat jitlob lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kummissjoni sabiex jistabbilixxu djalogu ġenwin mas-sajjieda u r-rappreżentanti tagħhom qabel ma tittieħed kwalunkwe deċiżjoni dwar il-proposti. Sabiex l-istandards jiġu rispettati hemm bżonn il-ftehim taċitu u l-kooperazzjoni tas-sajjieda. Dan huwa aktar probabbli li jsir jekk is-sajjieda jkunu involuti bis-sħiħ fid-dibattitu. |
| --- | --- |

1.4.

Il-Kumitat jitlob lill-Kunsill, lill-Parlament Ewropew u lill-Kummissjoni sabiex jistabbilixxu djalogu ġenwin mas-sajjieda u r-rappreżentanti tagħhom qabel ma tittieħed kwalunkwe deċiżjoni dwar il-proposti. Sabiex l-istandards jiġu rispettati hemm bżonn il-ftehim taċitu u l-kooperazzjoni tas-sajjieda. Dan huwa aktar probabbli li jsir jekk is-sajjieda jkunu involuti bis-sħiħ fid-dibattitu.

| 1.5. | Il-Kumitat jappella li jinżamm dan l-impenn għad-djalogu mal-partijiet interessati matul il-proċess kollu ta’ reġjonalizzazzjoni. |
| --- | --- |

1.5.

Il-Kumitat jappella li jinżamm dan l-impenn għad-djalogu mal-partijiet interessati matul il-proċess kollu ta’ reġjonalizzazzjoni.

2.   Sfond

| 2.1. | Il-miżuri tekniċi huma ġabra wiesgħa ta’ regoli li jirregolaw kif, fejn u meta jistgħu jitwettqu attivitajiet tas-sajd. Attwalment, hemm għadd kbir ta’ regolamenti, bidliet, regoli ta’ implimentazzjoni u miżuri tekniċi temporanji applikabbli kemm fl-ilmijiet tal-UE kif ukoll għall-bastimenti tal-UE li joperaw barra mill-ilmijiet tal-UE. Fil-prattika, aktar minn 30 regolament jinkludu miżuri tekniċi; ir-regolamenti li japplikaw għall-Atlantiku (1), il-Baħar Mediterran (2) u l-Baħar Baltiku (3) huma partikolarment importanti. |
| --- | --- |

2.1.

Il-miżuri tekniċi huma ġabra wiesgħa ta’ regoli li jirregolaw kif, fejn u meta jistgħu jitwettqu attivitajiet tas-sajd. Attwalment, hemm għadd kbir ta’ regolamenti, bidliet, regoli ta’ implimentazzjoni u miżuri tekniċi temporanji applikabbli kemm fl-ilmijiet tal-UE kif ukoll għall-bastimenti tal-UE li joperaw barra mill-ilmijiet tal-UE. Fil-prattika, aktar minn 30 regolament jinkludu miżuri tekniċi; ir-regolamenti li japplikaw għall-Atlantiku (1), il-Baħar Mediterran (2) u l-Baħar Baltiku (3) huma partikolarment importanti.

| 2.2. | Fil-passat kien hemm żewġ tentattivi mingħajr suċċess biex jiġi rivedut u aġġornat dan il-qafas legali kumpless ta’ miżuri tekniċi fuq proposta mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

2.2.

Fil-passat kien hemm żewġ tentattivi mingħajr suċċess biex jiġi rivedut u aġġornat dan il-qafas legali kumpless ta’ miżuri tekniċi fuq proposta mill-Kummissjoni.

| 2.3. | Hemm ħtieġa urġenti li l-leġislazzjoni u l-politiki tal-UE dwar is-sajd jiġu adattati għall-bidliet ġodda introdotti mill-PSK, jiġifieri l-obbligu ta’ ħatt l-art u l-ksib gradwali u inkrementali tar-rendiment massimu sostenibbli għall-istokkijiet kollha sa mhux aktar tard mill-2020. L-introduzzjoni ta’ dawn l-objettivi huwa sfida ewlenija għall-industrija tas-sajd fl-UE. |
| --- | --- |

2.3.

Hemm ħtieġa urġenti li l-leġislazzjoni u l-politiki tal-UE dwar is-sajd jiġu adattati għall-bidliet ġodda introdotti mill-PSK, jiġifieri l-obbligu ta’ ħatt l-art u l-ksib gradwali u inkrementali tar-rendiment massimu sostenibbli għall-istokkijiet kollha sa mhux aktar tard mill-2020. L-introduzzjoni ta’ dawn l-objettivi huwa sfida ewlenija għall-industrija tas-sajd fl-UE.

| 2.4. | Għandu jiġi nnutat ukoll li sa ftit taż-żmien ilu d-deċiżjonijiet rigward il-politika tas-sajd kienu ttieħdu esklużivament mill-Kunsill. Dan wassal sabiex il-miżuri tekniċi ġew adottati fid-dettall bħala Regolamenti tal-UE, minflok regoli mfassla fuq bażi reġjonali li jakkomodaw l-ispeċifiċitajiet ta’ kull baċir u sajda. F’dan il-kuntest, l-approċċ komprensiv ta’ mikroġestjoni, flimkien mar-rieda tal-istituzzjonijiet tal-UE li jiġbru d-dettalji tekniċi kollha fil-forma ta’ emendi, wasslu għal sistema legali kumplessa li ma tantx tħalli marġni ta’ manuvra u li l-industrija ssibha diffiċli li tifhem u tikkonforma magħha. |
| --- | --- |

2.4.

Għandu jiġi nnutat ukoll li sa ftit taż-żmien ilu d-deċiżjonijiet rigward il-politika tas-sajd kienu ttieħdu esklużivament mill-Kunsill. Dan wassal sabiex il-miżuri tekniċi ġew adottati fid-dettall bħala Regolamenti tal-UE, minflok regoli mfassla fuq bażi reġjonali li jakkomodaw l-ispeċifiċitajiet ta’ kull baċir u sajda. F’dan il-kuntest, l-approċċ komprensiv ta’ mikroġestjoni, flimkien mar-rieda tal-istituzzjonijiet tal-UE li jiġbru d-dettalji tekniċi kollha fil-forma ta’ emendi, wasslu għal sistema legali kumplessa li ma tantx tħalli marġni ta’ manuvra u li l-industrija ssibha diffiċli li tifhem u tikkonforma magħha.

| 2.5. | Issal-Kummissjoni qed tipproponi Regolament qafas ġdid (4) li jinkludi dispożizzjonijiet ġenerali u regoli komuni kif ukoll standards ta’ referenza (skont ir-reġjun) li jaġixxu bħala miżuri prestabbiliti sakemm jitfasslu u jiġu introdotti miżuri reġjonali fil-liġi tal-UE. |
| --- | --- |

2.5.

Issal-Kummissjoni qed tipproponi Regolament qafas ġdid (4) li jinkludi dispożizzjonijiet ġenerali u regoli komuni kif ukoll standards ta’ referenza (skont ir-reġjun) li jaġixxu bħala miżuri prestabbiliti sakemm jitfasslu u jiġu introdotti miżuri reġjonali fil-liġi tal-UE.

3.   Sommarju tal-proposta tal-Kummissjoni

| 3.1. | B’din il-proposta, il-Kummissjoni għandha l-għan li tikkontribwixxi biex jinkisbu l-għanijiet ewlenin tal-PKS il-ġdida b’mod flessibbli u fuq bażi reġjonali. B’mod partikolari tiġi enfasizzata l-ħtieġa li jonqos il-qbid ta’ ħut żgħir u ta’ ħut riproduttiv tal-ispeċijiet tal-baħar, tiżdied l-għażla tat-tagħmir tas-sajd, jiġi evitat il-qbid ta’ speċijiet protetti, jonqos il-qbid skartat u jiġu minimizzati l-impatti fuq l-ambjent. |
| --- | --- |

3.1.

B’din il-proposta, il-Kummissjoni għandha l-għan li tikkontribwixxi biex jinkisbu l-għanijiet ewlenin tal-PKS il-ġdida b’mod flessibbli u fuq bażi reġjonali. B’mod partikolari tiġi enfasizzata l-ħtieġa li jonqos il-qbid ta’ ħut żgħir u ta’ ħut riproduttiv tal-ispeċijiet tal-baħar, tiżdied l-għażla tat-tagħmir tas-sajd, jiġi evitat il-qbid ta’ speċijiet protetti, jonqos il-qbid skartat u jiġu minimizzati l-impatti fuq l-ambjent.

| 3.2. | Sabiex tilħaq dawn l-għanijiet, il-Kummissjoni ressqet test li l-għan tiegħu huwa li tiġi ssemplifikata s-sistema attwali ta’ governanza tal-miżuri tekniċi, ibbażata fuq strateġija fit-tul dwar il-ġestjoni u l-konservazzjoni tar-riżorsi. Fil-Proposta għal Regolament, il-Kummissjoni tagħti attenzjoni partikolari lill-kwistjoni tal-qbid skartat, ir-reġjonalizzazzjoni, l-involviment akbar tal-partijiet interessati u żieda fir-responsabbiltà tas-sajjieda. |
| --- | --- |

3.2.

Sabiex tilħaq dawn l-għanijiet, il-Kummissjoni ressqet test li l-għan tiegħu huwa li tiġi ssemplifikata s-sistema attwali ta’ governanza tal-miżuri tekniċi, ibbażata fuq strateġija fit-tul dwar il-ġestjoni u l-konservazzjoni tar-riżorsi. Fil-Proposta għal Regolament, il-Kummissjoni tagħti attenzjoni partikolari lill-kwistjoni tal-qbid skartat, ir-reġjonalizzazzjoni, l-involviment akbar tal-partijiet interessati u żieda fir-responsabbiltà tas-sajjieda.

| 3.3. | L-elementi ġodda u l-bidliet l-aktar importanti huma dawn li ġejjin:






  — | Il-konsolidazzjoni u l-aġġornament ta’ għanijiet, miri, limiti ta’ qabdiet inċidentali ta’ speċijiet sensittivi, prinċipji ta’ governanza tajba u definizzjonijiet li qabel kienu rregolati minn regoli differenti. |
| --- | --- | --- |

3.3.

L-elementi ġodda u l-bidliet l-aktar importanti huma dawn li ġejjin:

—

Il-konsolidazzjoni u l-aġġornament ta’ għanijiet, miri, limiti ta’ qabdiet inċidentali ta’ speċijiet sensittivi, prinċipji ta’ governanza tajba u definizzjonijiet li qabel kienu rregolati minn regoli differenti.

| — | L-istabbiliment ta’ regoli u miżuri tekniċi komuni li japplikaw għall-baċiri kollha tal-baħar u li huma meqjusa bħala permanenti. Dawn il-miżuri jinkludu t-tagħmir tas-sajd u prattiki projbiti, kundizzjonijiet u restrizzjonijiet ġenerali marbutin mal-użu ta’ rkaptu rmunkat u xbieki statiċi, protezzjoni ta’ speċijiet u ħabitats sensittivi, daqsijiet minimi għal skopijiet ta’ konservazzjoni u miżuri komuni biex jitnaqqas il-qbid skartat. |
| --- | --- |

—

L-istabbiliment ta’ regoli u miżuri tekniċi komuni li japplikaw għall-baċiri kollha tal-baħar u li huma meqjusa bħala permanenti. Dawn il-miżuri jinkludu t-tagħmir tas-sajd u prattiki projbiti, kundizzjonijiet u restrizzjonijiet ġenerali marbutin mal-użu ta’ rkaptu rmunkat u xbieki statiċi, protezzjoni ta’ speċijiet u ħabitats sensittivi, daqsijiet minimi għal skopijiet ta’ konservazzjoni u miżuri komuni biex jitnaqqas il-qbid skartat.

| — | L-iżvilupp tar-reġjonalizzazzjoni billi jiġu stabbiliti miżuri ta’ referenza, prinċipalment fl-annessi għall-proposta, li għandhom japplikaw fin-nuqqas ta’ miżuri reġjonali. Barra minn hekk, il-kompetenzi għar-reġjonalizzazzjoni tal-miżuri tekniċi ser jiġu stabbiliti permezz tal-adozzjoni ta’ pjani pluriennali, pjani temporanji ta’ qbid skartat u miżuri ta’ konservazzjoni. Hemm inkluża wkoll klawżola ta’ salvagwardja f’każ ta’ miżuri ta’ emerġenza biex jiġu protetti l-ispeċijiet tal-baħar. |
| --- | --- |

—

L-iżvilupp tar-reġjonalizzazzjoni billi jiġu stabbiliti miżuri ta’ referenza, prinċipalment fl-annessi għall-proposta, li għandhom japplikaw fin-nuqqas ta’ miżuri reġjonali. Barra minn hekk, il-kompetenzi għar-reġjonalizzazzjoni tal-miżuri tekniċi ser jiġu stabbiliti permezz tal-adozzjoni ta’ pjani pluriennali, pjani temporanji ta’ qbid skartat u miżuri ta’ konservazzjoni. Hemm inkluża wkoll klawżola ta’ salvagwardja f’każ ta’ miżuri ta’ emerġenza biex jiġu protetti l-ispeċijiet tal-baħar.

4.   Kummenti ġenerali

4.1.   
  Rimarki ta’ introduzzjoni

| 4.1.1. | Ir-regoli attwali dwar il-miżuri tekniċi huma l-aktar qafas legali antikwat li jeżisti llum, u għalhekk il-KESE jemmen li huwa ta’ importanza kbira li dan ir-Regolament il-ġdid semplifikat jiġi adottat malajr kemm jista’ jkun sabiex is-settur jadatta b’mod prattiku u vijabbli għall-isfidi li qed iħabbat wiċċu magħhom. |
| --- | --- |

4.1.1.

Ir-regoli attwali dwar il-miżuri tekniċi huma l-aktar qafas legali antikwat li jeżisti llum, u għalhekk il-KESE jemmen li huwa ta’ importanza kbira li dan ir-Regolament il-ġdid semplifikat jiġi adottat malajr kemm jista’ jkun sabiex is-settur jadatta b’mod prattiku u vijabbli għall-isfidi li qed iħabbat wiċċu magħhom.

| 4.1.2. | Il-Kumitat jemmen li l-miżuri tekniċi għandhom jiġu adottati wara li l-partijiet interessati jiġu kkonsultati b’mod dirett u sodisfaċenti. Dawn għandhom ikunu aktar flessibbli u reattivi għall-ħtiġijiet speċifiċi u adottati permezz ta’ proċess mgħaġġel u effiċjenti ta’ teħid tad-deċiżjonijiet li jippermetti li jkun hemm adattament għall-iżviluppi ġodda. |
| --- | --- |

4.1.2.

Il-Kumitat jemmen li l-miżuri tekniċi għandhom jiġu adottati wara li l-partijiet interessati jiġu kkonsultati b’mod dirett u sodisfaċenti. Dawn għandhom ikunu aktar flessibbli u reattivi għall-ħtiġijiet speċifiċi u adottati permezz ta’ proċess mgħaġġel u effiċjenti ta’ teħid tad-deċiżjonijiet li jippermetti li jkun hemm adattament għall-iżviluppi ġodda.

| 4.1.3. | Ir-riforma tal-PKS introduċiet strateġija innovattiva għall-ġestjoni tas-sajd, abbażi ta’ bidla lejn approċċ ibbażat fuq ir-riżultati u l-introduzzjoni tar-reġjonalizzazzjoni. Il-Kumitat jaqbel bis-sħiħ ma’ dan l-approċċ ġdid. |
| --- | --- |

4.1.3.

Ir-riforma tal-PKS introduċiet strateġija innovattiva għall-ġestjoni tas-sajd, abbażi ta’ bidla lejn approċċ ibbażat fuq ir-riżultati u l-introduzzjoni tar-reġjonalizzazzjoni. Il-Kumitat jaqbel bis-sħiħ ma’ dan l-approċċ ġdid.

4.2.   
  Konservazzjoni

| 4.2.1. | Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-istrateġija tal-Kummissjoni li tneħħi jew tissemplifika (madwar nofs) dawk iż-żoni għall-protezzjoni ta’ ħut żgħir li huma magħluqa jew ristretti għas-sajd li m’għadhomx operattivi jew huma antikwati, minħabba l-isforzi tal-industrija, l-irkupru tal-istokkijiet jew it-tibdil ambjentali. |
| --- | --- |

4.2.1.

Il-Kumitat jappoġġja bis-sħiħ l-istrateġija tal-Kummissjoni li tneħħi jew tissemplifika (madwar nofs) dawk iż-żoni għall-protezzjoni ta’ ħut żgħir li huma magħluqa jew ristretti għas-sajd li m’għadhomx operattivi jew huma antikwati, minħabba l-isforzi tal-industrija, l-irkupru tal-istokkijiet jew it-tibdil ambjentali.

| 4.2.2. | Il-Kumitat jappoġġja wkoll li l-isforzi kollha jsiru biex jitjiebu l-miżuri tekniċi bħala mod kif jitjieb l-istat taż-żoni tas-sajd u sabiex tiġi ffaċilitata l-konservazzjoni tagħhom, abbażi tal-parir tal-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd u fid-dawl tal-kummenti tal-Istati Membri, is-settur tas-sajd u l-partijiet interessati l-oħra. |
| --- | --- |

4.2.2.

Il-Kumitat jappoġġja wkoll li l-isforzi kollha jsiru biex jitjiebu l-miżuri tekniċi bħala mod kif jitjieb l-istat taż-żoni tas-sajd u sabiex tiġi ffaċilitata l-konservazzjoni tagħhom, abbażi tal-parir tal-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd u fid-dawl tal-kummenti tal-Istati Membri, is-settur tas-sajd u l-partijiet interessati l-oħra.

4.3.   
  Impatti ekonomiċi u soċjali

| 4.3.1. | Huwa ċar li ħafna mir-regoli proposti jeħtieġu bidliet sinifikanti fil-metodi u t-tagħmir tas-sajd, li jirriżultaw f’impatt reali mill-perspettiva soċjali u ekonomika. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-isfidi l-ġodda tal-PSK ser ikollhom impatt konsiderevoli fuq perjodu qasir ta’ żmien fuq is-settur tas-sajd; madankollu, dan is-settur ser jibbenefika fuq perjodu twil ta’ żmien. Madankollu, sal-lum il-Kummissjoni ma għamlet l-ebda tentattiv biex jiġu stmati l-ispejjeż soċjali u ekonomiċi li, fuq perjodu qasir ta’ żmien, jistgħu jirriżultaw mill-implimentazzjoni tal-proposta. Il-Kumitat iqis li n-nuqqas ta’ din l-informazzjoni jimpedixxi milli jiġi determinat jekk il-proposta tikkostitwixxix bilanċ raġonevoli bejn li jiġu salvagwardjati l-interessi tas-settur tas-sajd fuq perjodu qasir u medju ta’ żmien u li jiġu protetti r-riżorsi tas-sajd. |
| --- | --- |

4.3.1.

Huwa ċar li ħafna mir-regoli proposti jeħtieġu bidliet sinifikanti fil-metodi u t-tagħmir tas-sajd, li jirriżultaw f’impatt reali mill-perspettiva soċjali u ekonomika. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-isfidi l-ġodda tal-PSK ser ikollhom impatt konsiderevoli fuq perjodu qasir ta’ żmien fuq is-settur tas-sajd; madankollu, dan is-settur ser jibbenefika fuq perjodu twil ta’ żmien. Madankollu, sal-lum il-Kummissjoni ma għamlet l-ebda tentattiv biex jiġu stmati l-ispejjeż soċjali u ekonomiċi li, fuq perjodu qasir ta’ żmien, jistgħu jirriżultaw mill-implimentazzjoni tal-proposta. Il-Kumitat iqis li n-nuqqas ta’ din l-informazzjoni jimpedixxi milli jiġi determinat jekk il-proposta tikkostitwixxix bilanċ raġonevoli bejn li jiġu salvagwardjati l-interessi tas-settur tas-sajd fuq perjodu qasir u medju ta’ żmien u li jiġu protetti r-riżorsi tas-sajd.

| 4.3.2. | Biex jiġu miġġielda l-effetti negattivi fuq perjodu qasir ta’ żmien (pereżempju, it-tnaqqis ta’ qabdiet ta’ speċijiet fil-mira u nefqa ġdida għax-xiri ta’ tagħmir), kemm għas-sidien tal-bastimenti kif ukoll għas-sajjieda, il-Kumitat iqis xieraq li jiġi appoġġjat is-settur tal-qbid permezz tal-Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd (FEMS). |
| --- | --- |

4.3.2.

Biex jiġu miġġielda l-effetti negattivi fuq perjodu qasir ta’ żmien (pereżempju, it-tnaqqis ta’ qabdiet ta’ speċijiet fil-mira u nefqa ġdida għax-xiri ta’ tagħmir), kemm għas-sidien tal-bastimenti kif ukoll għas-sajjieda, il-Kumitat iqis xieraq li jiġi appoġġjat is-settur tal-qbid permezz tal-Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd (FEMS).

| 4.3.3. | Il-KESE jemmen li l-proposta ma toffri l-ebda evalwazzjoni tal-impatt dwar is-sigurtà fuq il-baħar. Il-politiki l-ġodda tas-sajd jistgħu jkunu ta’ periklu għas-sigurtà tal-ekwipaġġ (pereżempju, żieda fis-sigħat tax-xogħol għall-ipproċessar tal-qabdiet inċidentali) u għas-sigurtà tal-bastiment (pereżempju, l-istabbiltà tad-dgħajsa minħabba ż-żieda fil-qabdiet inċidentali), li għandhom jiġu analizzati u kkunsidrati. |
| --- | --- |

4.3.3.

Il-KESE jemmen li l-proposta ma toffri l-ebda evalwazzjoni tal-impatt dwar is-sigurtà fuq il-baħar. Il-politiki l-ġodda tas-sajd jistgħu jkunu ta’ periklu għas-sigurtà tal-ekwipaġġ (pereżempju, żieda fis-sigħat tax-xogħol għall-ipproċessar tal-qabdiet inċidentali) u għas-sigurtà tal-bastiment (pereżempju, l-istabbiltà tad-dgħajsa minħabba ż-żieda fil-qabdiet inċidentali), li għandhom jiġu analizzati u kkunsidrati.

4.4.   
  Implimentazzjoni u infurzar

| 4.4.1. | Ir-Regolament bażiku l-ġdid tal-PKS (5) jipprevedi miżuri differenti tekniċi u marbutin mal-konservazzjoni sabiex jinkisbu l-għanijiet imsemmija hawn fuq. L-iktar miżura importanti biex jintlaħaq dan l-għan hija l-pjani pluriennali, li ser jistabbilixxu l-qafas għall-isfruttar sostenibbli tal-istokkijiet u l-ekosistemi tal-baħar ikkonċernati u, b’mod partikolari, għandhom jinkludu miżuri tekniċi xierqa (Art. 10(1)(f)). |
| --- | --- |

4.4.1.

Ir-Regolament bażiku l-ġdid tal-PKS (5) jipprevedi miżuri differenti tekniċi u marbutin mal-konservazzjoni sabiex jinkisbu l-għanijiet imsemmija hawn fuq. L-iktar miżura importanti biex jintlaħaq dan l-għan hija l-pjani pluriennali, li ser jistabbilixxu l-qafas għall-isfruttar sostenibbli tal-istokkijiet u l-ekosistemi tal-baħar ikkonċernati u, b’mod partikolari, għandhom jinkludu miżuri tekniċi xierqa (Art. 10(1)(f)).

| 4.4.2. | Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-proposta hija meħtieġa sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali waqt li l-pjani pluriennali ta’ ġestjoni ma jkunux approvati, peress li din il-proposta hija soluzzjoni tranżitorja biex is-sistema legali attwali tiġi adattata għar-rekwiżiti l-ġodda tal-PKS fir-rigward tal-miżuri tekniċi. Il-KESE jemmen li din it-tranżizzjoni hija neċessarja. |
| --- | --- |

4.4.2.

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li l-proposta hija meħtieġa sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali waqt li l-pjani pluriennali ta’ ġestjoni ma jkunux approvati, peress li din il-proposta hija soluzzjoni tranżitorja biex is-sistema legali attwali tiġi adattata għar-rekwiżiti l-ġodda tal-PKS fir-rigward tal-miżuri tekniċi. Il-KESE jemmen li din it-tranżizzjoni hija neċessarja.

| 4.4.3. | Il-Kumitat iqis li, għall-iżvilupp tajjeb u l-implimentazzjoni tar-reġjonalizzazzjoni, il-KE għandha tipproponi pjani pluriennali u pjani għall-ħut skartat fuq il-bażi tar-rakkomandazzjonijiet konġunti ppreżentati mill-Istati Membri sabiex jevitaw li jaqgħu lura fuq il-mikroġestjoni. Il-KE għandha tillimita r-rwol tagħha għas-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-kompatibilità tal-proposti mill-Istati Membri sabiex jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet tal-PKS. B’dan il-mod ser jiġi żgurat li dawn il-miżuri sabiex ikun hemm adattament għar-realtajiet il-ġodda tas-sajd jiġu adottati malajr, permezz ta’ approċċ “minn isfel għal fuq”, li b’hekk ikunu aċċettati iktar mill-industrija. |
| --- | --- |

4.4.3.

Il-Kumitat iqis li, għall-iżvilupp tajjeb u l-implimentazzjoni tar-reġjonalizzazzjoni, il-KE għandha tipproponi pjani pluriennali u pjani għall-ħut skartat fuq il-bażi tar-rakkomandazzjonijiet konġunti ppreżentati mill-Istati Membri sabiex jevitaw li jaqgħu lura fuq il-mikroġestjoni. Il-KE għandha tillimita r-rwol tagħha għas-sorveljanza u l-koordinazzjoni tal-kompatibilità tal-proposti mill-Istati Membri sabiex jiġi żgurat li jintlaħqu l-għanijiet tal-PKS. B’dan il-mod ser jiġi żgurat li dawn il-miżuri sabiex ikun hemm adattament għar-realtajiet il-ġodda tas-sajd jiġu adottati malajr, permezz ta’ approċċ “minn isfel għal fuq”, li b’hekk ikunu aċċettati iktar mill-industrija.

4.5.   
  Ir-reġjonalizzazzjoni u l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet

| 4.5.1. | Il-Kumitat jaqbel li huwa essenzjali li jinżammu xi miżuri bażiċi komuni applikabbli għas-sajd u għar-reġjuni kollha, li jkunu limitati sabiex jitfasslu definizzjonijiet, prinċipji u għanijiet komuni f’konformità mal-PKS il-ġdida sabiex tiġi evitata lakuna legali. |
| --- | --- |

4.5.1.

Il-Kumitat jaqbel li huwa essenzjali li jinżammu xi miżuri bażiċi komuni applikabbli għas-sajd u għar-reġjuni kollha, li jkunu limitati sabiex jitfasslu definizzjonijiet, prinċipji u għanijiet komuni f’konformità mal-PKS il-ġdida sabiex tiġi evitata lakuna legali.

| 4.5.2. | Madankollu, il-Kumitat jixtieq jenfasizza li, ladarba l-fażijiet leġislattivi suċċessivi tal-obbligu ta’ ħatt l-art jidħlu fis-seħħ, il-mudell attwali tal-ġestjoni tas-sajd ser jinbidel drasatikament. L-approċċ ma jibqax jiffoka fuq il-ħatt tal-ħut u jibda jiffoka fuq il-qabdiet. Għalhekk huwa ta’ importanza kbira li l-koleġislaturi jevitaw li jirrepetu l-iżbalji tal-passat u jaċċettaw li l-miżuri tekniċi regolatorji tal-UE jiġu deċiżi f’livell reġjonali, f’konsultazzjoni mill-qrib ma’ dawk li jridu jimplimentaw u jirrispettaw ir-regoli fuq bażi ta’ kuljum. |
| --- | --- |

4.5.2.

Madankollu, il-Kumitat jixtieq jenfasizza li, ladarba l-fażijiet leġislattivi suċċessivi tal-obbligu ta’ ħatt l-art jidħlu fis-seħħ, il-mudell attwali tal-ġestjoni tas-sajd ser jinbidel drasatikament. L-approċċ ma jibqax jiffoka fuq il-ħatt tal-ħut u jibda jiffoka fuq il-qabdiet. Għalhekk huwa ta’ importanza kbira li l-koleġislaturi jevitaw li jirrepetu l-iżbalji tal-passat u jaċċettaw li l-miżuri tekniċi regolatorji tal-UE jiġu deċiżi f’livell reġjonali, f’konsultazzjoni mill-qrib ma’ dawk li jridu jimplimentaw u jirrispettaw ir-regoli fuq bażi ta’ kuljum.

| 4.5.3. | Barra minn hekk, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha tippromovi ambjent ta’ fiduċja, li jippermetti lis-sajjieda li jkunu fil-libertà li jagħżlu l-aktar għodod xierqa sabiex jiksbu selettività ikbar u jitnaqqsu l-qabdiet inċidentali. M’għandux jintesa li s-sajjieda ser ikunu totalment responsabbli għall-qabdiet li jsiru u mhux għal dak li jħottu l-art; għalhekk għandhom jitħallew jiddeċiedu dwar l-aħjar miżuri selettivi. |
| --- | --- |

4.5.3.

Barra minn hekk, il-KESE jemmen li l-Kummissjoni għandha tippromovi ambjent ta’ fiduċja, li jippermetti lis-sajjieda li jkunu fil-libertà li jagħżlu l-aktar għodod xierqa sabiex jiksbu selettività ikbar u jitnaqqsu l-qabdiet inċidentali. M’għandux jintesa li s-sajjieda ser ikunu totalment responsabbli għall-qabdiet li jsiru u mhux għal dak li jħottu l-art; għalhekk għandhom jitħallew jiddeċiedu dwar l-aħjar miżuri selettivi.

| 4.5.4. | Sfortunatament, il-Kummissjoni ma applikatx dan l-approċċ b’mod armonizzat fir-rigward tal-għażla ħielsa ta’ daqsijiet ottimali tal-malji, u hemm differenzi fit-test dwar id-daqs tal-malji ta’ speċijiet żgħar ta’ pelaġiċi u ta’ demersali. Għall-ispeċijiet pelaġiċi, kien hemm tnaqqis kbir fid-daqs tal-malja filwaqt li għad-demersali, id-daqs żdied. Dan ir-Regolament ma għandux jintuża biex jiżdiedu d-daqsijiet minimi tal-malji użati attwalment mis-sajjieda mingħajr ġustifikazzjoni xierqa. M’għandniex ninsew li s-sajjieda qed ifittxu l-benefiċċju ekonomiku massimu mill-bejgħ tal-ispeċijiet li jaqbdu u jippruvaw jevitaw il-qabda ta’ speċijiet mhux intenzjonati u ħut zgħir peress li dawn jitnaqqsu mill-kwoti tagħhom u jistgħu jinbiegħu biss biex jiġi prodott il-ħut mitħun, iż-żejt jew prodotti simili b’valur baxx ħafna mal-ewwel bejgħ. |
| --- | --- |

4.5.4.

Sfortunatament, il-Kummissjoni ma applikatx dan l-approċċ b’mod armonizzat fir-rigward tal-għażla ħielsa ta’ daqsijiet ottimali tal-malji, u hemm differenzi fit-test dwar id-daqs tal-malji ta’ speċijiet żgħar ta’ pelaġiċi u ta’ demersali. Għall-ispeċijiet pelaġiċi, kien hemm tnaqqis kbir fid-daqs tal-malja filwaqt li għad-demersali, id-daqs żdied. Dan ir-Regolament ma għandux jintuża biex jiżdiedu d-daqsijiet minimi tal-malji użati attwalment mis-sajjieda mingħajr ġustifikazzjoni xierqa. M’għandniex ninsew li s-sajjieda qed ifittxu l-benefiċċju ekonomiku massimu mill-bejgħ tal-ispeċijiet li jaqbdu u jippruvaw jevitaw il-qabda ta’ speċijiet mhux intenzjonati u ħut zgħir peress li dawn jitnaqqsu mill-kwoti tagħhom u jistgħu jinbiegħu biss biex jiġi prodott il-ħut mitħun, iż-żejt jew prodotti simili b’valur baxx ħafna mal-ewwel bejgħ.

| 4.5.5. | Ir-reġjonalizzazzjoni timplika involviment akbar tal-partijiet interessati. Hemm ħafna vantaġġi meta leġislazzjoni tittieħed f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri, kunsilli konsultattivi, dawk li jaħdmu fl-industrija tas-sajd, xjenzati u partijiet interessati oħra, inklużi: regoli aktar ċari u sempliċi li huma adattati għall-karatteristiċi ta’ kull baċir u pixkerija; livell għoli ta’ konformità fost is-sajjieda; applikazzjoni aktar faċli mill-ispetturi, kredibbiltà u leġittimità akbar tal-politiki, allinjament aħjar mal-għanijiet ambjentali u selettività aħjar tas-sajd. Għalhekk, il-Kumitat jirrakkomanda li l-miżuri tekniċi dwar l-irkaptu tas-sajd jiġu żviluppati u adottati fil-livell lokali u reġjonali. |
| --- | --- |

4.5.5.

Ir-reġjonalizzazzjoni timplika involviment akbar tal-partijiet interessati. Hemm ħafna vantaġġi meta leġislazzjoni tittieħed f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri, kunsilli konsultattivi, dawk li jaħdmu fl-industrija tas-sajd, xjenzati u partijiet interessati oħra, inklużi: regoli aktar ċari u sempliċi li huma adattati għall-karatteristiċi ta’ kull baċir u pixkerija; livell għoli ta’ konformità fost is-sajjieda; applikazzjoni aktar faċli mill-ispetturi, kredibbiltà u leġittimità akbar tal-politiki, allinjament aħjar mal-għanijiet ambjentali u selettività aħjar tas-sajd. Għalhekk, il-Kumitat jirrakkomanda li l-miżuri tekniċi dwar l-irkaptu tas-sajd jiġu żviluppati u adottati fil-livell lokali u reġjonali.

| 4.5.6. | Eżempju tajjeb sabiex jintwerew l-effetti negattivi li ma jkunx hemm konformità mal-approċċ ta’ hawn fuq jista’ jinsab fil-flotta Mediterranja, li esperjenzat diffikultajiet serji kkawżati mill-introduzzjoni ta’ regoli obbligatorji speċifiċi (6), bħat-tnaqqis fil-ħxuna tal-ispag. Din il-miżura teknika ħolqot problemi għas-sigurtà u l-irmunkar tal-bastimenti; żieda sinifikanti fit-tiċrit fix-xbieki minħabba li kienu aktar dgħajfa u inqas reżistenti; tnaqqis fil-prezz tal-qabda u żieda bla bżonn fil-qabdiet skartati minħabba d-deterjorament ikkważat mill-użu ta’ spag tant fin u li jaqta’. |
| --- | --- |

4.5.6.

Eżempju tajjeb sabiex jintwerew l-effetti negattivi li ma jkunx hemm konformità mal-approċċ ta’ hawn fuq jista’ jinsab fil-flotta Mediterranja, li esperjenzat diffikultajiet serji kkawżati mill-introduzzjoni ta’ regoli obbligatorji speċifiċi (6), bħat-tnaqqis fil-ħxuna tal-ispag. Din il-miżura teknika ħolqot problemi għas-sigurtà u l-irmunkar tal-bastimenti; żieda sinifikanti fit-tiċrit fix-xbieki minħabba li kienu aktar dgħajfa u inqas reżistenti; tnaqqis fil-prezz tal-qabda u żieda bla bżonn fil-qabdiet skartati minħabba d-deterjorament ikkważat mill-użu ta’ spag tant fin u li jaqta’.

4.6.   
  Inċentivi għas-sajjieda: eliminazzjoni, tnaqqis u prevenzjoni tal-qabdiet mhux mixtieqa

| 4.6.1. | Il-Kumitat jemmen li l-parteċipazzjoni sħiħa tal-industrija tas-sajd fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, permezz tal-organizzazzjonijiet tal-impjegaturi u t-trejdjunjins tagħha, ser taġixxi bħala inċentiv kbir biex jintlaħqu livelli għoljin ta’ konformità u fehim aħjar tar-regoli. |
| --- | --- |

4.6.1.

Il-Kumitat jemmen li l-parteċipazzjoni sħiħa tal-industrija tas-sajd fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, permezz tal-organizzazzjonijiet tal-impjegaturi u t-trejdjunjins tagħha, ser taġixxi bħala inċentiv kbir biex jintlaħqu livelli għoljin ta’ konformità u fehim aħjar tar-regoli.

| 4.6.2. | Il-premessa 21 tal-proposta tistipula li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu miżuri biex jappoġġjaw lis-settur tal-qbid fl-implimentazzjoni tal-obbligu ta’ ħatt l-art, bħall-ħżin u t-tiftix ta’ opportunitajiet kummerċjali għall-ispeċijiet mhux mixtieqa. Madankollu jissemma biss l-appoġġ għall-investiment fil-kostruzzjoni u l-adattament ta’ postijiet tal-ħatt. Il-Kumitat jaħseb li għandha ssir referenza wkoll għall-investimenti abbord għall-ħażna, l-ipproċessar u l-valur aggregat tal-qabdiet mhux mixtieqa. |
| --- | --- |

4.6.2.

Il-premessa 21 tal-proposta tistipula li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu miżuri biex jappoġġjaw lis-settur tal-qbid fl-implimentazzjoni tal-obbligu ta’ ħatt l-art, bħall-ħżin u t-tiftix ta’ opportunitajiet kummerċjali għall-ispeċijiet mhux mixtieqa. Madankollu jissemma biss l-appoġġ għall-investiment fil-kostruzzjoni u l-adattament ta’ postijiet tal-ħatt. Il-Kumitat jaħseb li għandha ssir referenza wkoll għall-investimenti abbord għall-ħażna, l-ipproċessar u l-valur aggregat tal-qabdiet mhux mixtieqa.

| 4.6.3. | Barra minn hekk, l-adattament tal-bastimenti sabiex jiġi pprojbit il-qbid skartat huwa mxekkel mil-limiti tad-daqs imposti mill-PKS, għaliex, irrispettivament miż-żieda fis-selettività tal-irkaptu tas-sajd użat, il-projbizzjoni tar-rimi ser twassal għal żieda fl-għadd ta’ qabdiet mhux mixtieqa li għandhom jiġu maħżuna jew proċessati abbord. Fid-dawl ta’ dan, il-Kumitat jipproponi sistema aktar flessibbli (7). Għalhekk jirrakkomanda li kull meta l-bastiment jiġi rinnovat jew mibdul biex jiżdied id-daqs tiegħu (bl-installazzjoni ta’ ħżin jew tagħmir addizzjonali għall-ipproċessar ta’ qabidet mhux mixtieqa), dan jiddaħħal f’reġistru separat jew f’linja separata tat-total ta’ tunnellaġġ tal-basitmenti tas-sajd. |
| --- | --- |

4.6.3.

Barra minn hekk, l-adattament tal-bastimenti sabiex jiġi pprojbit il-qbid skartat huwa mxekkel mil-limiti tad-daqs imposti mill-PKS, għaliex, irrispettivament miż-żieda fis-selettività tal-irkaptu tas-sajd użat, il-projbizzjoni tar-rimi ser twassal għal żieda fl-għadd ta’ qabdiet mhux mixtieqa li għandhom jiġu maħżuna jew proċessati abbord. Fid-dawl ta’ dan, il-Kumitat jipproponi sistema aktar flessibbli (7). Għalhekk jirrakkomanda li kull meta l-bastiment jiġi rinnovat jew mibdul biex jiżdied id-daqs tiegħu (bl-installazzjoni ta’ ħżin jew tagħmir addizzjonali għall-ipproċessar ta’ qabidet mhux mixtieqa), dan jiddaħħal f’reġistru separat jew f’linja separata tat-total ta’ tunnellaġġ tal-basitmenti tas-sajd.

| 4.6.4. | Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li ż-żieda fil-volum ma għandhiex titqies bħala żieda fil-kapaċità tas-sajd. Għalhekk, il-proċedura deskritta fil-punt preċedenti għandha tapplika wkoll, fil-każ ta’ rinnovazzjoni tal-bastiment, għal żieda fil-volum minħabba l-miżuri li ttieħdu biex tittejjeb is-sigurtà tal-ekwipaġġ, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-akkomodazzjoni abbord, dejjem sakemm din iż-żieda fil-volum ma żżidx il-kapaċità tal-bastiment biex jaqbad il-ħut. |
| --- | --- |

4.6.4.

Barra minn hekk, il-Kumitat jemmen li ż-żieda fil-volum ma għandhiex titqies bħala żieda fil-kapaċità tas-sajd. Għalhekk, il-proċedura deskritta fil-punt preċedenti għandha tapplika wkoll, fil-każ ta’ rinnovazzjoni tal-bastiment, għal żieda fil-volum minħabba l-miżuri li ttieħdu biex tittejjeb is-sigurtà tal-ekwipaġġ, il-kundizzjonijiet tax-xogħol u l-akkomodazzjoni abbord, dejjem sakemm din iż-żieda fil-volum ma żżidx il-kapaċità tal-bastiment biex jaqbad il-ħut.

| 4.6.5. | L-industrija tas-sajd għamlet sforzi kbar f’dawn l-aħħar snin biex tiżviluppa metodi tas-sajd b’teknoloġija avvanzata bil-għan li jitnaqqa-su kemm jista’ jkun possibbli l-qabdiet skartati u l-impatt possibbli tagħhom fuq l-ambjent. Fil-fatt, il-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd enfasizza diversi drabi li nkiseb ħafna mil-lat tat-titjib fis-selettività fl-aħħar erba’ snin milli fl-għoxrin sena preċedenti. Il-Kumitat jenfasizza, madankollu, il-bżonn li jsiru aktar sforzi u jkun hemm aktar finanzjament fis-sajd demersali sabiex jiġu promossi żviluppi teknoloġiċi fis-selettività. |
| --- | --- |

4.6.5.

L-industrija tas-sajd għamlet sforzi kbar f’dawn l-aħħar snin biex tiżviluppa metodi tas-sajd b’teknoloġija avvanzata bil-għan li jitnaqqa-su kemm jista’ jkun possibbli l-qabdiet skartati u l-impatt possibbli tagħhom fuq l-ambjent. Fil-fatt, il-Kumitat Xjentifiku, Tekniku u Ekonomiku għas-Sajd enfasizza diversi drabi li nkiseb ħafna mil-lat tat-titjib fis-selettività fl-aħħar erba’ snin milli fl-għoxrin sena preċedenti. Il-Kumitat jenfasizza, madankollu, il-bżonn li jsiru aktar sforzi u jkun hemm aktar finanzjament fis-sajd demersali sabiex jiġu promossi żviluppi teknoloġiċi fis-selettività.

| 4.6.6. | Il-KESE jtenni l-importanza li dan ir-Regolament ma jintużax biex jinbidlu, mingħajr ġustifikazzjoni xierqa, id-daqsijiet minimi li huma applikati għal ċerti speċijiet. Minn naħa hemm każijiet fejn qed jiżdied id-daqs bħal, pereżempju, tal-paġella ħamra tal-Baħar Mediterran, filwaqt li dan id-daqs qiegħed jiġi estiż f’żoni fejn ma kienx hemm pjani li jiġi applikat (ibħra tal-Punent). Fil-każ tal-ispnott, id-daqs miżjud approvat fl-aħħar tal-2015 għal ċerti żoni (ibħra tal-Majjistral) qiegħed jiġi estiż għal żoni li ma kinux inklużi f’din il-leġislazzjoni (ibħra tal-Lbiċ). |
| --- | --- |

4.6.6.

Il-KESE jtenni l-importanza li dan ir-Regolament ma jintużax biex jinbidlu, mingħajr ġustifikazzjoni xierqa, id-daqsijiet minimi li huma applikati għal ċerti speċijiet. Minn naħa hemm każijiet fejn qed jiżdied id-daqs bħal, pereżempju, tal-paġella ħamra tal-Baħar Mediterran, filwaqt li dan id-daqs qiegħed jiġi estiż f’żoni fejn ma kienx hemm pjani li jiġi applikat (ibħra tal-Punent). Fil-każ tal-ispnott, id-daqs miżjud approvat fl-aħħar tal-2015 għal ċerti żoni (ibħra tal-Majjistral) qiegħed jiġi estiż għal żoni li ma kinux inklużi f’din il-leġislazzjoni (ibħra tal-Lbiċ).

5.   Kummenti speċifiċi dwar l-Artikoli individwali

5.1.   
  Artikolu 6

Minħabba l-konfużjoni li joħolqu ħafna definizzjonijiet allegati fis-settur ikkonċernat, il-KESE jemmen li meta dawn ikunu relatati mal-irkaptu tas-sajd, jew parti minnu, għandhom jirreferu lill-qarrejja għal Anness bi grafika li tagħmilha aktar faċli li jinftiehem is-sens, metodu użat mill-Kummissjoni stess fil-Figura 2 tal-Appendiċi I tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2187/2005, li ser jitħassar minn dan ir-Regolament il-ġdid ta’ miżuri tekniċi.

5.2.   
  Artikolu 13

Il-punt 2 ta’ dan l-Artikolu jikkonkludi billi jiddikjara li “il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni partikolari lill-mitigazzjoni ta’ effetti negattivi kkaġunati mill-ispostament tal-attività tas-sajd għal żoni sensittivi oħrajn”, li jista’ jinftiehem fil-kuntest tal-protezzjoni ta’ ħabitats sensittivi; għalhekk ser ikun hemm bżonn ta’ mappa taż-żoni li għandhom jiġu protetti sabiex jitjieb l-għarfien dwar qiegħ il-baħar, iżda mhux il-projbizzjoni ġenerali tal-attività tal-flotta, li tiġi mġiegħla ssib postijiet għas-sajd ġodda tal-ispeċijiet li taqbad, ħaġa li tinkoraġġixxi l-politika l-ġdida tal-obbligu ta’ ħatt l-art. Il-Kumitat jemmen li l-Kummissjoni għandha twettaq mappjar komprensiv taż-żoni marittimi vulnerabbli kollha bil-għan li tkun taf eżattament x’qed jiġi protett u għal liema għan. Barra minn hekk, sabiex tiġi żgurata s-sostenibbiltà sħiħa, huwa importanti mhux biss li jittaffew l-effetti ambjentali iżda wkoll l-effetti soċjoekonomiċi tal-għeluq potenzjali taż-żoni tas-sajd.

5.3.   
  Artikolu 17

Il-Kumitat huwa mħasseb bil-kontenut tal-Artikolu 17(2) tal-proposta, peress li l-flotta Ewropea fl-istess ħin taqbad għadd ta’ speċijiet mhux soġġetti għall-iskema tal-qabda totali permissibbli u għall-kwoti ta’ valur kummerċjali li jikkontribwixxu sabiex l-intrapriżi jibbenefikaw b’mod finanzjarju mill-vjaġġi tas-sajd imwettqa mill-bastimenti tas-sajd tagħhom. Għalhekk huwa rrakkomandabbli ħafna li jitqies li dawn l-ispeċijiet (8), minkejja li mhumiex soġġetti għall-qabda totali permissibbli, jiffurmaw parti mill-qabdiet normali tal-flotta u, għalhekk, huma speċijiet ta’ interess.

5.4.   
  Artikolu 37

Il-Kummissjoni Ewropea ma tagħmel l-ebda referenza għall-investimenti abbord għall-ħżin, l-ipproċessar u l-valur miżjud tal-ħut mhux mixtieq; barra minn hekk, fir-realtà tipprojbixxi kwalunkwe opportunità ta’ proċessar fiżiku jew kimiku għall-produzzjoni abbord ta’ ħut mitħun jew żejt tal-ħuta. Hemm ftit inċentivi għas-sajjieda biex iżommu l-ħut mhux mixtieq abbord meta l-prezz tal-bejgħ għall-konsum mhux mill-bniedem huwa madwar ċenteżmu ta’ euro għal kull kilo. Għal din ir-raġuni, il-Kumitat ikun favur it-tħassir tal-Artikolu 54a kif propost f’dan l-Artikolu.

6.   Kummenti speċifiċi dwar l-Annessi

6.1.   
  Ilmijiet tal-Majjistral (parti B tal-Anness VI)

| 6.1.1. | L-UE għandha tippromovi ambjent ta’ fiduċja, li jippermetti lis-sajjieda li jkunu fil-libertà li jagħżlu l-aktar għodod xierqa sabiex jiksbu selettività ikbar u jitnaqqsu l-qabdiet inċidentali. M’għandux jintesa li s-sajjieda ser ikunu totalment responsabbli għall-qabdiet li jsiru u mhux għal dak li jħottu l-art; għalhekk għandhom jitħallew jiddeċiedu dwar il-miżuri prinċipali ta’ għażla. |
| --- | --- |

6.1.1.

L-UE għandha tippromovi ambjent ta’ fiduċja, li jippermetti lis-sajjieda li jkunu fil-libertà li jagħżlu l-aktar għodod xierqa sabiex jiksbu selettività ikbar u jitnaqqsu l-qabdiet inċidentali. M’għandux jintesa li s-sajjieda ser ikunu totalment responsabbli għall-qabdiet li jsiru u mhux għal dak li jħottu l-art; għalhekk għandhom jitħallew jiddeċiedu dwar il-miżuri prinċipali ta’ għażla.

| 6.1.2. | Fl-Anness, il-Kummissjoni Ewropea tistenna li t-trawlers jibdew jużaw irkaptu rmunkat b’manek ta’ 120 mm, li bla dubju ser iwassal biex din il-flotta tisparixxi, peress li b’malji ta’ 100 mm (użati fiż-żona bijoloġikament sensittiva), il-qbid jonqos b’35 % meta mqabel mal-użu ta’ malja ta’ 80 mm. |
| --- | --- |

6.1.2.

Fl-Anness, il-Kummissjoni Ewropea tistenna li t-trawlers jibdew jużaw irkaptu rmunkat b’manek ta’ 120 mm, li bla dubju ser iwassal biex din il-flotta tisparixxi, peress li b’malji ta’ 100 mm (użati fiż-żona bijoloġikament sensittiva), il-qbid jonqos b’35 % meta mqabel mal-użu ta’ malja ta’ 80 mm.

| 6.1.3. | Il-Kumitat ma jistax jaqbel mal-introduzzjoni ta’ żoni ġodda għall-użu ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni għaċ-ċetaċji, mingħajr ebda ġustifikazzjoni, u lanqas mal-inklużjoni, mingħajr diskussjoni ulterjuri, ta’ miżuri biex jiġu evitati qabdiet inċidentali tat-tajr tal-baħar, peress li dan jeħtieġ aktar analiżi u ġustifikazzjoni xjentifika. |
| --- | --- |

6.1.3.

Il-Kumitat ma jistax jaqbel mal-introduzzjoni ta’ żoni ġodda għall-użu ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni għaċ-ċetaċji, mingħajr ebda ġustifikazzjoni, u lanqas mal-inklużjoni, mingħajr diskussjoni ulterjuri, ta’ miżuri biex jiġu evitati qabdiet inċidentali tat-tajr tal-baħar, peress li dan jeħtieġ aktar analiżi u ġustifikazzjoni xjentifika.

6.2.   
  Ilmijiet tal-Lbiċ (parti B tal-Anness VII)

| 6.2.1. | Il-Kumitat ma jaqbilx maż-żieda fid-daqs minimu tal-malja tal-manka sabiex jinqabdu l-ispeċijiet demersali kollha. Jekk id-daqs tal-malja jiżdied minn 70 mm għal 100 mm huwa daqslikieku tistieden lill-bastimenti biex ma joħorġux jistadu u tkun kaġun li jisparixxu. Il-metodu ta’ ħidma, l-iskarsezza ta’ qabdiet skartati f’dan is-sajd u l-varjetà ta’ speċijiet immirati huma kollha argument favur li tinżamm il-malja ta’ 70 mm. |
| --- | --- |

6.2.1.

Il-Kumitat ma jaqbilx maż-żieda fid-daqs minimu tal-malja tal-manka sabiex jinqabdu l-ispeċijiet demersali kollha. Jekk id-daqs tal-malja jiżdied minn 70 mm għal 100 mm huwa daqslikieku tistieden lill-bastimenti biex ma joħorġux jistadu u tkun kaġun li jisparixxu. Il-metodu ta’ ħidma, l-iskarsezza ta’ qabdiet skartati f’dan is-sajd u l-varjetà ta’ speċijiet immirati huma kollha argument favur li tinżamm il-malja ta’ 70 mm.

| 6.2.2. | Fir-rigward tal-miżuri li għandhom l-għan li jnaqqsu l-qabdiet inċidentali taċ-ċetaċji u tat-tajr tal-baħar fis-sottożoni VIII u IXa tal-ICES, il-Kumitat huwa tal-fehma li, qabel jiġu adottati, il-Kummissjoni għandha tipprovdi l-ġustifikazzjonijiet xjentifiċi meħtieġa, peress li dawn il-miżuri diġà nċaħdu minħabba n-nuqqas jew il-preżenza limitata taċ-ċetaċji u tat-tajr tal-baħar f’dawn l-ibħra. |
| --- | --- |

6.2.2.

Fir-rigward tal-miżuri li għandhom l-għan li jnaqqsu l-qabdiet inċidentali taċ-ċetaċji u tat-tajr tal-baħar fis-sottożoni VIII u IXa tal-ICES, il-Kumitat huwa tal-fehma li, qabel jiġu adottati, il-Kummissjoni għandha tipprovdi l-ġustifikazzjonijiet xjentifiċi meħtieġa, peress li dawn il-miżuri diġà nċaħdu minħabba n-nuqqas jew il-preżenza limitata taċ-ċetaċji u tat-tajr tal-baħar f’dawn l-ibħra.

6.3.   
  Il-Baħar Mediterran (parti B tal-Anness IX)

| 6.3.1. | Fir-rigward tal-projbizzjoni tal-użu ta’ xbieki li l-ħxuna tal-ispag tagħhom tkun ta’ iżjed minn 3 mm, il-Kumitat jemmen li, abbażi tar-riżultati tal-istudju xjentifiku li sar mill-Istitut Spanjol tal-Oċeanografija (IEO), din il-ħxuna għandha tinbidel għal 5 mm, peress li ż-żamma ta’ tali ħxuna mhix iġġustifikata mill-perspettiva tal-konservazzjoni tar-riżorsi u tikkawża biss ħsara ekonomika peress li x-xbieki jitqattgħu aktar ta’ spiss. |
| --- | --- |

6.3.1.

Fir-rigward tal-projbizzjoni tal-użu ta’ xbieki li l-ħxuna tal-ispag tagħhom tkun ta’ iżjed minn 3 mm, il-Kumitat jemmen li, abbażi tar-riżultati tal-istudju xjentifiku li sar mill-Istitut Spanjol tal-Oċeanografija (IEO), din il-ħxuna għandha tinbidel għal 5 mm, peress li ż-żamma ta’ tali ħxuna mhix iġġustifikata mill-perspettiva tal-konservazzjoni tar-riżorsi u tikkawża biss ħsara ekonomika peress li x-xbieki jitqattgħu aktar ta’ spiss.

| 6.3.2. | Fir-rigward tal-projbizzjoni li abbord jinġarru jew li jkunu ssettjati aktar minn 250 nassa għal kull dgħajsa biex jinqabdu l-krustaċji tal-fond (inklużi l-plesionika spp.), il-Kumitat jemmen li, għal dan it-tip ta’ gambli, għandu jkun possibbli li jinżamm l-għadd ta’ nases awtorizzati llum, jiġifieri 1 500 nassa. L-istudji xjentifiċi eżistenti jindikaw li l-livell attwali ta’ qbid jippermetti bijomassa totali li huwa ogħla mill-bijomassa tar-rendiment massimu sostenibbli, u juru li, taħt il-kundizzjonijiet attwali, l-attività hija sostenibbli u titwettaq b’mod responsabbli. |
| --- | --- |

6.3.2.

Fir-rigward tal-projbizzjoni li abbord jinġarru jew li jkunu ssettjati aktar minn 250 nassa għal kull dgħajsa biex jinqabdu l-krustaċji tal-fond (inklużi l-plesionika spp.), il-Kumitat jemmen li, għal dan it-tip ta’ gambli, għandu jkun possibbli li jinżamm l-għadd ta’ nases awtorizzati llum, jiġifieri 1 500 nassa. L-istudji xjentifiċi eżistenti jindikaw li l-livell attwali ta’ qbid jippermetti bijomassa totali li huwa ogħla mill-bijomassa tar-rendiment massimu sostenibbli, u juru li, taħt il-kundizzjonijiet attwali, l-attività hija sostenibbli u titwettaq b’mod responsabbli.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 850/98 tat-30 ta’ Marzu 1998 dwar il-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd permezz ta’ miżuri tekniċi għall-protezzjoni ta’ żgħar ta’ organiżmi tal-baħar, li jkopri l-Grigal tal-Atlantiku (u l-Baħar l-Iswed mill-2012 ‘l hawn) (ĠU L 125, 27.4.1998, p. 1).

1

(2)  Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1967/2006 tal-21 ta’ Diċembru 2006 dwar miżuri ta’ ġestjoni għall-isfruttament sostenibbli ta’ riżorsi tas-sajd fil-Baħar Mediterran (ĠU L 409, 30.12.2006, p. 9).

2

(3)  Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2187/2005 tal-21 ta’ Diċembru 2005 għall-konservazzjoni ta’ riżorsi tas-sajd permezz ta’ miżuri tekniċi fil-Baħar Baltiku, fil-Belts u fis-Sound (ĠU L 349, 31.12.2005, p. 1).

3

(4)  COM(2016) 134 final.

4

(5)  Regolament (UE) Nru 1380/2013, Artikolu 7.

5

(6)  Regolament (KE) Nru 1967/2006.

6

(7)  F’konformità mal-proposta għal Rakkomandazzjoni tal-Kunsill Konsultattiv dwar l-ispeċijiet pelaġiċi V1 2015 04 18.

7

(8)  Nirreferu, pereżempju, għall-gallinetta (Triglidae), il-klamari (Loligo spp), il-gringu (Conger conger), is-siċċ (Sepia officinalis), il-Pixxi San Pietru (Zeus faber), il-barbun ilsien il-kelb (Glyptocephalus cynoglossus), il-pixxiluna (Brama brama), il-klamar tal-pinen qosra (Illex spp), iċ-ċinturin iswed (Aphanopus carbo), u anke l-arzella tal-pellegrini (Pecten maximus).

8

Triglidae

Loligo spp

Conger conger

Sepia officinalis

Zeus faber

Glyptocephalus cynoglossus

Brama brama

Illex spp

Aphanopus carbo

Pecten maximus

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/74 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/74

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-Traffikar ta’ Organiżmi Selvaġġi”

[COM(2016) 87 final]

(2016/C 389/10)

| Relatur: | is-Sur Cillian LOHAN |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur Cillian LOHAN

Nhar l-4 ta’ Marzu 2016, il-Kummissjoni Ewropea ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-Traffikar ta’ Organiżmi Selvaġġi”

[COM(2016) 87 final].

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-30 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tal-14 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’143 vot favur mingħajr astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni dwar Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi u bi pjaċir jinnota l-inklużjoni ta’ għadd ta’ proposti ewlenin stabbiliti fl-Opinjoni preċedenti tiegħu dwar din il-kwistjoni. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni dwar Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi u bi pjaċir jinnota l-inklużjoni ta’ għadd ta’ proposti ewlenin stabbiliti fl-Opinjoni preċedenti tiegħu dwar din il-kwistjoni.

| 1.2. | Il-Kumitat huwa tal-fehma l-approċċ olistiku, inkluża alleanza dinjija li tinvolvi l-pajjiżi ta’ provenjenza, tranżitu u destinazzjoni, huwa pilastru fundamentali fil-ġlieda kontra l-impatti diretti u indiretti tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi. |
| --- | --- |

1.2.

Il-Kumitat huwa tal-fehma l-approċċ olistiku, inkluża alleanza dinjija li tinvolvi l-pajjiżi ta’ provenjenza, tranżitu u destinazzjoni, huwa pilastru fundamentali fil-ġlieda kontra l-impatti diretti u indiretti tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi.

| 1.3. | Il-KESE jidentifika azzjonijiet prijoritarji differenti għal-livelli differenti tal-katina tal-provvista fit-traffikar.






  — | Fil-livell komunitarju fil-pajjiżi ta’ provenjenza, il-prijorità għandha tkun kemm l-għarfien kif ukoll il-ħolqien ta’ sorsi sostenibbli ta’ impjiegi u dħul. |
| --- | --- | --- |

1.3.

Il-KESE jidentifika azzjonijiet prijoritarji differenti għal-livelli differenti tal-katina tal-provvista fit-traffikar.

—

Fil-livell komunitarju fil-pajjiżi ta’ provenjenza, il-prijorità għandha tkun kemm l-għarfien kif ukoll il-ħolqien ta’ sorsi sostenibbli ta’ impjiegi u dħul.

| — | Fil-livell tal-kriminalità organizzata, il-prijorità hija kemm l-infurzar ta’ sistema ta’ kontrolli u sanzjonijiet komuni, effettivi, proporzjonati u dissważivi, u li jiġu pprovduti r-riżorsi meħtieġa għal azzjoni mill-pulizija. |
| --- | --- |

—

Fil-livell tal-kriminalità organizzata, il-prijorità hija kemm l-infurzar ta’ sistema ta’ kontrolli u sanzjonijiet komuni, effettivi, proporzjonati u dissważivi, u li jiġu pprovduti r-riżorsi meħtieġa għal azzjoni mill-pulizija.

| — | Fil-livell tad-domanda, kemm mill-perspettiva tan-negozji kif ukoll tal-konsumaturi, il-prijorità għandha tkun is-sensibilizzazzjoni, it-traċċabbiltà u t-tikkettar. Dan għandu jiġi applikat b’mod speċifiku fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

—

Fil-livell tad-domanda, kemm mill-perspettiva tan-negozji kif ukoll tal-konsumaturi, il-prijorità għandha tkun is-sensibilizzazzjoni, it-traċċabbiltà u t-tikkettar. Dan għandu jiġi applikat b’mod speċifiku fil-livell Ewropew.

| — | Fil-livell ġudizzjarju, il-prijorità għandha tkun iffukata fuq l-infurzar permezz tat-taħriġ iffukat tal-imħallfin sabiex jiġi żgurat li jkun hemm konsistenza u proporzjonalità meta jingħataw is-sentenzi. |
| --- | --- |

—

Fil-livell ġudizzjarju, il-prijorità għandha tkun iffukata fuq l-infurzar permezz tat-taħriġ iffukat tal-imħallfin sabiex jiġi żgurat li jkun hemm konsistenza u proporzjonalità meta jingħataw is-sentenzi.

| 1.4. | Il-KESE huwa tal-fehma li d-djalogu strutturat u l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi għandhom jiġu infurzati permezz tal-inklużjoni tal-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi bħala prerekwiżit għal kull ftehim tal-UE ta’ kummerċ bilaterali u multilaterali. L-impatt tal-politiki barranin tal-UE mmirati lejn l-iżvilupp sostenibbli fil-pajjiżi terzi ser ikollu jitkejjel l-ewwel u qabel kollox mil-lat ta’ kwalità tal-ħajja u s-sorsi sostenibbli alternattivi ta’ dħul u ta’ impjieg għall-popolazzjonijiet rurali, b’konformità mal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli tan-NU. |
| --- | --- |

1.4.

Il-KESE huwa tal-fehma li d-djalogu strutturat u l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi għandhom jiġu infurzati permezz tal-inklużjoni tal-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi bħala prerekwiżit għal kull ftehim tal-UE ta’ kummerċ bilaterali u multilaterali. L-impatt tal-politiki barranin tal-UE mmirati lejn l-iżvilupp sostenibbli fil-pajjiżi terzi ser ikollu jitkejjel l-ewwel u qabel kollox mil-lat ta’ kwalità tal-ħajja u s-sorsi sostenibbli alternattivi ta’ dħul u ta’ impjieg għall-popolazzjonijiet rurali, b’konformità mal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli tan-NU.

| 1.5. | Il-Kumitat, b’konformità mad-Dikjarazzjoni ta’ Londra, jenfasizza l-ħtieġa ta’ sistema ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà li tiggarantixxi li l-kummerċ tal-organiżmi selvaġġi jkun legali u sostenibbli. |
| --- | --- |

1.5.

Il-Kumitat, b’konformità mad-Dikjarazzjoni ta’ Londra, jenfasizza l-ħtieġa ta’ sistema ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà li tiggarantixxi li l-kummerċ tal-organiżmi selvaġġi jkun legali u sostenibbli.

| 1.6. | Il-Kumitat jiddeplora l-assenza fil-proposta tal-Kummissjoni ta’ kwalunkwe referenza għat-theddida li jirrappreżenta t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi għas-saħħa pubblika u għall-ispeċijiet indiġeni tal-annimali u l-pjanti. Il-Kumitat jenfasizza li s-sistemi msemmijin hawn fuq ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà, flimkien ma’ mekkaniżmu adegwat ta’ kontroll veterinarju u tas-saħħa tal-pjanti, jistgħu jikkontribwixxu għall-ġlieda kontra l-bidu u t-tixrid ta’ mard fuq skala dinjija. |
| --- | --- |

1.6.

Il-Kumitat jiddeplora l-assenza fil-proposta tal-Kummissjoni ta’ kwalunkwe referenza għat-theddida li jirrappreżenta t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi għas-saħħa pubblika u għall-ispeċijiet indiġeni tal-annimali u l-pjanti. Il-Kumitat jenfasizza li s-sistemi msemmijin hawn fuq ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà, flimkien ma’ mekkaniżmu adegwat ta’ kontroll veterinarju u tas-saħħa tal-pjanti, jistgħu jikkontribwixxu għall-ġlieda kontra l-bidu u t-tixrid ta’ mard fuq skala dinjija.

| 1.7. | Il-Kumitat jipproponi li l-Kummissjoni tagħti aktar importanza lill-impatt li l-kummerċ elettroniku għandu fuq it-traffikar tal-organiżmi selvaġġi u timplimenta miżuri speċifiċi għall-protezzjoni tal-kummerċ legali u sostenibbli ta’organiżmi selvaġġi fil-konfront tal-kummerċ illegali, li jsir permezz tal-użu ħażin ta’ siti web tal-kummerċ elettroniku u l-midja soċjali jew permezz ta’ netwerks illegali speċifiċi maħluqa fid-deep web. |
| --- | --- |

1.7.

Il-Kumitat jipproponi li l-Kummissjoni tagħti aktar importanza lill-impatt li l-kummerċ elettroniku għandu fuq it-traffikar tal-organiżmi selvaġġi u timplimenta miżuri speċifiċi għall-protezzjoni tal-kummerċ legali u sostenibbli ta’organiżmi selvaġġi fil-konfront tal-kummerċ illegali, li jsir permezz tal-użu ħażin ta’ siti web tal-kummerċ elettroniku u l-midja soċjali jew permezz ta’ netwerks illegali speċifiċi maħluqa fid-deep web.

| 1.8. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-17-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet (CoP17) għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta’ Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), u jħeġġeġ lill-UE biex tieħu pożizzjoni b’saħħitha biex tappoġġja l-għanijiet ta’ dan il-Pjan ta’ Azzjoni. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tappoġġja t-talba għall-għeluq tas-swieq domestiċi għall-avorju bħala kontribut kruċjali għall-prevenzjoni tat-theddida tal-estinzjoni tal-iljunfanti Afrikani. |
| --- | --- |

1.8.

Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-17-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet (CoP17) għall-Konvenzjoni dwar il-Kummerċ Internazzjonali fl-Ispeċijiet ta’ Fawna u Flora Selvaġġi fil-Periklu (CITES), u jħeġġeġ lill-UE biex tieħu pożizzjoni b’saħħitha biex tappoġġja l-għanijiet ta’ dan il-Pjan ta’ Azzjoni. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tappoġġja t-talba għall-għeluq tas-swieq domestiċi għall-avorju bħala kontribut kruċjali għall-prevenzjoni tat-theddida tal-estinzjoni tal-iljunfanti Afrikani.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi mhux fenomenu ġdid (1) iżda l-iskala, in-natura u l-impatt tiegħu nbidlu b’mod konsiderevoli f’dawn l-aħħar snin (2). It-tkabbir mgħaġġel u mifrux tiegħu jagħmel it-traffikar tal-organiżmi selvaġġi wieħed mill-agħar forom ta’ kriminalità organizzata, flimkien mat-traffikar tal-bnedmin u dak tad-drogi u tal-armi, b’fatturat stmat bejn EUR 8 u EUR 20 biljun fis-sena. |
| --- | --- |

2.1.

It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi mhux fenomenu ġdid (1) iżda l-iskala, in-natura u l-impatt tiegħu nbidlu b’mod konsiderevoli f’dawn l-aħħar snin (2). It-tkabbir mgħaġġel u mifrux tiegħu jagħmel it-traffikar tal-organiżmi selvaġġi wieħed mill-agħar forom ta’ kriminalità organizzata, flimkien mat-traffikar tal-bnedmin u dak tad-drogi u tal-armi, b’fatturat stmat bejn EUR 8 u EUR 20 biljun fis-sena.

| 2.2. | It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi sar wieħed mill-aktar attivitajiet profitabbli illegali fid-dinja minħabba d-domanda kbira (3) u r-riskju baxx (detezzjoni u sanzjonijiet). Meta mqabbel ma’ tipi oħra ta’ kriminalità, jingħata livell ferm iżjed baxx ta’ prijorità u jiġu allokati ħafna inqas riżorsi biex jiġi miġġieled. Is-sanzjonijiet applikati huma inkonsistenti u mhumiex applikati b’mod uniformi, anke fi ħdan l-UE, ħaġa li tħeġġeġ lill-organizzazzjonijiet kriminali internazzjonali biex jiċċaqilqu lejn pajjiżi b’sanzjonijiet inqas severi jew fejn l-awtoritajiet kompetenti huma inqas effettivi. |
| --- | --- |

2.2.

It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi sar wieħed mill-aktar attivitajiet profitabbli illegali fid-dinja minħabba d-domanda kbira (3) u r-riskju baxx (detezzjoni u sanzjonijiet). Meta mqabbel ma’ tipi oħra ta’ kriminalità, jingħata livell ferm iżjed baxx ta’ prijorità u jiġu allokati ħafna inqas riżorsi biex jiġi miġġieled. Is-sanzjonijiet applikati huma inkonsistenti u mhumiex applikati b’mod uniformi, anke fi ħdan l-UE, ħaġa li tħeġġeġ lill-organizzazzjonijiet kriminali internazzjonali biex jiċċaqilqu lejn pajjiżi b’sanzjonijiet inqas severi jew fejn l-awtoritajiet kompetenti huma inqas effettivi.

| 2.3. | L-impatt tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi jista’ jitkejjel u huwa viżibbli, u mhux biss minn perspettiva ambjentali (4). Għal din ir-raġuni, it-telf tal-bijodiversità, id-deforestazzjoni (5), l-estinzjoni potenzjali tal-aktar speċijiet ikoniċi (6) u t-tnaqqis fl-istokkijiet tal-ħut (7) huma biss konsegwenza parzjali ta’ fenomenu iżjed perikoluż. |
| --- | --- |

2.3.

L-impatt tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi jista’ jitkejjel u huwa viżibbli, u mhux biss minn perspettiva ambjentali (4). Għal din ir-raġuni, it-telf tal-bijodiversità, id-deforestazzjoni (5), l-estinzjoni potenzjali tal-aktar speċijiet ikoniċi (6) u t-tnaqqis fl-istokkijiet tal-ħut (7) huma biss konsegwenza parzjali ta’ fenomenu iżjed perikoluż.

| 2.4. | It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa marbut mill-qrib ma’ attivitajiet oħra illegali ta’ organizzazzjonijiet kriminali internazzjonali, inklużi l-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni, kif enfasizzat fir-rapport reċenti tal-Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti kontra d-Droga u l-Kriminalità (UNODC) (8). |
| --- | --- |

2.4.

It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa marbut mill-qrib ma’ attivitajiet oħra illegali ta’ organizzazzjonijiet kriminali internazzjonali, inklużi l-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni, kif enfasizzat fir-rapport reċenti tal-Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti kontra d-Droga u l-Kriminalità (UNODC) (8).

| 2.5. | It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa theddida għas-sigurtà globali. Huwa jinkoraġġixxi l-konflitti u jhedded is-sigurtà nazzjonali u reġjonali billi jipprovdi sors ta’ finanzjament għal gruppi tal-milizja u netwerks terroristiċi (9). |
| --- | --- |

2.5.

It-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa theddida għas-sigurtà globali. Huwa jinkoraġġixxi l-konflitti u jhedded is-sigurtà nazzjonali u reġjonali billi jipprovdi sors ta’ finanzjament għal gruppi tal-milizja u netwerks terroristiċi (9).

| 2.6. | It-traffikar illegali tal-organiżmi selvaġġi jirrappreżenta theddida għas-saħħa pubblika u għall-ispeċijiet indiġeni tal-annimali u l-pjanti. L-evitar ta’ kontrolli tas-saħħa tal-pjanti adegwati jesponi lill-ispeċijiet indiġeni għal riskji konsiderevoli ta’ mard li jittieħed minn patoġeni ġodda (10). Huwa stmat li 75 % tal-mard li jittieħed emerġenti joriġina mill-annimali u li l-biċċa l-kbira tiegħu joriġina mill-organiżmi selvaġġi (11). |
| --- | --- |

2.6.

It-traffikar illegali tal-organiżmi selvaġġi jirrappreżenta theddida għas-saħħa pubblika u għall-ispeċijiet indiġeni tal-annimali u l-pjanti. L-evitar ta’ kontrolli tas-saħħa tal-pjanti adegwati jesponi lill-ispeċijiet indiġeni għal riskji konsiderevoli ta’ mard li jittieħed minn patoġeni ġodda (10). Huwa stmat li 75 % tal-mard li jittieħed emerġenti joriġina mill-annimali u li l-biċċa l-kbira tiegħu joriġina mill-organiżmi selvaġġi (11).

| 2.7. | Is-serq ta’ speċijiet mhedda huwa problema rilevanti oħra li ma ġietx enfasizzata biżżejjed. Fil-ġonna żooloġiċi tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Ġonna Żooloġiċi u l-Akwarji (EAZA) (12), insterqu 739 annimal minn fost 44 speċi mill-2000 ‘l hawn, u ħafna minnhom qatt ma nstabu. L-ispeċijiet fil-perisklu fost il-primati u l-għasafar huma miri popolari, u dan joħloq problemi ta’ benessri u ta’ bijodiversità għall-programmi tat-tgħammir ta’ dawn l-ispeċijiet rari. |
| --- | --- |

2.7.

Is-serq ta’ speċijiet mhedda huwa problema rilevanti oħra li ma ġietx enfasizzata biżżejjed. Fil-ġonna żooloġiċi tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Ġonna Żooloġiċi u l-Akwarji (EAZA) (12), insterqu 739 annimal minn fost 44 speċi mill-2000 ‘l hawn, u ħafna minnhom qatt ma nstabu. L-ispeċijiet fil-perisklu fost il-primati u l-għasafar huma miri popolari, u dan joħloq problemi ta’ benessri u ta’ bijodiversità għall-programmi tat-tgħammir ta’ dawn l-ispeċijiet rari.

| 2.8. | CITES hija kruċjali fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi. Fl-2013, in-NU nediet kampanja politika b’saħħitha (13) dwar dan is-suġġett li wasslet għall-ewwel Riżoluzzjoni speċifika adottata mill-Assemblea Ġenerali f’Lulju 2015 (14). B’riżultat ta’ dan, il-komunità internazzjonali bdiet inizjattiva parallela bl-għan li tinħoloq alleanza dinjija li tinvolvi l-pajjiżi ta’ provenjenza, tranżitu u destinazzjoni tal-organiżmi selvaġġi, li wasslet għall-iffirmar tad-Dikjarazzjoni ta’ Londra (15) fi Frar 2014 |
| --- | --- |

2.8.

CITES hija kruċjali fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi. Fl-2013, in-NU nediet kampanja politika b’saħħitha (13) dwar dan is-suġġett li wasslet għall-ewwel Riżoluzzjoni speċifika adottata mill-Assemblea Ġenerali f’Lulju 2015 (14). B’riżultat ta’ dan, il-komunità internazzjonali bdiet inizjattiva parallela bl-għan li tinħoloq alleanza dinjija li tinvolvi l-pajjiżi ta’ provenjenza, tranżitu u destinazzjoni tal-organiżmi selvaġġi, li wasslet għall-iffirmar tad-Dikjarazzjoni ta’ Londra (15) fi Frar 2014

| 2.9. | L-UE, bħala waħda mid-destinazzjoni ewlenin għall-prodotti tal-organiżmi selvaġġi ta’ oriġini illegali, kif ukoll ċentru kruċjali tat-traffikar li joriġina fl-Afrika, l-Amerika Latina u l-Asja, għandha rwol ewlieni x’taqdi. Fl-2014, il-Parlament Ewropew ħeġġeġ lill-Kummissjoni tfassal pjan ta’ azzjoni tal-UE biex jiġi indirizzat it-traffikar illeċitu fl-organiżmi selvaġġi (16). Il-frott ta’ dan kien Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-approċċ tal-UE kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi (17) li kienet appoġġjata bis-sħiħ mill-KESE f’Opinjoni (18). |
| --- | --- |

2.9.

L-UE, bħala waħda mid-destinazzjoni ewlenin għall-prodotti tal-organiżmi selvaġġi ta’ oriġini illegali, kif ukoll ċentru kruċjali tat-traffikar li joriġina fl-Afrika, l-Amerika Latina u l-Asja, għandha rwol ewlieni x’taqdi. Fl-2014, il-Parlament Ewropew ħeġġeġ lill-Kummissjoni tfassal pjan ta’ azzjoni tal-UE biex jiġi indirizzat it-traffikar illeċitu fl-organiżmi selvaġġi (16). Il-frott ta’ dan kien Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-approċċ tal-UE kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi (17) li kienet appoġġjata bis-sħiħ mill-KESE f’Opinjoni (18).

| 2.10. | Is-setturi tan-negozju huma direttament jew indirettament milqutin mit-traffikar illeċitu tal-organiżmi selvaġġi, kemm l-intrapriżi involuti fil-kummerċ legali u sostenibbli tal-organiżmi selvaġġi (jiġifieri, l-indutrija tal-prodotti ta’ lussu, is-settur tal-annimali domestiċi u l-mediċina Ċiniża tradizzjonali) kif ukoll l-intrapriżi involuti indirettament (jiġifieri l-kumpaniji tat-trasport, il-kurjers u l-kumpaniji fi-qasam tal-kummerċ onlajn). B’rikonoxximent ta’ dan, ħafna kumpaniji introduċew firxa ta’ inizjattivi kontra t-traffikar illegali tal-organiżmi selvaġġi bħal skemi ta’ ċertifikazzjoni u ta’ responsabbiltà soċjali korporattiva (CSR) f’livell ta’ kumpanija individwali jew kumpaniji multipli (19). |
| --- | --- |

2.10.

Is-setturi tan-negozju huma direttament jew indirettament milqutin mit-traffikar illeċitu tal-organiżmi selvaġġi, kemm l-intrapriżi involuti fil-kummerċ legali u sostenibbli tal-organiżmi selvaġġi (jiġifieri, l-indutrija tal-prodotti ta’ lussu, is-settur tal-annimali domestiċi u l-mediċina Ċiniża tradizzjonali) kif ukoll l-intrapriżi involuti indirettament (jiġifieri l-kumpaniji tat-trasport, il-kurjers u l-kumpaniji fi-qasam tal-kummerċ onlajn). B’rikonoxximent ta’ dan, ħafna kumpaniji introduċew firxa ta’ inizjattivi kontra t-traffikar illegali tal-organiżmi selvaġġi bħal skemi ta’ ċertifikazzjoni u ta’ responsabbiltà soċjali korporattiva (CSR) f’livell ta’ kumpanija individwali jew kumpaniji multipli (19).

3.   Sommarju tal-Proposta tal-Kummissjoni

| 3.1. | Il-Pjan ta’ Azzjoni għandu l-għan li jtejjeb il-kooperazzjoni bejn l-atturi kollha kkonċernati, jagħmel użu aktar effettiv tal-għodod u l-politiki eżistenti, u jsaħħaħ is-sinerġiji bejniethom. Ir-riżultati ta’ dan il-pjan ta’ azzjoni ser jiġu vvalutati fl-2020. |
| --- | --- |

3.1.

Il-Pjan ta’ Azzjoni għandu l-għan li jtejjeb il-kooperazzjoni bejn l-atturi kollha kkonċernati, jagħmel użu aktar effettiv tal-għodod u l-politiki eżistenti, u jsaħħaħ is-sinerġiji bejniethom. Ir-riżultati ta’ dan il-pjan ta’ azzjoni ser jiġu vvalutati fl-2020.

| 3.2. | Il-miżuri huma bbażati fuq tliet prijoritajiet:






  — | il-prevenzjoni tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- | --- |

3.2.

Il-miżuri huma bbażati fuq tliet prijoritajiet:

—

il-prevenzjoni tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi;

| — | l-implimentazzjoni u l-infurzar tar-regoli eżistenti; |
| --- | --- |

—

l-implimentazzjoni u l-infurzar tar-regoli eżistenti;

| — | it-tisħiħ tas-sħubijiet globali bejn il-pajjiżi ta’ provenjenza, konsum u tranżitu. |
| --- | --- |

—

it-tisħiħ tas-sħubijiet globali bejn il-pajjiżi ta’ provenjenza, konsum u tranżitu.

| 3.3. | Sabiex jiġu indirizzati l-kawżi tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi, l-UE ser tiffoka fuq erba’ oqsma:






  — | it-tnaqqis tad-domanda; |
| --- | --- | --- |

3.3.

Sabiex jiġu indirizzati l-kawżi tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi, l-UE ser tiffoka fuq erba’ oqsma:

—

it-tnaqqis tad-domanda;

| — | is-sehem tal-komunitajiet rurali fil-konservazzjoni tal-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- |

—

is-sehem tal-komunitajiet rurali fil-konservazzjoni tal-organiżmi selvaġġi;

| — | iż-żieda fil-kontribut tas-settur tan-negozju; |
| --- | --- |

—

iż-żieda fil-kontribut tas-settur tan-negozju;

| — | l-indirizzar tal-korruzzjoni. |
| --- | --- |

—

l-indirizzar tal-korruzzjoni.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni u huwa tal-fehma li l-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa għodda essenzjali biex jiġi indirizzat dan il-fenomenu perikoluż u vast. L-analiżi tan-nuqqas min-naħa tal-istrutturi eżistenti li jiġġieldu ż-żieda fit-traffikar tal-organiżmi selvaġġi fid-dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja l-Proposta għandha tgħin biex tinforma kwalunkwe valutazzjoni u azzjoni addizzjonali fil-ġejjieni (20). |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni u huwa tal-fehma li l-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa għodda essenzjali biex jiġi indirizzat dan il-fenomenu perikoluż u vast. L-analiżi tan-nuqqas min-naħa tal-istrutturi eżistenti li jiġġieldu ż-żieda fit-traffikar tal-organiżmi selvaġġi fid-dokument ta’ ħidma tal-persunal tal-Kummissjoni li jakkumpanja l-Proposta għandha tgħin biex tinforma kwalunkwe valutazzjoni u azzjoni addizzjonali fil-ġejjieni (20).

| 4.2. | Il-Kumitat bi pjaċir jinnota l-inklużjoni ta’ għadd ta’ proposti ewlenin stabbiliti fl-Opinjoni preċedenti tiegħu dwar it-traffikar ta’ organiżmi salvaġġi (21). |
| --- | --- |

4.2.

Il-Kumitat bi pjaċir jinnota l-inklużjoni ta’ għadd ta’ proposti ewlenin stabbiliti fl-Opinjoni preċedenti tiegħu dwar it-traffikar ta’ organiżmi salvaġġi (21).

| 4.3. | Il-KESE huwa tal-fehma li l-approċċ olistiku huwa aspett kruċjali tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE minħabba d-dimensjonijiet kumplessi multidimensjonali tat-traffikar tal-organiżmi salvaġġi u l-impatt dirett u indirett tiegħu. |
| --- | --- |

4.3.

Il-KESE huwa tal-fehma li l-approċċ olistiku huwa aspett kruċjali tal-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE minħabba d-dimensjonijiet kumplessi multidimensjonali tat-traffikar tal-organiżmi salvaġġi u l-impatt dirett u indirett tiegħu.

| 4.4. | Il-KESE jaqbel li l-punt tat-tluq tal-istrateġija ser ikun ir-rispett, it-tisħiħ u l-koordinazzjoni tal-ftehimiet internazzjonali (b’mod partikolari CITES), tal-liġijiet, ir-regolamenti, il-politiki u l-istrumenti ta’ infurzar li jeżistu diġà, fil-forma ta’ integrazzjoni iżjed mill-qrib tas-setturi rilevanti kollha – il-ħarsien ambjentali, il-kontroll tad-dwana, il-qrati, l-interessi tan-negozju, il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, eċċ. – u kooperazzjoni iżjed effettiva bejn l-awtoritajiet fil-pajjiżi ta’ provenjenza, tranżitu u destinazzjoni tal-organiżmi selvaġġi. |
| --- | --- |

4.4.

Il-KESE jaqbel li l-punt tat-tluq tal-istrateġija ser ikun ir-rispett, it-tisħiħ u l-koordinazzjoni tal-ftehimiet internazzjonali (b’mod partikolari CITES), tal-liġijiet, ir-regolamenti, il-politiki u l-istrumenti ta’ infurzar li jeżistu diġà, fil-forma ta’ integrazzjoni iżjed mill-qrib tas-setturi rilevanti kollha – il-ħarsien ambjentali, il-kontroll tad-dwana, il-qrati, l-interessi tan-negozju, il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, eċċ. – u kooperazzjoni iżjed effettiva bejn l-awtoritajiet fil-pajjiżi ta’ provenjenza, tranżitu u destinazzjoni tal-organiżmi selvaġġi.

| 4.5. | Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-UE mhux ser tkun tista’ tiġġieled b’mod effettiv kontra l-kriminalità organizzata marbuta mal-organiżmi selvaġġi jekk ma jintlaħqux ċerti għanijiet (imsemmija fl-Anness għall-proposta):






  — | l-Istati Membri kollha għandhom jikkonformaw kemm jista’ jkun malajr mal-leġislazzjoni eżistenti tal-UE dwar l-organiżmi selvaġġi; |
| --- | --- | --- |

4.5.

Il-Kumitat huwa tal-fehma li l-UE mhux ser tkun tista’ tiġġieled b’mod effettiv kontra l-kriminalità organizzata marbuta mal-organiżmi selvaġġi jekk ma jintlaħqux ċerti għanijiet (imsemmija fl-Anness għall-proposta):

—

l-Istati Membri kollha għandhom jikkonformaw kemm jista’ jkun malajr mal-leġislazzjoni eżistenti tal-UE dwar l-organiżmi selvaġġi;

| — | isir titjib f’mekkaniżmu konġunt ta’ kooperazzjoni, koordinazzjoni, komunikazzjoni u fluss ta’ data bejn l-aġenziji kompetenti tal-infurzar fl-Istati Membri, permezz ta’ strateġija speċifika dwar operazzjonijiet u investigazzjonijiet transkonfinali, inkluż l-iżvilupp ta’ reġistru komuni tat-traffikanti. |
| --- | --- |

—

isir titjib f’mekkaniżmu konġunt ta’ kooperazzjoni, koordinazzjoni, komunikazzjoni u fluss ta’ data bejn l-aġenziji kompetenti tal-infurzar fl-Istati Membri, permezz ta’ strateġija speċifika dwar operazzjonijiet u investigazzjonijiet transkonfinali, inkluż l-iżvilupp ta’ reġistru komuni tat-traffikanti.

| — | titwaqqaf sistema adegwata ta’ taħriġ omoġenju u regolari u kampanja ta’ sensibilizzazzjoni maħsuba għall-katina kollha ġudizzjarji/tal-infurzar involuta fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi, inklużi esperti fil-kriminalità organizzata, iċ-ċiberkriminalità u l-flussi finanzjarji illeċiti relatati. |
| --- | --- |

—

titwaqqaf sistema adegwata ta’ taħriġ omoġenju u regolari u kampanja ta’ sensibilizzazzjoni maħsuba għall-katina kollha ġudizzjarji/tal-infurzar involuta fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi, inklużi esperti fil-kriminalità organizzata, iċ-ċiberkriminalità u l-flussi finanzjarji illeċiti relatati.

| — | Jeħtieġ li l-Istati Membri jarmonizzaw il-leġislazzjoni tagħhom ma’ ftehimiet internazzjonali, biex b’hekk jiżguraw li t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi jkun reat punibbli b’piena ta’ priġunerija ta’ mhux inqas minn erba’ snin u li jiġi inkluż fost ir-reati koperti minn miżuri li jiġġieldu l-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni. |
| --- | --- |

—

Jeħtieġ li l-Istati Membri jarmonizzaw il-leġislazzjoni tagħhom ma’ ftehimiet internazzjonali, biex b’hekk jiżguraw li t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi jkun reat punibbli b’piena ta’ priġunerija ta’ mhux inqas minn erba’ snin u li jiġi inkluż fost ir-reati koperti minn miżuri li jiġġieldu l-ħasil tal-flus u l-korruzzjoni.

| 4.6. | Il-proposta għall-ħolqien ta’ alleanza dinjija kontra t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi sabiex jiġi stabbilit djalogu strutturat u kooperazzjoni mal-pajjiżi ta’ sors, ta’ tranżitu u ta’ konsum, inklużi l-gvernijiet nazzjonali, il-komunitajiet lokali, is-soċjetà ċivili u s-settur privat, ser tappoġġja l-għanijiet tal-Pjan. |
| --- | --- |

4.6.

Il-proposta għall-ħolqien ta’ alleanza dinjija kontra t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi sabiex jiġi stabbilit djalogu strutturat u kooperazzjoni mal-pajjiżi ta’ sors, ta’ tranżitu u ta’ konsum, inklużi l-gvernijiet nazzjonali, il-komunitajiet lokali, is-soċjetà ċivili u s-settur privat, ser tappoġġja l-għanijiet tal-Pjan.

| 4.7. | Il-KESE jidentifika azzjonijiet prijoritarji differenti għal-livelli differenti tal-katina tal-provvista fit-traffikar.






  — | Fil-livell komunitarju fil-pajjiżi ta’ provenjenza, il-prijorità għandha tkun kemm l-għarfien kif ukoll il-ħolqien ta’ sorsi sostenibbli ta’ impjiegi u dħul. |
| --- | --- | --- |

4.7.

Il-KESE jidentifika azzjonijiet prijoritarji differenti għal-livelli differenti tal-katina tal-provvista fit-traffikar.

—

Fil-livell komunitarju fil-pajjiżi ta’ provenjenza, il-prijorità għandha tkun kemm l-għarfien kif ukoll il-ħolqien ta’ sorsi sostenibbli ta’ impjiegi u dħul.

| — | Fil-livell tal-kriminalità organizzata, il-prijorità hija kemm l-infurzar ta’ sistema ta’ kontrolli u sanzjonijiet komuni, effettivi, proporzjonati u dissważivi, u li jiġu pprovduti r-riżorsi meħtieġa għal azzjoni mill-pulizija. |
| --- | --- |

—

Fil-livell tal-kriminalità organizzata, il-prijorità hija kemm l-infurzar ta’ sistema ta’ kontrolli u sanzjonijiet komuni, effettivi, proporzjonati u dissważivi, u li jiġu pprovduti r-riżorsi meħtieġa għal azzjoni mill-pulizija.

| — | Fil-livell tad-domanda, kemm mill-perspettiva tan-negozji kif ukoll tal-konsumaturi, il-prijorità għandha tkun is-sensibilizzazzjoni, it-traċċabbiltà u t-tikkettar. Dan għandu jiġi applikat b’mod speċifiku fil-livell Ewropew. |
| --- | --- |

—

Fil-livell tad-domanda, kemm mill-perspettiva tan-negozji kif ukoll tal-konsumaturi, il-prijorità għandha tkun is-sensibilizzazzjoni, it-traċċabbiltà u t-tikkettar. Dan għandu jiġi applikat b’mod speċifiku fil-livell Ewropew.

| — | Fil-livell ġudizzjarju, il-prijorità għandha tkun iffokata fuq l-infurzar permezz tat-taħriġ iffukat tal-imħallfin sabiex jiġi żgurat li jkun hemm konsistenza u proporzjonalità meta jingħataw is-sentenzi. |
| --- | --- |

—

Fil-livell ġudizzjarju, il-prijorità għandha tkun iffokata fuq l-infurzar permezz tat-taħriġ iffukat tal-imħallfin sabiex jiġi żgurat li jkun hemm konsistenza u proporzjonalità meta jingħataw is-sentenzi.

| 4.8. | Il-KESE jaqbel li jinħtieġu aktar fondi u aktar inizjattivi mmirati fil-ġlieda kontra t-traffikar illegali ta’ organiżmi salvaġġi fil-pajjiżi ta’ provenjenza. Pereżempju, il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li l-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi ssir prerekwiżit għall-ftehimiet kummerċjali bilaterali u multilaterali kollha tal-UE. |
| --- | --- |

4.8.

Il-KESE jaqbel li jinħtieġu aktar fondi u aktar inizjattivi mmirati fil-ġlieda kontra t-traffikar illegali ta’ organiżmi salvaġġi fil-pajjiżi ta’ provenjenza. Pereżempju, il-KESE jappoġġja l-proposta tal-Kummissjoni li l-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi ssir prerekwiżit għall-ftehimiet kummerċjali bilaterali u multilaterali kollha tal-UE.

| 4.9. | Il-KESE huwa tal-fehma li r-rwol tas-soċjetà ċivili fl-indirizzar u l-prevenżjoni tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa fundamentali kemm fil-pajjiżi ta’ provenjenza kif ukoll dawk ta’ destinazzjoni. B’mod partikolari, il-Kumitat jemmen li hu importanti s-sehem attiv u konxju tal-konsumaturi u tas-settur privat sabiex jinkoraġġixxu sorsi sostenibbli ta’ prodotti tal-organiżmi selvaġġi, bl-appoġġ tal-introduzzjoni ta’ sistema ta’ tikkettar u traċċabbiltà. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE huwa tal-fehma li r-rwol tas-soċjetà ċivili fl-indirizzar u l-prevenżjoni tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi huwa fundamentali kemm fil-pajjiżi ta’ provenjenza kif ukoll dawk ta’ destinazzjoni. B’mod partikolari, il-Kumitat jemmen li hu importanti s-sehem attiv u konxju tal-konsumaturi u tas-settur privat sabiex jinkoraġġixxu sorsi sostenibbli ta’ prodotti tal-organiżmi selvaġġi, bl-appoġġ tal-introduzzjoni ta’ sistema ta’ tikkettar u traċċabbiltà.

| 4.10. | Il-KESE jemmen li l-popolazzjonijiet rurali għandhom jiġu involuti fi strateġiji ta’ żvilupp effettivi sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-protezzjoni tal-organiżmi selvaġġi (pereżempju l-ekoturiżmu). It-tranżizzjoni għal ekonomija sostenibbli fil-pajjiżi terzi għandha titkejjel u tiġi evalwata l-ewwel u qabel kollox mil-lat tal-kwalità tal-ħajja u l-opportunitajiet ta’ impjieg, u ser ikollha tikkonforma mal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli tan-NU kif ukoll mal-Għanijiet relatati ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs). |
| --- | --- |

4.10.

Il-KESE jemmen li l-popolazzjonijiet rurali għandhom jiġu involuti fi strateġiji ta’ żvilupp effettivi sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-protezzjoni tal-organiżmi selvaġġi (pereżempju l-ekoturiżmu). It-tranżizzjoni għal ekonomija sostenibbli fil-pajjiżi terzi għandha titkejjel u tiġi evalwata l-ewwel u qabel kollox mil-lat tal-kwalità tal-ħajja u l-opportunitajiet ta’ impjieg, u ser ikollha tikkonforma mal-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli tan-NU kif ukoll mal-Għanijiet relatati ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs).

| 4.11. | Il-KESE jenfasizza l-bżonn li l-popolazzjonijiet tal-pajjiżi terzi involuti fl-iżjed stadji bikrin tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi jiġu pprovduti b’sorsi sostenibbli alternattivi ta’ dħul u impjieg. Dan jista’ jieħu l-forma tal-ekoturiżmu jew tabilħaqq billi jsir l-aqwa użu mill-opportunitajiet tad-dħul mis-servizzi tal-ekosistema tal-ħabitats u l-organiżmi selvaġġi lokali. |
| --- | --- |

4.11.

Il-KESE jenfasizza l-bżonn li l-popolazzjonijiet tal-pajjiżi terzi involuti fl-iżjed stadji bikrin tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi jiġu pprovduti b’sorsi sostenibbli alternattivi ta’ dħul u impjieg. Dan jista’ jieħu l-forma tal-ekoturiżmu jew tabilħaqq billi jsir l-aqwa użu mill-opportunitajiet tad-dħul mis-servizzi tal-ekosistema tal-ħabitats u l-organiżmi selvaġġi lokali.

| 4.12. | Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa għal involviment mas-settur tan-negozju biex jiġu ffaċilitati diskussjoni u fluss ta’ informazzjoni miż-żewġ naħat sabiex jiġi żgurat li s-settur tan-negozju jaqdi rwol pożittiv fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi. Kwalunkwe strateġija biex tindirizza dawn il-problemi ma tistax isseħħ f’vakwu li jeskludi n-negozju privat. |
| --- | --- |

4.12.

Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa għal involviment mas-settur tan-negozju biex jiġu ffaċilitati diskussjoni u fluss ta’ informazzjoni miż-żewġ naħat sabiex jiġi żgurat li s-settur tan-negozju jaqdi rwol pożittiv fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi. Kwalunkwe strateġija biex tindirizza dawn il-problemi ma tistax isseħħ f’vakwu li jeskludi n-negozju privat.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1. | Il-KESE jipproponi li ssir kampanja ta’ sensibilizzazzjoni wiesgħa fil-livell Ewropew sabiex jiġu involuti l-konsumaturi u s-settur privat biex jitnaqqsu l-provvista u d-domanda tal-prodotti illegali tal-organiżmi selvaġġi. Minħabba d-definizzjoni wiesgħa tat-terminu “traffikar ta’ organiżmi selvaġġi”, il-Kumitat jirrakkomanda li l-fokus ikun il-pjanti u l-annimali nonikoniċi (22) u l-prodotti derivati (23) wkoll. |
| --- | --- |

5.1.

Il-KESE jipproponi li ssir kampanja ta’ sensibilizzazzjoni wiesgħa fil-livell Ewropew sabiex jiġu involuti l-konsumaturi u s-settur privat biex jitnaqqsu l-provvista u d-domanda tal-prodotti illegali tal-organiżmi selvaġġi. Minħabba d-definizzjoni wiesgħa tat-terminu “traffikar ta’ organiżmi selvaġġi”, il-Kumitat jirrakkomanda li l-fokus ikun il-pjanti u l-annimali nonikoniċi (22) u l-prodotti derivati (23) wkoll.

| 5.2. | Il-KESE jtenni r-rieda tiegħu li jappoġġja u jipparteċipa f’inizjattivi li l-UE tixtieq tieħu, pereżempju abbażi tan-netwerk UE-Afrika tal-atturi ekonomiċi u soċjali stabbilit fi ħdan il-Kumitat. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kwalunkwe inizjattiva mill-Kummissjoni biex jiġi stabbilit forum għad-diskussjoni dwar l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni u huwa miftuħ ukoll għall-għażla li jospita avveniment dwar dan. |
| --- | --- |

5.2.

Il-KESE jtenni r-rieda tiegħu li jappoġġja u jipparteċipa f’inizjattivi li l-UE tixtieq tieħu, pereżempju abbażi tan-netwerk UE-Afrika tal-atturi ekonomiċi u soċjali stabbilit fi ħdan il-Kumitat. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon kwalunkwe inizjattiva mill-Kummissjoni biex jiġi stabbilit forum għad-diskussjoni dwar l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni u huwa miftuħ ukoll għall-għażla li jospita avveniment dwar dan.

| 5.3. | Kif jingħad fid-Dikjarazzjoni ta’ Londra, il-KESE jitlob għal miżuri speċifiċi biex is-settur privat jieħu azzjoni b’mod responsabbli u għal sistema ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà li tiggarantixxi li l-kummerċ tal-organiżmi selvaġġi jkun legali u sostenibbli, kemm mil-lat ekonomiku kif ukoll ambjentali u mill-perspettiva tal-komunitajiet lokali. Għal dan il-għan jistgħu jintużaw bħala referenza s-sistemi fis-seħħ bħalissa għall-kummerċ tal-kavjar u tal-injam tropikali (24). Is-sistema għall-ġestjoni tal-informazzjoni żooloġika (ZIMS – Zoological Information Management System) użata mill-EAZA) tista’ jkun referenza tajba għal sistema komuni ta’ traċċabilità għall-annimali ħajjin. |
| --- | --- |

5.3.

Kif jingħad fid-Dikjarazzjoni ta’ Londra, il-KESE jitlob għal miżuri speċifiċi biex is-settur privat jieħu azzjoni b’mod responsabbli u għal sistema ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà li tiggarantixxi li l-kummerċ tal-organiżmi selvaġġi jkun legali u sostenibbli, kemm mil-lat ekonomiku kif ukoll ambjentali u mill-perspettiva tal-komunitajiet lokali. Għal dan il-għan jistgħu jintużaw bħala referenza s-sistemi fis-seħħ bħalissa għall-kummerċ tal-kavjar u tal-injam tropikali (24). Is-sistema għall-ġestjoni tal-informazzjoni żooloġika (ZIMS – Zoological Information Management System) użata mill-EAZA) tista’ jkun referenza tajba għal sistema komuni ta’ traċċabilità għall-annimali ħajjin.

| 5.4. | Il-Kumitat jiddeplora l-assenza fil-proposta tal-Kummissjoni ta’ kwalunkwe referenza għat-theddida li jirrappreżenta t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi għas-saħħa pubblika u għall-ispeċijiet indiġeni tal-annimali u l-pjanti. Din il-kwistjoni hija rilevanti ħafna u għaldaqstant il-KESE jħeġġeġ li din tiġi inkluża fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE. Il-Kumitat jenfasizza li s-sistemi msemmijin hawn fuq ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà, flimkien ma’ mekkaniżmu adegwat ta’ kontroll veterinarju u tas-saħħa tal-pjanti, jistgħu jikkontribwixxu għall-ġlieda kontra l-bidu u t-tixrid ta’ mard fuq skala dinjija. Għandha tissaħħaħ il-kooperazzjoni maċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC). |
| --- | --- |

5.4.

Il-Kumitat jiddeplora l-assenza fil-proposta tal-Kummissjoni ta’ kwalunkwe referenza għat-theddida li jirrappreżenta t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi għas-saħħa pubblika u għall-ispeċijiet indiġeni tal-annimali u l-pjanti. Din il-kwistjoni hija rilevanti ħafna u għaldaqstant il-KESE jħeġġeġ li din tiġi inkluża fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-UE. Il-Kumitat jenfasizza li s-sistemi msemmijin hawn fuq ta’ tikkettar u ta’ traċċabbiltà, flimkien ma’ mekkaniżmu adegwat ta’ kontroll veterinarju u tas-saħħa tal-pjanti, jistgħu jikkontribwixxu għall-ġlieda kontra l-bidu u t-tixrid ta’ mard fuq skala dinjija. Għandha tissaħħaħ il-kooperazzjoni maċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC).

| 5.5. | Il-fruntiera l-ġdida tal-kummerċ illegali tal-ispeċijiet selvaġġi huwa l-kummerċ elettroniku. Il-KESE jinnota li jeżistu bosta għodod elettroniċi illegali bħalma huma l-użu ħażin ta’ siti web kummerċjali u forums tal-midja soċjali jew pjattaformi onlajn speċjalizzati li jkunu ristretti u stabbiliti fid-deep-web. Rigward l-ewwel każ, il-Kumitat jenfasizza għadd ta’ prattiki tajbin li l-Kummissjoni Ewropea għandha tikkunsidra, bħall-ftehim iffirmat f’Ġunju 2013 bejn il-Korp Taljan tal-Forestrija u ż-żewġ portali ewlenin tar-reklami onlajn “eBay annunci” u “Subito.it” (25); jinħtieġ aktar tagħrif għall-benefiċċju tal-konsumaturi, u l-offerti meqjusin suspettużi jistgħu jitneħħew malajr. Il-ftehim jippermetti wkoll li jiġu ffiltrati r-reklami, u b’hekk jiġu awtorizzati biss dawk li jiggarantixxu t-traċċabbiltà tal-oġġett għall-bejgħ. Fir-rigward tad-deep-web, il-KESE jipproponi l-ħolqien ta’ task force speċifika bl-appoġġ ta’ esperti taċ-ċiberkriminalità. |
| --- | --- |

5.5.

Il-fruntiera l-ġdida tal-kummerċ illegali tal-ispeċijiet selvaġġi huwa l-kummerċ elettroniku. Il-KESE jinnota li jeżistu bosta għodod elettroniċi illegali bħalma huma l-użu ħażin ta’ siti web kummerċjali u forums tal-midja soċjali jew pjattaformi onlajn speċjalizzati li jkunu ristretti u stabbiliti fid-deep-web. Rigward l-ewwel każ, il-Kumitat jenfasizza għadd ta’ prattiki tajbin li l-Kummissjoni Ewropea għandha tikkunsidra, bħall-ftehim iffirmat f’Ġunju 2013 bejn il-Korp Taljan tal-Forestrija u ż-żewġ portali ewlenin tar-reklami onlajn “eBay annunci” u “Subito.it” (25); jinħtieġ aktar tagħrif għall-benefiċċju tal-konsumaturi, u l-offerti meqjusin suspettużi jistgħu jitneħħew malajr. Il-ftehim jippermetti wkoll li jiġu ffiltrati r-reklami, u b’hekk jiġu awtorizzati biss dawk li jiggarantixxu t-traċċabbiltà tal-oġġett għall-bejgħ. Fir-rigward tad-deep-web, il-KESE jipproponi l-ħolqien ta’ task force speċifika bl-appoġġ ta’ esperti taċ-ċiberkriminalità.

| 5.6. | Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-17-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet (CoP17) għal CITES, li ser issir f’Settembru/Ottubru 2016 fl-Afrika t’Isfel. L-UE għandha 28 vot u għandha tirrifletti l-pożizzjonijiet b’saħħithom meħuda minn dan il-Pjan ta’ Azzjoni. Xi wħud mill-proposti li diġà tressqu mill-Kummissjoni ser jgħinu fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi, fosthom iż-żieda ta’ għadd akbar ta’ speċijiet relevanti għal-lista ta’ CITES. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tappoġġja t-talba għall-għeluq tas-swieq domestiċi għall-avorju bħala kontribut kruċjali għall-prevenzjoni tat-theddida tal-estinzjoni tal-iljunfanti Afrikani. |
| --- | --- |

5.6.

Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-17-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet (CoP17) għal CITES, li ser issir f’Settembru/Ottubru 2016 fl-Afrika t’Isfel. L-UE għandha 28 vot u għandha tirrifletti l-pożizzjonijiet b’saħħithom meħuda minn dan il-Pjan ta’ Azzjoni. Xi wħud mill-proposti li diġà tressqu mill-Kummissjoni ser jgħinu fil-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi, fosthom iż-żieda ta’ għadd akbar ta’ speċijiet relevanti għal-lista ta’ CITES. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni Ewropea biex tappoġġja t-talba għall-għeluq tas-swieq domestiċi għall-avorju bħala kontribut kruċjali għall-prevenzjoni tat-theddida tal-estinzjoni tal-iljunfanti Afrikani.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Id-definizzjoni tat-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi tkopri l-kummerċ illegali internazzjonali u mhux internazzjonali fl-annimali, il-pjanti u l-prodotti derivati selvaġġi, u reati marbutin mill-qrib bħalma huma l-kaċċa illegali.

1

(2)  Bejn l-2007 u l-2013, il-kaċċa illegali żdiedet b’tali mod li xejnet ir-ripopolazzjoni li twettqet matul l-aħħar tliet deċennji, u rrrappreżentat theddida reali għall-konservazzjoni tal-bijodiversità u għall-iżvilupp sostenibbli. Pereżempju, kull sena jinqatlu bejn 20 000 u 25 000 iljunfant fl-Afrika għall-avorju, u sa 100 000 minnhom sfaw maqtula bejn l-2010 u l-2012 biss.

2

(3)  It-traffikar qed jiżdied, xprunat minn domanda dejjem tikber għall-prodotti tal-organiżmi selvaġġi bħall-avorju, il-qrun tar-rinoċeronti u l-għadam tat-tigri, speċjalment f’xi pajjiżi Asjatiċi (pereżempju, iċ-Ċina u l-Vjetnam).

3

(4)  L-impatt tat-traffikar tal-organiżmi selvaġġi fuq in-natura jista’ jiġi amplifikat minn fatturi oħra bħalma huma l-konsum globalizzat, l-użu mhux sostenibbli tal-art, it-tibdil fil-klima, l-użu eċċessiv tal-pjanti mediċinali u t-turiżmu intensiv, li jinvolvi l-kaċċa.

4

(5)  Il-qtugħ illegali tas-siġar jammonta għal 30 % tal-kummerċ dinji tal-injam u jikkontribwixxi għal iktar minn 50 % tad-deforestazzjoni fl-Afrika Ċentrali, ir-Reġjun tal-Amażonja u x-Xlokk tal-Asja, biex b’hekk qed iċaħħad lill-popolazzjonijiet indiġeni minn opportunitajiet importanti ta’ żvilupp sostenibbli.

5

(6)  Minħabba l-kaċċa illegali tar-rinoċeronti, ir-Rinoċerente Iswed tal-Punent ġie ddikjarat estint mill-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura u tar-Riżorsi Naturali (IUCN) fl-2011.

6

(7)  Huwa kkalkulat li s-sajd illegali jilħaq volum ta’ 19 % tal-valur iddikjarat tal-qbid.

7

(8)  UNODC, World Wildlife Crime Report: Trafficking in protected species, 2016.

8

(9)  Il-Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni dwar Pjan ta’ Azzjoni għat-tisħiħ tal-ġlieda kontra l-finanzjament tat-terroriżmu, COM(2016) 50 final.

9

(10)  ĠU C 424, 26.11.2014, p. 52.

10

(11)  Rapport tad-WWF – http://awsassets.panda.org/downloads/wwffightingillicitwildlifetrafficking_french_lr.pdf

11

(12)  L-EAZA hija l-organizzazzjoni ewlenija f’dan is-settur, b’377 istituzzjoni membru fi 43 pajjiż madwar l-Ewropa u l-Lvant Nofsani.

12

(13)  Riżoluzzjoni, adottata fl-2013 mill-Kummissjoni tan-NU għall-Prevenzjoni tal-Kriminalità u l-Ġustizzja Penali u approvata mill-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tan-NU, identifikat it-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi bħala forma ta’ “kriminalità organizzata serja” kommessa mill-istess tipi ta’ gruppi kriminali organizzati globali, bħal dawk responsabbli għal attivitajiet bħat-traffikar tal-bnedmin, id-drogi u l-armi.

13

(14)  Riżoluzzjoni 69/314 tan-NU, “Il-ġlieda kontra t-traffikar illeċitu tal-organiżmi selvaġġi”, 30 ta’ Lulju 2015 (mhux disponibbli bil-Malti).

14

(15)  Id-Dikjarazzjoni ta’ Londra kienet iffirmata mill-Kapijiet ta’ Stat, il-Ministri u r-rappreżentanti minn 46 pajjiż fil-Konferenza dwar il-Kummerċ Illegali tal-Organiżmi Selvaġġi fl-2014. Id-dikjarazzjoni tistabbilixxi standards ġodda għall-ġlieda kontra t-traffikar ta’ organiżmi selvaġġi, fosthom il-modifika tal-leġislazzjoni fis-seħħ biex il-kaċċa illegali u t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi jiddaħħlu fost ir-“reati gravi”, il-projbizzjoni tal-użu tal-ispeċijiet mhedda bl-estinzjoni, it-tisħiħ tal-kooperazzjoni transkonfinali u l-koordinazzjoni tan-netwerks tal-ġlieda kontra t-traffikar tal-organiżmi selvaġġi.

15

(16)  Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-15 ta’ Jannar 2014 dwar kriminalità marbuta mal-organiżmi selvaġġi (2013/2747(RSP)).

16

(17)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew dwar l-Approċċ tal-UE kontra t-traffikar ta’ Organiżmi Salvaġġi – COM(2014) 64 final.

17

(18)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 10.

18

(19)  Ricardo Energy & Environment “Strengthening cooperation with business sectors against illegal trade in wildlife” (It-tisħiħ tal-kooperazzjoni ma’ setturi tan-negozju kontra l-kummerċ illegali tal-organiżmi selvaġġi”). Rapport għad-DĠ Ambjent tal-Kummissjoni Ewropea, 2015.

19

(20)  Il-Kummissjoni Ewropea, Analysis and Evidence in support of the EU Action Plan against Wildlife Trafficking, Commission Staff Working Document, SWD (2016) 38 final (mhux disponibbli bil-Malti).

20

(21)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 10.

21

(22)  CITES għandha tliet appendiċijiet, li jelenkaw kategoriji ta’ speċijiet skont il-livell ta’ ħarsien meħtieġ, jiġifieri skont kemm huma mhedda mill-kummerċ internazzjonali. L-appendiċijiet fihom madwar 5 600 speċi ta’ annimali u 30 000 speċi ta’ pjanti, li jipproteġuhom kontra l-isfruttament żejjed permezz tal-kummerċ internazzjonali. Dan ifisser li speċijiet inqas magħrufa u inqas ikoniċi bħall-pangolini – waħda mill-iżjed speċijiet traffikati – huma mhedda wkoll mill-kummerċ illegali.

22

(23)  Il-kummerċ tal-organiżmi selvaġġi jista’ jinvolvi annimali u pjanti ħajjin iżda wkoll firxa ta’ prodotti derivati minħabba l-bosta użi potenzjali tagħhom (ingredjenti għal mediċina tradizzjonali, ikel, fjuwil, għalf, materjali tal-bini, ħwejjeġ u ornamenti, eċċ.). http://www.traffic.org/trade/

23

(24)  Fl-ambitu ta’ CITES, teżisti sistema ta’ tikkettar universali għall-identifikazzjoni tal-kavjar, li l-importazzjoni tiegħu hija permessa biss wara li jkunu nxtraw awtorizzazzjonijiet apposta mill-awtoritajiet kompetenti (www.cites.org/common/resource/reg_caviar.pdf). Għal dak li għandu x’jaqsam mas-settur tal-forestrija, il-leġislazzjoni tal-UE ssostni l-għan li jiġi skoraġġut it-traffikar ta’ injam tropikali billi tappoġġja l-introduzzjoni ta’ sistemi nazzjonali ta’ traċċabbiltà.

24

(25)  “eBay annunci” u “Subito.it” jimmaniġġjaw 90 % tar-reklami tal-kummerċ elettroniku Taljan http://www.corpoforestale.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/7388.

25

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/80 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/80

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi regoli dwar it-tpoġġija għad-dispożizzjoni fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 1069/2009 u (KE) Nru 1107/2009

[COM(2016) 0157 final — 2016/0084 (COD)]

(2016/C 389/11)

| Relatur: | is-Sur Cillian LOHAN |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur Cillian LOHAN

Nhar it-8 ta’ April u nhar il-11 ta’ April 2016, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 114 u l-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi regoli dwar it-tpoġġija għad-dispożizzjoni fis-suq ta’ prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE u li jemenda r-Regolamenti (KE) Nru 1069/2009 u (KE) Nru 1107/2009”

[COM(2016) 0157 final — 2016/0084 (COD)].

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar it-30 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja (seduta tal-14 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’unanimità permezz ta’ 184 vot favur.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni li għandha l-għan li ttejjeb il-funzjonament tas-suq intern fis-settur tal-fertilizzanti skont il-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari. Il-KESE huwa tal-fehma li dan l-approċċ, jekk ikun estiż b’mod wiesa’ għal setturi oħra, jista’ jikkontribwixxi għas-sostenibilità ambjentali inġenerali, inklużi l-iżvilupp ekonomiku, il-ħolqien tal-impjiegi u l-ħarsien tal-ambjent. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni li għandha l-għan li ttejjeb il-funzjonament tas-suq intern fis-settur tal-fertilizzanti skont il-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari. Il-KESE huwa tal-fehma li dan l-approċċ, jekk ikun estiż b’mod wiesa’ għal setturi oħra, jista’ jikkontribwixxi għas-sostenibilità ambjentali inġenerali, inklużi l-iżvilupp ekonomiku, il-ħolqien tal-impjiegi u l-ħarsien tal-ambjent.

| 1.2. | Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li jiġi estiż il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament eżistenti, għaliex b’hekk jinħolqu kundizzjonijiet ekwi armonizzati għall-fertilizzanti ta’ oriġini bijoloġika u bbażati fuq l-iskart u jitneħħew il-limiti għall-innovazzjoni. Madankollu, il-KESE jirrakkomanda li jinżammu u jiġu applikati l-prinċipji ewlenin kollha tal-ħarsien ambjentali, fosthom il-prinċipju ta’ prekawzjoni. |
| --- | --- |

1.2.

Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li jiġi estiż il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament eżistenti, għaliex b’hekk jinħolqu kundizzjonijiet ekwi armonizzati għall-fertilizzanti ta’ oriġini bijoloġika u bbażati fuq l-iskart u jitneħħew il-limiti għall-innovazzjoni. Madankollu, il-KESE jirrakkomanda li jinżammu u jiġu applikati l-prinċipji ewlenin kollha tal-ħarsien ambjentali, fosthom il-prinċipju ta’ prekawzjoni.

| 1.3. | Il-KESE jaqbel mal-ħolqien ta’ sistema effiċjenti ta’ kontroll, tikkettar u traċċabilità biex ikunu żgurati l-kwalità u s-sikurezza tal-prodotti bis-sehem attiv tal-partijiet kollha involuti. Il-Kumitat jissuġġerixxi li tiġi applikata s-sistema ta’ tikkettar diġà eżistenti għall-prodotti għall-ħarsien tal-pjanti sabiex tingħata informazzjoni ċara dwar l-użu u l-konservazzjoni tal-fertilizzanti. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda l-introduzzjoni ta’ metodu ta’ analiżi uffiċjali biex jiġu vverifikati l-kredenzjali ta’ kwalunkwe sistema ta’ tikkettar u biex jiġi żgurat li l-integrità ta’ kwalunkwe tikkettar applikat tkun robusta biżżejjed. |
| --- | --- |

1.3.

Il-KESE jaqbel mal-ħolqien ta’ sistema effiċjenti ta’ kontroll, tikkettar u traċċabilità biex ikunu żgurati l-kwalità u s-sikurezza tal-prodotti bis-sehem attiv tal-partijiet kollha involuti. Il-Kumitat jissuġġerixxi li tiġi applikata s-sistema ta’ tikkettar diġà eżistenti għall-prodotti għall-ħarsien tal-pjanti sabiex tingħata informazzjoni ċara dwar l-użu u l-konservazzjoni tal-fertilizzanti. Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda l-introduzzjoni ta’ metodu ta’ analiżi uffiċjali biex jiġu vverifikati l-kredenzjali ta’ kwalunkwe sistema ta’ tikkettar u biex jiġi żgurat li l-integrità ta’ kwalunkwe tikkettar applikat tkun robusta biżżejjed.

| 1.4. | Il-Kumitat josserva li l-fertilità u l-protezzjoni tal-ħamrija huma aspett ewlieni tal-proposta tal-Kummissjoni, iżda jinnota li dan l-għan se jkun diffiċli li jinkiseb mingħajr Direttiva Qafas dwar il-Ħamrija. Barra minn hekk, jenfasizza l-ħtieġa li wieħed iżomm f’moħħu d-differenzi fil-ħamrija fost l-Istati Membri, liema fatt għandu jinvolvi l-adozzjoni ta’ standards speċifiċi. |
| --- | --- |

1.4.

Il-Kumitat josserva li l-fertilità u l-protezzjoni tal-ħamrija huma aspett ewlieni tal-proposta tal-Kummissjoni, iżda jinnota li dan l-għan se jkun diffiċli li jinkiseb mingħajr Direttiva Qafas dwar il-Ħamrija. Barra minn hekk, jenfasizza l-ħtieġa li wieħed iżomm f’moħħu d-differenzi fil-ħamrija fost l-Istati Membri, liema fatt għandu jinvolvi l-adozzjoni ta’ standards speċifiċi.

| 1.5. | Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li jiġu stabbiliti limiti sabiex jitnaqqas il-kadmju u metalli tqal oħra fil-fertilizzanti. Il-KESE, konxju li din id-deċiżjoni ser iżżid l-ispejjeż tal-produzzjoni tal-fertilizzanti li s-sors tagħhom tal-fosfat jiġi mit-tħaffir tas-sodda tal-blat, jixtieq jenfasizza li din hija opportunità kbira għall-fertilizzanti organiċi b’bażi bijoloġika li jiksbu proporzjon sostanzjali tas-suq. Dan, min-naħa tiegħu, ser joħloq aktar opportunitajiet u jgħin biex jixpruna l-innovazzjoni, it-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

1.5.

Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li jiġu stabbiliti limiti sabiex jitnaqqas il-kadmju u metalli tqal oħra fil-fertilizzanti. Il-KESE, konxju li din id-deċiżjoni ser iżżid l-ispejjeż tal-produzzjoni tal-fertilizzanti li s-sors tagħhom tal-fosfat jiġi mit-tħaffir tas-sodda tal-blat, jixtieq jenfasizza li din hija opportunità kbira għall-fertilizzanti organiċi b’bażi bijoloġika li jiksbu proporzjon sostanzjali tas-suq. Dan, min-naħa tiegħu, ser joħloq aktar opportunitajiet u jgħin biex jixpruna l-innovazzjoni, it-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi.

| 1.6. | Il-KESE jagħraf li l-produtturi jistgħu jagħżlu li jikkonformaw ma’ liġijiet Ewropej jew nazzjonali dwar it-tikkettar iżda, minħabba l-impatt potenzjali ta’ regoli u standards nazzjonali diverġenti dwar id-distorsjoni u l-frammentazzjoni tas-suq, huwa jenfasizza l-importanza ta’ approċċ li jevita l-kompetizzjoni inġusta u nuqqas ta’ konformità mal-ogħla standards ta’ traċċabbiltà, kwalità u sikurezza. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jagħraf li l-produtturi jistgħu jagħżlu li jikkonformaw ma’ liġijiet Ewropej jew nazzjonali dwar it-tikkettar iżda, minħabba l-impatt potenzjali ta’ regoli u standards nazzjonali diverġenti dwar id-distorsjoni u l-frammentazzjoni tas-suq, huwa jenfasizza l-importanza ta’ approċċ li jevita l-kompetizzjoni inġusta u nuqqas ta’ konformità mal-ogħla standards ta’ traċċabbiltà, kwalità u sikurezza.

| 1.7. | Il-Kumitat josserva li ċerti definizzjonijiet u standards dwar fertilizzanti li joriġinaw minn materja prima sekondarja mhumiex ċari. B’mod partikolari, ser tinħtieġ definizzjoni ta’ “materja prima sekondarja” meta jiġu proposti direttivi u regolamenti relatati mal-prinċipji ta’ ekonomija ċirkolari. Sabiex titjieb l-implimentazzjoni tar-Regolament il-ġdid, il-KESE jirrakkomanda integrazzjoni u armonizzazzjoni iżjed approfonditi mad-Direttiva eżistenti dwar l-Iskart. |
| --- | --- |

1.7.

Il-Kumitat josserva li ċerti definizzjonijiet u standards dwar fertilizzanti li joriġinaw minn materja prima sekondarja mhumiex ċari. B’mod partikolari, ser tinħtieġ definizzjoni ta’ “materja prima sekondarja” meta jiġu proposti direttivi u regolamenti relatati mal-prinċipji ta’ ekonomija ċirkolari. Sabiex titjieb l-implimentazzjoni tar-Regolament il-ġdid, il-KESE jirrakkomanda integrazzjoni u armonizzazzjoni iżjed approfonditi mad-Direttiva eżistenti dwar l-Iskart.

| 1.8. | Il-Kumitat huwa tal-fehma li t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari hija sfida kruċjali għall-Ewropa u l-ġenerazzjonijiet futuri. Sabiex insegwu din it-triq, huwa jirrrakkomanda li jingħataw inċentivi biex jinkoraġġixxu lill-intrapriżi li jkunu interessati jibdlu l-produzzjoni tagħhom, u jieħdu inizjattivi li jkollhom l-għan li jappoġġjaw il-bidla fil-qasam tal-informazzjoni, is-sensibilizzazzjoni, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali. |
| --- | --- |

1.8.

Il-Kumitat huwa tal-fehma li t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari hija sfida kruċjali għall-Ewropa u l-ġenerazzjonijiet futuri. Sabiex insegwu din it-triq, huwa jirrrakkomanda li jingħataw inċentivi biex jinkoraġġixxu lill-intrapriżi li jkunu interessati jibdlu l-produzzjoni tagħhom, u jieħdu inizjattivi li jkollhom l-għan li jappoġġjaw il-bidla fil-qasam tal-informazzjoni, is-sensibilizzazzjoni, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali.

| 1.9. | L-istrateġiji tal-Istati Membri dwar it-trattament, l-infrastruttura u l-ġestjoni tal-ilma mormi għandhom jirrikonoxxu l-valur tal-ilma mormi u l-ħama bħala sorsi ta’ materja prima għall-industrija tal-fertilizzanti organiċi. |
| --- | --- |

1.9.

L-istrateġiji tal-Istati Membri dwar it-trattament, l-infrastruttura u l-ġestjoni tal-ilma mormi għandhom jirrikonoxxu l-valur tal-ilma mormi u l-ħama bħala sorsi ta’ materja prima għall-industrija tal-fertilizzanti organiċi.

| 1.10. | Il-ġbir u produzzjoni fuq skala reġjonali sostnuti minn netwerks ta’ distribuzzjoni fost l-Istati Membri għandhom jagħmlu parti integrali mill-istruttura ta’ suq tal-fertilizzanti organiċi. |
| --- | --- |

1.10.

Il-ġbir u produzzjoni fuq skala reġjonali sostnuti minn netwerks ta’ distribuzzjoni fost l-Istati Membri għandhom jagħmlu parti integrali mill-istruttura ta’ suq tal-fertilizzanti organiċi.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Il-proposta tal-Kummissjoni ġiet żviluppata sabiex toffri soluzzjonijiet konkreti għall-problemi li ħarġu fl-evalwazzjoni ex post
   (1) tar-Regolament eżistenti dwar il-fertilizzanti (2), fil-qafas usa’ tal-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari (3). |
| --- | --- |

2.1.

Il-proposta tal-Kummissjoni ġiet żviluppata sabiex toffri soluzzjonijiet konkreti għall-problemi li ħarġu fl-evalwazzjoni ex post
   (1) tar-Regolament eżistenti dwar il-fertilizzanti (2), fil-qafas usa’ tal-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari (3).

| 2.2. | B’mod partikolari, il-proposta għandha l-għan li tindirizza żewġ problemi ovvji li jaffettwaw is-suq intern fis-settur tal-fertilizzanti:






  — | il-kompetizzjoni bejn dawk il-fertilizzanti miksubin minn materja domestika organika jew ta’ materja prima sekondarja skont il-mudell tal-ekonomija ċirkolari u dawk prodotti skont il-mudell tal-ekonomija lineari xxaqleb b’mod favorevoli lejn dawn tal-aħħar (4). Din id-distorsjoni tal-kompetizzjoni (5) xxekkel l-investiment f’iktar prodotti sostenibbli u timpedixxi t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari (6); |
| --- | --- | --- |

2.2.

B’mod partikolari, il-proposta għandha l-għan li tindirizza żewġ problemi ovvji li jaffettwaw is-suq intern fis-settur tal-fertilizzanti:

—

il-kompetizzjoni bejn dawk il-fertilizzanti miksubin minn materja domestika organika jew ta’ materja prima sekondarja skont il-mudell tal-ekonomija ċirkolari u dawk prodotti skont il-mudell tal-ekonomija lineari xxaqleb b’mod favorevoli lejn dawn tal-aħħar (4). Din id-distorsjoni tal-kompetizzjoni (5) xxekkel l-investiment f’iktar prodotti sostenibbli u timpedixxi t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari (6);

| — | ir-Regolament eżistenti jonqos milli jindirizza t-tħassib u l-limitazzjonijiet speċifiċi fir-rigward tal-impatt tal-fertilizzanti tal-KE fuq il-ħamrija, l-ilmijiet interni, l-ilmijiet tal-baħar, u l-ikel. Fin-nuqqas ta’ direzzjoni fil-livell tal-UE, l-Istati Membri stabbilixxew limiti unilaterali, speċifikament għall-konċentrazzjoni tal-kadmju f’fertilizzanti tal-fosfat inorganiċi, li jistgħu jaggravaw il-frammentazzjoni tas-suq. |
| --- | --- |

—

ir-Regolament eżistenti jonqos milli jindirizza t-tħassib u l-limitazzjonijiet speċifiċi fir-rigward tal-impatt tal-fertilizzanti tal-KE fuq il-ħamrija, l-ilmijiet interni, l-ilmijiet tal-baħar, u l-ikel. Fin-nuqqas ta’ direzzjoni fil-livell tal-UE, l-Istati Membri stabbilixxew limiti unilaterali, speċifikament għall-konċentrazzjoni tal-kadmju f’fertilizzanti tal-fosfat inorganiċi, li jistgħu jaggravaw il-frammentazzjoni tas-suq.

| 2.3. | Il-punti prinċipali tal-proposta tal-Kummissjoni huma:






  — | li t-tikketta “fertilizzant tal-KE” (7) ssir aktar aċċessibbli u jinħolqu kundizzjonijiet ekwi armonizzati għall-aktar fertilizzanti innovattivi u sostenibbli, inklużi dawk prodotti minn materjali organiċi (inklużi l-bijoskart u prodotti sekondarji tal-annimali) jew materja prima sekondarja. Prodotti li għandhom l-għan li jtejbu l-effiċjenza tal-proċessi ta’ nutrizzjoni tal-pjanti, bħalma huma l-addittivi agronomiċi u l-bijostimulanti tal-pjanti (8) ser jiġu inklużi wkoll fost il-prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE; |
| --- | --- | --- |

2.3.

Il-punti prinċipali tal-proposta tal-Kummissjoni huma:

—

li t-tikketta “fertilizzant tal-KE” (7) ssir aktar aċċessibbli u jinħolqu kundizzjonijiet ekwi armonizzati għall-aktar fertilizzanti innovattivi u sostenibbli, inklużi dawk prodotti minn materjali organiċi (inklużi l-bijoskart u prodotti sekondarji tal-annimali) jew materja prima sekondarja. Prodotti li għandhom l-għan li jtejbu l-effiċjenza tal-proċessi ta’ nutrizzjoni tal-pjanti, bħalma huma l-addittivi agronomiċi u l-bijostimulanti tal-pjanti (8) ser jiġu inklużi wkoll fost il-prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE;

| — | li jiġi żgurat li l-prodotti li jitqiegħdu fis-suq ikunu sikuri u ta’ kwalità għolja, permezz ta’ sistema adegwata ta’ kontrollia, tikkettar u traċċabbiltà li tinvolvi l-manifatturi, l-importaturi, id-distributuri u l-operaturi ekonomiċi (9), li permezz tagħha jiġu mmodernizzati l-valutazzjoni tal-konformità u s-sorveljanza tas-suq b’konformità mal-“qafas leġislattiv ġdid” għal-leġislazzjoni tal-prodotti. Ser tinżamm l-għażla eżistenti għall-manifatturi li jagħżlu jekk jikkonformawx mar-rekwiżiti armonizzati l-ġodda jew mar-regoli nazzjonali (10); |
| --- | --- |

—

li jiġi żgurat li l-prodotti li jitqiegħdu fis-suq ikunu sikuri u ta’ kwalità għolja, permezz ta’ sistema adegwata ta’ kontrollia, tikkettar u traċċabbiltà li tinvolvi l-manifatturi, l-importaturi, id-distributuri u l-operaturi ekonomiċi (9), li permezz tagħha jiġu mmodernizzati l-valutazzjoni tal-konformità u s-sorveljanza tas-suq b’konformità mal-“qafas leġislattiv ġdid” għal-leġislazzjoni tal-prodotti. Ser tinżamm l-għażla eżistenti għall-manifatturi li jagħżlu jekk jikkonformawx mar-rekwiżiti armonizzati l-ġodda jew mar-regoli nazzjonali (10);

| — | l-iffissar ta’ limiti għall-metalli tqal (speċifikament il-kadmju (11)) u l-kontaminanti fi prodotti fertilizzanti sabiex tingħata spinta lill-investiment f’fertilizzanti aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

—

l-iffissar ta’ limiti għall-metalli tqal (speċifikament il-kadmju (11)) u l-kontaminanti fi prodotti fertilizzanti sabiex tingħata spinta lill-investiment f’fertilizzanti aktar sostenibbli.

| 2.4. | Skont il-Kummissjoni, il-proposta se twassal għal firxa ta’ benefiċċji, li jinkludu:






  — | il-ħolqien ta’ madwar 120 000 impjieg permezz tar-riċiklaġġ tal-bijoskart f’fertilizzanti organiċi; |
| --- | --- | --- |

2.4.

Skont il-Kummissjoni, il-proposta se twassal għal firxa ta’ benefiċċji, li jinkludu:

—

il-ħolqien ta’ madwar 120 000 impjieg permezz tar-riċiklaġġ tal-bijoskart f’fertilizzanti organiċi;

| — | tnaqqis fid-dipendenza minn materja prima mhux domestika (pereżempju l-fosfat): il-bijoskart riċiklat jista’ jieħu post sa 30 % tal-fertilizzanti inorganiċi; |
| --- | --- |

—

tnaqqis fid-dipendenza minn materja prima mhux domestika (pereżempju l-fosfat): il-bijoskart riċiklat jista’ jieħu post sa 30 % tal-fertilizzanti inorganiċi;

| — | tnaqqis fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra u l-konsum tal-enerġija kkawżati mill-manifattura ta’ fertilizzanti inorganiċi; |
| --- | --- |

—

tnaqqis fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra u l-konsum tal-enerġija kkawżati mill-manifattura ta’ fertilizzanti inorganiċi;

| — | it-tnaqqis tat-tniġġis ikkawżat minn eċċess ta’ nutrijenti, b’mod partikolari l-ewtrofikazzjoni tal-ekosistemi; |
| --- | --- |

—

it-tnaqqis tat-tniġġis ikkawżat minn eċċess ta’ nutrijenti, b’mod partikolari l-ewtrofikazzjoni tal-ekosistemi;

| — | żieda tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi; |
| --- | --- |

—

żieda tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi;

| — | tnaqqis ġenerali tal-ispejjeż ta’ konformità għall-operaturi ekonomiċi; |
| --- | --- |

—

tnaqqis ġenerali tal-ispejjeż ta’ konformità għall-operaturi ekonomiċi;

| — | tnaqqis ta’ 65 % fl-ispejjeż għall-industrija għat-tqegħid ta’ prodotti ġodda fis-suq. |
| --- | --- |

—

tnaqqis ta’ 65 % fl-ispejjeż għall-industrija għat-tqegħid ta’ prodotti ġodda fis-suq.

3.   Kummenti ġenerali

| 3.1. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni, kemm għaliex issolvi ċerti kwistjonijiet kritiċi fis-suq tal-fertilizzanti kif ukoll għax tikkontribwixxi għat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari. |
| --- | --- |

3.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni, kemm għaliex issolvi ċerti kwistjonijiet kritiċi fis-suq tal-fertilizzanti kif ukoll għax tikkontribwixxi għat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari.

| 3.2. | Il-Kumitat itenni l-appoġġ tiegħu għal kull inizjattiva li għandha l-għan li tagħlaq iċ-ċirku fil-kuntest tal-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari (12). Il-KESE jqis il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet ekwi armonizzati għal fertilizzanti ta’ oriġini organika bħala mira ambjentali importanti, kif ukoll xprun importanti għall-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi. |
| --- | --- |

3.2.

Il-Kumitat itenni l-appoġġ tiegħu għal kull inizjattiva li għandha l-għan li tagħlaq iċ-ċirku fil-kuntest tal-Pjan ta’ Azzjoni għal Ekonomija Ċirkolari (12). Il-KESE jqis il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet ekwi armonizzati għal fertilizzanti ta’ oriġini organika bħala mira ambjentali importanti, kif ukoll xprun importanti għall-iżvilupp ekonomiku u l-ħolqien tal-impjiegi.

| 3.3. | Il-KESE jaqbel dwar il-ħtieġa li jitneħħew l-ostakli li jillimitaw il-moviment liberu ta’ materja prima sekondarja (li tinkludi materja prima sekondarja li hija organika) u l-innovazzjoni, filwaqt li jinżammu u jiġu applikati l-prinċipji ewlenin kollha tal-protezzjoni ambjentali, fosthom il-prinċipju ta’ prekawzjoni. |
| --- | --- |

3.3.

Il-KESE jaqbel dwar il-ħtieġa li jitneħħew l-ostakli li jillimitaw il-moviment liberu ta’ materja prima sekondarja (li tinkludi materja prima sekondarja li hija organika) u l-innovazzjoni, filwaqt li jinżammu u jiġu applikati l-prinċipji ewlenin kollha tal-protezzjoni ambjentali, fosthom il-prinċipju ta’ prekawzjoni.

| 3.4. | Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li tiġi stabbilita sistema effikaċi/effettiva ta’ kontrolli, tikkettar u traċċabbiltà biex ikunu żgurati s-sikurezza u l-kwalità ta’ dawn il-prodotti. B’mod partikolari






  — | li tiġi applikata l-istess sistema ta’ tikkettar kif diġà tintuża għall-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti (13) sabiex il-bdiewa jingħataw informazzjoni ċara dwar l-użu u l-konservazzjoni tal-fertilizzanti. |
| --- | --- | --- |

3.4.

Il-Kumitat jappoġġja l-proposta li tiġi stabbilita sistema effikaċi/effettiva ta’ kontrolli, tikkettar u traċċabbiltà biex ikunu żgurati s-sikurezza u l-kwalità ta’ dawn il-prodotti. B’mod partikolari

—

li tiġi applikata l-istess sistema ta’ tikkettar kif diġà tintuża għall-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti (13) sabiex il-bdiewa jingħataw informazzjoni ċara dwar l-użu u l-konservazzjoni tal-fertilizzanti.

| — | l-istabbiliment ta’ standard komuni għall-preżentazzjoni u l-komunikazzjoni tal-informazzjoni mitluba, skont l-Anness III; |
| --- | --- |

—

l-istabbiliment ta’ standard komuni għall-preżentazzjoni u l-komunikazzjoni tal-informazzjoni mitluba, skont l-Anness III;

| — | l-introduzzjoni ta’ metodoloġiji ta’ analiżi uffiċjali biex jivverifikaw il-kredenzjali ta’ kwalunkwe sistema ta’ tikkettar u biex jiġi żgurat li l-integrità ta’ kwalunkwe tikkettar applikat tkun robusta biżżejjed. |
| --- | --- |

—

l-introduzzjoni ta’ metodoloġiji ta’ analiżi uffiċjali biex jivverifikaw il-kredenzjali ta’ kwalunkwe sistema ta’ tikkettar u biex jiġi żgurat li l-integrità ta’ kwalunkwe tikkettar applikat tkun robusta biżżejjed.

| 3.5. | Il-KESE jagħraf li l-produtturi jistgħu jagħżlu li jikkonformaw mal-liġijiet Ewropej jew nazzjonali dwar it-tikkettar, imma jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li r-regoli u l-istandards nazzjonali diverġenti huma waħda mill-kawżi prinċipali tad-distorsjoni u l-frammentazzjoni attwali tas-suq. Għal din ir-raġuni jirrakkomanda approċċ immirat sabiex jiġi evitat theddid ġdid ta’ kompetizzjoni inġusta u nonkonformità mal-ogħla standards ta’ traċċabbiltà, kwalità u sikurezza. |
| --- | --- |

3.5.

Il-KESE jagħraf li l-produtturi jistgħu jagħżlu li jikkonformaw mal-liġijiet Ewropej jew nazzjonali dwar it-tikkettar, imma jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li r-regoli u l-istandards nazzjonali diverġenti huma waħda mill-kawżi prinċipali tad-distorsjoni u l-frammentazzjoni attwali tas-suq. Għal din ir-raġuni jirrakkomanda approċċ immirat sabiex jiġi evitat theddid ġdid ta’ kompetizzjoni inġusta u nonkonformità mal-ogħla standards ta’ traċċabbiltà, kwalità u sikurezza.

| 3.6. | Il-Kumitat josserva li l-fertilità u l-protezzjoni tal-ħamrija huma aspett kruċjali tal-proposta tal-Kummissjoni, iżda jinnota li dan l-għan se jkun diffiċli li jinkiseb mingħajr Direttiva Qafas dwar il-Ħamrija li tista’ tfassal u tinforza standards komuni għall-użu sostenibbli u l-protezzjoni tal-ħamrija (14). Barra minn hekk, jenfasizza l-ħtieġa li wieħed iżomm f’moħħu d-differenzi fil-ħamrija fost l-Istati Membri, liema fatt għandu jinvolvi l-adozzjoni ta’ standards speċifiċi. |
| --- | --- |

3.6.

Il-Kumitat josserva li l-fertilità u l-protezzjoni tal-ħamrija huma aspett kruċjali tal-proposta tal-Kummissjoni, iżda jinnota li dan l-għan se jkun diffiċli li jinkiseb mingħajr Direttiva Qafas dwar il-Ħamrija li tista’ tfassal u tinforza standards komuni għall-użu sostenibbli u l-protezzjoni tal-ħamrija (14). Barra minn hekk, jenfasizza l-ħtieġa li wieħed iżomm f’moħħu d-differenzi fil-ħamrija fost l-Istati Membri, liema fatt għandu jinvolvi l-adozzjoni ta’ standards speċifiċi.

| 3.7. | Il-Kumitat jaqbel mat-tfassil ta’ limiti sabiex gradwalment jitnaqqsu l-kadmju u metalli tqal oħra fil-fertilizzanti. Sadanittant, huwa konxju mill-fatt li tnaqqis immedjat u radikali tal-livelli tal-kadmju fil-fertilizzanti ser iżid l-ispejjeż tal-produzzjoni u b’hekk l-ispejjeż tal-bdiewa u tal-konsumaturi. F’konformità mal-proċessi li jfixklu li jiffurmaw parti mit-tranżizzjoni għal mudell ekonomiku ċirkolari, din il-bidla fl-ispiża, u l-bidla konsegwenti fil-prezzijiet, jistgħu jkunu għodda ekonomika biex tixpruna l-bidla fil-livell tal-konsumaturi jew fil-livell tal-bdiewa. Jeħtieġ li l-bdiewa jiġu protetti minn żidiet drastiċi fil-prezz u għalhekk jibbenefikaw mill-aċċessibbiltà għall-fertilizzanti biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom. |
| --- | --- |

3.7.

Il-Kumitat jaqbel mat-tfassil ta’ limiti sabiex gradwalment jitnaqqsu l-kadmju u metalli tqal oħra fil-fertilizzanti. Sadanittant, huwa konxju mill-fatt li tnaqqis immedjat u radikali tal-livelli tal-kadmju fil-fertilizzanti ser iżid l-ispejjeż tal-produzzjoni u b’hekk l-ispejjeż tal-bdiewa u tal-konsumaturi. F’konformità mal-proċessi li jfixklu li jiffurmaw parti mit-tranżizzjoni għal mudell ekonomiku ċirkolari, din il-bidla fl-ispiża, u l-bidla konsegwenti fil-prezzijiet, jistgħu jkunu għodda ekonomika biex tixpruna l-bidla fil-livell tal-konsumaturi jew fil-livell tal-bdiewa. Jeħtieġ li l-bdiewa jiġu protetti minn żidiet drastiċi fil-prezz u għalhekk jibbenefikaw mill-aċċessibbiltà għall-fertilizzanti biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tagħhom.

| 3.8. | Il-KESE jenfasizza li l-kompetittività tal-SMEs tista’ tintlaqat minn spejjeż ta’ konformità addizzjonali (15). Minħabba l-valur strateġiku ta’ dan ir-Regolament, il-Kumitat jirrakkomanda li jiġu pprovduti inċentivi li jiffavorixxu t-tranżizzjoni tal-SMEs lejn produzzjoni aktar sostenibbli (16). Id-DĠ tal-UE responsabbli għar-riċerka u l-agrikoltura ser ikollhom rwoli prinċipali f’dan il-proċess. |
| --- | --- |

3.8.

Il-KESE jenfasizza li l-kompetittività tal-SMEs tista’ tintlaqat minn spejjeż ta’ konformità addizzjonali (15). Minħabba l-valur strateġiku ta’ dan ir-Regolament, il-Kumitat jirrakkomanda li jiġu pprovduti inċentivi li jiffavorixxu t-tranżizzjoni tal-SMEs lejn produzzjoni aktar sostenibbli (16). Id-DĠ tal-UE responsabbli għar-riċerka u l-agrikoltura ser ikollhom rwoli prinċipali f’dan il-proċess.

| 3.9. | Il-KESE huwa tal-fehma li t-tranżizzjoni għal fertilizzanti iktar sostenibbli kif ukoll għal ekonomija ċirkolari teħtieġ impenn qawwi mill-partijiet kollha involuti (manifatturi, bdiewa, ħaddiema u konsumaturi). Il-pariri tekniċi u l-aħjar prattiki jkomplu jevolvu, iżda dawn mhux dejjem jiġu komunikati b’mod tajjeb. Bħal f’oqsma oħrajn, l-informazzjoni, kampanji ta’ sensibilizzazzjoni, it-taħriġ vokazzjonali u t-tagħlim tul il-ħajja huma essenzjali (17). Il-Forum tal-Ekonomija Ċirkolari propost li ser isir fil-KESE kif propost fl-Opinjoni NAT/676 dwar il-Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari jista’ jgħin biex jaqdi rwol fit-twettiq ta’ dan. |
| --- | --- |

3.9.

Il-KESE huwa tal-fehma li t-tranżizzjoni għal fertilizzanti iktar sostenibbli kif ukoll għal ekonomija ċirkolari teħtieġ impenn qawwi mill-partijiet kollha involuti (manifatturi, bdiewa, ħaddiema u konsumaturi). Il-pariri tekniċi u l-aħjar prattiki jkomplu jevolvu, iżda dawn mhux dejjem jiġu komunikati b’mod tajjeb. Bħal f’oqsma oħrajn, l-informazzjoni, kampanji ta’ sensibilizzazzjoni, it-taħriġ vokazzjonali u t-tagħlim tul il-ħajja huma essenzjali (17). Il-Forum tal-Ekonomija Ċirkolari propost li ser isir fil-KESE kif propost fl-Opinjoni NAT/676 dwar il-Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari jista’ jgħin biex jaqdi rwol fit-twettiq ta’ dan.

4.   Kummenti speċifiċi

| 4.1. | Il-KESE jaqbel li l-bijostimulanti tal-pjanti għandhom jiġu inklużi fil-qafas ta’ prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE minflok prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, permezz tal-emenda tal-Artikolu 46 tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009. Madankollu, il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni biex tissorvelja l-proċess bir-reqqa sabiex jiġi żgurat li dan ma jkunx użat biex tiġi evitata l-liġi dwar prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, li jkun ta’ theddida potenzjali għas-saħħa u għall-ambjent. |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jaqbel li l-bijostimulanti tal-pjanti għandhom jiġu inklużi fil-qafas ta’ prodotti fertilizzanti bit-tikketta CE minflok prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, permezz tal-emenda tal-Artikolu 46 tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009. Madankollu, il-Kumitat jistieden lill-Kummissjoni biex tissorvelja l-proċess bir-reqqa sabiex jiġi żgurat li dan ma jkunx użat biex tiġi evitata l-liġi dwar prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, li jkun ta’ theddida potenzjali għas-saħħa u għall-ambjent.

| 4.2. | Il-Kumitat jemmen li fertilizzanti li joriġinaw minn materja prima sekondarja fil-futur jistgħu jikkostitwixxu parti importanti minn ekonomija ċirkolari integrata (18). Sabiex titjieb l-armonizzazzjoni mad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart (19) eżistenti, il-KESE jipproponi:






  — | li ssir distinzjoni iktar ċara bejn “materjal agrikolu użat fil-biedja” (eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart) u d-definizzjonijiet ta’ skart, prodott sekondarji u l-istatus ta’ tmiem tal-istadju tal-iskart. Dawn id-definizzjonijiet mhumiex dejjem ċari u jistgħu jwasslu għal telf ta’ opportunitajiet għall-innovazzjoni; |
| --- | --- | --- |

4.2.

Il-Kumitat jemmen li fertilizzanti li joriġinaw minn materja prima sekondarja fil-futur jistgħu jikkostitwixxu parti importanti minn ekonomija ċirkolari integrata (18). Sabiex titjieb l-armonizzazzjoni mad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart (19) eżistenti, il-KESE jipproponi:

—

li ssir distinzjoni iktar ċara bejn “materjal agrikolu użat fil-biedja” (eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva Qafas dwar l-Iskart) u d-definizzjonijiet ta’ skart, prodott sekondarji u l-istatus ta’ tmiem tal-istadju tal-iskart. Dawn id-definizzjonijiet mhumiex dejjem ċari u jistgħu jwasslu għal telf ta’ opportunitajiet għall-innovazzjoni;

| — | l-istabbiliment ta’ definizzjoni aħjar ta’ prodott sekondarju fejn ikun użat bħala fertilizzant; |
| --- | --- |

—

l-istabbiliment ta’ definizzjoni aħjar ta’ prodott sekondarju fejn ikun użat bħala fertilizzant;

| — | li tiġi introdotta distinzjoni oħra bejn skart/prodotti sekondarji produttivi użati direttament fl-agrikoltura bħala fertilizzant (jiġifieri rawt u diġestat) u meta tali prodotti jintużaw bħala komponenti. |
| --- | --- |

—

li tiġi introdotta distinzjoni oħra bejn skart/prodotti sekondarji produttivi użati direttament fl-agrikoltura bħala fertilizzant (jiġifieri rawt u diġestat) u meta tali prodotti jintużaw bħala komponenti.

| 4.3. | L-istatus ta’ tmiem tal-istadju tal-iskart (20), kif definit fil-proposta tal-Kummissjoni, japplika għall-fertilizzanti u mhux għall-komponenti tagħhom. Il-KESE jissuġġerixxi li dan il-kunċett għandu japplika għall-komponenti, minħabba li kwalunkwe operazzjoni ta’ rkupru għandha ssir fuq il-komponenti tal-bidu u mhux fuq il-fertilizzanti bħala prodotti finali. |
| --- | --- |

4.3.

L-istatus ta’ tmiem tal-istadju tal-iskart (20), kif definit fil-proposta tal-Kummissjoni, japplika għall-fertilizzanti u mhux għall-komponenti tagħhom. Il-KESE jissuġġerixxi li dan il-kunċett għandu japplika għall-komponenti, minħabba li kwalunkwe operazzjoni ta’ rkupru għandha ssir fuq il-komponenti tal-bidu u mhux fuq il-fertilizzanti bħala prodotti finali.

| 4.4. | Il-Kumitat huwa konvint li n-“nudge thinking” jista’ tkun għodda utli biex jintlaħaq l-għan ġenerali ta’ suq intern aktar effiċjenti fil-kuntest tat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari, li jinvolvi u jindirizza lill-manifatturi, il-bdiewa u l-konsumaturi u jinkoraġġixxi għażliet u mġiba aktar sostenibbli. |
| --- | --- |

4.4.

Il-Kumitat huwa konvint li n-“nudge thinking” jista’ tkun għodda utli biex jintlaħaq l-għan ġenerali ta’ suq intern aktar effiċjenti fil-kuntest tat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari, li jinvolvi u jindirizza lill-manifatturi, il-bdiewa u l-konsumaturi u jinkoraġġixxi għażliet u mġiba aktar sostenibbli.

| 4.5. | L-ilma urban mormi għandu potenzjal bħala materja prima sekondarja għal din l-industrija emerġenti. L-analiżi tal-infrastruttura tal-ilma mormi fil-livell tal-Istati Membri għandha titħeġġeġ sabiex tiġi ddeterminata analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji eżatta fl-investiment fl-iżvilupp tal-infrastruttura li tipprijoritizza l-provvista ta’ ilma mormi ta’ kwalità għolja, separat sew, u rikk fin-nutrijenti. L-awrina tista’ tipprovdi sors affidabbli ta’ fosfru u nitroġenu mingħajr il-konċentrazzjonijiet assoċjati ta’ metalli tqal li jinstabu f’depożiti fis-sodda ta’ blat li fihom il-fosfati b’mod partikolari. |
| --- | --- |

4.5.

L-ilma urban mormi għandu potenzjal bħala materja prima sekondarja għal din l-industrija emerġenti. L-analiżi tal-infrastruttura tal-ilma mormi fil-livell tal-Istati Membri għandha titħeġġeġ sabiex tiġi ddeterminata analiżi tal-ispejjeż u l-benefiċċji eżatta fl-investiment fl-iżvilupp tal-infrastruttura li tipprijoritizza l-provvista ta’ ilma mormi ta’ kwalità għolja, separat sew, u rikk fin-nutrijenti. L-awrina tista’ tipprovdi sors affidabbli ta’ fosfru u nitroġenu mingħajr il-konċentrazzjonijiet assoċjati ta’ metalli tqal li jinstabu f’depożiti fis-sodda ta’ blat li fihom il-fosfati b’mod partikolari.

| 4.6. | Il-ġbir u l-produzzjoni fuq skala reġjonali sostnuti minn netwerks ta’ distribuzzjoni fost l-Istati Membri għandhom jagħmlu parti integrali mill-istruttura ta’ suq ta’ fertilizzanti fuq bażi organika. Dan il-mudell huwa kkomplementat minn għadd kbir ta’ ġbir fuq skala komunitarja u, fejn ikun fattibbli, unitajiet ta’ produzzjoni. |
| --- | --- |

4.6.

Il-ġbir u l-produzzjoni fuq skala reġjonali sostnuti minn netwerks ta’ distribuzzjoni fost l-Istati Membri għandhom jagħmlu parti integrali mill-istruttura ta’ suq ta’ fertilizzanti fuq bażi organika. Dan il-mudell huwa kkomplementat minn għadd kbir ta’ ġbir fuq skala komunitarja u, fejn ikun fattibbli, unitajiet ta’ produzzjoni.

| 4.7. | Il-Kumitat jinnota li tnaqqis ambizzjuż tal-kadmju jista’ jintlaħaq aktar faċilment b’attenzjoni kbira fuq fertilizzanti tal-fosfati li ġejjin minn sorsi oħrajn li mhumiex minn blat estratt minn mini kkontaminati mill-kadmju. |
| --- | --- |

4.7.

Il-Kumitat jinnota li tnaqqis ambizzjuż tal-kadmju jista’ jintlaħaq aktar faċilment b’attenzjoni kbira fuq fertilizzanti tal-fosfati li ġejjin minn sorsi oħrajn li mhumiex minn blat estratt minn mini kkontaminati mill-kadmju.

| 4.8. | Jeħtieġ li l-eżenzjonijiet mill-qafas legali tar-REACH (ir-Reġistrazzjoni, il-Valutazzjoni, l-Awtorizzazzjoni u r-Restrizzjoni ta’ Sustanzi Kimiċi) jestendu lil hinn mill-kompost biex jiġu inkoraġġiti opportunitajiet ġodda tas-suq u innovazzjoni f’oqsma bħas-struvite u prodotti relatati. |
| --- | --- |

4.8.

Jeħtieġ li l-eżenzjonijiet mill-qafas legali tar-REACH (ir-Reġistrazzjoni, il-Valutazzjoni, l-Awtorizzazzjoni u r-Restrizzjoni ta’ Sustanzi Kimiċi) jestendu lil hinn mill-kompost biex jiġu inkoraġġiti opportunitajiet ġodda tas-suq u innovazzjoni f’oqsma bħas-struvite u prodotti relatati.

| 4.9. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tinkludi kategoriji addizzjonali għall-materjali komponenti fl-Annessi, b’mod li tibqa’ aġġornata mal-progress teknoloġiku li jippermetti l-produzzjoni ta’ fertilizzanti siguri u effettivi minn materja prima sekondarja rkuprata, bħall-faħam bijoloġiku u l-irmied. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tinkludi kategoriji addizzjonali għall-materjali komponenti fl-Annessi, b’mod li tibqa’ aġġornata mal-progress teknoloġiku li jippermetti l-produzzjoni ta’ fertilizzanti siguri u effettivi minn materja prima sekondarja rkuprata, bħall-faħam bijoloġiku u l-irmied.

| 4.10. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni toħloq inċentivi biex jiġi appoġġjat ir-riċiklaġġ tad-demel tal-bhejjem skont il-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari. Fl-istess ħin, huwa importanti li ma noħolqux sistemi li jappoġġjaw produzzjoni eċċessiva ta’ demel. Opinjonijiet oħrajn dwar ir-riforma tal-PAK (21) u dwar il-ħtieġa li nirriformaw is-sistemi agrikoli jenfasizzaw il-ħtieġa għal tnaqqis fir-reġjuni li jipproduċu konċentrati tad-demel bħala parti minn riforma totali tas-sistemi agroalimentari tagħna lejn mudell sostenibbli. |
| --- | --- |

4.10.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni toħloq inċentivi biex jiġi appoġġjat ir-riċiklaġġ tad-demel tal-bhejjem skont il-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari. Fl-istess ħin, huwa importanti li ma noħolqux sistemi li jappoġġjaw produzzjoni eċċessiva ta’ demel. Opinjonijiet oħrajn dwar ir-riforma tal-PAK (21) u dwar il-ħtieġa li nirriformaw is-sistemi agrikoli jenfasizzaw il-ħtieġa għal tnaqqis fir-reġjuni li jipproduċu konċentrati tad-demel bħala parti minn riforma totali tas-sistemi agroalimentari tagħna lejn mudell sostenibbli.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  Ċentru għas-Servizzi ta’ Strateġija u Evalwazzjoni (CSES), Evalwazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 2003/2003 dwar il-fertilizzanti – Rapport finali, 2010.

1

(2)  (KE) Nru 2003/2003.

2

(3)  COM(2015) 614/2.

3

(4)  Il-Kummissjoni tistma li l-fertilizzanti inorganiċi jammontaw għal 80 % tal-valur tas-suq, filwaqt li l-fertilizzanti organiċi u organominerali flimkien jammontaw għal 6,5 %, u l-materjal għat-tkabbir, is-sustanzi li jtejbu l-ħamrija u l-materjal għat-trattament bil-ġir jirrappreżentaw madwar 10,5 % tal-valur tas-suq. Il-bijostimulanti tal-pjanti u l-addittivi agronomiċi, għalkemm jirrappreżentaw biss 3 % tal-valur tas-suq, jitqiesu bħala li għandhom potenzjal qawwi ta’ żvilupp tas-suq.

4

(5)  Ir-Regolament eżistenti jiżgura l-moviment liberu biss għal fertilizzanti inklużi fl-Anness I. Bażikament, l-għoti tat-tikketta “Fertilizzant tal-KE” jitlob li ssir emenda għall-Anness I, imma dan tant hu kkumplikat li 50 % tal-fertilizzanti attwalment fis-suq jitħallew barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament, li l-biċċa l-kbira tagħhom huma prodotti minn materjali organiċi jew bijoskart riċiklat mill-katina alimentari.

5

(6)  Il-Kummissjoni tiġbed l-attenzjoni għal tliet sfidi marbutin mal-użu tal-fertilizzanti: 1) in-nutrijenti jintilfu fl-ambjent, li jfisser spejjeż kbar mil-lat tas-saħħa u l-mitigazzjoni tad-danni; 2) il-fosfru huwa materja prima kritika li tiġi barra mill-Ewropa – 90 % tal-fertilizzanti tal-fosfat jiġi impurtati minn pajjiżi terzi; 3) il-kadmju huwa komponent kruċjali tal-fetilizzanti tal-fosfat li l-impatt tagħhom fuq l-ambjent huwa partikolarment perikoluż.

6

(7)  Ir-Regolament tal-2003 dwar il-Fertilizzanti ħoloq żewġ kategoriji differenti: “Fertilizzanti tal-KE” u “Fertilizzanti li mhumiex tal-KE” (magħrufin ukoll bħala “fertilizzanti nazzjonali”). Dawn tal-aħħar jistgħu jitqiegħdu fis-swieq nazzjonali minħabba li jikkonformaw mar-rekwiżiti nazzjonali u jistgħu jiċċirkolaw ukoll fis-suq tal-UE skont ir-Regolament (KE) Nru 764/2008 dwar ir-Rikonoxximent Reċiproku.

7

(8)  COM(2016) 157 final. Punti ta’ introduzzjoni 14-15.

8

(9)  COM(2016) 157 final. Punti ta’ introduzzjoni 23-27.

9

(10)  Jekk il-produtturi jridu jbigħu l-prodotti tagħhom f’pajjiżi oħrajn tal-UE, iżda ma jridux tikketta CE mal-prodotti tagħhom, ikunu jistgħu jagħmlu dan, iżda dan jiddependi mir-rikonoxximent reċiproku bejn l-Istati Membri.

10

(11)  Il-limiti għall-kadmju fil-fertilizzanti ser isiru aktar stretti, minn 60 mg/kg għal 40 mg/kg wara 3 snin, u għal 20 mg/kg wara 12-il sena.

11

(12)  Opinjoni tal-KESE, Pakkett dwar l-Ekonomija Ċirkolari (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 98).

12

(13)  Ir-Regolament (UE) Nru 547/2011.

13

(14)  Opinjoni tal-KESE, Strateġija Tematika għall-protezzjoni tal-ħamrija (ĠU C 168, 20.7.2007, p. 29).

14

(15)  Il-Kummissjoni Ewropea, “Competitiveness proofing – fertilising materials”, 2013. Dan l-istudju jindika li għal xi kumpaniji, pereżempju SMEs li jipproduċu l-kompost, l-ispejjeż ta’ konformità jistgħu jammontaw għal 10 % tal-ispejjeż tal-produzzjoni, b’impatt dirett fuq il-kompetittività tal-SMEs.

15

(16)  Opinjoni tal-KESE, L-użu sostenibbli tal-fosfru, punt 3.4.4 (ĠU C 177, 11.6.2014, p. 78).

16

Opinjoni tal-KESE, Il-produzzjoni organika u t-tikkettar ta’ prodotti organiċi, punt 1.1 (ĠU C 12, 15.1.2015, p. 75).

(17)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 12.

17

(18)  Opinjoni tal-KESE, Ekonomija ċirkolari: ħolqien ta’ impjiegi u pjan ta’ azzjoni ekoloġiku għall-SMEs, punt 2.8 (ĠU C 230, 14.7.2015, p. 99).

18

(19)  2008/98/KE. Artikolu 2(1)(f).

19

(20)  COM(2016) 157 final, Artikolu 18.

20

(21)  ĠU C 354, 28.12.2010, p. 35.

21

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/86 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/86

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa”

(COM(2015) 598 final)

(2016/C 389/12)

Relatur:

is-Sur Jacek KRAWCZYK

Nhar is-7 ta’ Diċembru 2015, il-Kummissjoni ddeċidiet, b’konformità mal-Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li tikkonsulta lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

“il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Strateġija tal-Avjazzjoni għall-Ewropa”

(COM(2015) 598 final).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-21 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tal-14 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’234 vot favur, 5 voti kontra u 3 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-mira kumplessiva tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-UE (kif definita f’COM(2015) 599 final) — minn hawn ‘il quddiem imsejħa “l-Istrateġija” — għandha tkun li tittejjeb il-klima ta’ investiment sabiex jitħeġġeġ iżjed investiment Ewropew fl-industrija tal-avjazzjoni tal-UE, u li jiżdiedu l-kompetittività tas-settur u r-rwol tiegħu għall-ekonomija, sabiex b’hekk jiġu promossi t-tkabbir ekonomiku globali u l-ħolqien ta’ impjiegi ġodda. |
| --- | --- |

1.1.

Il-mira kumplessiva tal-Istrateġija tal-Avjazzjoni tal-UE (kif definita f’COM(2015) 599 final) — minn hawn ‘il quddiem imsejħa “l-Istrateġija” — għandha tkun li tittejjeb il-klima ta’ investiment sabiex jitħeġġeġ iżjed investiment Ewropew fl-industrija tal-avjazzjoni tal-UE, u li jiżdiedu l-kompetittività tas-settur u r-rwol tiegħu għall-ekonomija, sabiex b’hekk jiġu promossi t-tkabbir ekonomiku globali u l-ħolqien ta’ impjiegi ġodda.

| 1.2. | Il-Kummissjoni Ewropea (il-Kummissjoni) enfasizzat kif kien xieraq l-importanza tal-avjazzjoni għall-UE mil-lat tal-ħtieġa dejjem tikber għall-mobbiltà u l-konnettività, iżda wkoll l-importanza tal-avjazzjoni għat-tkabbir ekonomiku, kif ukoll l-għadd u l-kwalità ta’ impjiegi li hija tiġġenera kemm direttament kif ukoll indirettament. L-isfruttar tat-tkabbir tal-avjazzjoni globali issa ġustament huwa prijorità tal-atturi tal-UE. Is-settur tal-avjazzjoni tal-UE għandu jkompli jikkunsidra l-isfidi marbutin mat-tibdil fil-klima bħala opportunitajiet għar-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

1.2.

Il-Kummissjoni Ewropea (il-Kummissjoni) enfasizzat kif kien xieraq l-importanza tal-avjazzjoni għall-UE mil-lat tal-ħtieġa dejjem tikber għall-mobbiltà u l-konnettività, iżda wkoll l-importanza tal-avjazzjoni għat-tkabbir ekonomiku, kif ukoll l-għadd u l-kwalità ta’ impjiegi li hija tiġġenera kemm direttament kif ukoll indirettament. L-isfruttar tat-tkabbir tal-avjazzjoni globali issa ġustament huwa prijorità tal-atturi tal-UE. Is-settur tal-avjazzjoni tal-UE għandu jkompli jikkunsidra l-isfidi marbutin mat-tibdil fil-klima bħala opportunitajiet għar-riċerka u l-innovazzjoni.

| 1.3. | L-Istrateġija tfittex li żżomm standards għoljin ta’ sikurezza u sigurtà, li ssaħħaħ il-kapitolu soċjali u toħloq impjiegi ta’ kwalità għolja fis-settur tal-avjazzjoni u li tkompli tħares id-drittijiet tal-passiġġieri, iżda wkoll li tindirizza l-limitazzjonijiet fl-konfront tal-kapaċità fl-ajru u fuq l-art, tiffaċilita t-tkabbir tas-settur fl-Ewropa u internazzjonalment; tippromovi l-innovazzjoni, il-multimodalità kif ukoll politika dwar it-tibdil fil-klima li tħares ‘il quddiem u li tkun inkorporata fil-kunsens internazzjonali. Madankollu, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tieħu miżuri konkreti oħra biex jiġu evitati l-effetti negattivi fuq l-impjieg, kif diġà ddikjara fl-Opinjoni TEN/565 dwar “Dumping soċjali fis-settur Ewropew tal-avjazzjoni ċivili” (1), u b’hekk jinħolqu impjiegi ta’ kwalità tajba. |
| --- | --- |

1.3.

L-Istrateġija tfittex li żżomm standards għoljin ta’ sikurezza u sigurtà, li ssaħħaħ il-kapitolu soċjali u toħloq impjiegi ta’ kwalità għolja fis-settur tal-avjazzjoni u li tkompli tħares id-drittijiet tal-passiġġieri, iżda wkoll li tindirizza l-limitazzjonijiet fl-konfront tal-kapaċità fl-ajru u fuq l-art, tiffaċilita t-tkabbir tas-settur fl-Ewropa u internazzjonalment; tippromovi l-innovazzjoni, il-multimodalità kif ukoll politika dwar it-tibdil fil-klima li tħares ‘il quddiem u li tkun inkorporata fil-kunsens internazzjonali. Madankollu, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea tieħu miżuri konkreti oħra biex jiġu evitati l-effetti negattivi fuq l-impjieg, kif diġà ddikjara fl-Opinjoni TEN/565 dwar “Dumping soċjali fis-settur Ewropew tal-avjazzjoni ċivili” (1), u b’hekk jinħolqu impjiegi ta’ kwalità tajba.

| 1.4. | Sabiex timplimenta b’suċċess dawn l-għanijiet ambizzjużi u komprensivi, l-Istrateġija trid tkun ibbażata fuq approċċ “olistiku” għall-avjazzjoni li jħaddan evalwazzjoni ġdida, aktar profonda u multidixxiplinari tas-settur. Il-KESE jappoġġja b’mod sħiħ approċċ olistiku, li huwa neċessarju biex jissokta l-iżvilupp tal-ekosistema tal-avjazzjoni. |
| --- | --- |

1.4.

Sabiex timplimenta b’suċċess dawn l-għanijiet ambizzjużi u komprensivi, l-Istrateġija trid tkun ibbażata fuq approċċ “olistiku” għall-avjazzjoni li jħaddan evalwazzjoni ġdida, aktar profonda u multidixxiplinari tas-settur. Il-KESE jappoġġja b’mod sħiħ approċċ olistiku, li huwa neċessarju biex jissokta l-iżvilupp tal-ekosistema tal-avjazzjoni.

| 1.5. | Il-KESE jfaħħar lill-Kummissjoni għal din l-inizjattiva politika; hija tpoġġi r-rwol multidimensjonali tal-avjazzjoni lura fil-kamp politiku, kemm fi ħdan l-Ewropa kif ukoll internazzjonalment, u hija ser tiġbed l-attenzjoni tar-regolaturi għall-ħtieġa li ssir analiżi usa’ tar-rekwiżiti tal-industrija tal-avjazzjoni — mhux biss minn perspettiva regolatorja u infrastrutturali, iżda wkoll minn perspettiva soċjali, ekonomika u ambjentali. Ir-rwoli tal-avjazzjoni jeħtieġu aktar rikonoxximent u appoġġ politiku, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fil-livell tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

1.5.

Il-KESE jfaħħar lill-Kummissjoni għal din l-inizjattiva politika; hija tpoġġi r-rwol multidimensjonali tal-avjazzjoni lura fil-kamp politiku, kemm fi ħdan l-Ewropa kif ukoll internazzjonalment, u hija ser tiġbed l-attenzjoni tar-regolaturi għall-ħtieġa li ssir analiżi usa’ tar-rekwiżiti tal-industrija tal-avjazzjoni — mhux biss minn perspettiva regolatorja u infrastrutturali, iżda wkoll minn perspettiva soċjali, ekonomika u ambjentali. Ir-rwoli tal-avjazzjoni jeħtieġu aktar rikonoxximent u appoġġ politiku, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fil-livell tal-Istati Membri.

| 1.6. | Il-KESE jinsisti bil-qawwa kollha li l-Istrateġija tal-Avjazzjoni tiġi implimentata abbażi ta’ djalogu soċjali kostruttiv. Fil-livell tal-UE, l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jikkonsultaw lill-Kumitat għad-Djalogu Soċjali Settorjali għall-Avjazzjoni Civili dwar kwalunkwe inizjattiva li tikkonċerna s-settur tal-avjazzjoni. Meta dawn l-inizjattivi jkollhom impatt soċjali fuq il-kundizzjonijiet ta’ impjieg, il-KESE jissuġġerixxi li jiġi stabbilit djalogu bejn l-imsieħba soċjali. Il-KESE jtenni l-fehmiet u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu mill-Opinjoni tiegħu dwar “Dumping soċjali fis-settur Ewropew tal-avjazzjoni ċivili” (2). |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jinsisti bil-qawwa kollha li l-Istrateġija tal-Avjazzjoni tiġi implimentata abbażi ta’ djalogu soċjali kostruttiv. Fil-livell tal-UE, l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jikkonsultaw lill-Kumitat għad-Djalogu Soċjali Settorjali għall-Avjazzjoni Civili dwar kwalunkwe inizjattiva li tikkonċerna s-settur tal-avjazzjoni. Meta dawn l-inizjattivi jkollhom impatt soċjali fuq il-kundizzjonijiet ta’ impjieg, il-KESE jissuġġerixxi li jiġi stabbilit djalogu bejn l-imsieħba soċjali. Il-KESE jtenni l-fehmiet u r-rakkomandazzjonijiet tiegħu mill-Opinjoni tiegħu dwar “Dumping soċjali fis-settur Ewropew tal-avjazzjoni ċivili” (2).

| 1.7. | Il-KESE japprova r-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar l-Istrateġija, proposti fl-aktar Opinjoni reċenti tiegħu dwar Politika Ewropea Integrata tal-Avjazzjoni (3). Il-KESE josserva b’sodisfazzjon li għadd ta’ proposti f’din l-Opinjoni dwar is-suq intern, kif ukoll dwar id-dimensjoni internazzjonali tal-avjazzjoni u d-dimensjoni soċjali tal-UE, ġew ikkunsidrati fid-dokument tal-Kummissjoni. Il-KESE jsostni wkoll il-pożizzjoni tiegħu espressa f’Opinjonijiet oħra tal-Kumitat dwar is-settur tal-avjazzjoni tal-UE (inklużi TEN/552 — Il-kapaċità tal-ajruporti fl-UE; CCMI/125 — Għajnuna mill-Istat għall-ajruporti u l-linji tal-ajru; TEN/504 — L-Ajru Uniku Ewropew II +). Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li huma ugwalment rilevanti għal UE ta’ 27 kif kienu għal UE ta’ 28 Stat Membru. |
| --- | --- |

1.7.

Il-KESE japprova r-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar l-Istrateġija, proposti fl-aktar Opinjoni reċenti tiegħu dwar Politika Ewropea Integrata tal-Avjazzjoni (3). Il-KESE josserva b’sodisfazzjon li għadd ta’ proposti f’din l-Opinjoni dwar is-suq intern, kif ukoll dwar id-dimensjoni internazzjonali tal-avjazzjoni u d-dimensjoni soċjali tal-UE, ġew ikkunsidrati fid-dokument tal-Kummissjoni. Il-KESE jsostni wkoll il-pożizzjoni tiegħu espressa f’Opinjonijiet oħra tal-Kumitat dwar is-settur tal-avjazzjoni tal-UE (inklużi TEN/552 — Il-kapaċità tal-ajruporti fl-UE; CCMI/125 — Għajnuna mill-Istat għall-ajruporti u l-linji tal-ajru; TEN/504 — L-Ajru Uniku Ewropew II +). Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li huma ugwalment rilevanti għal UE ta’ 27 kif kienu għal UE ta’ 28 Stat Membru.

| 1.8. | Il-Kummissjoni żviluppat għadd ta’ inizjattivi regolatorji importanti għall-avjazzjoni Ewropea, fosthom reviżjoni tal-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għal-linji tal-ajru u l-ajruporti, l-introduzzjoni ta’ pakkett tal-ajruporti, leġislazzjoni li tippromovi l-progress lejn Ajru Uniku Ewropew (SES), reviżjoni tar-regolament kontra prattiki ta’ sussidjar u ta’ prezzijiet inġusti u bosta oħrajn. L-implimentazzjoni ta’ dawn il-politiki u r-regolamenti kollha hija meħtieġa b’urġenza sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni kompleta tal-Istrateġija mill-Istati Membri, Hemm bżonn urġenti wkoll li tkompli r-Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew (SESAR) — proġett ta’ innovazzjoni żviluppat mill-UE li rnexxa ħafna, kif ukoll li tiżdied l-implimentazzjoni tal-“Clean Sky” (programm ta’ riċerka biex jiġu żviluppati teknoloġiji li jżidu b’mod sostanzjali l-prestazzjoni ambjentali tat-trasport bl-ajru). Finanzjament fil-livel tal-UE meħtieġ u mmirat sew għandu jiġi kkomplementat minn finanzjament privat u jiġġenera żviluppi transsettorjali orizzontali. |
| --- | --- |

1.8.

Il-Kummissjoni żviluppat għadd ta’ inizjattivi regolatorji importanti għall-avjazzjoni Ewropea, fosthom reviżjoni tal-linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għal-linji tal-ajru u l-ajruporti, l-introduzzjoni ta’ pakkett tal-ajruporti, leġislazzjoni li tippromovi l-progress lejn Ajru Uniku Ewropew (SES), reviżjoni tar-regolament kontra prattiki ta’ sussidjar u ta’ prezzijiet inġusti u bosta oħrajn. L-implimentazzjoni ta’ dawn il-politiki u r-regolamenti kollha hija meħtieġa b’urġenza sabiex tkun żgurata l-implimentazzjoni kompleta tal-Istrateġija mill-Istati Membri, Hemm bżonn urġenti wkoll li tkompli r-Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew (SESAR) — proġett ta’ innovazzjoni żviluppat mill-UE li rnexxa ħafna, kif ukoll li tiżdied l-implimentazzjoni tal-“Clean Sky” (programm ta’ riċerka biex jiġu żviluppati teknoloġiji li jżidu b’mod sostanzjali l-prestazzjoni ambjentali tat-trasport bl-ajru). Finanzjament fil-livel tal-UE meħtieġ u mmirat sew għandu jiġi kkomplementat minn finanzjament privat u jiġġenera żviluppi transsettorjali orizzontali.

| 1.9. | Fil-qasam tal-linji tal-ajru, l-ajruporti u l-fornituri tal-ATC, l-Istrateġija għandha tipprovdi orjentazzjoni ċara dwar kif għandha tiġi garantita l-liberalizzazzjoni fil-ġejjieni, filwaqt li jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwi (kompetizzjoni ġusta). Il-konsolidazzjoni tista’ tiġi promossa, iżda bil-kundizzjoni li din tiggarantixxi livell għoli ta’ konnettività affidabbli fl-Istati Membri kollha. |
| --- | --- |

1.9.

Fil-qasam tal-linji tal-ajru, l-ajruporti u l-fornituri tal-ATC, l-Istrateġija għandha tipprovdi orjentazzjoni ċara dwar kif għandha tiġi garantita l-liberalizzazzjoni fil-ġejjieni, filwaqt li jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwi (kompetizzjoni ġusta). Il-konsolidazzjoni tista’ tiġi promossa, iżda bil-kundizzjoni li din tiggarantixxi livell għoli ta’ konnettività affidabbli fl-Istati Membri kollha.

| 1.10. | Il-kwistjoni tal-kompetizzjoni ġusta tinkludi wkoll ir-rispett tad-drittijiet tal-ħaddiema. Għandhom jiġu inklużi dispożizzjonijiet simili għall-Artikolu 17(a) tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti fil-qafas tan-negozjati ma’ pajjiżi terzi. Huwa kruċjali li jkun hemm ġustizzja u reċiproċità, u l-ogħla livell possibbli ta’ sikurezza, sigurtà u standards soċjali li jistgħu jiġu infurzati. Kwalunkwe ftehim fil-qasam tal-politika esterna tal-UE dwar l-avjazzjoni għandu jfittex li jiżgura li l-prinċipji tal-ILO jiġu indirizzati u li jinstabu mezzi reċiprokament aċċettabbli biex tiġi żgurata l-konformità magħhom (4). |
| --- | --- |

1.10.

Il-kwistjoni tal-kompetizzjoni ġusta tinkludi wkoll ir-rispett tad-drittijiet tal-ħaddiema. Għandhom jiġu inklużi dispożizzjonijiet simili għall-Artikolu 17(a) tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti fil-qafas tan-negozjati ma’ pajjiżi terzi. Huwa kruċjali li jkun hemm ġustizzja u reċiproċità, u l-ogħla livell possibbli ta’ sikurezza, sigurtà u standards soċjali li jistgħu jiġu infurzati. Kwalunkwe ftehim fil-qasam tal-politika esterna tal-UE dwar l-avjazzjoni għandu jfittex li jiżgura li l-prinċipji tal-ILO jiġu indirizzati u li jinstabu mezzi reċiprokament aċċettabbli biex tiġi żgurata l-konformità magħhom (4).

| 1.11. | Ir-rwol tal-Istati Membri, iżda wkoll ta’ partijiet oħrajn tan-netwerk ta’ valur tal-avjazzjoni, bħall-manifatturi tal-inġenji tal-ajru, tal-magni u tal-komponenti tagħhom, għandu jkompli jiġi indirizzat fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija. L-avjazzjoni tal-UE għandha tkun tista’ tibbenefika minn avjazzjoni diġitali konnessa. Għandha tikkontribwixxi b’mod sħiħ u attiv fir-rivoluzzjoni industrijali 4.0. Għall-industrija tal-manifattura ajrunawtika ċivili tal-UE, ir-rwol u l-kapaċità tal-Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (EASA) huMa ta’ importanza strateġika sabiex tinżamm il-kompetittività fis-suq tal-avjazzjoni ċivili globali. |
| --- | --- |

1.11.

Ir-rwol tal-Istati Membri, iżda wkoll ta’ partijiet oħrajn tan-netwerk ta’ valur tal-avjazzjoni, bħall-manifatturi tal-inġenji tal-ajru, tal-magni u tal-komponenti tagħhom, għandu jkompli jiġi indirizzat fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija. L-avjazzjoni tal-UE għandha tkun tista’ tibbenefika minn avjazzjoni diġitali konnessa. Għandha tikkontribwixxi b’mod sħiħ u attiv fir-rivoluzzjoni industrijali 4.0. Għall-industrija tal-manifattura ajrunawtika ċivili tal-UE, ir-rwol u l-kapaċità tal-Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni (EASA) huMa ta’ importanza strateġika sabiex tinżamm il-kompetittività fis-suq tal-avjazzjoni ċivili globali.

| 1.12. | L-avjazzjoni tal-UE teħtieġ aktar ċarezza dwar kif id-dispożizzjonijiet dwar is-sjieda u l-kontroll jistgħu jiġu mmaniġġjati b’mod aktar flessibbli abbażi tar-reċiproċità, filwaqt li jiġu żgurati applikazzjoni u infurzar armonizzati madwar l-UE, u li tali kontroll ta’ dawn il-kumpaniji tal-linji tal-ajru jibqa’ jikkonforma mal-liġi tal-Unjoni. Fi ħdan l-UE, mingħajr paragun ma’ kwalunkwe post ieħor fid-dinja, iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jinvestu fil-linji tal-ajru tal-UE mingħajr ebda restrizzjoni fuq il-perċentwal tal-kapital mixtri jew fuq il-grad u l-livell ta’ kontroll fuq dik il-linja tal-ajru. Allura l-mistoqsija hi: għaliex ma jinvestux? |
| --- | --- |

1.12.

L-avjazzjoni tal-UE teħtieġ aktar ċarezza dwar kif id-dispożizzjonijiet dwar is-sjieda u l-kontroll jistgħu jiġu mmaniġġjati b’mod aktar flessibbli abbażi tar-reċiproċità, filwaqt li jiġu żgurati applikazzjoni u infurzar armonizzati madwar l-UE, u li tali kontroll ta’ dawn il-kumpaniji tal-linji tal-ajru jibqa’ jikkonforma mal-liġi tal-Unjoni. Fi ħdan l-UE, mingħajr paragun ma’ kwalunkwe post ieħor fid-dinja, iċ-ċittadini tal-UE jistgħu jinvestu fil-linji tal-ajru tal-UE mingħajr ebda restrizzjoni fuq il-perċentwal tal-kapital mixtri jew fuq il-grad u l-livell ta’ kontroll fuq dik il-linja tal-ajru. Allura l-mistoqsija hi: għaliex ma jinvestux?

| 1.13. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha tipproċedi b’mod diliġenti meta tfittex appoġġ għall-proposti tagħha mill-Istati Membri u minn partijiet ikkonċernati oħrajn. Madankollu, it-tmexxija politika tal-Kummissjoni hija ħtieġa assoluta. Il-kompiti rispettivi tal-EASA u l-Eurocontrol għandhom jiġu ddefiniti b’mod li jiżgura li ż-żewġ organizzazzjonijiet jikkomplementaw il-kompiti ta’ xulxin, biex b’hekk jiġu evitati d-duplikazzjonijiet. |
| --- | --- |

1.13.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha tipproċedi b’mod diliġenti meta tfittex appoġġ għall-proposti tagħha mill-Istati Membri u minn partijiet ikkonċernati oħrajn. Madankollu, it-tmexxija politika tal-Kummissjoni hija ħtieġa assoluta. Il-kompiti rispettivi tal-EASA u l-Eurocontrol għandhom jiġu ddefiniti b’mod li jiżgura li ż-żewġ organizzazzjonijiet jikkomplementaw il-kompiti ta’ xulxin, biex b’hekk jiġu evitati d-duplikazzjonijiet.

| 1.14. | Il-KESE jtenni li huwa lest li jappoġġja b’mod sħiħ lill-Kummissjoni fl-isforzi tagħha sabiex tixpruna d-dibattitu politiku dwar l-aħjar mod kif tiġi mħarsal-kompetittività tal-avjazzjoni internazzjonali tal-Ewropa u sabiex jinħoloq u jiġi implimentat il-qafas regolatorju u leġislattiv neċessarju. Id-diskussjoni dwar “BREXIT”tat spinta ġdida lill-KESE biex jaħdem b’mod iżjed sfiq biex jikkontribwixxi għal aktar integrazzjoni tal-avjazzjoni tal-UE, li neħtieġu iżjed minn qatt qabel. |
| --- | --- |

1.14.

Il-KESE jtenni li huwa lest li jappoġġja b’mod sħiħ lill-Kummissjoni fl-isforzi tagħha sabiex tixpruna d-dibattitu politiku dwar l-aħjar mod kif tiġi mħarsal-kompetittività tal-avjazzjoni internazzjonali tal-Ewropa u sabiex jinħoloq u jiġi implimentat il-qafas regolatorju u leġislattiv neċessarju. Id-diskussjoni dwar “BREXIT”tat spinta ġdida lill-KESE biex jaħdem b’mod iżjed sfiq biex jikkontribwixxi għal aktar integrazzjoni tal-avjazzjoni tal-UE, li neħtieġu iżjed minn qatt qabel.

| 1.15. | Minħabba n-natura unika tal-kompożizzjoni u l-għarfien espert tiegħu, il-KESE jinsab f’pożizzjoni ideali sabiex jinjetta fid-diskussjoni politika l-fehmiet tas-soċjetà ċivili organizzata dwar il-konsegwenzi politiċi, soċjali, ekonomiċi u ambjentali tal-inizjattivi regolatorji fil-qasam tal-avjazzjoni, dwar l-aktar mezzi adatti u bilanċjati għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija. B’hekk, il-KESE jiddeċiedi li jsegwi kontinwament l-implimentazzjoni tal-Istrateġija billi jniedi proġett separat u jalloka riżorsi u għarfien espert adatti. |
| --- | --- |

1.15.

Minħabba n-natura unika tal-kompożizzjoni u l-għarfien espert tiegħu, il-KESE jinsab f’pożizzjoni ideali sabiex jinjetta fid-diskussjoni politika l-fehmiet tas-soċjetà ċivili organizzata dwar il-konsegwenzi politiċi, soċjali, ekonomiċi u ambjentali tal-inizjattivi regolatorji fil-qasam tal-avjazzjoni, dwar l-aktar mezzi adatti u bilanċjati għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija. B’hekk, il-KESE jiddeċiedi li jsegwi kontinwament l-implimentazzjoni tal-Istrateġija billi jniedi proġett separat u jalloka riżorsi u għarfien espert adatti.

| 1.16. | Il-KESE jirrakkomanda li l-inklużjoni tal-partijiet ikkonċernati fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija għandha tkun akkumpanjata minn spjegazzjoni strutturata u konkreta tal-mod li bih ser tiġi implimentata l-Istrateġija. Minbarra pjan ta’ azzjoni li jelenka liema inizjattivi ser jiġu ppreżentati u meta fis-snin li ġejjin, huwa meħtieġ “pjan direzzjonali” li jiddeskrivi kif il-Kummissjoni ser tindirizza lill-partijiet ikkonċernati bil-għan li tiggarantixxi dan is-sehem kruċjali min-naħa tagħhom. Il-mobilizzazzjoni tal-partijiet interessati kollha tal-avjazzjoni li jaġixxu flimkien fuq l-implimentazzjoni tal-Istrateġija hija diffiċli iżda meħtieġa. |
| --- | --- |

1.16.

Il-KESE jirrakkomanda li l-inklużjoni tal-partijiet ikkonċernati fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija għandha tkun akkumpanjata minn spjegazzjoni strutturata u konkreta tal-mod li bih ser tiġi implimentata l-Istrateġija. Minbarra pjan ta’ azzjoni li jelenka liema inizjattivi ser jiġu ppreżentati u meta fis-snin li ġejjin, huwa meħtieġ “pjan direzzjonali” li jiddeskrivi kif il-Kummissjoni ser tindirizza lill-partijiet ikkonċernati bil-għan li tiggarantixxi dan is-sehem kruċjali min-naħa tagħhom. Il-mobilizzazzjoni tal-partijiet interessati kollha tal-avjazzjoni li jaġixxu flimkien fuq l-implimentazzjoni tal-Istrateġija hija diffiċli iżda meħtieġa.

2.   Sfond

| 2.1. | Is-settur tal-avjazzjoni tal-UE jimpjega direttament bejn 1,4 miljun (Sors: Steer Davies Gleave — Study on employment and working conditions in air transport and airports (Studju dwar l-impjieg u l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bl-ajru u l-ajruporti). Rapport Finali, 2015) u 2 miljun ruħ (Sors: Aviation: Benefits Beyond Borders (L-Avjazzjoni: Benefiċċji Lil Hinn mill-Fruntieri). Rapport imħejji minn Oxford Economics għal ATAG, April 2014) u b’kollox jappoġġja bejn 4,8 miljun u 5,5 miljun impjieg (Sors: Steer Davies Gleave — Study on employment and working conditions in air transport and airports (Studju dwar l-impjieg u l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bl-ajru u l-ajruporti). Rapport Finali, 2015). Il-kontribuzzjoni diretta tal-avjazzjoni għall-PDG tal-UE hija ta’ EUR 110 biljun, filwaqt li l-impatt globali, inkluż it-turiżmu, huwa ta’ xejn inqas minn EUR 510 biljun permezz tal-effett ta’ multiplikatur (Sors: Steer Davies Gleave — Study on employment and working conditions in air transport and airports (Studju dwar l-impjieg u l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bl-ajru u l-ajruporti). Rapport Finali, 2015). Dan juri b’mod ċar li l-potenzjal ekonomiku tal-avjazzjoni jaqbeż bil-wisq l-impatt dirett tagħha. |
| --- | --- |

2.1.

Is-settur tal-avjazzjoni tal-UE jimpjega direttament bejn 1,4 miljun (Sors: Steer Davies Gleave — Study on employment and working conditions in air transport and airports (Studju dwar l-impjieg u l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bl-ajru u l-ajruporti). Rapport Finali, 2015) u 2 miljun ruħ (Sors: Aviation: Benefits Beyond Borders (L-Avjazzjoni: Benefiċċji Lil Hinn mill-Fruntieri). Rapport imħejji minn Oxford Economics għal ATAG, April 2014) u b’kollox jappoġġja bejn 4,8 miljun u 5,5 miljun impjieg (Sors: Steer Davies Gleave — Study on employment and working conditions in air transport and airports (Studju dwar l-impjieg u l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bl-ajru u l-ajruporti). Rapport Finali, 2015). Il-kontribuzzjoni diretta tal-avjazzjoni għall-PDG tal-UE hija ta’ EUR 110 biljun, filwaqt li l-impatt globali, inkluż it-turiżmu, huwa ta’ xejn inqas minn EUR 510 biljun permezz tal-effett ta’ multiplikatur (Sors: Steer Davies Gleave — Study on employment and working conditions in air transport and airports (Studju dwar l-impjieg u l-kundizzjonijiet tax-xogħol fit-trasport bl-ajru u l-ajruporti). Rapport Finali, 2015). Dan juri b’mod ċar li l-potenzjal ekonomiku tal-avjazzjoni jaqbeż bil-wisq l-impatt dirett tagħha.

| 2.2. | Madankollu, huwa kritiku li jiġi rikonoxxut l-impatt globali li għandu s-settur tal-avjazzjoni fuq il-klima, mil-lat tal-emissjonijiet. Kwalunkwe Strateġija tal-Avjazzjoni għandha teżamina l-opportunitajiet biex is-settur isir iżjed sostenibbli, bħall-użu tal-bijofjuwils innovattivi u taħlitiet ġodda tal-fjuwils. Permezz tar-riċerka u l-innovazzjoni, l-Ewropa għandha tfittex li tkun fuq quddiem nett f’dan il-qasam. |
| --- | --- |

2.2.

Madankollu, huwa kritiku li jiġi rikonoxxut l-impatt globali li għandu s-settur tal-avjazzjoni fuq il-klima, mil-lat tal-emissjonijiet. Kwalunkwe Strateġija tal-Avjazzjoni għandha teżamina l-opportunitajiet biex is-settur isir iżjed sostenibbli, bħall-użu tal-bijofjuwils innovattivi u taħlitiet ġodda tal-fjuwils. Permezz tar-riċerka u l-innovazzjoni, l-Ewropa għandha tfittex li tkun fuq quddiem nett f’dan il-qasam.

| 2.3. | Minkejja ż-żieda sostanzjali fl-għadd tal-passiġġieri ttrasportati mill-kumpaniji tal-linji tal-ajru tal-UE, mill-2008 ‘l hawn, l-impjieg naqas b’rata ta’ -2,2 % fis-sena u tali tnaqqis huwa akbar minn dak osservat fl-ekonomija ġenerali (-0,7 % fis-sena); fl-istess ħin, kien hemm żieda sostanzjali fl-għadd u l-forom tal-“impjiegi atipiċi” (kuntratti għal terminu fiss u part time; ħaddiema temporanji mill-aġenziji; xogħol indipendenti; kuntratti li ma jispeċifikawx il-ħinijiet tax-xogħol (żero hours); ħaddiema stazzjonati; “tħallas biex taħdem”, eċċ.). |
| --- | --- |

2.3.

Minkejja ż-żieda sostanzjali fl-għadd tal-passiġġieri ttrasportati mill-kumpaniji tal-linji tal-ajru tal-UE, mill-2008 ‘l hawn, l-impjieg naqas b’rata ta’ -2,2 % fis-sena u tali tnaqqis huwa akbar minn dak osservat fl-ekonomija ġenerali (-0,7 % fis-sena); fl-istess ħin, kien hemm żieda sostanzjali fl-għadd u l-forom tal-“impjiegi atipiċi” (kuntratti għal terminu fiss u part time; ħaddiema temporanji mill-aġenziji; xogħol indipendenti; kuntratti li ma jispeċifikawx il-ħinijiet tax-xogħol (żero hours); ħaddiema stazzjonati; “tħallas biex taħdem”, eċċ.).

| 2.4. | Minħabba li l-kontribut tal-avjazzjoni għall-prestazzjoni globali tal-ekonomija tal-UE u l-preżenza globali tagħha huwa daqstant sinifikanti, huwa importanti ħafna li s-settur tal-avjazzjoni tal-UE jibqa’ kompetittiv, iżomm il-pożizzjoni ta’ tmexxija globali tiegħu u jkun jista’ jikber. Matul l-aħħar ftit għexieren ta’ snin, is-settur tal-avjazzjoni tal-UE kien eżempju — anke għal industriji oħrajn tal-UE — dwar kif ir-riformi jistgħu jwasslu għal aktar benefiċċji għaċ-ċittadini, l-impjegati, in-negozji u l-ambjent Ewropej. |
| --- | --- |

2.4.

Minħabba li l-kontribut tal-avjazzjoni għall-prestazzjoni globali tal-ekonomija tal-UE u l-preżenza globali tagħha huwa daqstant sinifikanti, huwa importanti ħafna li s-settur tal-avjazzjoni tal-UE jibqa’ kompetittiv, iżomm il-pożizzjoni ta’ tmexxija globali tiegħu u jkun jista’ jikber. Matul l-aħħar ftit għexieren ta’ snin, is-settur tal-avjazzjoni tal-UE kien eżempju — anke għal industriji oħrajn tal-UE — dwar kif ir-riformi jistgħu jwasslu għal aktar benefiċċji għaċ-ċittadini, l-impjegati, in-negozji u l-ambjent Ewropej.

| 2.5. | Il-KESE kien involut bis-sħiħ fil-politiki u l-leġislazzjoni tal-UE dwar l-avjazzjoni permezz tal-adozzjoni ta’ għadd ta’ Opinjonijiet u l-organizzazzjoni ta’ avvenimenti bil-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati u seduti pubbliċi. Il-Kumitat ippropona għadd ta’ proposti konkreti dwar diversi elementi tan-netwerk ta’ valur tal-avjazzjoni tal-UE, u l-organizzazzjoni u l-prestazzjoni tiegħu — inkluż appoġġ qawwi għal djalogu soċjali komprensiv (5) (il-Kumitat talab, fost affarijiet oħra, għal titjib fl-implimentazzjoni tar-regolamenti dwar l-avjazzjoni fl-Ewropa, għall-ħolqien ta’ kundizzjonijiet tabilħaqq ekwi għall-partijiet kollha tal-katina tal-valur tal-avjazzjoni u għal azzjonijiet rapidi u kuraġġużi sabiex tiġi indirizzata l-kriżi tal-ġejjieni fil-konfront tal-kapaċità). |
| --- | --- |

2.5.

Il-KESE kien involut bis-sħiħ fil-politiki u l-leġislazzjoni tal-UE dwar l-avjazzjoni permezz tal-adozzjoni ta’ għadd ta’ Opinjonijiet u l-organizzazzjoni ta’ avvenimenti bil-parteċipazzjoni tal-partijiet ikkonċernati u seduti pubbliċi. Il-Kumitat ippropona għadd ta’ proposti konkreti dwar diversi elementi tan-netwerk ta’ valur tal-avjazzjoni tal-UE, u l-organizzazzjoni u l-prestazzjoni tiegħu — inkluż appoġġ qawwi għal djalogu soċjali komprensiv (5) (il-Kumitat talab, fost affarijiet oħra, għal titjib fl-implimentazzjoni tar-regolamenti dwar l-avjazzjoni fl-Ewropa, għall-ħolqien ta’ kundizzjonijiet tabilħaqq ekwi għall-partijiet kollha tal-katina tal-valur tal-avjazzjoni u għal azzjonijiet rapidi u kuraġġużi sabiex tiġi indirizzata l-kriżi tal-ġejjieni fil-konfront tal-kapaċità).

| 2.6. | Ħafna partijiet ikkonċernati Ewropej — inkluż il-KESE — talbu b’urġenza sabiex ikun hemm strateġija tal-avjazzjoni tal-UE li tkun robusta, komprensiva, orjentata lejn is-suq u sostenibbli. Fl-aktar Opinjoni reċenti tiegħu dwar Politika Ewropea Integrata tal-Avjazzjoni (6), il-Kumitat identifika sitt fatturi li jiddeterminaw il-livell ta’ kompetittività tal-avjazzjoni Ewropea: is-sikurezza; is-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali; il-kompetittività permezz tal-innovazzjoni; id-dimensjoni soċjali; l-eċċellenza operattiva; u l-konnettività (7). Il-KESE japprova b’mod sħiħ ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar l-Istrateġija, li huma proposti f’din l-Opinjoni. |
| --- | --- |

2.6.

Ħafna partijiet ikkonċernati Ewropej — inkluż il-KESE — talbu b’urġenza sabiex ikun hemm strateġija tal-avjazzjoni tal-UE li tkun robusta, komprensiva, orjentata lejn is-suq u sostenibbli. Fl-aktar Opinjoni reċenti tiegħu dwar Politika Ewropea Integrata tal-Avjazzjoni (6), il-Kumitat identifika sitt fatturi li jiddeterminaw il-livell ta’ kompetittività tal-avjazzjoni Ewropea: is-sikurezza; is-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali; il-kompetittività permezz tal-innovazzjoni; id-dimensjoni soċjali; l-eċċellenza operattiva; u l-konnettività (7). Il-KESE japprova b’mod sħiħ ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar l-Istrateġija, li huma proposti f’din l-Opinjoni.

| 2.7. | Huma meħtieġa rieda politika, viżjoni u kuraġġ qawwija sabiex ir-rekwiżiti tas-sovranità jiġu bbilanċjati mal-ħtieġa għal kompromess fil-livell tal-UE. Wara r-referendum fir-Renju Unit, dan huwa saħansitra aktar rilevanti minn qatt qabel. Ekonomikament, l-istrateġija għandu jkollha d-direzzjoni u l-mira li tixpruna l-investimenti, il-prosperità ekonomika u t-tkabbir sostenibbli madwar l-Ewropa. Legalment, il-qafas għandu jkun robust fil-livell makro u jipprevedi stabbiltà fl-ippjanar fil-livell mikro. Din l-istabbiltà għandha tħeġġeġ lill-investituri Ewropej biex jimmiraw għal aktar investiment fis-settur tal-avjazzjoni tal-UE. Barra minn hekk, l-investituri tal-UE għandhom jiksbu aktar aċċess għas-swieq tat-tkabbir internazzjonali abbażi tar-reċiproċità. |
| --- | --- |

2.7.

Huma meħtieġa rieda politika, viżjoni u kuraġġ qawwija sabiex ir-rekwiżiti tas-sovranità jiġu bbilanċjati mal-ħtieġa għal kompromess fil-livell tal-UE. Wara r-referendum fir-Renju Unit, dan huwa saħansitra aktar rilevanti minn qatt qabel. Ekonomikament, l-istrateġija għandu jkollha d-direzzjoni u l-mira li tixpruna l-investimenti, il-prosperità ekonomika u t-tkabbir sostenibbli madwar l-Ewropa. Legalment, il-qafas għandu jkun robust fil-livell makro u jipprevedi stabbiltà fl-ippjanar fil-livell mikro. Din l-istabbiltà għandha tħeġġeġ lill-investituri Ewropej biex jimmiraw għal aktar investiment fis-settur tal-avjazzjoni tal-UE. Barra minn hekk, l-investituri tal-UE għandhom jiksbu aktar aċċess għas-swieq tat-tkabbir internazzjonali abbażi tar-reċiproċità.

| 2.8. | Fl-2014, is-Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew ikkonkluda li l-ispiża totali ta’ non-Ewropa fl-avjazzjoni hija madwar EUR 3 400 miljun fis-sena matul l-20 sena li ġejjin. Fin-nuqqas ta’ strateġija ċara u l-implimentazzjoni tagħha, is-settur tal-avjazzjoni tal-UE jitlef opportunitajiet ta’ tkabbir fil-livell internazzjonali u jispiċċa jitlef l-influwenza kompetittiva tiegħu. It-tkabbir għandu jsir sostenibbli billi jiġi żgurat li l-kundizzjonijiet għall-kompetizzjoni jkunu ġusti. Madankollu, jekk l-Istrateġija hija maħsuba biex tinkiseb viżjoni bl-għodod adatti, l-implimentazzjoni b’suċċess tagħha ser tiddependi mill-appoġġ wiesa’ tal-partijiet ikkonċernati kollha u, b’mod partikolari, tal-Istati Membri. |
| --- | --- |

2.8.

Fl-2014, is-Servizz ta’ Riċerka tal-Parlament Ewropew ikkonkluda li l-ispiża totali ta’ non-Ewropa fl-avjazzjoni hija madwar EUR 3 400 miljun fis-sena matul l-20 sena li ġejjin. Fin-nuqqas ta’ strateġija ċara u l-implimentazzjoni tagħha, is-settur tal-avjazzjoni tal-UE jitlef opportunitajiet ta’ tkabbir fil-livell internazzjonali u jispiċċa jitlef l-influwenza kompetittiva tiegħu. It-tkabbir għandu jsir sostenibbli billi jiġi żgurat li l-kundizzjonijiet għall-kompetizzjoni jkunu ġusti. Madankollu, jekk l-Istrateġija hija maħsuba biex tinkiseb viżjoni bl-għodod adatti, l-implimentazzjoni b’suċċess tagħha ser tiddependi mill-appoġġ wiesa’ tal-partijiet ikkonċernati kollha u, b’mod partikolari, tal-Istati Membri.

| 2.9. | L-Istrateġija hija bbażata fuq approċċ “olistiku” għall-avjazzjoni, minħabba li hija tirrikonoxxi r-rwol importanti li għandha l-avjazzjoni fis-soċjetà: l-avjazzjoni tipprevedi l-konnettività tar-reġjuni, il-mobbiltà tal-passiġġieri u tal-merkanzija, kif ukoll benefiċċji għall-ekonomiji u innovazzjoni teknoloġika sabiex jittaffew l-effetti tagħha fuq it-tibdil fil-klima; għalhekk, l-avjazzjoni tipprevedi sostenibbiltà ekonomika, ambjentali u soċjali. Il-KESE jappoġġja b’mod sħiħ tali approċċ. |
| --- | --- |

2.9.

L-Istrateġija hija bbażata fuq approċċ “olistiku” għall-avjazzjoni, minħabba li hija tirrikonoxxi r-rwol importanti li għandha l-avjazzjoni fis-soċjetà: l-avjazzjoni tipprevedi l-konnettività tar-reġjuni, il-mobbiltà tal-passiġġieri u tal-merkanzija, kif ukoll benefiċċji għall-ekonomiji u innovazzjoni teknoloġika sabiex jittaffew l-effetti tagħha fuq it-tibdil fil-klima; għalhekk, l-avjazzjoni tipprevedi sostenibbiltà ekonomika, ambjentali u soċjali. Il-KESE jappoġġja b’mod sħiħ tali approċċ.

3.   L-avjazzjoni bħala ġeneratur tat-tkabbir

| 3.1. | Matul iż-żmien, subsetturi individwali tal-avjazzjoni kibru f’negozji multibiljunarji, li joperaw u jikkompetu fi swieq differenti u li flimkien jifformaw netwerk ta’ kumpaniji interdipendenti għall-ħolqien ta’ valur. L-Istrateġija — flimkien mal-implimentazzjoni tagħha — għandha tidentifika wkoll il-punti tajbin u dgħajfin u l-kapaċitajiet ta’ ħolqien ta’ impjiegi ta’ kull parti tan-netwerk ta’ valur u tippromovi l-punti tajbin rispettivi tagħhom, sabiex b’hekk tipprovdi qafas mill-aqwa li fih is-subsetturi jkunu jistgħu jikkontribwixxu individwalment u b’mod konġunt għat-tkabbir ekonomiku u l-prosperità. |
| --- | --- |

3.1.

Matul iż-żmien, subsetturi individwali tal-avjazzjoni kibru f’negozji multibiljunarji, li joperaw u jikkompetu fi swieq differenti u li flimkien jifformaw netwerk ta’ kumpaniji interdipendenti għall-ħolqien ta’ valur. L-Istrateġija — flimkien mal-implimentazzjoni tagħha — għandha tidentifika wkoll il-punti tajbin u dgħajfin u l-kapaċitajiet ta’ ħolqien ta’ impjiegi ta’ kull parti tan-netwerk ta’ valur u tippromovi l-punti tajbin rispettivi tagħhom, sabiex b’hekk tipprovdi qafas mill-aqwa li fih is-subsetturi jkunu jistgħu jikkontribwixxu individwalment u b’mod konġunt għat-tkabbir ekonomiku u l-prosperità.

| 3.2. | L-approċċ olistiku usa’ għall-avjazzjoni jfittex li jmur lil hinn mill-isfidi li jiffaċċjaw il-linji tal-ajru u l-ajruporti, billi jindirizza l-isfidi tal-partijiet kollha tan-netwerk ta’ valur. L-Istati Membri jistennew konnettività mtejba, sikura, affidabbli u profittabbli għal swieq periferali iżgħar għall-kummerċ u t-turiżmu; il-manifatturi tal-inġenji tal-ajru, tal-magni u tal-komponenti tagħhom jistennew kundizzjonijiet favorevoli għall-investimenti fl-impjanti u r-riċerka u l-iżvilupp; il-linji tal-ajru u l-operaturi tas-servizzi tal-avjazzjoni jistennew li jkunu kapaċi jattiraw investituri u joperaw fi swieq dejjem aktar liberalizzati u f’kundizzjonijiet li jiggarantixxu livelli sostenibbli ta’ kompetizzjoni tajba. Il-kwalità tal-kundizzjonijiet tal-impjieg, inkluż it-taħriġ, u d-drittijiet tal-passiġġieri għandhom ikunu rispettati. |
| --- | --- |

3.2.

L-approċċ olistiku usa’ għall-avjazzjoni jfittex li jmur lil hinn mill-isfidi li jiffaċċjaw il-linji tal-ajru u l-ajruporti, billi jindirizza l-isfidi tal-partijiet kollha tan-netwerk ta’ valur. L-Istati Membri jistennew konnettività mtejba, sikura, affidabbli u profittabbli għal swieq periferali iżgħar għall-kummerċ u t-turiżmu; il-manifatturi tal-inġenji tal-ajru, tal-magni u tal-komponenti tagħhom jistennew kundizzjonijiet favorevoli għall-investimenti fl-impjanti u r-riċerka u l-iżvilupp; il-linji tal-ajru u l-operaturi tas-servizzi tal-avjazzjoni jistennew li jkunu kapaċi jattiraw investituri u joperaw fi swieq dejjem aktar liberalizzati u f’kundizzjonijiet li jiggarantixxu livelli sostenibbli ta’ kompetizzjoni tajba. Il-kwalità tal-kundizzjonijiet tal-impjieg, inkluż it-taħriġ, u d-drittijiet tal-passiġġieri għandhom ikunu rispettati.

| 3.3. | Il-Kummissjoni ġustament identifikat l-oqsma ewlenin li jeħtieġu attenzjoni regolatorja, b’mod partikolari fir-rigward tal-Ajru Uniku Ewropew, ir-rekwiżit għal mandati komprensivi għan-negozjati internazzjonali sabiex ikun żgurat it-tkabbir u l-kompetizzjoni ġusta fl-UE kif ukoll is-swieqi globali. Il-Kummissjoni enfasizzat b’mod korrett ukoll il-ħtieġa li jiġu żgurati standards u normi internazzjonali, li jipprevedu livelli għolja ta’ sikurezza u sigurtà u jtaffu l-effetti tal-avjazzjoni fuq it-tibdil fil-klima. Biex jiġi appoġġjat il-kummerċ dinji ta’ prodotti relatati mal-avjazzjoni tal-UE, il-ftehimiet bilaterali ta’ sigurtà fl-avjazzjoni tal-UE għandu jkollhom ukoll l-għan li jilħqu rikonoxximent reċiproku tal-istandards taċ-ċertifikazzjoni tas-sigurtà. |
| --- | --- |

3.3.

Il-Kummissjoni ġustament identifikat l-oqsma ewlenin li jeħtieġu attenzjoni regolatorja, b’mod partikolari fir-rigward tal-Ajru Uniku Ewropew, ir-rekwiżit għal mandati komprensivi għan-negozjati internazzjonali sabiex ikun żgurat it-tkabbir u l-kompetizzjoni ġusta fl-UE kif ukoll is-swieqi globali. Il-Kummissjoni enfasizzat b’mod korrett ukoll il-ħtieġa li jiġu żgurati standards u normi internazzjonali, li jipprevedu livelli għolja ta’ sikurezza u sigurtà u jtaffu l-effetti tal-avjazzjoni fuq it-tibdil fil-klima. Biex jiġi appoġġjat il-kummerċ dinji ta’ prodotti relatati mal-avjazzjoni tal-UE, il-ftehimiet bilaterali ta’ sigurtà fl-avjazzjoni tal-UE għandu jkollhom ukoll l-għan li jilħqu rikonoxximent reċiproku tal-istandards taċ-ċertifikazzjoni tas-sigurtà.

| 3.4. | Il-partijiet kollha tan-netwerk ta’ valur tal-avjazzjoni jiddependu minn klima politika, li jinkoraġġixxi l-investimenti. Barra minn hekk, minħabba l-ispejjeż fissi għolja tagħhom, il-linji tal-ajru u l-ajruporti jeħtieġu qafas regolatorju li jippermetti l-istabbiltà fl-ippjanar. Bħalissa qegħdin jiġu diskussi għadd ta’ kwistjonijiet regolatorji fi ħdan l-istituzzjonijiet tal-UE u fil-livell nazzjonali; ilkoll jeħtieġu gwida ċara mill-Kummissjoni u, minħabba r-rilevanza tagħhom, huma inklużi fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija (8). |
| --- | --- |

3.4.

Il-partijiet kollha tan-netwerk ta’ valur tal-avjazzjoni jiddependu minn klima politika, li jinkoraġġixxi l-investimenti. Barra minn hekk, minħabba l-ispejjeż fissi għolja tagħhom, il-linji tal-ajru u l-ajruporti jeħtieġu qafas regolatorju li jippermetti l-istabbiltà fl-ippjanar. Bħalissa qegħdin jiġu diskussi għadd ta’ kwistjonijiet regolatorji fi ħdan l-istituzzjonijiet tal-UE u fil-livell nazzjonali; ilkoll jeħtieġu gwida ċara mill-Kummissjoni u, minħabba r-rilevanza tagħhom, huma inklużi fl-implimentazzjoni tal-Istrateġija (8).

| 3.4.1. | L-irfinar, l-applikazzjoni u l-infurzar tad-dispożizzjonijiet dwar is-sjieda u l-kontroll huma importanti ħafna (formulazzjoni standard fil-ftehimiet bilaterali kollha dwar is-servizzi tal-ajru, kif ukoll fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 speċifiċi għall-UE). Dawn jikkostitwixxu pilastru essenzjali tal-ftehimiet dwar is-servizzi tal-ajru internazzjonali — mingħajr dawn id-dispożizzjonijiet, il-partijiet kontraenti ma jkunux jistgħu jwasslu d-drittijiet reċiproċi li jkun intlaħaq qbil dwarhom. Il-“linji gwida interpretattivi” suġġeriti mill-Kummissjoni jistgħu ma jkunux biżżejjed bħala għodda li ssolvi kwistjonijiet sistemiċi u d-differenzi fl-applikazzjoni, iċ-ċertezza legali u l-“effettività” tad-dispożizzjonijiet. Hija meħtieġa orjentazzjoni ċara fis-settur tal-linji tal-ajru tal-UE, li qiegħed jiffaċċja konsolidazzjoni sinifikanti. Fid-dawl tal-makrorilevanza ekonomika dejjem tikber tal-attività tal-linji tal-ajru, kif ukoll il-profittabbiltà diskrepanti ta’ linji tal-ajru individwali, huma saru ta’ interess dejjem akbar għall-fondi ta’ investiment internazzjonali, kif ukoll għall-investituri strateġiċi. Il-konsolidazzjoni ma għandhiex tiġi a spejjeż tal-konnettività, speċjalment fil-livell reġjonali. |
| --- | --- |

3.4.1.

L-irfinar, l-applikazzjoni u l-infurzar tad-dispożizzjonijiet dwar is-sjieda u l-kontroll huma importanti ħafna (formulazzjoni standard fil-ftehimiet bilaterali kollha dwar is-servizzi tal-ajru, kif ukoll fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 speċifiċi għall-UE). Dawn jikkostitwixxu pilastru essenzjali tal-ftehimiet dwar is-servizzi tal-ajru internazzjonali — mingħajr dawn id-dispożizzjonijiet, il-partijiet kontraenti ma jkunux jistgħu jwasslu d-drittijiet reċiproċi li jkun intlaħaq qbil dwarhom. Il-“linji gwida interpretattivi” suġġeriti mill-Kummissjoni jistgħu ma jkunux biżżejjed bħala għodda li ssolvi kwistjonijiet sistemiċi u d-differenzi fl-applikazzjoni, iċ-ċertezza legali u l-“effettività” tad-dispożizzjonijiet. Hija meħtieġa orjentazzjoni ċara fis-settur tal-linji tal-ajru tal-UE, li qiegħed jiffaċċja konsolidazzjoni sinifikanti. Fid-dawl tal-makrorilevanza ekonomika dejjem tikber tal-attività tal-linji tal-ajru, kif ukoll il-profittabbiltà diskrepanti ta’ linji tal-ajru individwali, huma saru ta’ interess dejjem akbar għall-fondi ta’ investiment internazzjonali, kif ukoll għall-investituri strateġiċi. Il-konsolidazzjoni ma għandhiex tiġi a spejjeż tal-konnettività, speċjalment fil-livell reġjonali.

| 3.4.2. | Il-kwistjoni tal-kompetizzjoni ġusta tinkludi wkoll ir-rispett tad-drittijiet tal-ħaddiema. Għandhom jiġu inklużi dispożizzjonijiet simili għall-Artikolu 17(a) tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti fil-qafas tan-negozjati ma’ pajjiżi terzi. Huwa kruċjali li jkun hemm ġustizzja u reċiproċità, u l-ogħla livell possibbli ta’ sikurezza, sigurtà u standards soċjali. Kwalunkwe ftehim fil-qasam tal-politika esterna tal-UE dwar l-avjazzjoni għandu jfittex li jiżgura li l-prinċipji tal-ILO jiġu indirizzati u li jinstabu mezzi reċiprokament aċċettabbli biex tiġi żgurata l-konformità magħhom (9). |
| --- | --- |

3.4.2.

Il-kwistjoni tal-kompetizzjoni ġusta tinkludi wkoll ir-rispett tad-drittijiet tal-ħaddiema. Għandhom jiġu inklużi dispożizzjonijiet simili għall-Artikolu 17(a) tal-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti fil-qafas tan-negozjati ma’ pajjiżi terzi. Huwa kruċjali li jkun hemm ġustizzja u reċiproċità, u l-ogħla livell possibbli ta’ sikurezza, sigurtà u standards soċjali. Kwalunkwe ftehim fil-qasam tal-politika esterna tal-UE dwar l-avjazzjoni għandu jfittex li jiżgura li l-prinċipji tal-ILO jiġu indirizzati u li jinstabu mezzi reċiprokament aċċettabbli biex tiġi żgurata l-konformità magħhom (9).

| 3.4.3. | Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tiffaċilita ftehimiet tad-djalogu soċjali, biex jiġi evitat id-dumping soċjali u ostakli fis-suq intern. Anke l-iċken azzjoni industrijali fl-avjazzjoni tista’ taffettwa għadd kbir ta’ titjiriet, passiġġieri u kumpaniji li jiddependu mit-turiżmu u l-kummerċ. Din il-kwistjoni għandha tiġi indirizzata, jekk il-Kummissjoni trid tilħaq l-aspettattivi meta tiżviluppa approċċ “olistiku” għall-avjazzjoni. |
| --- | --- |

3.4.3.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni sabiex tiffaċilita ftehimiet tad-djalogu soċjali, biex jiġi evitat id-dumping soċjali u ostakli fis-suq intern. Anke l-iċken azzjoni industrijali fl-avjazzjoni tista’ taffettwa għadd kbir ta’ titjiriet, passiġġieri u kumpaniji li jiddependu mit-turiżmu u l-kummerċ. Din il-kwistjoni għandha tiġi indirizzata, jekk il-Kummissjoni trid tilħaq l-aspettattivi meta tiżviluppa approċċ “olistiku” għall-avjazzjoni.

| 3.4.4. | It-teknoloġija tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord hija kwistjoni ta’ importanza sinifikanti u teħtieġ analiżi aktar profonda fl-Istrateġija. Il-kwistjoni ma għadhiex sempliċiment il-ħardwer (jiġifieri d-daqs u l-ispeċifikazzjonijiet operattivi tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord), iżda wkoll is-softwer u l-potenzjal tat-teknoloġija tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-ħidma li diġà qed twettaq l-EASA f’dan il-qasam. Madankollu, fid-dawl tal-inizjattivi regolatorji f’reġjuni oħra tad-dinja, l-influwenza tal-UE f’dan il-qasam ta’ innovazzjoni ser tkun meħtieġa biex jiġi żgurat li l-Ewropa ma titlifx is-saħħa tagħha biex tmexxi din it-teknoloġija innovattiva u tinfluwenza n-normi u l-istandards internazzjonali. Is-sikurezza u s-sigurtà tal-operazzjonijiet tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord huma ta’ urġenza kbira. |
| --- | --- |

3.4.4.

It-teknoloġija tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord hija kwistjoni ta’ importanza sinifikanti u teħtieġ analiżi aktar profonda fl-Istrateġija. Il-kwistjoni ma għadhiex sempliċiment il-ħardwer (jiġifieri d-daqs u l-ispeċifikazzjonijiet operattivi tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord), iżda wkoll is-softwer u l-potenzjal tat-teknoloġija tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-ħidma li diġà qed twettaq l-EASA f’dan il-qasam. Madankollu, fid-dawl tal-inizjattivi regolatorji f’reġjuni oħra tad-dinja, l-influwenza tal-UE f’dan il-qasam ta’ innovazzjoni ser tkun meħtieġa biex jiġi żgurat li l-Ewropa ma titlifx is-saħħa tagħha biex tmexxi din it-teknoloġija innovattiva u tinfluwenza n-normi u l-istandards internazzjonali. Is-sikurezza u s-sigurtà tal-operazzjonijiet tal-inġenji tal-ajru mingħajr bdot abbord huma ta’ urġenza kbira.

| 3.4.5. | Il-Kummissjoni ġustament identifikat l-implimentazzjoni tal-SES bħala ewlenija, u ttenni l-ħtieġa li jiġi adottat u implimentat il-proġett SES II. Reġim ta’ ġestjoni tal-ispazju tal-ajru uniku għall-UE jkun fl-aħjar interess taċ-ċittadini u l-konsumaturi tal-UE, l-ambjent u l-kompetittività globali tal-avjazzjoni Ewropea. Barra minn hekk, hija meħtieġa analiżi aktar profonda sabiex jiġi vvalutat għaliex il-progress kien relattivament kajman. B’mod partikolari, il-blokok ta’ spazju tal-ajru funzjonali (FABs) naqsu bil-kbir milli jilħqu l-aspettattivi tagħhom. Ser jinħtieġ pjan ta’ komunikazzjoni komprensiv sabiex jiġu żgurati diskussjonijiet intensi, sinċieri u onesti mal-Istati Membri u mal-fornituri ta’ servizz tan-navigazzjoni bl-ajru (ANSPs), kif ukoll proposti adattati għal Stati Membri individwali sabiex jgħinuhom jegħlbu t-tħassib u l-ostakli prevalenti meta jimmodernizzaw l-organizzazzjonijiet rispettivi tagħhom għall-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru. Il-KESE huwa konvint li, jekk l-impjegati jiġu integrati f’iżjed deliberazzjonijiet u implimentazzjoni addizzjonali, it-tħassib imqajjem mill-imsieħba soċjali jista’ jiġi indirizzat kif xieraq. Barra minn hekk, il-programm tar-Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew (SESAR), bħala l-pilastru teknoloġiku tal-SES, jista’ jkompli jappoġġja b’mod effettiv l-integrazzjoni tal-ATM tal-UE billi joħloq applikazzjonijiet teknoloġiċi komuni ġodda. Il-Maniġer tan-Netwerk għandu jiżviluppa wkoll disinn integrat tan-netwerk tar-rotot Ewropej għall-operazzjonijiet siguri u effiċjenti tal-ATC. |
| --- | --- |

3.4.5.

Il-Kummissjoni ġustament identifikat l-implimentazzjoni tal-SES bħala ewlenija, u ttenni l-ħtieġa li jiġi adottat u implimentat il-proġett SES II. Reġim ta’ ġestjoni tal-ispazju tal-ajru uniku għall-UE jkun fl-aħjar interess taċ-ċittadini u l-konsumaturi tal-UE, l-ambjent u l-kompetittività globali tal-avjazzjoni Ewropea. Barra minn hekk, hija meħtieġa analiżi aktar profonda sabiex jiġi vvalutat għaliex il-progress kien relattivament kajman. B’mod partikolari, il-blokok ta’ spazju tal-ajru funzjonali (FABs) naqsu bil-kbir milli jilħqu l-aspettattivi tagħhom. Ser jinħtieġ pjan ta’ komunikazzjoni komprensiv sabiex jiġu żgurati diskussjonijiet intensi, sinċieri u onesti mal-Istati Membri u mal-fornituri ta’ servizz tan-navigazzjoni bl-ajru (ANSPs), kif ukoll proposti adattati għal Stati Membri individwali sabiex jgħinuhom jegħlbu t-tħassib u l-ostakli prevalenti meta jimmodernizzaw l-organizzazzjonijiet rispettivi tagħhom għall-ġestjoni tat-traffiku tal-ajru. Il-KESE huwa konvint li, jekk l-impjegati jiġu integrati f’iżjed deliberazzjonijiet u implimentazzjoni addizzjonali, it-tħassib imqajjem mill-imsieħba soċjali jista’ jiġi indirizzat kif xieraq. Barra minn hekk, il-programm tar-Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew (SESAR), bħala l-pilastru teknoloġiku tal-SES, jista’ jkompli jappoġġja b’mod effettiv l-integrazzjoni tal-ATM tal-UE billi joħloq applikazzjonijiet teknoloġiċi komuni ġodda. Il-Maniġer tan-Netwerk għandu jiżviluppa wkoll disinn integrat tan-netwerk tar-rotot Ewropej għall-operazzjonijiet siguri u effiċjenti tal-ATC.

| 3.4.6. | Huwa essenzjali li l-ajruporti jiġu kkunsidrati u inklużi bis-sħiħ biex jiġi kkompletat netwerk komprensiv ta’ trasport tal-UE, billi jiġi żgurat li l-ajruporti jiġu konnessi sew ma’ mezzi oħra tat-trasport. Il-multimodalità hija element ewlieni. L-ICT u s-soluzzjonijiet diġitali jistgħu wkoll jgħinu biex jagħmlu s-settur tal-avjazzjoni tal-UE aktar effiċjenti, u jippromovu l-multimodalità u s-sostenibbiltà. |
| --- | --- |

3.4.6.

Huwa essenzjali li l-ajruporti jiġu kkunsidrati u inklużi bis-sħiħ biex jiġi kkompletat netwerk komprensiv ta’ trasport tal-UE, billi jiġi żgurat li l-ajruporti jiġu konnessi sew ma’ mezzi oħra tat-trasport. Il-multimodalità hija element ewlieni. L-ICT u s-soluzzjonijiet diġitali jistgħu wkoll jgħinu biex jagħmlu s-settur tal-avjazzjoni tal-UE aktar effiċjenti, u jippromovu l-multimodalità u s-sostenibbiltà.

| 3.5. | Il-manifatturi ajrunawtiċi jikkompetu f’suq globali għall-bejgħ. Ir-rivoluzzjoni industrijali 4.0 toħloq opportunitajiet eċċellenti għall-industrija tal-manifattura ajronawtika fl-UE. Is-sinerġija sħiħa tad-diversi politiki tal-UE f’dan il-qasam għandha tiġi analizzata u implimentata. Dawn il-manifatturi jinvestu f’impjanti ta’ produzzjoni madwar l-Ewropa u fid-dinja kollha. Jekk ser jiġi vvalutat l-impatt kollu tal-avjazzjoni fuq it-tkabbir, l-importanza taċ-ċertifikazzjoni tal-manifatturi mill-EASA, kif ukoll l-analiżijiet ekonomiċi ma jistgħux jiġu sottovalutati, fid-dawl tad-daqs sinifikanti ta’ dawn il-kumpaniji u l-fatt li jikkompetu fuq skala globali. |
| --- | --- |

3.5.

Il-manifatturi ajrunawtiċi jikkompetu f’suq globali għall-bejgħ. Ir-rivoluzzjoni industrijali 4.0 toħloq opportunitajiet eċċellenti għall-industrija tal-manifattura ajronawtika fl-UE. Is-sinerġija sħiħa tad-diversi politiki tal-UE f’dan il-qasam għandha tiġi analizzata u implimentata. Dawn il-manifatturi jinvestu f’impjanti ta’ produzzjoni madwar l-Ewropa u fid-dinja kollha. Jekk ser jiġi vvalutat l-impatt kollu tal-avjazzjoni fuq it-tkabbir, l-importanza taċ-ċertifikazzjoni tal-manifatturi mill-EASA, kif ukoll l-analiżijiet ekonomiċi ma jistgħux jiġu sottovalutati, fid-dawl tad-daqs sinifikanti ta’ dawn il-kumpaniji u l-fatt li jikkompetu fuq skala globali.

| 3.6. | L-Istrateġija hija mibnija fuq standards Ewropej u bis-saħħa ta’ negozjati miftiehma u kkoordinati għandha tħabrek biex tikseb l-aċċettazzjoni tagħhom mill-pajjiżi terzi. L-UE diġà stabbilixxiet l-arkitettura biex timplimenta u tiżviluppa aktar il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti. Id-dispożizzjonijiet inklużi hawnhekk jippermettu liż-żewġ partijiet ikomplu jiżviluppaw kunsens fuq it-tisħiħ, l-implimentazzjoni konġunta u saħansitra l-estensjoni ta’ dawn l-istandards għall-pajjiżi terzi. Għalhekk, l-Istrateġija għandha tfittex li tuża strumenti, bħall-Kumitat Konġunt bejn l-UE u l-Istati Uniti, bħala mezz biex jiġi stabbilit fehim komuni ma’ pajjiżi oħra li jaħsbuha bl-istess mod madwar id-dinja, jiġifieri li l-avjazzjoni sostenibbli tiddependi mir-rispett tal-valuri bażiċi. L-UE u l-Istati Uniti jistgħu jaqdu rwol ewlieni fil-ħolqien ta’ standards globali (inkluż SESAR/NextGen). L-UE u l-Istati Uniti għad għandhom ċans biex imexxu b’mod konġunt l-avjazzjoni globali. |
| --- | --- |

3.6.

L-Istrateġija hija mibnija fuq standards Ewropej u bis-saħħa ta’ negozjati miftiehma u kkoordinati għandha tħabrek biex tikseb l-aċċettazzjoni tagħhom mill-pajjiżi terzi. L-UE diġà stabbilixxiet l-arkitettura biex timplimenta u tiżviluppa aktar il-Ftehim dwar it-Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Uniti. Id-dispożizzjonijiet inklużi hawnhekk jippermettu liż-żewġ partijiet ikomplu jiżviluppaw kunsens fuq it-tisħiħ, l-implimentazzjoni konġunta u saħansitra l-estensjoni ta’ dawn l-istandards għall-pajjiżi terzi. Għalhekk, l-Istrateġija għandha tfittex li tuża strumenti, bħall-Kumitat Konġunt bejn l-UE u l-Istati Uniti, bħala mezz biex jiġi stabbilit fehim komuni ma’ pajjiżi oħra li jaħsbuha bl-istess mod madwar id-dinja, jiġifieri li l-avjazzjoni sostenibbli tiddependi mir-rispett tal-valuri bażiċi. L-UE u l-Istati Uniti jistgħu jaqdu rwol ewlieni fil-ħolqien ta’ standards globali (inkluż SESAR/NextGen). L-UE u l-Istati Uniti għad għandhom ċans biex imexxu b’mod konġunt l-avjazzjoni globali.

| 3.7. | Is-suċċess tal-avjazzjoni Ewropea jiddependi mill-ħiliet u l-kwalifiki tal-impjegati tagħha. Għalhekk, għandhom jiġu adottati miżuri biex tiżdied l-attrazzjoni ta’ dan is-settur u jkun evitat li l-ħaddiema kkwalifikati jħallu s-settur jew ifittxu xogħol f’partijiet oħra tad-dinja. |
| --- | --- |

3.7.

Is-suċċess tal-avjazzjoni Ewropea jiddependi mill-ħiliet u l-kwalifiki tal-impjegati tagħha. Għalhekk, għandhom jiġu adottati miżuri biex tiżdied l-attrazzjoni ta’ dan is-settur u jkun evitat li l-ħaddiema kkwalifikati jħallu s-settur jew ifittxu xogħol f’partijiet oħra tad-dinja.

4.   L-implimentazzjoni tal-Istrateġija tal-avjazzjoni — il-ġestjoni tal-bidla

| 4.1. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-Kummissjoni tal-UE għandha tipproċedi b’mod diliġenti meta tfittex appoġġ għall-proposti tagħha mill-Istati Membri u minn partijiet ikkonċernati oħrajn. Madankollu, it-tmexxija politika tal-Kummissjoni hija ħtieġa assoluta. Tali impenn ċar huwa meħtieġ sabiex ikun jista’ jiġi liberalizzat il-potenzjal tas-settur tal-avjazzjoni Ewropew, filwaqt li fl-istess ħin tiġi rrispettata l-ħtieġa tal-Istati Membri li jiżguraw konnettività affidabbli u sikura, kif ukoll li l-imsieħba soċjali jiġu riassigurati li ser ikomplu jiġu involuti fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-miżuri leġislattivi meħtieġa. |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-Kummissjoni tal-UE għandha tipproċedi b’mod diliġenti meta tfittex appoġġ għall-proposti tagħha mill-Istati Membri u minn partijiet ikkonċernati oħrajn. Madankollu, it-tmexxija politika tal-Kummissjoni hija ħtieġa assoluta. Tali impenn ċar huwa meħtieġ sabiex ikun jista’ jiġi liberalizzat il-potenzjal tas-settur tal-avjazzjoni Ewropew, filwaqt li fl-istess ħin tiġi rrispettata l-ħtieġa tal-Istati Membri li jiżguraw konnettività affidabbli u sikura, kif ukoll li l-imsieħba soċjali jiġu riassigurati li ser ikomplu jiġu involuti fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-miżuri leġislattivi meħtieġa.

| 4.2. | Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni indirizzat għadd ta’ kwistjonijiet li ser isiru s-suġġett ta’ inizjattivi regolatorji u hija tenniet li beħsiebha tfittex is-sehem tal-partijiet kollha kkonċernati. Madankollu, minbarra pjan ta’ azzjoni li jelenka liema inizjattivi ser jiġu ppreżentati u meta fis-snin li ġejjin, jinħtieġ pjan direzzjonali li jiddeskrivi kif il-Kummissjoni ser tindirizza lill-partijiet ikkonċernati u lill-pubbliku inġenerali bil-għan li tiggarantixxi dan is-sehem kruċjali. |
| --- | --- |

4.2.

Fil-Komunikazzjoni tagħha, il-Kummissjoni indirizzat għadd ta’ kwistjonijiet li ser isiru s-suġġett ta’ inizjattivi regolatorji u hija tenniet li beħsiebha tfittex is-sehem tal-partijiet kollha kkonċernati. Madankollu, minbarra pjan ta’ azzjoni li jelenka liema inizjattivi ser jiġu ppreżentati u meta fis-snin li ġejjin, jinħtieġ pjan direzzjonali li jiddeskrivi kif il-Kummissjoni ser tindirizza lill-partijiet ikkonċernati u lill-pubbliku inġenerali bil-għan li tiggarantixxi dan is-sehem kruċjali.

| 4.3. | Il-Kummissjoni ġustament semmiet il-ħtieġa li jissaħħaħ id-djalogu soċjali fis-settur. Il-pressjoni fuq il-forza tax-xogħol fis-settur tal-avjazzjoni hija intensa. Taħt kundizzjonijiet bħal dawn, djalogu soċjali huwa ta’ importanza primarja għall-kontribut tal-imsieħba soċjali fil-proċess u, allura, sabiex ikun żgurat is-sehem tagħhom. Il-kwistjoni li jeħtieġ li tiġi ċċarata hija kif il-Kummissjoni qed tistenna li tistruttura djalogu soċjali dwar kwistjonijiet imnisslin mill-approċċ olistiku tagħha. |
| --- | --- |

4.3.

Il-Kummissjoni ġustament semmiet il-ħtieġa li jissaħħaħ id-djalogu soċjali fis-settur. Il-pressjoni fuq il-forza tax-xogħol fis-settur tal-avjazzjoni hija intensa. Taħt kundizzjonijiet bħal dawn, djalogu soċjali huwa ta’ importanza primarja għall-kontribut tal-imsieħba soċjali fil-proċess u, allura, sabiex ikun żgurat is-sehem tagħhom. Il-kwistjoni li jeħtieġ li tiġi ċċarata hija kif il-Kummissjoni qed tistenna li tistruttura djalogu soċjali dwar kwistjonijiet imnisslin mill-approċċ olistiku tagħha.

| 4.4. | Jeħtieġ li jiġu ċċarati aktar il-liġi tax-xogħol u s-sigurtà soċjali applikabbli għall-ħaddiema mobbli ħafna fl-avjazzjoni ċivili; jeżistu lakuni sinifikanti fil-protezzjoni soċjali tal-ekwipaġġ tal-ajru Ewropew minħabba n-nuqqas ta’ ċarezza tal-leġislazzjoni. Jeħtieġ li jiġu emendati r-regoli legali eżistenti u li jiġu allinjati kemm il-leġislazzjoni teknika kif ukoll dik dwar is-sigurtà soċjali. |
| --- | --- |

4.4.

Jeħtieġ li jiġu ċċarati aktar il-liġi tax-xogħol u s-sigurtà soċjali applikabbli għall-ħaddiema mobbli ħafna fl-avjazzjoni ċivili; jeżistu lakuni sinifikanti fil-protezzjoni soċjali tal-ekwipaġġ tal-ajru Ewropew minħabba n-nuqqas ta’ ċarezza tal-leġislazzjoni. Jeħtieġ li jiġu emendati r-regoli legali eżistenti u li jiġu allinjati kemm il-leġislazzjoni teknika kif ukoll dik dwar is-sigurtà soċjali.

| 4.5. | L-implimentazzjoni ta’ kwalunkwe miżura leġislattiva għandha ssir fil-kuntest tat-tibdil fil-klima. L-iżvilupp ta’ strateġija tal-avjazzjoni ma jistax isir b’mod iżolat mill-ħtieġa li jiġu indirizzati b’mod urġenti l-ispejjeż assoċjati (mil-lat ekonomiku, ambjentali u soċjali) tal-bosta effetti tat-tibdil fil-klima. Is-settur tal-avjazzjoni tal-UE għandu jkompli jikkunsidra l-isfidi marbutin mal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra bħala opportunitajiet għar-riċerka u l-innovazzjoni. |
| --- | --- |

4.5.

L-implimentazzjoni ta’ kwalunkwe miżura leġislattiva għandha ssir fil-kuntest tat-tibdil fil-klima. L-iżvilupp ta’ strateġija tal-avjazzjoni ma jistax isir b’mod iżolat mill-ħtieġa li jiġu indirizzati b’mod urġenti l-ispejjeż assoċjati (mil-lat ekonomiku, ambjentali u soċjali) tal-bosta effetti tat-tibdil fil-klima. Is-settur tal-avjazzjoni tal-UE għandu jkompli jikkunsidra l-isfidi marbutin mal-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra bħala opportunitajiet għar-riċerka u l-innovazzjoni.

| 4.6. | Għandha tiġi pprovduta informazzjoni dwar l-Istrateġija u l-implimentazzjoni tagħha fuq bażi kontinwa. Jeħtieġ li jiġu organizzati regolarment avvenimenti ta’ informazzjoni mmirati sewwa maħsuba għall-partijiet ikkonċernati. |
| --- | --- |

4.6.

Għandha tiġi pprovduta informazzjoni dwar l-Istrateġija u l-implimentazzjoni tagħha fuq bażi kontinwa. Jeħtieġ li jiġu organizzati regolarment avvenimenti ta’ informazzjoni mmirati sewwa maħsuba għall-partijiet ikkonċernati.

| 4.7. | Barra minn hekk, l-approċċ ġenerali tal-Kummissjoni għall-avjazzjoni għandu jiġi espress bħala kwistjoni ta’ prijorità u konsistenza fid-djalogu mal-Istati Membri. F’xi każijiet, il-problema ewlenija tidher li hija n-nuqqas ta’ għarfien fil-livell nazzjonali tal-ħtiġijiet ġenwini tas-settur tal-avjazzjoni. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra li tappoġġja b’mod aktar attiv lis-settur tal-avjazzjoni fil-livell nazzjonali fid-diskussjonijiet mal-Istati Membri. |
| --- | --- |

4.7.

Barra minn hekk, l-approċċ ġenerali tal-Kummissjoni għall-avjazzjoni għandu jiġi espress bħala kwistjoni ta’ prijorità u konsistenza fid-djalogu mal-Istati Membri. F’xi każijiet, il-problema ewlenija tidher li hija n-nuqqas ta’ għarfien fil-livell nazzjonali tal-ħtiġijiet ġenwini tas-settur tal-avjazzjoni. Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra li tappoġġja b’mod aktar attiv lis-settur tal-avjazzjoni fil-livell nazzjonali fid-diskussjonijiet mal-Istati Membri.

| 4.8. | Il-KESE jerġa’ jappella lill-partijiet interessati kollha tal-avjazzjoni jimpenjaw ruħhom b’mod attiv f’ħidma addizzjonali dwar l-implimentazzjoni tal-Istrateġija. Huwa fl-aħjar interess ta’ kulħadd li jkun hemm settur tal-avjazzjoni b’saħħtu u sostenibbli u m’għandniex nitilfu l-opportunità pprovduta mill-Istrateġija. |
| --- | --- |

4.8.

Il-KESE jerġa’ jappella lill-partijiet interessati kollha tal-avjazzjoni jimpenjaw ruħhom b’mod attiv f’ħidma addizzjonali dwar l-implimentazzjoni tal-Istrateġija. Huwa fl-aħjar interess ta’ kulħadd li jkun hemm settur tal-avjazzjoni b’saħħtu u sostenibbli u m’għandniex nitilfu l-opportunità pprovduta mill-Istrateġija.

Brussell, l-14 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 110.

1

(2)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 1.

2

(3)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 169.

3

(4)  ĠU C 198, 10.7.2013, p. 51.

4

(5)  ĠU C 230, 14.7.2015, p. 17; ĠU C 451, 16.12.2014, p. 123; ĠU C 170, 5.6.2014, p. 116.

5

(6)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 3.

6

(7)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 3.

7

(8)  Għalhekk, il-KESE jtenni l-Opinjonijiet tiegħu ĠU C 241, 7.10.2002, p. 29; ĠU C 264, 20.7.2016, p. 11; u ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 1.

8

(9)  Ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 4.

9

---

| 21.10.2016 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 389/93 |
| --- | --- | --- | --- |

21.10.2016

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 389/93

---

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 96/50/KE u d-Direttiva tal-Kunsill 91/672/KEE

(COM(2016) 82 final — 2016/0050 (COD))

(2016/C 389/13)

| Relatur: | is-Sur Jan SIMONS |
| --- | --- |

Relatur:

is-Sur Jan SIMONS

Nhar it-23 ta’ Marzu u nhar il-11 ta’ April 2016, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew rispettivament, iddeċidew, b’konformità mal-Artikolu 91(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Ewropa, li jikkonsultaw lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar

il-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 96/50/KE u d-Direttiva tal-Kunsill 91/672/KEE

(COM(2016) 82 final – 2016/0050 (COD)).

Is-Sezzjoni Speċjalizzata għat-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni, inkarigata sabiex tipprepara l-ħidma tal-Kumitat dwar is-suġġett, adottat l-Opinjoni tagħha nhar il-21 ta’ Ġunju 2016.

Matul il-518-il sessjoni plenarja tiegħu li saret fit-13 u l-14 ta’ Lulju 2016 (seduta tat-13 ta’ Lulju 2016), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta din l-Opinjoni b’118-il vot favur, 2 voti kontra u 6 astensjonijiet.

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

| 1.1. | Il-KESE jirrikonoxxi li s-sistema komuni ta’ kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna għandha tkun ibbażata fuq il-kompetenzi meħtieġa minflok fuq rekwiżiti tal-esperjenza li kienu jintalbu tradizzjonalment. Huwa jaqbel ukoll mal-aspettattiva li r-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali madwar l-Unjoni ser ikun ta’ benefiċċju għall-iżvilupp ta-navigazzjoni interna. |
| --- | --- |

1.1.

Il-KESE jirrikonoxxi li s-sistema komuni ta’ kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna għandha tkun ibbażata fuq il-kompetenzi meħtieġa minflok fuq rekwiżiti tal-esperjenza li kienu jintalbu tradizzjonalment. Huwa jaqbel ukoll mal-aspettattiva li r-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali madwar l-Unjoni ser ikun ta’ benefiċċju għall-iżvilupp ta-navigazzjoni interna.

| 1.2. | Il-mobilità interna tal-forza tax-xogħol tal-UE hija kwistjoni importanti biex jiġi indirizzat in-nuqqas strutturali ta’ ħaddiema kkwalifikati. Valutazzjoni obbligatorja ta’ kompetenzi għall-membri kollha tal-ekwipaġġ li jaħdmu fuq il-gverta ser ittejjeb l-immaġni u l-attrazzjoni tal-professjoni. |
| --- | --- |

1.2.

Il-mobilità interna tal-forza tax-xogħol tal-UE hija kwistjoni importanti biex jiġi indirizzat in-nuqqas strutturali ta’ ħaddiema kkwalifikati. Valutazzjoni obbligatorja ta’ kompetenzi għall-membri kollha tal-ekwipaġġ li jaħdmu fuq il-gverta ser ittejjeb l-immaġni u l-attrazzjoni tal-professjoni.

| 1.3. | Iż-żamma tal-istandards tas-sikurezza eżistenti għall-passaġġi fuq l-ilma internazzjonali importanti għandha titqies bħala l-minimu sabiex il-politika proposta tiġi introdotta b’mod korrett. |
| --- | --- |

1.3.

Iż-żamma tal-istandards tas-sikurezza eżistenti għall-passaġġi fuq l-ilma internazzjonali importanti għandha titqies bħala l-minimu sabiex il-politika proposta tiġi introdotta b’mod korrett.

| 1.4. | It-titjib tal-infurzar tar-regolamenti mill-awtoritajiet responsabbli, minn naħa, ser jikkostitwixxi deterrent għall-prattiki soċjali żleali u min-naħa l-oħra ser isaħħaħ il-kompetittività u l-kompetizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

1.4.

It-titjib tal-infurzar tar-regolamenti mill-awtoritajiet responsabbli, minn naħa, ser jikkostitwixxi deterrent għall-prattiki soċjali żleali u min-naħa l-oħra ser isaħħaħ il-kompetittività u l-kompetizzjoni ġusta.

| 1.5. | Għall-KESE, kooperazzjoni mill-qrib, kontinwa u wiesgħa bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kummissjonijiet tax-Xmajjar Ewropej, speċjalment il-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu (CCNR), tibqa’ indispensabbli għat-tmexxija tajba tan-netwerk Ewropea tan-navigazzjoni interna. |
| --- | --- |

1.5.

Għall-KESE, kooperazzjoni mill-qrib, kontinwa u wiesgħa bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kummissjonijiet tax-Xmajjar Ewropej, speċjalment il-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu (CCNR), tibqa’ indispensabbli għat-tmexxija tajba tan-netwerk Ewropea tan-navigazzjoni interna.

| 1.6. | Il-KESE jaqbel, minħabba l-parteċipazzjoni ta’ ċerti kummissjonijiet tax-xmajjar, li apparti r-rekwiżiti komuni ta’ kompetenza, li għandhom jiġu żviluppati mill-Kumitat Ewropew għat-tfassil ta’ standards fin-navigazzjoni interna (CESNI), hemm bżonn ta’ oġġettivi komuni sabiex jiġu identifikati passaġġi tal-ilma jew meded ta’ passaġġi tal-ilma b’riskji speċifiċi, li għalihom l-Istati Membri jistgħu jimponu rekwiżiti addizzjonali apparti l-kwalifiki professjonali komuni. |
| --- | --- |

1.6.

Il-KESE jaqbel, minħabba l-parteċipazzjoni ta’ ċerti kummissjonijiet tax-xmajjar, li apparti r-rekwiżiti komuni ta’ kompetenza, li għandhom jiġu żviluppati mill-Kumitat Ewropew għat-tfassil ta’ standards fin-navigazzjoni interna (CESNI), hemm bżonn ta’ oġġettivi komuni sabiex jiġu identifikati passaġġi tal-ilma jew meded ta’ passaġġi tal-ilma b’riskji speċifiċi, li għalihom l-Istati Membri jistgħu jimponu rekwiżiti addizzjonali apparti l-kwalifiki professjonali komuni.

| 1.7. | Il-prinċipji u l-għanijiet tal-politika magħżula, li huma l-bażi tal-proposta, jeħtieġu b’mod urġenti li jiġu kkomunikati b’mod aktar ċar. |
| --- | --- |

1.7.

Il-prinċipji u l-għanijiet tal-politika magħżula, li huma l-bażi tal-proposta, jeħtieġu b’mod urġenti li jiġu kkomunikati b’mod aktar ċar.

2.   Introduzzjoni

| 2.1. | Industriji kompetittivi jiddependu fuq l-abbiltà li jiġu ttrasportati volumi kbar ta’ merkanzija b’mod kosteffiċjenti. Bastimenti tan-navigazzjoni interna għandhom kapaċità tat-tagħbija li hija ekwivalenti għal mijiet ta’ trakkijiet: konvoj wieħed ta’ erba’ braken imbuttati (= 7 000 tunnellata netti) huwa 280 trakk b’25 tunnellata netti kull wieħed. Dan jista’ jgħin sabiex jiġu ffrankati l-ispejjeż tat-trasport u jiġi protett l-ambjent. |
| --- | --- |

2.1.

Industriji kompetittivi jiddependu fuq l-abbiltà li jiġu ttrasportati volumi kbar ta’ merkanzija b’mod kosteffiċjenti. Bastimenti tan-navigazzjoni interna għandhom kapaċità tat-tagħbija li hija ekwivalenti għal mijiet ta’ trakkijiet: konvoj wieħed ta’ erba’ braken imbuttati (= 7 000 tunnellata netti) huwa 280 trakk b’25 tunnellata netti kull wieħed. Dan jista’ jgħin sabiex jiġu ffrankati l-ispejjeż tat-trasport u jiġi protett l-ambjent.

| 2.2. | Il-kanal Main-Danubju, ir-Renu u d-Danubju jgħaqqdu direttament 13-il Stat Membru mill-Baħar tat-Tramuntana sal-Baħar l-Iswed għal tul ta’ 3 500 km. Kull sena, dawn il-passaġġi fuq l-ilma jittrasportaw madwar 500 miljun tunellata ta’ merkanzija, bit-traffiku fuq ir-Renu waħdu jammonta għal 67 % tal-volum tat-trasport. Aktar minn 75 % tan-navigazzjoni interna fl-UE huwa trasport transkonfinali. Fil-Ġermanja, il-Belġju u n-Netherlands, is-sehem modali kondiviż tan-navigazzjoni interna huwa ta’ 12.,5 %, 25 % u 38,7 % rispettivament u fuq il-kuritur tar-Renu, iż-żoni ċentrali industrijali tal-Ewropa, huwa saħansitra ogħla minn 50 %. |
| --- | --- |

2.2.

Il-kanal Main-Danubju, ir-Renu u d-Danubju jgħaqqdu direttament 13-il Stat Membru mill-Baħar tat-Tramuntana sal-Baħar l-Iswed għal tul ta’ 3 500 km. Kull sena, dawn il-passaġġi fuq l-ilma jittrasportaw madwar 500 miljun tunellata ta’ merkanzija, bit-traffiku fuq ir-Renu waħdu jammonta għal 67 % tal-volum tat-trasport. Aktar minn 75 % tan-navigazzjoni interna fl-UE huwa trasport transkonfinali. Fil-Ġermanja, il-Belġju u n-Netherlands, is-sehem modali kondiviż tan-navigazzjoni interna huwa ta’ 12.,5 %, 25 % u 38,7 % rispettivament u fuq il-kuritur tar-Renu, iż-żoni ċentrali industrijali tal-Ewropa, huwa saħansitra ogħla minn 50 %.

| 2.3. | B’tagħbija ta’ 150 biljun tunnellata kilometri kull sena, in-navigazzjoni interna taqdi rwol importanti fil-funzjonament tal-ktajjen loġistiċi multimodali tal-UE. Skont studji reċenti, il-valur miżjud ta’ EUR 2,2 biljuni fis-settur tan-navigazzjoni interna jwassal għal valur miżjud ekonomiku dirett u indirett ta’ EUR 13,2-il biljun, jiġifieri multiplikatur ta’ 6,0. |
| --- | --- |

2.3.

B’tagħbija ta’ 150 biljun tunnellata kilometri kull sena, in-navigazzjoni interna taqdi rwol importanti fil-funzjonament tal-ktajjen loġistiċi multimodali tal-UE. Skont studji reċenti, il-valur miżjud ta’ EUR 2,2 biljuni fis-settur tan-navigazzjoni interna jwassal għal valur miżjud ekonomiku dirett u indirett ta’ EUR 13,2-il biljun, jiġifieri multiplikatur ta’ 6,0.

| 2.4. | Xi ċifri ewlenin dwar is-suq tax-xogħol fin-navigazzjoni interna fl-UE:






  — | 41 500 ħaddiem: madwar 14 650 kaptan tal-bastimenti u 26 850 ħaddiem operazzjonali. |
| --- | --- | --- |

2.4.

Xi ċifri ewlenin dwar is-suq tax-xogħol fin-navigazzjoni interna fl-UE:

—

41 500 ħaddiem: madwar 14 650 kaptan tal-bastimenti u 26 850 ħaddiem operazzjonali.

| — | In-Netherlands, il-Ġermanja, Franza, il-Lussemburgu, l-Italja, il-Belġju, ir-Rumanija u l-Bulgarija jirrappreżentaw 80 % tat-total tal-forza tax-xogħol fin-navigazzjoni interna. |
| --- | --- |

—

In-Netherlands, il-Ġermanja, Franza, il-Lussemburgu, l-Italja, il-Belġju, ir-Rumanija u l-Bulgarija jirrappreżentaw 80 % tat-total tal-forza tax-xogħol fin-navigazzjoni interna.

| — | Il-biċċa l-kbira tal-ħaddiema huma attivi fuq il-kuritur tar-Renu. |
| --- | --- |

—

Il-biċċa l-kbira tal-ħaddiema huma attivi fuq il-kuritur tar-Renu.

| — | Sehem tal-ħaddiema mhux nazzjonali: 27 % fin-Netherlands, 23 % fil-Ġermanja, 14 % fil-Belġju. |
| --- | --- |

—

Sehem tal-ħaddiema mhux nazzjonali: 27 % fin-Netherlands, 23 % fil-Ġermanja, 14 % fil-Belġju.

| — | 9 482 kumpanija tan-navigazzjoni interna, li minnhom 45 % huma Netherlandiżi |
| --- | --- |

—

9 482 kumpanija tan-navigazzjoni interna, li minnhom 45 % huma Netherlandiżi

| 2.5. | Il-KESE diġà pprovda lill-Parlament, lill-Kunsill u lill-Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea b’opinjonijiet dwar din l-industrija, inklużi dwar il-politika soċjali fi ħdan sistema pan-Ewropea sabiex tiġi rregolata n-navigazzjoni interna fl-2005 (1), Programm ta’ Azzjoni Ewropew Integrat għan-navigazzjoni interna, imsejjaħ “Naiades” fl-2006 (2) u l-Pakkett Naiades II fl-2014 (3). |
| --- | --- |

2.5.

Il-KESE diġà pprovda lill-Parlament, lill-Kunsill u lill-Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea b’opinjonijiet dwar din l-industrija, inklużi dwar il-politika soċjali fi ħdan sistema pan-Ewropea sabiex tiġi rregolata n-navigazzjoni interna fl-2005 (1), Programm ta’ Azzjoni Ewropew Integrat għan-navigazzjoni interna, imsejjaħ “Naiades” fl-2006 (2) u l-Pakkett Naiades II fl-2014 (3).

| 2.6. | Hawnhekk għall-ewwel darba, il-Kumitat “appella biex titfassal politika soċjali Komunitarja għan-navigazzjoni interna” li “fil-qafas tad-djalogu soċjali saret ħidma ... u din wasslet għat-tfassil ta’ regoli speċifiċi fil-qasam tal-ħin tax-xogħol fin-navigazzjoni interna” li sussegwentement wasslu, fl-2014, biex il-Kumitat jappella li jiġu żviluppati “aktar inizjattivi”. L-armonizzazzjoni proposta ta’ profili professjonali, abbażi tad-djalogu soċjali, u l-allinjament fil-livell Ewropew tal-kwalifiki professjonali ser jaqdu rwol prominenti, li ser jiġi żviluppat mill-Kummissjoni f’kooperazzjoni mill-qrib mal-kummissjonijiet tax-xmajjar, bħall-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu. |
| --- | --- |

2.6.

Hawnhekk għall-ewwel darba, il-Kumitat “appella biex titfassal politika soċjali Komunitarja għan-navigazzjoni interna” li “fil-qafas tad-djalogu soċjali saret ħidma ... u din wasslet għat-tfassil ta’ regoli speċifiċi fil-qasam tal-ħin tax-xogħol fin-navigazzjoni interna” li sussegwentement wasslu, fl-2014, biex il-Kumitat jappella li jiġu żviluppati “aktar inizjattivi”. L-armonizzazzjoni proposta ta’ profili professjonali, abbażi tad-djalogu soċjali, u l-allinjament fil-livell Ewropew tal-kwalifiki professjonali ser jaqdu rwol prominenti, li ser jiġi żviluppat mill-Kummissjoni f’kooperazzjoni mill-qrib mal-kummissjonijiet tax-xmajjar, bħall-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu.

| 2.7. | Sadanittant, il-Kummissjoni Ewropea u s-CCNR intensifikaw il-kooperazzjoni tagħhom, u kisbu xi riżultati importanti, bħal pereżempju l-identifikazzjoni konġunta tal-kompetenzi meħtieġa (tabelli ta’ kompetenzi PLATINA) u, bis-saħħa tar-rieda komuni tagħhom li jtejbu r-regolamentazzjoni tas-settur tan-navigazzjoni interna, f’Ġunju 2015 inħoloq il-Kumitat Ewropew għat-tfassil ta’ standards fin-navigazzjoni interna (magħrufa bħala CESNI). Dan il-Kumitat malajr beda bil-ħidma tiegħu u fl-2015 abbozza standards għal ħtiġijiet tekniċi għall-bastimenti tal-passaġġi fuq l-ilma interni. Ġie deċiż li jiġi stabbilit grupp ta’ ħidma CESNI dwar il-kwalifiki professjonali. CESNI huwa mistenni li jaqdi rwol importanti anke fil-qasam tal-kwalifiki professjonali billi jfassal l-istandards imsemmija fil-proposta. |
| --- | --- |

2.7.

Sadanittant, il-Kummissjoni Ewropea u s-CCNR intensifikaw il-kooperazzjoni tagħhom, u kisbu xi riżultati importanti, bħal pereżempju l-identifikazzjoni konġunta tal-kompetenzi meħtieġa (tabelli ta’ kompetenzi PLATINA) u, bis-saħħa tar-rieda komuni tagħhom li jtejbu r-regolamentazzjoni tas-settur tan-navigazzjoni interna, f’Ġunju 2015 inħoloq il-Kumitat Ewropew għat-tfassil ta’ standards fin-navigazzjoni interna (magħrufa bħala CESNI). Dan il-Kumitat malajr beda bil-ħidma tiegħu u fl-2015 abbozza standards għal ħtiġijiet tekniċi għall-bastimenti tal-passaġġi fuq l-ilma interni. Ġie deċiż li jiġi stabbilit grupp ta’ ħidma CESNI dwar il-kwalifiki professjonali. CESNI huwa mistenni li jaqdi rwol importanti anke fil-qasam tal-kwalifiki professjonali billi jfassal l-istandards imsemmija fil-proposta.

| 2.8. | Din il-proposta tal-Kummissjoni hija r-riżultat ta’ diversi konsultazzjonijiet estensivi u fit-tul ma’ bosta organizzazzjonijiet involuti u mal-imsieħba soċjali (pereżempju, il-kummissjonijiet tax-xmajjar internazzjonali: il-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu, il-Kummissjoni tad-Danubju, il-Kummissjoni Sava; il-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti; amministrazzjonijiet nazzjonali inkarigati mit-tfassil tal-politika dwar l-IWT u mill-attivitajiet leġislattivi u amministrattivi; l-organizzazzjonijiet professjonali: l-Unjoni tan-Navigazzjoni Interna u l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Kaptani; trejdjunjins: il-Federazzjoni Ewropea tal-Ħaddiema tat-Trasport – taqsima tal-IWT; PLATINA, il-pjattaforma għall-implimentazzjoni ta’ NAIADES; l-istituzzjonijiet tat-taħriġ u l-edukazzjoni dwar l-IWT fl-Ewropa EDINNA; AQUAPOL u l-Federazzjoni Ewropea tal-Portijiet Interni. L-imsieħba soċjali Ewropej tan-navigazzjoni Interna jinkludu l-Unjoni tan-Navigazzjoni Interna, l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Kaptani u l-Federazzjoni Ewropea tal-Ħaddiema tat-Trasport). |
| --- | --- |

2.8.

Din il-proposta tal-Kummissjoni hija r-riżultat ta’ diversi konsultazzjonijiet estensivi u fit-tul ma’ bosta organizzazzjonijiet involuti u mal-imsieħba soċjali (pereżempju, il-kummissjonijiet tax-xmajjar internazzjonali: il-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu, il-Kummissjoni tad-Danubju, il-Kummissjoni Sava; il-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti; amministrazzjonijiet nazzjonali inkarigati mit-tfassil tal-politika dwar l-IWT u mill-attivitajiet leġislattivi u amministrattivi; l-organizzazzjonijiet professjonali: l-Unjoni tan-Navigazzjoni Interna u l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Kaptani; trejdjunjins: il-Federazzjoni Ewropea tal-Ħaddiema tat-Trasport – taqsima tal-IWT; PLATINA, il-pjattaforma għall-implimentazzjoni ta’ NAIADES; l-istituzzjonijiet tat-taħriġ u l-edukazzjoni dwar l-IWT fl-Ewropa EDINNA; AQUAPOL u l-Federazzjoni Ewropea tal-Portijiet Interni. L-imsieħba soċjali Ewropej tan-navigazzjoni Interna jinkludu l-Unjoni tan-Navigazzjoni Interna, l-Organizzazzjoni Ewropea tal-Kaptani u l-Federazzjoni Ewropea tal-Ħaddiema tat-Trasport).

3.   Sommarju tal-proposta tal-Kummissjoni

| 3.1. | In-navigazzjoni interna hija mezz ta’ trasport li jiffranka l-ispejjeż u effiċjenti fl-enerġija li jista’ jintuża b’mod aktar effiċjenti biex jappoġġja l-effiċjenza enerġetika, it-tkabbir u l-għanijiet tal-iżvilupp industrijali tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, il-kontribut tiegħu huwa mfixkel minn diffikultajiet f’termini ta’ mobilità tal-forza tax-xogħol, postijiet vakanti u nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet persistenti. Ir-rekwiżiti minimi li jvarjaw għal kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna madwar l-Istati Membri ma jipprovdux assigurazzjoni suffiċjenti għal pajjiżi individwali fir-rigward tar-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali tal-ekwipaġġ minn Stati Membri oħra, b’mod partikolari hekk kif din taffettwa wkoll is-sikurezza tan-navigazzjoni. |
| --- | --- |

3.1.

In-navigazzjoni interna hija mezz ta’ trasport li jiffranka l-ispejjeż u effiċjenti fl-enerġija li jista’ jintuża b’mod aktar effiċjenti biex jappoġġja l-effiċjenza enerġetika, it-tkabbir u l-għanijiet tal-iżvilupp industrijali tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, il-kontribut tiegħu huwa mfixkel minn diffikultajiet f’termini ta’ mobilità tal-forza tax-xogħol, postijiet vakanti u nuqqas ta’ tlaqqigħ tal-ħiliet persistenti. Ir-rekwiżiti minimi li jvarjaw għal kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna madwar l-Istati Membri ma jipprovdux assigurazzjoni suffiċjenti għal pajjiżi individwali fir-rigward tar-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali tal-ekwipaġġ minn Stati Membri oħra, b’mod partikolari hekk kif din taffettwa wkoll is-sikurezza tan-navigazzjoni.

| 3.2. | L-objettiv tad-Direttiva huwa li tiffaċilita l-mobilità tal-forza tax-xogħol fis-settur tan-navigazzjoni interna billi tiżgura li l-kwalifiki tal-ħaddiema tas-sengħa jiġu rikonoxxuti madwar l-Unjoni. L-inizjattiva tibni fuq aktar minn 19-il sena ta’ esperjenza bid-Direttiva 96/50/KE għall-akkwist taċ-ċertifikati nazzjonali tas-sidien tad-dgħajjes u d-Direttiva 91/672/KEE dwar ir-rikonoxximent reċiproku taċ-ċertifikati tal-boatmasters nazzjonali għall-boatmasters li joperaw fil-passaġġi fuq l-ilma interni tal-UE għajr ix-xmara Renu. |
| --- | --- |

3.2.

L-objettiv tad-Direttiva huwa li tiffaċilita l-mobilità tal-forza tax-xogħol fis-settur tan-navigazzjoni interna billi tiżgura li l-kwalifiki tal-ħaddiema tas-sengħa jiġu rikonoxxuti madwar l-Unjoni. L-inizjattiva tibni fuq aktar minn 19-il sena ta’ esperjenza bid-Direttiva 96/50/KE għall-akkwist taċ-ċertifikati nazzjonali tas-sidien tad-dgħajjes u d-Direttiva 91/672/KEE dwar ir-rikonoxximent reċiproku taċ-ċertifikati tal-boatmasters nazzjonali għall-boatmasters li joperaw fil-passaġġi fuq l-ilma interni tal-UE għajr ix-xmara Renu.

| 3.3. | Il-proposta testendi r-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali sabiex jiġu koperti l-membri tal-ekwipaġġ kollha abbord u hija bbażata fuq il-kompetenzi meħtieġa. Din tipprovdi għal rikonoxximent fost in-netwerk Ewropew tan-navigazzjoni interna abbażi ta’:






  — | standards komuni dwar iċ-ċertifikati tal-boatmasters u tal-membri l-oħra tal-ekwipaġġ, |
| --- | --- | --- |

3.3.

Il-proposta testendi r-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali sabiex jiġu koperti l-membri tal-ekwipaġġ kollha abbord u hija bbażata fuq il-kompetenzi meħtieġa. Din tipprovdi għal rikonoxximent fost in-netwerk Ewropew tan-navigazzjoni interna abbażi ta’:

—

standards komuni dwar iċ-ċertifikati tal-boatmasters u tal-membri l-oħra tal-ekwipaġġ,

| — | kriterji u proċeduri komuni sabiex jiġu stabbiliti il-kompetenzi meħtieġa, |
| --- | --- |

—

kriterji u proċeduri komuni sabiex jiġu stabbiliti il-kompetenzi meħtieġa,

| — | l-istabbiliment ta’ kriterji li jiżguraw li t-tagħrif meħtieġ dwar rotot speċifiċi huwa ġustifikat mil-livell ta’ sikurezza maħsub. |
| --- | --- |

—

l-istabbiliment ta’ kriterji li jiżguraw li t-tagħrif meħtieġ dwar rotot speċifiċi huwa ġustifikat mil-livell ta’ sikurezza maħsub.

Skont il-Kummissjoni, mhux biss il-ħaddiema ser jibbenefikaw minn titjib fil-mobilità tax-xogħol u opportunitajiet ġodda ta’ karriera, iżda fuq kollox is-settur kollu kemm hu ser jibbenefika għax isir aktar attraenti kemm għall-intrapriżi kif ukoll għall-ħaddiema.

4.   Kummenti ġenerali

| 4.1. | Il-KESE jirrikonoxxi li s-sistema komuni ta’ kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna għandha tkun ibbażata fuq il-kompetenzi meħtieġa minflok fuq rekwiżiti tal-esperjenza li kienu jintalbu tradizzjonalment. Huwa jaqbel ukoll mal-aspettattiva li r-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali madwar l-Unjoni ser ikun ta’ benefiċċju għall-iżvilupp ta-navigazzjoni interna. |
| --- | --- |

4.1.

Il-KESE jirrikonoxxi li s-sistema komuni ta’ kwalifiki professjonali fin-navigazzjoni interna għandha tkun ibbażata fuq il-kompetenzi meħtieġa minflok fuq rekwiżiti tal-esperjenza li kienu jintalbu tradizzjonalment. Huwa jaqbel ukoll mal-aspettattiva li r-rikonoxximent ta’ kwalifiki professjonali madwar l-Unjoni ser ikun ta’ benefiċċju għall-iżvilupp ta-navigazzjoni interna.

| 4.2. | Il-Kumitat jagħti importanza kbira lill-kooperazzjoni kontinwa u estiża bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kummissjonijiet tax-Xmajjar, b’mod partikolari l-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu (CCNR). B’mod partikolari, l-isforzi konġunti tas-CCNR u l-Kummissjoni sabiex jarmonizzaw u jimmodernizzaw ir-regolamenti huma importanti sabiex tiġi żviluppata politika konsistenti fir-rigward tan-netwerk tal-UE tal-passaġġi fuq l-ilma interni. Il-KESE jisħaq fuq l-importanza li jiġu stabbiliti u jinżammu kundizzjonijiet ugwali fi ħdan is-settur tan-navigazzjoni interna u jenfasizza li r-regolamenti modernizzati jridu jimxu id f’id mal-infurzar modernizzat. |
| --- | --- |

4.2.

Il-Kumitat jagħti importanza kbira lill-kooperazzjoni kontinwa u estiża bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Kummissjonijiet tax-Xmajjar, b’mod partikolari l-Kummissjoni Ċentrali għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu (CCNR). B’mod partikolari, l-isforzi konġunti tas-CCNR u l-Kummissjoni sabiex jarmonizzaw u jimmodernizzaw ir-regolamenti huma importanti sabiex tiġi żviluppata politika konsistenti fir-rigward tan-netwerk tal-UE tal-passaġġi fuq l-ilma interni. Il-KESE jisħaq fuq l-importanza li jiġu stabbiliti u jinżammu kundizzjonijiet ugwali fi ħdan is-settur tan-navigazzjoni interna u jenfasizza li r-regolamenti modernizzati jridu jimxu id f’id mal-infurzar modernizzat.

| 4.3. | Bħala parti mill-pakkett NAIADES II, il-proposta timmira li tintroduċi sistema komuni ta’ standards minimi bbażati fuq il-kompetenza li huma importanti ħafna sabiex jiddeterminaw il-livell ta’ sikurezza fil-passaġġi fuq l-ilma interni fl-Unjoni Ewropea. Il-KESE huwa tal-fehma li din is-sistema m’għandhiex tolqot l-aħjar prattiki rigward il-kategoriji kollha ta’ passaġġi fuq l-ilma interni. |
| --- | --- |

4.3.

Bħala parti mill-pakkett NAIADES II, il-proposta timmira li tintroduċi sistema komuni ta’ standards minimi bbażati fuq il-kompetenza li huma importanti ħafna sabiex jiddeterminaw il-livell ta’ sikurezza fil-passaġġi fuq l-ilma interni fl-Unjoni Ewropea. Il-KESE huwa tal-fehma li din is-sistema m’għandhiex tolqot l-aħjar prattiki rigward il-kategoriji kollha ta’ passaġġi fuq l-ilma interni.

| 4.3.1. | Għaldaqstant, il-proposta tipprevedi li l-Istati Membri jistgħu joħolqu eċċezzjonijiet jew jistabbilixxu rekwiżiti addizzjonali għal ċerti passaġġi tal-ilma interni, jew meded ta’ passaġġi tal-ilma interni. Dawn il-miżuri għandhom, ovvjament, ikunu effettivi u proporzjonati, b’tali mod li l-għadd tagħhom huwa limitat għal dak strettament neċessarju. B’mod ġenerali mhuwa previst l-ebda tnaqqis ta’ standards eżistenti. Madankollu l-istandards ta’ sikurezza fuq id-diversi passaġġi fuq l-ilma interni jistgħu jvarjaw. |
| --- | --- |

4.3.1.

Għaldaqstant, il-proposta tipprevedi li l-Istati Membri jistgħu joħolqu eċċezzjonijiet jew jistabbilixxu rekwiżiti addizzjonali għal ċerti passaġġi tal-ilma interni, jew meded ta’ passaġġi tal-ilma interni. Dawn il-miżuri għandhom, ovvjament, ikunu effettivi u proporzjonati, b’tali mod li l-għadd tagħhom huwa limitat għal dak strettament neċessarju. B’mod ġenerali mhuwa previst l-ebda tnaqqis ta’ standards eżistenti. Madankollu l-istandards ta’ sikurezza fuq id-diversi passaġġi fuq l-ilma interni jistgħu jvarjaw.

| 4.4. | Fir-rigward tax-xmajjar internazzjonali, it-transnazzjonalizzazzjoni tan-navigazzjoni interna wasslet għall-istabbiliment ta’ kummissjonijiet tax-xmajjar sabiex jiġi żgurat reġim uniku għall-użu kummerċjali. Pereżempju, ir-reġim tar-Renu jmur lura għal aktar minn 200 sena. Sussegwentement twaqqfu wkoll kummissjonijiet għax-xmajjar tad-Danubju, il-Mosel u s-Sava. |
| --- | --- |

4.4.

Fir-rigward tax-xmajjar internazzjonali, it-transnazzjonalizzazzjoni tan-navigazzjoni interna wasslet għall-istabbiliment ta’ kummissjonijiet tax-xmajjar sabiex jiġi żgurat reġim uniku għall-użu kummerċjali. Pereżempju, ir-reġim tar-Renu jmur lura għal aktar minn 200 sena. Sussegwentement twaqqfu wkoll kummissjonijiet għax-xmajjar tad-Danubju, il-Mosel u s-Sava.

| 4.4.1. | Ir-reġim tar-Renu mhux biss huwa distint minħabba l-istorja twila tiegħu, iżda fuq kollox minħabba l-qafas legali komprensiv tiegħu, b’mod partikolari l-qafas legali internazzjonali tiegħu. |
| --- | --- |

4.4.1.

Ir-reġim tar-Renu mhux biss huwa distint minħabba l-istorja twila tiegħu, iżda fuq kollox minħabba l-qafas legali komprensiv tiegħu, b’mod partikolari l-qafas legali internazzjonali tiegħu.

| 4.4.2. | Il-Kumitat iqis indispensabbli kuntest istituzzjonali estiż u fondat kif suppost sabiex jiġi żgurat li l-leġislazzjoni għan-navigazzjoni fuq in-netwerk tan-navigazzjoni interna tal-Ewropa tkun koerenti u konsistenti. Mil-lat istituzzjonali kif ukoll mil-lat ekonomiku u soċjali, kooperazzjoni mill-qrib kontinwa u estiża bejn il-Kummissjoni Ewropea u s-CCNR tibqa’ rakkomandabbli ħafna. |
| --- | --- |

4.4.2.

Il-Kumitat iqis indispensabbli kuntest istituzzjonali estiż u fondat kif suppost sabiex jiġi żgurat li l-leġislazzjoni għan-navigazzjoni fuq in-netwerk tan-navigazzjoni interna tal-Ewropa tkun koerenti u konsistenti. Mil-lat istituzzjonali kif ukoll mil-lat ekonomiku u soċjali, kooperazzjoni mill-qrib kontinwa u estiża bejn il-Kummissjoni Ewropea u s-CCNR tibqa’ rakkomandabbli ħafna.

| 4.5. | Il-KESE jaqbel, minħabba l-parteċipazzjoni ta’ ċerti kummissjonijiet tax-xmajjar, li apparti r-rekwiżiti komuni ta’ kompetenza, li għandhom jiġu żviluppati mill-Kumitat Ewropew għat-tfassil ta’ standards fin-navigazzjoni interna (CESNI), hemm bżonn ta’ oġġettivi komuni sabiex jiġu identifikati passaġġi tal-ilma jew meded ta’ passaġġi tal-ilma b’riskji speċifiċi, li għalihom l-Istati Membri jistgħu jimponu rekwiżiti addizzjonali apparti l-kwalifiki professjonali komuni. |
| --- | --- |

4.5.

Il-KESE jaqbel, minħabba l-parteċipazzjoni ta’ ċerti kummissjonijiet tax-xmajjar, li apparti r-rekwiżiti komuni ta’ kompetenza, li għandhom jiġu żviluppati mill-Kumitat Ewropew għat-tfassil ta’ standards fin-navigazzjoni interna (CESNI), hemm bżonn ta’ oġġettivi komuni sabiex jiġu identifikati passaġġi tal-ilma jew meded ta’ passaġġi tal-ilma b’riskji speċifiċi, li għalihom l-Istati Membri jistgħu jimponu rekwiżiti addizzjonali apparti l-kwalifiki professjonali komuni.

| 4.6. | Mil-lat Ewropew, iż-żamma tal-istandards ta’ sikurezza eżistenti għall-passaġġi fuq l-ilma internazzjonali importanti għandha titqies bħala prerekwiżit ġenerali sabiex il-politika proposta tiġi introdotta b’mod korrett. Approċċ koordinat tal-baċiri tax-xmajjar sabiex tiġi indirizzata din il-kwistjoni żviluppa minn tradizzjoni internazzjonali li ilha teżisti u huwa ġeneralment aċċettat mill-partijiet interessati kollha rilevanti. |
| --- | --- |

4.6.

Mil-lat Ewropew, iż-żamma tal-istandards ta’ sikurezza eżistenti għall-passaġġi fuq l-ilma internazzjonali importanti għandha titqies bħala prerekwiżit ġenerali sabiex il-politika proposta tiġi introdotta b’mod korrett. Approċċ koordinat tal-baċiri tax-xmajjar sabiex tiġi indirizzata din il-kwistjoni żviluppa minn tradizzjoni internazzjonali li ilha teżisti u huwa ġeneralment aċċettat mill-partijiet interessati kollha rilevanti.

| 4.6.1. | F’dan ir-rigward għandha tingħata attenzjoni speċifika lix-xmara Renu. Dan il-passaġġ fuq l-ilma internazzjonali, li, flimkien mad-Danubju, huwa l-iktar wieħed li joffri sfida minn perspettiva nawtika, iġorr aktar minn 2/3 tat-traffiku Ewropew fuq in-navigazzjoni interna. Il-pajjiżi tax-xatt tiegħu diġà stabbilixxew livell għoli ta’ sikurezza bbażat fuq il-Konvenzjoni Riveduta għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu u ssorveljata mis-CCNR. |
| --- | --- |

4.6.1.

F’dan ir-rigward għandha tingħata attenzjoni speċifika lix-xmara Renu. Dan il-passaġġ fuq l-ilma internazzjonali, li, flimkien mad-Danubju, huwa l-iktar wieħed li joffri sfida minn perspettiva nawtika, iġorr aktar minn 2/3 tat-traffiku Ewropew fuq in-navigazzjoni interna. Il-pajjiżi tax-xatt tiegħu diġà stabbilixxew livell għoli ta’ sikurezza bbażat fuq il-Konvenzjoni Riveduta għan-Navigazzjoni fuq ir-Renu u ssorveljata mis-CCNR.

| 4.7. | Is-CCNR diġà stabbilixxiet mekkaniżmu multinazzjonali vinkolanti sabiex jiġu identifikati passaġġi fuq l-ilma b’riskji speċifiċi. Fil-fehma tal-KESE, il-koordinazzjoni tad-deċiżjonijiet nazzjonali u d-deċiżjonijiet mill-kummissjonijiet tax-xmajjar fil-livell tal-UE għalhekk tkun pass ‘il quddiem fir-rigward tal-mobilità tal-ħaddiema kwalifikati. |
| --- | --- |

4.7.

Is-CCNR diġà stabbilixxiet mekkaniżmu multinazzjonali vinkolanti sabiex jiġu identifikati passaġġi fuq l-ilma b’riskji speċifiċi. Fil-fehma tal-KESE, il-koordinazzjoni tad-deċiżjonijiet nazzjonali u d-deċiżjonijiet mill-kummissjonijiet tax-xmajjar fil-livell tal-UE għalhekk tkun pass ‘il quddiem fir-rigward tal-mobilità tal-ħaddiema kwalifikati.

| 4.7.1. | Huwa għalhekk xieraq li jiġu introdotti kriterji komuni sabiex jiġi identifikat riskju speċifiku. Il-KESE jirrikonoxxi li l-istabbiliment ta’ kriterji universali u oġġettivi sabiex jiġu definiti meded fejn iseħħu riskji speċifiċi jinkludi wkoll il-benefiċċju ta’ proċess trasparenti ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet b’ambitu estiż. |
| --- | --- |

4.7.1.

Huwa għalhekk xieraq li jiġu introdotti kriterji komuni sabiex jiġi identifikat riskju speċifiku. Il-KESE jirrikonoxxi li l-istabbiliment ta’ kriterji universali u oġġettivi sabiex jiġu definiti meded fejn iseħħu riskji speċifiċi jinkludi wkoll il-benefiċċju ta’ proċess trasparenti ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet b’ambitu estiż.

| 4.7.2. | Il-baċir tad-Danubju għadu ma joffrix mekkaniżmi multinazzjonali vinkolanti sabiex jiġu identifikati passaġġi fuq l-ilma b’riskji speċifiċi. Madankollu, il-KESE jqis azzjonijiet mill-Istati Membri, appoġġati mill-finanzjament tal-UE, biex itejbu u jiggarantixxu n-navigabilità tad-Danubju, bħala element kruċjali għall-iżvilupp tal-kurituri. |
| --- | --- |

4.7.2.

Il-baċir tad-Danubju għadu ma joffrix mekkaniżmi multinazzjonali vinkolanti sabiex jiġu identifikati passaġġi fuq l-ilma b’riskji speċifiċi. Madankollu, il-KESE jqis azzjonijiet mill-Istati Membri, appoġġati mill-finanzjament tal-UE, biex itejbu u jiggarantixxu n-navigabilità tad-Danubju, bħala element kruċjali għall-iżvilupp tal-kurituri.

| 4.7.3. | Proposta għal metodoloġija biex jiġu identifikati passaġġi tal-ilma jew meded b’riskji speċifiċi tista’ tkun:






  (1) | kriterji ġenerali għall-kompetenzi professjonali meħtieġa; |
| --- | --- | --- |

4.7.3.

Proposta għal metodoloġija biex jiġu identifikati passaġġi tal-ilma jew meded b’riskji speċifiċi tista’ tkun:

(1)

kriterji ġenerali għall-kompetenzi professjonali meħtieġa;

| (2) | xmajjar nazzjonali: pajjiżi li jinsabu max-xatt joħorġu l-proposta, is-CESNI jagħti l-parir, deċiżjoni tittieħed b’“att delegat” (Kummissjoni tal-UE); |
| --- | --- |

(2)

xmajjar nazzjonali: pajjiżi li jinsabu max-xatt joħorġu l-proposta, is-CESNI jagħti l-parir, deċiżjoni tittieħed b’“att delegat” (Kummissjoni tal-UE);

| (3) | xmajjar internazzonali: kummissjonijiet tax-xmajjar li għandhom qafas legali internazzjonali jsegwu l-kriterji ġenerali; pajjiżi li jinsabu max-xatt joħorġu l-proposta, fejn xieraq wara koordinazzjoni mal-kummissjonijet tax-xmajjar, is-CESNI jagħti l-parir, deċiżjoni tittieħed b’“att delegat” (Kummissjoni tal-UE). |
| --- | --- |

(3)

xmajjar internazzonali: kummissjonijiet tax-xmajjar li għandhom qafas legali internazzjonali jsegwu l-kriterji ġenerali; pajjiżi li jinsabu max-xatt joħorġu l-proposta, fejn xieraq wara koordinazzjoni mal-kummissjonijet tax-xmajjar, is-CESNI jagħti l-parir, deċiżjoni tittieħed b’“att delegat” (Kummissjoni tal-UE).

| 4.8. | L-għan tal-proposta huwa li titħeġġeġ il-mobbiltà tal-ħaddiema fl-akbar suq uniku tax-xogħol possibbli għan-navigazzjoni interna, li huwa aċċessibbli għal ħaddiema mill-Istati Membri kollha, sabiex jiġi indirizzat in-nuqqas strutturali ta’ ekwipaġġ kwalifikat. Il-KESE jtenni li din hija kwistjoni importanti li għandha tingħata attenzjoni. |
| --- | --- |

4.8.

L-għan tal-proposta huwa li titħeġġeġ il-mobbiltà tal-ħaddiema fl-akbar suq uniku tax-xogħol possibbli għan-navigazzjoni interna, li huwa aċċessibbli għal ħaddiema mill-Istati Membri kollha, sabiex jiġi indirizzat in-nuqqas strutturali ta’ ekwipaġġ kwalifikat. Il-KESE jtenni li din hija kwistjoni importanti li għandha tingħata attenzjoni.

| 4.8.1. | Valutazzjoni obbligatorja tal-kompetenzi għall-membri kollha tal-ekwipaġġ diġà fil-livell operattiv għandha ttejjeb l-immaġni u l-attrattività tal-professjoni, kemm għal apprendisti kif ukoll għal ħaddiema ġodda minn setturi oħra. |
| --- | --- |

4.8.1.

Valutazzjoni obbligatorja tal-kompetenzi għall-membri kollha tal-ekwipaġġ diġà fil-livell operattiv għandha ttejjeb l-immaġni u l-attrattività tal-professjoni, kemm għal apprendisti kif ukoll għal ħaddiema ġodda minn setturi oħra.

| 4.8.2. | Il-KESE jappoġġja l-għan tal-Kummissjoni li tagħmel is-settur aċċessibbli għall-ħaddiema li jkunu aktar orjentati lejn il-prattika. Opportunitajiet ġodda għal dawk li jibdlu l-karriera li diġà għandhom sfond marittimu jew tip ieħor ta’ sfond sabiex jiksbu kwalifiki b’mod rapidu huma wkoll milqugħa mill-KESE. |
| --- | --- |

4.8.2.

Il-KESE jappoġġja l-għan tal-Kummissjoni li tagħmel is-settur aċċessibbli għall-ħaddiema li jkunu aktar orjentati lejn il-prattika. Opportunitajiet ġodda għal dawk li jibdlu l-karriera li diġà għandhom sfond marittimu jew tip ieħor ta’ sfond sabiex jiksbu kwalifiki b’mod rapidu huma wkoll milqugħa mill-KESE.

| 4.9. | Il-KESE jirrikonoxxi li l-proposta hija bbażata fuq għażliet tal-politika li jsiru b’mod infurmat. Madankollu, mhuwiex faċli li jiġu identifikati dawk li jinsabu fil-proposta stess. Il-Kumitat għalhekk jirrakkomanda wkoll li dawn il-prinċipji u l-għanijiet tal-politika magħżula jiġu kkomunikati b’mod aktar espliċitu. |
| --- | --- |

4.9.

Il-KESE jirrikonoxxi li l-proposta hija bbażata fuq għażliet tal-politika li jsiru b’mod infurmat. Madankollu, mhuwiex faċli li jiġu identifikati dawk li jinsabu fil-proposta stess. Il-Kumitat għalhekk jirrakkomanda wkoll li dawn il-prinċipji u l-għanijiet tal-politika magħżula jiġu kkomunikati b’mod aktar espliċitu.

5.   Kummenti speċifiċi

| 5.1. | Tnaqqis kbir tad-dokumenti rilevanti, kif ukoll iż-żamma u l-aġġornament tagħhom elettronikament, jistgħu jtejbu l-effikaċja tal-infurzar u jnaqqsu l-piżijiet amministrattivi filwaqt li jippermettu li s-servizzi ta’ kontroll jiffunzjonaw b’mod aktar effiċjenti. B’riżultat ta’ dan fuq naħa jiġu skoraġġuti prattiki ta’ dumping soċjali u fuq in-naħa l-oħra ser jissaħħu l-kompetittività u l-kompetizzjoni ġusta. |
| --- | --- |

5.1.

Tnaqqis kbir tad-dokumenti rilevanti, kif ukoll iż-żamma u l-aġġornament tagħhom elettronikament, jistgħu jtejbu l-effikaċja tal-infurzar u jnaqqsu l-piżijiet amministrattivi filwaqt li jippermettu li s-servizzi ta’ kontroll jiffunzjonaw b’mod aktar effiċjenti. B’riżultat ta’ dan fuq naħa jiġu skoraġġuti prattiki ta’ dumping soċjali u fuq in-naħa l-oħra ser jissaħħu l-kompetittività u l-kompetizzjoni ġusta.

| 5.1.1. | Il-KESE jirrakkomanda bis-saħħa li l-imsieħba soċjali, il-kummissjonijiet tax-xmajjar internazzjonali u s-servizzi ta’ kontroll jinżammu involuti u impenjati f’dan ir-rigward. |
| --- | --- |

5.1.1.

Il-KESE jirrakkomanda bis-saħħa li l-imsieħba soċjali, il-kummissjonijiet tax-xmajjar internazzjonali u s-servizzi ta’ kontroll jinżammu involuti u impenjati f’dan ir-rigward.

| 5.2. | Eżamijiet prattiċi huma normalment eżegwiti abbord bastiment, iżda għandhom ikunu wkoll possibbli fuq simulatur, naturalment akkumpanjati mill-esperjenza prattika meħtieġa. Għalhekk is-CESNI għandha tiddetermina standard uniformi għall-karatteristiċi u l-funzjonalitajiet tekniċi ta’ simulaturi ta’ bastiment tan-navigazzjoni interna, flimkien ma’ standards sabiex jiġu approvati dawn l-għodod. |
| --- | --- |

5.2.

Eżamijiet prattiċi huma normalment eżegwiti abbord bastiment, iżda għandhom ikunu wkoll possibbli fuq simulatur, naturalment akkumpanjati mill-esperjenza prattika meħtieġa. Għalhekk is-CESNI għandha tiddetermina standard uniformi għall-karatteristiċi u l-funzjonalitajiet tekniċi ta’ simulaturi ta’ bastiment tan-navigazzjoni interna, flimkien ma’ standards sabiex jiġu approvati dawn l-għodod.

| 5.2.1. | Id-Direttiva proposta taċċetta wkoll programmi ta’ taħriġ approvati minflok eżamijiet amministrattivi. F’dan ir-rigward il-KESE jinnota li għandu jkun iggarantit li ma jkunx hemm kunflitt ta’ interessi bejn l-eżaminatur u l-għalliem jew min iħarreġ il-kandidat għal eżami. |
| --- | --- |

5.2.1.

Id-Direttiva proposta taċċetta wkoll programmi ta’ taħriġ approvati minflok eżamijiet amministrattivi. F’dan ir-rigward il-KESE jinnota li għandu jkun iggarantit li ma jkunx hemm kunflitt ta’ interessi bejn l-eżaminatur u l-għalliem jew min iħarreġ il-kandidat għal eżami.

| 5.2.2. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ir-rikonoxximent ta’ programmi ta’ taħriġ approvati, iżda għandu dubji serji dwar il-valur miżjud tagħhom mingħajr sistema tajba sabiex tiġi stabbilita u żgurata l-kwalità. |
| --- | --- |

5.2.2.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon ir-rikonoxximent ta’ programmi ta’ taħriġ approvati, iżda għandu dubji serji dwar il-valur miżjud tagħhom mingħajr sistema tajba sabiex tiġi stabbilita u żgurata l-kwalità.

| 5.2.3. | Minbarra dan, il-possibilità li toffri l-proposta li jsir test prattiku biex jintwera li nkisbu ħiliet meħtieġa permezz ta’ tagħlim mhux formali u informali, f’dan il-każ billi jkunu diġà jbaħħru, hija konformi mal-opinjoni tal-Kumitat (4). |
| --- | --- |

5.2.3.

Minbarra dan, il-possibilità li toffri l-proposta li jsir test prattiku biex jintwera li nkisbu ħiliet meħtieġa permezz ta’ tagħlim mhux formali u informali, f’dan il-każ billi jkunu diġà jbaħħru, hija konformi mal-opinjoni tal-Kumitat (4).

| 5.3. | Għandhom jiġu previsti standards addizzjonali għal tipi speċifiċi ta’ operazzjonijiet fejn diġà japplikaw standards internazzjonali ta’ sikurezza, pereżempju fil-qasam tat-trasport tal-passiġġieri. Il-KESE jinnota li dan jista’ japplika wkoll għall-esperti tal-LNG meħtieġa għall-bunkering tal-bastimenti tan-navigazzjoni interna. Madankollu, għandu jkun rikonoxxut li l-istandards marittimi mhumiex adegwati u xierqa għal bastimenti tan-navigazzjoni interna. |
| --- | --- |

5.3.

Għandhom jiġu previsti standards addizzjonali għal tipi speċifiċi ta’ operazzjonijiet fejn diġà japplikaw standards internazzjonali ta’ sikurezza, pereżempju fil-qasam tat-trasport tal-passiġġieri. Il-KESE jinnota li dan jista’ japplika wkoll għall-esperti tal-LNG meħtieġa għall-bunkering tal-bastimenti tan-navigazzjoni interna. Madankollu, għandu jkun rikonoxxut li l-istandards marittimi mhumiex adegwati u xierqa għal bastimenti tan-navigazzjoni interna.

| 5.4. | Skont l-istudju tal-valutazzjoni tal-impatt tal-Kummissjoni Ewropea, il-proporzjon ta’ dawk li jaħdmu għal rashom u ta’ impjegati fl-Ewropa huwa ta’ 27 % u 73 % rispettivament. Madankollu dawn iċ-ċifri huma inqas utli jekk ma jinqasmux fi trasport tal-merkanzija u trasport tal-passiġġieri, peress li 40 % tal-impjieg huwa marbut man-navigazzjoni tal-passiġġieri u SMEs li għandhom/joperaw bastiment wieħed jirrappreżentaw 80-90 % tas-suq fil-parti tal-Punent tal-UE, b’mod partikolari l-Belġju, in-Netherlands, Franza u l-Ġermanja. |
| --- | --- |

5.4.

Skont l-istudju tal-valutazzjoni tal-impatt tal-Kummissjoni Ewropea, il-proporzjon ta’ dawk li jaħdmu għal rashom u ta’ impjegati fl-Ewropa huwa ta’ 27 % u 73 % rispettivament. Madankollu dawn iċ-ċifri huma inqas utli jekk ma jinqasmux fi trasport tal-merkanzija u trasport tal-passiġġieri, peress li 40 % tal-impjieg huwa marbut man-navigazzjoni tal-passiġġieri u SMEs li għandhom/joperaw bastiment wieħed jirrappreżentaw 80-90 % tas-suq fil-parti tal-Punent tal-UE, b’mod partikolari l-Belġju, in-Netherlands, Franza u l-Ġermanja.

| 5.5. | Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-Istati Membri ser jevalwaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva, iżda jqis li l-kummissjonijiet tax-xmajjar iridu wkoll jiġu involuti f’dan il-kompitu. Il-KESE jqis li evalwazzjoni bħal din fuq skala nazzjonali, Ewropea u internazzjonali ser tipprovdi bażi tajba għall-possibbiltà ta’ analiżi mill-ġdid tad-Direttiva meta jkun xieraq. |
| --- | --- |

5.5.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-fatt li kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-Istati Membri ser jevalwaw l-implimentazzjoni tad-Direttiva, iżda jqis li l-kummissjonijiet tax-xmajjar iridu wkoll jiġu involuti f’dan il-kompitu. Il-KESE jqis li evalwazzjoni bħal din fuq skala nazzjonali, Ewropea u internazzjonali ser tipprovdi bażi tajba għall-possibbiltà ta’ analiżi mill-ġdid tad-Direttiva meta jkun xieraq.

Brussell, it-13 ta’ Lulju 2016.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS

---

(1)  ĠU C 24, 31.1.2006, p. 73.

1

(2)  ĠU C 318, 23.12.2006, p. 218 (mhux disponibbli bil-Malti).

2

(3)  ĠU C 177, 11.6.2014, p. 58.

3

(4)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 49.

4

---