----

----

II Akty, których publikacja nie jest obowiązkowa

Komisja

----

DECYZJA KOMISJI

z dnia 7 maja 2004 r.

w sprawie pomocy państwa przewidzianej przez Włochy, region Sycylia, na rzecz sektora rolnego

(notyfikowana jako dokument nr  C(2004)1633)

(jedynie tekst w języku włoskim jest autentyczny)

(2006/620/WE)

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności art. 88 ust. 2 akapit pierwszy,

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag, zgodnie z wymienionym artykułem (1) oraz uwzględniając te uwagi,

a także mając na uwadze, co następuje:

I.   PROCEDURA

II.   SZCZEGÓŁOWY OPIS POMOCY

III.   UWAGI PRZEKAZANE PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY

IV.   UWAGI PRZEKAZANE PRZEZ WŁOCHY

V.   OCENA POMOCY

VI.   WNIOSKI

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Nie jest zgodna z wspólnym rynkiem pomoc państwa, którą Włochy zamierzają przyznać przedsiębiorstwom działających w sektorze produkcji, przetwarzania i obrotu produktami rolnymi, o których mowa w załączniku I do traktatu, przewidziana w art. 1 ustawy regionu Sycylia nr 27 z 23.12.2000, w celu zrekompensowania szkód wyrządzonych w następstwie strajku przewoźników i blokad dróg, które miały miejsce na Sycylii w okresie od dnia 30 września do dnia 8 października 2000 r.

Nie zezwala się zatem na wdrożenie wyżej wymienionej pomocy.

Artykuł 2

Włochy poinformują Komisję w ciągu dwóch miesięcy od powiadomienia o niniejszej decyzji o działaniach podjętych w celu spełnienia jej wymogów.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Włoskiej.

Sporządzono w Brukseli, dnia 7 maja 2004.

W imieniu Komisji

Franz FISCHLER

Członek Komisji

----

(1)Dz.U. C 127 z 29.5.2003.

(2)Dz.U. L 83 z 27.3.1999, str. 1. Rozporządzenie zmienione Aktem Przystąpienia z 2003 r.

(3)  Patrz nota 1.

(4)  Punkt 11.2 Wytycznych Wspólnoty dotyczący pomocy państwa w sektorze rolnym (Dz.U. C 232 z 12.8. 2000, str. 19).

(5)  Patrz sprawa C-730/79 Zb. Orz. 1980, str. 2671, punkty 11 i 12.

(6)  Źródło: Eurostat.

(7)  Według stałego orzecznictwa, warunek dotyczący wpływu na wymianę handlową jest spełniony, gdy przedsiębiorstwo będące beneficjentem pomocy prowadzi działalność gospodarczą w obszarze wymiany handlowej między państwami członkowskimi. Fakt, że pomoc wzmacnia pozycję danego przedsiębiorstwa wobec przedsiębiorstw konkurencyjnych w handlu wewnątrzwspólnotowym pozwala uznać, że pomoc ma wpływ na wymianę handlową. Jeżeli chodzi o pomoc państwa w sektorze rolnym, orzecznictwo skonsolidowane stanowi, że także wtedy, gdy całkowita kwota pomocy jest ograniczona, a pomoc podzielona jest między wielu rolników, istnieje wpływ na wymianę między państwami członkowskimi a konkurencją (patrz sprawa C-113/2000 Zb. Orz. 2002, str. 7601, punkty od 30 do 36 i od 54 do 56 motywacji; sprawa C-114/2000, Zb. Orz. 2002, str. 7657, punkty od 46 do 52 i od 68 do 69 motywacji).

(8)  Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 1988 r., w sprawie 102/87 Republika Francuska c/Komisja Wspólnot Europejskich, Zb. Orz. 1988, str. 4067.

(9)Dz.U. C 232 z 12.8.2000, str. 19.

(10)  Ponieważ notyfikacja nie wskazuje, że przedmiotowa pomoc stosuje się wyłącznie do małych i średnich przedsiębiorstw, nie ma w tym przypadku zastosowania rozporządzenie Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r., w sprawie stosowania art. 87 i 88 traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi, Dz.U. L 1 z 3.1.2004, str. 1.).

(11)  Patrz nota 2.

(12)  Artykuł 2 brzmi: „1. Działania, o których mowa w niniejszej ustawie, nie są podporządkowane obowiązującym przepisom wspólnotowym dotyczącym pomocy państwa, ani definicji procedur, o ktorych mowa w art. 88 ust. 2 i 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską”.

(13)  Patrz nota 9.

(14)  Patrz punkt 92 decyzji Komisji 2000/625/WE z dnia 13 czerwca 2000 r. w sprawie programu pomocy wdrożonego przez Irlandię w celu promowania transportu zwierząt drogą morską do Europy kontynentalnej (Dz.U. L 263 z 18.10.2000, str. 17). Patrz także punkt 33 komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady – Reperkusje zamachów w Stanach Zjednoczonych w sektorze transportu powietrznego/* COM/2001/0574 def. */.

(15)  Patrz decyzja Komisji 96/148/WE z dnia 26 lipca 1995 r. w sprawie działań podjętych przez Francję w następstwie paraliżu francuskiej sieci drogowej w 1992 r. (Dz.U. L 34 z 13.2.1996, str. 38).

(16)  Patrz nota 15

(17)  Patrz nota 15

----

----

DECYZJA KOMISJI

z dnia 2 sierpnia 2004 r.

dotycząca pomocy państwa wdrożonej przez Francję na rzecz France Télécom

(notyfikowana jako dokument nr C(2004)3060)

(Jedynie tekst w języku francuskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2006/621/WE)

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a zwłaszcza jego art. 88 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a zwłaszcza jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po zaproszeniu zainteresowanych stron do zgłaszania uwag zgodnie z wymienionymi artykułami (1) i po uwzględnieniu tych uwag,

a także mając na uwadze, co następuje:

1.   PROCEDURA

2.   OPIS FRANCE TELECOM

3.   CHRONOLOGICZNY OPIS FAKTÓW I SYTUACJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA

3.1.   Dane znane w pierwszej połowie 2002 r. i wydarzenia tego okresu

3.1.1.   Obniżenie ratingu FT

3.1.2.   Analiza stopy ryzyka kredytowego

3.1.3.   Kurs akcji FT

3.1.4.   Wydarzenia z lipca 2002 roku

3.2.   Dane publikowane począwszy od dnia 13 września 2002 r. i wydarzenia z tego okresu

3.2.1.   Dane opublikowane na dzień 13 września 2002 r.

3.2.2.   Wrzesień 2002 r.

3.2.3.   Październik 2002 r.

3.2.4.   Grudzień 2002/Styczeń 2003 r.

3.2.5.   Luty/Marzec 2003 r.

4.   UWAGI STRON TRZECICH

4.1.   Uwagi Telecom Italia

4.2.   Uwagi WorldCom

4.3.   Uwagi C

4.4.   Uwagi A

4.5.   Uwagi Bouygues i Bouygues Télécom

4.6.   Uwagi Cable & Wireless

4.7.   Uwagi AFORS Télécom

4.8.   Uwagi Cégétel

4.9.   Uwagi LDCOM (75)

4.10.   Uwagi B

4.11.   Uwagi Tiscalinet

4.12.   Uwagi D

4.13.   Uwagi FT

4.14.   Uwagi ECTA

5.   UWAGI WŁADZ FRANCUSKICH

5.1.   Streszczenie faktów

5.2.   Sytuacja finansowa Przedsiębiorstwa

5.3.   Dbałość państwa jako akcjonariusza

5.4.   Racjonalność planu TOP

5.5.   Stosowanie zasady ostrożnego inwestora w zakresie udziału w konsolidacji środków własnych

5.6.   Kredyt akcjonariusza

5.7.   Oświadczenia państwa

5.8.   Zmiany kursu akcji oraz stopa ryzyka kredytowego FT

6.   PRZEDMIOT NINIEJSZEJ DECYZJI

7.   OCENA ROZWAŻANYCH ŚRODKÓW W ODNIESIENIU DO ART. 87 UST. 1 TRAKTATU

8.   ZASADA OSTROŻNEGO INWESTORA PRYWATNEGO W GOSPODARCE RYNKOWEJ

9.   ZGODNOŚĆ POMOCY

10.   WINDYKACJA POMOCY

11.   WNIOSKI

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Kredyt akcjonariusza udzielony w grudniu 2002 r. przez Francję na rzecz France Télécom w formie linii kredytowej w wysokości 9 miliardów euro, osadzony w kontekście deklaracji formułowanych od lipca 2002 r., stanowi pomoc państwa niezgodną z zasadami wspólnego rynku.

Artykuł 2

Pomoc, o której mowa w art. 1 nie może stanowić przedmiotu windykacji.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Francuskiej.

Sporządzono w Brukseli, dnia 2 sierpnia 2004 r.

W imieniu Komisji

Frederik BOLKESTEIN

Członek Komisji

----

(1)Dz.U. C 57 z 12.3.2003, str. 5.

(2)  Patrz: punkty od 1 do 8 decyzji o wszczęciu, które powinny być uważane za integralną część niniejszej decyzji.

(3)  Patrz: przypis na dole str. 1.

(4)  Strona pragnąca nie ujawniać swojej tożsamości.

(5)  Dla celów niniejszej decyzji zwana również MCI.

(6)  Strona pragnąca nie ujawniać swojej tożsamości.

(7)  Do których załączono skargę opatrzoną datą 22 stycznia 2003 r. przedłożoną przez te same przedsiębiorstwa.

(8)  Strona pragnąca nie ujawniać swej tożsamości.

(9)  Przedsiębiorstwo LDCOM dostarczyło Komisji erratę wysłaną do władz francuskich w dniu 16 czerwca 2003 r.

(10)  Władze francuskie, w dniu 30 lipca 2003 r., wysłały pocztą elektroniczną poprawioną wersję jednego z załączników.

(11)  2003/S 103-091487.

(12)  Strona pragnąca nie ujawniać swojej tożsamości.

(13)  Zawierające opinię wydaną przez Pana Sureau.

(14)  Zawierające trzy raporty w opracowaniu trzech biegłych wyznaczonych przez FT (Pana C.D. Ehlermanna, Pana Y. Galmota i Sir Studzinski`ego z banku HSBC).

(15)  To pismo zawiera opracowania, których autorzy pragną zachować anonimowość. Chodzi o opracowanie ekonomiczne i opracowania dotyczące prawa angielskiego, amerykańskiego oraz francuskiego odnośnie mocy wiążącej deklaracji państwowych.

(16)  Zawierające orzeczenia biegłych opisane w punkcie 4.13.

(17)  Państwo nadal jest w posiadaniu większości kapitału FT. Patrz: motyw 60.

(18)  Punkty od 9 do 12 decyzji o wszczęciu. Według raportu 2003, Państwo akcjonariusz, FT liczy 240 000 współpracowników w 39 krajach.

(19)  Przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego FT, przed komisją śledczą do spraw zarządzania przedsiębiorstwami publicznymi, posiedzenie z dnia 4 czerwca 2003 r.

(20)  NERA: „Wskaźnik zadłużenia jest zdefiniowany jako stosunek długu długoterminowego do całości długoterminowych zasobów (dług i kapitał)”. („The debt ratio is defined as the ratio of long term debt to total long term capital (debt and equity).)”

(21)  NERA: „Stosunek długu do kapitału spółki jest obliczany jako stosunek długu długoterminowego do kapitału własnego”. („The debt-equity ratio is calculated as the ratio of long-term debt to equity.)”

(22)  NERA: „Termin ‘wskaźnik zdolności spłaty odsetek’ lub ‘wskaźnik pokrycie odsetek’ wskazuje proporcję, w jakiej odsetki pokrywane są przez zysk obliczony z pominięciem obciążeń odsetkowych i podatkowych oraz amortyzacji (EBIT). Proporcja ta wskazuje poziom dostosowania przepływów pieniężnych generowanych przez przedsiębiorstwo i jego zdolności do regulowania zobowiązań odsetkowych”. („The ‘times-interest-earned ratio’ or ‘interest cover’ measures the extent to which interest is covered by earnings before interest and taxes (EBIT) plus depreciation. The measure gives a level of the adequacy of cash flow generation and the consequent comfort a company enjoys in meeting its interest payments”.)

(23)  NERA: „Obliczenia opierają się na danych dostarczonych przez FT. Obliczenia szacunkowe odnoszą się do kapitału wraz z odsetkami związanymi z pożyczkami obligacyjnymi i papierami komercyjnymi (odsetki od papierów komercyjnych zostały uwzględnione za okres od 25. lipca do 31. grudnia 2003 r. z powodu braku danych odnośnie poprzednich okresów”). („Calculations based on data supplied by France Telecom. Figures include bond and commercial paper interest and principal (interest on commercial paper was computed from 25 July 2002 to 31 December 2003 due to data unavailability for previous dates”)

(24)  „»Credit ratings« są używane przez inwestorów jako wskaźnik prawdopodobieństwa uzyskania spłaty zgodnie z postanowieniami dotyczącymi ich inwestycji. Rzeczywiście, zaliczenie kredytu do «poziomu inwestycyjnego» (międzynarodowe kategorie pomiędzy ‘AAA’ i ‘BBB’ – długoterminowe oraz pomiędzy ‘F1’ – ‘F3’ – krótkoterminowe) wskazuje na stosunkowo niskie prawdopodobieństwo zwłoki, podczas gdy zaliczenie do «poziomu spekulacyjnego» lub «poziomu nieinwestycyjnego» (w nomenklaturze międzynarodowej pomiędzy ‘BB’ a ‘D’ dla inwestycji długoterminowych oraz ‘B – D’ dla krótkoterminowych) mogą wskazywać na duże prawdopodobieństwo zwłoki lub na fakt, że zwłoka już zaistniała” (strona internetowa Fitchs Rating: http://www.fitchratings.com/). (’Credit ratings are used by investors as indications of the likelihood of repayment in accordance with the terms on which they invested. Thus, the use of credit ratings defines their function: “investment grade” ratings (international long-term “AAA” – “BBB’ categories; short-term ‘F1” – “F3”) indicate a relatively low probability of default, while those in the “speculative” or “non-investment grade” categories (international long-term “BB” – “D”; short-term “B” – “D”) may signal a higher probability of default or that a default has already occurred’ (site internet de Fitchs Rating: http://www.fitchratings.com/).)

(25)  Moody's: „Moody's rewiduje rating długoterminowy w celu jego obniżenia – co ma wpływ na papiery wartościowe przeznaczone na spłatę zadłużenia warte ok. 60 miliardów euro ... Rating France Telecom poddany rewizji w celu jego obniżenia dotyczy następującego zakresu: globalnych obligacji zamiennych, euroobligacji średnioterminowych (Euro MTN), euroobligacji, euroobligacji średnioterminowych o zmiennym oprocentowaniu (Floating Rate Euro MTN), obligacji franka francuskiego o zmiennym oprocentowaniu (Floating Rate French Franc Bond), obligacji francuskich, obligacji franka szwajcarskiego, ratingu emitenta i ratingu pożyczki bankowej.... wszelkie związane z tym zagadnieniem działania ratingowe nie powinny przekraczać jednego punktu”

(26)  „Perspektywa długu długoterminowego BBB+ France Télécom została zweryfikowana jako negatywna; kategoria A-2 została potwierdzona ... Ta decyzja jest następstwem wiadomości, według której organy giełdy niemieckiej będą poszukiwać możliwego porozumienia pomiędzy France Télécom, Gerhardem Schmidem – większościowym akcjonariuszem Mobilcom AG, gdzie France Télécom posiada 28,5 % udziałów oraz konsorcjum banków europejskich odnośnie warunków zmiany zasad kontroli w obrębie Mobilcom”. („France Telecom's Long-Term»BBB+« Rating Placed on CreditWatch Negative; A-2 Rating Affirmed... The action follows news that the German stock-exchange regulatory authority will investigate a possible agreement between France Telecom, the main shareholder–Gerhard Schmid–of France Telecom's 28,5 % -owned German associate Mobilcom AG, and a consortium of European banks regarding the conditions for a change in control of Mobilcom”.)

(27)  „Agencja Moody's Investors Service dokonała w dniu dzisiejszym rewizji krótkoterminowego ratingu Prime-2 firmy France Telecom (FT) w celu ewentualnej jej obniżki. Stało się tak w wyniku decyzji, jaką podjęła ta agencja, aby poszerzyć zakres ciągłej oceny dotyczącej FT. Stały przegląd długoterminowego ratingu Baa1 w celu ich obniżenia w stosunku zarówno do FT, jak i Orange plc będzie kontynuowany. Choć agencja Moody's dokonała zmiany swych wytycznych, wskazując na możliwość obniżenia oceny do dwóch punktów w przypadku ratingu długoterminowego, to agencja oczekuje, że oceny te pozostaną przedmiotem oceny wiarygodności kredytowej na poziomie inwestycyjnym (‘investment grade’). Rewizja oceny ratingowej FT's Prime-2 obrazuje zaniepokojenie Moody's dotyczące stopnia, w jakim firma FT jest w stanie realizować swą politykę redukcji zadłużenia. Agencja zwróciła uwagę na fakt, że FT czyni wolne postępy w finalizowaniu transakcji związanych ze sprzedażą swojego majątku, co w połączeniu ze stale pogarszającą się kondycją rynku kapitałowego w tej dziedzinie gospodarki może doprowadzić do dalszego obniżenia się zdolności FT do poprawy swojej elastyczności finansowej i wypełnienia celów związanych z redukcją zadłużenia”.

(28)  „Agencja Standard & Poor's zapowiedziała dzisiaj, że ocena ratingowa France Telecom (BBB+/Watch Neg/A-2) pozostaje na niezmienionym poziomie, włącznie z krótkoterminową korporacyjnym ratingiem grupy. W notowaniach CreditWatch dla ocen ratingowych długoterminowych France Telecom z dnia 28 marca 2002 r., agencja wskazała, że wszelkie obniżki długoterminowej oceny ratingowej ograniczać się będą do jednego punktu i że potwierdza się oceny ratingowe krótkoterminowe. Na dzień dzisiejszy, stwierdzenie to nadal obowiązuje”.

(29)  „[...] Pomimo oczekiwań związanych z tym, że EBITDA dla firmy FT wzrośnie w roku 2002 do około 14 miliardów euro, to duże wymagania odsetkowe i CAPEX (inwestycje w środki stałe) oznaczają prawdopodobnie, że firma nie będzie w stanie wygenerować wolnych przepływów środków pieniężnych dla redukcji w najbliższym czasie zadłużenia poprzez wyprzedaż majątku. To, czy FT będzie w stanie poczynić jakieś znaczne postępy w zakresie redukcji zadłużenia, zależy od zbycia aktywów i akcji własnych przedsiębiorstwa:

(30)  „Standard & Poor's ogłosił w dniu dzisiejszym, że obniżył korporacyjne długo- i krótkoterminowe ratingi dla France Telecom (FT) do trzy -‘B’/‘A-3’ z trzy-»B’-plus/‘A-2«. Obniżka w głównej mierze stanowi odzwierciedlenie prognoz Standard & Poor's mówiących, że FT nabędzie 71,5 % udział, jakiego jeszcze nie posiada w niemieckim operatorze sieci komórkowej Mobilcom, jak i to, że FT nie jest w stanie znacznie zmniejszyć długu w wystarczającym stopniu i na tyle szybko, aby utrzymać swoje działania w zakresie kredytów w granicach poprzednich ocen ratingowych.. Standard & Poor's obniżył równie z trzy-»B« do trzy-„B”-plus swój długoterminowy rating dla Orange S.A. będącą spółką zajmującą się telefonią komórkową, w której FT posiada pakiet większościowy. Ratingi długoterminowe dla obu przedsiębiorstw ogłoszone 28 marca 2002 r. w CreditWatch wiążą się negatywnymi implikacjami, co stanowi odzwierciedlenie znacznych potrzeb refinansowych FT, łącznie ze zobowiązaniami finansowymi na rok 2003 rzędu 15 miliardów euro”.

(31)  Fitch obniżyła ocenę FT w dniu 5 lipca 2002 r., a S & P obniżyła ją w dniu 12 lipca 2002 r. W komunikacie prasowym z dnia 12 lipca, S & P potwierdziła, że: „FT mogłaby napotkać pewne trudności z refinansowaniem swojego długu obligacyjnego o terminie zapadalności przypadającym w 2003 r.” („FT could face certain difficulties refinancing its debt obligations coming due in 2003”.)

(32)  Przesłuchanie Pana V. de la Bachelerie, biegłego rewidenta FT, przed wyżej wspomnianą komisją: „W imieniu prawa, istotnie, mamy obowiązek wprowadzić w życie procedurę ostrzegania od momentu pojawienia się pewnej liczby kryteriów i wskaźników. Ta procedura nie była stosowana aż do końca pierwszej połowy 2002 r., kiedy to nadszedł pochodzący od rynku sygnał: obniżenie ratingu France Télécom. W ramach obowiązków biegłego rewidenta, zostaliśmy więc zmuszeni do rozpatrzenia sprawy w obrębie komitetu audytowego i rady nadzorczej wymagając, żeby plan dotyczący krótkoterminowej płynności finansowej, pozwalający sprostać problemom związanym z barierą płynności, został dostarczony wszystkim członkom rady nadzorczej. Trzeba powiedzieć, że ten przymus pojawił się późno, w zakresie, w jakim przedsiębiorstwo posiadało dotąd środki na refinansowanie i dokonało zresztą znacznego finansowania, mianowicie transakcje ‘jumbos’. Na skutek tego, gdy wraz z obniżeniem ratingu pojawiła się bariera płynności, wnieśliśmy o aktualizację prognoz dotyczących środków płynnych. Przy okazji sprawozdania półrocznego, zamkniętego na początku września 2002 r. i rozliczonego podczas posiedzenia rady w dniu 12 września 2002 r., dokonano analizy sytuacji aktywów płynnych krótkoterminowych – w istocie, perspektywa płynnościi jest oceniana na podstawie zdolności do spłaty zobowiązań krótkoterminowych, tzn. do jednego roku. Sytuacja, wtedy krytyczna, została oficjalnie przedstawiona w załącznikach do sprawozdań finansowych na dzień 30 czerwca 2002 r.”

(33)  Tekst deklaracji rządu francuskiego został odtworzony poniżej w motywie 204.

(34)  Goldman Sachs: „Rating FT nieomal został obniżony do poziomu spekulacyjnego przez Moody's i S & P”. (‘FT was on the brink of “junk” status with both Moody's and S & P's’.)

(35)  Off Watch; Outlook Stable; Teleconf 3:30PM BST Today, Standard & Poor's Ratings direct, (12 lipca 2002 r.).

(36)  Przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego FT, przed komisją do spraw ekonomicznych Zgromadzenia Narodowego w dniu 11 grudnia 2002 r.: „Zauważył, że wprowadzony w życie planu finansowy nie był przestrzegany i na początku 2002 r. uległ pogorszeniu – tak, że kryzys płynności był przewidywany na lato 2003 r. ... Pan Thierry Breton zadeklarował, że zagrożone wstrzymaniem płatności przedsiębiorstwo znalazło się w stanie szoku ... z powodu wielkości swego zadłużenia, skoro musiało znaleźć środki płynne, żeby spłacić 15 miliardów euro w 2003 r. i następnie w 2004 r oraz 20 miliardów euro w 2005 r.”.

(37)  Posiedzenie Senatu w dniu 21 listopada 2002 r., opinia przedstawiona w imieniu komisji do spraw ekonomicznych i Planu (1) odnośnie projektu ustawy budżetowej na rok 2003 przyjętego przez Zgromadzenie Narodowe.

(38)  Te sumy pochodzą z załącznika do pisma władz francuskich z dnia 3 grudnia 2002 r. I tak, na str. 25 tego pisma, władze francuskie dokonują oszacowania płatności kredytów przyznanych pod zastaw obligacji na kwotę 15 miliardów euro w roku 2003. Taka sama różnica widnieje w oszacowaniu długu obligacyjnego z nadchodzącym terminem zapadalności do końca 2004 r., obliczonego na 18,8 miliarda euro w załączniku 2 i na 23,9 miliarda euro na str. 20 wymienionego pisma.

(39)  Patrz raport sporządzony w imieniu komisji śledczej do spraw zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi w celu usprawnienia trybu podejmowania decyzji, zarejestrowany w siedzibie przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego w dniu 3 lipca 2003 r. (zwany dalej „raportem komisji śledczej” lub krócej – „komisją śledczą”): „Komisja wyraziła życzenie dokładnego przeanalizowania strategii i procedury międzynarodowych nabytków przeprowadzonych przez France Télécom i EDF, mając na względzie poważne konsekwencje jakie one wywarły na bilans tych dwóch przedsiębiorstw (odnośnie France Télécom, straty przypisywane specjalnym prowizjom i amortyzacji związanym z nabytkami z okresu 1998-2002 wynoszą 28,5 miliarda euro na 2001 r. i 2002 r.). Odnajduje się w nich, mniej więcej, te same elementy: pośpiech w nabywaniu o bardzo szerokim zasięgu (w ciągu jednego roku, od 1999 do 2000 r., France Télécom przeznaczyła na ten cel 65 milionów euro), niewystarczające uwzględnienie ryzyka ekonomicznego, politycznego lub geopolitycznego, szczególnie nieostrożne warunki finansowania ... W tej niespokojnej, naglącej i niepewnej atmosferze, przedsiębiorstwo począwszy od 1999 r. zaangażowało się w ambitny i nieuporządkowany wzrost zewnętrzny, faworyzując dostęp do rynków Zjednoczonego Królestwa i Niemiec”.

Patrz także: komunikat prasowy ministra gospodarki i finansów z dnia 5 grudnia 2002 r.: „... przedsiębiorstwo jest dzisiaj zmuszone sprostać niezrównoważonej strukturze finansowej, zapotrzebowaniu na środki własne i refinansowaniu średnioterminowemu. Ta sytuacja wynika z niepowodzeń związanych z byłymi inwestycjami, źle przeprowadzonymi i realizowanymi na granicy pęknięcia ‘balonu’ finansowego oraz, bardziej ogólnie, ze zwrotu sytuacji rynkowej. Niemożność finansowania swojego rozwoju, w sposób inny niż poprzez zadłużenie, pogorszyła sytuację France Télécom”.

(40)  „Według informacji przekazanych przez władze francuskie, ten poziom zadłużenia mógłby zostać wyjaśniony przez fakt, że od 1999 r. FT przeżywała okres bardzo znaczącego rozwoju zewnętrznego finansowanego wyłącznie poprzez pożyczki, bez sięgania, jak jej konkurenci, do mechanizmów podwyższania kapitału lub wymiany akcji z racji prawnego obowiązku, którego celem jest utrzymanie przez państwo większościowego kapitału FT. Jednakże, władze francuskie powołały się również na zwrot sytuacji rynkowej, w wyniku którego nie wdrożono kolejnych planów zadłużeniowych... I tak, w ciągu 2000 r. przedsiębiorstwo masowo finansowało swoje zakupy na rynkach obligacyjnych i bankowych: suma emisji pożyczek długoterminowych FT osiąga kwotę 59 miliardów euro w okresie 2000-2001, a linia kredytowa ‘15 G€’ jest właściwie tylko częściowym refinansowaniem bankowego finansowania dokonanego w połowie 2000 r. zakupu w wysokości 30 miliardów euro ...” (punkty 20 i 21 decyzji o wszczęciu).

(41)  Komunikat prasowy FT z dnia 5 grudnia 2002 r., str. 2. Patrz również: przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego FT, przed komisją ds. ekonomicznych w dniu 11 grudnia 2002 r.: „w ciągu 2000 r. dokonano zakupu za ogólną kwotę 106 miliardów euro (zakup Orange PLC, NTL, Equant, TPSA”.

(42)  Przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego FT, przed wyżej wspomnianą komisją ds. ekonomicznych: „W sumie – zauważył – na około 100 miliardów euro zakupu, 75 wykorzystano na rozwój strategii w sektorze telefonii komórkowej, inwestując 10 miliardów z tytułu TPSA, 11,2 miliardów w Mobilcom i 9 miliardów w NTL” Patrz również: raport Goldmana Sachsa z dnia 26 września 2002 r., który wyjaśnił, że „kumulacja długu nastąpiła w następstwie serii transakcji dokonanych w 2000 r., głównie nabycia Orange oraz joint venture Mobilcom”. („amassed through a series of transactions in 2000, mainly the acquisition of Orange and the Mobilcom joint venture”).

(43)  Wyżej wspomniana komisja śledcza: „W przypadku Orange, która w sposób decydujący przyczyniła się do szybkiego wzrostu zadłużenia”.

Raport informacyjny Senatu nr 274, dołączony do protokołu z posiedzenia z dnia 21 lutego 2002 r.„W dniu 29 maja 2000 r. France Télécom i grupa Vodafone zawarły porozumienie, na mocy którego France Télécom miała nabyć od Mannesmanna, całość akcji składających się na kapitał Orange plc, operatora brytyjskiej telekomunikacji komórkowej. W myśl tego porozumienia, w dniu 22 sierpnia 2000 r. France Télécom nabyła 664 743 658 akcji Orange płacąc gotówkową 21,5 miliarda euro, a Vodafone wniosła na rzecz France Télécom 544 559 931 akcji Orange, spłaconych emisją 129 201 742 akcji France Télécom w cenie jednostkowej 140,2 euro, przy czym Vodafone zrezygnowała ze swoich uprawnień odnośnie tych akcji. Jednocześnie, France Télécom przyznała Vodafone szereg opcji sprzedaży akcji France Télécom, które zostały wyemitowane na jej rzecz, a Vodafone przyznała France Télécom opcję kupna całości lub części akcji France Télécom będących w jej posiadaniu. France Télécom bezzwłocznie odkupiła od Vodafone 15 355 531 akcji France Télécom po cenie emisyjnej, tak więc w rękach Vodafone pozostało nie więcej niż 9,9 % kapitału France Télécom ... W następstwie wprowadzenia Orange SA na giełdę w dniu 13 lutego 2001 r. , Vodafone i France Télécom, w dniu 28 lutego 2001 r. doszły do porozumienia w sprawie warunków sprzedaży na rzecz France Télécom 113,85 miliona akcji France Télécom pozostających jeszcze w posiadaniu Vodafone. To porozumienie, w sposób ogólny, określa warunki wykonania opcji sprzedaży i kupna akcji France Télécom w posiadaniu Vodafone i ustala cenę całkowitą tych akcji na około 11,63 miliarda euro ... Trzecia transza może być przedmiotem dodatku ... Dodatek mógłby osiągnąć kwotę około 1,5 miliarda euro ... Na podstawie tego porozumienia całkowity koszt nabycia Orange plc osiąga kwotę 35 472 milionów euro”.

Patrz również raport wyżej wspomnianej komisji śledczej: „Zakup za 43,2 miliarda euro (sprowadzony do 35,4 miliarda euro w lutym 2001 r.), w połowie został sfinansowany gotówką (21,5 miliarda euro), a w drugiej połowie wymianą akcji (18,1 miliarda euro). Jednakże, w tym ostatnim punkcie, France Télécom zobowiązała się do wykupu danych akcji po kursie minimalnym 104 euro. Nie było żadnej wątpliwości, że sprzedawca będzie żądał realizacji tych opcji wykupu ... A z powodu spadku giełdowego, począwszy od jesieni 2000 r. ryzyko, że grupa francuska będzie zmuszona do spłaty 100 % Orange w gotówce, stało się faktem – dokonano dwóch wpłat na rzecz Vodafone w wysokości 6,631 miliarda euro oraz 4,973 miliarda euro w marcu 2001 r. i 2002 r.”.

(44)  Komisja śledcza: „To właśnie w tych trudnych warunkach pojawił się projekt wejścia do kapitału Mobilcom ... Najwidoczniej, kwestia tak bardzo wysokiej kwoty udziału, choć nosiła w sobie znaczne ryzyko, nie została dogłębnie rozważona ... W marcu 2000 r., France Télécom zainwestował 3,7 miliarda euro przejmując 28,5 % kapitału, co zwaloryzowało operatora o 80 razy jego EBITDA (przy waloryzacji giełdowej w wysokości 65 razy EBITDA, zanim rozeszły się pogłoski dotyczące operacji), czyli z premią w wysokości 570 milionów euro. Ten wkład, na początku w formie pożyczki z zabezpieczeniem nieodwołalnym, stanowił zobowiązanie France Télécom, nawet w przypadku nieotrzymania koncesji UMTS.

Ponadto, w ramach porozumienia o współpracy, z którym Państwa sędzia referent zapoznał się, France Télécom bez żadnych ograniczeń zobowiązała się dostarczyć Mobilcom wymagane wsparcie finansowe poprzez uczestnictwo w przetargach oraz w rozwoju działalności UMTS w Niemczech ... W zamian za te zobowiązania Mobilcom ponosiła znaczne ryzyko. Opracowany biznesplan, na którym opierała się operacja, wydaje się bardzo niedoskonały. Przede wszystkim, odnośnie rozwoju UMTS – cena koncesji została oszacowana na 2 lub 3 miliardy euro, podczas gdy przebieg brytyjskich przetargów w marcu i kwietniu 2000 r., ujawnił inflację koncesji. W sierpniu 2000 r. koncesje niemieckie osiągnęły 8,4 miliarda euro, a France Télécom nie pomyślała nawet o odejściu od zobowiązań, chociaż dwa miesiące wcześniej zainwestowała 43 miliardy euro w kupno Orange [podkreślenie zostało dodane]... W istocie, trzeba będzie poczekać do lata 2002 r., aby rozpoczęły się dwie misje audytorskie dotyczące perspektyw niemieckiego operatora, które to ujawniły nadzwyczajną kruchość przedsięwzięcia, słabą bazę klienteli oraz ewidentny brak możliwości uczynienia inwestycji rentowną”.

(45)  Komisja śledcza: „Przypomnijmy ponadto, że równolegle z dążeniem do przejęcia udziałów większościowych [NTL, Mobilcom, Orange], France Télécom nie odstępowała od oportunistycznego nabywania, które ledwie mieściło się na marginesie jej strategii międzynarodowej. Nawet jeśli znaczenie przemysłowe tych operacji częstokroć było realne, niepotrzebnie podnosiły one poziom ryzyka przemysłowego, na jakie wystawiał się operator i zwiększały ciężar jego finansowych zobowiązań ... Raz jeszcze, nawet jeśli inwestycja mogła wydawać się zachęcająca, jej rozmach może zastanawiać (7,69 miliardów euro, do których należy dodać 1,5 miliarda euro opcji wykupu wystawionych partnerowi oraz program inwestycyjny 6,7 miliarda euro na 7 lat, który w przeważającej mierze powinien być przecież samofinansowany) w momencie, kiedy z racji nabycia Orange zdolność finansowa grupy została mocno nadwyrężona (z zadłużeniem przekraczającym 2,7 razy środki własne) i gdy pojawiły się ewidentne oznaki kryzysu giełdowego ... Cóż, zatem, myśleć o wypowiedzi przed Państwa komisją, Pana Michela Bona w sprawie tej operacji: »Lepiej byłoby ją przerwać, ale już pociągnięto za spust...«”.

Przykład TPSA wiele wyjaśnia. Francuski operator zgłosił swą kandydaturę odnośnie nabycia historycznego polskiego operatora w momencie jego prywatyzacji we wrześniu 1999 r.

(46)  Komisja śledcza: „w lipcu [1999 r.], France Télécom chciała wykorzystać nadarzającą się okazję wejścia na rynek brytyjski stając się referencyjnym akcjonariuszem NTL. Z pewnością projekt posiadał solidne uzasadnienie przemysłowe ... Ogólnie rzecz biorąc, operator francuski przyjął zobowiązania w łącznej kwocie 8,122 miliarda euro dotyczące inwestycji, która od momentu podjęcia konkretnego zamiaru wykupu Orange, z wolna traciła wszelkie znaczenie strategiczne i nad którą, ponadto, sprawował jedynie mniejszościową kontrolę. Lekkomyślność, z jaką, wydaje się, dyrekcja przedsiębiorstwa dokonała analizy sytuacji, nie przestaje zadziwiać”.

(47)  „Ministerstwo Gospodarki, Finansów i Przemysłu dementuje informacje, według których Pan Thierry BRETON miałby przyjąć stanowisko prezesa FRANCE TELECOM w zastępstwie Pana Michela BONA”. Komunikat prasowy ministra gospodarki i finansów. 12 września 2002 r., Ministerialny parytetowy komitet techniczny.

(48)  Komunikat prasowy ministra gospodarki i finansów 13 września 2002 r., Sytuacja finansowa France Télécom.

(49)  „Moody's zmienia perspektywę France Télécom i Orange z negatywnej na stabilną oraz potwierdza ocenę Baa3 dla długu długoterminowego i premię-3 dla długu krótkoterminowego”. (Moody's changes France Télécom and Orange's outlook to stable from negative and affirms the Baa3 long-term debt ratings and prime-3 short-term rating), MOODY'S INVESTORS SERVICES, September 13, 2002. Stosowna część komunikatu prasowego przewiduje, że: „Zaufanie Moody's wzmocniła deklaracja rządu, który raz jeszcze potwierdził swoje silne wsparcie dla France Télécom. Chociaż zaniepokojenie Moody's odnośnie ogólnego poziomu ryzyka finansowego, a w szczególności odnośnie niepewnej sytuacji płynności France Télécom, utrzymuje się, Moody's nabrała większego zaufania odnośnie faktu, iż rząd francuski wesprze France Télécom w przypadku, gdyby przedsiębiorstwo miało napotkać trudności ze spłatą długu”. (‘Moody's have taken increased comfort from the governments statement, which once again confirmed their strong support for FT. Whilst Moody's concerns regarding the overall level of financial risk and particularly FT's weak liquidity position remain, Moody's has grown more comfortable with expectation that the French government will act in a supportive manner, if FT started to encounter difficulties with its debt repayment schedule’.) (podkreślenie zostało dodane)

(50)  Komunikat prasowy ministra gospodarki i finansów Środa 2 października 2002 r., France Télécom.

(51)  Komunikat prasowy FT z dnia 5 grudnia 2002 r., str. 1.

(52)  Str. 27 pisma władz francuskich z dnia 3 grudnia 2002 r.

(53)  Komunikat prasowy ministra gospodarki i finansów z dnia 4 grudnia 2002 r., Wsparcie państwa dla planu działania zatwierdzonego przez radę nadzorczą France Télécom.

(54)  Patrz również sprawozdanie roczne France Télécom za 2002 r.: „Skądinąd, w dniu 29 lipca 2002 r. France Télécom wyemitowała pożyczkę obligacyjną, zwrotną obowiązkowo w akcjach ST Microelectronics ze stopą procentową 6,75 %, na kwotę 442 milionów euro, z terminem wykupu na 6 sierpnia 2005 r. Uzyskane stopy odsetek są indeksowane do stóp rynkowych powiększonych o marżę.”.

(55)  AFP z dnia 13 stycznia 2003 r.: „France Télécom pożyczką 3 miliardów euro, rozpoczęła właśnie nowy etap swego planu refinansowania poprzez rynek obligacji [...]. Warunki operacji będą znane przed końcem tygodnia”.

Według artykułu z Financial Times z dnia 15 stycznia 2003 r.: „FT rozwieje dzisiaj wątpliwości inwestorów odnośnie swoich środków płynnych pobierając na rynku obligacji 5,5 miliarda euro. [...] Obecnie będzie dysponować całą gotówką konieczną do spłaty 15 miliardów euro długu z tegorocznym terminem wykupu [...] FT musi również stawić czoła 35 miliardom euro długu w 2004 i 2005 r.”. (‘FT will today settle investor doubt about its cash flow situation in 2003 by raising €55 billion in the bond market. [...] It would now have all the cash it needs to honor €15 billion of debts that falls due for repayment this year [...] FT also faces €35 billion of debt repayments in 2004 and 2005’.)

(56)Research France Télécom, STANDARD & POOR'S RATINGSDIRECT, 17 grudnia 2002 r.: „Od lipca 2002 r., wsparcie państwa francuskiego było kluczowym czynnikiem ratingu grupy, utrzymując tę ostatnią na poziomie inwestycyjnym”.(‘Since July 2002, support from the French state has been a key rating factor, underpinning the group's investment-grade status’.) (podkreślenie zostało dodane). Powyższe stwierdzenie następuje po wypowiedzi z dnia 5 grudnia: „Dział oceny ratingowej Standard & Poor przekazał dzisiaj, że potwierdzają ocenę BBB- dla FT odnośnie długiego terminu oraz A-3 odnośnie krótkiego terminu. Od lipca 2002 r., Standard & Poor wskazywała, że oczekiwane wsparcie państwa francuskiego, 56 %-ego udziałowca FT, jest prawdopodobnym czynnikiem wspierającym utrzymanie grupy na poziomie inwestycyjnym. Dzisiejsza zapowiedź państwa odnośnie bezzwłocznego przyznania kredytu akcjonariusza w wysokości 9 miliardów euro, aby wspomóc FT w regulowaniu płatności na rok 2003, została uznana przez Standard & Poor za pewny dowód wsparcia państwa”. (‘Standard & Poor's rating services said today that it has affirmed its BBB- long term and A-3 short term corporate credit ratings [on FT] ... Since July 2002 Standard & Poor's has indicated that expected support from FT's 56 % shareholder, the French State, is a likely factor underpinning the group investments–grade status. The French State's announcement today that it will immediately grant a 9€ billion shareholder loan to help FT face its 2003 debt obligations is viewed by Standard & Poor's as strong evidence of this support’.) (Standard & Poor's, 5 grudnia 2002 r.) (podkreślenie zostało dodane)

(57)Research France Télécom, STANDARD & POOR'S RATINGSDIRECT, 17 grudnia 2002 r.: „O wsparciu takim świadczy zapowiedź rządu z grudnia 2002 r. o przyznaniu pożyczki w wysokości 9 miliardów euro wraz z zobowiązaniem, jakie poczynił w kwestii podwyższenia kapitału do kwoty 15 miliardów euro. Działania takie dają znaczną ochronę kredytową dla wierzycieli FT. Choć wciąż nie wyznaczono terminu emisji praw poboru, zarówno cele wyznaczone przez FT, jak i państwo są zgodne z oczekiwaniami dotyczącymi ratingu Standard & Poor's. Choć sytuację tę może utrudnić panująca na rynku sytuacja, jednak zobowiązanie państwa do zastrzyku kapitałowego, pozwalającego utrzymać przynajmniej jego udział, znacznie odsuwa wizję zagrożenia związanego z egzekucją należności”.

(58)  W dniu 17 grudnia 2002 r., ten element jest jeszcze bardzo istotny dla S & P. Podobnie, ma on fundamentalne znaczenie dla Moody's w lutym 2003 r. Analizując zasadnicze kwestie dotyczące Przedsiębiorstwa ta agencja uwzględnia (i) fakt, że FT jest największym francuskim operatorem telefonii stacjonarnej i komórkowej, (ii) możliwość prywatyzacji Przedsiębiorstwa „Droga FT od przedsiębiorstwa państwowego do prywatnego”; (iii) – w dziale „Rząd postrzegany jako strona udzielająca wsparcia” – fakt, że: „Rząd francuski stale potwierdzał swoje wsparcie dla France Télécom oraz swoją intencję dostarczenia, w razie konieczności, wsparcia finansowego, aby złagodzić potencjalne problemy z płynnością. To wsparcie zostało uwydatnione oddaniem do dyspozycji na rzecz France Télécom, poprzez ERAP, linii kredytowej w wysokości 9 miliardów euro na okres 18 miesięcy, oprocentowanej, płatnej wyłącznie w akcjach France Télécom. Moody's włącza wsparcie państwa do ratingu Baa3”. (‘The French government has consistently stated its support for FT and its willingness to provide financial support if required, thereby addressing potential liquidity concerns. (podkreślenie zostało dodane) This support has been evidenced by ERAP's providing a €9 billion loan facility to FT, which pays cash interest, but is only repayable in FT's equity, upon maturity in 18 months time [...]. Moody's factors governement support into the Baaa3 rating’.) (podkreślenie zostało dodane); (iv) – w dziale „ryzyko/słabe strony” – fakt, że: „ryzyko finansowe związane ze znaczącym zadłużeniem France Télécom nie odpowiada jej zakwalifikowaniu na poziom inwestycyjny (co kompensują dobre wyniki operacyjne i wsparcie rządu francuskiego wyrażone w sposób implicite”. (‘the financial risk of the highly leveraged FT is not commensurate with investment grade (compensated by strong operational performance/implicit support of French government)’.) (podkreślenie zostało dodane)

Jednakże, po podwyższeniu kapitału, ten element nie jest już brany pod uwagę i rating wyraźnie opiera się na danych finansowych FT. Na przykład, w dniu 14 maja 2003 r. S & P pisze: „14 maja 2003 r., S & P podwyższa ratin krótkoterminowy dla [...] FT z BBB do BBB- [...]. Dzieje się tak w wyniku ostatniej dokonanej przez FT emisji praw poboru wartej 15 miliardów euro i rewizji przez S & P nowej strategii działalności ekonomicznej grupy stworzonej przez nowy zarząd, jak i potencjału redukcji zadłużenia wynikającego z planu poprawy generowania przepływu środków pieniężnych w okresie następnych trzech lat”.

(59)Dz.U. C 288 z 9.10.1999, str. 2.

(60)  Decyzja Komisji 2001/89/WE z dnia 23 czerwca 1999 r. odnośnie warunkowego zatwierdzenia pomocy przyznanej przez Francję na rzecz Crédit Foncier de France (Dz.U. L 34 z 3.2.2001, str. 36).

(61)  BT nadmienia, na str. 25 swoich uwag z dnia 22 stycznia 2003 r., o wyroku Izby Handlowej Trybunału Kasacyjnego z dnia 9 lipca 2002 r., wyrok nr 1414 FP-P.

(62)  Ocena Pana Sureau opatrzona datą 14 stycznia 2004 r.

(63)  Którego autor pragnie nie ujawniać tożsamości.

(64)  Pismo Dyrekcji ds. Budżetu opatrzone datą 22 lipca 2003 r. zatytułowane „Wykaz dyspozycji dotyczących gwarancji, domniemanej lub wyraźnie określonej, przyznanej przez państwo”.

(65)  W swych uwagach opatrzonych datą 11 kwietnia 2003 r., na str. 14, BT powołuje się również na odwołanie się do ERAP celem skutecznego przeprowadzenia operacji wsparcia oraz na różne ustawy dotyczące wsparcia, jak np. ustawa odnosząca się do zmiany jej statusu lub przyznania gwarancji wyrażonej w sposób explicite.

(66)  BT powołuje się na decyzję Komisji 2000/536/WE z dnia 2 czerwca 1999 r. dotyczącą pomocy państwa przyznanej przez Włochy na rzecz Seleco SpA (Dz.U. L 227 z 7.9.2000, str. 24).

(67)Dz.U. C 71 z 11.3.2000, str. 14.

(68)  Patrz: komisja ds. Finansów, Ekonomii Ogólnej i Planowania, protokół nr 26, posiedzenie z dnia 5 grudnia 2002 r., przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego France Télécom.

(69)  Decyzja Komisji 2001/723/WE z dnia 18 lipca 200 r. dotycząca rekapitalizacji spółki Alitalia (Dz.U. L 271 z 12.10.2001, str. 28).

(70)  Decyzja Komisji 96/278/WE z dnia 31 stycznia 1996 r. dotycząca rekapitalizacji spółki Iberia (Dz.U. L 104 z 27.7.1996, str. 25).

(71)  Kwota ta obejmuje trzy oddzielne korzyści: podwyższenie ratingu FT podczas jego zwrócenia się na rynki obligacji, oszczędności uzyskane z racji braku degradacji długu włączonego do ratingu i oszczędności wynikające z wyboru terminarza.

(72)  Decyzja Komisji 98/490/WE z dnia 20 maja 1998 r. dotycząca środków pomocowych przyznanych przez Francję grupie Crédit Lyonnais, ostatni ustęp punktu 8 (Dz.U. L 221 z 8.8.1998, str. 28).

(73)  „Kilka słów ze strony państwa dla przypomnienia, że ryzyko związane z FT jest ostatecznie ryzykiem ‘prawie suwerennym’” . La Tribune z dnia 3 lutego 2003 r.

(74)  Punkt 17 wytycznych.

(75)  Odtąd zwana Neuf Télécom.

(76)  LDCOM odwołuje się do raportu Deutsche Bank opatrzonego datą 22 lipca 2002 r.

(77)  LDCOM powołuje się na wyrok Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, Zbiór MTS 1974 str. 267.

(78)  Komunikat prasowy Ministerstwa Finansów z dnia 12 września 2002 r.

(79)  Sąd Handlowy w Rouen 10 marca 1981, Dane sądowe 1982-00382, Sp. Chapelle Darblay.

(80)  Handlowy rejestr sądowy, postępowanie naprawcze i likwidacje sądowe 1995, zeszyt 3110.

(81)  Wyrok Trybunału z dnia 15 lutego 2001 r., sprawa C-99-98, Austria przeciwko Komisji, Zbiór str. I-1101. W danym przypadku, artykuły prasowe nie miały mocy dowodowej, gdyż nie pochodziły od zainteresowanego przedsiębiorstwa ani od rządu.

(82)  Uwagi LDCOM z dnia 23 czerwca 2003 r., str. 23.

(83)  Idem.

(84)  LDCOM podaje następującą definicję stopy ryzyka kredytowego: dochód z pożyczki na rynku obligacji. Odpowiada on różnicy między stopą procentową uiszczaną przez emitenta w zależności od jego właściwości i stopą referencyjną (obligacje państwowe w układzie pożyczek długoterminowych). Poziom i zmiany stopy ryzyka kredytowego pozwalają zatem na wizualizację ryzyka, jakie rynki przypisują danemu emitentowi.

(85)  LDCOM zauważa także, że zapowiedź, w ramach planu TOP, wprowadzenia misji „mobilność” w celu uprzywilejowanego przydzielania stanowisk państwowych zatrudnionym urzędnikom mogłaby nosić znamiona pomocy.

(86)  LDCOM proponuje zwłaszcza zakaz prowadzenia kampanii odzyskiwania klientów na rynkach telefonii głosowej, ustalenie pułapu wydatków marketingowych na usługi głosowe i usługi szybkiego Internetu, ograniczenie środków marketingowych oddanych do dyspozycji Wanadoo.

(87)  LDCOM proponuje zakazać zaniżania czasowego lub taryfowego na rozczłonkowanie, nakazać Wanadoo obowiązek zaopatrywania się u stron trzecich odnośnie odsprzedaży internetowej, zwiększyć rentowność sieci alternatywnych poprzez podwyżkę taryf połączeń przychodzących oraz zarezerwować dla konkurentów korzyści płynące z subwencji publicznych w ramach rozszerzania sieci w strefach o niskiej rentowności.

(88)  Jedynie uwagi związane z kontrolą pomocy państwa są ujęte w niniejszej decyzji.

(89)  Dekret nr 2002-1409 z dnia 2 grudnia 2002 r. zmieniający dekret nr 65-1117 z 17 grudnia 1967 r. w sprawie organizacji administracyjnej i finansowej ERAP.

(90)  Art. 80 ustawy nr 2002-1576 z dnia 30 grudnia 2002 r. odnośnie poprawionej ustawy budżetowej na rok 2002.

(91)  Pierwsza nota, to opracowanie Yvesa Galmota z dnia 7 czerwca 2004 r., druga – opracowanie Clausa-Dietera Ehlermanna z dnia 1 czerwca 2004 r., a trzecia – to opracowanie Michela Jeola wraz z notą Pierre'a Kircha z dnia 11 czerwca 2004 r. Raport ekonomiczny został sporządzony przez HSBC w dniu 2 czerwca 2004 r.

(92)  Władze francuskie w szczególności wymieniły emisje obligacji, linie kredytowe, papiery komercyjne, pożyczki krótkoterminowe, operacje sekurytyzacji i produkty pochodne.

(93)  Od 26 lipca 2002 r. do momentu przedstawienia planu Ambition 2005, tj. do 4 grudnia 2002 r., FT rozpisała pożyczkę obligacyjną na 70 milionów euro 26 lipca 2002 r. oraz transzę 150 milionów euro wymienne na pożyczką obligacyjną na kwotę 3,5 miliardów euro emitowaną w marcu 2001.

(94)  Informacje poufne.

(95)  Patrz motyw 39.

(96)  Wyrok Trybunału z 16 maja 2002 r., sprawa C-482/99, Francja przeciwko Komisji („Stardust”), Zbiór s. I-4397.

(97)  Uwagi władz francuskich z 29 lipca 2003 r., str. 8. W swych uwagach opatrzonych datą 4 kwietnia 2003 r., władze francuskie wskazują, iż decyzja akcjonariusza państwowego o inwestowaniu sięga 4 grudnia 2002 r.

(98)  Wyrok Trybunału z dnia 12 grudnia 2000 r., sprawa T-296/97, Alitalia przeciwko Komisji, Zbiór s. II-3871.

(99)  Decyzja Komisji z dnia 18 lipca 2001 r. C54/96 i N318/02 „Trzecia transza pomocy na restrukturyzację na rzecz kompanii Alitalia, zatwierdzona przez Komisję w dniu 18 lipca 2001 r. i nowa dekapitalizacja na poziomie 1,4 miliardów euro” (Dz.U. C 239 z 4 października 2002, str. 2).

(100)  Uwagi władz francuskich z dnia 29 lipca 2003 r., str. 27.

(101)  Patrz str. 8 uwag władz francuskich z dnia 29 lipca 2003 r.

(102)  Patrz str. 9 uwag władz francuskich z dnia 29 lipca 2003 r.

(103)  ‘w zależności od warunków rynkowych’ jest pisane kursywą w uwagach władz francuskich z dnia 29 lipca 2003 r., str. 8.

(104)  Patrz str. 9 uwag władz francuskich z dnia 29 lipca 2003 r.

(105)  Ibid. str. 9.

(106)Dz.U.L 83 z 27.3.1999, str. 1. Rozporządzenie zmienione przez Akt Przystąpienia z 2003 r.

(107)  Wyrok Trybunału z dnia 12 grudnia 1996 r., sprawa T-358/94, Spółka Skarbu Państwa Air France przeciwko Komisji, Zbiór str. II-2109. Patrz również decyzja Komisji 94/662/WE z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie subskrypcji CDC-udział w emisji obligacji Air France (Dz.U. L 258 z 6.10.1994, str. 26).

(108)  Zasada zaufania obywatela do państwa stanowi ogólną zasadę prawa wspólnotowego, usankcjonowaną jednolitym orzecznictwem. Patrz w szczególności wyrok Trybunału z dnia 29 kwietnia 2004 r., sprawy łączone T-236/01, T-239/01, T-244/01, T-245/01, T-246/01, T-251/01 i T-252/01, Elektrody grafitowe, jeszcze nie publikowana, pkt 152. Patrz również wyroki Trybunału z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawach T-220/00, Cheil Jedang Corp. przeciwko Komisji, jeszcze nie publikowane, pkt 33, T-223/00, Kyowa Hakko Kogyo Co. Ltd przeciwko Komisji, jeszcze nie publikowana, pkt 38 oraz T-224/00, Archer Daniels Midland Company przeciwko Komisji, jeszcze nie publikowana, pkt 62.

(109)  Wyrok Trybunału z 24 października 1996 r., sprawy łączone C-329/93, C-62/95, C63/95, Niemcy przeciwko Komisji, Zbiór s. I-5151, pkt 28 i 32.”

(110)  W decyzji o wszczęciu Komisja istotnie wskazała, że deklaracje te mogły stanowić elementy do uwzględnienia. W pkt 70 tej decyzji Komisja sformułowała ogólne stwierdzenia: „Należy również dodać, że zapowiedź przekazana ze strony władz co do ich zaangażowania, mogła już zawierać zaangażowanie zasobów państwa, gdyby było to zaangażowanie nieodwołalne i tworzyło, w ten sposób, efekt oczekiwania i zaufania na rynku, znajdujący odbicie w hossie papierów wartościowych – akcji FT – oraz w pozytywnej reakcji agencji ratingowych”. Następnie powiązała to stwierdzenie z faktami wskazanymi w zawiadomieniu potwierdzając, że „...Zapowiedź zaangażowania się państwa sprzężona z widocznym oddaniem do dyspozycji sumy kredytu prowadzi Komisję do wykazania, iż pomoc mogłaby w istocie być uznana za udzieloną nawet przed podpisaniem ewentualnej umowy pomiędzy FT i ERAP w sprawie udostępnienia linii kredytowej”, a w przypisach podkreśliła ona, że „W tym względzie należy przypomnieć, iż począwszy od lipca 2002 r., a przede wszystkim od września 2002 r., rynek został już zapewniony o wsparciu państwa na rzecz FT.” (przypis dolny na stronie 40). I tak, w okresie wszczęcia procedury, Komisja wskazała, że jej dochodzenie mogłoby objąć zdarzenia od lipca i września 2002 r.

(111)  Patrz wyrok Trybunału z dnia 17 czerwca 1999 r., sprawa C-75/97, Belgia przeciwko Komisji. Zbiór str. I-03671, pkt 25.

(112)  Wyrok Trybunału z dnia 15 lipca 1964 r., sprawa 6/64, Costa przeciwko E.N.E.L,. Zbiór str. 1141.

(113)  Wyrok Trybunału z dnia 13 czerwca 2000 r., sprawy łączone T-204/97 i T-270/97, EPAC przeciwko Komisji, Zbiór str. II-2267.

(114)  Wyrok Trybunału z dnia 14 listopada 1984 r., sprawa C-323/82, Intermills przeciwko Komisji, Zbiór str. I-3809, pkt 31.

(115)  Wyrok z dnia 27 stycznia 1998 r., sprawa T-67/94, Ladbroke przeciwko Komisji, Zbiór str. II-1, pkt 52.

(116)  Cytowany wyżej wyrok w sprawie Air France.

(117)  Patrz na przykład „Moody's przewiduje, że kombinacja tej linii kredytowej oraz pozostałości z istniejącej konsorcjalnej linii kredytowej w wysokości 15 miliardów euro, jak też obieg dostępnych środków płynnych pozwoli obecnie na pokrycie długu 15 miliardów euro z terminem zapadalności w okresie 12 najbliższych miesięcy”. (‘Moody's now expects that a combination of this facility headroom under the existing EUR 15 billion syndicated facility and the free cash flow will enable debt maturities of EUR 15 billion to be repaid during the next 12 months.’) (Moody's 9 grudnia 2002).

(118)  Cytowany wyżej wyrok „Stardust.”, pkt 36. Patrz również wyrok Trybunału z dnia 15 marca 1994 r., C- 387/92, Banco Exterior de España, Zbiór str. I-877 pkt 14 oraz z dnia 19 maja 1999 r. C-6/97, Włochy przeciwko Komisji, Zbiór str. I-2981, pkt 16.

(119)  Wyrok Trybunału z dnia 1 grudnia 1998 r., sprawa C-200/97, Ecotrade, Zbiór, str. I-7907, pkt 43 oraz wyżej cytowany wyrok Trybunału EPAC pkt 80.

(120)  Jak przyjęcie ustawy w sprawie rozszerzenia przedmiotu działalności spółki ERAP lub przyjęcie poprawki budżetowej, gdzie udziela się gwarancji państwa w wysokości 10 miliardów euro dla ERAP.

(121)  Patrz ERAP „bezzwłocznie udostępniła FT kredyt akcjonariusza, który zostanie skonsolidowany z chwilą konsolidacji środków własnych przedsiębiorstwa” (Komisja ds. Finansów, Zgromadzenie Narodowe, sprawozdanie nr 28, przesłuchanie ministra Alaina Lamberta). Patrz również slajd 42 ‘France Telecom presentation to investors of December 5th, 2002’ linia kredytowa państwa francuskiego (French state back-up facility) jest opisana jako natychmiast dostępna (immediately available). Rynek był przekonany, że kredyt został przyznany. Patrz na przykład: „Dzisiejsza zapowiedź państwa, że przyzna ono niezwłocznie kredyt akcjonariusza w wysokości 9 miliardów euro...” (‘The French State's announcement today that it will immediately grant 9€ shareholder loan ...’) (S & P 5 grudnia 2002 r.);„Potwierdzenie to jest następstwem zapowiedzi FT, że linia kredytowa na kwotę 9 miliardów euro została oddana do dyspozycji” (‘the confirmation follows FT's announcements that EUR9 billion loan facility has been put in place via ERAP ...’.) (Moody's 9 grudnia 2002 r.).

(122)  Według władz francuskich, projekt ten miał być kierowany do FT w dniu 20 grudnia. Jednakże projekt nie wskazuje żadnej daty.

(123)  Wyrok Trybunału z dnia 17 września 1980 r., sprawa 730/79, Philip Morris, Zbiór str. 2671, pkt 11.

(124)  Wyrok Trybunału z 7 dnia marca 2002 r., sprawa C-310/99, Włochy przeciwko Komisji, Zbiór str. I-2289.

(125)  Tytułem przykładu, FT utworzyła we Włoszech wspólne przedsiębiorstwo z Deutsche Telekom oraz Enel.

(126)  Znaczenie deklaracji władz publicznych w ramach stosowania prawa wspólnotowego jest ogólnie uznane. Można przypomnieć, że jeśli chodzi o zachęcanie przez państwo do działań przedstawionych w oficjalnym wystąpieniu przedstawiciela rządu, lecz prowadzonych przez instytucje (prawnie) niezależne (chociaż pozostające pod kontrolą państwa), które wykazują skutki sprzeczne z Traktatem, Trybunał Sprawiedliwości mógł osądzić: „[że] tego rodzaju praktyka nie wymyka się spod zakazów przewidzianych w art. 30 Traktatu, choćby przez to, że nie opiera się na podstawie decyzji przynoszących obligatoryjne skutki dla przedsiębiorstw. I tak, nawet działania rządu Państwa Członkowskiego pozbawione jakiejkolwiek mocy wiążącej mogą mieć charakter wpływający na postępowanie handlowców i konsumentów na terytorium tego państwa i przynieść skutek w postaci udaremnienia osiągnięcia celów Wspólnoty przewidzianych w art. 2 i opracowanych w art. 3 Traktatu”. (Wyrok Trybunału z dnia 24 listopada 1982 r., sprawa 249/81, Komisja przeciwko Republice Irlandzkiej, Zbiór str. 4005, pkt 28). Należy przytoczyć również niedawny wyrok Trybunału z dnia 13 grudnia 2001 r., sprawa C-1/00, Komisja przeciwko Francji, Zbiór str. I-9989, w którym Trybunał wymierzył karę za uchybienie (polegające na pozostawaniu w niezgodności z decyzją), które przejawiło się w pisemnej odmowie zamieszczonej w komunikacie prasowym. Szczególnie zaś, jeśli chodzi o pomoc, to na przykład, Trybunał ustalił, że obietnice władz publicznych są właściwe w stosowaniu kryterium nakłaniania (wyrok Trybunału z dnia 14 maja 2002 r., sprawa T-126/99, Graphischer Maschinenbau GmbH przeciwko Komisji, Zbiór str. II-2427).

(127)Les Echos nr 18695, Francja, piątek 12 lipca 2002 r., str. 2, wywiad France Télécom: „W odpowiednim czasie, podejmiemy stosowne środki”.

(128)  Patrz w tej sprawie artykuł w Financial Times z dnia 12 maja 2004 r.

(129)  Powiązany charakter składanych deklaracji ukazuje, na przykład, wyrażenie „jak już wcześniej wskazano”, zamieszczone w komunikacie prasowym z października 2002 r., które odsyła do deklaracji z lipca i września 2002 r.

(130)  „3/Uwzględniając plan działania opracowany przez kierownictwo oraz perspektywy zwrotu z inwestycji, państwo będzie uczestniczyć w konsolidacji środków własnych w wysokości 15 miliardów euro, proporcjonalnie do swego udziału w kapitale, czyli inwestując 9 miliardów euro. Państwo akcjonariusz zamierza zatem postąpić jako ostrożny inwestor.

Do France Télécom należeć będzie określenie trybu i dokładnego harmonogramu konsolidacji środków własnych. Rząd wyraża życzenie, aby operacja ta przebiegała przy jak najszerszym uwzględnieniu sytuacji akcjonariuszy indywidualnych i akcjonariatu pracowniczego przedsiębiorstwa.

Aby umożliwić przedsiębiorstwu rozpoczęcie operacji rynkowej w najbardziej dogodnym momencie, państwo jest gotowe antycypować swój udział w konsolidacji środków własnych za pomocą tymczasowego kredytu akcjonariusza, spłacanego na warunkach rynkowych, oddanego do dyspozycji France Télécom”.

(131)  Patrz wcześniej przytaczany komunikat prasowy Moody's z dnia 24 czerwca.

(132)  Patrz art. 1181 francuskiego kodeksu cywilnego, który stanowi: „Zobowiązanie podjęte z warunkiem zawieszającym to takie, które zależy bądź od zdarzenia przyszłego i niepewnego, bądź od zdarzenia zaistniałego aktualnie, ale jeszcze nieznanego przez strony”. Druga definicja nie jest w danym przypadku trafna.

(133)  ‘nevertheless the state's indication underpins FT's investment grade credit quality’. Ponadto: „F. Mer wykluczył wszelką prywatyzację grup, lecz wyraźnie zapewnił o niezawodnym wsparciu państwa, posiadającego 54,5 % udziałów, w przypadku pojawienia się problemu z finansowaniem. [...]trader ocenił, że po raz pierwszy minister finansów w tak jasny sposób wyraził się o dokumentach France Télécom. [...] Teraz chodzi o to, by dowiedzieć, jaką formę przybierze wsparcie państwa”. Factiva, Reuters – 12 lipca 2002, „Giełda – FT unosi się na skrzydłach po wystąpieniach Mera”. I dalej: „Ryzyko krótkoterminowe FT zostało zmniejszone przez rząd francuski, powiedział podczas konferencji telefonicznej Guy Deslondes, analityk w S & P. [...] Rating z piątku uwzględnia zaufanie S & P, że rząd francuski pomoże FT w refinansowaniu – przynajmniej odnośnie długu do spłaty w roku 2003. Stabilność perspektywy wykazuje, że rating osiągnął swój najniższy poziom, dodał Deslondes”. (‘FT's short term risk has been mitigated by the French government said S & P analyst Guy Deslondes in a conference call. [...] Friday's rating action took into account S & P's confidence that the French government will help FT refinance itself, at least for its 2003 obligations. The stable outlook shows that the rating has bottomed out, added Deslondes’.) ‘France Telecom Avoids Liquidity Crisis Thanks To Gvt’. Factiva, Dow Jones Capital Market Report, 12 July 2002.

(134)  Przytoczony wyżej Wyrok Trybunału Spółka Skarbu Państwa Air France. Patrz również cytowana wyżej decyzja 94/662/WE.

(135)  Istotnie, bezpośrednia interwencja państwa wobec agencji ratingowych wykazuje wyraźnie, że deklaracje takie wyrażały jasno określoną i przemyślaną wolę. Agencja Standard & Poor's wskazuje, ze: „państwo francuskie – będące w posiadaniu 55 % akcji France Télécom – wyrażnie wskazało agencji Standard & Poor, że będzie postępować jak inwestor rynkowy i że podejmie stosowne postanowienia, jeżeli FT stanie w obliczu trudnościami”. („the French State – which owns 55 % of France Telecom – has clearly indicated to Standard & Poor's that it will behave as an aware investor and would take appropriate steps if France Telecom were to face any difficulties”.) France Télécom LT Rating cut to „BBB-”; Off Watch; Outlook Stable; Teleconf 3:30PM BST Today, Standard & Poor's Ratingsdirect, (12 lipca 2002 r.).

(136)  Patrz deklaracje poprzedniego Prezesa – Dyrektora Generalnego FT, Michela Bona, które ukazały się w prasie: artykuł w La Tribune z dnia 16 września 2002 r.„... obniżka ratingu uniemożliwia rozpatrywane refinansowanie”; artykuł zamieszczony w Le Monde z dnia 16 września 2002 r.„obniżka ratingu pod koniec czerwca przypisana zadłużeniu FT przez agencję ratingową Moody's [....] zamknęła nam dostęp na rynek”; artykuł z Financial Times z dnia 16 września 2002 r.„FT nie może przetrwać, jeśli nikt nam nie chce pożyczyć pieniędzy, a wręcz przeciwnie, w sytuacji kiedy wszyscy chcą, aby im natychmiast zapłacić. W obecnej sytuacji rynkowej, refinansowanie naszego długu jest po prostu sprawą niepodlegającą dyskusji.”.

(137)  Niektórzy są nawet zdania, że Przedsiębiorstwo nie mogłoby nawet znaleźć niezbędnych środków płynnych na rynku w wypadku obniżki swego ratingu. Patrz na przykład str. 9 cytowanego wcześniej raportu Goldmana Sachsa z dnia 22 lipca 2002 r.: „Jeżeli obligacje te przeszłyby z poziomu inwestycyjnego o stałym zwrocie do poziomu spekulatywnego, tzn. o wysokiej rentowności, zalałyby obecny rynek europejski obligacjami o wysokiej rentowności(...) [i] sądzimy, że inwestorom europejskim byłoby trudno wchłonąć całość obligacji France Télécom”. („If these bonds moved from the investment grade segment of the fixed income market, to ‘junk’, i.e. high yield, they would swamp the current European high yield market(...) [and] we believe it would be difficult for the existing European investor base alone to absorb all France Telecom bonds”.)

(138)  Według autora francuskiego, rzeczywiście: „Istnieje mnogość mechanizmów publicznych umożliwiających zabezpieczenie pożyczek na poziomie gwarancji równoznacznej z formalną gwarancją pożyczki: wspólną ich cechą jest pogłębienie ryzyka niepewności co do wysokości zobowiązań państwa aż do tego stopnia, że stanie się ono nieokreślone, zanim parlament odegra w tym względzie swą rolę przy ustaleniu prowizorium wydatków publicznych” (A DELION, Zabezpieczenia Pożyczek Społeczności Lokalnych i Państwa, Petites Affiches, 17 czerwca 1998 r. nr 72, str. 19).

(139)  Patrz Com, 28 marca 2000 r., D. 2000, zeszyty prawne sprawy str. 210

(140)  Poprzez pojęcie opozycyjności... erga omnes, które wynika z ustawy z roku 1985. Jednakże kwestia pozostaje, po pierwsze – różna od kwestii obligatoryjnego charakteru zobowiązania oraz po drugie – jawi się jako bynajmniej nie wyjątkowa, ponieważ wszelka możliwość sprzeciwu zależy w ostatniej instancji od postanowień legislacyjnych.

(141)  W istocie, obligacja może być definiowana jako papier wartościowy o stałym oprocentowaniu, na mocy którego emitent zobowiązuje się płacić pożyczkodawcy stałą sumę, w określonym późniejszym terminie, jak też liczne opłaty odsetkowe; inaczej mówiąc, chodzi tu o przyrzeczenie płatności sumy głównej plus oprocentowania w terminach wcześniej ustalonych.

(142)  Jak to zostało podkreślone przez NERA: „ekonomiści i teoretycy badali w sposób pogłębiony znaczenie i wartość reputacji. Praktycznie we wszystkich relacjach ekonomicznych, istnieje jakiś stopień niepewności co do charakteru drugiej ze stron. Jednak w większości wypadków, w danym okresie, strona nie jest zaangażowana wyłącznie w jedną sprawę, lecz w szereg podobnych transakcji. Jest na porządku dziennym, że jedna lub obydwie strony starają się utrwalić swoją reputację, ponieważ – w późniejszym czasie – może to im przynieść korzyść. [...] W ostatnich 25 latach, ekonomiści w sposób rygorystyczny badali zjawisko pozyskiwania reputacji, a liczba publikacji w specjalistycznych czasopismach jest znacząca. Zastosowanie tego podstawowego pojęcia w różnych dziedzinach jest częste, lecz ograniczymy się tylko do trzech przykładów: działalności banków centralnych, organizacji przemysłowej i rynku długu podporządkowanego. (...) Tworzenie wizerunku ma również znaczenie w dziedzinie udzielania i zaciągania pożyczek (na skalę międzynarodową). Suwerenny podmiot, jak każdy nie dotrzymujący swego zobowiązania w zakresie spłacania pożyczki prywatny dłużnik, w przyszłości będzie miał trudności z pozyskaniem nowych źródeł kredytu. Z tego też powodu, państwa wydają się niekiedy preferować spadek gospodarczy, wraz ze wszystkimi wynikającymi zeń trudnościami, niż sytuacja niewypłacalności. Idąc tą samą drogą, rząd francuski uchodzi za honorującego swe zobowiązania podjęte w ramach zarządzania licznymi przedsiębiorstwami handlowymi i interesami, wpływającymi na jego pozycję fiskalną. Nie dotrzymanie słowa danego przez państwo w tych dziedzinach, mogłoby się okazać bardzo kosztowne”.

(„economists and game theorists have studied extensively the importance and value of reputation. In almost any economic relationship there is some degree of uncertainty regarding the nature of the counter party. However, very often a party is involved in not a single but a whole series of similar transactions over a period of time. It is a common observation that one or both parties may seek to establish a reputation for themselves, as this may be beneficial later on”. (David M. Kreps and Robert Wilson, Reputation and Imperfect Information, 27 Journal of economic theory 253-279 (1982).

„Economists have studied the phenomenon of reputation acquisition rigorously over the past 25 years, and the list of publications in leading journals is sizeable. Applications of the basic notion to various fields abound, but we confine ourselves to three examples, i.e. central banking, industrial organization and sovereign debt markets. (...) The acquisition of reputation is also important in the area of (international) borrowing and lending. A sovereign entity, as well as a private debtor, that fails to pay back a loan will find it difficult to attract new funding in the future. That is why countries sometimes seem to prefer an economic downturn, with all its hardships, to a situation of default”. (Jeremy Bulow and Kenneth Rogoff, Sovereign Debt: Is to Forgive to Forget?, 79 AMERICAN ECONOMIC REVIEW 43-50 (1989).

„In the same vein, the French government benefits from a reputation for honouring the commitment it makes regarding its management of many commercial enterprises, and matters affecting the fiscal position of the government. It would be very costly if its word could not be believed in these matters”.)

(143)  Patrz raport ministerstwa gospodarki i finansów Państwo akcjonariusz 2003: „Na dzień 31 grudnia 2002 r., według ostatnich dostępnych statystyk, państwo kontrolowało, bezpośrednio lub pośrednio 1 616 przedsiębiorstw, z czego 97 o pierwszorzędnym znaczeniu. Są to przedsiębiorstwa z siedzibą we Francji” http://www.paris-europlace.net/links/doc062197.htm.

(144)  Więcej informacji w tej kwestii w Zarządzanie długiem publicznym we Francji: cele, instrumenty i zarządzanie ryzykiem - Christian Esters, Ecole Nationale d'Administration 2000: „Stwierdzono, że francuski rynek obligacji wzrósł w latach 90. Udział emisji Skarbu Państwa na rynku obligacji zdecydowanie zwiększył się w latach 1989-1993 i od tego czasu utrzymuje się na poziomie około 50 %, za wyjątkiem roku 1995, kiedy to inne emisje obligacyjne na rynku francuskim przeżywały drugi kolejny spadek, do tego stopnia, że udział emisji skarbowych, pomimo bezwzględnej cyfrowej stabilności, wzrósł znacząco w tym roku ... Wzrost długoterminowy udziału państwa na rynkach obligacji jest konsekwencją reformy zarządzania długiem publicznym we Francji, począwszy od roku 1986. Jedna z reform dotyczyła w istocie, zmiany struktury długu: państwowe papiery wartościowe negocjowane zastąpiły dług nie podlegający negocjacji, co przełożyło się na bardzo silny wzrost udziału państwa w rynku obligacji”. http://www.ena.fr/tele/mcil99/master99esters.pdf

(145)  NERA: „Wyniki studium przypadku poddają analizie wpływ informacji z 12 lipca 2002 r. na ceny akcji i obligacji. Studium pokazuje, że istnieje mocny pozytywny wpływ: w wyniku tej deklaracji, uczestnicy rynku uwierzyli, że przepływy środków pieniężnych, jakie wygeneruje France Télécom, będą wyższe niż byłyby w innej sytuacji. Poza tym, wpływ ten ma duże znacznie z punktu widzenia danych statystycznych: nie jest to wynik przypadkowych wahań cen ... Rynek uwierzył, że w wyniku tej deklaracji, władze Francji zaoferują France Télécom większą pomoc, niż w przypadku braku kosztów nie podejmowania działań”.

(146)  Deutsche Bank France Télécom/Deutsche Telekom Płynność Zadłużenie i możliwe rozwiązania 22 Lipiec 2002, str. 1, 3, 8.

(147)  Raport Deutsche Bank z dnia 22 lipca 2002 zatytułowany „France Télécom/Deutsche Telekom Płynność Zadłużenia i możliwe rozwiązania”W dniu 12 lipca 2002 r., S & P obniżyła rating France Télécom do BBB- ... Agencja nie spodziewa się już, że France Télécom osiągnie swój cel 3,5 × dług netto/EBITDA w 2003 r,. lecz przyznała stabilną perspektywę niskiemu ratingowi potrójnemu B. Wydaje się, że stabilna perspektywa jest podtrzymana przez fakt, że „państwo francuskie – które jest w posiadaniu 55 % akcji France Télécom – wyraźnie wskazało agencji Standard & Poor, że będzie postępować jak ostrożny inwestor i podejmie stosowne postanowienia, jeśli FT stanie przed trudnościami”. Podkreślmy, że S & P utrzymywała na początku, kiedy obniżyła rating France Télécom na BBB w czerwcu, iż nie wcieli nadzwyczajnego wsparcia ze strony rządu francuskiego do swych ratingów. Od tego czasu wydaje się, że agencja zmieniła zdanie deklarując, iż wnioski statusu obserwacyjnego - creditwatch status – „są następstwem analizy środków płynnych firmy na końcu roku 2003 oraz rewizję potencjalnego udziału państwa francuskiego na rynku telekomunikacji we Francji” (str. 19). „France Télécom skorzystało na wzrastającym zaufaniu rynku w fakt, iż rząd, w taki lub inny sposób, wesprze kredyt” (str. 20). „Nie możemy ignorować faktu, że FT jest w większości własnością państwa francuskiego i że niedawne komentarze francuskiego ministerstwa finansów upewniły inwestorów co do tego, że płynność będzie zapewniona.” (str. 54). Jednakże, jak to już ciągle odnotowywaliśmy, sądzimy, że firma ostatecznie znajdzie potrzebne jej środki płynne za pośrednictwem rzeczonej „pomocy implicite państwa”. Mogłoby to przybrać formę pożyczek na warunkach rynkowych, udzielonych przez banki lub rząd (str. 21). Jednakże, „jaka jest cena rynkowa tego, powiedzmy, nowego długu w kwocie 10 miliardów za kredyt BBB? Jaki jest rzeczywisty koszt dla długu 10 miliardów euro dla firmy, która nie jest naprawdę BBB- i która jest po prostu oceniana w ten sposób ze względu na wsparcie rządu? ... Sądzimy, że nie ma dobrej odpowiedzi na te pytania, ponieważ gdyby FT operowała w świecie rzeczywistym, nie byłaby ona – naszym zdaniem – w stanie bez konwersji refinansować długu na kapitał”. (str. 33, w tym samym rozumieniu patrz str. 54). A także „Wzmianka w prasie, że rząd francuski wesprze France Télécom, implikująca, że zaakceptuje on rolę »pożyczkodawcy ostatniej instancji« firmy. Wzmianka ta poprawiła w sposób znaczący cenę obligacji i akcji, przy czym akcje wzrosły o 90 %, a obligacje – 137pb w przeciągu dwóch tygodni, przede wszystkim dlatego, że spekulanci osłonili swoją pozycję” (str. 28). Należy podkreślić, że podczas swej ostatniej konferencji telefonicznej w sprawie obniżki kredytu FT agencja S & P oświadczyła że, ogólnie rzecz biorąc, przedsiębiorstwo generujące przepływ środków pieniężnych przy stosunku dług do EBITDA równym cztery – zostałoby zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo z kredytem BBB-, a więc na ostatni poziom inwestycji. Aktualny rating FT, BBB-, wydaje się o wiele mocniej opierać na obietnicy wsparcia rządu odnośnie zapewnienia płynności, niż na jej własnych podstawach. Według obliczeń Deutsche Bank, stosunek długu/EBITDA FT wynosiłby 4,9 w drugim półroczu 2002 r. oraz 5,20 na dzień 31 grudnia 2002 r. („... on July 12, 2002, S & P ... downgraded France Télécom's ratings to BBB- ... The agency no longer expects France Télécom to hit the 3.5x net debt/EBITDA target by 2003, but did assign a ‘stable’ outlook to the low triple B ratings. It seems that the stable outlook is anchored by »the French state ... [which] has clearly indicated to Standard & Poor's that it will behave as an aware investor and would take appropriate steps if France Télécom were to face any difficulties.« ... Interestingly, S & P had initially said it was not incorporating any extraordinary support from the French government into its rating when it downgraded France Télécom's ratings to BBB in June. Since then, the agency appears to have taken an about face in stating that the conclusions of the creditwatch status 'follows an analysis of the company's liquidity position through the end of 2003 and a review of the French state's potential involvement in the French telecommunications market” (str. 19); „France Télécom benefited from the market's increased confidence that the French government will in one way or another support the credit” (str. 20); „we cannot ignore the fact that FT is majority owned by the French State and recent comments from the French finance Ministry have reassured investor that liquidity will be provided” (str. 54) „However, as we have consistently mentioned, we expect that the company will ultimately find all the liquidity it needs via the so-called »implicit government support«. This could take the form of banks or the government providing the necessary loans at market prices” (str. 21). Tymczasem „what is the market price for, say, 10 bn of new debt to a BBB- credit? what is the real price for a Euro 10bn of debt to a company that is not really a BBB- credit, just treaded there because the government support? ... we suspect there is no right answer to these questions, because if FT was operating in the real world, it would not be able to refinance without a debt for equity swap, in our view.”(str. 33, w tym samym rozumieniu patrz str. 54 ). A także „There have been reports in the press that the French government will stand behind France Télécom, implying that it is willing to be the »lender of last resort« to the company. These reports have resulted in a significant rally in both bonds and equity prices, with the equity rallying over 90 % and the bonds 137bp in two weeks, as nervous shorts covered position.” (str. 28); „It is worth noting that S & P states on its recent conference call on its downgrade of FT's credit that, in general, a company generating free cash flow with debt to EBITDA of four times would qualify as a BBB- credit, the last investment grade rating. FT current BBB- rating appears to be based largely on the promise of government support providing liquidity, rather than on fundamentals” (str. 30).)

(148)  Ibid., „Obligacje i zamienne papiery wartościowe sugerują, że rynek nie jest pewny wysokości pomocy rządowej” (str. 3). Patrz również str. 22.

(149)  Co wskazuje, że agencja nie spodziewała się późniejszej obniżki.

(150)France Télécom LT Rating cut to „BBB-”; Off Watch; Outlook Stable; Teleconf 3:30PM BSTToday, Standard & Poor's Ratings direct, (July 12, 2002). S & P wydaje się raczej czynić odniesienie do wskazań dostarczonych samej agencji przez rząd, lecz zgodnie z rozumieniem dokumentu przez Komisję i przy uwzględnieniu elementów, którymi dysponuje, treść tych wskazań dotyczyłaby przedmiotowo tych samych zobowiązań, jakie są zawarte w zapowiedziach przekazanych do publicznej wiadomości.

(151)Board meeting presentation, France Télécom misja „Sprawozdanie”, grudzień 2002, str. 36.

(152)  W oddzielnym piśmie, w nagłówku protokołu finansowego podpisanego przez bank [...] w dniu 12 września 2002 r. dotyczącego zobowiązania tegoż banku wobec rozpatrywanego przez przedsiębiorstwo podwyższenia kapitału przedsiębiorstwa, przedstawiciel banku zajmuje jednoznacznie stanowisko w tej kwestii: „Oceniamy, że rozpatrywana operacja w obecnych warunkach będzie trudna oraz że pozytywna reakcja rynków na deklaracje i komunikaty, które zostaną opublikowane w końcu tygodnia, będzie jednym z kluczowych elementów dla stworzenia warunków niezbędnych do realizacji tej operacji”.

(153)  Patrz FT formularz 20-F, Marzec 2003, P15-16 „obniżka ratingu długu długoterminowego o jeden punkt przez S & P, a Moody's zwiększyłaby automatycznie obciążenia odsetkami rocznymi o około 75 milionów euro”. („a decrease of one notch in its long term debt rating by S & P's and Moody's would automatically increase its annual interest expense by approximately € 75 million.”)

(154)  Klauzula z opcją podwyższenia określa podwyższenie kuponu obligacji oraz stopy procentowej dla linii kredytowych, w miarę obniżki ratingu.

(155)  Protokoły uzgodnień podpisane w dniach 11. i 12. września 2002 r. pomiędzy Państwem i bankami (warunek h).

(156)  Patrz na ten temat decyzja Seleco cytowana wyżej, pkt 84. Patrz również wnioski oskarżyciela publicznego M.L.A Geelhoeda z dnia 27 września 2001 r. w sprawach łączonych C-328/99 i C-399/00, Włochy przeciwko Komisji, Zbiór 2003, str. I-4035, gdzie precyzuje się, iż: „Można zatem przyjąć koncepcję, że ci prywatni inwestorzy gotowi byli interweniować dopiero, gdy władze francuskie zdecydowały się przyznać nowe środki pomocowe. Fakt, że ci prywatni inwestorzy byli wówczas gotowi interweniować w tym samym czasie nie jest już istotny”.

(157)  Patrz pkt 3.1.1.

(158)  Patrz uwagi France Télécom, zawarte w raporcie M. Ehlermanna z dnia 21 stycznia 2004 r.: „...w pierwszym półroczu 2002 r., rynek stopniowo traci zaufanie co do zdolności FT do sprostania swemu zadłużeniu oraz zdolności ekipy kierowniczej do rozwiązania problemu (pkt 7) ... po zapoznaniu się z danymi liczbowymi pierwszego półrocza i wobec niezdolności ekipy kierowniczej do upewnienia rynków, państwo francuskie interweniowało we wrześniu 2002 r. (pkt 8)”.

(159)  Obsadzenie stanowisk nową kadrą kierowniczą oraz rozpoczęcie badania celem przygotowania nowego planu przemysłowego wydawały się być pierwszymi działaniami do przyjęcia, jeżeli chciałoby się odzyskać zaufanie rynku (patrz na przykład raport HSBC cytowany wyżej, str. 6 „... normalną postawą ostrożnego inwestora wobec takiej sytuacji jest (i) przywrócenie zaufania odnośnie przyszłości firmy poprzez obsadzenie stanowisk kadrą kierowniczą obdarzoną świeżym zaufaniem”. W tym samym rozumieniu patrz opracowanie Deutsche Bank z dnia 22 lipca 2002 r., cytowane wyżej, „jeżeli założymy zmianę kierownictwa, co byłoby niezbędne dla każdej operacji (...) z nowym kierownictwem operacja podwyższenia kapitału może mogłaby zostać sprzedana na rynku” („If we assume a management change which would be necessary for any deal ()... With a new management the equity story could then perhaps be sold to the markets” str. 33). W istocie, podczas posiedzenia z udziałem Komisji w dniu 22 stycznia 2003 r. władze francuskie wyjaśniły, że ich postępowanie można było porównać z postępowaniem ostrożnego inwestora, gdyż przed rozpoczęciem działania oczekiwały one na: zmianę kierownictwa, weryfikację sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, przygotowanie planu TOP oraz zapowiedzi wsparcia państwa i jego intencji udziału w operacji konsolidacji środków własnych przedsiębiorstwa, a wreszcie odzyskania zaufania rynku. Komisja zgadza się z władzami francuskimi, że takie działanie byłoby właśnie działaniem ostrożnego inwestora prywatnego, które ten by podjął przed złożeniem jakiegokolwiek zobowiązania wsparcia Przedsiębiorstwa. Jednakże, jak wyżej wykazano, Komisja stwierdziła, że państwo zaangażowało się we wsparcie FT na długo przedtem, zanim zostały wszczęte tego rodzaju działania.

(160)  Jak zostało odnotowane wcześniej, agencje ratingowe obniżyły rating FT w czerwcu i lipcu 2002 r. do poziomu zaledwie wyższego od poziomu „obligacji wysokiego ryzyka”, podkreślając w swym komunikacie prasowym, że rating byłby jeszcze niższy, gdyby został oparty wyłącznie na podstawach FT.

(161)  Patrz opracowanie Deutsche Bank z dnia 22 lipca 2002 r., cytowane wyżej: „Naszym zdaniem, aktualny stosunek ryzyko/dochód nie pobudza inwestorów w szczególny sposób do udziału w podwyższeniu kapitału”. („in our view the risk reward balance is not currently very attractive for investor to participate in a capital increase”.)

(162)  Informacja uznana przez komisję śledczą za częściową, o czym była mowa wyżej. Patrz w szczególności: „Państwo jawi się oto jako będące jednocześnie wszechobecne i zbyt często nieskuteczne... Państwo doświadcza trudności w przekazywaniu przedsiębiorstwom państwowym wyraźnych dyrektyw ... Skądinąd, państwo postrzega swe środki kontroli jako zdecydowanie słabsze na skutek kształtu, jaki przybiera wzrost zewnętrzny, tj. rozwój filii. Podstawowe decyzje dotyczące przedsiębiorstw państwowych podejmowane są na szczeblu filii, co ze względu na ich silną tożsamość (Orange lub Equant w wypadku France Télécom) oraz specyficzny tryb ich zarządzania (liczba »bezpośrednich« przedstawicieli państwa w radach nadzorczych jest nikła lub żadna, z zastrzeżeniem udziału kontroli państwa) nieco bardziej ogranicza terminy i jakość informacji przekazywanej akcjonariuszowi państwowemu”. Według analizy komisji śledczej dysfunkcjonalności wewnętrznej FT towarzyszyła unikająca postawa państwa akcjonariusza „Rzeczywiście, najmniej, co można powiedzieć to, że w okresie 1999-2000, służby ministerstwa finansów były informowane jedynie w bardzo niedoskonały sposób o istotnych decyzjach strategicznych podejmowanych przez operatora ... Dyrekcja France Télécom wydaje się uprawiać wobec swego akcjonariusza większościowego politykę informacji ‘selektywnej’, w najlepszym razie niekompletnej, w najgorszym nieistniejącej, a w większości wypadków – opóźnionej i częściowej”, która – wydaje się – zaczynała się poprawiać dopiero w roku 2002. „Z dokumentów dostarczonych przez ministerstwo finansów, wynika, że dokładna treść umowy o akcjonariacie zostanie ujawniona dopiero wtedy, gdy zostanie ona przekazana do służb ministerialnych w dniu 19 lutego 2002 r.... Ministerstwo finansów – po tym jak Gerhard Schmid wspomniał w prasie o istnieniu pisma skierowanego w dniu 18 kwietnia 2000 r. przez Pana Michela Bona do firmy Mobilcom, w którym France Télécom zobowiązuje się oddać do dyspozycji operatora niemieckiego, za cenę 10 miliardów euro, środki finansowe niezbędne na zainstalowanie UMTS – potwierdza, że zaznajomiono się z umową dopiero w lutym 2002 r. Niektóre zobowiązania po prostu nie zostały przekazane do wiadomości akcjonariusza większościowego przez France Télécom ... Dopiero przy okazji zakończenia tej opcji, z początkiem roku 2002, państwo odkryło sprawę zobowiązania na 950 milionów euro.”

Patrz również niektóre fragmenty przesłuchania Thierry`ego Bretona, Prezesa Dyrektora Generalnego FT, przed komisją ds. spraw gospodarczych w dniu 11 grudnia 2002 r., a w szczególności: „Udzielając odpowiedzi Panu Jeanowi Arthuis, przewodniczącemu komisji finansów, który przesłuchiwał go w sprawie odpowiedzialności państwa akcjonariusza, zwłaszcza misji kontrolnej tego ostatniego dotyczącej pogorszenia się sytuacji finansowej France Télécom, Pan  Thierry Breton wskazał, że pomimo niezaprzeczalnych postępów, państwo nie włączyło jeszcze w pełni do swych działań zasad nowoczesnego zarządzania przedsiębiorstw notowanych na międzynarodowych giełdach, ani też nie zrozumiało, że decyzje podlegają kierownictwu, pod kontrolą akcjonariuszy.”

We wstępie swego raportu wymieniona wyżej komisja podnosi, że „... „opieka” sprawowana nad przedsiębiorstwami państwowymi jest przedmiotem podwójnej krytyki, pozornie sprzecznej ... Jednocześnie, państwo akcjonariusz jest niedostatecznie lub z opóźnieniem informowane i wyraźnie nie jest w stanie sprawować skutecznej kontroli nad, niekiedy spornymi, decyzjami strategicznymi ... „Taki luksus zachowania ostrożności” oraz te czasem „zbędne, bo zbyt częste” kontrole, prowadzą w rzeczywistości, jak to podkreślił przed szanowną komisją Francis Mer, do „niekontrolowana” przedsiębiorstw państwowych. W rezultacie, nie można konkludować w inny sposób, niż stwierdzając – tak jak to uczynił Pan Elie Cohen – że „zarówno Crédit Lyonnais, jak i France Télécom podlegały kontroli państwa, nadzorowi Skarbu Państwa, kontroli Trybunału Obrachunkowego, a więc serii kontroli z zewnątrz, które w rzeczywistości nie funkcjonowały”.

(163)  Miało to rzeczywiście miejsce dopiero w październiku po nominacji Thierry`ego Bretona.

(164)  Patrz uwagi France Télécom, zawarte w raporcie Pana Ehlermanna z dnia 21 stycznia 2004 r., pkt. 90.

(165)  Pkt. 5 a) wytycznych.

(166)  Ujęte są tu jedynie kryteria stosowane dla przedsiębiorstwa działającego w sektorze telekomunikacji.

(167)  Pan Douste-Blazy, Przewodniczący komisji śledczej „Uściślijmy, że obniżka ratingu finansowego przedsiębiorstwa, zamknęła mu dostęp do rynku obligacji i zachwiała w konsekwencji jego zdolności pożyczkowe”. Obniżka, do której odnosi się Przewodniczący to ta, która nastąpiła w maju 2002 r.

(168)  Sara Husband, High Yield Report, 1 lipca 2002 r.

(169)  Patrz deklaracje poprzedniego Prezesa-Dyrektora Generalnego FT, Michela Bona, które ukazały się w prasie: artykuł w La Tribune z dnia 16 września 2002 r., „...spadek ratingu stoi na przeszkodzie zamierzanemu finansowaniu”; artykuł w Le Monde z dnia 16 września 2002 r.„spadek ratingu, pod koniec czerwca, przypisanego przez agencję ratingową Moody's długowi FT [...] zamknął nam dostęp do rynku”; artykuł w Financial Times z dnia 16 września 2002 r.„FT nie może przetrwać, jeśli nikt nam nie chce pożyczyć pieniędzy, a wręcz przeciwnie, w sytuacji kiedy wszyscy chcą, aby im natychmiast zapłacić. W obecnej sytuacji rynkowej, refinansowanie naszego długu jest po prostu sprawą niepodlegającą dyskusji.”.

(170)  Patrz również oznajmienia władz francuskich: „zrealizować oddłużenie netto i odtworzenie środków własnych [to] warunek sine qua non rehabilitacji, w znaczeniu, podpisu przedsiębiorstwa w celach kredytowych...” str. 26 pisma władz francuskich z 3 dnia grudnia 2002 r.

(171)  Generalna Komisja ds Finansów, Ekonomii i Planu, protokół nr 26, z posiedzenia z dnia 5 grudnia 2002 r., przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego France Télécom. Patrz również Przesłuchanie Pana Thierry`ego Bretona, Prezesa-Dyrektora Generalnego FT, przed komisją ds. spraw gospodarczych z dnia 11 grudnia 2002 r.: „[Pan Thierry Breton] kładąc nacisk na odzyskane zaufanie, o którym świadczy zwłaszcza bardzo dobre przyjęcie emisji obligacji o wartości 1,5 miliarda euro, wypuszczonych w przeddzień, po raz pierwszy od 2001 r.”

(172)  Propozycja Barclays dotyczący oferty wymiany: „Poniżej przedstawiamy wstępne opinie dotyczące takiego typu transakcji.”

(173)  Ibid. Cena indykatywna nowej transakcji pięcioletniej przy 380pb ponad Euribor I szacowany kupon w wysokości 8,5 %.

(174)  Patrz list władz francuskich z dnia 16 lutego 2004 r.

(175)  Patrz uwagi władz francuskich z dnia 4 grudnia 2003 r., 22 stycznia 2004 r. i 16 lutego 2004 r.

(176)  Władze francuskie odniosły się do 5 pożyczek obligacyjnych emitowanych w okresie od 26 lipca 2002 r. do 23 grudnia 2002 r., których suma łączna wynosi 220 milionów euro dla pożyczek obligacyjnych wypuszczonych przed ogłoszeniem planu Ambition 2005 (5 grudnia 2002 r.), do której należy dodać kwotę 442,2 miliony euro odpowiadającą emisji ORAs.

(177)  W okresie poprzedzającym ogłoszenie planu Ambition 2005, czyli przed 5 grudnia 2002 r.

(178)  Średnia wynosi 1,5 miliarda euro.

(179)  442,2 miliony euro.

(180)  Takie emisje zostały zresztą zrealizowane w grudniu 2002 i w styczniu 2003 r.

(181)  W tym względzie, interesujące jest przypomnienie pewnych fragmentów przesłuchania biegłych rewidentów FT przed komisją śledczą:

„Pan Edouard Salustro: Panie deputowany, trzeba przypomnieć jedną rzecz, którą Pan zna lepiej niż ktokolwiek inny. Słuchacz, zanim jeszcze wyrazi swoją opinię dotyczącą całości informacji finansowanych, zadaje sobie pytanie, czy spółka jest w stanie nadal prowadzić ekonomicznie uzasadnioną eksploatację. To jest pierwsze pytanie, to jest podstawa, która następnie przekłada się na rachunkowość. Potem, pytanie już się nie pojawia, jako, że wcześniej została udzielona odpowiedź.

Pan Xavier de Roux: Uznał więc Pan, że kontynuacja eksploatacji wynikała sama z siebie?

Pan Edouard Salustro: Nie! To znaczy, oczywiście! ... Nie o to mi chodziło! ...

Pan. Vincent de La Bachelerie: Bez wątpienia, nie wynikała sama z siebie, a my faktycznie wcale nad nią nie czuwaliśmy ....”.

Jeszcze wyraźniejsze w tej kwestii, wydaje się wyjaśnienia Pana Bona, poprzedniego Prezesa-Dyrektora Generalnego, złożone przed tą samą komisją śledczą:

„Tak więc, jest jedna kwestia, której nie brał pod uwagę najczarniejszy scenariusz: fakt, że dostęp do rynku kapitałów będzie dla nas zamknięty. Nigdy nie przewidywaliśmy takiej możliwości, ponieważ sądziliśmy, że jest oczywiste, iż obecność państwa jako akcjonariusza większościowego nie pozwoliłaby rynkowi rozważać upadłości France Télécom, zresztą nawet bez konieczności deklarowania przez państwo jego wsparcia. Tę opinię podzielały prawie wszystkie podmioty rynku, aż do dnia, kiedy jedna – i jedyna – z trzech agencji ratingowych rozstrzygnęła, że France Télécom znalazła się na granicy niewypłacalności i zmieniła swój rating zamykający dla FT, z dnia na dzień, wszelki dostęp do rynku ... Kiedy, w miesiącu czerwcu, ta jedyna agencja ratingowa przedstawiła swoją opinię i kiedy dostęp do rynku został przed nami zamknięty, wiedziałem, że z braku możliwości zaciągania ponownych pożyczek France Télécom stanie, rok później pod koniec pierwszego kwartału 2003r., przed problemem płatności”.

W tym samym znaczeniu, patrz raport HSBC z dnia 12 czerwca 2004 r., str. 11: „ogólnie mówiąc, FT nie była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji, w tym sensie, że jej działalność była zdrowa, lecz na tej ostatniej odbijało się niedostosowanie struktury finansowej przy niedostatku środków własnych i przy zbyt krótkich terminach refinansowania długu, jak również kryzys zaufania rynków wobec niepewności powstałej na skutek zaistniałej sytuacji.”

(182)  Wyrok Sądu z 24.11.1987 r., sprawa 223/85, RSV/Komisja, Zbiór., str. 4617.

(183)  Wyrok Sądu z 20.09.1990 r., sprawa C-5/89, Komisja przeciw Niemcy, Zbiór. 1990, str. I-3437.

----