# Dziennik Urzędowy C 175/2010

| | ISSN 1725-5228
  doi:10.3000/17255228.C_2010.175.pol |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 175 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 531 lipca 2010 |

ISSN 1725-5228

doi:10.3000/17255228.C_2010.175.pol

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 175

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 531 lipca 2010

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i Opinie |
| | OPINIE |
| | Komitet Regionów |
| | 83. sesja plenarna, 9–10 lutego 2010 r. |
| 2010/C 175/01 | Opinia Komitetu Regionów Uzgodnione i trwałe działania celem rozwiązania problemów europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i wzmocnienia jego związku z wymiarem terytorialnym | 1 |
| 2010/C 175/02 | Opinia Komitetu Regionów Szóste sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej | 4 |
| 2010/C 175/03 | Opinia Komitetu Regionów Wkład w zrównoważony rozwój: rola sprawiedliwego handlu i związanych z handlem pozarządowych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem | 10 |
| 2010/C 175/04 | Opinia Komitetu Regionów Jakość produktów rolnych | 15 |
| 2010/C 175/05 | Opinia Komitetu Regionów Pomoc dla rolników na obszarach nacechowanych specyficznymi naturalnymi utrudnieniami | 19 |
| 2010/C 175/06 | Opinia Komitetu Regionów Odnowiona europejska strategia Inwestowanie w młodzież | 22 |
| 2010/C 175/07 | Opinia Komitetu Regionów Zwalczanie analfabetyzmu funkcjonalnego – Opracowanie ambitnej europejskiej strategii przeciwdziałania wykluczeniu i wspierania rozwoju osobistego | 26 |
| 2010/C 175/08 | Opinia Komitetu Regionów Zielona księga Promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi | 31 |
| 2010/C 175/09 | Opinia Komitetu Regionów Internet przedmiotów oraz Ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego | 35 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i Opinie

OPINIE

Komitet Regionów

83. sesja plenarna, 9–10 lutego 2010 r.

2010/C 175/01

Opinia Komitetu Regionów Uzgodnione i trwałe działania celem rozwiązania problemów europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i wzmocnienia jego związku z wymiarem terytorialnym

1

2010/C 175/02

Opinia Komitetu Regionów Szóste sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej

4

2010/C 175/03

Opinia Komitetu Regionów Wkład w zrównoważony rozwój: rola sprawiedliwego handlu i związanych z handlem pozarządowych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem

10

2010/C 175/04

Opinia Komitetu Regionów Jakość produktów rolnych

15

2010/C 175/05

Opinia Komitetu Regionów Pomoc dla rolników na obszarach nacechowanych specyficznymi naturalnymi utrudnieniami

19

2010/C 175/06

Opinia Komitetu Regionów Odnowiona europejska strategia Inwestowanie w młodzież

22

2010/C 175/07

Opinia Komitetu Regionów Zwalczanie analfabetyzmu funkcjonalnego – Opracowanie ambitnej europejskiej strategii przeciwdziałania wykluczeniu i wspierania rozwoju osobistego

26

2010/C 175/08

Opinia Komitetu Regionów Zielona księga Promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi

31

2010/C 175/09

Opinia Komitetu Regionów Internet przedmiotów oraz Ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego

35

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Komitet Regionów |
| | 83. sesja plenarna, 9–10 lutego 2010 r. |
| 2010/C 175/10 | Opinia Komitetu Regionów Europejski Rok Wolontariatu (2011 r.) | 40 |

III   Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

83. sesja plenarna, 9–10 lutego 2010 r.

2010/C 175/10

Opinia Komitetu Regionów Europejski Rok Wolontariatu (2011 r.)

40

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i Opinie

OPINIE

Komitet Regionów

83. sesja plenarna, 9–10 lutego 2010 r.

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/1

---

83. SESJA PLENARNA, 9–10 LUTEGO 2010 R.

Opinia Komitetu Regionów „Uzgodnione i trwałe działania celem rozwiązania problemów europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i wzmocnienia jego związku z wymiarem terytorialnym”

(2010/C 175/01)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

1.   Przypomina, że przemysł motoryzacyjny ma strategiczne znaczenie dla Unii Europejskiej, ponieważ pośrednio i bezpośrednio jest w nim zatrudnionych około 12 mln pracowników. Dzięki producentom samochodów oraz licznym producentom wyposażenia przemysł ten jest obecny na całym obszarze UE.

2.   Stwierdza, że przemysł motoryzacyjny przeżywa poważny kryzys, który w najbliższych miesiącach może się jeszcze zaostrzyć i który będzie miał konsekwencje dla całej gospodarki europejskiej.

3.   Uważa, że w obliczu aktualnych wydarzeń politycznych i gospodarczych UE powinna ponownie przemyśleć swoje wsparcie dla sektorów gospodarki, mających kluczowe znaczenie dla zatrudnienia i potencjału stałego wzrostu.

4.   Apeluje o wprowadzenie nowego ładu w odniesieniu do całego przemysłu motoryzacyjnego.

5.   Uważa, że teraz ważne jest wspólne podjęcie przez zleceniodawców ze strony przemysłu oraz odpowiednie władze publiczne koniecznych wysiłków na rzecz osiągnięcia porozumienia.

Największe wyzwania

6.   Ocenia, że wygaśnięcie nadzwyczajnych środków wsparcia z europejskiego planu naprawy gospodarczej oraz krajowych planów naprawy doprowadzi do znacznej nadwyżki mocy produkcyjnych w europejskim przemyśle motoryzacyjnym. Konieczne będzie więc zmniejszenie mocy produkcyjnych, co zagrozi licznym zakładom montażowym oraz wielu MŚP w całej Europie.

7.   Podkreśla, że przedsiębiorstwa i pracownicy sektora motoryzacyjnego odczuwają rosnące potrzeby w zakresie szkoleń, przekwalifikowania wewnątrz tej branży, jak i poza nią oraz zmian społecznych.

8.   Zwraca uwagę na zmianę potrzeb klientów, którzy oczekują pojazdów bardziej ekologicznych, niezawodnych i za przystępną cenę.

9.   Przypomina, że przemysł motoryzacyjny zmaga się z nowymi wyzwaniami technologicznymi. Ważne jest więc opracowanie nowych rozwiązań w zakresie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Zwiększenie elastyczności istniejących instrumentów UE

10.   Ubolewa, że nie wszystkie istniejące instrumenty polityki UE odpowiadają potrzebie szybkiego reagowania na sytuacje, w których znalazły się podmioty gospodarcze.

11.   Jest zaniepokojony zwłaszcza długą i zawiłą procedurą pozyskiwania środków z Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji.

12.   Głęboko ubolewa nad tym, że choć działania w zakresie adaptacji były początkowo popierane przez Komisję, to jednak niektóre władze regionalne pragnące zmienić swój program operacyjny EFRR, aby lepiej dostosować go do realiów kryzysu, napotykają trudności.

13.   Zwraca się do Parlamentu Europejskiego, by zajął się tą problematyką.

Utworzenie forum strategicznego porozumienia

14.   Podkreśla, ze przyszłość wielu regionów europejskich w istotny sposób zależy od decyzji podejmowanych przez producentów samochodów.

15.   Zaleca, aby odpowiednio wcześnie podjąć intensywny dialog pomiędzy Komisją Europejską, państwami członkowskimi, zainteresowanymi władzami lokalnymi i regionalnymi, producentami samochodów oraz związkami zawodowymi (1). Taki dialog umożliwiłby antycypowanie nieuniknionych i zakrojonych na szeroką skalę restrukturyzacji oraz podjęcie niezbędnych środków, pozwalających pokierować tymi zmianami.

16.   Ma także nadzieję, że grupa wysokiego szczebla CARS 21 zostanie utrzymana i już od pierwszych miesięcy 2010 r. będzie mogła podjąć prace nad wspólną i dalekosiężną odpowiedzią na wyzwania sektora motoryzacyjnego. Istotne jest, by w ramach tej grupy były reprezentowane także zainteresowane władze lokalne i regionalne i aby każda strona mogła zabrać głos.

17.   Zaleca utworzenie europejskiego obserwatorium zmian w przemyśle motoryzacyjnym, aby wesprzeć działania grupy CARS 21, podmiotów tego sektora oraz odpowiednich władz publicznych.

Nowy ład dla przemysłu motoryzacyjnego

18.   Wzywa Komisję Europejską do opracowania długoterminowej polityki przemysłowej dla sektora motoryzacyjnego, połączonej z aktualnymi inicjatywami i obejmującej wymiar regionalny. Polityka ta wniosłaby wkład w realizację europejskich celów w zakresie konkurencyjności, spójności terytorialnej, zrównoważonego rozwoju i walki ze zmianami klimatu.

19.   Wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na utrzymanie mocy produkcyjnych wygenerowanych dzięki europejskim funduszom strukturalnym.

20.   Zachęca Komisję Europejską, by w swych rozważaniach na temat tej polityki oparła się na podmiotach reprezentowanych w grupie wysokiego szczebla CARS 21.

21.   Zaleca, by ta polityka przemysłowa była zintegrowana oraz by zawierała w szczególności następujące postanowienia:

Zapewnienie producentom wyposażenia dostępu do finansowania

22.   Zaleca Komisji Europejskiej zwiększenie możliwości władz lokalnych i regionalnych w zakresie wspierania, w ramach rynku wewnętrznego, firm mających trudności.

23.   Zwraca uwagę na poważne utrudnienia w dostępie do kredytu, z jakimi borykają się małe i średnie przedsiębiorstwa produkujące wyposażenie do samochodów, nawet jeżeli w dłuższej perspektywie posiadają one wystarczający potencjał gospodarczy, by utrzymać się na rynku.

24.   Zaleca Komisji Europejskiej oraz państwom członkowskim podjęcie kroków na rzecz utworzenia systemu finansowania dla tego typu przedsiębiorstw (2).

Ambitna polityka w dziedzinie badań i innowacji

25.   Zachęca Komisję Europejską, by wraz z innymi zainteresowanymi stronami i w oparciu o ścisłe analizy naukowe wybrała ograniczoną liczbę rozwiązań technologicznych, traktowanych priorytetowo przy udzielaniu wsparcia, mającego służyć tworzeniu samochodu „bezemisyjnego”.

26.   Zaleca, by finansowanie dodatkowe było realizowane w ramach inicjatywy ekologicznych pojazdów i filaru „transport” w 7. programie ramowym na rzecz badań i rozwoju.

27.   Podkreśla konieczność prowadzenia intensywnych działań informacyjnych, uświadamiających i zachęcających skierowanych do konsumentów i dotyczących technologii związanych z ekologicznymi środkami mobilności.

28.   Zaleca, by jak najszybciej zapewnić infrastrukturę i standardy konieczne do opracowania i wprowadzenia na rynek nowych technologii (np. pojazdu na napęd elektryczny) (3).

29.   Apeluje do Komisji, aby poprzez przedkomercyjne zamówienia publiczne zaczęła szukać możliwości wspierania nowatorskich rozwiązań w przemyśle motoryzacyjnym.

Właściwa oferta w zakresie kształcenia

30.   Podkreśla, że projektowanie, produkcja oraz utrzymanie takich pojazdów wymaga coraz bardziej zaawansowanych technologii, a to rodzi nowe potrzeby w zakresie kształcenia.

31.   Zaleca Komisji i państwom członkowskim, by już teraz sprzyjały tej tendencji i ułatwiały dostęp do kursów szkolenia wstępnego i kształcenia ustawicznego poświęconego nowym technologiom.

32.   Zaleca Komisji i państwom członkowskim ułatwianie działań w zakresie przekwalifikowania do pracy w nowych sektorach.

Sprzyjające prawodawstwo

33.   Podkreśla możliwości przyspieszenia transformacji technologicznej zmierzającej ku bardziej ekologicznym pojazdom, jakie oferuje prawodawstwo europejskie.

34.   Wzywa Komisję do kontynuowania wysiłków na rzecz ograniczania szkód dla środowiska powodowanych przez samochody, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości adaptacyjnych przedsiębiorstw.

35.   Postuluje, by każdemu nowemu prawu towarzyszyło finansowanie na cele badań i rozwoju, które umożliwi firmom – zwłaszcza MŚP – stawić czoła związanym z nimi wyzwaniom technologicznym.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

(1)  W dniu 13 marca 2009 r. z inicjatywy Komisji Europejskiej odbyło się nieformalne posiedzenie z udziałem ministrów z zainteresowanych państw oraz przedstawicieli General Motors. Tego typu spotkania, które muszą odbywać się regularnie – także z innymi producentami samochodów, działającymi na obszarze UE – trzeba powtarzać.

1

(2)  Np. w oparciu o model factoringu odwróconego (reverse factoring), wprowadzonego w Stanach Zjednoczonych i postulowanego przez Europejską Organizację Dostawców Części Samochodowych (CLEPA).

2

(3)  Francusko-niemiecka grupa robocza ds. polityki przemysłowej jest doskonałym przykładem działania na rzecz przyspieszenia procesu opracowywania niezbędnych norm i standardów. Jej zadanie polega w gruncie rzeczy na zbadaniu możliwości współpracy oraz wskazywaniu nowych inicjatyw francusko-niemieckich w dziedzinie transportu na napęd elektryczny.

3

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/4 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/4

---

Opinia Komitetu Regionów „Szóste sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej”

(2010/C 175/02)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Wstęp

1.   Przyjmuje z zadowoleniem szóste sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej, które koncentruje się, na zagadnieniach kreatywności i innowacyjności mogących pomóc Unii w szybszym i skuteczniejszym przezwyciężeniu kryzysu gospodarczego. Wskazuje się w nim czynniki, które są w stanie pobudzić kreatywność i innowacyjność we wszystkich regionach UE. KR przyjmuje także z zadowoleniem streszczenie debaty w sprawie spójności terytorialnej, która miała miejsce po opublikowaniu w roku ubiegłym zielonej księgi.

2.   Stwierdza, że świat jest pogrążony w poważnym kryzysie finansowym i gospodarczym. Władze publiczne i instytucje finansowe usiłują poradzić sobie z tymi problemami. Przedsiębiorstwa – duże i małe – przeżywają trudności finansowe. Zagrożone są domy i miejsca pracy mężczyzn i kobiet na całym kontynencie; inne osoby obserwują, jak znikają ich perspektywy zatrudnienia. Gospodarcze i społeczne perspektywy w krótkim i średnim okresie nie wyglądają dobrze: bezrobocie, zamykanie przedsiębiorstw, zmniejszenie wpływów do budżetów państwowych i gminnych oraz ograniczone pole manewru w zakresie finansów publicznych.

3.   Uznaje, że zmiany klimatu stanowią realne zagrożenie dla życia wielu ludzi i gatunków na świecie i że już teraz trzeba podjąć działania na wszystkich szczeblach, aby ograniczyć do minimum wzrost temperatury. Zmiany klimatu są zarazem także istotną szansą na zmianę sposobu działania z korzyścią dla środowiska naturalnego, społeczeństwa i gospodarki.

4.   Dostrzega, że sytuacja, w której się obecnie znajdujemy, w znacznym stopniu różni się od sytuacji, w której ustalano parametry programu na lata 2007–2013. Do 2014 r., w którym rozpoczną się nowe programy, pozostaje jednak ponad połowa bieżącego okresu programowania. Chociaż KR przyjmuje do wiadomości fakt, że funkcją polityki spójności jest ustalanie i osiąganie długoterminowych celów strategicznych, uważa również, że pewne korzyści można by uzyskać poprzez dokonanie niewielkich zmian obecnie – zmian, które miałyby na celu złagodzenie skutków obecnego kryzysu gospodarczego i finansowego dla państw członkowskich i samorządów terytorialnych oraz wsparcie naprawy gospodarczej. KR uważa, że dokonać tego można w ramach obecnych strategicznych celów polityki.

5.   Jest świadomy, że nie nastąpi pełen śródokresowy przegląd bieżącego okresu programowania, w związku z czym istotne jest wykorzystanie możliwości przedstawionej w szóstym sprawozdaniu w sprawie postępów w dziedzinie spójności, dotyczącej skorzystania z dotychczasowych sprawdzonych rozwiązań. Jest to możliwość przyjrzenia się sposobowi funkcjonowania europejskich funduszy strukturalnych w wymiarze lokalnym i regionalnym oraz rozważenia sposobów ich lepszego wykorzystania. Z uwagi na rosnące zaniepokojenie wokół samej przyszłości polityki spójności UE, informacje te powinno się wykorzystać, by przedstawić dobitne przesłanie w piątym sprawozdaniu w sprawie spójności, które ukaże się jesienią 2010 r. Sprawozdanie to będzie podstawą do dyskusji na temat przyszłego okresu programowania po roku 2013 i dotyczyć będzie, zgodnie z art. 175 nowego Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej.

6.   Uznaje, że polityka spójności terytorialnej, którą nowy traktat ustanawia jednym z nowych celów UE, powinna być także powiązana ze strategią lizbońską. Przegląd strategii w 2010 r. daje UE kolejną sposobność oceny dotychczasowych sukcesów i obszarów, w których potrzebna jest większa elastyczność, aby umożliwić państwom członkowskim oraz, w szczególności, władzom lokalnym i regionalnym pomyślną realizację programów, które będą miały rzeczywisty bezpośredni wpływ na szanse i dobrobyt obywateli. Stworzy on również okazję uwzględnienia w lepszy sposób problematyki zmian klimatu przy ustalaniu przyszłego kierunku działań UE, zwłaszcza dzięki przeglądowi mechanizmu przydzielania funduszy strukturalnych w oparciu o nowe cele odnowionej strategii lizbońskiej.

7.   Wyraża rozczarowanie tym, że w szóstym sprawozdaniu w sprawie postępów w dziedzinie spójności brakuje, niestety, analizy aktualnej sytuacji gospodarczej i kondycji środowiska naturalnego. Zabrakło tam umieszczenia obecnej sytuacji w kontekście najgorszego kryzysu gospodarczego od czasów wielkiego kryzysu i podjęcia istotnych decyzji mających na celu złagodzenie skutków zmian klimatu. Co najważniejsze, nie uwzględniono skutków dla naszych regionów, miejscowości i miast oraz ich ludności.

8.   Uważa, że konieczne jest lepsze przeanalizowanie wpływu terytorialnego polityki UE na rzecz innowacyjności, aby określić i rozwijać najlepsze środki na szczeblu europejskim służące do wspierania inwestycji w innowacje na szczeblu lokalnym i regionalnym. Konkurencyjność regionów, od której zależy trwały wzrost, mogą zapewnić tylko rozsądne inwestycje władz publicznych w innowacyjność w sektorze wytwórczym, a także – i przede wszystkim – w sektorze usług.

9.   Sporządził niniejszą opinię w celu omówienia problemów nie z perspektywy rozwiązań międzynarodowych, lecz z perspektywy regionów, miast i miejscowości oraz ich mieszkańców.

Obecna sytuacja w gospodarkach lokalnych i regionalnych

10.   Jest świadomy, że do siły i stabilności gospodarczej danego obszaru w przyczyniają się miejscowe przedsiębiorstwa, które w naturalny sposób rozwijają się w danym mieście lub regionie. Takie przedsiębiorstwa – niezależnie od tego, czy są to MŚP, przedsiębiorstwa społeczne czy inicjatywy lokalne – pełnią funkcję katalizatora odbudowy danego obszaru. Aby jednak przedsiębiorstwa te miały możliwość rozwoju, należy przeprowadzić działania w zakresie warunków gospodarczych, ekologicznych i społecznych, takie jak np. podniesienie kwalifikacji, realizacja różnych programów wsparcia i ograniczenie przyczyn ubóstwa, a także dokonać inwestycji w infrastrukturę publiczną.

11.   Uznaje również znaczenie wewnętrznych inwestycji w daną społeczność. Regiony i społeczności lokalne podejmują starania, aby zachęcić przedsiębiorstwa do inwestycji i pozyskać wykwalifikowanych pracowników, a także mają swój udział w zatrzymywaniu tych osób, które zamieszkują już w regionie lub tam studiowały. Oznacza to zapoznanie się z wyzwaniami gospodarczymi i społecznymi występującymi na danym obszarze i znalezienie takiego sposobu radzenia sobie z nimi, aby możliwe było skorzystanie z konkretnej oferty regionu oraz wykorzystanie wszelkich przewag komparatywnych wynikających z proponowanych przez region miejsc pracy, możliwości mieszkaniowych, edukacyjnych i jakości życia.

12.   Przeprowadzona przez Komisję Europejską w związku z szóstym sprawozdaniem analiza sytuacji w różnych kategoriach regionów (regiony konwergencji, regiony w okresie przejściowym, regiony objęte celem „Konkurencyjność i zatrudnienie”) odzwierciedla różne sytuacje społeczno-gospodarcze w trzech rodzajach regionów, w szczególności pod względem ich kreatywności, innowacyjności i przedsiębiorczości. Zarówno obecny kryzys gospodarczy, jak i różne czynniki mające wpływ na rozwój regionalny (sytuacja demograficzna, dostępność, zdolność do innowacji itp.) uwidaczniają istnienie ważnych danych, które należy uwzględniać podczas oceniania lokalnej i regionalnej sytuacji gospodarczej oraz opracowywania skutecznej polityki spójności. Sprawia to, że w celu klasyfikacji regionów w okresie programowania po roku 2013 należy obok PKB na mieszkańca wprowadzić nowe wskaźniki.

Spójność terytorialna

13.   Z zadowoleniem przyjmuje zawarte w szóstym sprawozdaniu z postępów informacje na temat reakcji na zieloną księgę w sprawie spójności terytorialnej, w którą znaczący wkład wniosły władze lokalne i regionalne. Zgodnie z szóstym sprawozdaniem w sprawie postępów celem spójności terytorialnej jest stworzenie warunków do harmonijnego i zrównoważonego rozwoju wszystkich obszarów z uwzględnieniem ich specyficznych cech i ich zasobów. Wymaga to także utworzenia między regionami struktur w postaci połączeń transportowych i komunikacyjnych koniecznych do skutecznego przepływu towarów, usług i kapitału. KR podkreśla ponadto, że żadne dwa regiony nie są identyczne, a każdy z nich ma cechy szczególne służące wykorzystaniu pełnego potencjału.

14.   Niemniej, biorąc pod uwagę szerokie poparcie dla tego nowego celu terytorialnego oraz obecny kontekst gospodarczy, KR ubolewa nad brakiem konkretnych propozycji przyszłego wdrożenia i stosowania zasady spójności terytorialnej w obecnym i nadchodzącym okresie programowania.

15.   Przypomina, że wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego spójność terytorialna zyskuje na znaczeniu, ponieważ stała się celem politycznym UE i trzecim wymiarem polityki spójności. KR potwierdza zatem swój wniosek sformułowany w opinii w sprawie zielonej księgi w sprawie spójności terytorialnej, by po ratyfikacji traktatu lizbońskiego opublikować białą księgę w sprawie spójności terytorialnej z myślą o bardziej precyzyjnym określeniu sposobów włączenia tego celu do wszystkich strategii politycznych UE i jego realizowania w ramach tych strategii.

16.   Uważa, że w kategoriach współpracy terytorialnej podstawę programów musi stanowić rozwiązywanie wspólnych problemów i zapewnienie wartości dodanej UE, wykorzystanie obecnych doświadczeń w realizacji programu i jego wyników. Wartość dodaną uzyska się dzięki współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz pracy z szerszymi obszarami funkcjonalnymi, obejmującymi obszar lądowy lub morski należący do dwóch lub więcej państw członkowskich lub problem tematyczny wspólny dla dwóch lub większej liczby państw członkowskich. W obecnym okresie programowania można by opracować i wesprzeć szereg projektów pilotażowych obejmujących funkcjonalne obszary gospodarcze leżące w dwóch lub kilku państwach członkowskich w celu rozwinięcia bardziej strategicznego i postępowego podejścia. KR z chęcią wniesie wkład do przeglądu rozporządzenia w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT) w 2010 r., korzystając z doświadczeń władz lokalnych i regionalnych.

Włączenie innowacji i kreatywności i do polityki spójności

17.   Uważa, że celem przeglądu polityki spójności musi być dążenie do wyciągania wniosków z sukcesów, a nie utrwalania wadliwie funkcjonujących elementów. Polityka spójności musi zatem sama być kreatywna i innowacyjna oraz wykorzystywać wiedzę i doświadczenie władz lokalnych, miast i regionów oraz wyciągnąć wnioski na chwilę obecną i na przyszłość.

18.   Jest świadomy, że innowacje i kreatywność nie należą całkowicie do obszaru działalności czołowych przedsiębiorstw lub instytucji szkolnictwa wyższego. Władze lokalne i regionalne również muszą być kreatywne i innowacyjne oraz muszą umożliwiać kreatywność i innowacje. Fundusze strukturalne są narzędziem, które im w tym pomoże. Potrzebna jest jednak większa elastyczność, aby umożliwić szybki przydział tych funduszy i skoncentrować się nie tylko na znacznym wzroście lub wyższych kwalifikacjach, lecz także na wspieraniu przedsiębiorczości w różnych obszarach. Umożliwi to miejscowej ludności, która dostrzega szansę na rozpoczęcie nowej działalności, dostęp do porad i wskazówek potrzebnych do podjęcia dalszych działań.

19.   Uznaje postępy osiągnięte przez Europejski Instytut Innowacji i Technologii, lecz sądzi, że jest on narzędziem służącym głównie czołowym przedsiębiorstwom i instytucjom badawczym. Innowacje i kreatywność powinny być wspierane w całej UE przez władze wszystkich szczebli i obywateli UE. KR zaleca Komisji Europejskiej, by rozważyła utworzenie wirtualnej sieci kreatywności i jest gotów uczestniczyć w określaniu istoty działań tej sieci. Byłaby ona – podobnie jak wiele otwartych sieci nauczania UE – otwarta dla wszystkich, a w jej ramach udzielane byłyby porady i pomoc oraz dostęp zarówno do kapitału wysokiego ryzyka (venture capital), jak i do usług technicznych. Oprócz organów władzy centralnej wszystkie odpowiednie władze lokalne i regionalne oraz sektor prywatny, wszyscy zwykli obywatele, mający pomysły, doświadczenie i wyobraźnię, będą mieli szansę i możliwość przedstawienia swoich pomysłów w szerszej sieci.

20.   Uznaje, że innowatorzy i wynalazcy muszą działać na rzecz podobnych osób i grup i otrzymywać od nich wsparcie. Wirtualna sieć kreatywności przyczyniłaby się do stworzenia „liderów innowacji” oraz zapewniłaby system mentorski i wiedzę specjalistyczną. Korzyścią wirtualnego charakteru jest to, że sieć umożliwiłaby osobom zamieszkującym w regionach najbardziej oddalonych, na obszarach wyspiarskich, wiejskich, górskich i na obszarach o niewielkiej gęstości zaludnienia, które mogą być położone daleko od ośrodków uniwersyteckich, korzystanie z dostępu do specjalistycznych porad, edukacji i wiedzy, a także z dostępu do wsparcia dla przedsiębiorców i wytycznych finansowych, co pozwoliłoby na stworzenie wirtualnej – jeśli nie rzeczywistej – społeczności.

21.   Uważa, że kreatywność i innowacje są również potrzebne w bieżącym programie, aby w jak najlepszy sposób sprostać wyzwaniom, którymi są zrównoważony rozwój i zmiany klimatu. Dążenie do osiągnięcia efektywności energetycznej na szczeblu lokalnym i regionalnym może nie tylko prowadzić do ograniczenia ilości emisji, lecz także stworzyć nowe, ekologiczne miejsca pracy i przedsiębiorstwa, które zapewniałyby bezpieczne, długoterminowe zatrudnienie i gwarantowałyby podnoszenie kwalifikacji, co powinna wspierać polityka spójności UE. Niektóre regiony mają już cele ograniczenia emisji dwutlenku węgla, które zostały ustalone w ich programach, a sprawdzone rozwiązania w tym zakresie mogą zostać uwzględnione w pozostałej części bieżącego okresu programowania.

22.   Uważa, że niezbędne jest partnerstwo równych sobie podmiotów reprezentujących sektor publiczny lub prywatny – podejście, które zachęcałoby do innowacji lokalnych i regionalnych oraz do udziału, obejmowałoby jak największą liczbę podmiotów i nikogo by nie wykluczało. W tym przypadku nie można przecenić znaczenia partnerstwa, niezależnie od tego, czy miałoby ono być publiczno-prywatne czy publiczno-publiczne, na tym samym szczeblu sprawowania władzy czy też pomiędzy różnymi szczeblami; władze lokalne i regionalne oraz ich partnerzy mogą przyczynić się do rozwiązania problemu luki innowacyjnej, jeśli udzieli im się wsparcia.

23.   Stwierdza, że nadszedł obecnie czas na innowacje i kreatywność oraz na umożliwienie władzom lokalnym i regionalnym wysunięcia na pierwszy plan własnej wiedzy. Na przykład rozwój kultury i turystyki, ze względu na ich charakter, następuje na szczeblu lokalnym i regionalnym, a sektory te mają potencjał w zakresie tworzenia miejsc pracy i inwestycji. Czy to jako europejskie stolice kultury, czy jako samoistne ośrodki kulturalne, wiele miast i regionów europejskich wykazało skuteczność tych sektorów w zakresie tworzenia atrakcyjnego i niepowtarzalnego wizerunku oraz nowych możliwości zatrudnienia, co także może zachęcać do inwestycji.

Uproszczenie zarządzania w celu zwiększenia skuteczności i kontroli

24.   Z zadowoleniem przyjmuje przedsięwzięte do tej pory środki mające na celu uproszczenie i zachęca do dalszych dyskusji z zainteresowanymi stronami, aby sprawdzić, czy w bieżącym okresie programowania możliwe są także inne dostosowania. KR uważa, że nadmierne zarządzanie finansami i ich kontrola paraliżują politykę spójności i mogą sprawić, że przyniesie ona skutki odwrotne do zamierzonych, ponieważ sponsorzy projektów zniechęcają się do tej polityki ze względu na znaczne obciążenia finansowe związane z zachowaniem zgodności i obowiązkami kontroli. Chociaż KR uznaje znaczenie rygorystycznej kontroli finansowej środków publicznych, nie powinna ona zmuszać władz regionalnych i lokalnych do rezygnacji z podejmowania ryzyka oraz unikania innowacyjnych i kreatywnych programów z obawy przed niepowodzeniem lub wstrzymaniem ich realizacji. Należy również uprościć zarządzanie, unikając ponownych interpretacji i zapewniając, za pomocą jasnych i precyzyjnych przepisów, stabilne i precyzyjne ramy prawne dla każdego okresu programowania.

25.   Uważa, że fundusze niewykorzystane do końca okresu N+2 nie powinny być zwracane Komisji, a następnie ponownie przyznawane danemu państwu członkowskiemu, lecz mogłyby zostać wykorzystane do tworzenia funduszy kapitału wysokiego ryzyka i kapitału zalążkowego o charakterze regionalnym lub do zasilenia europejskiego funduszu dostosowania do globalizacji. Kolejną propozycją mógłby być europejski fundusz adaptacji do zmian klimatu, którego zadaniem byłaby pomoc w finansowaniu projektów lokalnych mających umożliwić różnym sektorom działalności dostosowanie się do obecnych i przyszłych wyzwań związanych ze środowiskiem. Takie działania dostosowawcze mogłyby przybrać formę projektów w zakresie zmiany kwalifikacji bądź przejścia pracowników do zawodów związanych z gospodarką ekologiczną albo projektów restrukturyzacji przedsiębiorstw o niekorzystnym wpływie na środowisko. Środki przyznawane funduszowi podwyższonego ryzyka za pośrednictwem EBI mogłyby zapewniać MŚP, przedsiębiorstwom społecznym lub inicjatywom lokalnym dostęp zarówno do finansowania krótkoterminowego, jak i do finansowania umożliwiającego rozwój, które w obecnej sytuacji gospodarczej trudno jest uzyskać. W każdym razie staje się wskazane, by uelastycznić zasadę N + 2, uwzględniając cele polityki spójności i wpływ cyklicznych zmian gospodarczych na finanse publiczne i inwestycje prywatne.

26.   Uważa również, że dodatkowe uproszczenie nastąpi dzięki przeanalizowaniu przez Komisję procedur audytu w państwach członkowskich oraz sprawdzeniu, czy można zawrzeć „pakty zaufania” w celu uniknięcia powielania zadań w ramach procedur audytu. Nie powinno przy tym chodzić o wzmocnienie kontroli, lecz przede wszystkim o zapobieganie błędom i o ocenę wyników. W celu zmniejszenia obciążeń należy zastosować zasadę proporcjonalności przepisów dotyczących niewielkich projektów.

Więcej wiedzy lepszej jakości – spojrzenie w przyszłość ...

27.   Przyjmuje do wiadomości projekty pilotażowe, które Komisja rozpocznie na początku 2011 r. i których celem jest wprowadzenie dodatkowych wskaźników innych niż PKB. KR w różnych opiniach zalecał wprowadzenie nowych wskaźników umożliwiających uwzględnienie różnic terytorialnych w odniesieniu do ogólnej polityki publicznej, a zwłaszcza polityki spójności.

28.   Popiera wymianę doświadczeń między regionami UE oraz rozwój klastrów na rzecz innowacyjności, w tym innowacyjności ekologicznej, co może znacznie przyczynić się do ograniczenia zjawiska zbytniej koncentracji tej działalności w niektórych strefach i do złagodzenia różnic między regionami.

29.   Uznaje, że wymiana tych informacji jest zbyt mała i zbyt małe jest wykorzystanie osiągniętych już sukcesów. Dlatego też KR uruchomił z powodzeniem inicjatywę „Europejski Region Przedsiębiorczości”, której celem jest wymiana najlepszych wzorców i nagrodzenie najlepszej strategii rozwoju gospodarczego regionu przedsiębiorczości w UE. KR z zadowoleniem przyjmuje takie inicjatywy, jak nagrody InfoRegio i RegioStars, chociaż naukę umożliwiłaby bardziej przyjazna dla użytkownika baza danych projektów, najlepiej wykraczająca poza fundusze w ramach polityki regionalnej. Interaktywna baza danych, stworzona za pomocą narzędzi stosowanych w przypadku komercyjnych stron internetowych lub narzędzi służących tworzeniu społeczności, byłaby korzystna dla wszystkich.

30.   Przyjmuje do wiadomości, że w chwili obecnej, kiedy to dane odnoszące się do sytuacji finansowej i jej wpływu na władze lokalne i regionalne pochodzą sprzed co najmniej dwóch lat, brak danych wpłynie jednak na realizację programów, opóźni uelastycznienie reakcji i ograniczy potrzebne zmiany do uregulowań wewnętrznych.

31.   Uważa, że przydzielanie funduszy strukturalnych wyłącznie na podstawie PKB przesłania rzeczywisty obraz sytuacji gospodarczej i pomija zwiększenie się obszarów ubóstwa w państwach członkowskich o wysokim PKB.

32.   Uważa, że należy rozważyć dalsze uproszczenie polegające na połączeniu EFRR, EFS i programów rozwoju obszarów wiejskich. Punktem wyjścia mogłoby być tutaj podejście uwzględniające „punkt kompleksowej obsługi”. Mogłoby to umożliwić regionom lepsze wykorzystanie szans na uzyskanie finansowania oraz zaplanowanie usług w oparciu o potrzeby, tj. połączenie EFRR i EFS miałoby na celu podwyższenie kwalifikacji potencjalnych pracowników i zapewnienie im pracy.

33.   Uważa, że w przyszłej polityce spójności trzeba stosować bardziej elastyczne podejście, które pozwoli miastom i regionom na opracowywanie programów na podstawie potrzeb regionów i społeczności lokalnych, zamiast usiłować dostosować potrzeby do odgórnych ram. Oznacza to, że programy powinny być oparte na strategiach regionalnych, w sprawie których przeprowadzono konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami.

34.   Podkreśla, że rozwój strategii na poziomie makroregionalnym – jak np. strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego – musi przyczyniać się do wzmacniania w szerszej perspektywie roli władz lokalnych i regionalnych w realizacji polityki UE. Proponuje także dalsze opracowywanie nowych strategii na innych obszarach geograficznych, które otrzymują wystarczające wsparcie zaangażowanych państw i instytucji europejskich.

35.   Proponuje, aby istotna część środków finansowych w ramach polityki spójności została przeznaczona na osiągnięcie efektywności energetycznej w budynkach i w transporcie jako niezbędny filar dopuszczalnego rozwoju finansowanego ze środków UE.

Zalecenia

36.   KR sugeruje, że przydatne byłoby przygotowanie białej księgi w sprawie spójności terytorialnej, i zwraca się do Komisji Europejskiej z pytaniem, jakie działania planuje ona podjąć w związku z 400 reakcjami na zieloną księgę w sprawie spójności terytorialnej, aby wspierać koncepcję spójności terytorialnej i jej wprowadzanie w życie w ramach przyszłych strategii politycznych UE.

37.   Podkreśla ponownie, że polityka spójności powinna być realizowana również po 2013 r., jako instrument rozwoju Unii Europejskiej, który zyskuje coraz bardziej na znaczeniu, przede wszystkim w świetle poważnego kryzysu gospodarczego dotykającego Europę. Domaga się w związku z tym, by w piątym sprawozdaniu w sprawie spójności potwierdzono poparcie dla ambitnej polityki spójności obejmującej mocne podejście ukierunkowane na konkretny obszar, która to polityka powinna – zgodnie z art. 174 traktatu z Lizbony – być ukierunkowana na wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej i byłaby dostępna dla wszystkich regionów UE, nie tylko dla regionów zacofanych, tak aby możliwe było rozwiązywanie istniejących problemów gospodarczych i społecznych, jak i wykorzystanie potencjału regionalnego.

38.   Zwraca się do Komisji Europejskiej o podjęcie stosownych działań w celu utworzenia przyjaznej dla użytkownika bazy danych sprawdzonych rozwiązań w różnych dziedzinach polityki publicznej (np. wsparcie innowacji, wsparcie integracji społecznej, środki mające na celu przeciwdziałanie skutkom zmian klimatu). Jest to zasadniczy obszar pomocy technicznej we wszystkich programach finansowanych ze środków UE, który ułatwi rzeczywistą wymianę i wykorzystanie sprawdzonych rozwiązań.

39.   KR zwraca uwagę, że niektóre regiony propagują inicjatywy innowacyjne i wspierające ochronę środowiska, które aktywnie wspierają przedsiębiorczość, i jednocześnie uznają fakt, że programy muszą być zrównoważone zarówno pod względem społecznym, jak i środowiskowym. Ponadto należy dać władzom lokalnym i regionalnym możliwość uczenia się sprawdzonych rozwiązań od innych państw członkowskich (1).

40.   Zgadza się, że należy rozważyć zastosowanie dodatkowych wskaźników innych niż PKB, zwraca jednak uwagę, że nie zostały one jak dotąd uzgodnione na szczeblu UE i nie są dostępne dla poziomu NUTS 2. Dlatego też KR popiera propozycję Komisji Europejskiej, przedstawioną w komunikacie „Wyjść poza PKB”, by najpóźniej w 2012 r. przedłożyć sprawozdanie z dalszego rozwoju europejskich wskaźników.

41.   Wzywa Komisję Europejską do dalszych rozważań nad lepszymi sposobami uproszczenia i ułatwienia realizacji. Może to dotyczyć sposobów działania wewnętrznego, ale nie może każdorazowo wymagać zmian przepisów. Proste środki mające na celu podanie jasnej interpretacji i jednoznacznych wskazówek wszystkim instytucjom zarządzającym pomogłyby uniknąć niepotrzebnych opóźnień i trudności w realizacji programów. Równie użyteczna byłaby w tym kontekście publikacja wytycznych w sprawie wdrażania, uzgodnionych w ramach komitetów koordynacyjnych obejmujących Komisję i państwa członkowskie. W każdym razie byłoby bardzo korzystne, by w przepisach utrzymano w różnych okresach te same określenia i treści w zakresie zarządzania, które w naturalny i logiczny sposób są niezmienne.

42.   Zaleca zachowanie niewykorzystanych do końca okresów N+2 i N+3 środków z danego regionu – na potrzeby funduszu kapitału podwyższonego ryzyka i kapitału zalążkowego o charakterze regionalnym, mając wyraźnie na celu tworzenie projektów wsparcia dla MŚP w zakresie innowacji i rozwoju, a także europejskiego funduszu dostosowania do globalizacji czy przyszłego funduszu adaptacji do zmian klimatu.

43.   Zaleca stworzenie wszystkim programom dostępu do aktualnych sprawdzonych rozwiązań w zakresie ograniczania emisji dwutlenku węgla związanych z wdrażaniem EFRR, EFS i programów rozwoju obszarów wiejskich, tak aby inne podmioty mogły włączać je do swoich programów i tym samym stawiać czoło naszemu wspólnemu wyzwaniu, którym są zmiany klimatu. W ramach przyszłego planowania trzeba będzie rozważyć, w jaki sposób fundusze strukturalne przyczyniają się nie tylko do osiągnięcia obecnych celów strategii lizbońskiej, lecz także do stworzenia ogólnoeuropejskiej gospodarki niskoemisyjnej, przy czym najlepszym rozwiązaniem powinny być programy zakładające brak emisji dwutlenku węgla.

44.   KR proponuje Komisji Europejskiej, by rozważyła utworzenie wirtualnej sieci kreatywności, i jest gotów uczestniczyć w określaniu istoty działań tej sieci.

45.   Zaleca przebudowę polityki spójności w taki sposób, by zasada pomocniczości miała zastosowanie na szczeblu lokalnym i regionalnym, a nie jedynie na szczeblu państw członkowskich.

46.   Zachęca Komisję do zastosowania zasady proporcjonalności również w odniesieniu do procedur administracyjnych w następnym okresie programowania, tak by wymagana dokumentacja była współmierna do zapewnionych środków finansowych, co umożliwi tym samym ograniczenie biurokracji.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

(1)  KR odnotowuje z zainteresowaniem następujące projekty: www.train2000.org.uk/wiced – czołowy przykład przedsiębiorczości i innowacji w skali światowej. Międzynarodowe Centrum Kobiet na rzecz Rozwoju Gospodarczego (WICED) – projekt służący wspieraniu i promowaniu przedsiębiorczości kobiet w Liverpoolu. Inny projekt: http://www.deaca.dk/ – to przykład duński dotyczący przedsiębiorczości i środowiska. Regionalne Centra Rozwoju Biznesu wydały w 2007 r. ok. 42 mln EUR na wsparcie 28 projektów. Obejmują one z jednej strony wspieranie rozwoju zrównoważonej energii, biopaliw i biomasy, z drugiej zaś wspieranie praktycznych projektów oszczędzania energii. Przykłady projektów związanych z oszczędzaniem energii dotyczą inteligentnego zarządzania energią w inkubatorach przedsiębiorczości (ang. growth houses) w regionie Południowa Dania, gdzie zużycie energii w eksperymentalnej jednostce zostało obniżone o 50 %. Z kolei http://dev.nwdacarboncalculator.com – to przykład z zakresu zrównoważonego rozwoju środowiska naturalnego: „kalkulator emisji” pozwala koordynatorom programu w regionie Północno-Zachodnia Anglia określać wpływ, jaki ich inicjatywa wywiera na środowisko naturalne, a w szczególności na poziom emisji CO2. Dalej, http://www.goeast.gov.uk/goeast/european_funding/project_case_studies/ – to również przykład z zakresu zrównoważonego rozwoju środowiska naturalnego: region Wschodnia Anglia wspiera określanie i rozpowszechnianie innowacyjnych form projektowania i realizacji projektów. Wreszcie http://www.emlyon.com/english/emlyon/who/index.aspx – to przykład dotyczący przedsiębiorczości. EMLYON (Francja) jest europejską szkołą zarządzania, oddaną idei uczenia się przez całe życie na potrzeby zarządzania przedsiębiorstwem i zarządzania międzynarodowego.

1

2

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/10 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/10

---

Opinia Komitetu Regionów „Wkład w zrównoważony rozwój: rola sprawiedliwego handlu i związanych z handlem pozarządowych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem”

(2010/C 175/03)

I.   UWAGI OGÓLNE

KOMITET REGIONÓW

1.   Przyjmuje z wyraźnym zadowoleniem komunikat Komisji z 5 maja 2009 r.„Wkład w zrównoważony rozwój: rola sprawiedliwego handlu i związanych z handlem pozarządowych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem”. W komunikacie tym Komisja Europejska przedstawia obecną sytuację sprawiedliwego handlu i innych związanych z handlem pozarządowych (prywatnych) systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem.

2.   Stwierdza, że rynek produktów sprawiedliwego handlu w ostatnich latach szybko się rozwinął. Konsumenci w UE kupują obecnie certyfikowane produkty będące przedmiotem sprawiedliwego handlu o wartości około 1,5 mld euro rocznie – 70 razy więcej niż w 1999 r., kiedy to Komisja przedstawiła swój pierwszy komunikat na ten temat.

3.   Uważa za niezbędne ustanowienie jednoznacznej definicji sprawiedliwego handlu, aby uniknąć sytuacji, w której pełni dobrej woli konsumenci stają w obliczu wielości znaków i certyfikatów mających poświadczać wytwarzanie produktów wyłącznie w sprawiedliwych, nieskazitelnych pod względem etycznym, alternatywnych warunkach. W komunikacie Komisji z 5 maja 2009 r. znajduje się odniesienie do kryteriów sprawiedliwego handlu jako do kryteriów określonych przez ruch sprawiedliwego handlu i wymienionych w sprawozdaniu Parlamentu Europejskiego w sprawie sprawiedliwego handlu i rozwoju z 6 czerwca 2006 r. Termin „sprawiedliwy handel” jest używany zgodnie z normami ustanowionymi przez międzynarodowe organizacje normalizacyjne i zajmujące się oceną zgodności, należące do Międzynarodowego sojuszu na rzecz społecznej i ekologicznej akredytacji i oznakowania (International Social and Environment Accreditations and Labelling Alliance – ISEAL), oraz stosowanymi przez organizacje sprawiedliwego handlu.

4.   Z uwagą przyjmuje do wiadomości, że poziom znajomości znaku sprawiedliwego handlu w 2008 r. w Wielkiej Brytanii przekraczał 70 % (12 % w 2000 r.), a w 2005 r. we Francji wynosił 74 % (9 % w 2000 r.). W Niemczech znak „sprawiedliwy handel” zajął w badaniu z 2009 r. pierwsze miejsce wśród 407 marek i organizacji użyteczności publicznej jako marka zrównoważonego rozwoju.

5.   Wyraża zadowolenie, że pod koniec 2007 r. wartość ogólnoświatowej sprzedaży certyfikowanych towarów w ramach sprawiedliwego handlu przekroczyła 2,3 mld euro (jest to jednak nadal znacznie poniżej poziomu sprzedaży żywności ekologicznej i mniej niż 1 % wartości całego handlu). Ostoją sprawiedliwego handlu jest Europa, na której terenie odbywa się 60-70 % światowej sprzedaży. Odnotowuje się przy tym znaczne różnice między najszybciej rozwijającym się rynkiem, czyli Szwecją, a nowymi państwami członkowskimi, w których idea ta jest jeszcze stosunkowo mało znana.

II.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Cechy sprawiedliwego handlu

6.   Podkreśla, że jednym z wyróżników sprawiedliwego handlu i innych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem jest ich zasadniczo dobrowolny, dynamiczny charakter. Jest to mechanizm, który rozwija się wraz ze wzrostem świadomości społeczeństwa, w szczególności konsumentów, i ich zapotrzebowania.

7.   Podkreśla opinię Komisji, zgodnie z którą określanie kryteriów hierarchii czy kryteriów regulacyjnych dla związanych z handlem prywatnych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem nie służyłoby celom tego rozwoju. Ograniczyłoby to raczej dynamizm prywatnych inicjatyw w tej dziedzinie i mogłoby przeszkodzić w dalszym rozwoju sprawiedliwego handlu.

8.   Domaga się zapewnienia pełnej przejrzystości publicznej dla znaku sprawiedliwego handlu, aby każdy etap łańcucha produkcji spełniał zrozumiałe kryteria.

9.   Stwierdza, że zrównoważony rozwój mogą wspierać systemy łączące elementy takich dziedzin, jak środowisko, społeczeństwo i gospodarka. Dla sprawnego funkcjonowania rynku ważne jest, aby konsumenci i producenci mieli dostęp do rzetelnych informacji na temat systemów. Pomocne są tu niezależne etykiety i certyfikaty nadzorowane przez niezależne instytucje, którym konsumenci mogą zaufać.

Zamówienia publiczne

10.   Przyjmuje z wyraźnym zadowoleniem dyrektywy UE z 2004 r. dotyczące zamówień publicznych. Stanowią one podstawę wielu aktów prawnych w państwach członkowskich i umożliwiają uwzględnianie przy udzielaniu zamówień kryteriów społecznych i związanych ze środowiskiem.

11.   Stwierdza, że władze publiczne wydają środki w wysokości 16 % PKB Unii Europejskiej, a więc stanowią ważny rynek strategiczny. Uwzględnienie zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwego handlu przy udzielaniu zamówień publicznych pozwala władzom lokalnym i regionalnym nie tylko przyczynić się do zwiększenia średnio- i długoterminowej opłacalności i wydajności ich usług, lecz także wnieść istotny wkład w utrzymanie sprawiedliwości społecznej i zrównoważonego rozwoju.

12.   Podkreśla, że produkty sprawiedliwego handlu dają konsumentom, a także obszarowi zamówień publicznych, odpowiednie możliwości przyczynienia się, dzięki sile nabywczej, do spójności celów polityki handlowej i polityki rozwoju.

13.   Zaznacza, że władze lokalne i regionalne odpowiedzialne są za znaczną część wydatków na zamówienia publiczne. Ze względu na tę istotną rolę należy włączyć je we wspieranie działań w zakresie zrównoważonego rozwoju i sprawiedliwego handlu w całej Europie. Samorządy terytorialne muszą brać pod uwagę nie tylko gospodarcze, techniczne i prawne, lecz także polityczne aspekty sprawiedliwego handlu.

14.   Stwierdził w przeszłości, że obowiązujące przepisy dotyczące udzielania zamówień publicznych są już dość skomplikowane i wiele władz terytorialnych ma szczególne trudności z ich prawidłowym wdrażaniem. Zwraca się więc do Komisji z prośbą o określenie w przyszłości jasnych i szczegółowych wytycznych do zamówień publicznych, z których będą mogły korzystać władze lokalne i regionalne przy udzielaniu zamówień publicznych na towary będące przedmiotem sprawiedliwego handlu.

15.   Z zainteresowaniem przyjął do wiadomości informację, że pragnąc wyjść naprzeciw potrzebom instytucji zamawiających w zakresie wskazówek dotyczących zamówień publicznych uwzględniających zrównoważony rozwój, Komisja przyjęła ostatnio komunikat „Zamówienia publiczne na rzecz poprawy stanu środowiska” (będący uzupełnieniem Przewodnika Komisji na temat ekologicznych zamówień publicznych), a obecnie pracuje nad publikacją dodatkowego przewodnika na temat zamówień uwzględniających kryteria społeczne. Opracowania te razem stanowią kompleksowy przewodnik po zamówieniach publicznych uwzględniających zrównoważony (ekologiczno-społeczny) rozwój.

16.   Przyjmuje z zadowoleniem zapowiedź drugiego przewodnika i w obliczu szybkiego tempa zmian w tej dziedzinie zwraca się do Komisji o doprowadzenie do jego rychłej publikacji.

17.   Proponuje, że ze swej strony podejmie działania ukierunkowane na rozpowszechnianie odpowiednich wytycznych, wykorzystując sieć swoich kontaktów i jednocześnie współpracując z Komisją Europejską nad wdrażaniem wymiany informacji między przedstawicielami władz lokalnych i regionalnych. Samorządy terytorialne (w szczególności mające porównywalne wymagania) mogłyby tworzyć własne sieci sprawdzonych metod postępowania z produktami sprawiedliwego handlu.

18.   Poddaje pod rozwagę pytanie, czy w celu wzajemnego informowania nie okazałby się przydatny nowy projekt. Komisja Europejska i KR realizują obecnie projekt „giełdy współpracy zdecentralizowanej” służącej ułatwieniu i koordynacji opracowywania działań w zakresie zdecentralizowanej współpracy między władzami lokalnymi i regionalnymi w UE i ich partnerami w krajach rozwijających się. Giełda współpracy będzie usługą online służącą do łączenia wymagań i wniosków o wsparcie z odpowiednimi ofertami wstępnymi i ostatecznymi. Zachęca się członków KR-u do korzystania z tego instrumentu elektronicznego (który ma ruszyć w 2010 r.) i umieszczania tam odpowiednich danych. Dzięki temu znacznie poprawi się wymiana informacji pomiędzy europejskimi władzami lokalnymi i regionalnymi zajmującymi się współpracą rozwojową i powstanie możliwość wzajemnego dopasowania projektów samorządów terytorialnych w UE i krajach rozwijających się.

19.   W związku z tym można by wykorzystywać projekty w zakresie zdecentralizowanej współpracy, by wspierać rozwój produktów będących przedmiotem sprawiedliwego handlu, zbierać wyniki analiz wpływu i pomagać drobnym producentom z Południa.

20.   Zwraca uwagę, że potencjalne korzyści wiążą się nie tylko ze stymulowaniem zamówień publicznych zgodnych z zasadami sprawiedliwego handlu, lecz także z promowaniem zamówień w sektorze prywatnym opartych na standardach sprawiedliwego handlu. Dlatego zachęca władze lokalne i regionalne do opracowywania zachęt stymulujących zgodne z zasadami sprawiedliwego handlu zamówienia w biznesie, np. do ustanawiania nagród inspirowanych takimi konkursami, jak „Stolica sprawiedliwego handlu” czy „Miasto sprawiedliwego handlu”.

Wsparcie Komisji

21.   W związku z potencjalnym wkładem sprawiedliwego handlu i innych systemów związanych z handlem w zapewnianie zgodności ze zrównoważonym rozwojem, przyjmuje z zadowoleniem zaangażowanie Komisji we wspieranie takich systemów także w przyszłości.

22.   Uważa, że niezbędnie konieczna jest równowaga między wymaganiami handlu, inwestycji i wzrostu gospodarczego, które są elementami polityki opierającej się na liberalizacji i globalizacji, a przestrzeganiem zasad zrównoważonego rozwoju, koniecznością zapewnienia przejrzystych, sprawiedliwych warunków handlu i jednoznacznym uznaniem palących problemów krajów mniej rozwiniętych w negocjacjach handlowych z bogatymi państwami uprzemysłowionymi. Rozmaite organizacje sprawiedliwego handlu są przekonane, że handel może być skutecznym instrumentem wspierania zrównoważonego rozwoju i zmniejszenia skali ubóstwa, jeżeli będzie prowadzony w sposób sprawiedliwy i odpowiedzialny. Osiągnięcie tego celu wymaga jednak zasadniczych zmian w polityce handlowej. Przy dominującym obecnie podejściu opartym na rynku nie uda się wyeliminować braku równowagi między siłą negocjacji wielonarodowych koncernów i małych producentów. Tylko systematyczne włączanie zmarginalizowanych drobnych producentów w krajach ubogich do kształtowania polityki handlowej może przyczynić się do wyeliminowania niesprawiedliwości wynikającej z obecnego systemu handlu.

23.   Wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja udzielała finansowego wsparcia dla sprawiedliwego handlu i innych działań związanych z handlem zgodnym ze zrównoważonym rozwojem głównie w ramach instrumentów współpracy rozwojowej. W latach 2007-2008 na różne działania przeznaczono kwotę wynoszącą 19 466 mln euro. Większość z tych działań dotyczyła podnoszenia świadomości w UE. W latach 2008-2009 udostępniono dodatkowe środki w wysokości 1 mln euro.

24.   W obliczu szybkiego rozwoju w dziedzinie sprawiedliwego handlu w niektórych państwach członkowskich zwraca się jednak do Komisji z prośbą o zbadanie, czy nie należałoby udostępnić dodatkowych środków dla tych z nich, które nie są jeszcze w takim stopniu zaangażowane w te przemiany.

25.   Podkreśla zamiary Komisji w zakresie wspierania w większym stopniu ocen skutków, działań zwiększających przejrzystość rynku oraz procesu oceny trudności we wdrażaniu systemów i uzyskiwaniu certyfikatów. Dodatkowe wsparcie może zostać zapewnione przez podobne działania państw członkowskich UE w zakresie finansowania badań dotyczących oddziaływania sprawiedliwego handlu.

Zaangażowanie samorządów terytorialnych w politykę rozwoju

26.   Przyjmuje z wyraźnym zadowoleniem uznanie istotnej roli władz lokalnych i regionalnych w polityce obrotu produktami sprawiedliwego handlu. Zaangażowanie samorządów terytorialnych w politykę rozwoju nie jest niczym nowym. Wiele europejskich regionów oraz władz lokalnych i regionalnych prowadzi od wielu lat projekty w zakresie sprawiedliwego handlu ze swoimi partnerami w krajach rozwijających się. Partnerstwa muszą opierać się na wzajemnym zaufaniu partnerów oraz na przejrzystości we wzajemnych stosunkach. W umowach zawartych pod znakiem sprawiedliwego handlu należy przestrzegać zasad równouprawnienia, wzajemnego uznawania i proporcjonalności.

27.   Stwierdza ponadto, że w obliczu decentralizacji władze lokalne i regionalne podchodzą do sprawiedliwego handlu z coraz większym profesjonalizmem. Samorządy terytorialne dysponują wartościową wiedzą w dziedzinach, które mają istotne znaczenie dla krajów rozwijających się oraz dla osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. Należy więc traktować je jako ważne podmioty polityki sprawiedliwego handlu.

28.   Przyjmuje z zadowoleniem wyrażone przez Komisję życzenie utrzymania pozarządowego charakteru sprawiedliwego handlu i innych podobnych systemów zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem w UE. Regulacja przez władze publiczne mogłaby zakłócić funkcjonowanie dynamicznych systemów prywatnych.

29.   Jest jednak zdania, że w zakresie udzielania zamówień publicznych konieczne są pewne ustawowe normy dla przetargów, aby umożliwić udział w nich oferentom produktów sprawiedliwego handlu.

Edukacja

30.   Wyraża zadowolenie z rozwoju sprawiedliwego handlu i rosnącej gotowości gmin i regionów Europy do wprowadzania kryteriów ekologiczno-społecznych w udzielaniu zamówień publicznych. Gotowość ta zyskuje dodatkowo na znaczeniu podczas trwającego kryzysu finansowego i gospodarczego. Na początku rozwoju sprawiedliwego handlu w latach siedemdziesiątych centralne miejsce zajmowała krytyka niesprawiedliwych struktur handlu światowego. Pierwotnie zapoczątkowany jako ruch uświadamiający, obecnie sprawiedliwy handel zwraca na siebie uwagę przede wszystkim w aspekcie polityki handlowej dzięki wzrostowi obrotów.

31.   Przypomina, że należy systematycznie włączać do celów polityki rozwoju zdecentralizowane europejskie struktury edukacyjne, jak również organizacje ochrony konsumentów, będące ważnymi partnerami sprawiedliwego handlu. Należy przy tym wspierać starania o rozwiązanie kwestii niesprawiedliwych struktur handlu światowego, w szczególności europejskiej polityki handlowej i rolnej, stwarzając konsumentom możliwości „sprawiedliwego” zakupu. Edukacja pozostaje narzędziem przeciwdziałania ubóstwu, niedostatecznemu rozwojowi, wyzyskowi, głodowi i degradacji środowiska.

32.   Z zadowoleniem stwierdza, że w ostatnich latach władze lokalne i regionalne Unii Europejskiej sprawdziły się i umocniły swą pozycję jako najbliższego obywatelom szczebla sprawiedliwego handlu i sprawiedliwych zamówień. Miasta i uniwersytety sprawiedliwego handlu obniżyły znacznie próg możliwości współdziałania dla wielu tysięcy ludzi, stwarzając konkretne możliwości angażowania się na rzecz sprawiedliwego handlu. Miasta sprawiedliwego handlu istnieją w Wielkiej Brytanii już od 2001 r., a od 2008 r. także w Niemczech. Wielka Brytania zajmuje ponadto drugie miejsce na świecie pod względem konsumpcji produktów pochodzących ze sprawiedliwego handlu na osobę. W 12 państwach członkowskich istnieje ponad 700 miast sprawiedliwego handlu, a liczba pretendentów do tego tytułu jest jeszcze większa.

33.   Zwraca uwagę na konieczność wzmocnienia rynku konsumentów poprzez działalność informacyjną i edukacyjną z udziałem prasy lokalnej i ponadregionalnej oraz w coraz większym stopniu mediów elektronicznych. Dodatkowy potencjał tkwi we współpracy z organizacjami ochrony konsumentów.

34.   Z zadowoleniem przyjmuje ostatnie inicjatywy Biura na rzecz Sprawiedliwego Handlu (Fair Trade Advocacy Office), których celem jest zachęcić posłów do PE, by zaangażowali się na rzecz sprawiedliwego handlu z myślą o wsparciu zmarginalizowanych producentów i ubogich pracowników żyjących na Południu. Jest zdania, że tego rodzaju inicjatywy można by rozszerzyć na inne poziomy władzy.

35.   Podkreśla, że problemy związane z globalizacją już dawno dotarły do gmin i regionów Europy. Aby możliwe były lokalne, perspektywiczne reakcje na nie, konieczne jest dalsze kształcenie, profesjonalizacja i stworzenie sieci podmiotów działających na szczeblu gminnym, regionalnym i krajowym. Praca ta została w Europie dopiero zapoczątkowana i pilnie wymaga systematycznego rozwoju.

Wsparcie dla gmin i regionów

36.   Z zainteresowaniem spostrzega, że np. Niemcy od 2001 r. stworzyły instytucję informacyjną dla „Gmin w jednym świecie” współpracującą obecnie już z 2 600 niemieckimi gminami, a często także z ich międzynarodowymi partnerami (także miastami partnerskimi). Instytucja ta, wspierana przez rząd federalny, większość krajów związkowych, organizacje zrzeszające samorządy lokalne i związek patronacki organizacji pozarządowych, znacząco przyczyniła się do zwiększenia zaangażowania niemieckich gmin w ramach polityki rozwoju na rzecz wsparcia sprawiedliwego handlu i udzielania zamówień zgodnie z aspektami ekologiczno-społecznymi.

37.   Proponuje zalecenia dla władz lokalnych i regionalnych, tak aby poprzez systematyczne wsparcie zwiększać i łączyć w sieci ich potencjał, który pozwoli sprostać globalnym wyzwaniom w zakresie zrównoważonego rozwoju, przezwyciężania ubóstwa i zwalczania degradacji środowiska, a w szczególności także ułatwiać wymianę między starymi i nowymi państwami członkowskimi UE. Taką wymianę informacji należy wspierać za pośrednictwem portalu KR-u poświęconego zdecentralizowanej współpracy, by umożliwić dzielenie się doświadczeniami i tworzenie wzorcowych punktów odniesienia (benchmarking), które pozwoliłyby krajom Europy Południowej i Wschodniej rozwijać koncepcje dotyczące wspierania sprawiedliwego handlu w kontekście własnego zrównoważonego rozwoju i strategii przystosowania się do zmian klimatu.

38.   Uważa wymienione w komunikacie środki wsparcia w wysokości 19 mln euro i planowane podwyższenie ich o 1 mln w celu wsparcia sprawiedliwego handlu za godny uwagi początek, wskazuje jednak na to, że wobec skali problemów, a także pojawiających się możliwości zwiększania istniejących potencjałów, w przyszłości niezbędne będą dodatkowe środki.

39.   Wskazuje na to, że władze lokalne i regionalne mogą przyczyniać się do sukcesu sprawiedliwego handlu także bezpośrednio, dzięki:

| — | podawaniu kawy i herbaty pochodzącej tylko ze sprawiedliwego handlu na posiedzeniach, w biurach i w stołówkach; |
| --- | --- |

—

podawaniu kawy i herbaty pochodzącej tylko ze sprawiedliwego handlu na posiedzeniach, w biurach i w stołówkach;

| — | wsparciu odpowiednich kampanii przez rady miast i gmin; |
| --- | --- |

—

wsparciu odpowiednich kampanii przez rady miast i gmin;

| — | uznaniu ze strony gmin dla działalności „Sklepów Świata” (World Shops); |
| --- | --- |

—

uznaniu ze strony gmin dla działalności „Sklepów Świata” (World Shops);

| — | staraniom możliwie jak największej liczby miast o tytuł „Miast Sprawiedliwego Handlu”. |
| --- | --- |

—

staraniom możliwie jak największej liczby miast o tytuł „Miast Sprawiedliwego Handlu”.

Opracowanie europejskiej strategii sprawiedliwego handlu

40.   Zachęca do opracowania wspólnej „europejskiej strategii sprawiedliwego handlu dla samorządów lokalnych i regionalnych” mającej na celu wspieranie sprawiedliwego handlu i udzielania zamówień publicznych zgodnie z aspektami ekologiczno-społecznymi. Strategię mógłby uzupełniać program działania spełniający kryteria ekologiczne i społeczne. Jej opracowanie mogłyby poprzedzać seminaria i konferencje na szczeblu krajowym i międzyregionalnym z udziałem zainteresowanych stron oraz przedstawicieli polityki, władz państwowych, organizacji pozarządowych i sektora prywatnego.

41.   Jest zdania, że strategia ta mogłaby zostać uchwalona zarówno na konferencji zorganizowanej przez KR lub daną prezydencję, jak i przedyskutowana i przedstawiona w Brukseli podczas „Open Days”, imprezy zainicjowanej przez KR, która cieszy się ogromnym odzewem.

42.   Zamierza dzięki takiemu postępowaniu, wobec kryzysu finansowego i gospodarczego i grożących katastrof klimatycznych, poświęcić uwagę głównym podmiotom z krajów Południa i włączać je w działania, a także podtrzymywać świadomość skutków globalizacji. Wzmocnienie struktur sprawiedliwego handlu i znaczenie udzielania zamówień publicznych zgodnie z aspektami ekologiczno-społecznymi na szczeblu gminnym i regionalnym są tu równie istotne jak zacieśnienie sieci współpracy z partnerami krajów producenckich.

43.   Wskazuje na to, że pozytywne w ogólnym rozrachunku oddziaływanie sprawiedliwego handlu i udzielania zamówień zgodnie z aspektami ekologiczno-społecznymi koncentrowało się do tej pory głównie na produktach rolnych pochodzących z małych gospodarstw z tzw. krajów rozwijających się. W przyszłości można spodziewać się rozszerzenia asortymentu towarów i usług będących przedmiotem sprawiedliwego handlu dzięki przejmowaniu doświadczeń i kryteriów oraz ich dalszemu rozwojowi w celu zwiększenia pewności prawnej. Należy dążyć do dalszego rozwoju powiązań między producentami i konsumentami oraz wspierać go. Rozszerzony asortyment produktów oznacza produkty rzemieślnicze i przemysłowe ze wszystkich krajów pochodzenia oraz świadczenie usług opartych na sprawiedliwym handlu, takich jak sprawiedliwa turystyka. Dalszy rozwój struktur to w pierwszej kolejności ocena przestrzegania kryteriów ekologiczno-społecznych i minimalnych norm MOP oraz kwestie transportu i sprzedaży.

44.   Zwraca uwagę na to, że dotychczas w dyskusji na ten temat nie uwzględniono w odpowiedni sposób dyrektyw Komisji z 2008 r. dotyczących zwiększenia praw osób niepełnosprawnych. Doświadczenia zgromadzone w ramach międzynarodowych partnerstw gmin potwierdzają zachęcające rezultaty związane ze zwiększeniem udziału osób niepełnosprawnych w sprawiedliwym handlu i udzielaniem zamówień publicznych zgodnie z aspektami ekologiczno-społecznymi. Komitet zachęca do podjęcia i zgłębienia tego tematu w proponowanej strategii i przy okazji przygotowań krajowych i międzyregionalnych.

45.   Jest świadom, że udział sprawiedliwego handlu w całkowitym obrocie handlowym Europy wynosi mniej niż 1 %. Jednak przykład krajów przodujących – takich jak Szwajcaria, Wielka Brytania, państwa skandynawskie, Holandia, Austria i Luksemburg, w których udział ten wynosi ponad 10 % – motywuje do zwiększonego zaangażowania przede wszystkim kraje Europy Południowej i Wschodniej. Doskonała często współpraca pomiędzy organizacjami pozarządowymi, gminami i podmiotami lokalnej gospodarki z partnerami z Południa przyczyniła się do rozwoju godnych podziwu i świadomych odpowiedzialności wzorów dla całej Europy. Stanowią one zachętę dla wszystkich gmin i regionów Europy, które jednocześnie mogą w ten sposób znacząco przyczynić się do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju do 2015 r.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/15 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/15

---

Opinia Komitetu Regionów „Jakość produktów rolnych”

(2010/C 175/04)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

1.   Komitet przyjmuje z zadowoleniem i wysoko ocenia zarówno komunikat Komisji Europejskiej, który jest wyrazem troski o zapewnienie wysokiej jakości produktów rolno-spożywczych, jak też gotowość do opracowania odpowiednich ram prawnych promujących i wspierających dobrej jakości produkcję rolniczą w UE oraz zapewniających większy stopień jej akceptacji wśród konsumentów.

2.   Sądzi, że wytwarzanie wysokiej jakości produktów rolno-spożywczych ma szczególne znaczenie dla trwałego rozwoju obszarów wiejskich i przyczynia się do zachowania w dłuższej perspektywie tożsamości regionalnej i krajobrazu regionalnego, kształtowanych przez rolników i hodowców w wyniku zastosowania różnych form produkcji, w związku z czym stanowi wkład w przyszły rozwój regionalny.

3.   Przypomina o dużym znaczeniu tych produktów i wskazuje na konieczność stworzenia systemu wsparcia gwarantującego ich długofalową stabilność oraz rentowność inwestycji dzięki środkom ukierunkowanym na rynek, w tym przepisom dotyczącym możliwości wprowadzenia oznakowania precyzującego kraj produkcji; system ten miałby też promować wspólnotowe normy produkcji, zwłaszcza w obszarze zapewnienia dostępu do żywności, ochrony środowiska naturalnego oraz tradycyjnych metod produkcji.

4.   Z zadowoleniem przyjmuje, że w komunikacie Komisji uznano fakt, iż jakość produktów rolnych jest nierozerwalnie związana z tradycjami, rozwojem i zrównoważonym charakterem działań w regionach, które należy wzmocnić i chronić za pomocą takich systemów jak oznaczenia geograficzne, a zarazem przestrzegać na szczeblu międzynarodowym związanych z nimi praw własności intelektualnej.

5.   Komitet pragnie przypomnieć Komisji, że jako pierwsza powinna przedsięwziąć konkretne środki w celu informowania konsumentów, a zwłaszcza konsumentów europejskich, o specyficznych cechach oznaczeń geograficznych, ich właściwościach oraz ich szczególnym związku ze zrównoważonym rozwojem obszarów wiejskich.

6.   Zgadza się z Komisją, że w celu rozwinięcia odpowiedniej polityki jakości należy zająć się trzema głównymi kwestiami, tj. informacją, spójnością i niskim stopniem złożoności.

7.   Zakłada, że będzie trzeba opracować wytyczne gwarantujące prawidłowe funkcjonowanie systemów certyfikacyjnych, co zapewni pewien stopień jednolitości ważnych elementów, takich jak minimalne wymogi kontroli, by uniknąć ewentualnych dysproporcji między zbliżonymi modelami.

8.   Przyznaje, że w wypadku środków dotyczących oznakowania konieczne jest ustanowienie norm handlowych UE, jednakże należy dążyć do tego, by były jak najprostsze.

9.   Jest przekonany, że ambitna polityka jakości produktów rolno-spożywczych ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia dynamicznego rozwoju zrównoważonego rolnictwa europejskiego będącego w stanie sprostać potrzebom społeczeństwa europejskiego oraz zapewnić sobie udział na rynkach zewnętrznych.

10.   Dostrzega również potrzebę należytego uznania przed całym społeczeństwem europejskim wysiłków włożonych przez europejskich rolników i hodowców w dostosowanie się do zaostrzonych wymogów w zakresie środowiska, dostępu do żywności oraz dobrostanu zwierząt.

Unijne wymagania w zakresie produkcji rolnej

11.   Jest zdania, że można by rozważyć możliwość wprowadzenia dobrowolnego oznakowania, które wskazywałoby miejsce produkcji (miejsce zbiorów produktów rolnych, miejsce urodzenia i chowu zwierząt gospodarskich, miejsce udoju w przypadku produktów mlecznych itp.). Można by również przyjrzeć się kwestii wprowadzenia obowiązku podawania miejsca pochodzenia (w wypadku produktu przetworzonego dotyczyłoby to miejsca ostatniego istotnego etapu przetwórstwa), przeanalizowawszy uprzednio zalety i wady takiego środka, który już obecnie obowiązuje w przypadku niektórych produktów. Dzięki temu producenci europejscy mogliby się wyróżniać dzięki wspomnianym oznaczeniom, a konsumenci otrzymaliby rozległe i konkretne informacje.

12.   Popiera wniosek w sprawie stworzenia oznakowania zarówno dla dobrostanu zwierząt, jak i dla emisji dwutlenku węgla; a ponadto proponuje opracowanie na szczeblu europejskim zasad dotyczących zintegrowanej produkcji.

Normy handlowe

13.   Uznaje wagę norm handlowych; normy te nadal powinny mieć charakter obligatoryjny, lecz należy rozważyć poddanie ich dogłębnemu przeglądowi w celu ich uproszczenia, usunięcia zbędnych przepisów i zachowania elementów mających rzeczywiste znaczenie dla wprowadzania produktów na rynek. Przeglądu tego trzeba dokonać w ścisłej współpracy z podmiotami gospodarczymi. Należy stworzyć mechanizm przeglądu, który umożliwi wprowadzenie zmian w wystarczająco szybki i sprawny sposób. W każdym wypadku należy zachować sektorowy charakter norm, tak aby łatwiej było je zrozumieć i zastosować.

14.   Komitet z zainteresowaniem podchodzi do zbadania wykonalności ustanowienia definicji zarezerwowanych stosowanych fakultatywnie dla „produktów tradycyjnych” i „produktów rolnictwa górskiego”, rozumiejąc, że to właśnie władze regionalne mogą odegrać kluczową rolę w ich określaniu.

Oznaczenia geograficzne

15.   Jest przeciw ujednoliceniu istniejących obecnie trzech różnych systemów, pozwalających utrzymać spójność systemu i uwzględnić właściwości każdego produktu. Komitet postuluje również zachowanie dwóch instrumentów: chronionej nazwy pochodzenia (CHNP) oraz chronionego oznaczenia geograficznego (CHOG), które okazały się wielce użyteczne i zostały bardzo dobrze przyjęte przez producentów. Niemniej jednak konieczne są większe wysiłki na rzecz ich promowania oraz informowania o nich.

16.   Za niezbędne uważa uproszczenie nie tylko procedur administracyjnych, lecz również wszystkich aspektów związanych z rejestracją, utrzymaniem i zarządzaniem, które obowiązują podmioty gospodarcze należące do różnych systemów.

17.   Opowiada się za ewentualnym wykorzystaniem wspomnianych oznaczeń w przypadku produktów przetworzonych, o ile możliwe będzie upewnienie się w wystarczającym stopniu co do pochodzenia użytych składników i jeśli producenci korzystający z danego oznaczenia wyrażą na to zgodę.

18.   W wypadku produktów świeżych za interesujące uważa zbadanie możliwości rozszerzenia wymogów certyfikacyjnych na poszczególne ogniwa łańcucha dostaw, wzorując się na produktach ekologicznych i oceniając możliwe korzyści takiego działania.

19.   Podkreśla, że wiele podmiotów związanych z systemem CHNP i CHOG wskazywało na potrzebę wprowadzenia instrumentów umożliwiających regulowanie produkcji, i zwraca uwagę, że brak takich instrumentów może spowodować, że oba te systemy przestaną istnieć lub stracą autentyczność i swoją charakterystyczną jakość, co z kolei zagrozi strukturze społeczno-produkcyjnej na obszarach wiejskich wielu regionów europejskich.

20.   Wzywa Komisję Europejską do znalezienia i udostępnienia odpowiednich instrumentów zarządzania produkcją w systemach CHNP i CHOG. Endogenny rozwój regionalny bardzo często związany jest ze zrównoważonym rozwojem obszarów wiejskich, który nie będzie możliwy bez udostępnienia CHNP i CHOG instrumentów umożliwiających im regulowanie potencjału produkcyjnego i w rezultacie osiągnięcie rozsądnej równowagi między podażą a popytem, tak aby produkcja rosła proporcjonalnie do możliwości zbytu.

21.   W systemach CHNP i CHOG mamy do czynienia z prawami własności intelektualnej i dlatego należy dopuścić możliwość dobrowolnej regulacji – na wzór każdego innego znaku towarowego – zarówno z punktu widzenia jakości, jak i ilości. Co więcej, regulacja taka nie ma służyć spekulacji, lecz zrównoważonemu rozwojowi.

22.   Zaleca zbadanie aspektów związanych z ochroną CHNP i CHOG. Podmioty na rynku oraz regiony są zdania, że poziom ochrony powinien zostać ujednolicony na szczeblu międzynarodowym, dlatego też wzywa się Komisję Europejską do podjęcia niezbędnych kroków w celu zapewnienia jak najwyższego stopnia ochrony, bez względu na pierwsze następstwa różnych CHNP i CHOG poza granicami regionów lub państw członkowskich.

23.   Opowiada się za tym, by Komisja zdwoiła wysiłki w celu wzmocnienia przepisów w ramach WTO, by poczyniono postępy w zakresie dwustronnych umów z państwami o znaczeniu strategicznym, jak też nalegano na ochronę CHNP i CHOG w kontekście umów handlowych dotyczących zwalczania obrotu towarami podrobionymi (ACTA).

Rolnictwo ekologiczne

24.   Z zadowoleniem przyjmuje ostatnie zmiany legislacyjne w tej dziedzinie i decyzję, by od 2010 r. stosować nowe unijne logo ekologiczne. Jest przekonany, że środki te oraz duży nakład prac podmiotów europejskich działających w obszarze rolnictwa ekologicznego zapewnią znaczący rozwój tego niezwykle przyjaznego dla środowiska systemu produkcji.

Tradycyjne specjalności

25.   Zgadza się z Komisją, że system ten nie rozwinął w pełni swojego potencjału, i popiera sugestię przeanalizowania racjonalności wprowadzenia wyrażeń takich jak „produkt tradycyjny”, o ile przestrzegane będą dokładnie zdefiniowane i podlegające certyfikacji specyfikacje.

26.   Wzywa Komisję do zbadania i wdrożenia niezbędnych, specjalnych systemów wsparcia dla produktów tradycyjnych i produktów rolnictwa górskiego, na wypadek gdyby te dwa rodzaje produktów ostatecznie zastąpiły obecne gwarantowane tradycyjne specjalności (GTS).

Spójność nowych systemów UE

27.   Zaleca Komisji zapewnienie spójności przyszłych programów i inicjatyw w zakresie jakości poprzez aktywną i pragmatyczną ocenę ich wartości dodanej i pożyteczności. Uważa, że w tym kontekście należy również uwzględnić potrzeby konsumentów oraz rzeczywiste korzyści, które przyniesie im uruchomienie nowych systemów.

Wytyczne dla prywatnych i krajowych systemów certyfikacji żywności

28.   Wspiera inicjatywę Komisji, by przygotować wytyczne na temat dobrych praktyk w dziedzinie funkcjonowania wszystkich systemów związanych z jakością produktów rolnych i rolno-spożywczych, i zgadza się, że nie należy opracowywać przepisów regulujących państwowe i prywatne systemy certyfikacji.

Zalecenia końcowe

29.   Zachęca Komisję do poczynienia znacznych wysiłków w celu promowania europejskich systemów jakości produktów rolno-spożywczych oraz informowania o nich konsumentów europejskich. Ma to służyć wzmocnieniu systemu, wyjaśnieniu jego różnych koncepcji i zachęcaniu do konsumpcji tych produktów, tak aby całe społeczeństwo europejskie zaangażowało się w zachowanie struktury produkcyjnej na obszarach wiejskich.

30.   Proponuje, by Komisja w większym stopniu uznała strategiczną rolę regionów europejskich w zapewnianiu wysokiej jakości produktów rolnych i rolno-spożywczych i przywiązała największą wagę do ich potrzeb w tym zakresie, jako że kwestia ta ma istotne znaczenie dla lepszego rozwoju społeczno-gospodarczego na poziomie regionalnym.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/19 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/19

---

Opinia Komitetu Regionów „Pomoc dla rolników na obszarach nacechowanych specyficznymi naturalnymi utrudnieniami”

(2010/C 175/05)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich

1.   Odnotowuje, że Komisja Europejska wyraźnie koncentruje się w swoim komunikacie na pośrednich obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, i całkowicie popiera propozycję objaśnienia metod ich wytyczania. Podkreśla, że obszary górskie nie zostały bezpośrednio objęte komunikatem, a celem nie jest skupienie się na powiązaniach między różnymi kategoriami obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

2.   Z zadowoleniem przyjmuje zaproponowaną przez Komisję Europejską metodę pracy, która jest zgodna z zaleceniami Komitetu przedstawionymi w projekcie opinii dotyczącej Białej księgi w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów (1).

3.   Zwraca uwagę, że rolnictwo jest niezwykle istotnym sektorem gospodarki w UE i daje zatrudnienie prawie 30 mln osób. Rolnicy odgrywają ważną rolę w utrzymaniu tkanki społecznej na obszarach wiejskich oraz przyczyniają się do ochrony środowiska naturalnego i krajobrazu. Należy również utrzymać bazę do produkcji rolnej w całej UE, by zachować potencjał Europy do wytwarzania wysokiej jakości żywności, co ma ostatnio coraz większe znaczenie, jako że zmiana klimatu ogranicza potencjał w tym względzie w innych częściach świata. System wsparcia dla ONW ma kluczowe znaczenie dla rekompensowania naturalnych utrudnień na niektórych terenach, a tym samym utrzymania na nich produkcji rolniczej.

4.   Podkreśla, że władze lokalne i regionalne są bezpośrednio zainteresowane omawianym komunikatem, gdyż obszary nacechowane naturalnymi utrudnieniami stanowiły w 2005 r. 31,2 % powierzchni użytków rolnych w Europie, gdzie rolnictwo jest ważnym elementem gospodarki.

5.   Odnotowuje, że od początku 1975 r. potrzeby w zakresie wsparcia dla ONW uległy znacznym zmianom. Pierwszorzędnego znaczenia nabrało właściwe gospodarowanie gruntami w celu pokonania naturalnych utrudnień. Rolnictwo na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pozwala również zachować atrakcyjność regionu, różnorodność biologiczną i krajobraz kulturowy.

6.   Podkreśla, że dopłaty wyrównawcze powinny pozostać instrumentem wykorzystywanym w celu zrekompensowania naturalnych utrudnień bądź niekorzystnych warunków produkcji i że nie przewiduje się ich zastosowania w charakterze środka rolno-środowiskowego.

7.   Zaznacza, że wymagane symulacje muszą mieć charakter projektu, nie zaś wiążącego środka prawnego. W każdym razie KR ponownie zbada przyszłe propozycje Komisji, opierając się na wyczerpującej i dogłębnej analizie ich spodziewanego wpływu.

8.   Ma na względzie uwagi zawarte w sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego, iż Komisja nie przedstawia wystarczających powodów do dalszego korzystania z obecnej klasyfikacji ONW, która nie sprzyja sprawnemu i skutecznemu wdrożeniu systemu wsparcia (punkt 76).

Konkretne aspekty związane z wytyczeniem ONW (kryteria, dostosowanie itp.)

9.   Jest zdania, że decyzja o określeniu kryteriów biofizycznych w celu lepszego wskazania obszarów nacechowanych naturalnymi utrudnieniami jest właściwym sposobem stworzenia bardziej obiektywnego, spójnego i porównywalnego systemu, który pozwoli zapewnić sprawiedliwsze i skuteczniejsze rozłożenie pomocy.

10.   Wzywa do ustanowienia prostych i łatwych do zastosowania wspólnych kryteriów, jak również jasnych kryteriów kwalifikowalności w celu zagwarantowania przejrzystości i porównywalności płatności. Dzięki temu powinien powstać efektywny system dopłat wyrównawczych na rzecz działalności rolniczej i potencjału produkcyjnego na obszarach borykających się z naturalnymi utrudnieniami. Należy koniecznie zapewnić, że system taki będzie zrozumiały dla rolników, umożliwi dochodzenie praw na drodze sądowej, a dla administracji będzie łatwy w zarządzaniu.

11.   Proponuje, by wytyczanie obszarów o jednym tylko utrudnieniu naturalnym było oparte również na kryteriach geograficznych i kryteriach zagospodarowania przestrzennego, a nie wyłącznie na kryteriach biofizycznych. Chodzi o to, by uwzględnić takie czynniki jak odizolowanie, dostęp do infrastruktury i wrażliwość konkretnych ekosystemów.

12.   Zauważa, że w komunikacie sugeruje się, by za ONW uznać obszar, którego 66 % powierzchni gruntów rolnych spełnia co najmniej jedno z ośmiu kryteriów. Choć celem podziału na strefy jest ukierunkowanie wsparcia na regiony, w których jest ono niezbędne do zachowania działalności rolnej, proponowana wielkość graniczna nie może być zbyt wysoka i tym samym prowadzić do ewentualnego wykluczenia obszarów borykających się z poważnymi utrudnieniami naturalnymi. Stąd też należy ostrożnie podejść do ostatecznego wyznaczenia wielkości procentowej, powyżej której obszar uznawany jest za ONW, a dyskusje na ten temat odłożyć do czasu udostępnienia symulacji i map.

13.   Proponuje zastanowić się nad stosowaniem kryteriów łącznych lub systemów współczynników do zróżnicowanych obszarów o wielorakich utrudnieniach. Skorzystanie ze wskaźnika złożonego pozwoliłoby na połączenie wielu kryteriów, a tym samym zakwalifikowanie danego obszaru jako ONW, nawet gdyby pojedyncze kryteria na to nie pozwalały.

14.   Proponuje ponadto zastanowienie się nad wykorzystaniem dodatkowych kryteriów, np. „dni pełnego nasycenia gleby wodą”, tj. wskaźnika odnoszącego się do faktycznej możliwości uprawy gleby, który mierzy powiązania między wilgotnością gleby a klimatem. Do kryteriów tych należałoby zaliczyć także odsetek trwałych użytków zielonych, ponieważ na obszarach, na których przeważa gospodarka na użytkach zielonych, istnieje mniej możliwości ich alternatywnego wykorzystania niż na gruntach ornych.

15.   Wzywa do zastanowienia się nad tym, czy wytyczenie na nowo tzw. obszarów pośrednich mogłoby także przebiegać na podstawie jednostek terytorialnych mniejszych niż LAU 2 (np. obręb lub działka), o ile dostępne są konieczne do tego dane. Umożliwiłoby to przyznawanie dopłat wyrównawczych w sposób bardziej adekwatny, przejrzysty dla rolników oraz ułatwiający dochodzenie na drodze sądowej.

16.   Odnotowuje sugestię Komisji Europejskiej, by państwa członkowskie doprecyzowały obszary wyznaczone zgodnie z kryteriami biofizycznymi poprzez zastosowanie odpowiednich wskaźników dotyczących produkcji, tj. regularnie wykluczając te obszary, na których przezwyciężono trudności dzięki sztucznym interwencjom, a wskaźniki związane z produkcją są porównywalne do średniej krajowej.

17.   Zaleca jednakże, by proponowane przez Komisję dostosowanie zastąpić kryteriami przystosowanymi do specyfiki regionalnej i uwzględniającymi odpowiednie progi. Państwom i regionom łatwiej określić właściwe kryteria i wartości progowe dla wytyczenia ONW w każdym z regionów. W każdym razie zarówno dostosowanie, jak i rozwiązania regionalne muszą być opcjonalnym instrumentem i nie mogą stać się obowiązkowe.

Stopniowe znoszenie wsparcia

18.   Z uznaniem podchodzi do celu Komisji, by wprowadzić bardziej przejrzystą, adekwatną i porównywalną metodę wskazywania obszarów rolniczych borykających się z naturalnymi utrudnieniami, a więc kwalifikującymi się do płatności wyrównawczych. W ten sposób Komisja ustosunkowuje się do uwag zawartych w specjalnym sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego.

19.   Wyraża jednak niepokój spowodowany możliwością wykluczenia wielu regionów, jeśli usunięte zostaną kryteria społeczno-gospodarcze stosowane obecnie do wytyczania obszarów lub jeżeli nie będzie można już stosować sprawdzonych systemów współczynników. Niemniej jednak warto by było zastanowić się, w jaki sposób do systemu ponownego klasyfikowania obszarów nacechowanych naturalnymi utrudnieniami włączyć kryteria geograficzne i kryteria związane z planowaniem przestrzennym.

20.   Rozważa również potrzebę stopniowego znoszenia wsparcia dla regionów lub gmin, które się już do niego nie kwalifikują. Powinien istnieć odpowiedni okres przejściowy, aby umożliwić rolnikom przystosowanie się do nowego systemu wsparcia dla ONW. Proces ten należy również rozważyć przy podejmowaniu decyzji co do kierunku polityki dla przyszłej WPR.

Pomocniczość

21.   Zgadza się, że wykorzystanie wielu wspólnych kryteriów biofizycznych mogłoby rzeczywiście sprawić, że klasyfikacja byłaby bardziej przejrzysta, porównywalna i prostsza, co z kolei zwiększyłoby skuteczność zarządzania funduszami. Z uwagi na ryzyko rozbieżności najbardziej odpowiednim szczeblem do tego typu działań wydaje się – zgodnie z zasadą pomocniczości – szczebel wspólnotowy.

Lepsze uregulowania prawne

22.   Całkowicie popiera procedurę, zgodnie z którą przygotowany został komunikat. W ocenie skutków bierze się pod uwagę i szczegółowo rozważa różne warianty. Należy koniecznie pamiętać o dodatkowych kosztach wprowadzenia nowego modelu, zwłaszcza w początkowym okresie.

23.   Niemniej jednak podkreśla, że reforma obecnego systemu oraz przejście na system oparty na kryteriach biofizycznych będą miały konsekwencje społeczno-gospodarcze, które należy uwzględnić przy wdrażaniu nowej metody.

24.   Na koniec wyraża nadzieję, że określenie zestawu wspólnych kryteriów wytyczania ONW uprości także wdrażanie systemu płatności z tytułu naturalnych utrudnień na poziomie europejskim, a tym samym zapewni większą przejrzystość i skuteczność.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

(1)  CdR 89/2009 fin.

1

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/22 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/22

---

Opinia Komitetu Regionów „Odnowiona europejska strategia »Inwestowanie w młodzież«”

(2010/C 175/06)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

Uwagi ogólne

1.   Jest zdania, że młodzi Europejczycy są przyszłością społeczeństwa. Wszyscy młodzi ludzie powinni mieć możliwość rozwinięcia w pełni swojego talentu i potencjału. Talent kształtuje się nie tylko w szkołach (poprzez edukację), lecz również w rodzinie, w różnych stowarzyszeniach (sportowych, muzycznych czy kulturalnych), w organizacjach i nieformalnych grupach młodzieżowych oraz w dzielnicach, w których znajdują się biblioteki, szkoły muzyczne, kluby sportowe i inne placówki. Władze lokalne i regionalne mają najbliższy kontakt z życiem młodych ludzi i dlatego odgrywają kluczową rolę w tworzeniu warunków ku temu rozwojowi.

2.   Stwierdza, że opłaca się inwestować w młodzież i mobilizować ją do działania. Gminy i regiony, które gwarantują młodym ludziom wysokiej jakości kształcenie – zarówno formalne, jak i nieformalne, oraz dysponują dobrymi ośrodkami sportowymi, kulturalnymi i wypoczynkowymi oraz ofertą w tym zakresie, odniosą większy sukces gospodarczy i będą stanowić bezpieczniejsze miejsca w przyszłości, zapewniając szerszy wymiar społeczny charakteryzujący się tolerancją i wzajemnym poszanowaniem.

3.   Jest przekonany, że strategie na rzecz młodzieży powinny propagować podejście, w którego centrum znajduje się jednostka, jej talent i potrzeby w zakresie pełnego rozwijania jej potencjału.

4.   Uznaje, że młodzi ludzie nader często są jedną z najbardziej zagrożonych grup w społeczeństwie, zwłaszcza w obecnej sytuacji kryzysu gospodarczego i finansowego. W naszym starzejącym się społeczeństwie młodzież należy postrzegać jako cenne i niezbędne zasoby, które można i trzeba zmobilizować, aby osiągnąć cele społeczne i gospodarcze (1).

5.   Popiera potrzebę opracowania aktywnej, pozytywnej i przekrojowej polityki na rzecz młodzieży, w ramach której uwzględniono by potencjał wszystkich młodych ludzi dzięki stworzeniu korzystnych warunków do rozwoju ich talentu i umiejętności, tak aby mogli żyć, pracować i aktywnie uczestniczyć w społeczeństwie, a nie tylko skupiono by się na młodych ludziach wymagających specjalnej uwagi ze względu na swoje problemy.

6.   Zwraca szczególną uwagę na znaczenie aktywnych i prewencyjnych (2) środków oraz odnotowuje znaczenie zapewnienia młodym ludziom lepszych warunków życia (1) i budowania społeczeństwa przyjaznego dzieciom i młodzieży (3).

7.   Przyjmuje z zadowoleniem niedawny komunikat Komisji Europejskiej w sprawie odnowionej otwartej metody koordynacji na potrzeby wyzwań i możliwości stojących przed młodzieżą oraz zaproponowane w nim podejście polegające na inwestowaniu w młodzież i mobilizowaniu jej do działania.

8.   Przyznaje, że polityka na rzecz młodzieży ma z natury szeroki zakres, i dlatego popiera horyzontalne podejście unijne polegające na włączeniu zagadnień dotyczących młodzieży do szerokiego spektrum kierunków polityki (podejście międzysektorowe) i na jednoczesnym dalszym rozwijaniu konkretnych strategii, np. w dziedzinie pracy młodzieży.

9.   Zaleca, by Komisja Europejska uwzględniła doświadczenia i spostrzeżenia zebrane na poziomie lokalnym i regionalnym i by przyszłe działania opierały się na istniejących już inicjatywach, takich jak inicjatywa Europejska Stolica Młodzieży, i ramach, takich jak Konwencja ONZ o prawach dziecka.

10.   Przypomina, że w wielu państwach członkowskich to przede wszystkim władze lokalne i regionalne posiadają kompetencje w zakresie opracowywania, rozwoju i realizacji polityki na rzecz młodzieży i są odpowiedzialne za te kwestie. Wniosek taki potwierdzony został wynikami konsultacji (4) zorganizowanych przez sieć monitorującą stosowanie zasady pomocniczości w kontekście niniejszej opinii. Mając na uwadze istotną rolę władz lokalnych i regionalnych w rozwijaniu i wdrażaniu strategii na rzecz młodzieży, zaleca Komisji wzięcie pod uwagę pewnych szczególnych cech regionów, np. warunków geograficznych.

11.   Apeluje o poważne wzięcie pod uwagę stanowiska i wkładu władz lokalnych i regionalnych przy opracowywaniu strategii ukierunkowanych na młodzież, gdyż w większości państw członkowskich zagadnienia w tym obszarze należą do kompetencji władz samorządowych.

12.   Zwraca uwagę na kluczową rolę władz samorządowych w realizowaniu zaproponowanej strategii UE i z zadowoleniem przyjąłby bardziej bezpośrednie nawiązanie w komunikacie do roli i kompetencji tychże władz. Zachęca władze lokalne i regionalne do wniesienia wkładu w proponowaną strategię unijną w ścisłej współpracy z zainteresowanymi podmiotami na wszystkich płaszczyznach, a szczególnie z młodzieżą oraz reprezentującymi ją organizacjami.

Uwzględnienie tematyki młodzieży we wszystkich dziedzinach polityki oraz współpraca

13.   Popiera podejście UE polegające na włączaniu tematyki związanej z młodzieżą w szerokie spektrum strategii politycznych, tak aby troski ludzi młodych były konsekwentnie uwzględniane w różnych dziedzinach polityki.

14.   Popiera elastyczne podejście w ramach polityki na rzecz młodzieży, ukierunkowane na trzy nakładające się na siebie i wzajemnie się uzupełniające długoterminowe cele powiązane z obszarami działania, które mają być poddawane regularnemu przeglądowi. Uważa, że cele te oraz związane z nimi działania powinny być skutecznie i trwale realizowane na wszystkich kompetentnych szczeblach, i zaleca samorządom, by przewidziały więcej czasu na pracę nad wybranymi głównymi zagadnieniami w celu zwiększenia efektywności możliwych działań.

15.   Popiera wskazane w komunikacie obszary działania oraz działania zaproponowane państwom członkowskim i Komisji Europejskiej w dziedzinach należących do ich kompetencji.

16.   Sądzi, że niezmiernie ważne jest uwzględnianie potrzeb i aspiracji młodych ludzi przy każdej reformie UE i zaleca, by włączyć młodzież jako grupę docelową do szerszych strategii, kampanii i działań UE, takich jak strategia następująca po strategii lizbońskiej, Agenda Społeczna, strategie tematyczne i działania, jakie Unia (jej instytucje i przyszłe prezydencje Rady UE) będzie w przyszłości planować i przeprowadzać w ścisłej współpracy – miejmy nadzieję – z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz z Komitetem Regionów.

17.   Przypomina w tym kontekście, że młodzi ludzie mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów nowej strategii lizbońskiej, i uważa za absolutnie konieczne zaoferowanie im wyższej jakości kształcenia i szkolenia, lepszych warunków w zakresie mobilności, wejścia na rynek pracy i integracji społecznej oraz lepszych usług dla młodych rodzin.

18.   Wzywa do utworzenia średnioterminowej europejskiej strategii na rzecz młodzieży, która w długiej perspektywie powinna być ukierunkowana na jakość i ograniczać się do kilku priorytetów. Należy połączyć zainwestowane wysiłki i zasoby, aby zwiększyć możliwości działania.

19.   Przyjmuje z zadowoleniem wyznaczenie 2011 r. jako Europejskiego Roku Wolontariatu. Wzywa Komisję do wyraźnego uwzględnienia dzieci i młodzieży w swoim programie działań oraz gorąco zachęca władze samorządowe do aktywnego udziału w tych wydarzeniach.

Wdrażanie i wymiana doświadczeń

20.   Zgadza się, że skuteczna polityka na rzecz młodzieży wymaga podejścia międzysektorowego na poziomie unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym, by osiągnąć rezultaty w takich dziedzinach jak polityka dotycząca dzieci i rodziny, kształcenie, równość płci, zatrudnienie, budownictwo mieszkaniowe i opieka zdrowotna.

21.   Wyraża zadowolenie z uznania w komunikacie faktu, iż władze lokalne i regionalne odgrywają pierwszoplanową rolę we wdrażaniu międzysektorowych strategii dotyczących młodzieży, a jednocześnie przypomina, że w wielu państwach członkowskich to przede wszystkim władze samorządowe posiadają kompetencje w zakresie opracowywania, rozwoju i realizacji polityki na rzecz młodzieży i są odpowiedzialne za te kwestie.

22.   Uważa, że Komisja Europejska, w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz z uwzględnieniem zasady pomocniczości, powinna skoncentrować się na inspirowaniu, stymulowaniu i wspieraniu nowych, interesujących inicjatyw w dziedzinie polityki na rzecz młodzieży.

23.   Uznaje znaczenie zorganizowanego dialogu z młodzieżą, na różnych płaszczyznach rządowych i z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów.

24.   Zachęca władze lokalne i regionalne do aktywnego udziału w partnerskim uczeniu się celem lepszego kształtowania polityki, jak również w projektowaniu, wdrażaniu i rozpowszechnianiu przykładów najlepszych praktyk w dziedzinie polityki na rzecz młodzieży i polityki realizowanej we współpracy z młodzieżą. Sieć miast na rzecz lokalnej polityki integracyjnej (sieć CLIP) oraz sieć ERY (Europejskie regiony na Rzecz Młodzieży) stanowią dobry przykład takiego podejścia (5).

25.   Uważa, że odnowiona otwarta metoda koordynacji może być odpowiednim narzędziem realizacji strategii. Należy przy tym zwrócić uwagę, by nie doszło do naruszenia kompetencji przez szczebel europejski ani do powstania dodatkowych mechanizmów biurokratycznych obciążających administrację państw członkowskich.

26.   Podkreśla, że władze lokalne i regionalne stanowią szczebel rządowy, który jest najbliższy dzieciom, młodzieży i osobom zajmującymi się nimi i najbardziej związany z infrastrukturą w zakresie kształcenia młodych ludzi, zdrowia i opieki, jak też ze społeczeństwem obywatelskim. Podkreśla więc wymóg bezpośredniego zaangażowania i włączenia władz lokalnych i regionalnych jako pierwszoplanowych podmiotów na wszystkich etapach proponowanej otwartej metody koordynacji służącej realizacji strategii UE.

27.   Wzmocnienie kanałów uczestnictwa młodych ludzi w tych instytucjach pozwoliłoby na sprawniejszą i bardziej dynamiczną interakcję oraz na zwiększenie wpływu młodzieży na decyzje publiczne, co ze swojej strony gwarantowałoby rzeczywiste włączenie tej grupy w życie gospodarcze, społeczne i polityczne regionów.

28.   Podkreśla, że zastosowanie otwartej metody koordynacji nie może prowadzić do odebrania pewnych kompetencji władzom niższego szczebla na rzecz administracji państwowej. Zaznacza, że nie powinno to prowadzić do harmonizacji ani też do wkraczania w kompetencje państw członkowskich poprzez tworzenie wskaźników i nakładanie nowych obowiązków składania sprawozdań. Zwraca uwagę na opublikowaną wcześniej przez KR Białą księgę w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów (6).

29.   Przypomina o wniosku KR-u skierowanym do Komisji Europejskiej, by podczas stosowania otwartej metody koordynacji szanować rolę władz lokalnych i regionalnych, a tym samym zakres ich kompetencji, jak również uwzględnić rozpoczęte już inicjatywy (7).

30.   Wzywa państwa członkowskie, by poparły otwartą metodę koordynacji za pośrednictwem lokalnych i regionalnych planów działania oraz, odwrotnie, by pomogły zapewnić, że lokalne i regionalne plany zostaną uwzględnione w planach krajowych i staną się przedmiotem pisemnych porozumień między wieloma szczeblami.

31.   Zgadza się, że istnieje potrzeba kształtowania polityki w oparciu o fakty i z zadowoleniem przyjmuje propozycję lepszego wykorzystania istniejących narzędzi gromadzenia informacji.

32.   Popiera propozycję ustanowienia grupy roboczej w celu omówienia możliwych „deskryptorów” (niezobowiązujących wskaźników) służących ocenie skutków działań politycznych w priorytetowych obszarach polityki. Uznaje, że władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu strategii w terenie, w związku z czym zdecydowanie zachęca do ich aktywnego udziału we wspomnianej grupie roboczej ds. „deskryptorów”.

33.   Podkreśla, że należy uprościć procedury sprawozdawcze, które powinny koncentrować się na najważniejszych deskryptorach dla obszarów priorytetowych i które nie mogą powodować dodatkowych obciążeń biurokratycznych.

34.   Zwraca się do Komisji Europejskiej o zapewnienie zainteresowanym podmiotom na szczeblu lokalnym i regionalnym dostępu do wszystkich niezbędnych funduszy UE oraz zachęca do promowania wizerunku i atrakcyjności tychże programów dzięki zmniejszeniu obciążeń administracyjnych związanych z funduszami unijnymi, np. z programem „Młodzież w działaniu”.

35.   Wzywa państwa członkowskie do przyznania władzom lokalnym i regionalnym oraz zainteresowanym podmiotom odpowiednich środków finansowych na realizację wspólnych celów w zakresie wolontariackiej działalności młodzieży. Zachęca państwa członkowskie do korzystania z funduszy i programów UE zapewniających wsparcie i doradztwo krajowym, regionalnym i lokalnym organizacjom wolontariackim (takich jak Europejski Fundusz Społeczny i program „Młodzież w działaniu”), aby podnieść jakość międzynarodowych projektów w zakresie wolontariatu (8). Procedury przetargu i przyznawania środków wsparcia powinny być bardziej przejrzyste; należy też ograniczyć obciążenia związane ze składaniem wniosków, sprawozdawczością i dokumentacją.

36.   Zgadza się, że istnieje potrzeba współpracy z pozostałymi instytucjami UE i organizacjami międzynarodowymi, tak aby w podejmowanych działaniach wzajemnie wykorzystywać swoje mocne strony i wyciągać obopólne korzyści.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

(1)  CdR 334/2006.

1

(2)  CdR 337/2008.

2

(3)  CdR 255/2007.

3

(4)  Sprawozdanie z konsultacji sieci monitorującej stosowanie zasady pomocniczości oraz członków komisji EDUC na temat komunikatu w sprawie strategii UE na rzecz młodzieży, CdR 325/2009.

4

(5)  http://www.eurofound.europa.eu/areas/populationandsociety/clipabout.htm.

5

(6)  CdR 89/2009.

6

(7)  CdR 253/2005.

7

(8)  CdR 252/2008.

8

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/26 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/26

---

Opinia Komitetu Regionów „Zwalczanie analfabetyzmu funkcjonalnego – Opracowanie ambitnej europejskiej strategii przeciwdziałania wykluczeniu i wspierania rozwoju osobistego”

(2010/C 175/07)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW,

A.   Zasady i uwagi ogólne

Pora położyć kres niejasnościom w definicji analfabetyzmu

1.   Przypomina, że na całym świecie 960 mln osób jest dotkniętych problemem analfabetyzmu i analfabetyzmu funkcjonalnego. Zgodnie z definicją UNESCO z 1958 r. analfabetą jest każdy, kto nigdy nie nauczył się czytać i pisać. Termin „analfabetyzm funkcjonalny” dotyczy osób, które pomimo określonego okresu edukacji szkolnej nie opanowały umiejętności czytania, pisania i liczenia na poziomie definiowanym w danym systemie oświaty jako podstawowy, a zatem nie potrafią się posługiwać słowem pisanym. Szczególna postać analfabetyzmu to analfabetyzm funkcjonalny, który cechuje się tym, że dana osoba nigdy nie opanowała umiejętności czytania, pisania i liczenia w stopniu niezbędnym, by zachować równość szans w życiu codziennym.

2.   Zwraca uwagę na fakt, że według badań przeprowadzonych przez OECD w ramach programu PISA, w Unii Europejskiej wzrasta odsetek młodych ludzi wykazujących niski poziom umiejętności czytania. W latach 2000-2006 wzrósł on z 21,3 % do 24,1 %. Ten niepokojący stan wymaga zwiększonej mobilizacji instytucji europejskich.

3.   Przypomina, że daleko nam do zrealizowania celów wyznaczonych w programie „Edukacja i szkolenie 2010” dotyczących zmniejszenia o 20 % liczby uczniów mających trudności z czytaniem i pisaniem oraz że także w nowych ramach strategicznych europejskiej współpracy w zakresie kształcenia i szkolenia (ET 2020) ustalono odpowiedni poziom referencyjny wyznaczający średni europejski wynik („europejski poziom odniesienia”): do roku 2020 odsetek 15-latków osiągających słabe wyniki w czytaniu, matematyce i naukach przyrodniczych powinien wynosić poniżej 15 %. Ponadto Komitet wzywa do opracowania europejskiej definicji analfabetyzmu.

4.   Przypomina, że poziom lokalny jest najwłaściwszy, by oceniać problem analfabetyzmu i rozwiązywać go, gdyż dla analfabetów jest to często miejsce pierwszego kontaktu.

5.   Przypomina, że Europejski Fundusz Społeczny, który w większości państw członkowskich Unii Europejskiej wspiera programy walki z analfabetyzmem, jest odpowiednim instrumentem finansowym, choć źle lub niewłaściwie wykorzystywanym ze względu na brak ram wyznaczających strategiczne wytyczne w tej kwestii.

6.   Podkreśla, że w kontekście kryzysu gospodarczego i kryzysu zatrudnienia bardziej niż kiedykolwiek konieczne jest opanowanie kluczowych umiejętności tak aby umożliwić dostęp do rynku pracy. Umiejętność czytania i pisania będzie w przyszłości stanowiła kwalifikacje o zasadniczym znaczeniu, jak wynika z badania przeprowadzonego przez Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP), które przewiduje, że w 2015 roku 75 % stanowisk pracy będzie wymagało średnich lub wysokich kwalifikacji.

7.   Stwierdza, że wdrażanie strategii lizbońskiej, która miała przekształcić Unię Europejską w opartą na wiedzy i najbardziej rozwiniętą gospodarkę na świecie, nastawione było raczej na osoby najbardziej wykwalifikowane. Niemniej jednak gospodarka oparta na wiedzy i innowacji nie może bazować wyłącznie na czołówce wysoko wykwalifikowanych specjalistów; wszyscy uczestnicy rynku pracy muszą posiadać kluczowe kompetencje, które zapewnią im nabywanie nowych umiejętności oraz kształcenie i szkolenie przez całe życie. Ponadto strategia ta nie może osiągnąć swych celów gospodarczych, jeśli nadal występują w Europie strefy niemalże zapóźnienia w rozwoju. Dlatego też walka z analfabetyzmem jest dla Unii Europejskiej także koniecznością ekonomiczną.

Pora położyć kres schematom myślowym

8.   Uwzględniając zarówno potrzebę określenia profilu osoby, która narażona jest na analfabetyzm funkcjonalny, jak i konieczność unikania stereotypów związanych z tym rodzajem analfabetyzmu, Komitet Regionów i zainteresowane strony działające w terenie stwierdzają, co następuje:

| — | Analfabetyzm nie jest wyłącznie problemem dotyczącym młodzieży, gdyż dotyka on wszystkich grup wiekowych, a przede wszystkim osób powyżej 45. roku życia. |
| --- | --- |

—

Analfabetyzm nie jest wyłącznie problemem dotyczącym młodzieży, gdyż dotyka on wszystkich grup wiekowych, a przede wszystkim osób powyżej 45. roku życia.

| — | Rozłożenie analfabetyzmu na danym terytorium jest wynikiem złożonych procesów, co utrudnia wysnuwanie ogólnych wniosków. Statystyki wskazują jednak, że analfabetyzm występuje w dużym nasileniu na obszarach miejskich, na których dochodzi do procesów wykluczenia społecznego, oraz w środowiskach wiejskich charakteryzujących się słabym dostępem do usług. |
| --- | --- |

—

Rozłożenie analfabetyzmu na danym terytorium jest wynikiem złożonych procesów, co utrudnia wysnuwanie ogólnych wniosków. Statystyki wskazują jednak, że analfabetyzm występuje w dużym nasileniu na obszarach miejskich, na których dochodzi do procesów wykluczenia społecznego, oraz w środowiskach wiejskich charakteryzujących się słabym dostępem do usług.

| — | Analfabetyzm nie dotyczy jedynie osób wykluczonych z rynku pracy, gdyż wykazano, że połowa osób dotkniętych analfabetyzmem jest zatrudniona. |
| --- | --- |

—

Analfabetyzm nie dotyczy jedynie osób wykluczonych z rynku pracy, gdyż wykazano, że połowa osób dotkniętych analfabetyzmem jest zatrudniona.

| — | Nie należy łączyć analfabetyzmu z imigracją, gdyż trzy czwarte analfabetów po pięciu latach od przyjazdu posługuje się wyłącznie językiem kraju swego pobytu. Walki z analfabetyzmem nie można zatem mylić z polityką nauczania języka adresowaną do imigrantów. Walka z analfabetyzmem jest istotnym składnikiem kształcenia przez całe życie. |
| --- | --- |

—

Nie należy łączyć analfabetyzmu z imigracją, gdyż trzy czwarte analfabetów po pięciu latach od przyjazdu posługuje się wyłącznie językiem kraju swego pobytu. Walki z analfabetyzmem nie można zatem mylić z polityką nauczania języka adresowaną do imigrantów. Walka z analfabetyzmem jest istotnym składnikiem kształcenia przez całe życie.

| — | Analfabetyzm funkcjonalny w różnym stopniu dotyka kobiet i mężczyzn w poszczególnych przedziałach wiekowych. W określonych przypadkach znalezienie skutecznego rozwiązania zależeć będzie od uwzględnienia problematyki płci. |
| --- | --- |

—

Analfabetyzm funkcjonalny w różnym stopniu dotyka kobiet i mężczyzn w poszczególnych przedziałach wiekowych. W określonych przypadkach znalezienie skutecznego rozwiązania zależeć będzie od uwzględnienia problematyki płci.

9.   Przypomina, że Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, która stała się dokumentem prawnie wiążącym wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego, gwarantuje w art. 14 prawo do edukacji, a także dostęp do kształcenia zawodowego i ustawicznego. Ze względu na to, że opanowanie umiejętności pisania i czytania jest nierozerwalnie związane z wszelkimi procesami kształcenia, Unia Europejska musi uzupełniać i koordynować działania państw członkowskich na rzecz skuteczniejszego zwalczania analfabetyzmu, tak by prawo do edukacji było poszanowane.

10.   Przypomina, że zwłaszcza w jednostkach administracji i przedsiębiorstwach należy prowadzić ocenę potrzeb szkoleniowych w ramach programów kształcenia przez całe życie, aby móc ewentualnie rozpoznać osoby dotknięte analfabetyzmem funkcjonalnym i zaoferować im możliwości zdobycia kluczowych umiejętności. Wielu zatrudnionych analfabetów stosuje różne strategie unikowe, pozwalające im na ukrycie tego problemu.

11.   Analfabetyzm jest czynnikiem wykluczenia i ubóstwa, który utrudnia uczestnictwo obywateli w rynku pracy, ogranicza ich udział w demokracji i w życiu społeczeństwa, jak też poważnie wpływa na ich pełny rozwój osobisty oraz ochronę ich praw.

B.   Proponowane działania

Zapobieganie, integracja młodzieży oraz rozwój zawodowy

Komitet Regionów zaleca, co następuje:

12.   Promowanie wymiany sprawdzonych rozwiązań na poziomie europejskim, zwłaszcza poprzez nasilenie wymiany pomiędzy władzami lokalnymi, które rozwinęły strategie walki z analfabetyzmem. Spis sprawdzonych rozwiązań można by udostępnić na specjalnym forum umożliwiającym ich wymianę. W przypadku strategii z udziałem młodzieży konieczne byłoby uwzględnienie typologii problemów z czytaniem, aby znaleźć rozwiązanie dopasowane do rzeczywistych potrzeb.

13.   Określenie walki z analfabetyzmem jako jeden z celów przekrojowych w zmienionej strategii lizbońskiej po roku 2010.

14.   Wspieranie przedsiębiorstw i jednostek administracji, które wykorzystując Europejski Fundusz Społeczny realizują programy kształcenia pracowników dotkniętych analfabetyzmem, włączając w to odpowiednie procedury wykrywania z najwyższymi gwarancjami poszanowania sfery osobistej pracownika i ochrony jego tożsamości.

15.   Wspieranie inicjatyw w zakresie szkolenia osób dorosłych, które zaspokoi potrzeby obywateli dotkniętych analfabetyzmem funkcjonalnym i nieuczestniczących w działalności zarobkowej.

16.   Umieszczenie walki z analfabetyzmem wśród strategicznych wytycznych wspólnotowych, które odnoszą się do Europejskiego Funduszu Społecznego.

17.   Opracowanie europejskiej definicji analfabetyzmu, w tym analfabetyzmu funkcjonalnego.

18.   Uznanie szczebla lokalnego i regionalnego za najwłaściwszy, jeśli chodzi o zapewnienie spójności środków dzięki strategicznym celom i programom działań oraz utworzenie międzyregionalnych i ponadregionalnych mechanizmów koordynacji, które zagwarantują zbieżność kierunków działania podczas stosowania tych środków. Konieczne jest wspieranie szczebla regionalnego przez szczeble krajowy i europejski w tworzeniu programów na rzecz powszechnego dostępu do umiejętności czytania, pisania i podstawowych kompetencji. Należy przede wszystkim zadbać o to, by kompetentne organy krajowe działały w sposób skoordynowany, określając swoje strategiczne cele i opracowując swoje programy. Zasadniczo należy podjąć działania, aby zagwarantować wysoki poziom wkładu państwa, samorządów, podmiotów gospodarczych i społeczeństwa obywatelskiego w tej dziedzinie.

19.   Zaproponowanie, by jednostki administracji samorządów terytorialnych dały przykład, realizując programy szkolenia dla swoich pracowników dotkniętych analfabetyzmem funkcjonalnym, które obejmowałyby odpowiednie procedury wykrywania, i wprowadzając programy kształcenia przeznaczone dla osób napotykających na trudności w pracy. Programy te mogłyby uzyskać wsparcie finansowe Unii Europejskiej.

20.   Tworzyć warunki zapobiegania analfabetyzmowi wśród pracowników i zwalczanie go poprzez:

| — | na poziomie przedsiębiorstw:
  informowanie szefów firm o polityce w zakresie umów, o porozumieniach sektorowych i międzybranżowych w sprawie funduszy wyrównawczych, które umożliwiają zorganizowanie programów kształcenia, zabezpieczenia kariery zawodowej oraz uznania zdobytego doświadczenia zawodowego. |
| --- | --- |

—

na poziomie przedsiębiorstw:

informowanie szefów firm o polityce w zakresie umów, o porozumieniach sektorowych i międzybranżowych w sprawie funduszy wyrównawczych, które umożliwiają zorganizowanie programów kształcenia, zabezpieczenia kariery zawodowej oraz uznania zdobytego doświadczenia zawodowego.

| — | na poziomie pracowników:
  informowanie pracowników o ich indywidualnym prawie do kształcenia oraz ułatwianie im dostępu do poradnictwa w zakresie wyboru zawodu. |
| --- | --- |

—

na poziomie pracowników:

informowanie pracowników o ich indywidualnym prawie do kształcenia oraz ułatwianie im dostępu do poradnictwa w zakresie wyboru zawodu.

21.   Włączenie do programu Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem zagadnień walki z analfabetyzmem, który jest czynnikiem pogłębiającym wykluczenie społeczne.

22.   Ułatwianie młodzieży dostępu do prasy – zarówno drukowanej, jak i w formie elektronicznej – oraz do edukacji w zakresie umiejętności korzystania z mediów, co umożliwi jej rozwinięcie zmysłu krytycznego i zaznajomi ją z kulturą pisaną, by lepiej mogła się ona dostosować do nowoczesnego świata.

23.   Rozpoczęcie przez Unię Europejską kampanii informacyjnej na temat tego trudnego problemu. Inicjatywa ta mogłaby się przyczynić do przełamania tabu związanego z analfabetyzmem i nakłonić osoby nim dotknięte do zwrócenia się o pomoc.

24.   Poprawa mechanizmów szkolenia tych analfabetów funkcjonalnych, których ze względu na brak aktywności zawodowej często nie daje się wykryć, a grozi im wykluczenie z programów szkoleń. Chodzi o takie grupy jak osoby przez długi czas bezrobotne, zajmujące się pracami domowymi itp.

25.   Poprawa udziału w uczeniu się przez całe życie osób pracujących na własny rachunek, na przykład osób prowadzących małe gospodarstwa rolne i właścicieli małych firm, aby ulepszyć ich kluczowe kompetencje i wykorzenić analfabetyzm funkcjonalny, który hamuje rozwój gospodarczy określonych sektorów produkcji.

26.   Objęcie szczególną troską kobiet, w szczególności pracownic w starszym wieku, wśród których analfabetyzm funkcjonalny może występować w większym stopniu ze względu na działanie różnych mechanizmów wykluczenia.

27.   Wspieranie utworzenia europejskiego systemu oceny analfabetyzmu, którego wskaźniki i metody oceny byłyby wspólne dla państw członkowskich Unii Europejskiej.

28.   Sprzyjanie integracji i koordynacji działań w dziedzinie uczenia się przez całe życie, nauki szkolnej i szkolenia osób dorosłych, aby opracować wspólną strategię na rzecz zmniejszania analfabetyzmu funkcjonalnego.

C.   Wnioski z wymiany poglądów z podmiotami działającymi w terenie

29.   Walka z analfabetyzmem funkcjonalnym jest istotnym składnikiem polityki kształcenia przez całe życie (kształcenie początkowe i ustawiczne). Nie można jej mylić z polityką językową na rzecz migrantów. Chodzi tu o wspieranie powszechnego dostępu do słowa pisanego, rachunków i podstawowych umiejętności.

30.   Działania te pozytywnie wpływają na wyniki gospodarcze przedsiębiorstw i na rozwój zawodowy i osobisty pracowników. Jeśli czują się oni pewniej w pracy, poczują się tak również w życiu.

31.   Kształcenie początkowe pozwala wyjść naprzeciw zmianom i zapobiegać załamaniu kariery zawodowej. Jest ono wsparciem dla najsłabszych i zapobiega wykluczeniu.

32.   Polityka zapobiegania analfabetyzmowi funkcjonalnemu i walki z tym zjawiskiem powinna stopniowo być włączana do innych obszarów polityki, tak aby wszelkie działania publiczne mogły wnosić do niej – bezpośrednio i pośrednio – trwały wkład.

33.   Niemal 10 lat po zainicjowaniu strategii lizbońskiej samorządy lokalne i regionalne powinny odgrywać rolę dostawców usług w zakresie kształcenia przez całe życie, a także – jako pracodawcy i usługodawcy – podmiotów życia społecznego i gospodarczego w państwach członkowskich. Plaga analfabetyzmu funkcjonalnego ma bezpośredni związek z ich zadaniami w zakresie usług dla ludności. Należy zwrócić ich uwagę na wymienione w załączniku przykłady sprawdzonych rozwiązań, zachęcać do wymiany doświadczeń, wzywać do dialogu z odpowiednimi podmiotami, co pozwoli na włączenie szczebla lokalnego i regionalnego w opracowanie i realizację inicjatyw na szczeblu europejskim.

II.   ZAŁĄCZNIKI

Wykres 2: Niski poziom opanowania umiejętności czytania (u 15-latków) na skali PISA w UE i wybranych krajach trzecich w 2000 i 2006 r. (źródło danych: OECD)

Image

Przykłady sprawdzonych rozwiązań:

| — | Telefoniczne usługi w zakresie doradztwa i inicjatyw na rzecz umiejętności czytania i pisania. |
| --- | --- |

—

Telefoniczne usługi w zakresie doradztwa i inicjatyw na rzecz umiejętności czytania i pisania.

| — | Programy kształcenia dorosłych przeznaczone dla określonych grup odbiorców. |
| --- | --- |

—

Programy kształcenia dorosłych przeznaczone dla określonych grup odbiorców.

| — | Wydawanie dyplomów w zakresie kształcenia po ukończeniu szkół w partnerstwie z uniwersytetami. |
| --- | --- |

—

Wydawanie dyplomów w zakresie kształcenia po ukończeniu szkół w partnerstwie z uniwersytetami.

| — | Działania edukacyjne, kulturalne i społeczne przeznaczone dla rodzin, umożliwiające pomoc dzieciom i przeciwdziałanie zaległościom w kształceniu. |
| --- | --- |

—

Działania edukacyjne, kulturalne i społeczne przeznaczone dla rodzin, umożliwiające pomoc dzieciom i przeciwdziałanie zaległościom w kształceniu.

| — | Działania kulturalne przeznaczone głównie dla rodzin bez stałego miejsca zamieszkania w ramach programów rodzinnych. |
| --- | --- |

—

Działania kulturalne przeznaczone głównie dla rodzin bez stałego miejsca zamieszkania w ramach programów rodzinnych.

| — | Czytelnictwo jako sposób zapobiegania analfabetyzmowi funkcjonalnemu w środowisku wiejskim. |
| --- | --- |

—

Czytelnictwo jako sposób zapobiegania analfabetyzmowi funkcjonalnemu w środowisku wiejskim.

| — | Działania edukacyjne i zapobiegawcze dla dzieci młodszych i starszych, prowadzone w bibliotekach. |
| --- | --- |

—

Działania edukacyjne i zapobiegawcze dla dzieci młodszych i starszych, prowadzone w bibliotekach.

| — | Kursy dla rodziców dotyczące wspierania kształcenia szkolnego ich dzieci. |
| --- | --- |

—

Kursy dla rodziców dotyczące wspierania kształcenia szkolnego ich dzieci.

| — | Dostęp więźniów do podstawowego zakresu wiedzy. |
| --- | --- |

—

Dostęp więźniów do podstawowego zakresu wiedzy.

| — | Wspieranie integracji zawodowej młodzieży szkolnej z poważnymi trudnościami, posiadającej podstawowy zasób wiedzy. |
| --- | --- |

—

Wspieranie integracji zawodowej młodzieży szkolnej z poważnymi trudnościami, posiadającej podstawowy zasób wiedzy.

| — | Kształcenie początkowe i integracja poprzez warsztaty z użyciem materiałów cyfrowych. |
| --- | --- |

—

Kształcenie początkowe i integracja poprzez warsztaty z użyciem materiałów cyfrowych.

| — | Opracowywanie kształcenia w podstawowym zakresie dostosowanego do potrzeb pracowników. |
| --- | --- |

—

Opracowywanie kształcenia w podstawowym zakresie dostosowanego do potrzeb pracowników.

| — | Opracowywanie kształcenia w podstawowym zakresie na potrzeby podmiotów lokalnych. |
| --- | --- |

—

Opracowywanie kształcenia w podstawowym zakresie na potrzeby podmiotów lokalnych.

| — | Dostęp do podstawowego zakresu wiedzy pracowników rolnictwa, posiadających kwalifikacje pierwszego stopnia. |
| --- | --- |

—

Dostęp do podstawowego zakresu wiedzy pracowników rolnictwa, posiadających kwalifikacje pierwszego stopnia.

| — | Określanie potrzeb pracowników, jeśli chodzi o kształcenie w podstawowym zakresie, przy przyjmowaniu za punkt wyjścia ich stanowiska pracy. |
| --- | --- |

—

Określanie potrzeb pracowników, jeśli chodzi o kształcenie w podstawowym zakresie, przy przyjmowaniu za punkt wyjścia ich stanowiska pracy.

| — | Kształcenie w podstawowym zakresie w przedsiębiorstwie. |
| --- | --- |

—

Kształcenie w podstawowym zakresie w przedsiębiorstwie.

| — | Zwiększanie świadomości decydentów. |
| --- | --- |

—

Zwiększanie świadomości decydentów.

| — | Rozwijanie strategii regionalnych i planów działania wspólnie z podmiotami lokalnymi. |
| --- | --- |

—

Rozwijanie strategii regionalnych i planów działania wspólnie z podmiotami lokalnymi.

| — | Promowanie prawa do kształcenia w przedsiębiorstwie. |
| --- | --- |

—

Promowanie prawa do kształcenia w przedsiębiorstwie.

| — | Utrwalanie podstawowych umiejętności młodzieży uczącej się zawodu poprzez ścieżki nabywania kwalifikacji zawodowych i uznawania umiejętności nabytych przez doświadczenie. |
| --- | --- |

—

Utrwalanie podstawowych umiejętności młodzieży uczącej się zawodu poprzez ścieżki nabywania kwalifikacji zawodowych i uznawania umiejętności nabytych przez doświadczenie.

| — | Kształcenie w podstawowym zakresie w przedsiębiorstwie celem zabezpieczenia kariery zawodowej. |
| --- | --- |

—

Kształcenie w podstawowym zakresie w przedsiębiorstwie celem zabezpieczenia kariery zawodowej.

| — | Wdrażanie kształcenia połączonego z pracą, aby ułatwić przejście między szkołą a pracą. |
| --- | --- |

—

Wdrażanie kształcenia połączonego z pracą, aby ułatwić przejście między szkołą a pracą.

| — | Nabywanie umiejętności w zakresie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych i internetu. |
| --- | --- |

—

Nabywanie umiejętności w zakresie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych i internetu.

| — | Tworzenie publicznych punktów informacyjnych celem ułatwienia zrozumienia informacji w środkach komunikacji publicznej. |
| --- | --- |

—

Tworzenie publicznych punktów informacyjnych celem ułatwienia zrozumienia informacji w środkach komunikacji publicznej.

| — | Programy wykrywania analfabetyzmu funkcjonalnego na szczeblu jednostek samorządu terytorialnego. |
| --- | --- |

—

Programy wykrywania analfabetyzmu funkcjonalnego na szczeblu jednostek samorządu terytorialnego.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/31 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/31

---

Opinia Komitetu Regionów „Zielona księga »Promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi«”

(2010/C 175/08)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

1.   Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji, by wraz z zieloną księgą „Promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi” rozpocząć ogólnoeuropejską debatę, której celem jest omówienie możliwości lepszego wspierania mobilności, określenie istniejących przeszkód w transgranicznej mobilności młodych ludzi i zwrócenie uwagi na korzyści płynące z doświadczeń nabytych w ramach mobilności.

2.   Po raz kolejny podkreśla swe poparcie dla mobilności w Europie i poza jej granicami. Podobnie jak Rada i Komisja jest zdania, że okres nauki za granicą powinien stopniowo stać się dla wszystkich młodych ludzi w Europie regułą, a nie wyjątkiem.

3.   Zwraca uwagę na to, że wspieranie mobilności uczących się i nauczycieli stanowi centralny element współpracy edukacyjnej w Europie i, zgodnie z Traktatem, cel działań Unii Europejskiej w dziedzinie kształcenia.

4.   W związku z tym Komitet jest zdania, że zajęcie się tym zagadnieniem na szczeblu europejskim przyniesie znaczną wartość dodaną i zapewni istotny bodziec do tworzenia europejskich oraz krajowych, regionalnych i lokalnych programów, instrumentów i inicjatyw w zakresie wspierania transgranicznej mobilności edukacyjnej młodzieży.

5.   Uważa, że prowadzenie pogłębionej wymiany informacji i doświadczeń między państwami członkowskimi przynosi znaczne korzyści i przypisuje w tym kontekście dużą wagę zwłaszcza rozpowszechnianiu przez Komisję wzorcowych rozwiązań stosowanych przez państwa członkowskie.

6.   Popiera szerokie podejście przedstawione w zielonej księdze, którego głównym punktem zainteresowania jest sytuacja wszystkich młodych ludzi w różnych kontekstach edukacyjnych i w którym uwzględnione są przy tym wszystkie obszary formalnego, pozaformalnego i nieformalnego uczenia się.

7.   Zwraca uwagę na ważny wkład władz lokalnych i regionalnych w promowanie mobilności edukacyjnej, obejmujący w szczególności informowanie, doradztwo i podnoszenie świadomości, jak również w większości przypadków działania wspierające w zakresie zapewniania jakości i finansowania.

Wzrastające znaczenie mobilności edukacyjnej

8.   Podziela ocenę Komisji, że mobilność edukacyjna – tzn. pobyt za granicą w celu zdobycia nowych umiejętności i nowej wiedzy – jest jedną z podstawowych możliwości dla młodych ludzi, by móc poczynić postępy w rozwoju osobistym, uzyskać dostęp do nowej wiedzy, poszerzyć swe umiejętności językowe, zdobyć umiejętności międzykulturowe i zwiększyć swe szanse na rynku pracy.

9.   Jest przekonany, że w czasach coraz szybciej postępującej globalizacji i ponadgranicznych powiązań między wszystkimi dziedzinami życia i pracy jeszcze większego znaczenia nabywają kompetencje międzykulturowe, znajomość języków i międzynarodowa wiedza.

10.   Zgadza się z Komisją, że mobilność wzmacnia u młodych ludzi poczucie europejskiej tożsamości i europejskiego obywatelstwa oraz zapobiega ksenofobii. Zwiększa ona także przepływ wiedzy, który jest jednym z fundamentów przyszłości Europy opartej na wiedzy.

11.   Zgadza się z Komisją, że mobilność edukacyjna powinna stać się trwałym elementem europejskiej tożsamości i być dostępna dla wszystkich młodych ludzi w Europie, co przyczyni się do zagwarantowania konkurencyjności Unii Europejskiej w przyszłości, budowania społeczeństwa opartego na wiedzy i osiągnięcia celów strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

12.   Podziela wprawdzie ocenę Komisji, że ogólnie nadal jeszcze zbyt mała liczba młodych ludzi wyjeżdża za granicę, aby uczyć się lub szkolić, ale zauważa jednocześnie, że w zielonej księdze nie uwzględniono licznych finansowych i organizacyjnych środków służących wspieraniu mobilności oferowanych w państwach członkowskich równolegle do programów UE.

13.   Wskazuje na fakt, że państwa członkowskie oraz władze lokalne i regionalne, podobnie jak szkoły, wyższe uczelnie i inne instytucje edukacyjne i organizacje młodzieżowe, przedsiębiorstwa, stowarzyszenia i związki wspierają szereg rozwiązań na rzecz mobilności, które służą formalnemu, pozaformalnemu i nieformalnemu uczeniu się.

14.   Zwraca uwagę, że często to właśnie małe projekty w zakresie mobilności, co do których decyzje zapadają na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym, mają decydujące oddziaływanie i przyczyniają się do wzmocnienia europejskiego sposobu myślenia, aktywnego obywatelstwa i demokracji.

Warunki zwiększenia mobilności młodych

15.   Uważa dostępność szerokich i ukierunkowanych informacji oraz rzeczowego, dostosowanego do indywidualnych potrzeb osobistego doradztwa na szczeblu lokalnym za kluczowe kryterium dla zaistnienia i pomyślnego przebiegu fazy mobilności.

16.   Dostrzega zapotrzebowanie na dodatkowe informacje dotyczące środków wspierania mobilności innych niż programy UE i w tym kontekście za pomocne uważa zebranie informacji o możliwościach już istniejących w państwach członkowskich, np. w formie wademekum dostępnego także w wersji elektronicznej.

17.   Jest zdania, że obok jakości, przejrzystości, kompatybilności i akceptowalności zagranicznych ofert edukacyjnych i dyplomów na gotowość do mobilności mają wpływ zwłaszcza instytucjonalne i socjalne warunki ramowe oraz kwestie finansowe.

18.   Uważa za konieczne, by przybliżyć młodym ludziom różnorodne korzyści, jakie przynoszą wyjazdy w ramach mobilności, pokazać im istniejące możliwości wsparcia i przekonać ich o przydatności pobytu za granicą.

19.   Zwraca uwagę na to, że na niektóre przeszkody dla mobilności tylko w ograniczonym stopniu można wpłynąć z zewnątrz, i podkreśla swe przekonanie, że zwiększenie mobilności wymaga wysokiego stopnia gotowości, czasu, wysiłków i otwartości wszystkich zainteresowanych stron.

20.   Odnotowuje w związku z tym brak w zielonej księdze odniesienia do indywidualnej odpowiedzialności młodych za to, by pomimo istniejących przeszkód w mobilności wykazać się własnym zaangażowaniem i inicjatywą, tzn. by poprzez udział w zorganizowanych systemach wymiany podjąć próbę pokonania występujących trudności. Zwraca w tym kontekście uwagę na znaczenie działań rozbudzających i wspierających inicjatywę młodych.

21.   Zdaniem Komitetu w zielonej księdze należałoby także podkreślić ważną rolę rodziny, gdyż gotowość do wyjazdu za granicę w celach edukacyjnych musi zostać odpowiednio wcześnie rozbudzona w ramach rodziny. Wymaga to, by rodzice znali istotne korzyści płynące z pobytów za granicą, motywowali dzieci do mobilności i w miarę możliwości wspierali je w przygotowaniach do wyjazdów i w ich trakcie. W tym kontekście dużym wyzwaniem jest dotarcie do grup społecznych o najniższym poziomie wykształcenia i znajdujących się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

22.   Zdecydowanie opowiada się za tym, by w programy na rzecz mobilności w większym stopniu angażować grupy znajdujące się w niekorzystnej sytuacji ekonomicznej lub społecznej, osoby o specjalnych potrzebach i młodzież ze środowisk imigranckich oraz w razie potrzeby umożliwić im uzyskanie dodatkowego wsparcia w formie wyższego stypendium, ponieważ grupy te często mają do czynienia ze szczególnymi utrudnieniami.

23.   Choć żądanie zwiększenia transgranicznej mobilności edukacyjnej jest uzasadnione, ostrzega, by nie odbyło się to kosztem jakości kształcenia oraz innych zadań i potrzeb szkół, wyższych uczelni, ośrodków kształcenia zawodowego i innych instytucji oświatowych – np. z punktu widzenia planowania roku szkolnego czy długoterminowej organizacji procesu nauki.

24.   Opowiada się za kontynuowaniem sprzyjających mobilności programów UE w dziedzinie kształcenia po 2013 r. i wzywa Komisję, Radę i Parlament Europejski, by w ramach przygotowywania perspektywy finansowej na lata 2014–2020 odpowiednio wcześnie uwzględnić w planach wystarczające środki na ten cel.

25.   Wyraża zadowolenie z tego, że w zielonej księdze wielokrotnie wspomina się o istotnym wkładzie szczebla lokalnego i regionalnego w promowanie mobilności. Apeluje w związku z tym do Komisji, by przy opracowywaniu i wdrażaniu programów na rzecz mobilności w większym stopniu brała pod uwagę podstawową rolę władz lokalnych i regionalnych, stale angażując je w przygotowywanie programów.

26.   Opowiada się za tym, by dążenie do wspierania mobilności młodych ludzi także w wymiarze międzyzawodowym znajdywało odzwierciedlenie w sposobie ukształtowania wspólnotowych programów na rzecz uczenia się przez całe życie. Można by na przykład stworzyć dla uczniów każdego rodzaju szkół możliwość uzyskania wsparcia w odniesieniu do wyjazdów za granicę w celu odbycia praktyki zawodowej w przedsiębiorstwie lub innej placówce pozaszkolnej.

27.   Zaleca, by znacznie zmniejszyć obciążenia administracyjne związane z unijnymi środkami na rzecz mobilności oraz uprościć rozbudowane formularze wniosków.

28.   Zwraca uwagę właściwych organów szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego na fakt, że środków finansowych uwolnionych w dziedzinie kształcenia w związku ze spadkiem przyrostu naturalnego w państwach członkowskich Unii Europejskiej nie trzeba przesuwać do innych obszarów, ale można je wykorzystać na wspieranie mobilności edukacyjnej pod kątem jej jakości i ilości wyjazdów.

29.   Zachęca państwa członkowskie i władze lokalne i regionalne, by w ramach zakresu swych kompetencji i zadań wspierały mobilność i przyczyniały się do usuwania przeszkód ją utrudniających.

30.   Jest zdania, że makroregiony, które w Unii Europejskiej liczącej obecnie 27 państw członkowskich odgrywają coraz większą rolę, mogą wnieść ważny wkład także we wspieranie mobilności edukacyjnej.

31.   Zaleca władzom lokalnym i regionalnym, by poprzez rozwiązania sprzyjające mobilności powiązane z partnerstwem regionów i miast przyczyniały się do rozwoju pozaformalnego uczenia się.

32.   Uważa za konieczne, by w coraz bardziej globalizującym się społeczeństwie opartym na wiedzy także nauczyciele, edukatorzy i pracodawcy, jak również całe społeczeństwo, w większym stopniu uświadamiali sobie znaczenie międzynarodowych kompetencji.

Nowe partnerstwo na rzecz mobilności

33.   Podziela ocenę Komisji, że w celu znacznego zwiększenia oferowanych młodym możliwości w zakresie mobilności konieczne są uzgodnione działania w ramach wszystkich sektorów, co wymaga zawarcia nowego partnerstwa, w którym władze publiczne współpracowałyby w sprawach kształcenia i młodzieży ze społeczeństwem obywatelskim, przedsiębiorstwami i wieloma dalszymi podmiotami.

34.   Opowiada się za tym, by we wszystkich dziedzinach i na wszystkich szczeblach podjąć wysiłki w celu pełnego wykorzystania dostępnych możliwości w zakresie mobilności oraz znalezienia nowych sposobów wspierania mobilności.

35.   Zgadza się z Komisją, że grupy opiniotwórcze – takie jak nauczyciele, prowadzący szkolenia, osoby pracujące z młodzieżą i byli uczestnicy programów na rzecz mobilności – odgrywają kluczową rolę we wspieraniu mobilności młodych ludzi i wzywa w związku z tym, by w przyszłych przetargach i programach nowej generacji w większym stopniu podkreślać ważną rolę tych grup.

36.   Z zadowoleniem przyjmuje nowy program Comenius-Regio, który umożliwia udział placówek pozaszkolnych i ma na celu wspieranie europejskiej współpracy w dziedzinie edukacji szkolnej na szczeblu regionów i gmin, w ramach której partnerzy mogą wspólnie pracować nad zagadnieniami ważnymi dla obu stron, wymieniać doświadczenia i rozwijać trwałe struktury współpracy.

37.   Z uwagi na podział kompetencji w dziedzinie kształcenia oraz zróżnicowanie podmiotów działających w tej dziedzinie jest przeciwny żądaniu Komisji, by władze europejskie, krajowe i regionalne współpracowały z instytucjami edukacyjnymi, organizacjami społecznymi i władzami lokalnym w celu połączenia ich możliwości w zakresie finansowania mobilności.

38.   Podaje pod rozwagę fakt, że połączenie środków finansowych również nie powiększy ich dostępnego zasobu, i opowiada się w związku z tym w pierwszym rzędzie za poprawą jakości istniejących programów i lepszym informowaniem o dostępnej ofercie.

39.   Wzywa władze lokalne i regionalne, by w celu wspierania mobilności edukacyjnej nie tylko realizowały projekty w ramach programu uczenia się przez całe życie, ale także dogłębnie przeanalizowały, w jakim stopniu rozwiązania na rzecz mobilności, np. w ramach dwu- lub wielostronnych partnerstw regionów w dziedzinie kształcenia zawodowego, można finansować także ze środków europejskich funduszy strukturalnych.

40.   Zachęca szkoły wyższe, by w celu wspierania mobilności zbadały nowe formy współpracy między instytucjami publicznymi a sektorem prywatnym.

41.   Apeluje do przedsiębiorstw, by zwłaszcza w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego oraz badań naukowych przyczyniały się do wspierania mobilności i pomimo czasem znacznych różnic strukturalnych w systemach kształcenia zawodowego wspierały programy na rzecz mobilności uczniów oraz inwestowały w wiedzę, umiejętności i kompetencje także w obecnych, trudnych dla gospodarki, czasach.

42.   Przypomina swe poparcie dla pilotażowego projektu „Erasmus dla przedstawicieli samorządów lokalnych i regionalnych” (1), który ma stworzyć tym przedstawicielom możliwości poszerzenia wiedzy, zdobycia nowych doświadczeń oraz wymiany sprawdzonych rozwiązań.

43.   Choć sądzi, że wirtualna mobilność może jedynie towarzyszyć doświadczeniu fizycznej mobilności i nie może jej zastąpić, jest jednak przekonany, że wirtualna mobilność może wnieść cenny wkład w mobilność fizyczną, ponieważ jest w stanie znacznie ułatwić młodym ludziom przygotowanie się do etapu fizycznej mobilności i wpłynąć na długotrwałą poprawę jej jakości.

Określenie docelowych poziomów mobilności na szczeblu europejskim, regionalnym i lokalnym

44.   Zwraca uwagę na konkluzje Rady z 12 maja 2009 r. w sprawie strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia, w których wzywa się Komisję, by do końca 2010 r. opracowała propozycję dotyczącą poziomu referencyjnego wyznaczającego średni europejski wynik („europejski poziom odniesienia”), który powinien uwzględniać aspekty ilościowe i jakościowe. Z dużym zainteresowaniem oczekuje wyników tych prac.

45.   Przypomina, że poziomy referencyjne wyznaczające średni europejski wynik nie określają celów dla poszczególnych państw ani decyzji, które muszą podjąć rządy państw, choć krajowe działania podejmowane zgodnie z krajowymi priorytetami przyczyniają się do osiągnięcia tych poziomów referencyjnych.

46.   W związku z wezwaniem Komisji, by w uzupełnieniu poziomów referencyjnych wyznaczających średni europejski wynik wytyczyć oddzielne poziomy docelowe dla regionów, wyższych uczelni, szkół, przedsiębiorstw i stowarzyszeń, zwraca przezornie uwagę na to, że wytyczanie krajowych czy regionalnych poziomów docelowych należy do kompetencji państw członkowskich.

47.   Z naciskiem zaznacza, że tworzenie nowych wskaźników i poziomów docelowych może w zależności od okoliczności spowodować znaczne dodatkowe obciążenia administracyjne i finansowe dla szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego i dlatego też – w kontekście starań Komisji o ograniczenie biurokracji – powinno zostać przeprowadzone tylko w przypadku pozytywnego wyniku szczegółowej analizy kosztów i korzyści.

48.   Wzywa Komisję, by po dokonaniu oceny wyników konsultacji opracowała zestawienie najlepszych wzorców z konkretnymi, możliwymi do wprowadzenia w praktyce rozwiązaniami dla obecnych problemów w dziedzinie wspierania mobilności oraz by następnie udostępniła to zestawienie decydentom na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

(1)  Biała księga Komitetu Regionów w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów, CdR 89/2009.

1

---

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/35 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/35

---

Opinia Komitetu Regionów „Internet przedmiotów” oraz „Ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego”

(2010/C 175/09)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

1.   Z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą przeglądu dyrektywy w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego i wsparcia planu działań na rzecz Internetu przedmiotów, ponieważ mogą one mieć istotne znaczenie dla obywateli, przedsiębiorstw i organów administracji oraz pomóc w tworzeniu miejsc pracy i poprawie jakości usług publicznych.

2.   Podkreśla znaczenie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego zarówno do celów komercyjnych, jak i niekomercyjnych oraz dokonywania inwestycji w badania naukowe, aby wesprzeć konkretne działania i rozwój przyszłych zastosowań w celu zwiększenia wartości dziedziny Internetu przedmiotów (IoT, Internet of things).

3.   Zgodnie ze strategią i2010 na rzecz europejskiego społeczeństwa informacyjnego podkreśla znaczenie władz lokalnych i regionalnych, ponieważ są one motorem wzrostu gospodarczego na szczeblu lokalnym, a także wytwarzają, wykorzystują i posiadają wiele produktów i usług opartych na informacji cyfrowej. Z tego względu władze lokalne i regionalne powinny być w pełni i skutecznie zaangażowane w zarządzanie Internetem przedmiotów i jego rozwój.

4.   Zwraca uwagę, że na szczeblu lokalnym i regionalnym Internet przedmiotów może podnieść jakość życia i motywować obywateli do działalności społecznej i gospodarczej, stymulować rozwój regionalny i działalność lokalnych przedsiębiorstw oraz zapewnić bardziej efektywne usługi publiczne dostosowane do potrzeb obywateli. Regiony i miasta mogą na kilka sposobów pomagać w pełnym wykorzystaniu tego potencjału. Władze lokalne i regionalne znajdują się wśród głównych podmiotów będących beneficjentami zasad zarządzania Internetem przedmiotów i są najważniejszymi motorami rozwoju i wdrażania rozwiązań.

5.   Wzywa do określenia odpowiednich rozwiązań w zakresie gromadzenia informacji sektora publicznego i zarządzania nimi, biorąc pod uwagę kulturowe i administracyjne różnice między państwami członkowskimi oraz organami lokalnymi i regionalnymi.

6.   Podkreśla rolę logistyki potrzebnej do korzystania z dużej ilości danych, które będą wykorzystywane w zastosowaniach opracowanych i używanych przez organy administracji publicznej.

7.   Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że dyrektywa w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego stanowi próbę ograniczenia dodatkowego obciążenia administracyjnego, nakładanego na organy publiczne wraz z wymogiem dostępności takich informacji.

8.   Podkreśla znaczenie i potrzebę posiadania wspólnych zasad i praktyk w zakresie ponownego wykorzystywania i użytkowania informacji sektora publicznego, aby wszystkie podmioty na europejskim rynku informacyjnym działały w takich samych podstawowych warunkach, co ma zapewnić większą przejrzystość warunków ponownego wykorzystywania takich informacji oraz usunąć zakłócenia w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.

9.   Podkreśla potrzebę promowania e-integracji, czyli integracyjnego społeczeństwa informacyjnego opartego na zasadach sprawiedliwości regionalnej i społecznej, które w szerszym zakresie Internetu przedmiotów korzysta z technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) w celu podniesienia konkurencyjności i usprawnienia usług publicznych.

10.   Opowiada się za wspieraniem rozwoju europejskich laboratoriów za pomocą funduszy pochodzących z uniwersytetów i przedsiębiorstw prywatnych, aby zwiększyć wpływ działalności badawczej w dziedzinie technologii informacyjnych w Europie.

11.   Podkreśla, że dostęp do informacji sektora publicznego i ponowne ich wykorzystywanie mogą stanowić bodziec do rozwoju zastosowań Internetu przedmiotów. Miasta i regiony, które przede wszystkim dysponują i jednocześnie strzegą treści informacji sektora publicznego, odgrywają kluczową rolę pod względem ułatwiania tworzenia Internetu przedmiotów.

Dyrektywa w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego

12.   Zwraca uwagę, że do rozwoju rynku ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego konieczne jest ukrócenie praktyki zawierania wyłącznych umów przez organy publiczne i przedsiębiorstwa prywatne oraz wprowadzenie polityk, w ramach których stosowane byłyby modele licencjonowania i pobierania opłat, aby ułatwić i zmaksymalizować ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego (w szczególności poprzez zastosowanie kosztów krańcowych); istotne jest również rozważenie i sprecyzowanie rodzaju mechanizmów stosowanych w przypadku tworzenia danych publicznych i zarządzania nimi.

13.   Biorąc pod uwagę zasadę konkurencyjnego rynku informacji sektora publicznego, podkreśla, że istotne jest zapewnienie takich samych warunków obowiązujących prywatnych usługodawców i instytucje publiczne, umożliwienie dostępu do danych publicznych użytkownikom prywatnym oraz wyraźne określenie warunków, na których dane te mogą być wykorzystywane do celów komercyjnych.

14.   Zwraca uwagę, że ważne jest określenie sposobu obiektywnego pomiaru ekonomicznej wartości informacji ze względu na ich publiczny charakter oraz ich związek z instytucjami rządowymi.

15.   Proponuje, aby przy całkowitej zgodności z zasadami ochrony danych dokonano rozróżnienia pomiędzy dostępem do informacji publicznych a ich ponownym wykorzystaniem, aby zwiększyć korzyści twórcy informacji, który może nie pokrywać wszystkich własnych kosztów wytworzenia tych informacji, oraz by zmniejszyć liczbę przypadków udzielania ograniczonego dostępu do informacji publicznych.

Władze lokalne i regionalne – najważniejsze podmioty umożliwiające wykorzystywanie informacji sektora publicznego i ich główni beneficjenci

16.   Wzywa do większej koncentracji na zwiększaniu świadomości na szczeblu regionalnym i lokalnym, ponieważ brakuje wiedzy lub mechanizmów umożliwiających identyfikację informacji, które są dostępne do ponownego wykorzystania, oraz do pomocy organom publicznym w zwiększeniu ich przejrzystości i wspieraniu ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego.

17.   Podkreśla, że pełny potencjał ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego można osiągnąć pod warunkiem ściślejszego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, co może w znacznym stopniu przyczynić się do rozpropagowania ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego w celu zwiększenia konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy.

18.   Zwraca uwagę, że dla instytucji publicznych na szczeblu regionalnym i lokalnym zasadnicze znaczenie mają odpowiednie zdolności wewnętrzne oraz trwałe zasoby finansowe umożliwiające cyfryzację. Alternatywami pozwalającymi na finansowanie cyfryzacji treści są partnerstwa prywatno-publiczne i rozwój rynków nauki za pomocą komputera i Internetu (e–learning). Informacje sektora publicznego mogą stanowić samowystarczalne źródła przychodów pomocne w tworzeniu danych i cyfryzacji. Ponadto istotne są również sieci i społeczności interaktywne, ponieważ umożliwiają obniżenie kosztów, np. w przypadku rozwoju otwartego oprogramowania komputerowego.

Internet przedmiotów

19.   Podkreśla, że rozwój technologii informacyjnych jest sprawą o zasadniczym znaczeniu dla naszych społeczeństw i jednolitego rynku Europy. Dokona się on pod warunkiem, że UE przeznaczy wystarczające zasoby ekonomiczne na innowacje, podstawowe badania naukowe i działalność badawczo-rozwojową oraz zasoby polityczne na przyszłe zarządzanie Internetem.

20.   Zwraca uwagę, że rozwój interaktywnych platform, takich jak Web 2.0, stał się obecnie bardziej przydatny ze względu na ich skomplikowane funkcje wymiany informacji i zaawansowaną interoperacyjność między znaczną liczbą sieci, co umożliwia tworzenie lub dostarczanie treści samodzielnie bądź we współpracy z innymi. W tym kontekście szybki rozwój technologii masowego przechowywania danych jest bardzo istotny dla baz danych administracji publicznych, które będą zawierać opis przedmiotów identyfikowanych na podstawie ich adresu internetowego.

21.   Proponuje zwrócenie szczególnej uwagi na przyszłość Internetu, z ewentualnym połączeniem Internetu przedmiotów oraz wysokiej jakości treści i usług wykorzystujących technologię Web 2.0 jako podstawową platformę. Jego nowy model zmieni miejsce i rolę wszechobecnych sieci w życiu obywateli i w dziedzinie wzrostu gospodarczego, co może spowodować znaczne przemiany społeczne.

Zarządzanie Internetem przedmiotów, prywatność i bezpieczeństwo danych

22.   Podkreśla, że rozwoju Internetu przedmiotów nie można pozostawić wyłącznie sektorowi prywatnemu, zważywszy na głębokie przemiany społeczne, które spowoduje. Jedynie zaangażowanie decydentów i władz publicznych w UE, w tym władz lokalnych i regionalnych, sprawi, że TIK będą między innymi stymulować wzrost gospodarczy, rozwiążą problemy związane ze starzeniem się społeczeństwa i dadzą impuls do efektywnego użytkowania energii.

23.   Zaznacza, że musi istnieć koncepcja zarządzania Internetem przedmiotów w sposób zgodny ze wszystkimi działaniami z zakresu polityki publicznej, jak KR stwierdził w swojej Białej księdze w sprawie wielopoziomowego sprawowania rządów (1). Celem tej księgi jest zwiększenie efektywności działania Wspólnoty poprzez koordynację działań Unii Europejskiej, państw członkowskich oraz władz lokalnych i regionalnych na zasadzie partnerstwa z myślą o opracowaniu i wprowadzeniu w życie polityk UE.

24.   Zwraca uwagę na potrzebę sprostania znaczącemu wyzwaniu strategicznemu, jakim jest Internet przedmiotów, dzięki zastosowaniu zasad i mechanizmów wielopoziomowego sprawowania rządów, zarówno w ujęciu pionowym, tj. pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi a rządem krajowym i Unią Europejską, jak i w ujęciu poziomym, tj. pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi a społeczeństwem obywatelskim, lub poprzez wypróbowanie niektórych innowacji na szczeblu lokalnym i regionalnym.

25.   Podkreśla, że przy tworzeniu infrastruktury Internetu przedmiotów i związanych z nim usług należy zwracać szczególną uwagę, by na każdym szczeblu spełnić wszystkie wymogi bezpieczeństwa i zagwarantować odpowiednie standardy w zakresie poszanowania sfery prywatnej i ochrony danych osobowych oraz zapobiec nieupoważnionemu śledzeniu wszelkiego rodzaju informacji osobowych i profilowaniu użytkowników, co dotyczy m.in. preferencji zakupowych, stanu zdrowia, dokumentacji zdrowotnej itd.

26.   Zwraca uwagę, że zapewnienie ochrony prywatności zależy od pewnych czynników, w tym organizacji organów publicznych (w większości działających na szczeblu lokalnym), zgodności przepisów na szczeblu europejskim, rozpowszechniania kultury innowacyjności wśród pracowników administracji publicznej, także poprzez stosowanie wspólnego kodeksu etyki, oraz zarządzania funkcjami związanymi z TIK.

27.   Uważa zatem, że szczególną uwagę należy zwrócić na opracowanie wytycznych i zaleceń w celu ustalenia strategii, zasad, standardów i wspólnych formatów w zakresie TIK, aby zwiększyć bezpieczeństwo danych i pomóc w ochronie prywatności.

28.   Wzywa do zorganizowania szeroko zakrojonych szkoleń dla wszystkich pracowników, ze szczególnym uwzględnieniem wyspecjalizowanego personelu technicznego (np. sieci, systemy, bezpieczeństwo, ochrona prywatności itd.), pracowników bezpośrednio zaangażowanych w procesy bezpieczeństwa, w których wykorzystywane są różne metodologie, oraz pracowników ogólnie lub pośrednio zajmujących się procesami innowacyjnymi i unowocześniającymi (np. szkolenia w zakresie obsługi komputera dla konsumentów).

Społeczno-ekonomiczne skutki wprowadzenia Internetu przedmiotów

29.   Podobnie jak w poprzednich opiniach (2), uważa, że władze lokalne i regionalne powinny zaangażować się w szeroko zakrojoną współpracę na rzecz poprawy interoperacyjności w administracji publicznej i efektywnego świadczenia usług publicznych.

30.   Zaznacza, że władze lokalne i regionalne mogą odgrywać i faktycznie odgrywają przewodnią rolę, jeśli chodzi o zwiększanie konkurencyjności Europy i szans dla przedsiębiorców, poprawę usług w zakresie zdrowia publicznego oraz wykorzystywanie TIK do zwiększenia efektywności energetycznej, dzieląc się sprawdzonymi rozwiązaniami technologicznymi, wyznaczając partnerów dla projektów i udzielając wsparcia finansowego.

31.   Podkreśla, że same tylko działania polityczne na rzecz TIK bez czynnego wsparcia i udziału władz lokalnych i regionalnych nie doprowadzą do osiągnięcia lepszych wyników ekonomicznych. Społeczeństwo obywatelskie, władze lokalne i regionalne oraz rząd powinny współpracować, aby zapewnić ciągłe podnoszenie kwalifikacji zasobów ludzkich, zmiany organizacyjne, rozwój TIK i wzrost wydajności.

32.   Podkreśla, że działania mające na celu zwiększenie poziomu podstawowej wiedzy o TIK, rozwinięcie wysokich umiejętności posługiwania się nimi, uczenie się ich przez całe życie oraz podnoszenie umiejętności w zakresie zarządzania i nawiązywania kontaktów potrzebnych do skutecznego ich wykorzystywania mają szczególne znaczenie i należą do podstawowych kompetencji władz lokalnych i regionalnych.

Badania naukowe, rozwój i innowacje

33.   Z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie się Komisji do dalszego wspierania badań naukowych nad Internetem przedmiotów i rozwoju technologicznego w ramach 7PR, niezależnie od aktualnych wybitnych osiągnięć, oraz popiera wykorzystanie programu na rzecz konkurencyjności i innowacji jako doskonałej bazy umożliwiającej wdrażanie przyszłych zastosowań Internetu przedmiotów. W tym zakresie bardzo korzystne mogłoby okazać się prowadzenie projektów pilotażowych na skalę lokalną i regionalną, zarówno pod względem łatwości ich realizacji, jak i pod względem stosunku kosztów do korzyści.

34.   Popiera koncepcję, zgodnie z którą podmioty krajowe i regionalne miałyby odgrywać większą rolę w rozwijaniu istotnych nowych inicjatyw europejskich, takich jak ERA-NET lub wspólne inicjatywy technologiczne (3). W tym zakresie proces tworzenia potencjału badawczego i innowacyjnego, aby zapewnić trwałą przewagę konkurencyjną w Europie, a tym samym szybciej osiągnąć cele Internetu przedmiotów, może przebiec pomyślnie wyłącznie z udziałem tych miast i władz regionalnych, które traktują badania naukowe i innowacje jako dziedziny o pierwszorzędnym znaczeniu, jeśli chodzi o finansowanie ze środków publicznych.

35.   Apeluje o większą komplementarność istniejących polityk i instrumentów współpracy oraz o skoordynowane wykorzystywanie 7PR, Funduszu Społecznego i programu na rzecz konkurencyjności i innowacji, które zapewniają możliwości inwestycyjne zgodnie z konkretnymi cechami różnych projektów badawczych.

36.   Kładzie nacisk na potrzebę pozyskania znaczących przedstawicieli środowisk akademickich spoza Europy i podkreśla znaczenie regionów jako głównych dostawców usług edukacyjnych oraz coraz większą potrzebę zwiększenia regionalnych inwestycji w zasoby ludzkie; w szczególności należy skoncentrować się na lokalnej polityce innowacji, ośrodkach technologicznych, inkubatorach biznesu, parkach naukowych i kapitale podwyższonego ryzyka.

Dialog międzynarodowy

37.   Zwraca uwagę, że w ramach współpracy międzynarodowej regiony mają szczególne znaczenie ze względu na tworzenie wspierających warunków programowych, strukturalnych i legislacyjnych w ramach swych strategii badawczych.

38.   Podkreśla, że nawet małe instytucje na szczeblu regionalnym i lokalnym mogą tworzyć wiedzę o ogólnoświatowym znaczeniu w wąskich specjalizacjach, zwłaszcza gdy stanowią część światowych sieci i współpracują z przedsiębiorstwami opartymi na wiedzy.

39.   Zaznacza, że pod tym względem powiązania i współpraca między regionami, zarówno w obrębie jednego państwa, jak i między państwami, zyskują coraz większe znaczenie, zwłaszcza w przypadku polityk mających na celu wsparcie ekosystemów klastrów, sieci i innowacji, zaś ich wsparcie rozwija się również w kierunku tworzenia „węzłów” światowej klasy, aby połączyć globalne łańcuchy innowacji zamiast klastrów o ograniczonym zasięgu geograficznym.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---

(1)  CdR 89/2009 fin.

1

(2)  CdR 10/2009 fin.

2

(3)  CdR 83/2007 fin.

3

---

III Akty przygotowawcze

Komitet Regionów

83. sesja plenarna, 9–10 lutego 2010 r.

| 1.7.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 175/40 |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 175/40

---

83. SESJA PLENARNA, 9–10 LUTEGO 2010 R.

Opinia Komitetu Regionów „Europejski Rok Wolontariatu (2011 r.)”

(2010/C 175/10)

I.   ZALECENIA POLITYCZNE

KOMITET REGIONÓW

1.   Przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji Europejskiej w sprawie ogłoszenia roku 2011 Europejskim Rokiem Wolontariatu oraz podziela przedstawioną przez Komisję analizę wieloaspektowego wkładu, jaki wolontariat wnosi w społeczeństwo europejskie, a także wyzwań i wymogów politycznych, z jakimi ma do czynienia ten sektor.

2.   Przyjmuje z zadowoleniem fakt uznania przez Komisję Europejską działalności wolontariackiej za główny składnik aktywnego obywatelstwa na szczeblu lokalnym regionalnym, krajowym i ogólnoeuropejskim. Dla wielu osób działalność wolontariacka jest osobistym wyrazem koncepcji „spójności społecznej” i „kapitału społecznego”, a także ucieleśnieniem „aktywnego” obywatelstwa w jego najprawdziwszej formie.

3.   Podkreśla ważną rolę władz lokalnych i regionalnych w zakresie propagowania, rozwijania i wspierania wolontariatu, czego dowodem są liczne przykłady bezpośredniego ułatwiania działalności wolontariackiej na tych szczeblach oraz wyraża zadowolenie z powodu uznania w projekcie wniosku roli władz lokalnych i regionalnych w tym obszarze.

4.   Przyjmuje z zadowoleniem fakt, iż Komisja Europejska rozumie znaczenie wolontariatu w odniesieniu do zdolności do zatrudnienia oraz do uczenia się przez całe życie. Znaczenie to jest szczególnie istotne w chwili obecnej, z uwagi na kryzys gospodarczy, lecz w okresach pomyślnej koniunktury wolontariat także odgrywa poważną rolę, przyczyniając się do zwiększania spójności społecznej.

5.   Podkreśla wkład o charakterze ekonomicznym, jaki wolontariat wnosi w gospodarkę lokalną, regionalną, krajową i unijną, stanowiąc istotny czynnik z punktu widzenia inwestycji i tworzenia miejsc pracy oraz uważa, że Europejski Rok 2011 stwarza okazję do głębszej refleksji nad tym wkładem w kontekście odnowionej strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia (lizbońskiej) oraz procesów związanych z krajowymi programami reform.

6.   Zaznacza jednak, że wolontariatu nie można wykorzystywać jako substytutu pracy etatowej w jakimkolwiek otoczeniu. Władze publiczne powinny w ramach swoich kompetencji dopilnować, by ani one, ani ich partnerzy kontraktowi nie angażowali się w tego rodzaju praktyki.

Podstawa prawna i nazwa Europejskiego Roku

7.   Akceptuje zmianę nazwy roku 2011 na: „Europejski Rok Działań Wolontariackich Promujących Aktywne Obywatelstwo” w związku z podstawą prawną stosowaną przy przygotowywaniu projektu wniosku, lecz uważa, że w kontaktach publicznych należy w dalszym ciągu stosować pierwotną nazwę, aby zapewnić wsparcie, uznanie i zrozumienie dla Europejskiego Roku oraz uniknąć zejścia na dalszy plan jego zasadniczego zagadnienia, którym jest wolontariat.

8.   Opowiada się ponadto za rezygnacją z długiej dyskusji nad podstawą prawną i za możliwie szybkim podjęciem decyzji w sprawie wniosku, tak aby można było zyskać odpowiednio dużo czasu na podjęcie działań przygotowawczych w 2010 r.

9.   Uznaje, że wolontariat jest kluczowym wymiarem aktywnego obywatelstwa i demokracji, lecz podkreśla, że jest to zaledwie jeden aspekt, a Europejski Rok musi także propagować szeroki wkład, jaki działalność wolontariacka wnosi w społeczeństwo Europy.

Poprawa synergii pomiędzy europejskimi latami

10.   Uważa, że ogłaszając rok 2011 Europejskim Rokiem Wolontariatu powinno się wykorzystywać pewne działania związane z Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym (2010), mając na uwadze rolę, jaką wolontariat odgrywa w tym zakresie, oraz proponuje, aby Europejski Rok obejmował działania wspierające ONZ-owski „Międzynarodowy Rok Wolontariuszy +10”.

11.   Opowiada się ponadto za tym, aby osiągnięcia Europejskiego Roku Wolontariatu (2011) zostały wykorzystane przy planowaniu i wdrażaniu działań odnoszących się do przyszłych Europejskich lat, takich jak Europejski Rok Aktywnego Starzenia się (w 2012 r.) i Europejski Rok Obywatelstwa (proponowany na 2013 r.).

12.   Zaleca, aby Komisja Europejska wypracowała lepsze synergie ogólne pomiędzy poszczególnymi Latami Europejskimi, przez co nie będą one postrzegane jako „jednorazowe” wydarzenia. Pozwoli to uzyskać większą wartość dodaną i lepiej wykorzystać działania podejmowane w ramach Lat Europejskich oraz ich efekty.

13.   Wskazuje w tym kontekście na potrzebę większego zaangażowania i większej koordynacji horyzontalnej różnych służb Komisji Europejskiej oraz bardziej aktywnego włączenia się państw członkowskich, jak również podjęcia większych wysiłków na rzecz zaangażowania władz lokalnych i regionalnych, aby zapewnić skuteczną kontynuację działań przeprowadzonych w 2011 r. w oparciu o uzyskane wyniki.

Cele Europejskiego Roku 2011

14.   Przyjmuje z zadowoleniem cztery cele Europejskiego Roku Wolontariatu wyznaczone przez Komisję Europejską, jako konkretne i jasne przedstawienie procesów związanych z działalnością wolontariacką zarówno osób indywidualnych, jak i organizacji zrzeszających wolontariuszy.

15.   Zwraca uwagę na zróżnicowane formy, zakresy i tradycje wolontariatu w poszczególnych państwach członkowskich i podkreśla, że w latach 2010 i 2011 potrzebne będzie zrozumienie i elastyczne podejście. Uważa, że Europejski Rok Wolontariatu stwarza wyjątkową okazję do stworzenia i skatalogowania odpowiednich forów wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk pomiędzy podmiotami szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego z całej Unii Europejskiej.

16.   Opowiada się za rozważeniem wypracowania wspólnego podejścia państw członkowskich do określenia zakresu działań wolontariackich, będącego głównym zagadnieniem w ramach tematu 3: „Wynagradzanie i uznawanie działań wolontariackich”.

17.   Podkreśla potrzebę wykorzystania Europejskiego Roku Wolontariatu do poprawy warunków prowadzenia działalności wolontariackiej w Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia dobrze wyposażonej, sprawnie działającej i dostępnej infrastruktury, dającej obywatelom lepsze możliwości pracy na zasadzie wolontariatu.

18.   Proponuje ogłoszenie konkretnego dnia pod koniec 2011 ogólnoeuropejskim dniem wolontariatu, mając na uwadze różne pod tym względem tradycje w poszczególnych państwach członkowskich. Dzień ten można by było wykorzystywać co roku do wytworzenia poczucia solidarności wśród obywateli UE zajmujących się działalnością wolontariacką oraz do propagowania wolontariatu wśród szerokich kręgów społeczeństwa w sposób spójny i innowacyjny.

19.   Proponuje ponadto, aby w świetle roli, jaką polityka publiczna może odgrywać na poziomie lokalnym i regionalnym w kontekście propagowania i wspierania działalności wolontariackiej, ustanowić w 2011 r. przyznawaną co dwa lata na szczeblu wspólnotowym i krajowym nagrodę dla miasta lub organu władz lokalnych lub regionalnych najbardziej przyjaznego wolontariatowi. Byłaby ona uzupełnieniem nagrody dla „wolontariusza roku”, przyznawanej osobom indywidualnym w uznaniu dla ich zaangażowania i osiągnięć w dziedzinie wolontariatu.

20.   Zwraca uwagę na potrzebę zaangażowania obywateli (ze szczególnym uwzględnieniem członków grup społecznie wykluczonych), którzy już zajmują się działalnością wolontariacką, w odpowiednie działania w zakresie komunikacji w celu propagowania tejże działalności wśród ogółu społeczeństwa UE.

21.   Podkreśla, że działania w zakresie komunikacji powinny koncentrować się na tematach obejmujących lokalną działalność wolontariacką, transgraniczną działalność wolontariacką w obrębie UE oraz działalność wolontariacką w krajach rozwijających się.

Rezultaty Europejskiego Roku 2011

22.   Podkreśla, że pomyślna realizacja celów Europejskiego Roku wymaga osiągnięcia „masy krytycznej” inicjatyw, które będą miały trwały wpływ na wolontariat w całej Unii Europejskiej. W szczególności Europejski Rok Wolontariatu musi przyczynić się do politycznego zaangażowania w następujących kwestiach:

| (a) | rozwiązanie problemu braku statusu prawnego w sposób ujednolicony w całej UE; |
| --- | --- |

(a)

rozwiązanie problemu braku statusu prawnego w sposób ujednolicony w całej UE;

| (b) | bardziej systematyczne zbieranie danych na temat wolontariuszy i świadczonych przez nich usług w celu dokładnego oszacowania wartości gospodarczej tego sektora; oraz |
| --- | --- |

(b)

bardziej systematyczne zbieranie danych na temat wolontariuszy i świadczonych przez nich usług w celu dokładnego oszacowania wartości gospodarczej tego sektora; oraz

| (c) | zajęcie się problemem różnych barier zniechęcających do podejmowania działalności w ramach wolontariatu (np. brak powszechnego systemu wydawania zaświadczeń o niekaralności dla osób pragnących pracować z dziećmi lub z dorosłymi wymagającymi opieki w całej UE lub groźba utraty zasiłku przez osoby bezrobotne pragnące podjąć działalność wolontariacką itp.). |
| --- | --- |

(c)

zajęcie się problemem różnych barier zniechęcających do podejmowania działalności w ramach wolontariatu (np. brak powszechnego systemu wydawania zaświadczeń o niekaralności dla osób pragnących pracować z dziećmi lub z dorosłymi wymagającymi opieki w całej UE lub groźba utraty zasiłku przez osoby bezrobotne pragnące podjąć działalność wolontariacką itp.).

23.   Proponuje, aby Europejski Rok Wolontariatu stanowił podstawę do sformułowania planu działania na rzecz wolontariatu, który powinien przyczynić się do lepszego uznania i wspierania wolontariatu w różnych obszarach i programach polityki UE. Uważa, że planowane na 2011 r. konferencje tematyczne można wykorzystać do określenia kluczowych składników i priorytetów tego planu działania.

24.   Uważa, że Europejski Rok mógłby także ułatwić dyskusję na temat odpowiedniej polityki krajowej na rzecz pobudzania i propagowania działalności wolontariackiej oraz wykorzystywania inicjatyw i osiągnięć wypracowanych w roku 2011.

25.   Proponuje także dalsze rozważenie szerszego uznania równowartości pieniężnej wolontariatu jako swego rodzaju współfinansowania w ramach programów finansowanych z funduszy UE po 2013 r. i uważa, że wymaga to silniejszego odzwierciedlenia w przepisach finansowych oraz szerokiej konsultacji wśród służb Komisji wchodzących w skład poszczególnych Dyrekcji Generalnych.

Środki finansowe

26.   Wyraża ubolewanie z powodu stosunkowo niskiego poziomu środków przewidzianych na finansowanie Europejskiego Roku Wolontariatu (zwłaszcza w porównaniu z kwotą 17 mln EUR przyznaną w 2010 r.). Istnieje niebezpieczeństwo, że przy tej wysokości przyznanych środków cele Roku mogą nie zostać w pełni zrealizowane, zaś przewidziane działania mogą nie przeniknąć do szerokiej opinii publicznej.

27.   Proponuje zatem, aby suma 6 mln EUR przewidziana w projekcie wniosku była uznana za minimum, by w miarę możliwości przyznać dodatkowe środki na Europejski Rok w 2011 r., oraz by Komisja Europejska sformułowała w sposób bardziej przejrzysty zakres innych możliwości finansowania w ramach odpowiednich programów wspólnotowych, które można by wykorzystać do realizacji celów Roku.

Rola Komitetu Regionów

28.   Zobowiązuje się do aktywnego propagowania celów Europejskiego Roku Wolontariatu i odpowiedniego włączania się w jego działania oraz wyraża gotowość do współpracy z Komisją Europejską i państwami członkowskimi przy realizacji Europejskiego Roku Wolontariatu.

II.   ZALECANE POPRAWKI

Poprawka 1

Proponowana poprawka do wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie Europejskiego Roku Wolontariatu

(art. 4)

| Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za organizację jego uczestnictwa w Europejskim Roku (zwany dalej krajowym organem koordynującym), a następnie powiadamia o tym Komisję w terminie miesiąca od przyjęcia niniejszej decyzji.
  Każde państwo członkowskie zapewnia, że wyżej wymieniony organ odpowiednio angażuje wiele zainteresowanych stron na szczeblach krajowym, regionalnym i lokalnym.
  Krajowy organ koordynujący jest odpowiedzialny za przygotowanie krajowego programu i krajowych działań oraz priorytetów Roku, zgodnie z celami wymienionymi w art. 2 oraz zgodnie ze szczegółowym opisem znajdującym się w załączniku. | Każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za organizację jego uczestnictwa w Europejskim Roku (zwany dalej krajowym organem koordynującym), a następnie powiadamia o tym Komisję w terminie miesiąca od przyjęcia niniejszej decyzji.
  Każde państwo członkowskie zapewnia, że wyżej wymieniony organ odpowiednio angażuje wiele zainteresowanych stron na szczeblach krajowym, regionalnym i lokalnym.
  Krajowy organ koordynujący jest odpowiedzialny za przygotowanie krajowego programu i krajowych działań oraz priorytetów Roku, , zgodnie z celami wymienionymi w art. 2 oraz zgodnie ze szczegółowym opisem znajdującym się w załączniku. |

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za organizację jego uczestnictwa w Europejskim Roku (zwany dalej krajowym organem koordynującym), a następnie powiadamia o tym Komisję w terminie miesiąca od przyjęcia niniejszej decyzji.

Każde państwo członkowskie zapewnia, że wyżej wymieniony organ odpowiednio angażuje wiele zainteresowanych stron na szczeblach krajowym, regionalnym i lokalnym.

Krajowy organ koordynujący jest odpowiedzialny za przygotowanie krajowego programu i krajowych działań oraz priorytetów Roku, zgodnie z celami wymienionymi w art. 2 oraz zgodnie ze szczegółowym opisem znajdującym się w załączniku.

Każde państwo członkowskie wyznacza organ odpowiedzialny za organizację jego uczestnictwa w Europejskim Roku (zwany dalej krajowym organem koordynującym), a następnie powiadamia o tym Komisję w terminie miesiąca od przyjęcia niniejszej decyzji.

Każde państwo członkowskie zapewnia, że wyżej wymieniony organ odpowiednio angażuje wiele zainteresowanych stron na szczeblach krajowym, regionalnym i lokalnym.

Krajowy organ koordynujący jest odpowiedzialny za przygotowanie krajowego programu i krajowych działań oraz priorytetów Roku, , zgodnie z celami wymienionymi w art. 2 oraz zgodnie ze szczegółowym opisem znajdującym się w załączniku.

Uzasadnienie

Potrzebny jest proces konsultacji z zainteresowanymi stronami przy sporządzaniu krajowych planów i ustalaniu priorytetów.

Poprawka 2

Proponowana poprawka do wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie Europejskiego Roku Wolontariatu

(art. 7 ust. 1)

| Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Budżet na wykonanie niniejszej decyzji w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. wynosi 6 000 000 EUR. | Budżet na wykonanie niniejszej decyzji w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. wynosi 6 000 000 EUR, . |

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Budżet na wykonanie niniejszej decyzji w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. wynosi 6 000 000 EUR.

Budżet na wykonanie niniejszej decyzji w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. wynosi 6 000 000 EUR, .

Uzasadnienie

Aby osiągnąć konkretne efekty należy zwiększyć budżet na Europejski Rok, zaś obecną propozycję powinno się traktować jako minimum.

Poprawka 3

Proponowana poprawka do wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie Europejskiego Roku Wolontariatu

(art. 9)

| Tekst proponowany przez Komisję | Poprawka KR-u |
| --- | --- |
| Komisja wraz z państwami członkowskimi zapewnia zgodność środków przewidzianych w niniejszej decyzji z innymi działaniami i inicjatywami wspólnotowymi, krajowymi oraz regionalnymi, które są pomocne w osiągnięciu celów Europejskiego Roku. | Komisja wraz z państwami członkowskimi zapewnia zgodność środków przewidzianych w niniejszej decyzji z innymi działaniami i inicjatywami wspólnotowymi, krajowymi, regionalnymi , które są pomocne w osiągnięciu celów Europejskiego Roku. |

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka KR-u

Komisja wraz z państwami członkowskimi zapewnia zgodność środków przewidzianych w niniejszej decyzji z innymi działaniami i inicjatywami wspólnotowymi, krajowymi oraz regionalnymi, które są pomocne w osiągnięciu celów Europejskiego Roku.

Komisja wraz z państwami członkowskimi zapewnia zgodność środków przewidzianych w niniejszej decyzji z innymi działaniami i inicjatywami wspólnotowymi, krajowymi, regionalnymi , które są pomocne w osiągnięciu celów Europejskiego Roku.

Uzasadnienie

Istnieje również potrzeba zapewnienia zgodności środków z inicjatywami lokalnymi.

Bruksela, 10 lutego 2010 r.

Przewodnicząca Komitetu Regionów

Mercedes BRESSO

---