# Dziennik Urzędowy C 354/2010

| | ISSN 1725-5228
  doi:10.3000/17255228.C_2010.354.pol |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 354 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5328 grudnia 2010 |

ISSN 1725-5228

doi:10.3000/17255228.C_2010.354.pol

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 354

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5328 grudnia 2010

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 461. sesja plenarna, 17–18 marca 2010 r. |
| 2010/C 354/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn (2006–2010) i dalsza strategia | 1 |
| 2010/C 354/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Stopniowe tworzenie miejsc pracy i zwiększanie dostępności dla osób niepełnosprawnych w UE. Strategia lizbońska po 2010 r. (opinia rozpoznawcza) | 8 |
| 2010/C 354/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie integracji pracowników-imigrantów (opinia rozpoznawcza) | 16 |
| 2010/C 354/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki transportowej w kontekście strategii lizbońskiej po 2010 r. oraz strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju (opinia rozpoznawcza) | 23 |
| 2010/C 354/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w w sprawie: Przemiany w przemyśle a perspektywy przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych w Europie (opinia z inicjatywy własnej) | 30 |
| 2010/C 354/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie reformy wspólnej polityki rolnej w 2013 r. (opinia z inicjatywy własnej) | 35 |
| 2010/C 354/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi | 43 |
| 2010/C 354/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich | 50 |
| 2010/C 354/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Organizacje społeczeństwa obywatelskiego a prezydencja Rady UE (opinia z inicjatywy własnej) | 56 |
| 2010/C 354/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Wdrażanie Traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11) (opinia z inicjatywy własnej) | 59 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

461. sesja plenarna, 17–18 marca 2010 r.

2010/C 354/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn (2006–2010) i dalsza strategia

1

2010/C 354/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Stopniowe tworzenie miejsc pracy i zwiększanie dostępności dla osób niepełnosprawnych w UE. Strategia lizbońska po 2010 r. (opinia rozpoznawcza)

8

2010/C 354/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie integracji pracowników-imigrantów (opinia rozpoznawcza)

16

2010/C 354/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki transportowej w kontekście strategii lizbońskiej po 2010 r. oraz strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju (opinia rozpoznawcza)

23

2010/C 354/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w w sprawie: Przemiany w przemyśle a perspektywy przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych w Europie (opinia z inicjatywy własnej)

30

2010/C 354/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie reformy wspólnej polityki rolnej w 2013 r. (opinia z inicjatywy własnej)

35

2010/C 354/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi

43

2010/C 354/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich

50

2010/C 354/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Organizacje społeczeństwa obywatelskiego a prezydencja Rady UE (opinia z inicjatywy własnej)

56

2010/C 354/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Wdrażanie Traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11) (opinia z inicjatywy własnej)

59

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 461. sesja plenarna, 17–18 marca 2010 r. |
| 2010/C 354/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący północnego stada morszczuka oraz połowów eksploatujących to stado COM(2009) 122 wersja ostateczna – 2009/0039 (CNS) | 66 |
| 2010/C 354/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego system kontroli i egzekwowania przepisów na obszarze objętym Konwencją w sprawie przyszłej wielostronnej współpracy w rybołówstwie na północno-wschodnim Atlantyku COM(2009) 151 wersja ostateczna – 2009/0051 (CNS) | 67 |
| 2010/C 354/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący zachodniego stada ostroboka pospolitego oraz połowów eksploatujących to stado COM(2009) 189 wersja ostateczna – 2009/0057 (CNS) | 68 |
| 2010/C 354/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący stada sardeli w Zatoce Biskajskiej oraz połowów eksploatujących to stado COM(2009) 399 wersja ostateczna – 2009/0112 (CNS) | 69 |
| 2010/C 354/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego program dokumentacji połowów tuńczyka błękitnopłetwego Thunnus thynnus i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1984/2003 COM(2009) 406 wersja ostateczna – 2009/0116 (CNS) | 70 |
| 2010/C 354/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie niektórych przepisów dotyczących połowów na obszarze objętym porozumieniem GFCM (Generalnej Komisji Rybołówstwa Morza Śródziemnego) COM(2009) 477 wersja ostateczna – 2009/0129 (CNS) | 71 |
| 2010/C 354/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 247/2006 w sprawie szczególnych działań w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów peryferyjnych Unii Europejskiej COM(2009) 510 wersja ostateczna – 2009/0138 (CNS) | 72 |
| 2010/C 354/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie przyszłej struktury prawa konkurencji znajdującego zastosowanie w sektorze pojazdów silnikowych COM(2009) 388 wersja ostateczna | 73 |
| 2010/C 354/19 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Przegląd wspólnotowej polityki w zakresie innowacji w zmieniającym się świecieCOM(2009) 442 wersja ostateczna | 80 |
| 2010/C 354/20 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 1998/26/WE, 2002/87/WE, 2003/6/WE, 2003/41/WE, 2003/71/WE, 2004/39/WE, 2004/109/WE, 2005/60/WE, 2006/48/WE, 2006/49/WE i 2009/65/WE w odniesieniu do uprawnień Europejskiego Organu Nadzoru Bankowego, Europejskiego Organu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejskiego Organu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych COM(2009) 576 wersja ostateczna – 2009/0161 (COD) | 85 |
| 2010/C 354/21 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo COM(2009) 541 wersja ostateczna – 2009/0153 (CNS) | 88 |

III   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

461. sesja plenarna, 17–18 marca 2010 r.

2010/C 354/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący północnego stada morszczuka oraz połowów eksploatujących to stado COM(2009) 122 wersja ostateczna – 2009/0039 (CNS)

COM(2009) 122 wersja ostateczna – 2009/0039 (CNS)

66

2010/C 354/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego system kontroli i egzekwowania przepisów na obszarze objętym Konwencją w sprawie przyszłej wielostronnej współpracy w rybołówstwie na północno-wschodnim Atlantyku COM(2009) 151 wersja ostateczna – 2009/0051 (CNS)

COM(2009) 151 wersja ostateczna – 2009/0051 (CNS)

67

2010/C 354/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący zachodniego stada ostroboka pospolitego oraz połowów eksploatujących to stado COM(2009) 189 wersja ostateczna – 2009/0057 (CNS)

COM(2009) 189 wersja ostateczna – 2009/0057 (CNS)

68

2010/C 354/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący stada sardeli w Zatoce Biskajskiej oraz połowów eksploatujących to stado COM(2009) 399 wersja ostateczna – 2009/0112 (CNS)

COM(2009) 399 wersja ostateczna – 2009/0112 (CNS)

69

2010/C 354/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego program dokumentacji połowów tuńczyka błękitnopłetwego Thunnus thynnus i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1984/2003 COM(2009) 406 wersja ostateczna – 2009/0116 (CNS)

Thunnus thynnus

COM(2009) 406 wersja ostateczna – 2009/0116 (CNS)

70

2010/C 354/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie niektórych przepisów dotyczących połowów na obszarze objętym porozumieniem GFCM (Generalnej Komisji Rybołówstwa Morza Śródziemnego) COM(2009) 477 wersja ostateczna – 2009/0129 (CNS)

COM(2009) 477 wersja ostateczna – 2009/0129 (CNS)

71

2010/C 354/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 247/2006 w sprawie szczególnych działań w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów peryferyjnych Unii Europejskiej COM(2009) 510 wersja ostateczna – 2009/0138 (CNS)

COM(2009) 510 wersja ostateczna – 2009/0138 (CNS)

72

2010/C 354/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie przyszłej struktury prawa konkurencji znajdującego zastosowanie w sektorze pojazdów silnikowych COM(2009) 388 wersja ostateczna

COM(2009) 388 wersja ostateczna

73

2010/C 354/19

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Przegląd wspólnotowej polityki w zakresie innowacji w zmieniającym się świecieCOM(2009) 442 wersja ostateczna

COM(2009) 442 wersja ostateczna

80

2010/C 354/20

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 1998/26/WE, 2002/87/WE, 2003/6/WE, 2003/41/WE, 2003/71/WE, 2004/39/WE, 2004/109/WE, 2005/60/WE, 2006/48/WE, 2006/49/WE i 2009/65/WE w odniesieniu do uprawnień Europejskiego Organu Nadzoru Bankowego, Europejskiego Organu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejskiego Organu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych COM(2009) 576 wersja ostateczna – 2009/0161 (COD)

COM(2009) 576 wersja ostateczna – 2009/0161 (COD)

85

2010/C 354/21

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo COM(2009) 541 wersja ostateczna – 2009/0153 (CNS)

COM(2009) 541 wersja ostateczna – 2009/0153 (CNS)

88

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

461. sesja plenarna, 17–18 marca 2010 r.

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/1 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn (2006–2010) i dalsza strategia”

2010/C 354/01

Sprawozdawca: Laura GONZÁLEZ DE TXABARRI ETXANIZ

Pismem z dnia 25 września 2009 r. wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Margot Wallström, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie:

„Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn (2006–2010) i dalsza strategia.”

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 23 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 3 – 5 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

| 1.1 | Równość między kobietami a mężczyznami jest nie tylko celem samym w sobie, lecz także jednym z warunków osiągnięcia celów UE w zakresie wzrostu, zatrudnienia i spójności społecznej. |
| --- | --- |

1.1

Równość między kobietami a mężczyznami jest nie tylko celem samym w sobie, lecz także jednym z warunków osiągnięcia celów UE w zakresie wzrostu, zatrudnienia i spójności społecznej.

| 1.2 | Śródokresowa ocena planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn przebiega w kontekście kryzysu gospodarczego. Należy przeanalizować skutki kryzysu dla kobiet i mężczyzn, biorąc pod uwagę ich odmienną pozycję w społeczeństwie. |
| --- | --- |

1.2

Śródokresowa ocena planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn przebiega w kontekście kryzysu gospodarczego. Należy przeanalizować skutki kryzysu dla kobiet i mężczyzn, biorąc pod uwagę ich odmienną pozycję w społeczeństwie.

| 1.3 | Równość musi stanowić element wszystkich strategii politycznych, w szczególności społecznych i związanych z zatrudnieniem. Należy także kontynuować starania na rzecz zniesienia barier utrudniających pełen udział kobiet i mężczyzn w rynku pracy na równych zasadach. |
| --- | --- |

1.3

Równość musi stanowić element wszystkich strategii politycznych, w szczególności społecznych i związanych z zatrudnieniem. Należy także kontynuować starania na rzecz zniesienia barier utrudniających pełen udział kobiet i mężczyzn w rynku pracy na równych zasadach.

| 1.4 | Aby zapewnić i ulepszyć niezależność finansową kobiet, trzeba zwiększyć jakość i ilość stanowisk pracy dla kobiet, a także wsparcie dla samozatrudnionych, zwalczać ich zagrożenie niestabilnością, a także wspierać sprawiedliwy podział obowiązków rodzinnych i domowych. |
| --- | --- |

1.4

Aby zapewnić i ulepszyć niezależność finansową kobiet, trzeba zwiększyć jakość i ilość stanowisk pracy dla kobiet, a także wsparcie dla samozatrudnionych, zwalczać ich zagrożenie niestabilnością, a także wspierać sprawiedliwy podział obowiązków rodzinnych i domowych.

| 1.5 | Różnica w wynagrodzeniach ma podłoże strukturalne: niska ocena umiejętności uważanych za typowo kobiece, dyskryminacja w określonych zawodach i sektorach, niestabilny charakter miejsc pracy, przerwy w aktywności zawodowej itp. Prawodawstwo i układy zbiorowe są skutecznymi instrumentami umożliwiającymi zwalczanie różnicy w wynagrodzeniach, lecz konieczny jest także udział wszystkich podmiotów reprezentujących interesy ekonomiczne i społeczne. |
| --- | --- |

1.5

Różnica w wynagrodzeniach ma podłoże strukturalne: niska ocena umiejętności uważanych za typowo kobiece, dyskryminacja w określonych zawodach i sektorach, niestabilny charakter miejsc pracy, przerwy w aktywności zawodowej itp. Prawodawstwo i układy zbiorowe są skutecznymi instrumentami umożliwiającymi zwalczanie różnicy w wynagrodzeniach, lecz konieczny jest także udział wszystkich podmiotów reprezentujących interesy ekonomiczne i społeczne.

| 1.6 | Większa liczba kobiet w środowisku biznesowym i ich większy udział w działalności politycznej sprzyjają równemu traktowaniu, niezależności finansowej kobiet, przełamywaniu stereotypów związanych z płcią oraz większemu udziałowi kobiet w podejmowaniu decyzji. |
| --- | --- |

1.6

Większa liczba kobiet w środowisku biznesowym i ich większy udział w działalności politycznej sprzyjają równemu traktowaniu, niezależności finansowej kobiet, przełamywaniu stereotypów związanych z płcią oraz większemu udziałowi kobiet w podejmowaniu decyzji.

| 1.7 | Kobiety są szczególnie narażone na wykluczenie społeczne i ubóstwo. Dostosowanie praw społecznych do indywidualnych przypadków, zagwarantowanie minimalnego przychodu, zaliczanie okresów braku aktywności zawodowej lub zmniejszonego wymiaru godzin ze względu na sprawowanie opieki to środki, które zwiększają ochronę socjalną i zmniejszają zagrożenie ubóstwem w społeczeństwie. |
| --- | --- |

1.7

Kobiety są szczególnie narażone na wykluczenie społeczne i ubóstwo. Dostosowanie praw społecznych do indywidualnych przypadków, zagwarantowanie minimalnego przychodu, zaliczanie okresów braku aktywności zawodowej lub zmniejszonego wymiaru godzin ze względu na sprawowanie opieki to środki, które zwiększają ochronę socjalną i zmniejszają zagrożenie ubóstwem w społeczeństwie.

| 1.8 | Pogodzenie życia rodzinnego z życiem zawodowym ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia równego traktowania i poprawy sytuacji zawodowej kobiet, dzięki publicznym usługom socjalnym wysokiej jakości oraz lepszym warunkom urlopów macierzyńskich, ojcowskich i wychowawczych. Należy zwiększać współodpowiedzialność wszystkich podmiotów społecznych za sprawiedliwy podział prac domowych i zadań opiekuńczych. |
| --- | --- |

1.8

Pogodzenie życia rodzinnego z życiem zawodowym ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia równego traktowania i poprawy sytuacji zawodowej kobiet, dzięki publicznym usługom socjalnym wysokiej jakości oraz lepszym warunkom urlopów macierzyńskich, ojcowskich i wychowawczych. Należy zwiększać współodpowiedzialność wszystkich podmiotów społecznych za sprawiedliwy podział prac domowych i zadań opiekuńczych.

| 1.9 | EKES uważa, że konieczne jest wspieranie równej reprezentacji kobiet i mężczyzn na stanowiskach kierowniczych; w tym celu państwa członkowskie muszą znaleźć więcej kompromisowych rozwiązań w zakresie ustalania wyraźnych celów i skutecznych środków (działania pozytywne, plany na rzecz równości itp.). |
| --- | --- |

1.9

EKES uważa, że konieczne jest wspieranie równej reprezentacji kobiet i mężczyzn na stanowiskach kierowniczych; w tym celu państwa członkowskie muszą znaleźć więcej kompromisowych rozwiązań w zakresie ustalania wyraźnych celów i skutecznych środków (działania pozytywne, plany na rzecz równości itp.).

| 1.10 | W obliczu nieustających zjawisk przemocy związanej z płcią i handlu ludźmi EKES uważa, że konieczne jest egzekwowanie obowiązujących przepisów i opracowanie krajowych planów działań, które byłyby skoordynowane za pomocą europejskiej strategii ogólnej, a także zwiększenie ilości programów szczegółowych. |
| --- | --- |

1.10

W obliczu nieustających zjawisk przemocy związanej z płcią i handlu ludźmi EKES uważa, że konieczne jest egzekwowanie obowiązujących przepisów i opracowanie krajowych planów działań, które byłyby skoordynowane za pomocą europejskiej strategii ogólnej, a także zwiększenie ilości programów szczegółowych.

| 1.11 | EKES uważa, że aby zwalczać stereotypy dotyczące płci, konieczne jest nauczanie i kształcenie społeczeństwa według wzorców równości płci, zapewnianie kształcenia zarówno mężczyznom, jak i kobietom, wspieranie podejmowania przez kobiety studiów na kierunkach naukowych i technologicznych, nadawanie większej wartości zawodom, które tradycyjnie uważane są za kobiece, oraz unikanie przejawów seksizmu w mediach. |
| --- | --- |

1.11

EKES uważa, że aby zwalczać stereotypy dotyczące płci, konieczne jest nauczanie i kształcenie społeczeństwa według wzorców równości płci, zapewnianie kształcenia zarówno mężczyznom, jak i kobietom, wspieranie podejmowania przez kobiety studiów na kierunkach naukowych i technologicznych, nadawanie większej wartości zawodom, które tradycyjnie uważane są za kobiece, oraz unikanie przejawów seksizmu w mediach.

| 1.12 | Unijną politykę zagraniczną i na rzecz rozwoju należy wykorzystać do promowania praw kobiet w kontekście międzynarodowym, poprzez zwiększanie ich umiejętności i wzmacnianie ich pozycji. |
| --- | --- |

1.12

Unijną politykę zagraniczną i na rzecz rozwoju należy wykorzystać do promowania praw kobiet w kontekście międzynarodowym, poprzez zwiększanie ich umiejętności i wzmacnianie ich pozycji.

| 1.13 | EKES uważa, że konieczne jest pełne włączenie analizy problematyki płci do wszystkich dziedzin działalności Komisji oraz uwzględnianie jej w budżetach, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym. Do tego potrzebni są pracownicy posiadający odpowiednie kwalifikacje, a także wskaźniki w podziale na płeć, które pozwolą poznać sytuację kobiet i mężczyzn oraz ocenić stopień realizacji planu na rzecz równości. |
| --- | --- |

1.13

EKES uważa, że konieczne jest pełne włączenie analizy problematyki płci do wszystkich dziedzin działalności Komisji oraz uwzględnianie jej w budżetach, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym. Do tego potrzebni są pracownicy posiadający odpowiednie kwalifikacje, a także wskaźniki w podziale na płeć, które pozwolą poznać sytuację kobiet i mężczyzn oraz ocenić stopień realizacji planu na rzecz równości.

| 1.14 | Celami nowej strategii na rzecz równości, której realizacja rozpocznie się od 2010 r., nie mogą być same zalecenia Komisji dla państw członkowskich; należy określić obowiązkowe wytyczne o wymiernych celach. Niezbędne do tego jest większe zaangażowanie polityczne na wszystkich szczeblach. Instytucje UE muszą dawać innym przykład, przeprowadzając proaktywny przegląd wykonanych prac i ocenę wpływu w zakresie wdrażania. |
| --- | --- |

1.14

Celami nowej strategii na rzecz równości, której realizacja rozpocznie się od 2010 r., nie mogą być same zalecenia Komisji dla państw członkowskich; należy określić obowiązkowe wytyczne o wymiernych celach. Niezbędne do tego jest większe zaangażowanie polityczne na wszystkich szczeblach. Instytucje UE muszą dawać innym przykład, przeprowadzając proaktywny przegląd wykonanych prac i ocenę wpływu w zakresie wdrażania.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1 | Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006–2010 odzwierciedla zaangażowanie Komisji Europejskiej w działania na rzecz równości, podejmowane we współpracy z państwami członkowskimi. Na wniosek Komisji EKES sporządza swą ocenę, analizując oddziaływanie przyjętych środków oraz stopień ich realizacji oraz przedstawiając propozycje działań dotyczące nowej strategii obowiązującej od 2010 roku. |
| --- | --- |

2.1

Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006–2010 odzwierciedla zaangażowanie Komisji Europejskiej w działania na rzecz równości, podejmowane we współpracy z państwami członkowskimi. Na wniosek Komisji EKES sporządza swą ocenę, analizując oddziaływanie przyjętych środków oraz stopień ich realizacji oraz przedstawiając propozycje działań dotyczące nowej strategii obowiązującej od 2010 roku.

| 2.2 | EKES z uznaniem odnotowuje długotrwałe zaangażowanie UE na rzecz równości: w traktacie rzymskim z 1957 r. zapisano zasadę równości wynagrodzeń, w traktacie z Amsterdamu z 1997 r. wprowadzono koncepcję łączącą podejście przekrojowe z konkretnymi środkami, a traktat lizboński zawiera wyraźne zaangażowanie na rzecz eliminacji różnic w traktowaniu i promowania równości. |
| --- | --- |

2.2

EKES z uznaniem odnotowuje długotrwałe zaangażowanie UE na rzecz równości: w traktacie rzymskim z 1957 r. zapisano zasadę równości wynagrodzeń, w traktacie z Amsterdamu z 1997 r. wprowadzono koncepcję łączącą podejście przekrojowe z konkretnymi środkami, a traktat lizboński zawiera wyraźne zaangażowanie na rzecz eliminacji różnic w traktowaniu i promowania równości.

| 2.3 | Na płaszczyźnie międzynarodowej Unia Europejska realizuje pekińską platformę działania, milenijne cele rozwoju, a także Konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, która stawia kobiety w centrum problematyki praw człowieka. |
| --- | --- |

2.3

Na płaszczyźnie międzynarodowej Unia Europejska realizuje pekińską platformę działania, milenijne cele rozwoju, a także Konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, która stawia kobiety w centrum problematyki praw człowieka.

| 2.4 | Pomimo tych obszernych ram prawnych nie osiągnięto przewidzianych celów, a kobiety i mężczyźni nadal traktowani są odmiennie. W żadnym z sześciu priorytetowych obszarów działań politycznych zawartych w planie działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006–2010 nie dokonano znaczących postępów. W związku z tym należy się zastanowić, czy istnieje rzeczywiście wola polityczna, by przeprowadzić zmiany. Priorytetem nowej strategii działania UE do roku 2020 powinna być realizacja zasady równości płci, która jest kluczowym czynnikiem konkurencyjności i wzrostu. |
| --- | --- |

2.4

Pomimo tych obszernych ram prawnych nie osiągnięto przewidzianych celów, a kobiety i mężczyźni nadal traktowani są odmiennie. W żadnym z sześciu priorytetowych obszarów działań politycznych zawartych w planie działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006–2010 nie dokonano znaczących postępów. W związku z tym należy się zastanowić, czy istnieje rzeczywiście wola polityczna, by przeprowadzić zmiany. Priorytetem nowej strategii działania UE do roku 2020 powinna być realizacja zasady równości płci, która jest kluczowym czynnikiem konkurencyjności i wzrostu.

| 2.5 | Ocena planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006-2010 przebiega w warunkach kryzysu gospodarczego i konieczne jest przeanalizowanie jego skutków dla kobiet, ze względu na ich szczególną pozycję na rynku pracy oraz w publicznych strategiach wydatków socjalnych, szczególnie w zakresie świadczeń socjalnych, które najbardziej dotyczą kobiet. |
| --- | --- |

2.5

Ocena planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006-2010 przebiega w warunkach kryzysu gospodarczego i konieczne jest przeanalizowanie jego skutków dla kobiet, ze względu na ich szczególną pozycję na rynku pracy oraz w publicznych strategiach wydatków socjalnych, szczególnie w zakresie świadczeń socjalnych, które najbardziej dotyczą kobiet.

| 2.6 | Kryzys dotknął w pierwszej kolejności miejsc pracy tradycyjnie zajmowanych przez mężczyzn (budownictwo, transport, przemysł), a następnie rozszerzył się na inne sektory, w których pracuje więcej kobiet (usługi bankowe, handel itp.). W wielu przypadkach dochody rodzin ograniczyły się więc wyłącznie do wynagrodzenia kobiet, które jest zwykle niższe od wynagrodzenia mężczyzn, gdyż są zatrudnione głównie w sektorze usług, w niepełnym wymiarze godzin, tymczasowo lub w szarej strefie. Wszystko to ma z kolei negatywny wpływ na gospodarkę krajową, gdyż zmniejsza konsumpcję prywatną i w ten sposób opóźnia przezwyciężanie kryzysu. |
| --- | --- |

2.6

Kryzys dotknął w pierwszej kolejności miejsc pracy tradycyjnie zajmowanych przez mężczyzn (budownictwo, transport, przemysł), a następnie rozszerzył się na inne sektory, w których pracuje więcej kobiet (usługi bankowe, handel itp.). W wielu przypadkach dochody rodzin ograniczyły się więc wyłącznie do wynagrodzenia kobiet, które jest zwykle niższe od wynagrodzenia mężczyzn, gdyż są zatrudnione głównie w sektorze usług, w niepełnym wymiarze godzin, tymczasowo lub w szarej strefie. Wszystko to ma z kolei negatywny wpływ na gospodarkę krajową, gdyż zmniejsza konsumpcję prywatną i w ten sposób opóźnia przezwyciężanie kryzysu.

| 2.7 | Kryzys ma także wpływ na politykę socjalną: świadczenia z tytułu bezrobocia mają w przypadku kobiet mniejszy zakres, zarówno pod względem wysokości, jak i czasu trwania, ze względu na ich często niekorzystną pozycję na rynku pracy. Ponadto oferta podstawowych usług publicznych, takich jak służba zdrowia, edukacja i świadczenia społeczne zmniejsza się w chwili, w której rodziny, a szczególnie kobiety, najbardziej ich potrzebują. Ponieważ są to sektory, w których pracuje dużo kobiet, będzie to miało kolejne negatywne skutki dla ich sytuacji zawodowej. |
| --- | --- |

2.7

Kryzys ma także wpływ na politykę socjalną: świadczenia z tytułu bezrobocia mają w przypadku kobiet mniejszy zakres, zarówno pod względem wysokości, jak i czasu trwania, ze względu na ich często niekorzystną pozycję na rynku pracy. Ponadto oferta podstawowych usług publicznych, takich jak służba zdrowia, edukacja i świadczenia społeczne zmniejsza się w chwili, w której rodziny, a szczególnie kobiety, najbardziej ich potrzebują. Ponieważ są to sektory, w których pracuje dużo kobiet, będzie to miało kolejne negatywne skutki dla ich sytuacji zawodowej.

| 2.8 | Środki przeciwdziałające kryzysowi, a także – dopóki to konieczne – polityka odbudowy gospodarczej i aktualne programy w ramach funduszy strukturalnych muszą uwzględniać zróżnicowaną sytuację kobiet i mężczyzn w społeczeństwie. |
| --- | --- |

2.8

Środki przeciwdziałające kryzysowi, a także – dopóki to konieczne – polityka odbudowy gospodarczej i aktualne programy w ramach funduszy strukturalnych muszą uwzględniać zróżnicowaną sytuację kobiet i mężczyzn w społeczeństwie.

| 2.9 | Równość musi stanowić priorytet nie tylko po to, by przezwyciężyć obecny kryzys i podjąć odbudowę gospodarczą, lecz także by zaradzić problemom demograficznym i ekonomicznym, które dotyczą europejskiego modelu społecznego i wpływają na kobiety oraz ich niezależność finansową. |
| --- | --- |

2.9

Równość musi stanowić priorytet nie tylko po to, by przezwyciężyć obecny kryzys i podjąć odbudowę gospodarczą, lecz także by zaradzić problemom demograficznym i ekonomicznym, które dotyczą europejskiego modelu społecznego i wpływają na kobiety oraz ich niezależność finansową.

3.   Uwagi szczegółowe, część I: Priorytetowe obszary działalności na rzecz równości kobiet i mężczyzn

W planie działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata 2006-2010 przedstawiono zobowiązania i działania, które uznano za konieczne, by poczynić postępy w kierunku równości i wyeliminować różnice w traktowaniu.

Pierwsza część planu obejmuje sześć priorytetowych obszarów działań politycznych oraz odpowiadające im wskaźniki:

| 1) | osiągnięcie równej niezależności ekonomicznej przez kobiety i mężczyzn; |
| --- | --- |

1)

osiągnięcie równej niezależności ekonomicznej przez kobiety i mężczyzn;

| 2) | pogodzenie życia zawodowego z życiem prywatnym i rodzinnym; |
| --- | --- |

2)

pogodzenie życia zawodowego z życiem prywatnym i rodzinnym;

| 3) | równe uczestnictwo kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji; |
| --- | --- |

3)

równe uczestnictwo kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji;

| 4) | wykorzenienie wszelkich form przemocy, której ofiarami są kobiety; |
| --- | --- |

4)

wykorzenienie wszelkich form przemocy, której ofiarami są kobiety;

| 5) | wyeliminowanie społecznych stereotypów związanych z płcią; |
| --- | --- |

5)

wyeliminowanie społecznych stereotypów związanych z płcią;

| 6) | propagowanie równości płci w polityce zewnętrznej i polityce na rzecz rozwoju. |
| --- | --- |

6)

propagowanie równości płci w polityce zewnętrznej i polityce na rzecz rozwoju.

Druga część planu koncentruje się na poprawie zarządzania.

3.1   Osiągnięcie równej niezależności ekonomicznej przez kobiety i mężczyzn

3.1.1   Osiągnięcie celów strategii lizbońskiej związanych z zatrudnieniem

| 3.1.1.1 | Wiele państw nie osiągnęło jeszcze przedstawionego w strategii lizbońskiej celu polegającego na znalezieniu zatrudnienia przez 60 % kobiet. Wskaźnik zatrudnienia wśród mężczyzn wynosi 70,9 %, natomiast wśród kobiet tylko 58,8 % (1); po 55. roku życia pracuje już tylko 36,8 % kobiet wobec 55 % mężczyzn. Bezrobocie w większym stopniu dotyka kobiet, lecz wraz z postępowaniem kryzysu różnica ta zmniejsza się (9,8 % kobiet i 9,6 % mężczyzn). |
| --- | --- |

3.1.1.1

Wiele państw nie osiągnęło jeszcze przedstawionego w strategii lizbońskiej celu polegającego na znalezieniu zatrudnienia przez 60 % kobiet. Wskaźnik zatrudnienia wśród mężczyzn wynosi 70,9 %, natomiast wśród kobiet tylko 58,8 % (1); po 55. roku życia pracuje już tylko 36,8 % kobiet wobec 55 % mężczyzn. Bezrobocie w większym stopniu dotyka kobiet, lecz wraz z postępowaniem kryzysu różnica ta zmniejsza się (9,8 % kobiet i 9,6 % mężczyzn).

| 3.1.1.2 | Oprócz zwiększania liczby miejsc pracy należy też poprawić jakość zatrudnienia kobiet, gdyż zbyt wiele z nich pracuje w sektorach o niskich wynagrodzeniach i na stanowiskach, które nie oferują stabilności. Domeną kobiet jest praca w niepełnym wymiarze godzin (pracuje tak 31,5 % kobiet, a tylko 8,3 % mężczyzn), a 14,3 % kobiet jest zatrudnionych tymczasowo. Stopa zatrudnienia wśród kobiet mających dzieci spada o ponad 10 punktów procentowych, co odzwierciedla nierówny podział obowiązków rodzinnych oraz luki w infrastrukturze opieki nad dziećmi. |
| --- | --- |

3.1.1.2

Oprócz zwiększania liczby miejsc pracy należy też poprawić jakość zatrudnienia kobiet, gdyż zbyt wiele z nich pracuje w sektorach o niskich wynagrodzeniach i na stanowiskach, które nie oferują stabilności. Domeną kobiet jest praca w niepełnym wymiarze godzin (pracuje tak 31,5 % kobiet, a tylko 8,3 % mężczyzn), a 14,3 % kobiet jest zatrudnionych tymczasowo. Stopa zatrudnienia wśród kobiet mających dzieci spada o ponad 10 punktów procentowych, co odzwierciedla nierówny podział obowiązków rodzinnych oraz luki w infrastrukturze opieki nad dziećmi.

| 3.1.1.3 | EKES zaleca, by analizować łącznie wskaźnik bezrobocia i wskaźnik bierności zawodowej kobiet z powodów rodzinnych (2). Ze względu na pełnienie roli opiekunek kobiety wielokrotnie nie spełniają warunków koniecznych do uznania ich za bezrobotne, a ich brak aktywności staje się rodzajem ukrytego bezrobocia. |
| --- | --- |

3.1.1.3

EKES zaleca, by analizować łącznie wskaźnik bezrobocia i wskaźnik bierności zawodowej kobiet z powodów rodzinnych (2). Ze względu na pełnienie roli opiekunek kobiety wielokrotnie nie spełniają warunków koniecznych do uznania ich za bezrobotne, a ich brak aktywności staje się rodzajem ukrytego bezrobocia.

| 3.1.1.4 | Narzuca się podejście interdyscyplinarne, które pozwoli uzupełnić politykę zatrudnienia środkami społecznymi i edukacyjnymi. Objęłoby ono kształcenie pozwalające wykorzenić stereotypy dotyczące zatrudnienia, a także wysokiej jakości publiczne świadczenia socjalne, które zapewniłyby opiekę nad osobami jej wymagającymi, oraz kampanie uwrażliwiające społeczeństwo na kwestie podziału prac domowych między kobiety a mężczyzn. |
| --- | --- |

3.1.1.4

Narzuca się podejście interdyscyplinarne, które pozwoli uzupełnić politykę zatrudnienia środkami społecznymi i edukacyjnymi. Objęłoby ono kształcenie pozwalające wykorzenić stereotypy dotyczące zatrudnienia, a także wysokiej jakości publiczne świadczenia socjalne, które zapewniłyby opiekę nad osobami jej wymagającymi, oraz kampanie uwrażliwiające społeczeństwo na kwestie podziału prac domowych między kobiety a mężczyzn.

| 3.1.1.5 | Komisja powinna włączyć problematykę równości płci do wszystkich swoich programów i promować równość (tak jak ma to miejsce w przypadku programu Progress). Fundusze strukturalne stanowią idealne ramy pozwalające poznać zakres wprowadzania środków przez poszczególne państwa, dokonać rocznej oceny oddziaływania tych środków na równość płci w danych państwach, a nawet ustanowić odpowiednie środki i sankcje dla państw, które nie gwarantują kobietom odpowiedniej ilości wartościowych miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.1.1.5

Komisja powinna włączyć problematykę równości płci do wszystkich swoich programów i promować równość (tak jak ma to miejsce w przypadku programu Progress). Fundusze strukturalne stanowią idealne ramy pozwalające poznać zakres wprowadzania środków przez poszczególne państwa, dokonać rocznej oceny oddziaływania tych środków na równość płci w danych państwach, a nawet ustanowić odpowiednie środki i sankcje dla państw, które nie gwarantują kobietom odpowiedniej ilości wartościowych miejsc pracy.

3.1.2   Likwidacja różnicy w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn

| 3.1.2.1 | Osiągnięcie równych wynagrodzeń jest konieczne do osiągnięcia równości, lecz pomimo podejmowanych środków prawnych różnica w zarobkach kobiet i mężczyzn sięga 17,4 %, a w przypadku kobiet w wieku powyżej 50 lat wzrasta nawet do 30 %. |
| --- | --- |

3.1.2.1

Osiągnięcie równych wynagrodzeń jest konieczne do osiągnięcia równości, lecz pomimo podejmowanych środków prawnych różnica w zarobkach kobiet i mężczyzn sięga 17,4 %, a w przypadku kobiet w wieku powyżej 50 lat wzrasta nawet do 30 %.

| 3.1.2.2 | Różnica w wynagrodzeniach ma podłoże strukturalne: dyskryminacja w nisko cenionych sektorach gospodarczych i w zawodach o niskich płacach, większa ilość kobiet pracujących w gospodarce nieformalnej i na niestabilnych stanowiskach pracy oraz przerywanie lub zmniejszanie wymiaru czasu pracy zawodowej z powodów rodzinnych. Wszystkie te elementy mają negatywny wpływ na poziom wynagrodzenia kobiet. |
| --- | --- |

3.1.2.2

Różnica w wynagrodzeniach ma podłoże strukturalne: dyskryminacja w nisko cenionych sektorach gospodarczych i w zawodach o niskich płacach, większa ilość kobiet pracujących w gospodarce nieformalnej i na niestabilnych stanowiskach pracy oraz przerywanie lub zmniejszanie wymiaru czasu pracy zawodowej z powodów rodzinnych. Wszystkie te elementy mają negatywny wpływ na poziom wynagrodzenia kobiet.

| 3.1.2.3 | EKES (3) zaleca, by każde z państw członkowskich dokonało przeglądu swoich mechanizmów w zakresie warunków umów i wynagrodzeń, tak aby zapobiegać pośredniej i bezpośredniej dyskryminacji kobiet. |
| --- | --- |

3.1.2.3

EKES (3) zaleca, by każde z państw członkowskich dokonało przeglądu swoich mechanizmów w zakresie warunków umów i wynagrodzeń, tak aby zapobiegać pośredniej i bezpośredniej dyskryminacji kobiet.

| 3.1.2.4 | Prawodawstwo powinno zawierać mechanizmy kontroli, które będą wykrywały dyskryminację ze względu na płeć, i wspierać przejrzyste systemy klasyfikacji zawodowej, które pozwolą doceniać i w równy sposób wynagradzać kwalifikacje, doświadczenie i potencjał całego personelu. |
| --- | --- |

3.1.2.4

Prawodawstwo powinno zawierać mechanizmy kontroli, które będą wykrywały dyskryminację ze względu na płeć, i wspierać przejrzyste systemy klasyfikacji zawodowej, które pozwolą doceniać i w równy sposób wynagradzać kwalifikacje, doświadczenie i potencjał całego personelu.

| 3.1.2.5 | Negocjacje zbiorowe są dobrym instrumentem pozwalającym wprowadzić kryteria klasyfikacji miejsc pracy bez względu na płeć pracownika, możliwości urlopów szkoleniowych ułatwiających kobietom poprawę sytuacji zawodowej, przerwy w karierze zawodowej lub urlopy specjalne z powodów rodzinnych, elastyczne godziny pracy i inne środki, które umożliwią zmniejszenie różnic w płacach. |
| --- | --- |

3.1.2.5

Negocjacje zbiorowe są dobrym instrumentem pozwalającym wprowadzić kryteria klasyfikacji miejsc pracy bez względu na płeć pracownika, możliwości urlopów szkoleniowych ułatwiających kobietom poprawę sytuacji zawodowej, przerwy w karierze zawodowej lub urlopy specjalne z powodów rodzinnych, elastyczne godziny pracy i inne środki, które umożliwią zmniejszenie różnic w płacach.

3.1.3   Kobiety na stanowiskach kierowniczych

| 3.1.3.1 | Pomimo wysokich kwalifikacji kobiety wciąż stanowią mniejszość na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach. Komisja wsparła równość w ramach odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, zwiększyła pomoc państwa dla nowych firm zakładanych przez kobiety (rozporządzenie nr 800/2008) oraz udzieliła wsparcia sieci kobiet-przedsiębiorców. Oprócz organów administracji i instytucji oficjalnych w sieci tej powinny działać istotne organizacje społeczeństwa obywatelskiego, co umożliwi im wymianę doświadczeń i dobrych wzorców. |
| --- | --- |

3.1.3.1

Pomimo wysokich kwalifikacji kobiety wciąż stanowią mniejszość na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach. Komisja wsparła równość w ramach odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, zwiększyła pomoc państwa dla nowych firm zakładanych przez kobiety (rozporządzenie nr 800/2008) oraz udzieliła wsparcia sieci kobiet-przedsiębiorców. Oprócz organów administracji i instytucji oficjalnych w sieci tej powinny działać istotne organizacje społeczeństwa obywatelskiego, co umożliwi im wymianę doświadczeń i dobrych wzorców.

| 3.1.3.2 | Zaleca się praktyczne wdrożenie zaleceń planu działania UE dotyczącego ducha przedsiębiorczości, aby zwiększyć ilość przedsiębiorstw zakładanych przez kobiety dzięki takim środkom, jak lepszy dostęp do środków finansowych i do kredytów, rozwijanie sieci przedsiębiorstw w zakresie organizacji i doradztwa, odpowiednie szkolenia zawodowe i przekwalifikowywanie, wspieranie dobrych praktyk itp. |
| --- | --- |

3.1.3.2

Zaleca się praktyczne wdrożenie zaleceń planu działania UE dotyczącego ducha przedsiębiorczości, aby zwiększyć ilość przedsiębiorstw zakładanych przez kobiety dzięki takim środkom, jak lepszy dostęp do środków finansowych i do kredytów, rozwijanie sieci przedsiębiorstw w zakresie organizacji i doradztwa, odpowiednie szkolenia zawodowe i przekwalifikowywanie, wspieranie dobrych praktyk itp.

3.1.4   Równość płci w zakresie ochrony socjalnej i zwalczania ubóstwa

| 3.1.4.1 | Kobiety są szczególnie narażone na wykluczenie społeczne i na ubóstwo. Do sytuacji tej przyczynia się ich słabsza pozycja na rynku pracy i status osoby zależnej w systemach ochrony socjalnej. |
| --- | --- |

3.1.4.1

Kobiety są szczególnie narażone na wykluczenie społeczne i na ubóstwo. Do sytuacji tej przyczynia się ich słabsza pozycja na rynku pracy i status osoby zależnej w systemach ochrony socjalnej.

| 3.1.4.2 | Należy wyrównać warunki dostępu do ochrony socjalnej przez kobiety i mężczyzn. Zmniejszenie wymiaru czasu pracy ze względów rodzinnych, korzystanie z urlopów macierzyńskich i wychowawczych w celu sprawowania opieki nad dziećmi, zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu lub w charakterze pracownika tymczasowego, dyskryminacja w pracy i niższe wynagrodzenia to elementy obniżające przyszłe świadczenia socjalne kobiet, zwłaszcza z tytułu bezrobocia i przejścia na emeryturę. Aby częściowo znieść te nierówności, konieczne jest między innymi zaliczanie czasu poświęcanego na pracę wykonywaną nieodpłatnie, a także okresów zmniejszonego wymiaru czasu pracy i przerw w pracy z przyczyn rodzinnych jako okresów składkowych w pełnym wymiarze. |
| --- | --- |

3.1.4.2

Należy wyrównać warunki dostępu do ochrony socjalnej przez kobiety i mężczyzn. Zmniejszenie wymiaru czasu pracy ze względów rodzinnych, korzystanie z urlopów macierzyńskich i wychowawczych w celu sprawowania opieki nad dziećmi, zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu lub w charakterze pracownika tymczasowego, dyskryminacja w pracy i niższe wynagrodzenia to elementy obniżające przyszłe świadczenia socjalne kobiet, zwłaszcza z tytułu bezrobocia i przejścia na emeryturę. Aby częściowo znieść te nierówności, konieczne jest między innymi zaliczanie czasu poświęcanego na pracę wykonywaną nieodpłatnie, a także okresów zmniejszonego wymiaru czasu pracy i przerw w pracy z przyczyn rodzinnych jako okresów składkowych w pełnym wymiarze.

| 3.1.4.3 | Publiczny system ochrony socjalnej powinien gwarantować minimalny godziwy dochód, który zmniejszy zagrożenie ubóstwem, przy czym szczególną uwagę należy zwracać na kobiety w podeszłym wieku, wdowy otrzymujące rentę po małżonku i samotne matki. |
| --- | --- |

3.1.4.3

Publiczny system ochrony socjalnej powinien gwarantować minimalny godziwy dochód, który zmniejszy zagrożenie ubóstwem, przy czym szczególną uwagę należy zwracać na kobiety w podeszłym wieku, wdowy otrzymujące rentę po małżonku i samotne matki.

| 3.1.4.4 | Szczególnej uwagi wymagają także prywatne systemy emerytalne wprowadzone w niektórych państwach, gdyż warunki przyszłych emerytur są w nich ustalane w zależności od indywidualnych dochodów i od średniego trwania życia, co godzi szczególnie w kobiety. |
| --- | --- |

3.1.4.4

Szczególnej uwagi wymagają także prywatne systemy emerytalne wprowadzone w niektórych państwach, gdyż warunki przyszłych emerytur są w nich ustalane w zależności od indywidualnych dochodów i od średniego trwania życia, co godzi szczególnie w kobiety.

| 3.1.4.5 | Rok 2010 jest obchodzony jako Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym, co zbiega się z zakończeniem strategii lizbońskiej oraz wdrożeniem otwartej metody koordynacji. Nowa strategia UE 2020 powinna ustanawiać konkretne cele i skuteczniejsze środki, zarówno długo- jak i krótkoterminowe, w zakresie walki z ubóstwem, w szczególności wśród kobiet. |
| --- | --- |

3.1.4.5

Rok 2010 jest obchodzony jako Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym, co zbiega się z zakończeniem strategii lizbońskiej oraz wdrożeniem otwartej metody koordynacji. Nowa strategia UE 2020 powinna ustanawiać konkretne cele i skuteczniejsze środki, zarówno długo- jak i krótkoterminowe, w zakresie walki z ubóstwem, w szczególności wśród kobiet.

3.1.5   Wymiar płci w dziedzinie ochrony zdrowia

| 3.1.5.1 | Zdaniem EKES-u konieczna jest nowa strategia na rzecz zdrowia uwzględniająca różne potrzeby mężczyzn i kobiet w dziedzinie ochrony zdrowia; Komitet podkreśla przy tym, że nie przewidziano jeszcze konkretnych działań w tym kierunku. W związku z tym konieczne jest przyśpieszenie badań nad zdrowiem kobiet i chorób, które je dotykają. |
| --- | --- |

3.1.5.1

Zdaniem EKES-u konieczna jest nowa strategia na rzecz zdrowia uwzględniająca różne potrzeby mężczyzn i kobiet w dziedzinie ochrony zdrowia; Komitet podkreśla przy tym, że nie przewidziano jeszcze konkretnych działań w tym kierunku. W związku z tym konieczne jest przyśpieszenie badań nad zdrowiem kobiet i chorób, które je dotykają.

| 3.1.5.2 | Starzenie się ludności oraz udział kobiet w rynku pracy spowodują w przyszłości wzrost popytu na usługi w zakresie opieki długoterminowej. Państwa członkowskie muszą zagwarantować publiczne usługi zdrowotne i socjalne wysokiej jakości, ponieważ ich brak ma negatywne skutki zwłaszcza dla kobiet, jako że to właśnie one w większości wykonują prace związane z opieką. |
| --- | --- |

3.1.5.2

Starzenie się ludności oraz udział kobiet w rynku pracy spowodują w przyszłości wzrost popytu na usługi w zakresie opieki długoterminowej. Państwa członkowskie muszą zagwarantować publiczne usługi zdrowotne i socjalne wysokiej jakości, ponieważ ich brak ma negatywne skutki zwłaszcza dla kobiet, jako że to właśnie one w większości wykonują prace związane z opieką.

3.1.6   Zwalczanie dyskryminacji wieloaspektowej, przede wszystkim skierowanej przeciw imigrantkom lub kobietom należącym do mniejszości etnicznych

| 3.1.6.1 | EKES ponownie podkreśla potrzebę włączenia wymiaru płci do dziedziny polityki migracyjnej i azylowej. Imigrantkom i kobietom należącym do mniejszości etnicznych powinno się poświęcić większą uwagę, ponieważ nierówności dotykają ich w większym stopniu i znajdują się one w gorszym położeniu, szczególnie w dobie kryzysu gospodarczego (4). |
| --- | --- |

3.1.6.1

EKES ponownie podkreśla potrzebę włączenia wymiaru płci do dziedziny polityki migracyjnej i azylowej. Imigrantkom i kobietom należącym do mniejszości etnicznych powinno się poświęcić większą uwagę, ponieważ nierówności dotykają ich w większym stopniu i znajdują się one w gorszym położeniu, szczególnie w dobie kryzysu gospodarczego (4).

| 3.1.6.2 | Feminizacja migracji ma bezpośredni związek z popytem na siłę roboczą w sektorze prac domowych i opieki, ze względu na duże braki w infrastrukturze socjalnej. Duża liczba imigrantek pracuje w tych sektorach, charakteryzujących się pracą nieformalną i niepewnością zatrudnienia. Tę dziedzinę zatrudnienia należy bardziej „sprofesjonalizować” i uregulować; należy też wspierać zdobywanie kwalifikacji zawodowych, aby lepiej włączyć imigrantki w rynek pracy. |
| --- | --- |

3.1.6.2

Feminizacja migracji ma bezpośredni związek z popytem na siłę roboczą w sektorze prac domowych i opieki, ze względu na duże braki w infrastrukturze socjalnej. Duża liczba imigrantek pracuje w tych sektorach, charakteryzujących się pracą nieformalną i niepewnością zatrudnienia. Tę dziedzinę zatrudnienia należy bardziej „sprofesjonalizować” i uregulować; należy też wspierać zdobywanie kwalifikacji zawodowych, aby lepiej włączyć imigrantki w rynek pracy.

3.2   Pogodzenie życia zawodowego z życiem prywatnym i rodzinnym

| 3.2.1 | W dziedzinie zatrudnienia kobiet osiągnięto cele strategii lizbońskiej, mimo że nie osiągnięto celów z Barcelony, jeżeli chodzi o struktury opieki nad dziećmi (objętych jest nimi 33 % dzieci poniżej 3 roku życia oraz 90 % dzieci w wieku 3-6 lat). Konieczne jest, by istniała infrastruktura usług opieki, z dostępnymi miejscami i elastyczną ofertą usług gwarantującą zindywidualizowane podejście wysokiej jakości: infrastruktura działająca poza godzinami pracy, w okresach urlopowych, stołówki, wyspecjalizowane ośrodki opieki w zależności od stopnia zapotrzebowania itd. Inwestycje w usługi socjalne nie tylko mają pozytywne skutki dla gospodarki, a zwłaszcza dla zatrudnienia, lecz także mają wysoką użyteczność społeczną. |
| --- | --- |

3.2.1

W dziedzinie zatrudnienia kobiet osiągnięto cele strategii lizbońskiej, mimo że nie osiągnięto celów z Barcelony, jeżeli chodzi o struktury opieki nad dziećmi (objętych jest nimi 33 % dzieci poniżej 3 roku życia oraz 90 % dzieci w wieku 3-6 lat). Konieczne jest, by istniała infrastruktura usług opieki, z dostępnymi miejscami i elastyczną ofertą usług gwarantującą zindywidualizowane podejście wysokiej jakości: infrastruktura działająca poza godzinami pracy, w okresach urlopowych, stołówki, wyspecjalizowane ośrodki opieki w zależności od stopnia zapotrzebowania itd. Inwestycje w usługi socjalne nie tylko mają pozytywne skutki dla gospodarki, a zwłaszcza dla zatrudnienia, lecz także mają wysoką użyteczność społeczną.

| 3.2.2 | Opieka nad dziećmi i osobami wymagającymi opieki wymaga elastycznego czasu pracy, należy więc dokonać reorganizacji godzin pracy dostosowując je do potrzeb rodzinnych i zawodowych oraz umożliwić korzystanie z takiej elastyczności zarówno mężczyznom, jak i kobietom. |
| --- | --- |

3.2.2

Opieka nad dziećmi i osobami wymagającymi opieki wymaga elastycznego czasu pracy, należy więc dokonać reorganizacji godzin pracy dostosowując je do potrzeb rodzinnych i zawodowych oraz umożliwić korzystanie z takiej elastyczności zarówno mężczyznom, jak i kobietom.

| 3.2.3 | Znaczna liczba kobiet korzysta z zatrudnienia w niepełnym wymiarze jako sposobu godzenia życia zawodowego z prywatnym, co częściowo wynika z niewystarczającej infrastruktury opieki. Feminizacja zatrudnienia w niepełnym wymiarze wynika jednak nie tylko ze względów rodzinnych; w wielu przypadkach jest to jedyny sposób, w jaki kobiety mogą uzyskać dostęp do rynku pracy (5). |
| --- | --- |

3.2.3

Znaczna liczba kobiet korzysta z zatrudnienia w niepełnym wymiarze jako sposobu godzenia życia zawodowego z prywatnym, co częściowo wynika z niewystarczającej infrastruktury opieki. Feminizacja zatrudnienia w niepełnym wymiarze wynika jednak nie tylko ze względów rodzinnych; w wielu przypadkach jest to jedyny sposób, w jaki kobiety mogą uzyskać dostęp do rynku pracy (5).

| 3.2.4 | W dziedzinie urlopów konieczne jest zrównanie indywidualnych praw kobiet i mężczyzn, niezależnie od rodzaju ich umowy (samozatrudnienie, umowa na czas określony lub nieokreślony itd.). W związku z tym EKES pozytywnie ocenia umowę zawartą między ETUC, Businesseurope, CEEP i UEAPME w celu rozszerzenia urlopu rodzicielskiego (6), jednakże uważa za konieczne dalsze działania w kierunku całkowitego równouprawnienia. EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji na rzecz poprawy ochrony pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły i pracownic karmiących piersią i zgadza się, że należy zagwarantować urlop wynoszący co najmniej 18 tygodni (7). |
| --- | --- |

3.2.4

W dziedzinie urlopów konieczne jest zrównanie indywidualnych praw kobiet i mężczyzn, niezależnie od rodzaju ich umowy (samozatrudnienie, umowa na czas określony lub nieokreślony itd.). W związku z tym EKES pozytywnie ocenia umowę zawartą między ETUC, Businesseurope, CEEP i UEAPME w celu rozszerzenia urlopu rodzicielskiego (6), jednakże uważa za konieczne dalsze działania w kierunku całkowitego równouprawnienia. EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji na rzecz poprawy ochrony pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły i pracownic karmiących piersią i zgadza się, że należy zagwarantować urlop wynoszący co najmniej 18 tygodni (7).

| 3.2.5 | Należy podjąć wyraźne zobowiązanie na rzecz współodpowiedzialności wszystkich podmiotów społecznych za sprawiedliwy podział prac domowych i zadań opiekuńczych, w większości wykonywanych przez kobiety, a także wykorzystać całkowity kapitał ludzki. Konieczna jest kampania na rzecz podziału prac domowych i zadań opiekuńczych, który jest przyczyną nierówności, oraz nadanie wartości tego rodzaju pracom. |
| --- | --- |

3.2.5

Należy podjąć wyraźne zobowiązanie na rzecz współodpowiedzialności wszystkich podmiotów społecznych za sprawiedliwy podział prac domowych i zadań opiekuńczych, w większości wykonywanych przez kobiety, a także wykorzystać całkowity kapitał ludzki. Konieczna jest kampania na rzecz podziału prac domowych i zadań opiekuńczych, który jest przyczyną nierówności, oraz nadanie wartości tego rodzaju pracom.

3.3   Propagowanie równego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji

| 3.3.1 | Konieczne jest silniejsze zaangażowanie w realizację równego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji (8) w dziedzinie gospodarki, polityki, nauki i technologii. Sytuacja kobiet prawie się nie zmieniła w ciągu ostatnich lat. W związku z tym konieczne jest ustalenie jasnych celów i terminów ich realizacji, a także konkretnych strategii i skutecznych środków (działania pozytywne, plany na rzecz równości, specjalne kształcenie, kwoty uczestnictwa, kampanie podnoszące świadomość itp.). |
| --- | --- |

3.3.1

Konieczne jest silniejsze zaangażowanie w realizację równego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji (8) w dziedzinie gospodarki, polityki, nauki i technologii. Sytuacja kobiet prawie się nie zmieniła w ciągu ostatnich lat. W związku z tym konieczne jest ustalenie jasnych celów i terminów ich realizacji, a także konkretnych strategii i skutecznych środków (działania pozytywne, plany na rzecz równości, specjalne kształcenie, kwoty uczestnictwa, kampanie podnoszące świadomość itp.).

| 3.3.2 | Równe uczestnictwo kobiet i mężczyzn w polityce powinno być głównym fundamentem integracji europejskiej. W wyborach z czerwca 2009 r. kobiety otrzymały 35 % miejsc w Parlamencie Europejskim, zaś w Komisji zasiada 10 kobiet, wobec 17 mężczyzn. W parlamentach krajowych kobiety stanowią 24 %, zaś 25 % tek ministerialnych rządów krajowych obsadzonych jest przez kobiety (9). W EKES-ie obecnie 23,6 % członków to kobiety, zaś 76,4 % to mężczyźni, zaś odsetek kobiet na stanowiskach kierowniczych (dyrektorzy, wicedyrektorzy, zastępcy sekretarzy generalnych) wynosi 16,7 % w porównaniu z 83,3 % mężczyzn. Równa reprezentacja kobiet i mężczyzn powinna być kluczowym priorytetem, by osiągnąć równość na wszystkich szczeblach. |
| --- | --- |

3.3.2

Równe uczestnictwo kobiet i mężczyzn w polityce powinno być głównym fundamentem integracji europejskiej. W wyborach z czerwca 2009 r. kobiety otrzymały 35 % miejsc w Parlamencie Europejskim, zaś w Komisji zasiada 10 kobiet, wobec 17 mężczyzn. W parlamentach krajowych kobiety stanowią 24 %, zaś 25 % tek ministerialnych rządów krajowych obsadzonych jest przez kobiety (9). W EKES-ie obecnie 23,6 % członków to kobiety, zaś 76,4 % to mężczyźni, zaś odsetek kobiet na stanowiskach kierowniczych (dyrektorzy, wicedyrektorzy, zastępcy sekretarzy generalnych) wynosi 16,7 % w porównaniu z 83,3 % mężczyzn. Równa reprezentacja kobiet i mężczyzn powinna być kluczowym priorytetem, by osiągnąć równość na wszystkich szczeblach.

| 3.3.3 | Postępy w dziedzinie badań w sektorze publicznym były bardzo skromne (39 % to kobiety), zaś w dziedzinie gospodarki i finansów widać niewielkie zmiany (wśród dyrektorów banków centralnych nie ma kobiet, zaś w ich zarządach stanowią one 17 % członków; natomiast w zarządach dużych przedsiębiorstw kobiety obsadzają zaledwie 3 % miejsc). |
| --- | --- |

3.3.3

Postępy w dziedzinie badań w sektorze publicznym były bardzo skromne (39 % to kobiety), zaś w dziedzinie gospodarki i finansów widać niewielkie zmiany (wśród dyrektorów banków centralnych nie ma kobiet, zaś w ich zarządach stanowią one 17 % członków; natomiast w zarządach dużych przedsiębiorstw kobiety obsadzają zaledwie 3 % miejsc).

3.4   Wykorzenienie przemocy związanej z płcią i handlu ludźmi

| 3.4.1 | Przemoc wobec kobiet i dziewcząt nadal jest bardzo poważnym problemem. Jest to zjawisko globalne i systemowe, które przybiera wiele form i przejawów. Podobnie jak Komisja, EKES jest zaniepokojony liczbą kobiet, które są ofiarami przemocy, skalą handlu kobietami i prostytucji, zwłaszcza wśród imigrantek, a także uporczywym występowaniem czynów przestępczych popełnianych pod przykrywką tradycji i religii (10). |
| --- | --- |

3.4.1

Przemoc wobec kobiet i dziewcząt nadal jest bardzo poważnym problemem. Jest to zjawisko globalne i systemowe, które przybiera wiele form i przejawów. Podobnie jak Komisja, EKES jest zaniepokojony liczbą kobiet, które są ofiarami przemocy, skalą handlu kobietami i prostytucji, zwłaszcza wśród imigrantek, a także uporczywym występowaniem czynów przestępczych popełnianych pod przykrywką tradycji i religii (10).

| 3.4.2 | Należy zastosować odpowiednie środki społeczne, ekonomiczne i prawne, aby ograniczyć i wyeliminować sytuacje, które sprzyjają przemocy wobec kobiet, takie jak: brak zasobów materialnych, zależność finansowa, niski poziom wykształcenia, utrzymywanie się stereotypów związanych z płcią, trudności z dostępem do rynku pracy itp. |
| --- | --- |

3.4.2

Należy zastosować odpowiednie środki społeczne, ekonomiczne i prawne, aby ograniczyć i wyeliminować sytuacje, które sprzyjają przemocy wobec kobiet, takie jak: brak zasobów materialnych, zależność finansowa, niski poziom wykształcenia, utrzymywanie się stereotypów związanych z płcią, trudności z dostępem do rynku pracy itp.

| 3.4.3 | Szczególną uwagę należy poświęcić imigrantkom, które znajdują się w trudnej sytuacji ze względu na swoją izolację w środowisku społecznym lub swój nieuregulowany status. Nieznajomość języka, różnice społeczno-kulturowe oraz brak wiedzy na temat istniejących struktur pomocy niekiedy nie pozwalają im zwrócić się o pomoc, gdy są ofiarami przemocy domowej. Sytuacja ta pogarsza się w przypadku imigrantek nieposiadających dokumentów tożsamości, należy więc zastosować specjalne środki, które wyeliminują przeszkody i zagwarantują im prawa. |
| --- | --- |

3.4.3

Szczególną uwagę należy poświęcić imigrantkom, które znajdują się w trudnej sytuacji ze względu na swoją izolację w środowisku społecznym lub swój nieuregulowany status. Nieznajomość języka, różnice społeczno-kulturowe oraz brak wiedzy na temat istniejących struktur pomocy niekiedy nie pozwalają im zwrócić się o pomoc, gdy są ofiarami przemocy domowej. Sytuacja ta pogarsza się w przypadku imigrantek nieposiadających dokumentów tożsamości, należy więc zastosować specjalne środki, które wyeliminują przeszkody i zagwarantują im prawa.

| 3.4.4 | Konieczne są specjalne programy (poza kontynuacją już istniejących programów takich jak Daphne) i większe środki finansowe, aby zapobiegać przemocy wobec kobiet i ją zwalczać. Należy opracować krajowe plany działania w ramach strategii koordynowanej na poziomie europejskim, obejmujące konkretne środki i terminy gwarantujące ich skuteczną realizację. Pierwszoplanowym celem państw członkowskich musi być egzekwowanie obecnych ram prawnych służących zapobieganiu przemocy domowej oraz ochronie ofiar i osób zagrożonych, w tym dzieci. Konieczne są ponadto wskaźniki dające szczegółowy obraz wszystkich aspektów przemocy związanej z płcią, w tym molestowania seksualnego i handlu ludźmi. Ujednolicone statystyki na poziomie UE są niezbędne do monitorowania sytuacji oraz przeprowadzania ocen w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

3.4.4

Konieczne są specjalne programy (poza kontynuacją już istniejących programów takich jak Daphne) i większe środki finansowe, aby zapobiegać przemocy wobec kobiet i ją zwalczać. Należy opracować krajowe plany działania w ramach strategii koordynowanej na poziomie europejskim, obejmujące konkretne środki i terminy gwarantujące ich skuteczną realizację. Pierwszoplanowym celem państw członkowskich musi być egzekwowanie obecnych ram prawnych służących zapobieganiu przemocy domowej oraz ochronie ofiar i osób zagrożonych, w tym dzieci. Konieczne są ponadto wskaźniki dające szczegółowy obraz wszystkich aspektów przemocy związanej z płcią, w tym molestowania seksualnego i handlu ludźmi. Ujednolicone statystyki na poziomie UE są niezbędne do monitorowania sytuacji oraz przeprowadzania ocen w tej dziedzinie.

| 3.4.5 | Zważywszy na niepokojącą liczbę aktów przemocy wśród młodych osób, w tym przemocy uwarunkowanej płcią, trafna jest decyzja Komisji, by włączyć walkę z przemocą związaną z płcią do projektów programu „Młodzież w działaniu”; jednocześnie konieczne jest włączenie krzewienia braku przemocy i poszanowania praw wszystkich ludzi do wszystkich programów edukacyjnych i szkoleniowych dla dzieci i młodzieży. |
| --- | --- |

3.4.5

Zważywszy na niepokojącą liczbę aktów przemocy wśród młodych osób, w tym przemocy uwarunkowanej płcią, trafna jest decyzja Komisji, by włączyć walkę z przemocą związaną z płcią do projektów programu „Młodzież w działaniu”; jednocześnie konieczne jest włączenie krzewienia braku przemocy i poszanowania praw wszystkich ludzi do wszystkich programów edukacyjnych i szkoleniowych dla dzieci i młodzieży.

3.5   Zwalczanie stereotypów związanych z płcią w społeczeństwie

| 3.5.1 | Stereotypy związane z płcią to postawy kulturowe i społeczne, które zakładają istnienie ról i funkcji „męskich” i „kobiecych”, co wpływa na sposób kształcenia i możliwości zatrudnienia, a także prowadzi do segregacji na rynku pracy. Stereotypy hamują równość i pełne uczestnictwo kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji. |
| --- | --- |

3.5.1

Stereotypy związane z płcią to postawy kulturowe i społeczne, które zakładają istnienie ról i funkcji „męskich” i „kobiecych”, co wpływa na sposób kształcenia i możliwości zatrudnienia, a także prowadzi do segregacji na rynku pracy. Stereotypy hamują równość i pełne uczestnictwo kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji.

| 3.5.2 | Pomimo uzyskanego wysokiego poziomu wykształcenia kobiety nadal głownie pracują w tych sektorach gospodarki (jak ochrona zdrowia i praca społeczna, edukacja, handel, administracja publiczna, usługi dla przedsiębiorstw, hotele i restauracje itp.) i w tych zawodach, które tradycyjnie uznaje się za „kobiece” (sprzedawczynie, pomoce domowe, opiekunki, personel administracyjny itp.), w niższych kategoriach zawodowych, z mniejszymi możliwościami dostępu do lepszych stanowisk. Segregacja pozostaje bez zmian w ostatnich latach, gdyż wzrost zatrudnienia kobiet nastąpił w sektorach już zdominowanych przez kobiety. |
| --- | --- |

3.5.2

Pomimo uzyskanego wysokiego poziomu wykształcenia kobiety nadal głownie pracują w tych sektorach gospodarki (jak ochrona zdrowia i praca społeczna, edukacja, handel, administracja publiczna, usługi dla przedsiębiorstw, hotele i restauracje itp.) i w tych zawodach, które tradycyjnie uznaje się za „kobiece” (sprzedawczynie, pomoce domowe, opiekunki, personel administracyjny itp.), w niższych kategoriach zawodowych, z mniejszymi możliwościami dostępu do lepszych stanowisk. Segregacja pozostaje bez zmian w ostatnich latach, gdyż wzrost zatrudnienia kobiet nastąpił w sektorach już zdominowanych przez kobiety.

| 3.5.3 | Aby walczyć ze stereotypami związanymi z płcią należy:






  — | Kształcić dzieci i młodzież wykorzystując modele oparte na równości płci, szczególnie kontrolując materiały edukacyjne i nauczycieli, którzy powielają wspomniane stereotypy. EKES odnosi się przychylnie do włączenia kwestii równości płci jako specjalnego priorytetu do wspólnotowych programów edukacji i szkolenia. |
| --- | --- | --- |

3.5.3

Aby walczyć ze stereotypami związanymi z płcią należy:

—

Kształcić dzieci i młodzież wykorzystując modele oparte na równości płci, szczególnie kontrolując materiały edukacyjne i nauczycieli, którzy powielają wspomniane stereotypy. EKES odnosi się przychylnie do włączenia kwestii równości płci jako specjalnego priorytetu do wspólnotowych programów edukacji i szkolenia.

| — | Wspierać podejmowanie przez kobiety studiów na kierunkach naukowych i technologicznych, gdzie są one niewystarczająco reprezentowane, a tym samym zapewnić im dostęp do najlepszych miejsc pracy i wyrównywać tym samym udział kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach wiedzy. |
| --- | --- |

—

Wspierać podejmowanie przez kobiety studiów na kierunkach naukowych i technologicznych, gdzie są one niewystarczająco reprezentowane, a tym samym zapewnić im dostęp do najlepszych miejsc pracy i wyrównywać tym samym udział kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach wiedzy.

| — | Propagować ducha przedsiębiorczości, innowacji i kreatywności wśród wszystkich kobiet: samozatrudnionych, pracownic i bezrobotnych, gdyż jest to istotne narzędzie podkreślające wartość, jaką kobiety wnoszą do społeczeństwa. |
| --- | --- |

—

Propagować ducha przedsiębiorczości, innowacji i kreatywności wśród wszystkich kobiet: samozatrudnionych, pracownic i bezrobotnych, gdyż jest to istotne narzędzie podkreślające wartość, jaką kobiety wnoszą do społeczeństwa.

| — | Zagwarantować uczestnictwo kobiet w rynku pracy na równych warunkach, w szczególności matek z nieletnimi dziećmi. |
| --- | --- |

—

Zagwarantować uczestnictwo kobiet w rynku pracy na równych warunkach, w szczególności matek z nieletnimi dziećmi.

| — | Podkreślić wartość zawodów „kobiecych”, szczególnie w dziedzinie opieki, wspierając kształcenie ustawiczne. |
| --- | --- |

—

Podkreślić wartość zawodów „kobiecych”, szczególnie w dziedzinie opieki, wspierając kształcenie ustawiczne.

| — | Zlikwidować stereotypy związane z płcią w mediach i branży reklamowej, poświęcając szczególną uwagę przemocy i poniżającym wizerunkom kobiet. |
| --- | --- |

—

Zlikwidować stereotypy związane z płcią w mediach i branży reklamowej, poświęcając szczególną uwagę przemocy i poniżającym wizerunkom kobiet.

| — | Zwiększyć obecność kobiet na stanowiskach decyzyjnych w mediach, aby promować niedyskryminacyjne traktowanie oraz realistyczny obraz kobiet i mężczyzn w społeczeństwie. |
| --- | --- |

—

Zwiększyć obecność kobiet na stanowiskach decyzyjnych w mediach, aby promować niedyskryminacyjne traktowanie oraz realistyczny obraz kobiet i mężczyzn w społeczeństwie.

3.6   Propagowanie równości płci poza granicami UE

| 3.6.1 | Komisja powinna nadal propagować prawa kobiet w kontekście międzynarodowym w ramach swej polityki zewnętrznej i polityki na rzecz rozwoju. Należy włączyć wymiar płci do wszystkich aspektów współpracy i zastosować specjalne środki dla kobiet poprzez propagowanie ich udziału w procesach decyzyjnych oraz ich zdolności do podejmowania inicjatywy, obok takiego wspierania potencjału krajów rozwijających się, aby same podjęły się propagowania równości. |
| --- | --- |

3.6.1

Komisja powinna nadal propagować prawa kobiet w kontekście międzynarodowym w ramach swej polityki zewnętrznej i polityki na rzecz rozwoju. Należy włączyć wymiar płci do wszystkich aspektów współpracy i zastosować specjalne środki dla kobiet poprzez propagowanie ich udziału w procesach decyzyjnych oraz ich zdolności do podejmowania inicjatywy, obok takiego wspierania potencjału krajów rozwijających się, aby same podjęły się propagowania równości.

| 3.6.2 | Konieczne jest włączenie wymiaru płci do europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony (EPBiO), aby umożliwić działanie w sytuacjach kryzysowych. W dziedzinie pomocy humanitarnej (ECHO) Komisja powinna poświęcić szczególną uwagę kobietom posiadającym dzieci lub krewnych wymagających opieki w przypadku klęsk żywiołowych oraz kobietom będącym ofiarami przemocy ze strony mężczyzn w czasach konfliktów. |
| --- | --- |

3.6.2

Konieczne jest włączenie wymiaru płci do europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony (EPBiO), aby umożliwić działanie w sytuacjach kryzysowych. W dziedzinie pomocy humanitarnej (ECHO) Komisja powinna poświęcić szczególną uwagę kobietom posiadającym dzieci lub krewnych wymagających opieki w przypadku klęsk żywiołowych oraz kobietom będącym ofiarami przemocy ze strony mężczyzn w czasach konfliktów.

4.   Część II: Poprawa zarządzania na korzyść równości płci

| 4.1 | Należy włączyć analizę problematyki płci do wszystkich dziedzin działalności Komisji, uwzględniając ją w budżetach, a także przeprowadzić ocenę postępów w dziedzinie równości płci w ramach jej własnej struktury. Do tego potrzebni są pracownicy posiadający odpowiednie kwalifikacje, a także wskaźniki z podziałem na płeć, które pozwolą poznać sytuację kobiet. |
| --- | --- |

4.1

Należy włączyć analizę problematyki płci do wszystkich dziedzin działalności Komisji, uwzględniając ją w budżetach, a także przeprowadzić ocenę postępów w dziedzinie równości płci w ramach jej własnej struktury. Do tego potrzebni są pracownicy posiadający odpowiednie kwalifikacje, a także wskaźniki z podziałem na płeć, które pozwolą poznać sytuację kobiet.

| 4.2 | Komisja powinna prowadzić otwarty i stały dialog z organizacjami kobiet, partnerami społecznymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, aby lepiej zrozumieć problemy braku równości. |
| --- | --- |

4.2

Komisja powinna prowadzić otwarty i stały dialog z organizacjami kobiet, partnerami społecznymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, aby lepiej zrozumieć problemy braku równości.

| 4.3 | EKES wzywa Komisję, by wymagała od wszystkich działów niestosowania seksistowskiego języka we wszelkich dokumentach, oficjalnych tekstach oraz tłumaczeniu ze wszystkich języków, a także na stronach internetowych. |
| --- | --- |

4.3

EKES wzywa Komisję, by wymagała od wszystkich działów niestosowania seksistowskiego języka we wszelkich dokumentach, oficjalnych tekstach oraz tłumaczeniu ze wszystkich języków, a także na stronach internetowych.

5.   Część III. Strategie po 2010 r.

Na wniosek Komisji EKES przedstawia szereg propozycji dotyczących nowego planu działań na rzecz równości, który ma zostać wdrożony od 2010 r.

| 5.1 | Do kwestii równości kobiet i mężczyzn należy zastosować podejście globalne. Strategie wspólnotowe nie tylko powinny m.in. wzmacniać uczestnictwo kobiet we wszystkich dziedzinach, oferować rozwiązania wyzwań demograficznych i poprawiać dobrostan dzieci, lecz środki podejmowane w ich ramach muszą również być specjalnie ukierunkowane na zmniejszanie nierówności w rozdziale obowiązków rodzinnych, domowych i związanych z opieką, szczególnie między kobietami i mężczyznami, a także wszystkimi podmiotami społecznymi. |
| --- | --- |

5.1

Do kwestii równości kobiet i mężczyzn należy zastosować podejście globalne. Strategie wspólnotowe nie tylko powinny m.in. wzmacniać uczestnictwo kobiet we wszystkich dziedzinach, oferować rozwiązania wyzwań demograficznych i poprawiać dobrostan dzieci, lecz środki podejmowane w ich ramach muszą również być specjalnie ukierunkowane na zmniejszanie nierówności w rozdziale obowiązków rodzinnych, domowych i związanych z opieką, szczególnie między kobietami i mężczyznami, a także wszystkimi podmiotami społecznymi.

| 5.2 | Komisja powinna włączyć równość płci, jako kwestię o charakterze priorytetowym, do wszystkich dziedzin swojej działalności, wszystkich dyrekcji, komisji, działów, środków i obszarów polityki. Równość płci nie jest kwestią, która dotyczy wyłącznie Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych. |
| --- | --- |

5.2

Komisja powinna włączyć równość płci, jako kwestię o charakterze priorytetowym, do wszystkich dziedzin swojej działalności, wszystkich dyrekcji, komisji, działów, środków i obszarów polityki. Równość płci nie jest kwestią, która dotyczy wyłącznie Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych.

| 5.3 | Potrzebni są specjaliści ds. zagadnień związanych z płcią, którzy mogą prowadzić szkolenia i dostarczać odpowiednich materiałów zwiększających świadomość, wiedzę oraz umiejętności pracowników europejskich w dziedzinie równości. Eurostat powinien nadal podawać statystyki z podziałem na płeć, ulepszając już istniejącą metodologię i włączając nowe wskaźniki, które pozwolą nam lepiej poznać sytuację kobiet, oferując tym samym pełny obraz sytuacji w UE. |
| --- | --- |

5.3

Potrzebni są specjaliści ds. zagadnień związanych z płcią, którzy mogą prowadzić szkolenia i dostarczać odpowiednich materiałów zwiększających świadomość, wiedzę oraz umiejętności pracowników europejskich w dziedzinie równości. Eurostat powinien nadal podawać statystyki z podziałem na płeć, ulepszając już istniejącą metodologię i włączając nowe wskaźniki, które pozwolą nam lepiej poznać sytuację kobiet, oferując tym samym pełny obraz sytuacji w UE.

| 5.4 | Należy włączyć wymiar płci do budżetów UE i wszystkich państw członkowskich. Ponadto konieczne są badania służące do oceny wpływu działań publicznych na kobiety i mężczyzn. |
| --- | --- |

5.4

Należy włączyć wymiar płci do budżetów UE i wszystkich państw członkowskich. Ponadto konieczne są badania służące do oceny wpływu działań publicznych na kobiety i mężczyzn.

| 5.5 | Fundusze strukturalne oferują niezrównane ramy umożliwiające państwom członkowskim włączanie równości płci do swoich programów operacyjnych oraz do poszczególnych etapów wdrażania funduszy, wraz z dodatkową oceną wpływu na równość płci we wszystkich dziedzinach priorytetowych lub obszarach działania tych programów. Konieczna jest większa koordynacja i współpraca między funduszami strukturalnymi oraz instytucjami odpowiedzialnymi za równość w każdym kraju, aby osiągnąć lepsze wyniki. |
| --- | --- |

5.5

Fundusze strukturalne oferują niezrównane ramy umożliwiające państwom członkowskim włączanie równości płci do swoich programów operacyjnych oraz do poszczególnych etapów wdrażania funduszy, wraz z dodatkową oceną wpływu na równość płci we wszystkich dziedzinach priorytetowych lub obszarach działania tych programów. Konieczna jest większa koordynacja i współpraca między funduszami strukturalnymi oraz instytucjami odpowiedzialnymi za równość w każdym kraju, aby osiągnąć lepsze wyniki.

| 5.6 | Komisja musi czuwać nad skutecznym przestrzeganiem przepisów, przedstawiając przykłady sprawdzonych rozwiązań i sankcjonując kraje, które nie przestrzegają zasady równości kobiet i mężczyzn. Należy nadzorować i oceniać równość płci we wszystkich obszarach polityki i dyrekcjach Komisji. Do tego celu potrzebna jest metoda oceny pozwalająca monitorować i oceniać stopień realizacji ustalonych celów, osiągnięcia i regres; należałoby także utworzyć dział oceny, który systematycznie nadzorowałby i oceniał działanie różnych krajów za pomocą wskaźników już ujętych w planie działania na rzecz równości. |
| --- | --- |

5.6

Komisja musi czuwać nad skutecznym przestrzeganiem przepisów, przedstawiając przykłady sprawdzonych rozwiązań i sankcjonując kraje, które nie przestrzegają zasady równości kobiet i mężczyzn. Należy nadzorować i oceniać równość płci we wszystkich obszarach polityki i dyrekcjach Komisji. Do tego celu potrzebna jest metoda oceny pozwalająca monitorować i oceniać stopień realizacji ustalonych celów, osiągnięcia i regres; należałoby także utworzyć dział oceny, który systematycznie nadzorowałby i oceniał działanie różnych krajów za pomocą wskaźników już ujętych w planie działania na rzecz równości.

| 5.7 | W przypadku zmian w przyszłym planie działania zalecamy podział obszaru 1, ponieważ dotyczy on różnych zagadnień (zatrudnienie, zdrowie, imigracja), które wymagają zróżnicowanych środków. Ponadto zaleca się dodanie nowego obszaru „kobiety i środowisko”, ponieważ kobiety odgrywają zasadniczą rolę w rozwoju zrównoważonym ze względu na ich szczególną troskę o jakość i trwałość życia obecnych i przyszłych pokoleń (11). |
| --- | --- |

5.7

W przypadku zmian w przyszłym planie działania zalecamy podział obszaru 1, ponieważ dotyczy on różnych zagadnień (zatrudnienie, zdrowie, imigracja), które wymagają zróżnicowanych środków. Ponadto zaleca się dodanie nowego obszaru „kobiety i środowisko”, ponieważ kobiety odgrywają zasadniczą rolę w rozwoju zrównoważonym ze względu na ich szczególną troskę o jakość i trwałość życia obecnych i przyszłych pokoleń (11).

| 5.8 | EKES podkreśla znaczenie roli partnerów społecznych w propagowaniu równości poprzez dialog społeczny i negocjacje zbiorowe. Dobrym przykładem są ramy działania na rzecz równości kobiet i mężczyzn z 2005 r. |
| --- | --- |

5.8

EKES podkreśla znaczenie roli partnerów społecznych w propagowaniu równości poprzez dialog społeczny i negocjacje zbiorowe. Dobrym przykładem są ramy działania na rzecz równości kobiet i mężczyzn z 2005 r.

| 5.9 | Europejski Instytut Równości powinien odgrywać ważną rolę, jeżeli chodzi o lepsze sprawowanie rządów i przegląd obowiązującego prawodawstwa w dziedzinie zwiększania świadomości i równości. Powinien on sprawować kontrolę i czuwać nad tym, by wszystkie obszary polityki uwzględniały i propagowały równość, a także sprzyjały udziałowi obywateli i bardziej odpowiedzialnej oraz integracyjnej polityce, jeżeli chodzi o kwestie płci. |
| --- | --- |

5.9

Europejski Instytut Równości powinien odgrywać ważną rolę, jeżeli chodzi o lepsze sprawowanie rządów i przegląd obowiązującego prawodawstwa w dziedzinie zwiększania świadomości i równości. Powinien on sprawować kontrolę i czuwać nad tym, by wszystkie obszary polityki uwzględniały i propagowały równość, a także sprzyjały udziałowi obywateli i bardziej odpowiedzialnej oraz integracyjnej polityce, jeżeli chodzi o kwestie płci.

| 5.10 | Problemy gospodarcze i finansowe, których doświadcza Europa, takie jak zmiany demograficzne, nie powinny wpływać na cel równości i spychać go na dalszy plan. |
| --- | --- |

5.10

Problemy gospodarcze i finansowe, których doświadcza Europa, takie jak zmiany demograficzne, nie powinny wpływać na cel równości i spychać go na dalszy plan.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Źródło: Eurostat (EFT), dane dotyczące zatrudnienia pochodzą z lutego 2009 r., a bezrobocia – z września 2009 r.

1

(2)  Wskaźnik bierności zawodowej z powodu sprawowania opieki nad członkami rodziny (dziećmi i osobami wymagającymi opieki) wśród kobiet w wieku 25 do 54 lat wynosi 25,1 %, a wśród mężczyzn tylko 2,4 %. Ponadto w 19,2 % przypadków nieobecność kobiet w pracy wynika z innych obowiązków rodzinnych, podczas gdy wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 2,9 % (źródło: EFT, Eurostat, 2008 r.).

2

(3)  Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 54.

3

(4)  Zob. opinie Dz.U. C 182 z 4.8.2009, s. 19 i Dz.U. C 27 z 3.2.2009, s. 95.

4

(5)  W 2008 r. w UE 31,5 % zatrudnionych kobiet pracowało w niepełnym wymiarze godzin, w porównaniu z 8,3 % mężczyzn. 27,5 % kobiet pracowało w niepełnym wymiarze godzin ze względu na opiekę (nad dziećmi lub osobami wymagającymi opieki), zaś 29,2 % dlatego, że nie znalazły pracy w pełnym wymiarze godzin (w przypadku mężczyzn było to odpowiednio 3,3 % i 22,7 %). Źródło: EFT, Eurostat.

5

(6)  Urlop rodzicielski wydłużono z 3 do 4 miesięcy, z czego jeden miesiąc nie może zostać przeniesiony na ojca; ma on zastosowanie do wszystkich pracowników niezależnie od rodzaju ich umowy.

6

(7)  Dz.U. C 277 z 17.11.2009, s. 102.

7

(8)  Dziesięć lat temu na konferencji poświęconej zagadnieniu kobiet i mężczyzn na stanowiskach kierowniczych, która odbyła się w Paryżu w 1999 r., Unia Europejska podpisała zobowiązanie do działania na rzecz równiejszego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w podejmowaniu decyzji.

8

(9)  Dane z października 2009 r.

9

(10)  Dz.U. C 110 z 9.5.2006, s. 89.

10

(11)  Jak stwierdziła pekińska platforma działania w 1995 r.

11

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/8 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Stopniowe tworzenie miejsc pracy i zwiększanie dostępności dla osób niepełnosprawnych w UE. Strategia lizbońska po 2010 r.” (opinia rozpoznawcza)

2010/C 354/02

Sprawozdawca: Miguel ÁNGEL CABRA DE LUNA

Pismem z 23 lipca 2009 r. Diego López Garrido, sekretarz stanu ds. Unii Europejskiej w ministerstwie spraw zagranicznych i współpracy, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w imieniu przyszłej prezydencji hiszpańskiej zwrócił się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie:

„Stopniowe tworzenie miejsc pracy i zwiększanie dostępności dla osób niepełnosprawnych w UE. Strategia lizbońska po 2010 r.”.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 152 głosami – nikt nie był przeciw, 3 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

Strategia UE 2020

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) apeluje, by do strategii UE 2020, wytycznych dotyczących zatrudnienia oraz do agendy społecznej wprowadzono rozdziały dotyczące niepełnosprawności, dzięki czemu aspekt ten zostanie uwzględniony we wszystkich obszarach polityki wspólnotowej, a ich koordynacja w tym względzie będzie lepsza. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) apeluje, by do strategii UE 2020, wytycznych dotyczących zatrudnienia oraz do agendy społecznej wprowadzono rozdziały dotyczące niepełnosprawności, dzięki czemu aspekt ten zostanie uwzględniony we wszystkich obszarach polityki wspólnotowej, a ich koordynacja w tym względzie będzie lepsza.

| 1.2 | EKES przypomina, że uwzględnienie kryteriów umacniających politykę dotyczącą niepełnosprawności w przyszłej strategii UE 2020 przyniesie korzyści ekonomiczne całemu społeczeństwu, a także przyczyni się do postępów w zakresie włączenia społecznego i niedyskryminacji. |
| --- | --- |

1.2

EKES przypomina, że uwzględnienie kryteriów umacniających politykę dotyczącą niepełnosprawności w przyszłej strategii UE 2020 przyniesie korzyści ekonomiczne całemu społeczeństwu, a także przyczyni się do postępów w zakresie włączenia społecznego i niedyskryminacji.

| 1.3 | EKES uważa, że konieczne jest przyjęcie europejskiego paktu na rzecz niepełnosprawności, który kładłby podwaliny pod nową politykę europejską w tej dziedzinie, zgodnie z przyszłą strategią Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych, w ramach traktatu lizbońskiego oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych wraz z dołączonym do niej protokołem, którą Unia Europejska i państwa członkowskie powinny jak najszybciej ratyfikować. |
| --- | --- |

1.3

EKES uważa, że konieczne jest przyjęcie europejskiego paktu na rzecz niepełnosprawności, który kładłby podwaliny pod nową politykę europejską w tej dziedzinie, zgodnie z przyszłą strategią Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych, w ramach traktatu lizbońskiego oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych wraz z dołączonym do niej protokołem, którą Unia Europejska i państwa członkowskie powinny jak najszybciej ratyfikować.

| 1.4 | EKES apeluje o prowadzenie polityki sprzyjającej innowacji, która opierałaby się na danych statystycznych i zwiększała widoczność osób niepełnosprawnych we wszystkich krajowych i europejskich zestawieniach statystycznych związanych z tym zagadnieniem. |
| --- | --- |

1.4

EKES apeluje o prowadzenie polityki sprzyjającej innowacji, która opierałaby się na danych statystycznych i zwiększała widoczność osób niepełnosprawnych we wszystkich krajowych i europejskich zestawieniach statystycznych związanych z tym zagadnieniem.

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych

| 1.5 | EKES popiera rynek pracy sprzyjający powszechnej integracji społecznej i zwraca uwagę, że polityka zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinna opierać się na podejściu obejmującym wszystkie etapy życia związane z zatrudnieniem (lifestreaming) i koncentrować się zwłaszcza na kształceniu, rekrutacji, utrzymaniu miejsca pracy oraz ponownym zatrudnieniu. Polityka na rzecz młodzieży niepełnosprawnej, podobnie jak polityka na rzecz osób dotkniętych niepełnosprawnością nabytą, powinna mieć pierwszoplanowe znaczenie w przyszłej strategii UE 2020 i w nowej strategii Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

1.5

EKES popiera rynek pracy sprzyjający powszechnej integracji społecznej i zwraca uwagę, że polityka zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinna opierać się na podejściu obejmującym wszystkie etapy życia związane z zatrudnieniem (lifestreaming) i koncentrować się zwłaszcza na kształceniu, rekrutacji, utrzymaniu miejsca pracy oraz ponownym zatrudnieniu. Polityka na rzecz młodzieży niepełnosprawnej, podobnie jak polityka na rzecz osób dotkniętych niepełnosprawnością nabytą, powinna mieć pierwszoplanowe znaczenie w przyszłej strategii UE 2020 i w nowej strategii Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych.

| 1.6 | EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie w terminie jednego roku sprawozdania na temat wdrażania przepisów dotyczących niepełnosprawności i zatrudnienia zawartych w dyrektywie 2000/78. |
| --- | --- |

1.6

EKES zwraca się do Komisji o przedstawienie w terminie jednego roku sprawozdania na temat wdrażania przepisów dotyczących niepełnosprawności i zatrudnienia zawartych w dyrektywie 2000/78.

| 1.7 | EKES przypomina, że zatrudnienie osoby niepełnosprawnej w zwykłym środowisku pracy wymaga opracowania odpowiednich usług socjalnych, a także zachęt i motywacji; uznaje jednocześnie rolę przedsiębiorstw, które zatrudniają w większości osoby niepełnosprawne, a ogólnie rzecz biorąc, przedsiębiorstw gospodarki społecznej i MŚP, które również wymagają wsparcia w postaci odpowiednich usług socjalnych i zachęt, oraz podkreśla znaczenie partnerów społecznych w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

1.7

EKES przypomina, że zatrudnienie osoby niepełnosprawnej w zwykłym środowisku pracy wymaga opracowania odpowiednich usług socjalnych, a także zachęt i motywacji; uznaje jednocześnie rolę przedsiębiorstw, które zatrudniają w większości osoby niepełnosprawne, a ogólnie rzecz biorąc, przedsiębiorstw gospodarki społecznej i MŚP, które również wymagają wsparcia w postaci odpowiednich usług socjalnych i zachęt, oraz podkreśla znaczenie partnerów społecznych w tej dziedzinie.

| 1.8 | EKES apeluje o politykę mającą na celu zwiększenie świadomości w tym zakresie, która pomogłaby obalić wciąż istniejące stereotypy na temat pracowników niepełnosprawnych, i podkreśla rolę mediów w szerzeniu akceptacji dla różnorodności. |
| --- | --- |

1.8

EKES apeluje o politykę mającą na celu zwiększenie świadomości w tym zakresie, która pomogłaby obalić wciąż istniejące stereotypy na temat pracowników niepełnosprawnych, i podkreśla rolę mediów w szerzeniu akceptacji dla różnorodności.

Dostępność

| 1.9 | EKES uznaje, że dostępność przynosi korzyści całemu społeczeństwu, nie tylko osobom niepełnosprawnym, i prowadzi do zwiększenia liczby klientów przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.9

EKES uznaje, że dostępność przynosi korzyści całemu społeczeństwu, nie tylko osobom niepełnosprawnym, i prowadzi do zwiększenia liczby klientów przedsiębiorstw.

| 1.10 | EKES zaleca stopniowe wprowadzanie dostępności poprzez realizację wspólnych celów krótko-, średnio- i długoterminowych (w jasno ustalonym, ostatecznym terminie w odniesieniu do nowych, a także już istniejących produktów, usług i infrastruktur). |
| --- | --- |

1.10

EKES zaleca stopniowe wprowadzanie dostępności poprzez realizację wspólnych celów krótko-, średnio- i długoterminowych (w jasno ustalonym, ostatecznym terminie w odniesieniu do nowych, a także już istniejących produktów, usług i infrastruktur).

| 1.11 | Komitet popiera ustanowienie Europejskiej Stolicy Powszechnej Dostępności. |
| --- | --- |

1.11

Komitet popiera ustanowienie Europejskiej Stolicy Powszechnej Dostępności.

| 1.12 | EKES podkreśla, że pilnie potrzebne jest prawodawstwo dotyczące dostępności elektronicznej (e-Dostępności), potwierdza swe zaangażowanie na rzecz realizacji zasady „projektowanie z myślą o wszystkich” i opracowywania norm dostępności, apeluje o sporządzenie planu intensywnych działań w tym względzie do 2011 r. i popiera opracowanie europejskiej karty niepełnosprawności, która ułatwiłaby wzajemne uznawanie praw i przemieszczanie się osób niepełnosprawnych między państwami. |
| --- | --- |

1.12

EKES podkreśla, że pilnie potrzebne jest prawodawstwo dotyczące dostępności elektronicznej (e-Dostępności), potwierdza swe zaangażowanie na rzecz realizacji zasady „projektowanie z myślą o wszystkich” i opracowywania norm dostępności, apeluje o sporządzenie planu intensywnych działań w tym względzie do 2011 r. i popiera opracowanie europejskiej karty niepełnosprawności, która ułatwiłaby wzajemne uznawanie praw i przemieszczanie się osób niepełnosprawnych między państwami.

Płeć a niepełnosprawność

| 1.13 | Należy uwzględnić kwestię płci przy opracowywaniu, rozwijaniu, monitorowaniu i ocenie polityki dotyczącej niepełnosprawności w celu przeciwdziałania niedostrzeganiu problemów i dyskryminacji kobiet i dzieci niepełnosprawnych pod wieloma względami. |
| --- | --- |

1.13

Należy uwzględnić kwestię płci przy opracowywaniu, rozwijaniu, monitorowaniu i ocenie polityki dotyczącej niepełnosprawności w celu przeciwdziałania niedostrzeganiu problemów i dyskryminacji kobiet i dzieci niepełnosprawnych pod wieloma względami.

Dialog społeczny a niepełnosprawność

| 1.14 | EKES podkreśla rolę partnerów społecznych w zapewnianiu osobom niepełnosprawnym równości traktowania w miejscu pracy oraz sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy. |
| --- | --- |

1.14

EKES podkreśla rolę partnerów społecznych w zapewnianiu osobom niepełnosprawnym równości traktowania w miejscu pracy oraz sprawiedliwych i korzystnych warunków pracy.

| 1.15 | Partnerzy społeczni powinni uwzględnić niepełnosprawność we wszystkich działaniach i negocjacjach międzysektorowych, sektorowych i na poziomie przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie zatrudnienia, dostępności i zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

1.15

Partnerzy społeczni powinni uwzględnić niepełnosprawność we wszystkich działaniach i negocjacjach międzysektorowych, sektorowych i na poziomie przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie zatrudnienia, dostępności i zabezpieczenia społecznego.

Uczestnictwo a dialog społeczny

| 1.16 | EKES potwierdza swe pełne poparcie dla zasady „nic dla osób niepełnosprawnych bez ich udziału” i uważa, że powinna ona zostać zastosowana w strategii UE 2020, a także w finansowanych publicznie programach na rzecz osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

1.16

EKES potwierdza swe pełne poparcie dla zasady „nic dla osób niepełnosprawnych bez ich udziału” i uważa, że powinna ona zostać zastosowana w strategii UE 2020, a także w finansowanych publicznie programach na rzecz osób niepełnosprawnych.

| 1.17 | UE i państwa członkowskie powinny wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego i zagwarantować na ten cel środki finansowe, zapewniając jego niezależność i zdolność do udziału w opracowywaniu polityki oraz świadczeniu usług socjalnych. |
| --- | --- |

1.17

UE i państwa członkowskie powinny wspierać rozwój społeczeństwa obywatelskiego i zagwarantować na ten cel środki finansowe, zapewniając jego niezależność i zdolność do udziału w opracowywaniu polityki oraz świadczeniu usług socjalnych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek prezydencji hiszpańskiej o sporządzenie opinii w sprawie: „Stopniowe tworzenie miejsc pracy i zwiększanie dostępności dla osób niepełnosprawnych w UE. Strategia lizbońska po 2010 r.”. |
| --- | --- |

2.1

EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek prezydencji hiszpańskiej o sporządzenie opinii w sprawie: „Stopniowe tworzenie miejsc pracy i zwiększanie dostępności dla osób niepełnosprawnych w UE. Strategia lizbońska po 2010 r.”.

| 2.2 | Od czasu sporządzenia swej pierwszej opinii z inicjatywy własnej w sprawie integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie, którą przyjęto w lipcu 2002 r. (1), EKES stale rozwija swój dorobek w tej dziedzinie w sposób przekrojowy, popierając w nim równe traktowanie i niedyskryminację osób niepełnosprawnych oraz ich rodzin (2). |
| --- | --- |

2.2

Od czasu sporządzenia swej pierwszej opinii z inicjatywy własnej w sprawie integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie, którą przyjęto w lipcu 2002 r. (1), EKES stale rozwija swój dorobek w tej dziedzinie w sposób przekrojowy, popierając w nim równe traktowanie i niedyskryminację osób niepełnosprawnych oraz ich rodzin (2).

| 2.3 | Osoby niepełnosprawne stanowią ponad 16 % populacji (co najmniej 80 mln osób) (3), a ich odsetek stale rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.3

Osoby niepełnosprawne stanowią ponad 16 % populacji (co najmniej 80 mln osób) (3), a ich odsetek stale rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństwa.

| 2.4 | EKES uznaje postępy zarówno w dziedzinie prawodawstwa (4), jak i realizacji polityki europejskiej (5), które wraz z deklaracją madrycką z 2002 r. (6) przyczyniły się do stworzenia w UE warunków sprzyjających większej integracji osób niepełnosprawnych. Niemniej wciąż jeszcze można wprowadzić wiele ulepszeń, gdyż postępy miały charakter sektorowy, a także były rozproszone i utrudnione z powodu braku jednolitej strategii, co potwierdziła śródokresowa ocena europejskiego planu działań na lata 2003-2010 (7). Konieczne jest również wzmocnienie służb Komisji Europejskiej odpowiedzialnych za politykę europejską na rzecz osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

2.4

EKES uznaje postępy zarówno w dziedzinie prawodawstwa (4), jak i realizacji polityki europejskiej (5), które wraz z deklaracją madrycką z 2002 r. (6) przyczyniły się do stworzenia w UE warunków sprzyjających większej integracji osób niepełnosprawnych. Niemniej wciąż jeszcze można wprowadzić wiele ulepszeń, gdyż postępy miały charakter sektorowy, a także były rozproszone i utrudnione z powodu braku jednolitej strategii, co potwierdziła śródokresowa ocena europejskiego planu działań na lata 2003-2010 (7). Konieczne jest również wzmocnienie służb Komisji Europejskiej odpowiedzialnych za politykę europejską na rzecz osób niepełnosprawnych.

| 2.5 | EKES zwraca uwagę na ostatnie wyniki badania Eurobarometru z 2009 r. (8), które pokazują silny wzrost postrzeganej dyskryminacji osób niepełnosprawnych (8-procentowy w zeszłym roku, czyli 53 % w 2009 r. w porównaniu z 45 % w 2008 r.) i z których wynika, że ponad 33 % osób niepełnosprawnych odczuwało dyskryminację w 2009 r. |
| --- | --- |

2.5

EKES zwraca uwagę na ostatnie wyniki badania Eurobarometru z 2009 r. (8), które pokazują silny wzrost postrzeganej dyskryminacji osób niepełnosprawnych (8-procentowy w zeszłym roku, czyli 53 % w 2009 r. w porównaniu z 45 % w 2008 r.) i z których wynika, że ponad 33 % osób niepełnosprawnych odczuwało dyskryminację w 2009 r.

| 2.6 | EKES uznaje fakt, że postępy w dziedzinie polityki na rzecz osób niepełnosprawnych są w dużej mierze wynikiem działań uświadamiających i nacisków ze strony europejskiego ruchu na rzecz osób niepełnosprawnych i jego organizacji przedstawicielskich skupionych wokół Europejskiego Forum Niepełnosprawności (EDF), a także wsparcia ze strony partnerów społecznych. |
| --- | --- |

2.6

EKES uznaje fakt, że postępy w dziedzinie polityki na rzecz osób niepełnosprawnych są w dużej mierze wynikiem działań uświadamiających i nacisków ze strony europejskiego ruchu na rzecz osób niepełnosprawnych i jego organizacji przedstawicielskich skupionych wokół Europejskiego Forum Niepełnosprawności (EDF), a także wsparcia ze strony partnerów społecznych.

| 2.7 | EKES przypomina trzem prezydencjom w Radzie UE o znaczeniu uwzględnienia omawianej opinii podczas ich przewodnictwa UE. |
| --- | --- |

2.7

EKES przypomina trzem prezydencjom w Radzie UE o znaczeniu uwzględnienia omawianej opinii podczas ich przewodnictwa UE.

3.   Nowa polityka wspólnotowa na rzecz niepełnosprawności w przyszłej strategii UE 2020

3.1   EKES zgadza się z Komisją, że polityka obejmująca strategię UE 2020 „musi wyraźnie przyczynić się do wzrostu spójności społecznej, zwalczania bezrobocia oraz propagowania włączenia społecznego [...]. Wymaga to przekształcenia systemów edukacji i rynków pracy oraz zwiększenia mobilności i dynamizmu w Europie w celu pełnego wyzwolenia naszego potencjału w zakresie innowacji i kreatywności” (9).

3.2   EKES uważa, że w kontekście strategii UE 2020 konieczne jest przyjęcie europejskiego paktu na rzecz osób niepełnosprawnych, podobnie jak uczyniono to w odniesieniu do problematyki równości płci i kwestii dotyczących młodzieży.

3.3   Pakt ten powinien mieć charakter wspólnego, przyjętego przez Radę Ministrów porozumienia między rządami państw członkowskich, Komisją i Europejskim Forum Niepełnosprawności, z udziałem PE, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz – jeżeli to stosowne – partnerów społecznych i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto nad paktem czuwać powinien Europejski Komitet ds. Niepełnosprawności pod kierownictwem przedstawiciela państw członkowskich wraz z sekretariatem wykonawczym Komisji. W pakcie uwzględniono by potrzebę wytyczenia wspólnych celów dla państw członkowskich i wyznaczenia wskaźników realizacji, a także obowiązek sporządzenia sprawozdania na wiosenne posiedzenie Rady Europejskiej (10). W ten sposób zastosowano by w odniesieniu do niepełnosprawności wariant otwartej metody koordynacji.

3.4   Pakt powinien obejmować równy dostęp do kształcenia, równe traktowanie w życiu zawodowym i jednakowy dostęp do zatrudnienia, przepisy dotyczące minimalnego dochodu i zabezpieczenia społecznego, swobodne przemieszczanie się, niezależność życiową, samodzielność, jednakowy dostęp do towarów i usług dla osób niepełnosprawnych, porozumienie w sprawie programu dostępu do nowych technologii, transportu i środowiska miejskiego, opiekę zdrowotną i pomoc w wypadku wszystkich rodzajów uzależnień, a także politykę podatkową wspierającą włączenie osób niepełnosprawnych i pokrywającą dodatkowe koszty związane z wykonywaniem przez nich większości czynności w życiu codziennym (11).

3.5   Pakt musi uwzględniać w sposób przekrojowy potrzeby niepełnosprawnych kobiet, dziewcząt i osób młodych, problematykę starzenia się osób niepełnosprawnych, a także osoby o dużej potrzebie wsparcia samodzielności osobistej, osoby niepełnosprawne na obszarach wiejskich oraz propagowanie badań, rozwoju i innowacji w dziedzinie niepełnosprawności.

3.6   Pakt musi być porozumieniem rozwijanym w ramach traktatu lizbońskiego, karty praw podstawowych i Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych w oparciu o trzy filary:

3.6.1   (i) Historyczna chwila przeglądu polityki wspólnotowej – nadanie osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom pierwszoplanowego znaczenia w polityce wspólnotowej

| 3.6.1.1 | EKES wnosi, by przyjęcie strategii UE 2020 oraz agendy społecznej ulepszyło koordynację obecnej strategii lizbońskiej i odnowionej agendy społecznej (12) oraz zwiększyło ich ograniczony jak dotąd wpływ, w związku z czym konieczne jest zawarcie w nich części poświęconej osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, dotyczącej między innymi zatrudnienia, kształcenia, włączenia i zabezpieczenia społecznego oraz dostępności, a także gwarantującej uwzględnienie niepełnosprawności w trzech obszarach priorytetowych strategii (13). |
| --- | --- |

3.6.1.1

EKES wnosi, by przyjęcie strategii UE 2020 oraz agendy społecznej ulepszyło koordynację obecnej strategii lizbońskiej i odnowionej agendy społecznej (12) oraz zwiększyło ich ograniczony jak dotąd wpływ, w związku z czym konieczne jest zawarcie w nich części poświęconej osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, dotyczącej między innymi zatrudnienia, kształcenia, włączenia i zabezpieczenia społecznego oraz dostępności, a także gwarantującej uwzględnienie niepełnosprawności w trzech obszarach priorytetowych strategii (13).

| 3.6.1.2 | EKES przypomina, że uwzględnienie polityki dotyczącej niepełnosprawności pośród kompetencji UE w strategii UE 2020 przyniesie korzyści ekonomiczne całemu społeczeństwu, a także przyczyni się do postępów w zakresie włączenia społecznego i niedyskryminacji, co potwierdzają ostatnie analizy kosztów i korzyści (14). |
| --- | --- |

3.6.1.2

EKES przypomina, że uwzględnienie polityki dotyczącej niepełnosprawności pośród kompetencji UE w strategii UE 2020 przyniesie korzyści ekonomiczne całemu społeczeństwu, a także przyczyni się do postępów w zakresie włączenia społecznego i niedyskryminacji, co potwierdzają ostatnie analizy kosztów i korzyści (14).

| 3.6.1.3 | Europejski pakt na rzecz osób niepełnosprawnych powinien być zgodny z przyszłą strategią Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych (15), która zastąpi obecny plan działań na rzecz osób niepełnosprawnych na lata 2003–2010. |
| --- | --- |

3.6.1.3

Europejski pakt na rzecz osób niepełnosprawnych powinien być zgodny z przyszłą strategią Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych (15), która zastąpi obecny plan działań na rzecz osób niepełnosprawnych na lata 2003–2010.

| 3.6.1.4 | Europejska strategia zatrudnienia i otwarta metoda koordynacji w dziedzinie włączenia i zabezpieczenia społecznego, rent i emerytur, kształcenia i młodzieży oraz w innych obszarach powinny nadal i w coraz lepszy sposób uwzględniać niepełnosprawność w swych wytycznych i wspólnych celach dla państw członkowskich, tak by znalazło to wyraz w ich planach krajowych, by zwiększyły się ich umiejętności analityczne i by w sprawozdaniach okresowych zawarły one wyniki działań. |
| --- | --- |

3.6.1.4

Europejska strategia zatrudnienia i otwarta metoda koordynacji w dziedzinie włączenia i zabezpieczenia społecznego, rent i emerytur, kształcenia i młodzieży oraz w innych obszarach powinny nadal i w coraz lepszy sposób uwzględniać niepełnosprawność w swych wytycznych i wspólnych celach dla państw członkowskich, tak by znalazło to wyraz w ich planach krajowych, by zwiększyły się ich umiejętności analityczne i by w sprawozdaniach okresowych zawarły one wyniki działań.

| 3.6.1.5 | Polityka europejska powinna wspierać eliminowanie wszelkich ekstremalnych przypadków naruszania praw podstawowych, a zwłaszcza umieszczania osób niepełnosprawnych w dużych zamkniętych instytucjach, oddzielnej edukacji, odbierania im zdolności prawnej czy przypadków przemocy wobec osób niepełnosprawnych, uwzględniając trudne położenie kobiet i dziewcząt niepełnosprawnych, a także osób o dużej potrzebie wsparcia (16). |
| --- | --- |

3.6.1.5

Polityka europejska powinna wspierać eliminowanie wszelkich ekstremalnych przypadków naruszania praw podstawowych, a zwłaszcza umieszczania osób niepełnosprawnych w dużych zamkniętych instytucjach, oddzielnej edukacji, odbierania im zdolności prawnej czy przypadków przemocy wobec osób niepełnosprawnych, uwzględniając trudne położenie kobiet i dziewcząt niepełnosprawnych, a także osób o dużej potrzebie wsparcia (16).

| 3.6.1.6 | Potrzebna jest polityka wspierająca innowacje i oparta na danych statystycznych. Celem paktu powinno być większe uwzględnianie osób niepełnosprawnych we wszystkich stosownych zestawieniach statystycznych (17), w związku z czym należy się posługiwać zharmonizowanymi, aktualnymi i wiarygodnymi źródłami, wskaźnikami i narzędziami statystycznymi, stworzyć między innymi stały moduł dotyczący niepełnosprawności w europejskich badaniach siły roboczej, a także moduł dotyczący udziału osób niepełnosprawnych w życiu społeczeństwa i uwzględnić kwestie niepełnosprawności w odpowiednich modułach ogólnych. |
| --- | --- |

3.6.1.6

Potrzebna jest polityka wspierająca innowacje i oparta na danych statystycznych. Celem paktu powinno być większe uwzględnianie osób niepełnosprawnych we wszystkich stosownych zestawieniach statystycznych (17), w związku z czym należy się posługiwać zharmonizowanymi, aktualnymi i wiarygodnymi źródłami, wskaźnikami i narzędziami statystycznymi, stworzyć między innymi stały moduł dotyczący niepełnosprawności w europejskich badaniach siły roboczej, a także moduł dotyczący udziału osób niepełnosprawnych w życiu społeczeństwa i uwzględnić kwestie niepełnosprawności w odpowiednich modułach ogólnych.

| 3.6.1.7 | EKES wnosi, by w wytycznych UE dotyczących praw człowieka i międzynarodowych praw humanitarnych, które zostaną przyjęte przez Radę UE, zawarto wytyczną w sprawie praw osób niepełnosprawnych opartą na Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

3.6.1.7

EKES wnosi, by w wytycznych UE dotyczących praw człowieka i międzynarodowych praw humanitarnych, które zostaną przyjęte przez Radę UE, zawarto wytyczną w sprawie praw osób niepełnosprawnych opartą na Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

3.6.2   (ii) Stworzenie odpowiednich europejskich ram prawnych w dziedzinie niepełnosprawności

| 3.6.2.1 | EKES stwierdza, że wejście w życie traktatu lizbońskiego stwarza nowe podstawy prawne. Przypomina również wagę art. 10, 11 i 19, a także 21 i 26 karty praw podstawowych, które mają status traktatu. |
| --- | --- |

3.6.2.1

EKES stwierdza, że wejście w życie traktatu lizbońskiego stwarza nowe podstawy prawne. Przypomina również wagę art. 10, 11 i 19, a także 21 i 26 karty praw podstawowych, które mają status traktatu.

| 3.6.2.2 | Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych nakłada nowe zobowiązania na UE, a zatem EKES apeluje o:






  3.6.2.2.1 | ostateczną ratyfikację tej konwencji i jej protokołu przez UE, zgodnie z decyzją Rady (18). Przypomina, że ma ona wartość prawną traktatu międzynarodowego i wzywa państwa członkowskie, by dołożyły starań na rzecz jej szybkiej ratyfikacji; |
| --- | --- | --- |

3.6.2.2

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych nakłada nowe zobowiązania na UE, a zatem EKES apeluje o:

3.6.2.2.1

ostateczną ratyfikację tej konwencji i jej protokołu przez UE, zgodnie z decyzją Rady (18). Przypomina, że ma ona wartość prawną traktatu międzynarodowego i wzywa państwa członkowskie, by dołożyły starań na rzecz jej szybkiej ratyfikacji;

| 3.6.2.2.2 | przeanalizowanie, na podstawie tej konwencji, wszystkich przepisów wspólnotowych wpływających na rynek wewnętrzny, transport, podatki, konkurencję, zdrowie, konsumpcję, media cyfrowe i elektroniczne, zatrudnienie, edukację oraz niedyskryminację; |
| --- | --- |

3.6.2.2.2

przeanalizowanie, na podstawie tej konwencji, wszystkich przepisów wspólnotowych wpływających na rynek wewnętrzny, transport, podatki, konkurencję, zdrowie, konsumpcję, media cyfrowe i elektroniczne, zatrudnienie, edukację oraz niedyskryminację;

| 3.6.2.2.3 | utworzenie w ramach Komisji mechanizmu koordynacji (19), przy udziale odpowiednich komisarzy a także by utworzono niezależny organ, jakiego wymaga Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych (20). |
| --- | --- |

3.6.2.2.3

utworzenie w ramach Komisji mechanizmu koordynacji (19), przy udziale odpowiednich komisarzy a także by utworzono niezależny organ, jakiego wymaga Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych (20).

| 3.6.2.3 | EKES przyjmuje z zadowoleniem obecny wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie niedyskryminacji, który nie ogranicza się tylko do zatrudnienia (21), lecz zwraca uwagę, że nie jest on wystarczająco zgodny z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych. Dyrektywa ta, która jest obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie, musi gwarantować, że koncepcja dyskryminacji będzie również umożliwiać preferencyjne traktowanie osób niepełnosprawnych w określonych okolicznościach, a także w dużym zakresie wpływać na kwestie zabezpieczenia społecznego, zdrowia i edukacji, sygnalizując, że segregacja w dziedzinie kształcenia jest dyskryminacją. Ponadto powinna ona zapewniać ogólne stosowanie zasady dostępności dla osób niepełnosprawnych i umożliwiać przedsięwzięcie we wszystkich obszarach odpowiednich środków, na których realizację przeznaczono by zachęty publiczne; osoby niepełnosprawne powinny mieć również dostęp do wszystkich towarów i usług oferowanych ogółowi społeczeństwa, a na etapie wdrażania należy bardziej sprecyzować zobowiązania UE w tej dziedzinie; w nowych budynkach wypełniano by je bezzwłocznie, a w starych – w ramach realistycznych rozwiązań. |
| --- | --- |

3.6.2.3

EKES przyjmuje z zadowoleniem obecny wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie niedyskryminacji, który nie ogranicza się tylko do zatrudnienia (21), lecz zwraca uwagę, że nie jest on wystarczająco zgodny z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych. Dyrektywa ta, która jest obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie, musi gwarantować, że koncepcja dyskryminacji będzie również umożliwiać preferencyjne traktowanie osób niepełnosprawnych w określonych okolicznościach, a także w dużym zakresie wpływać na kwestie zabezpieczenia społecznego, zdrowia i edukacji, sygnalizując, że segregacja w dziedzinie kształcenia jest dyskryminacją. Ponadto powinna ona zapewniać ogólne stosowanie zasady dostępności dla osób niepełnosprawnych i umożliwiać przedsięwzięcie we wszystkich obszarach odpowiednich środków, na których realizację przeznaczono by zachęty publiczne; osoby niepełnosprawne powinny mieć również dostęp do wszystkich towarów i usług oferowanych ogółowi społeczeństwa, a na etapie wdrażania należy bardziej sprecyzować zobowiązania UE w tej dziedzinie; w nowych budynkach wypełniano by je bezzwłocznie, a w starych – w ramach realistycznych rozwiązań.

3.6.3   (iii) Odpowiednie środki finansowe na europejski pakt na rzecz osób niepełnosprawnych

| 3.6.3.1 | Komitet przypomina, że postanowienia ogólnego rozporządzenia w sprawie funduszy strukturalnych związane z niedyskryminacją i dostępnością dla osób niepełnosprawnych, jako kryteria selekcji i realizacji projektów współfinansowanych przez UE (22), powinny zostać zachowane i umocnione w przyszłej polityce spójności, która za pomocą odpowiednich instrumentów finansowania zapewniałaby także podejmowanie działań na rzecz wszystkich osób niepełnosprawnych, a także podejmowanie przez nie same działań we wszystkich państwach członkowskich. Zasady te powinny zostać rozszerzone na budżet europejski i inne programy europejskie w zakresie badań, konkurencyjności, kształcenia, zatrudnienia, spraw społecznych, współpracy na rzecz rozwoju, w tym nowe programy realizowane od 2014 r. |
| --- | --- |

3.6.3.1

Komitet przypomina, że postanowienia ogólnego rozporządzenia w sprawie funduszy strukturalnych związane z niedyskryminacją i dostępnością dla osób niepełnosprawnych, jako kryteria selekcji i realizacji projektów współfinansowanych przez UE (22), powinny zostać zachowane i umocnione w przyszłej polityce spójności, która za pomocą odpowiednich instrumentów finansowania zapewniałaby także podejmowanie działań na rzecz wszystkich osób niepełnosprawnych, a także podejmowanie przez nie same działań we wszystkich państwach członkowskich. Zasady te powinny zostać rozszerzone na budżet europejski i inne programy europejskie w zakresie badań, konkurencyjności, kształcenia, zatrudnienia, spraw społecznych, współpracy na rzecz rozwoju, w tym nowe programy realizowane od 2014 r.

| 3.6.3.2 | EKES odnotowuje, że udział społeczeństwa obywatelskiego w bezpośrednim zarządzaniu EFS (kształcenie i zatrudnienie) i EFRR przyniósł bardzo pozytywne wyniki, i zachęca do rozpowszechniania tego modelu w programach operacyjnych realizowanych w ramach funduszy strukturalnych od 2013 r. |
| --- | --- |

3.6.3.2

EKES odnotowuje, że udział społeczeństwa obywatelskiego w bezpośrednim zarządzaniu EFS (kształcenie i zatrudnienie) i EFRR przyniósł bardzo pozytywne wyniki, i zachęca do rozpowszechniania tego modelu w programach operacyjnych realizowanych w ramach funduszy strukturalnych od 2013 r.

| 3.6.3.3 | EKES uważa, że dalsza pomoc finansowa w ramach programu PROGRESS wspierającego europejskie organizacje osób niepełnosprawnych, między innymi EDF, a także organizacje działające na rzecz integracji społecznej, umacnia europejską demokrację i struktury społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.6.3.3

EKES uważa, że dalsza pomoc finansowa w ramach programu PROGRESS wspierającego europejskie organizacje osób niepełnosprawnych, między innymi EDF, a także organizacje działające na rzecz integracji społecznej, umacnia europejską demokrację i struktury społeczeństwa obywatelskiego.

4.   UE a zatrudnienie dla osób niepełnosprawnych

| 4.1 | Zatrudnienie osób niepełnosprawnych powinno stanowić integralną część europejskiej strategii zatrudnienia. Sytuacja zawodowa pracowników w Europie jest skomplikowana, lecz sytuacja pracowników niepełnosprawnych jest jeszcze trudniejsza, w związku z czym konieczne jest umocnienie rynku sprzyjającego powszechnej integracji społecznej. |
| --- | --- |

4.1

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych powinno stanowić integralną część europejskiej strategii zatrudnienia. Sytuacja zawodowa pracowników w Europie jest skomplikowana, lecz sytuacja pracowników niepełnosprawnych jest jeszcze trudniejsza, w związku z czym konieczne jest umocnienie rynku sprzyjającego powszechnej integracji społecznej.

| 4.2 | EKES wyraża zaniepokojenie bezrobociem wśród osób niepełnosprawnych, wziąwszy pod uwagę, że jeszcze przed kryzysem 78 % osób dotkniętych poważną niepełnosprawnością nie miało dostępu do rynku pracy, stopa bierności zawodowej była wśród nich dwa razy wyższa niż w pozostałej części populacji, a stopa zatrudnienia zatrzymała się na poziomie 20 % poniżej średniej zatrudnienia osób sprawnych (23). |
| --- | --- |

4.2

EKES wyraża zaniepokojenie bezrobociem wśród osób niepełnosprawnych, wziąwszy pod uwagę, że jeszcze przed kryzysem 78 % osób dotkniętych poważną niepełnosprawnością nie miało dostępu do rynku pracy, stopa bierności zawodowej była wśród nich dwa razy wyższa niż w pozostałej części populacji, a stopa zatrudnienia zatrzymała się na poziomie 20 % poniżej średniej zatrudnienia osób sprawnych (23).

| 4.3 | Kryzys, który doprowadził do wzrostu bezrobocia w UE do 10 % (24), utrudnia sytuację osób niepełnosprawnych na rynku pracy z dwóch względów: po pierwsze, wejście na rynek pracy stanie się trudniejsze (25), a po drugie, rządy będą dążyć do obniżenia deficytu budżetowego poprzez zmniejszenie wszelkiego rodzaju zasiłków oraz rent i emerytur. EKES ostrzega, że osoby niepełnosprawne nie mogą być głównymi ofiarami kryzysu i sprzeciwia się zmniejszeniu przeznaczonej dla nich pomocy (26). |
| --- | --- |

4.3

Kryzys, który doprowadził do wzrostu bezrobocia w UE do 10 % (24), utrudnia sytuację osób niepełnosprawnych na rynku pracy z dwóch względów: po pierwsze, wejście na rynek pracy stanie się trudniejsze (25), a po drugie, rządy będą dążyć do obniżenia deficytu budżetowego poprzez zmniejszenie wszelkiego rodzaju zasiłków oraz rent i emerytur. EKES ostrzega, że osoby niepełnosprawne nie mogą być głównymi ofiarami kryzysu i sprzeciwia się zmniejszeniu przeznaczonej dla nich pomocy (26).

| 4.4 | Istnieje ryzyko, że kryzys pogłębi zagrożenie ubóstwem osób niepełnosprawnych i ich rodzin, lecz z drugiej strony może on stanowić również szansę na rozwój przedsiębiorczości w większym stopniu sprzyjającej integracji i wspieranej zachętami, która zwiększyłaby wydajność przedsiębiorstw, przyczyniając się do ulepszenia całej gospodarki. |
| --- | --- |

4.4

Istnieje ryzyko, że kryzys pogłębi zagrożenie ubóstwem osób niepełnosprawnych i ich rodzin, lecz z drugiej strony może on stanowić również szansę na rozwój przedsiębiorczości w większym stopniu sprzyjającej integracji i wspieranej zachętami, która zwiększyłaby wydajność przedsiębiorstw, przyczyniając się do ulepszenia całej gospodarki.

| 4.5 | Komitet stwierdza, że wspieranie zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinno być jednym z głównych celów europejskiej strategii zatrudnienia i apeluje o włączenie do wytycznych dotyczących zatrudnienia celu zgodnego z pkt 34. konkluzji Rady Europejskiej z wiosny 2006 r. (27): „Głównym celem jest zwiększenie udziału różnych grup społecznych w rynku pracy, zwłaszcza [...] osób niepełnosprawnych [...]. Aby osiągnąć te cele, należy podejmować działania w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi”. Konieczne jest opracowanie listy środków, jakie państwa członkowskie powinny zawrzeć w swych planach krajowych. |
| --- | --- |

4.5

Komitet stwierdza, że wspieranie zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinno być jednym z głównych celów europejskiej strategii zatrudnienia i apeluje o włączenie do wytycznych dotyczących zatrudnienia celu zgodnego z pkt 34. konkluzji Rady Europejskiej z wiosny 2006 r. (27): „Głównym celem jest zwiększenie udziału różnych grup społecznych w rynku pracy, zwłaszcza [...] osób niepełnosprawnych [...]. Aby osiągnąć te cele, należy podejmować działania w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi”. Konieczne jest opracowanie listy środków, jakie państwa członkowskie powinny zawrzeć w swych planach krajowych.

| 4.6 | Partnerzy społeczni odgrywają kluczową rolę w umożliwianiu osobom niepełnosprawnym wejścia na rynek pracy dzięki negocjacjom zbiorowym, a także w podejmowaniu przez nie pracy. Przyczyniają się również do opracowania polityki na rzecz różnorodności i negocjują plany w zakresie różnorodności w porozumieniu z przedsiębiorcami, którzy powinni otrzymać zachęty do poczynienia postępów w tym zakresie; do realizacji tych planów mogą oni wykorzystać politykę odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw. EKES gratuluje zatem europejskim partnerom społecznym, którzy w grudniu 2009 r. zakończyli pomyślnie negocjacje w sprawie nowego niezależnego porozumienia dotyczącego rynków pracy sprzyjających integracji społecznej. |
| --- | --- |

4.6

Partnerzy społeczni odgrywają kluczową rolę w umożliwianiu osobom niepełnosprawnym wejścia na rynek pracy dzięki negocjacjom zbiorowym, a także w podejmowaniu przez nie pracy. Przyczyniają się również do opracowania polityki na rzecz różnorodności i negocjują plany w zakresie różnorodności w porozumieniu z przedsiębiorcami, którzy powinni otrzymać zachęty do poczynienia postępów w tym zakresie; do realizacji tych planów mogą oni wykorzystać politykę odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw. EKES gratuluje zatem europejskim partnerom społecznym, którzy w grudniu 2009 r. zakończyli pomyślnie negocjacje w sprawie nowego niezależnego porozumienia dotyczącego rynków pracy sprzyjających integracji społecznej.

| 4.7 | EKES zwraca się o przedstawienie w terminie jednego roku sprawozdania na temat wdrażania przepisów dotyczących niepełnosprawności i zatrudnienia zawartych w dyrektywie 2000/78 (28). |
| --- | --- |

4.7

EKES zwraca się o przedstawienie w terminie jednego roku sprawozdania na temat wdrażania przepisów dotyczących niepełnosprawności i zatrudnienia zawartych w dyrektywie 2000/78 (28).

| 4.8 | EKES stwierdza, że osoby niepełnosprawne mają takie same kompetencje jak wszyscy inni, by brać pełny udział w życiu zawodowym, i że nie należy umniejszać ich umiejętności, lecz raczej je rozwijać. Osoby niepełnosprawne mają prawo do pracy podobnie jak wszystkie inne osoby. |
| --- | --- |

4.8

EKES stwierdza, że osoby niepełnosprawne mają takie same kompetencje jak wszyscy inni, by brać pełny udział w życiu zawodowym, i że nie należy umniejszać ich umiejętności, lecz raczej je rozwijać. Osoby niepełnosprawne mają prawo do pracy podobnie jak wszystkie inne osoby.

| 4.9 | EKES zwraca uwagę, że według badań EUROFUND coraz częstsze występowanie problemów zdrowia psychicznego czyni z tego rodzaju niepełnosprawności główną przyczynę wczesnego opuszczania rynku pracy, w niektórych krajach przyczyniając się do wczesnego przechodzenia na emeryturę aż w około 40 % przypadków (29). Konieczna jest zmiana spojrzenia na sytuację tych pracowników poprzez podniesienie świadomości obywateli i władz. |
| --- | --- |

4.9

EKES zwraca uwagę, że według badań EUROFUND coraz częstsze występowanie problemów zdrowia psychicznego czyni z tego rodzaju niepełnosprawności główną przyczynę wczesnego opuszczania rynku pracy, w niektórych krajach przyczyniając się do wczesnego przechodzenia na emeryturę aż w około 40 % przypadków (29). Konieczna jest zmiana spojrzenia na sytuację tych pracowników poprzez podniesienie świadomości obywateli i władz.

| 4.10 | EKES przypomina, że do uznawania tych kompetencji konieczne są mechanizmy certyfikacji wiedzy przyswojonej czy to na podstawie nieformalnego doświadczenia, czy też formalnej edukacji. W związku z tym EKES apeluje o wprowadzenie „paszportu kwalifikacji” (30), który umożliwiałby osobom niepełnosprawnym mobilność zawodową w obrębie UE. |
| --- | --- |

4.10

EKES przypomina, że do uznawania tych kompetencji konieczne są mechanizmy certyfikacji wiedzy przyswojonej czy to na podstawie nieformalnego doświadczenia, czy też formalnej edukacji. W związku z tym EKES apeluje o wprowadzenie „paszportu kwalifikacji” (30), który umożliwiałby osobom niepełnosprawnym mobilność zawodową w obrębie UE.

| 4.11 | Polityka na rzecz zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinna obejmować wszystkie etapy życia związane z zatrudnieniem (lifestreaming) (31), w tym mieszkanie, podstawową edukację, szkolenie zawodowe, zadłużenie gospodarstwa domowego, trudności finansowe, zdrowie, niesprzyjające warunki i gospodarkę lokalną, a także rekrutację, utrzymanie miejsca pracy i ponowne zatrudnienie. |
| --- | --- |

4.11

Polityka na rzecz zatrudnienia osób niepełnosprawnych powinna obejmować wszystkie etapy życia związane z zatrudnieniem (lifestreaming) (31), w tym mieszkanie, podstawową edukację, szkolenie zawodowe, zadłużenie gospodarstwa domowego, trudności finansowe, zdrowie, niesprzyjające warunki i gospodarkę lokalną, a także rekrutację, utrzymanie miejsca pracy i ponowne zatrudnienie.

| 4.12 | Wspólnotowa zasada swobodnego przemieszczania się nie została jeszcze w pełni urzeczywistniona w życiu osób niepełnosprawnych, co wpływa na ich mobilność w obrębie UE w celu podjęcia pracy, a także na naukę, emeryturę lub jakiekolwiek inne obszary ich życia. |
| --- | --- |

4.12

Wspólnotowa zasada swobodnego przemieszczania się nie została jeszcze w pełni urzeczywistniona w życiu osób niepełnosprawnych, co wpływa na ich mobilność w obrębie UE w celu podjęcia pracy, a także na naukę, emeryturę lub jakiekolwiek inne obszary ich życia.

| 4.13 | Podkreśla, że jedną z barier dla swobodnego przemieszczania się jest niemożność wyegzekwowania za granicą takich praw jak prawo do opieki osobistej, które mogłoby zostać wprowadzone w życie dzięki konkretnym środkom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz europejskim kampaniom uświadamiającym i szkoleniowym. |
| --- | --- |

4.13

Podkreśla, że jedną z barier dla swobodnego przemieszczania się jest niemożność wyegzekwowania za granicą takich praw jak prawo do opieki osobistej, które mogłoby zostać wprowadzone w życie dzięki konkretnym środkom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz europejskim kampaniom uświadamiającym i szkoleniowym.

| 4.14 | EKES przypomina, że „aktywne włączenie” powinno wiązać się z rynkiem pracy i zapewniać odpowiedni poziom dochodów, a także dostęp do wysokiej jakości usług socjalnych, co wpłynie również na poprawę warunków życia osób bezrobotnych (32). |
| --- | --- |

4.14

EKES przypomina, że „aktywne włączenie” powinno wiązać się z rynkiem pracy i zapewniać odpowiedni poziom dochodów, a także dostęp do wysokiej jakości usług socjalnych, co wpłynie również na poprawę warunków życia osób bezrobotnych (32).

| 4.15 | EKES przypomina, że rekrutacja w zwykłym środowisku pracy wymaga służb ds. zatrudnienia i rehabilitacji zawodowej, a także służb socjalnych, służby zdrowotnej, utrzymania dochodów i zarządzania nimi oraz stworzenia zachęt (33). |
| --- | --- |

4.15

EKES przypomina, że rekrutacja w zwykłym środowisku pracy wymaga służb ds. zatrudnienia i rehabilitacji zawodowej, a także służb socjalnych, służby zdrowotnej, utrzymania dochodów i zarządzania nimi oraz stworzenia zachęt (33).

| 4.16 | EKES apeluje o dostosowanie świadczeń socjalnych i systemu podatkowego, tak by wejście na rynek pracy nie oznaczało utraty siły nabywczej osób niepełnosprawnych i by istniały zachęty do zatrudnienia w miejscach pracy wysokiej jakości i za sprawiedliwe wynagrodzenie; wnosi również o wprowadzenie zachęt finansowych dla przedsiębiorstw w celu wsparcia naboru pracowników, zatrudnienia wspomaganego na zwykłym rynku pracy, samozatrudnienia osób niepełnosprawnych i krzewienia ducha przedsiębiorczości między innymi poprzez inne formy mikrofinansowania (34), a także dla organizacji pozarządowych, które wykonują usługi pomocnicze dla pracowników niepełnosprawnych i ich rodzin. |
| --- | --- |

4.16

EKES apeluje o dostosowanie świadczeń socjalnych i systemu podatkowego, tak by wejście na rynek pracy nie oznaczało utraty siły nabywczej osób niepełnosprawnych i by istniały zachęty do zatrudnienia w miejscach pracy wysokiej jakości i za sprawiedliwe wynagrodzenie; wnosi również o wprowadzenie zachęt finansowych dla przedsiębiorstw w celu wsparcia naboru pracowników, zatrudnienia wspomaganego na zwykłym rynku pracy, samozatrudnienia osób niepełnosprawnych i krzewienia ducha przedsiębiorczości między innymi poprzez inne formy mikrofinansowania (34), a także dla organizacji pozarządowych, które wykonują usługi pomocnicze dla pracowników niepełnosprawnych i ich rodzin.

| 4.17 | Konieczne jest ustanowienie środków mających na celu utrzymanie miejsca pracy przez osoby dotknięte niepełnosprawnością nabytą oraz ich reorientację zawodową, tak by niepełnosprawność ta nie była równoznaczna z wczesnym opuszczaniem rynku pracy; wnosi również o racjonalne dostosowanie miejsca pracy i jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, gwarancję programów szkoleniowych i programów przystosowania zawodowego dla osób niepełnosprawnych, które zapewniałyby rozwój kariery zawodowej (35). W tych krajach, gdzie istnieją systemy ustanawiania parytetów, należy zadbać o to, by zrealizowano cele naboru pracowników poprzez zastosowanie odpowiednich mechanizmów i udzielenie stosownego wsparcia. Wymiar społeczny udzielania zamówień publicznych może również zwiększyć zatrudnienie osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

4.17

Konieczne jest ustanowienie środków mających na celu utrzymanie miejsca pracy przez osoby dotknięte niepełnosprawnością nabytą oraz ich reorientację zawodową, tak by niepełnosprawność ta nie była równoznaczna z wczesnym opuszczaniem rynku pracy; wnosi również o racjonalne dostosowanie miejsca pracy i jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, gwarancję programów szkoleniowych i programów przystosowania zawodowego dla osób niepełnosprawnych, które zapewniałyby rozwój kariery zawodowej (35). W tych krajach, gdzie istnieją systemy ustanawiania parytetów, należy zadbać o to, by zrealizowano cele naboru pracowników poprzez zastosowanie odpowiednich mechanizmów i udzielenie stosownego wsparcia. Wymiar społeczny udzielania zamówień publicznych może również zwiększyć zatrudnienie osób niepełnosprawnych.

| 4.18 | EKES jest w pełni przekonany o korzyściach wynikających z finansowania zatrudnienia zamiast zasiłków dla bezrobotnych, z motywowania osób niepełnosprawnych pragnących podjąć zatrudnienie i pracodawców ich zatrudniających oraz z motywowania osób niepełnosprawnych do samozatrudnienia. |
| --- | --- |

4.18

EKES jest w pełni przekonany o korzyściach wynikających z finansowania zatrudnienia zamiast zasiłków dla bezrobotnych, z motywowania osób niepełnosprawnych pragnących podjąć zatrudnienie i pracodawców ich zatrudniających oraz z motywowania osób niepełnosprawnych do samozatrudnienia.

| 4.19 | EKES popiera politykę skierowaną do niepełnosprawnej młodzieży, w tym wczesną edukację i przechodzenie od szkolenia zawodowego do pierwszego zatrudnienia, podobnie jak politykę realizowaną w wypadku niepełnosprawności nabytej, gwarantującą utrzymanie miejsca pracy i reorientację zawodową. Grupy te powinny mieć pierwszoplanowe znaczenie w przyszłej strategii UE 2020 i zostać uwzględnione w przeglądzie strategii Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych. EKES przypomina opinię SOC/349 dotyczącą rozwoju strategii nie tylko NA RZECZ młodzieży, lecz również Z UDZIAŁEM młodzieży (36). |
| --- | --- |

4.19

EKES popiera politykę skierowaną do niepełnosprawnej młodzieży, w tym wczesną edukację i przechodzenie od szkolenia zawodowego do pierwszego zatrudnienia, podobnie jak politykę realizowaną w wypadku niepełnosprawności nabytej, gwarantującą utrzymanie miejsca pracy i reorientację zawodową. Grupy te powinny mieć pierwszoplanowe znaczenie w przyszłej strategii UE 2020 i zostać uwzględnione w przeglądzie strategii Komisji na rzecz osób niepełnosprawnych. EKES przypomina opinię SOC/349 dotyczącą rozwoju strategii nie tylko NA RZECZ młodzieży, lecz również Z UDZIAŁEM młodzieży (36).

| 4.20 | EKES uznaje rolę przedsiębiorstw, które zatrudniają większość osób niepełnosprawnych, a także rolę innych przedsiębiorstw bardziej aktywnych w tej dziedzinie oraz – ogólnie mówiąc – przedsiębiorstw gospodarki społecznej, takich jak spółdzielnie, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, stowarzyszenia lub fundacje wspierające włączenie społeczne i udział w rynku pracy osób niepełnosprawnych o tych samych prawach pracowniczych, przyznając im specjalne środki pomocy ustalone przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

4.20

EKES uznaje rolę przedsiębiorstw, które zatrudniają większość osób niepełnosprawnych, a także rolę innych przedsiębiorstw bardziej aktywnych w tej dziedzinie oraz – ogólnie mówiąc – przedsiębiorstw gospodarki społecznej, takich jak spółdzielnie, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, stowarzyszenia lub fundacje wspierające włączenie społeczne i udział w rynku pracy osób niepełnosprawnych o tych samych prawach pracowniczych, przyznając im specjalne środki pomocy ustalone przez państwa członkowskie.

| 4.21 | EKES podkreśla wsparcie dla MŚP, dzięki któremu mogą one wypracować sprzyjające integracji podejście do zatrudnienia i odgrywać kluczową rolę w zapewnianiu skuteczności środków na rzecz osób niepełnosprawnych w miejscu pracy. |
| --- | --- |

4.21

EKES podkreśla wsparcie dla MŚP, dzięki któremu mogą one wypracować sprzyjające integracji podejście do zatrudnienia i odgrywać kluczową rolę w zapewnianiu skuteczności środków na rzecz osób niepełnosprawnych w miejscu pracy.

| 4.22 | Instytucje i organy UE oraz państw członkowskich powinny zapoznać się z sytuacją i służyć za przykład, zatrudniając pracowników niepełnosprawnych, poprzez zastosowanie planu konkretnych środków, które ulepszyłyby obecne, ogólnie bardzo niskie, wskaźniki integracji zawodowej. |
| --- | --- |

4.22

Instytucje i organy UE oraz państw członkowskich powinny zapoznać się z sytuacją i służyć za przykład, zatrudniając pracowników niepełnosprawnych, poprzez zastosowanie planu konkretnych środków, które ulepszyłyby obecne, ogólnie bardzo niskie, wskaźniki integracji zawodowej.

| 4.23 | EKES zwraca uwagę na znaczenie, jakie dla osób niepełnosprawnych ma model flexicurity, czyli poprawa elastyczności i zdolności dostosowania się zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach, wraz z ulepszeniem warunków pracy i zwiększeniem bezpieczeństwa zatrudnienia. Strategie powinny gwarantować przez całe życie osób niepełnosprawnych godzenie życia zawodowego i osobistego, uczenie się przez całe życie oraz możliwość ich dostosowania się do zmian sytuacji życiowych, dostępności zasobów socjalnych i zatrudnienia. |
| --- | --- |

4.23

EKES zwraca uwagę na znaczenie, jakie dla osób niepełnosprawnych ma model flexicurity, czyli poprawa elastyczności i zdolności dostosowania się zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach, wraz z ulepszeniem warunków pracy i zwiększeniem bezpieczeństwa zatrudnienia. Strategie powinny gwarantować przez całe życie osób niepełnosprawnych godzenie życia zawodowego i osobistego, uczenie się przez całe życie oraz możliwość ich dostosowania się do zmian sytuacji życiowych, dostępności zasobów socjalnych i zatrudnienia.

| 4.24 | EKES popiera dążenie do tworzenia nowych sektorów zatrudnienia związanych z ochroną środowiska i opieką społeczną oraz wsparcie dostępności i projektowania z myślą o wszystkich, co stwarza możliwość zatrudnienia osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

4.24

EKES popiera dążenie do tworzenia nowych sektorów zatrudnienia związanych z ochroną środowiska i opieką społeczną oraz wsparcie dostępności i projektowania z myślą o wszystkich, co stwarza możliwość zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

| 4.25 | EKES opowiada się za pomocą dla tych pracowników niepełnosprawnych, którzy jej potrzebują, a także za usługami umożliwiającymi kontynuację pracy krewnym osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

4.25

EKES opowiada się za pomocą dla tych pracowników niepełnosprawnych, którzy jej potrzebują, a także za usługami umożliwiającymi kontynuację pracy krewnym osób niepełnosprawnych.

| 4.26 | Polityka podnoszenia świadomości przełamuje stereotypy (37) na temat pracowników niepełnosprawnych i powinna być adresowana do partnerów społecznych, kadry zarządzającej średniego i wyższego szczebla, pracowników, służby zdrowia i administracji publicznej (38). |
| --- | --- |

4.26

Polityka podnoszenia świadomości przełamuje stereotypy (37) na temat pracowników niepełnosprawnych i powinna być adresowana do partnerów społecznych, kadry zarządzającej średniego i wyższego szczebla, pracowników, służby zdrowia i administracji publicznej (38).

| 4.27 | Wspomniane narzędzia wspierające zatrudnienie osób niepełnosprawnych muszą być łatwe do zastosowania przez przedsiębiorstwa i pracowników, a także odpowiednio rozpropagowane i wykorzystane przez organy publiczne. |
| --- | --- |

4.27

Wspomniane narzędzia wspierające zatrudnienie osób niepełnosprawnych muszą być łatwe do zastosowania przez przedsiębiorstwa i pracowników, a także odpowiednio rozpropagowane i wykorzystane przez organy publiczne.

| 4.28 | Konieczne jest podkreślenie roli mediów, które mają kluczowe znaczenie dla podniesienia świadomości i rozpowszechnienia informacji mających na celu krzewienie zasad tolerancji, włączenia społecznego i akceptacji różnorodności w europejskim społeczeństwie. |
| --- | --- |

4.28

Konieczne jest podkreślenie roli mediów, które mają kluczowe znaczenie dla podniesienia świadomości i rozpowszechnienia informacji mających na celu krzewienie zasad tolerancji, włączenia społecznego i akceptacji różnorodności w europejskim społeczeństwie.

| 4.29 | EKES popiera opracowywanie nowatorskich inicjatyw, takich jak wspomniane już „paszporty kompetencji” i podejście lifestreaming, i zwraca jednocześnie uwagę na inne przykłady:






  4.29.1 | Usługi job coaching polegające na stałym wspieraniu pracowników i ich mentoringu w zwykłym środowisku pracy. |
| --- | --- | --- |

4.29

EKES popiera opracowywanie nowatorskich inicjatyw, takich jak wspomniane już „paszporty kompetencji” i podejście lifestreaming, i zwraca jednocześnie uwagę na inne przykłady:

4.29.1

Usługi job coaching polegające na stałym wspieraniu pracowników i ich mentoringu w zwykłym środowisku pracy.

| 4.29.2 | Stworzenie „systemu akredytacji wcześniej nabytej wiedzy” (39), który odzwierciedlałby stopniową naukę. |
| --- | --- |

4.29.2

Stworzenie „systemu akredytacji wcześniej nabytej wiedzy” (39), który odzwierciedlałby stopniową naukę.

| 4.29.3 | Wspieranie przez całe życie zawodowe pracowników w przedsiębiorstwach i organach administracji publicznej. |
| --- | --- |

4.29.3

Wspieranie przez całe życie zawodowe pracowników w przedsiębiorstwach i organach administracji publicznej.

| 4.29.4 | Wykorzystanie nowych technologii wraz z systemami wsparcia takimi jak systemy audiowizualne video tutorial system
   (40) i ogólnie wyposażenie w technologie wspierające, a także zapewnienie dostępności technologii ogólnego zastosowania w miejscu pracy. |
| --- | --- |

4.29.4

Wykorzystanie nowych technologii wraz z systemami wsparcia takimi jak systemy audiowizualne video tutorial system
   (40) i ogólnie wyposażenie w technologie wspierające, a także zapewnienie dostępności technologii ogólnego zastosowania w miejscu pracy.

| 4.29.5 | Opracowanie „modelu zarządzania niepełnosprawnością”(„disability management model”)
   (41) w ramach ogólnej polityki na rzecz różnorodności w przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

4.29.5

Opracowanie „modelu zarządzania niepełnosprawnością”(„disability management model”)
   (41) w ramach ogólnej polityki na rzecz różnorodności w przedsiębiorstwach.

5.   Dostępność dla osób niepełnosprawnych

| 5.1 | EKES przypomina rezolucję Rady UE z 17 marca 2008 r., w której stwierdzono, że „dostępność stanowi sam fundament integrującego społeczeństwa opartego na niedyskryminacji” (42), przy czym fundamentalną rolę odgrywają partnerzy społeczni, gdyż dostępność jest warunkiem wstępnym zatrudnienia. |
| --- | --- |

5.1

EKES przypomina rezolucję Rady UE z 17 marca 2008 r., w której stwierdzono, że „dostępność stanowi sam fundament integrującego społeczeństwa opartego na niedyskryminacji” (42), przy czym fundamentalną rolę odgrywają partnerzy społeczni, gdyż dostępność jest warunkiem wstępnym zatrudnienia.

| 5.2 | EKES przyjął opinię rozpoznawczą w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych (43), w której zwraca uwagę na to, że mają one te same prawa, lecz odmienne potrzeby i wymagają innych form dostępu do towarów i usług. |
| --- | --- |

5.2

EKES przyjął opinię rozpoznawczą w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych (43), w której zwraca uwagę na to, że mają one te same prawa, lecz odmienne potrzeby i wymagają innych form dostępu do towarów i usług.

| 5.3 | EKES zaleca stopniowe wprowadzanie dostępności za pomocą wspólnych krótko-, średnio- i długoterminowych celów (o jasno wyznaczonym, ostatecznym terminie ich realizacji w odniesieniu do nowych i już istniejących towarów, usług i infrastruktury), które byłyby wiążące dla państw członkowskich i uwzględniałyby między innymi potencjał zamówień publicznych. |
| --- | --- |

5.3

EKES zaleca stopniowe wprowadzanie dostępności za pomocą wspólnych krótko-, średnio- i długoterminowych celów (o jasno wyznaczonym, ostatecznym terminie ich realizacji w odniesieniu do nowych i już istniejących towarów, usług i infrastruktury), które byłyby wiążące dla państw członkowskich i uwzględniałyby między innymi potencjał zamówień publicznych.

| 5.4 | EKES uznaje, że dostępność ma kluczowe znaczenie dla korzystania z mających bezpośrednie zastosowanie praw politycznych i obywatelskich, co powinno się przełożyć na konkretne plany dostępności, a także normy i kary wiążące dla wszystkich władz publicznych, i uważa, że niepełnosprawni obywatele muszą mieć możliwość odwołania się do stosownych mechanizmów w celu ochrony swych praw. Nie należy organizować kolejnych wyborów do PE bez gwarancji dostępu do lokali wyborczych oraz obecności dużej liczby osób niepełnosprawnych na listach wyborczych, w związku z czym konieczne jest przedsięwzięcie odpowiednich środków na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

5.4

EKES uznaje, że dostępność ma kluczowe znaczenie dla korzystania z mających bezpośrednie zastosowanie praw politycznych i obywatelskich, co powinno się przełożyć na konkretne plany dostępności, a także normy i kary wiążące dla wszystkich władz publicznych, i uważa, że niepełnosprawni obywatele muszą mieć możliwość odwołania się do stosownych mechanizmów w celu ochrony swych praw. Nie należy organizować kolejnych wyborów do PE bez gwarancji dostępu do lokali wyborczych oraz obecności dużej liczby osób niepełnosprawnych na listach wyborczych, w związku z czym konieczne jest przedsięwzięcie odpowiednich środków na szczeblu krajowym.

| 5.5 | EKES zwraca uwagę na wysiłki państw członkowskich i Komisji zmierzające do zagwarantowania dostępności, które powinny mieć na celu wprowadzenie powszechnego dostępu (do budynków publicznych, budynków użyteczności publicznej, przedsiębiorstw prywatnych, towarów i usług, turystyki, handlu elektronicznego, informacji, transportu, technologii i komunikacji). |
| --- | --- |

5.5

EKES zwraca uwagę na wysiłki państw członkowskich i Komisji zmierzające do zagwarantowania dostępności, które powinny mieć na celu wprowadzenie powszechnego dostępu (do budynków publicznych, budynków użyteczności publicznej, przedsiębiorstw prywatnych, towarów i usług, turystyki, handlu elektronicznego, informacji, transportu, technologii i komunikacji).

| 5.6 | EKES przyznaje, że dostępność przynosi korzyści całemu społeczeństwu (osobom starszym, kobietom ciężarnym, osobom z ograniczeniami ruchowymi itp.). Przedsiębiorstwa gwarantujące dostępność będą miały dodatkowych klientów (15 % konsumentów). Nowe produkty generują więcej rynków i są źródłem trwałego wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

5.6

EKES przyznaje, że dostępność przynosi korzyści całemu społeczeństwu (osobom starszym, kobietom ciężarnym, osobom z ograniczeniami ruchowymi itp.). Przedsiębiorstwa gwarantujące dostępność będą miały dodatkowych klientów (15 % konsumentów). Nowe produkty generują więcej rynków i są źródłem trwałego wzrostu gospodarczego.

| 5.7 | Ponadto, tak jak w swej opinii w sprawie e-Dostępności (44), EKES również tutaj zwraca uwagę, że zaangażowanie na rzecz dostępności jest równoznaczne z zaangażowaniem na rzecz praw podstawowych europejskich obywateli. |
| --- | --- |

5.7

Ponadto, tak jak w swej opinii w sprawie e-Dostępności (44), EKES również tutaj zwraca uwagę, że zaangażowanie na rzecz dostępności jest równoznaczne z zaangażowaniem na rzecz praw podstawowych europejskich obywateli.

| 5.8 | EKES przypomina instytucjom europejskim – a zwłaszcza Komisji – że liczba ich dostępnych budynków i elektronicznych systemów informacji (np. strona internetowa, część poświęcona konsultacjom publicznym Komisji) jest ograniczona. Konieczne jest zatem opracowanie planu dostępności, który dowodziłby rzeczywistego zaangażowania na rzecz osób niepełnosprawnych (45). |
| --- | --- |

5.8

EKES przypomina instytucjom europejskim – a zwłaszcza Komisji – że liczba ich dostępnych budynków i elektronicznych systemów informacji (np. strona internetowa, część poświęcona konsultacjom publicznym Komisji) jest ograniczona. Konieczne jest zatem opracowanie planu dostępności, który dowodziłby rzeczywistego zaangażowania na rzecz osób niepełnosprawnych (45).

| 5.9 | EKES apeluje o pomoc państwa dla przedsiębiorstw (46) i usług prywatnych, tak by mogły one wprowadzić racjonalne usprawnienia wspomniane w dyrektywie 2000/78 (47). Zasada zapewniania dostępności z myślą o przyszłości musi zostać zastosowana w usługach prywatnych. |
| --- | --- |

5.9

EKES apeluje o pomoc państwa dla przedsiębiorstw (46) i usług prywatnych, tak by mogły one wprowadzić racjonalne usprawnienia wspomniane w dyrektywie 2000/78 (47). Zasada zapewniania dostępności z myślą o przyszłości musi zostać zastosowana w usługach prywatnych.

| 5.10 | Należy dalej opracowywać normy dostępności wspierające przepisy dotyczące zamówień publicznych, biorąc przykład z pomyślnie stosowanego prawodawstwa USA. EKES przypomina znaczenie dialogu między instytucjami, przemysłem i społeczeństwem obywatelskim dla opracowywania tych norm (48). |
| --- | --- |

5.10

Należy dalej opracowywać normy dostępności wspierające przepisy dotyczące zamówień publicznych, biorąc przykład z pomyślnie stosowanego prawodawstwa USA. EKES przypomina znaczenie dialogu między instytucjami, przemysłem i społeczeństwem obywatelskim dla opracowywania tych norm (48).

| 5.11 | Komitet popiera ustanowienie Europejskiej Stolicy Powszechnej Dostępności w oparciu o system przyznawania flag, w ramach którego uznawano by wysiłki europejskich miast i regionów mające na celu zapewnienie dostępności miejsc, towarów i usług oraz wspierano by zrównoważony rozwój władz lokalnych. |
| --- | --- |

5.11

Komitet popiera ustanowienie Europejskiej Stolicy Powszechnej Dostępności w oparciu o system przyznawania flag, w ramach którego uznawano by wysiłki europejskich miast i regionów mające na celu zapewnienie dostępności miejsc, towarów i usług oraz wspierano by zrównoważony rozwój władz lokalnych.

| 5.12 | EKES ma nadzieję, że nowe rozporządzenia w sprawie transportu morskiego, autobusów miejskich i międzymiastowych oraz taksówek w zadowalający sposób uwzględnią rozmaite potrzeby osób niepełnosprawnych, poprzez dostosowanie wszelkich środków transportu i infrastruktury na wzór obecnych rozporządzeń w sprawie transportu lotniczego i kolejowego. |
| --- | --- |

5.12

EKES ma nadzieję, że nowe rozporządzenia w sprawie transportu morskiego, autobusów miejskich i międzymiastowych oraz taksówek w zadowalający sposób uwzględnią rozmaite potrzeby osób niepełnosprawnych, poprzez dostosowanie wszelkich środków transportu i infrastruktury na wzór obecnych rozporządzeń w sprawie transportu lotniczego i kolejowego.

| 5.13 | EKES przyjął z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie dostępności elektronicznej (e-Dostępności) (49) i zaapelował do UE o wprowadzenie zaproponowanych działań jako europejskich ram strategicznych społeczeństwa informacyjnego. Pilnie potrzebne jest sporządzenie przepisów dotyczących e-Dostępności między innymi w odniesieniu do stron internetowych, komunikacji sprzyjającej integracji, teleusług, telefonów komórkowych, technologii cyfrowej i bankomatów. Cele te zostały już uwzględnione w 2003 r. w deklaracji ministerialnej z Krety (50) i w deklaracji z Rygi. Istnieją obecnie uzasadnione wątpliwości, czy uda się je osiągnąć w wyznaczonym terminie, w związku z czym Komitet apeluje o realizację planu intensywnych działań przed 2011 r., tak by je zrealizować. |
| --- | --- |

5.13

EKES przyjął z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie dostępności elektronicznej (e-Dostępności) (49) i zaapelował do UE o wprowadzenie zaproponowanych działań jako europejskich ram strategicznych społeczeństwa informacyjnego. Pilnie potrzebne jest sporządzenie przepisów dotyczących e-Dostępności między innymi w odniesieniu do stron internetowych, komunikacji sprzyjającej integracji, teleusług, telefonów komórkowych, technologii cyfrowej i bankomatów. Cele te zostały już uwzględnione w 2003 r. w deklaracji ministerialnej z Krety (50) i w deklaracji z Rygi. Istnieją obecnie uzasadnione wątpliwości, czy uda się je osiągnąć w wyznaczonym terminie, w związku z czym Komitet apeluje o realizację planu intensywnych działań przed 2011 r., tak by je zrealizować.

| 5.14 | EKES potwierdza swe zaangażowanie na rzecz realizacji zasady „projektowania z myślą o wszystkich” i uważa, że zasadnicze znaczenie ma włączenie tej koncepcji do programów nauczania zarówno na poziomie kształcenia zawodowego, jak i uniwersyteckiego, tak by stosowali ją wszyscy pracownicy. |
| --- | --- |

5.14

EKES potwierdza swe zaangażowanie na rzecz realizacji zasady „projektowania z myślą o wszystkich” i uważa, że zasadnicze znaczenie ma włączenie tej koncepcji do programów nauczania zarówno na poziomie kształcenia zawodowego, jak i uniwersyteckiego, tak by stosowali ją wszyscy pracownicy.

| 5.15 | EKES opowiada się za opracowaniem europejskiej karty niepełnosprawności, która zapewniałaby wzajemne uznawanie praw osób niepełnosprawnych udających się za granicę, w tym ten sam poziom dostępu do transportu, kultury i rozrywki, na wzór europejskiej karty parkingowej. |
| --- | --- |

5.15

EKES opowiada się za opracowaniem europejskiej karty niepełnosprawności, która zapewniałaby wzajemne uznawanie praw osób niepełnosprawnych udających się za granicę, w tym ten sam poziom dostępu do transportu, kultury i rozrywki, na wzór europejskiej karty parkingowej.

6.   Płeć a niepełnosprawność

| 6.1 | EKES zwraca uwagę, że 60 % osób niepełnosprawnych w Europie stanowią kobiety, które znajdują się w sytuacji nierówności, doświadczają dyskryminacji w uznawaniu swych praw i w dostępie do towarów i usług (między innymi opieki zdrowotnej, kształcenia, zapobiegania przemocy związanej z płcią). |
| --- | --- |

6.1

EKES zwraca uwagę, że 60 % osób niepełnosprawnych w Europie stanowią kobiety, które znajdują się w sytuacji nierówności, doświadczają dyskryminacji w uznawaniu swych praw i w dostępie do towarów i usług (między innymi opieki zdrowotnej, kształcenia, zapobiegania przemocy związanej z płcią).

| 6.2 | W ciągu 10 lat poziom zatrudnienia kobiet niepełnosprawnych nie zmienił się, wskaźnik bierności zawodowej i bezrobocia pozostaje wysoki, wynagrodzenie jest niższe, a wejście na rynek pracy trudniejsze. |
| --- | --- |

6.2

W ciągu 10 lat poziom zatrudnienia kobiet niepełnosprawnych nie zmienił się, wskaźnik bierności zawodowej i bezrobocia pozostaje wysoki, wynagrodzenie jest niższe, a wejście na rynek pracy trudniejsze.

| 6.3 | Kwestia płci powinna zostać uwzględniona przy opracowywaniu, rozwoju, monitorowaniu i ocenie polityki dotyczącej niepełnosprawności. Konieczne są konkretne środki i działania mające na celu zagwarantowanie dostępu do zatrudnienia i wprowadzenie zachęt do zatrudniania kobiet. |
| --- | --- |

6.3

Kwestia płci powinna zostać uwzględniona przy opracowywaniu, rozwoju, monitorowaniu i ocenie polityki dotyczącej niepełnosprawności. Konieczne są konkretne środki i działania mające na celu zagwarantowanie dostępu do zatrudnienia i wprowadzenie zachęt do zatrudniania kobiet.

7.   Dialog społeczny a niepełnosprawność

| 7.1 | EKES wzywa partnerów społecznych do zadbania o to, by osoby niepełnosprawne pracowały na takich samych, sprawiedliwych i korzystnych warunkach jak pozostałe osoby, zwłaszcza w odniesieniu do równości szans i wynagrodzenia za pracę o tej samej wartości, i by mogły korzystać ze swych praw pracowniczych i związkowych; zachęca osoby niepełnosprawne do przystąpienia do organizacji zawodowych i związkowych i wnosi, by prace zlecone podwykonawcom były wykonywane na tych samych zasadach zatrudnienia (51) (art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych). |
| --- | --- |

7.1

EKES wzywa partnerów społecznych do zadbania o to, by osoby niepełnosprawne pracowały na takich samych, sprawiedliwych i korzystnych warunkach jak pozostałe osoby, zwłaszcza w odniesieniu do równości szans i wynagrodzenia za pracę o tej samej wartości, i by mogły korzystać ze swych praw pracowniczych i związkowych; zachęca osoby niepełnosprawne do przystąpienia do organizacji zawodowych i związkowych i wnosi, by prace zlecone podwykonawcom były wykonywane na tych samych zasadach zatrudnienia (51) (art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych).

| 7.2 | Dialog społeczny ma decydujące znaczenie dla ochrony praw, równości szans i niedyskryminacji osób niepełnosprawnych w dziedzinie zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego, opieki zdrowotnej, bezpieczeństwa w miejscu pracy i w innych dziedzinach, a także w zakresie – ogólnie pojętych stosunków pracy. Ma on podstawowe znaczenie dla podjęcia pozytywnych działań w zakresie zatrudnienia i dostępności, a także kształcenia oraz wsparcia i pomocy dla osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

7.2

Dialog społeczny ma decydujące znaczenie dla ochrony praw, równości szans i niedyskryminacji osób niepełnosprawnych w dziedzinie zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego, opieki zdrowotnej, bezpieczeństwa w miejscu pracy i w innych dziedzinach, a także w zakresie – ogólnie pojętych stosunków pracy. Ma on podstawowe znaczenie dla podjęcia pozytywnych działań w zakresie zatrudnienia i dostępności, a także kształcenia oraz wsparcia i pomocy dla osób niepełnosprawnych.

| 7.3 | Partnerzy społeczni powinni uwzględnić niepełnosprawność we wszystkich działaniach i negocjacjach międzysektorowych, wewnątrzsektorowych i na poziomie przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie zatrudnienia, dostępności i zabezpieczenia społecznego, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego skupiającymi osoby niepełnosprawne. |
| --- | --- |

7.3

Partnerzy społeczni powinni uwzględnić niepełnosprawność we wszystkich działaniach i negocjacjach międzysektorowych, wewnątrzsektorowych i na poziomie przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie zatrudnienia, dostępności i zabezpieczenia społecznego, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego skupiającymi osoby niepełnosprawne.

| 7.4 | Partnerzy społeczni muszą uczestniczyć w monitorowaniu i wdrażaniu Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych w dziedzinie stosunków pracy i zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

7.4

Partnerzy społeczni muszą uczestniczyć w monitorowaniu i wdrażaniu Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych w dziedzinie stosunków pracy i zabezpieczenia społecznego.

8.   Uczestnictwo a dialog społeczny

| 8.1 | EKES potwierdza swoje poparcie dla zasady: „nic dla osób niepełnosprawnych bez ich udziału” (52) oraz dla polityki odpowiedzialności indywidualnej (upodmiotowienia) i propagowania swych własnych praw. |
| --- | --- |

8.1

EKES potwierdza swoje poparcie dla zasady: „nic dla osób niepełnosprawnych bez ich udziału” (52) oraz dla polityki odpowiedzialności indywidualnej (upodmiotowienia) i propagowania swych własnych praw.

| 8.2 | EKES uważa, że dialog społeczny z osobami niepełnosprawnymi oraz ich rodzinami to odpowiednie ramy do udoskonalenia sposobu sprawowania rządów w UE poprzez ustanowienie obowiązkowych mechanizmów i protokołów oraz utworzenie organów ad hoc służących uczestnictwu i konsultacjom w UE. |
| --- | --- |

8.2

EKES uważa, że dialog społeczny z osobami niepełnosprawnymi oraz ich rodzinami to odpowiednie ramy do udoskonalenia sposobu sprawowania rządów w UE poprzez ustanowienie obowiązkowych mechanizmów i protokołów oraz utworzenie organów ad hoc służących uczestnictwu i konsultacjom w UE.

| 8.3 | Organizacje osób niepełnosprawnych powinny uczestniczyć w sporządzaniu sprawozdań okresowych, w których oceniano by politykę w zakresie zatrudnienia i dostępności, wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych oraz programy i instrumenty finansowe Komisji w celu zagwarantowania, że uwzględniony zostanie punkt widzenia społeczeństwa obywatelskiego, na przykład poprzez alternatywne sprawozdania. |
| --- | --- |

8.3

Organizacje osób niepełnosprawnych powinny uczestniczyć w sporządzaniu sprawozdań okresowych, w których oceniano by politykę w zakresie zatrudnienia i dostępności, wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych oraz programy i instrumenty finansowe Komisji w celu zagwarantowania, że uwzględniony zostanie punkt widzenia społeczeństwa obywatelskiego, na przykład poprzez alternatywne sprawozdania.

| 8.4 | UE i państwa członkowskie powinny wspierać społeczeństwo obywatelskie i gwarantować środki finansowe na jego rozwój, zapewniając mu niezależność i zdolność do udziału w opracowywaniu polityki oraz świadczeniu usług socjalnych. |
| --- | --- |

8.4

UE i państwa członkowskie powinny wspierać społeczeństwo obywatelskie i gwarantować środki finansowe na jego rozwój, zapewniając mu niezależność i zdolność do udziału w opracowywaniu polityki oraz świadczeniu usług socjalnych.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Opinia EKES-u, Dz.U. C 241 z 7.10.2002, s. 89.

1

(2)  Opinie EKES-u: Dz.U. C 182 z 4.8.2009, s. 19; Dz.U. C 10 z 15.1.2008, s. 80; Dz.U. C 93 z 27.4.2007, s. 32; Dz.U. C 256 z 27.10.2007, s. 102; Dz.U. C 185 z 8.8.2006, s. 46; Dz.U. C 88 z 11.4.2006, s. 22; Dz.U. C 110 z 9.5.2006, s. 26; Dz.U. C 24 z 31.1.2006, s. 15; Dz.U. C 110 z 30.4.2004, s. 26; Dz.U. C 133 z 6.6.2003, s. 50; Dz.U. C 36 z 8.2.2002, s. 72.

2

(3)  http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/microdata/eu_silc.

3

(4)  Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r.; Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r.; Rozporządzenie (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. [Dz.U. L 204 z 26.7.2006] oraz pakiet telekomunikacyjny COM(2007) 697 wersja ostateczna – COD 2007/0247.

4

(5)  Komunikat Komisji w sprawie agendy społecznej COM(2005) 33 wersja ostateczna oraz Komunikat Komisji „Równe szanse dla osób niepełnosprawnych: europejski plan działania” COM(2003) 650 wersja ostateczna.

5

(6)  http://antiguo.cermi.es/graficos/declaracion-madrid.asp.

6

(7)  http://ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=3784&langId=en.

7

(8)  Eurobarometr: „Dyskryminacja w UE w 2009 r.” (na podstawie badań w terenie w okresie od 29 maja do 14 czerwca 2009 r.).

8

(9)  COM(2009) 647 wersja ostateczna.

9

(10)  Rezolucja Rady (2008/C75/01).

10

(11)  Opinia EKES-u, Dz.U. C 93 z 27.4.2007.

11

http://w3.bcn.es/fitxers/baccessible/greugecomparatiueconmic.683.pdf

http://www.feaps.org/actualidad/23_04_09/ultima_hora/sobreesfuerzo_15_04_09.pdf.

(12)  COM(2009) 58 wersja ostateczna.

12

(13)  COM(2009) 647 wersja ostateczna.

13

(14)  „Evaluation of employment policies for persons with disabilities and formulation and economic cost of new proposals for labour integration” [„Ocena polityki zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz koszty opracowania i koszty gospodarcze nowych wniosków dotyczących integracji na rynku pracy”], red. Gregorio RODRÍGUEZ CAMPO, Carlos GARCÍA SERRANO i Luis TOHARIA, Colección Telefónica Accessible no. 9, Ediciones Cinca, kwiecień 2009 r. - ISBN: 978-84-96889-48-4. Madryt, Hiszpania.

14

(15)  Rezolucja Rady (2008/ C 75/01).

15

(16)  http://cms.horus.be/files/99909/MediaArchive/EDF%20declaration%20on%20girls%20and%20women%20with%20disabilities.doc.

16

(17)  Opinia EKES-u, Dz.U. C 10 z 15.1.2008, s. 80.

17

(18)  Decyzja Rady nr 15540/09 z dnia 24 listopada 2009 r.

18

(19)  http://cms.horus.be/files/99909/MediaArchive/library/EDF_contribution_OHCHR_contribution_national_frameworks_for_implementation_CRPD(final).doc.

19

(20)  http://www.efc.be/Networking/InterestGroupsAndFora/Disability/Pages/TheEuropeanConsortiumofFoundationsonHumanRightsandDisability.aspx.

20

(21)  Wniosek dotyczący dyrektywy Rady (COM(2008) 426 wersja ostateczna, 2 lipca 2008 r.

21

(22)  http://www.observatoriodeladiscapacidad.es/?q=es/informacion/agenda/18112009/presentaci_n_de_innet16_european_inclusion_network_lanzamiento_del_obser.

22

(23)  Biuletyn „Statistics in Fokus”, temat 3: Zatrudnienie osób niepełnosprawnych w Europie w 2002 r., Eurostat 26/2003.

23

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-NK-03-026/EN/KS-NK-03-026-EN.PDF.

(24)  Urząd Statystyczny Wspólnot Europejskich (Eurostat) – styczeń 2010 r.

24

(25)  Eurobarometr, „Dyskryminacja w UE w 2009 r.” oraz opinia EKES-u, Dz.U. C 256 z 27.10.2007, s. 102.

25

(26)  http://www.cermi.es/NR/rdonlyres/6487C9F8-F423-493B-83B8-562CB09201B8/30184/EstudioCERMICrisisyDiscapacidad.doc

26

www.cermi.es.

(27)  Konkluzje prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 23–24 marca 2006 r.

27

(28)  Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r.

28

(29)  Analiza dokonana przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, na podstawie niemieckiego federalnego urzędu ds. sprawozdawczości zdrowotnej (2007): http://www.gbe-bund.de/gbe10/pkg_isgbe5.prc_isgbe?p_uid=gastd&p_sprache=E.

29

(30)  Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP); http://www.ceep.eu.

30

(31)  Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP); http://www.ceep.eu.

31

(32)  Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy.

32

(33)  Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy.

33

(34)  http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=es&catId=89&newsId=547.

34

(35)  Przewodnik „Tworzenie społeczeństwa integracyjnego: włączanie niepełnosprawnych w główny nurt życia społecznego na przykładzie gospodarki społecznej”;

35

http://www.socialeconomy.eu.org/IMG/pdf/Guide_on_Disability_Mainstreaming_and_Social_Economy.pdf.

(36)  Opinia EKES-u, Dz.U. C 318 z 23.12.2009, s. 113.

36

(37)  www.fundaciononce.es.

37

(38)  Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy; http://www.eurofound.europa.eu/.

38

(39)  Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP); http://www.ceep.eu.

39

(40)  Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP); http://www.ceep.eu.

40

(41)  Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP); http://www.ceep.eu.

41

(42)  Rezolucja Rady (2008/C 75/01).

42

(43)  Opinia EKES-u, Dz.U C 93 z 27.4.2007, s. 32.

43

(44)  Opinia EKES-u, Dz.U C 110 z 9.5.2006, s. 26 oraz Rezolucja Rady z dnia 6 lutego 2003 r. (Dz.U. C 39, 2003, s. 5).

44

(45)  COM(2007) 501 wersja ostateczna.

45

(46)  Art. 41 i 42 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r.

46

(47)  Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r.

47

(48)  http://ec.europa.eu/information_society/activities/einclusion/archive/deploy/pubproc/eso-m376/index_en.htm y

48

http://cms.horus.be/files/99909/MediaArchive/M420%20Mandate%20Access%20Built%20Environment.pdf.

(49)  COM(2005) 425 wersja ostateczna, COM (2008) 804 wersja ostateczna.

49

(50)  Deklaracja na temat e-integracji: ministrowie transportu i komunikacji Unii Europejskiej, kwiecień 2003 r.

50

(51)  Art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.

51

(52)  Slogan Europejskiego Forum Osób Niepełnosprawnych (EDF), Zgromadzenie Ogólne EDF 2009 r.

52

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/16 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/16

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie integracji pracowników-imigrantów (opinia rozpoznawcza)

2010/C 354/03

Sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS

Pismem z dnia 23 lipca 2009 r., zgodnie z art. 262 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Diego López GARRIDO, sekretarz stanu ds. Unii Europejskiej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Współpracy, zwrócił się w imieniu przyszłej prezydencji hiszpańskiej do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie

integracji pracowników-imigrantów.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 23 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 5 – 8 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   EKES podkreśla europejską wartość dodaną polityki zatrudnienia i polityki imigracyjnej i integracyjnej. Polityka prowadzona wyłącznie na szczeblu krajowym nie przynosi pożądanych efektów, w związku z czym niezbędne jest poszerzenie europejskich podstaw tych strategii.

1.2   Pracownicy-imigranci wnoszą pozytywny wkład w rozwój gospodarczy i dobrobyt społeczny w Europie. Ze względu na sytuację demograficzną w UE konieczne będzie zwiększenie liczby przyjmowanych nowych imigrantów.

1.3   Niezbędne jest ulepszenie procesów integracyjnych zarówno z perspektywy wydajności gospodarczej, jak i spójności społecznej. Zatrudnienie jest zasadniczym elementem procesu integracji.

1.4   Integracja jest dwukierunkowym procesem społecznym, polegającym na wzajemnym dostosowaniu się; proces ten trzeba wspierać za pomocą odpowiednich przepisów prawnych i właściwego zarządzania sprawami publicznymi. EKES apeluje, aby Rada przyjęła dyrektywę mającą zagwarantować pracownikom-imigrantom jednolity zestaw praw, a także nawołuje do ulepszenia prawodawstwa antydyskryminacyjnego.

1.5   Integracja w miejscu pracy na warunkach równości szans i równości traktowania stanowi także wyzwanie dla partnerów społecznych, którzy powinni pobudzać ją poprzez dialog społeczny i negocjacje zbiorowe, także na szczeblu europejskim. Pracownicy-imigranci powinni wykazywać się otwartą postawą wobec integracji.

1.6   Przedsiębiorstwa europejskie prowadzą swą działalność w warunkach coraz większej różnorodności. W związku z tym powinny zastosować pozytywne podejście do różnorodności kulturowej celem sprzyjania integracji oraz rozszerzenia zakresu możliwości.

1.7   EKES proponuje Komisji, aby zwróciła się do niego o opracowanie opinii rozpoznawczej dotyczącej utworzenia europejskiej platformy dialogu w sprawie zarządzania migracją zarobkową, której utworzenie przewidziano w programie sztokholmskim.

2.   Zakres opinii

2.1   Prezydencja hiszpańska zwróciła się do EKES-u o sporządzenie opinii rozpoznawczej mając na celu lepszą integrację pracowników-imigrantów w UE; z tego względu w niniejszej opinii Komitet skupi się na zagadnieniu integracji pracowników-imigrantów pod kątem zatrudnienia oraz na innych aspektach związanych pośrednio lub bezpośrednio z rynkiem pracy.

2.2   Ogólne kwestie dotyczące polityki imigracyjnej i integracyjnej zostaną poruszone wyłącznie w wypadku, gdy będą bezpośrednio związane z tematem opinii. Komitet przyjął już rozliczne opinie na temat integracji (1), które miały bardziej ogólny charakter, jak też opracował opinię z inicjatywy własnej, w której stwierdził, że w nowej agendzie polityki społecznej UE należy uwypuklić znaczenie integracji w takich dziedzinach jak edukacja i szkolenia, równość płci, ochrona zdrowia, mieszkalnictwo, polityka na rzecz rodzin i młodzieży, ubóstwo i wykluczenie społeczne itp.

2.3   W swej wspólnej polityce imigracyjnej Unia Europejska powinna kłaść nacisk na kwestię integracji. Komitet ustanowił stałą grupę analityczną ds. integracji na potrzeby współpracy z Europejskim Forum Integracji.

2.4   Traktat lizboński oferuje solidniejszą podstawę prawną (2), aby UE mogła „wspierać działania państw członkowskich podejmowane w celu popierania integracji obywateli państw trzecich przebywających legalnie na ich terytoriach”.

3.   Wkład imigrantów w rozwój gospodarczy i dobrobyt w Europie

3.1   Na przestrzeni ostatnich lat Europa przyjęła wiele osób pochodzących z krajów trzecich, które przybyły, jako emigranci, w poszukiwaniu nowych możliwości. Jednakże stosowane przez liczne rządy europejskie restrykcyjne podejście polityczne ogranicza możliwość legalnego zatrudniania pracowników-imigrantów przez przedsiębiorstwa.

3.2   W swym sprawozdaniu z 2008 r. dotyczącym zatrudnienia w Europie (3) Komisja Europejska stwierdziła, że „imigranci wnieśli znaczący wkład do ogólnego wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w UE od 2000 r., łagodząc problem niedoboru siły roboczej i umiejętności oraz przyczyniając się do zwiększenia elastyczności rynku pracy”.

3.2.1   We wspólnym sprawozdaniu na temat zatrudnienia za lata 2009–2010 (4), Komisja wskazała, że mimo iż UE stoi wobec problemu likwidowania miejsc pracy, w niektórych państwach członkowskich nadal odnotowuje się niedobory siły roboczej w pewnych kategoriach zawodowych. Komisja zaleca także intensywniejsze działania na rzecz integracji migrantów zamieszkałych już w UE, którzy szczególnie dotkliwie odczuwają skutki kryzysu, a także działania zachęcające przedsiębiorstwa do zatrudniania siły roboczej o większej różnorodności i przyjmowania „kart różnorodności”.

3.3   Od 2000 r. 21 % wzrostu PKB UE wynika z nakładu pracy imigrantów i także im zawdzięczać można 25 % nowo utworzonych miejsc pracy; ich wkład jest na tyle ważny, że niektóre sektory gospodarki popadłyby w zastój lub spowolniły swój wzrost, gdyby znacznej części pracy nie wykonywali pracownicy-imigranci.

3.4   Należy zwrócić uwagę na fakt, że ograniczenia w dostępie do pracy w UE wobec obywateli nowych państw członkowskich zostały zniesione w wielu krajach (w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji i in.).

3.5   Komitet pragnie podkreślić znaczenie ducha przedsiębiorczości, jakim wykazuje się wielu imigrantów, którzy tworzą przedsiębiorstwa w Europie i przyczyniają się w ten sposób do tworzenia miejsc pracy i dobrobytu, chociaż przepisy imigracyjne stanowią bardzo trudne do przezwyciężenia przeszkody.

3.6   Mimo że napływ imigrantów cechuje się różnym natężeniem w rożnych państwach członkowskich UE, można zaobserwować, że państwa, które przyjmują więcej imigrantów, odnotowały silniejszy rozwój gospodarczy i wzrost zatrudnienia. W niektórych państwach członkowskich, jak Hiszpania, Wlk. Brytania, Irlandia, Włochy i in. odsetek ten jest wyższy (5).

3.7   Wzrost liczby imigrantów w społeczeństwach państw UE wywołuje także nowe problemy i oznacza istotne wyzwanie dla spójności społecznej. Społeczeństwa europejskie mają do czynienia z licznymi problemami społecznymi wynikającymi ze zjawiska imigracji, które należy traktować z zastosowaniem całościowego podejścia, co EKES proponował już w innych opiniach.

3.8   EKES uważa, że wiele problemów społecznych (rasizm, przestępczość, przemoc na tle płci, marginalizacja, niepowodzenia szkolne itp.) świadczy o potrzebie wzmocnienia integracji. Niejednokrotnie władze, zwłaszcza szczebla lokalnego, nie potrafią poradzić sobie z ogromem tych problemów.

3.9   Media przedstawiają czasem problemy związane z imigracją w atmosferze sensacji, budząc w ten sposób niepokój mieszkańców. Niektórzy liderzy polityczni także odnoszą się do tych problemów w sposób oportunistyczny i nieodpowiedzialny.

3.10   Komitet z zaniepokojeniem obserwuje zjawisko rozprzestrzeniania się rasizmu i ksenofobii wśród licznych grup społecznych. Partie i ruchy ekstremistyczne wykorzystują problemy wynikające z imigracji do szerzenia strachu wśród ludności i do propagowania strategii, które opierają się na nietolerancji i przemocy i są sprzeczne z prawami człowieka.

3.11   Rasizm jest uznawany w prawie karnym za przestępstwo, ale częstokroć władze polityczne i liderzy społeczni wykazują tolerancyjne podejście do takich zachowań, co jest niedopuszczalne. Władze policyjne i sądowe, środowiska opiniotwórcze, środki masowego przekazu i decydenci polityczni muszą zmienić swe nastawienie i bardziej stanowczo zwalczać rasizm oraz działać na rzecz edukacji społecznej.

4.   Przewidywany większy napływ imigrantów do Europy w przyszłości

4.1   Obecna sytuacja demograficzna w UE, wynikająca ze starzenia się ludności i niskiego wskaźnika urodzeń, wskazuje na to, że rynek pracy wymagał będzie udziału licznych pracowników-imigrantów. Według ostatnich prognoz demograficznych Eurostatu, liczba ludności w wieku produkcyjnym zacznie spadać po 2012 r., nawet przy założeniu, że napływ imigrantów będzie w tym dziesięcioleciu wynosił 1,5 mln osób rocznie. Jeśli napływ imigrantów w następnym dziesięcioleciu nie wzrośnie, liczba ludności w wieku produkcyjnym zmniejszy się o 14 mln.

4.2   Z drugiej strony wiadomo, że międzynarodowa mobilność pracowników na świecie wzrośnie, gdyż wielu ludzi zmuszonych jest do emigracji ze względu na brak odpowiedniego zatrudnienia w swych krajach pochodzenia, a niektórzy z nich pragną przyjechać do Europy w poszukiwaniu nowych możliwości zawodowych i osobistych.

4.3   EKES uważa, że fakt, iż nowi imigranci chcą realizować swój projekt migracyjny w Europie, oznacza liczne korzyści.

4.4   Zdaniem Komitetu, aby umożliwić pracownikom-imigrantom wykorzystanie swych szans oraz aby poprawić spójność społeczną w społeczeństwach europejskich, niezbędne są polityki wzmacniające integrację społeczną; powodzenie projektów migracyjnych, zarówno z perspektywy samych pracowników-imigrantów, jak i społeczeństw przyjmujących, zależy bowiem od przebiegu procesów integracyjnych.

4.5   Kryzys gospodarczy i wzrost bezrobocia odbija się na wszystkich grupach społecznych, na pracownikach miejscowych i na imigrantach. Z danych dotyczących rynku pracy w Europie wynika, że pierwszymi ofiarami kryzysu są pracownicy-imigranci mający niskie kwalifikacje zawodowe i zajmujący stanowiska o niskiej jakości, a także że problem bezrobocia w większym stopniu dotyka kobiet imigrantek.

4.6   Pomimo obecnej recesji i wzrostu bezrobocia w Europie, opracowania demograficzne wskazują, że, gdy tylko kryzys zostanie przezwyciężony, a wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia powrócą do wcześniejszego poziomu, wkład nowych imigrantów będzie konieczny, aby zaspokoić potrzeby europejskich rynków pracy, przy uwzględnieniu cech charakterystycznych każdego z państw członkowskich.

5.   Europejskie prawodawstwo w dziedzinie przyjmowania imigrantów: w oczekiwaniu na decyzje

5.1   Odkąd ponad dziesięć lat temu Unia rozpoczęła proces mający prowadzić do stworzenia wspólnej polityki imigracyjnej, główna trudność polega na opracowaniu przepisów dotyczących przyjmowania nowych imigrantów, gdyż każde państwo członkowskie ma własne przepisy w tej dziedzinie odzwierciedlające bardzo zróżnicowane podejścia.

5.2   Polityka i prawodawstwo w dziedzinie imigracji i dostępu do zatrudnienia są powiązane z rozwojem rynków pracy, dlatego też przy ich opracowywaniu potrzebne jest aktywne zaangażowanie partnerów społecznych; jednocześnie ich fundamentem musi być poszanowanie praw człowieka w stosunku do imigrantów.

5.3   Komitet jest zdania, że prawodawstwo w zakresie imigracji powinno sprzyjać integracji i traktować pracowników-imigrantów jak nowych obywateli, jako osoby posiadające prawa, które trzeba chronić, a nie tylko jako siłę roboczą mającą zaspokoić potrzeby rynku pracy.

5.4   Partnerzy społeczni powinni angażować się na różnych płaszczyznach. Komitet z zainteresowaniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą utworzenia europejskiej platformy dialogu w sprawie zarządzania migracją zarobkową, w pracach której mieliby uczestniczyć partnerzy społeczni.

5.5   EKES już wcześniej proponował utworzenie wspólnej polityki imigracyjnej i harmonizację prawodawstwa, umożliwiające imigrantom przyjazd poprzez legalne procedury oraz sprawiedliwe traktowanie, poszanowanie ich praw podstawowych i poprawę integracji.

5.6   Jednakże imigranci nie są przyjmowani w Europie poprzez zastosowanie odpowiednich przepisów i strategii politycznych, natomiast wielu imigrantów, ze względu na restrykcyjny charakter większości strategii i przepisów krajowych, dostaje się na jej terytorium w nieprzepisowy sposób i jest zmuszonych do pracy w gospodarce nieformalnej. Zdaniem Komitetu, UE powinna przyjąć nowe inicjatywy na rzecz przekształcenia pracy nieformalnej w legalne zatrudnienie.

5.7   Zdaniem EKES-u, poprzez ułatwienie procedur legalnej imigracji zmniejszy się nieuregulowany napływ imigrantów oraz spadnie ryzyko, że niektórzy imigranci o nieuregulowanym statusie staną się ofiarami sieci przestępczych zajmujących się nielegalnym przemytem ludzi i handlem ludźmi. Program sztokholmski zawiera nowe zobowiązania UE w zakresie zwalczania takich sieci przestępczych.

5.8   EKES uważa, że restrykcyjne polityki mają bardzo negatywny wpływ na procesy integracji, gdyż traktują imigrantów jak osoby, które nie są dobrze widziane ani akceptowane.

5.9   Czasami polityce takiej towarzyszy też dyskurs polityczny i społeczny, który nadaje zjawisku imigracji charakter przestępczy, ma wykluczający wydźwięk oraz sprzyja ksenofobii i dyskryminacji.

5.10   Obecnie obowiązuje europejski pakt o imigracji i azylu, który będzie realizowany w ciągu najbliższych lat poprzez program sztokholmski. Można przewidywać, że dzięki traktatowi lizbońskiemu łatwiej będzie dochodzić do ugody w Radzie, a procedura współdecydowania z Parlamentem także ułatwi harmonizację prawodawstwa.

5.11   EKES chciałby, aby powstające prawodawstwo miało charakter horyzontalny, ale Rada i Komisja zdecydowały się na tworzenie dyrektyw sektorowych. Ostatnio przyjęto dyrektywę w sprawie „niebieskiej karty” (6), która ma ułatwiać wjazd i pobyt pracownikom o wysokich kwalifikacjach. W najbliższych miesiącach Komisja przewiduje przygotowanie kolejnych nowych wniosków dotyczących dyrektyw.

5.12   Komitet uważa, że niezwykle istotne jest, by UE miała odpowiednie prawodawstwo w zakresie przyjmowania imigrantów, jako że integracja jest ściśle powiązana z kwestią równego traktowania i braku dyskryminacji. Z tego względu EKES poparł (7) (z pewnymi propozycjami zmian) przedstawiony przez Komisję wniosek dotyczący dyrektywy ramowej w sprawie praw pracowników-imigrantów (8), który jest jeszcze przedmiotem debaty w Radzie. Obecna wersja tego wniosku, nad którą obraduje Rada, jest jednak niewystarczająca i nie do zaakceptowania z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego i EKES-u.

5.13   Rada powinna przyjąć tę dyrektywę ramową, aby zapewnić odpowiedni poziom praw wszystkim pracownikom-imigrantom i nie dopuścić do ich dyskryminacji. Komitet proponuje hiszpańskiej prezydencji UE, aby tak pokierowała debatami w Radzie nad dyrektywą ramową, by została ona szybko przyjęta, ale pod warunkiem, że będzie zawierać odpowiedni zestaw praw wspólnych w całej UE opierających się na równości traktowania, zwłaszcza w zakresie praw pracowniczych i społecznych dla pracowników imigrantów.

5.14   EKES przyjął ostatnio opinię z inicjatywy własnej nawołującą do tego, by w prawodawstwie w dziedzinie imigracji poszanowane były prawa podstawowe (9); w opinii tej zaproponowano szeroki zakres praw i obowiązków. Ponadto należy koniecznie znowelizować dyrektywę w sprawie łączenia rodzin.

6.   Zatrudnienie zasadniczym elementem procesu integracji

6.1   Integracja jest dwukierunkowym procesem społecznym, polegającym na wzajemnym dostosowaniu się między imigrantami a społeczeństwem przyjmującym. Tak brzmi pierwsza ze wspólnych podstawowych zasad dotyczących integracji, które zostały przyjęte przez Radę w 2004 r.

6.2   Proces integracji wymaga zdecydowania ze strony władz, partnerów społecznych i odpowiednich organizacji. Sprzyjać mu mogą także odpowiednie polityki publiczne, a zasadnicze znaczenie ma także aktywny udział społeczeństwa obywatelskiego. W innej opinii (10) EKES podkreślił istotną rolę samorządów lokalnych i regionalnych.

6.3   Jednocześnie pracujący imigranci powinni wykazywać się otwartą postawą wobec integracji, podejmując wysiłek nauki języka, poznania przepisów i zwyczajów społeczeństwa przyjmującego.

6.4   EKES zaangażował się wraz z Komisją Europejską w działalność Europejskiego Forum Integracji i pragnie po raz kolejny podkreślić, jak ważne jest zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego na różnych poziomach sprawowania rządów oraz konsultowanie się z nimi.

6.5   Integracja osób pochodzących z imigracji odbywa się nie tylko w środowisku pracy, czego dotyczy ta opinia, lecz odbywa się też na znaczną skalę w otoczeniu rodzinnym, w szkołach i wyższych uczelniach, na wsiach i w dzielnicach miast, w instytucjach religijnych, organizacjach sportowych i kulturalnych itp.

6.6   Praca stanowi zasadniczy składnik procesu integracji, ponieważ praca w godnych warunkach jest kluczem do ekonomicznej samodzielności imigrantów oraz sprzyja dobrym stosunkom społecznym i wzajemnemu poznaniu między imigrantami a społeczeństwem przyjmującym.

6.7   Podstawą Europy społecznej jest praca, a integracja ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju Europy społecznej. Przedsiębiorstwa europejskie są niezbędnymi podmiotami społecznymi, które są zainteresowane integracją i zaangażowane w nią.

6.8   Kryzys gospodarczy i wzrost bezrobocia osłabiają procesy integracji i zaogniają niektóre konflikty w społeczeństwie i na rynku pracy. EKES jest zdania, że w takich okolicznościach wszystkie podmioty powinny zwiększyć wysiłki na rzecz integracji: imigranci, władze publiczne, partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie.

6.9   Przybyłych do Europy pracowników należy traktować sprawiedliwie, ponieważ chronią ich międzynarodowe konwencje praw człowieka oraz zasady i prawa zawarte w konwencjach MOP. W innej opinii (11) EKES wskazał, jakie prawa i obowiązki powinny zostać zagwarantowane w prawodawstwie europejskim pracownikom-imigrantom.

6.10   Zdaniem EKES-u, prawodawstwo i strategie publiczne muszą zostać uzupełnione przez współpracę partnerów społecznych, gdyż integracja w środowisku pracy zależy również od działań społecznych oraz zaangażowania związków zawodowych i pracodawców.

6.11   Publiczne służby zatrudnienia powinny inicjować programy na rzecz poprawy dostępu imigrantów do zatrudnienia, poprzez ułatwianie uznawania kwalifikacji zawodowych, ulepszanie szkoleń językowych i szkoleń zawodowych bez dyskryminacji oraz udzielanie odpowiednich informacji o systemach zatrudnienia w kraju przyjmującym.

6.12   Bardzo ważną rolę w dziedzinie rozpowszechniania informacji oraz ułatwiania imigrantom dostępu do zatrudnienia odgrywają związki zawodowe, organizacje pracodawców, stowarzyszenia imigrantów oraz pozostałe organizacje społeczeństwa obywatelskiego.

6.13   Większość przedsiębiorstw w Europie stanowią małe i średnie przedsiębiorstwa, które dają zatrudnienie znacznej części ludności aktywnej zawodowo, także imigrantom; dlatego też w MŚP odbywa się większość społecznych procesów integracyjnych.

7.   Równość traktowania i niedyskryminacja podstawami integracji

7.1   EKES uważa, że bardzo istotny jest sposób, w jaki władze i przedsiębiorstwa przyjmują i traktują pracowników-imigrantów, którzy często znajdują się w gorszej sytuacji niż pracownicy miejscowi.

7.2   Sytuacja w różnych państwach członkowskich jest odmienna, gdyż zróżnicowane są też przepisy prawa pracy i zwyczaje społeczne, ale ogólnie w Europie wielu pracowników-imigrantów znajduje się w niekorzystnej sytuacji i ma trudności ze znalezieniem zatrudnienia oraz z uzyskaniem uznania swych dyplomów zawodowych; ponadto często nie mówią miejscowym językiem i nie znają praw, zwyczajów ani instytucji społecznych.

7.3   Punktem wyjścia jest w tej sytuacji dobre prawodawstwo antydyskryminacyjne, ale na szczeblu krajowym wciąż istnieją przepisy dyskryminujące pracowników-imigrantów wobec pracowników miejscowych, a przede wszystkim nie zanika dyskryminacja pracowników ze względu na pochodzenie narodowe, etniczne lub kulturowe, co uwidacznia się w sposób pośredni lub bezpośredni.

7.4   Podstawami polityki integracyjnej są równe traktowanie i strategie zwalczania dyskryminacji. Z perspektywy dwukierunkowej koncepcji procesu integracji, Komitet stwierdza, że przedsiębiorstwa, związki zawodowe i władze powinny traktować pracowników-imigrantów na równi z pozostałymi oraz unikać jakiejkolwiek dyskryminacji.

7.5   Pracodawcy i pracownicy-imigranci powinni przestrzegać norm pracy i układów zbiorowych obowiązujących w danym przedsiębiorstwie czy sektorze zgodnie z przepisami i zwyczajami krajowymi. Komitet pragnie podkreślić, że rasizm i dyskryminacja zaliczają się do zachowań przestępczych i w związku z tym powinny podlegać sankcjom także w ramach przedsiębiorstw, zgodnie z przepisami prawa pracy.

7.6   Aby ułatwić integrację pracowników-imigrantów w środowisku pracy, należy informować ich o przepisach prawa pracy i układach zbiorowych, które regulują ich prawa i obowiązki w miejscu pracy.

7.7   Przy podejściu polityczno-społecznym o charakterze integrującym pracownicy-imigranci będą mieć większe możliwości realizacji programów i ścieżek integracji, jakie powinny zapewnić im władze, np. w zakresie nauki języka, praw i zwyczajów.

7.8   Dyrektywy UE w sprawie równego traktowania w miejscu pracy (12) oraz równego traktowania bez względu na rasę lub pochodzenie etniczne (13) stanowią podstawowe instrumenty prawne, niezbędne do ustanawiania prawodawstwa i praktyk stosowanych w państwach członkowskich w celu zwalczania dyskryminacji oraz promowania integracji zawodowej.

7.9   Parlament przyjął niedawno rezolucję w sprawie nowej dyrektywy dotyczącej walki z dyskryminacją (14), która uzupełnia wcześniejsze dyrektywy. EKES również wydał opinię, w której poparł wniosek Komisji i zaproponował, by uwzględnić także dyskryminację wieloaspektową. Ta nowa dyrektywa, kiedy zostanie przyjęta, rozciągnie zasadę niedyskryminacji na takie dziedziny, jak edukacja, zdrowie, ochrona socjalna i mieszkalnictwo.

7.10   EKES uważa, że dyrektywy antydyskryminacyjne nie zostały należycie transponowane do krajowych systemów prawnych i w związku z tym niektóre państwa członkowskie nie dysponują dobrymi przepisami w zakresie zwalczania dyskryminacji. Nowa dyrektywa, kiedy zostanie przyjęta, stanie się bardzo pozytywnym aktem prawnym.

7.11   Partnerzy społeczni, którzy są najważniejszymi podmiotami w dziedzinie funkcjonowania rynków pracy oraz podstawowymi filarami życia gospodarczego i społecznego w Europie, mają do odegrania znaczącą rolę w dziedzinie integracji. W kontekście negocjacji w sprawie układów zbiorowych muszą sprostać spoczywającemu na nich obowiązkowi integracji imigrantów i wykorzenić z układów zbiorowych oraz przepisów i praktyk w miejscu pracy wszelkie bezpośrednie czy pośrednie przejawy dyskryminacji.

7.12   W ramach negocjacji w sprawie układów zbiorowych, a zwłaszcza w wewnętrznej strukturze przedsiębiorstw, należy ustanowić mechanizmy służące zagwarantowaniu, że dostęp do miejsc pracy i zatrudnianie będą przebiegać zgodnie z zasadą równości szans. W tej dziedzinie szczególną ważną kwestią jest dysponowanie instrumentami, które pozwolą zapobiec nie tylko dyskryminacji bezpośredniej, ale także pośredniej.

7.13   Jednakże obecnie w praktyce wielu pracowników-imigrantów nie ma zagwarantowanej równości traktowania pod względem płacy i warunków pracy. Partnerzy społeczni i władze odpowiedzialne za zatrudnienie powinni opracować procedury, które pozwolą zapobiegać dyskryminacji i powadzić proaktywne działania na rzecz równości.

7.14   W Europie powstają dwoiste modele zatrudnienia, w których miejsca pracy o wysokiej jakości przypadają głównie obywatelom europejskim i imigrantom o dużych kwalifikacjach, a miejsca pracy niskiej jakości zajmują w większości imigranci. Niska jakość miejsc pracy jest zatem również czynnikiem dyskryminacji, kiedy do pracy na gorszych stanowiskach wykorzystuje się imigrancką siłę roboczą.

7.15   W kilku opiniach EKES-u proponowano już, by państwa członkowskie usprawniły swoje systemy uznawania dyplomów za równoważne (15) oraz by UE wyposażyła się w system uznawania dyplomów, który mógłby być stosowany wobec pracowników-imigrantów (16). Wielu imigrantów w przedsiębiorstwach europejskich pracuje na stanowiskach poniżej ich poziomu kwalifikacji.

7.16   Także w trakcie rozwoju kariery zawodowej i w momencie awansu wielu pracowników-imigrantów znajduje się w gorszej sytuacji i staje się ofiarą dyskryminacji. Przepisy prawa pracy, układy zbiorowe oraz praktyki w przedsiębiorstwach powinny gwarantować zasadę równości szans w zakresie awansowania pracowników. Partnerzy społeczni powinni podjąć nowe inicjatywy w tym zakresie.

7.17   Szkolenia i doskonalenie zawodowe to bardzo ważne instrumenty poprawy możliwości zatrudnienia pracowników-imigrantów, jednakże w przepisach i zwyczajach niektórych państw nie dopuszcza się dostępu do nich obywateli krajów trzecich, lub dostęp ten jest ograniczony. EKES uważa, że władze publiczne i partnerzy społeczni powinni ułatwiać dostęp pracowników-imigrantów do szkoleń, na zasadzie równych warunków i równego traktowania.

7.18   Niektóre państwa członkowskie, we współpracy z przedsiębiorstwami, realizują programy szkoleniowe w państwach pochodzenia imigrantów, przed uzyskaniem przez nich pozwolenia na pobyt, co pomaga obywatelom krajów trzecich w integracji zawodowej w momencie przyjazdu do Europy.

7.19   Unia Europejska nie rozwiązała jeszcze w zadowalający sposób kwestii przenoszenia praw emerytalnych przez pracowników europejskich. Także pracownicy-imigranci napotykają wiele problemów wynikających z przepisów krajowych, które nie gwarantują w odpowiedni sposób praw emerytalnych uzyskanych podczas pracy w Europie. Przyczyny są bardzo zróżnicowane i uzależnione od przepisów krajowych i układów z krajami trzecimi.

7.20   Komitet proponuje, by Komisja Europejska przyjęła odpowiedni wniosek, w miarę możliwości o charakterze prawodawczym, mający na celu umożliwienie zagwarantowania praw emerytalnych pracownikom-imigrantom w UE w momencie zmiany miejsca zamieszkania w ramach UE lub w momencie powrotu do kraju pochodzenia bądź zamieszkania w innym kraju.

7.21   Związki zawodowe powinny włączyć pracowników-imigrantów w swoje szeregi oraz ułatwić im dostęp do stanowisk przedstawicielskich i kierowniczych. Większość związków zawodowych w Europie wypracowało dobre praktyki, mające gwarantować równość traktowania i zwalczanie dyskryminacji.

7.22   EKES jest zdania, że potrzebne są aktywne strategie i nowe zobowiązania ze strony partnerów społecznych na rzecz wspierania społecznych postaw integracyjnych, równego traktowania oraz zwalczania dyskryminacji w miejscu pracy. Europejski dialog społeczny mógłby stanowić właściwe ramy dla podjęcia nowych zobowiązań przez partnerów społecznych na poziomie, jaki uznają za właściwy.

7.23   Agencja Praw Podstawowych UE przeprowadziła badania (17) dotyczące dyskryminacji pracowniczej ze względu na pochodzenie etniczne na europejskich rynkach pracy i stwierdziła, że poziom dyskryminacji jest wysoki pomimo odpowiednich przepisów.

8.   Zarządzanie różnorodnością

8.1   Społeczeństwa państw europejskich mają coraz bardziej zróżnicowany charakter, a różnorodność ta będzie w przyszłości nadal wzrastać. Odpowiednia integracja imigrantów w środowisku pracy nie może się udać, jeśli nie zastosuje się pozytywnego podejścia do różnorodności kulturowej, która dotyczy w coraz większym stopniu przedsiębiorstw i pracowników.

8.2   Wielkie przedsiębiorstwa mają własną kulturę firmową, którą stopniowo współtworzą z udziałem pracowników, otoczenia społecznego i poprzez stosunki z klientami.

8.3   Firmy europejskie prowadzą działalność w miastach, w których wciąż wzrasta stopień różnorodności. Komitet Regionów i Fundacja Dublińska, wykorzystując sieć CLIP (18), podzieliły się doświadczeniami, aby zwiększyć różnorodność w zatrudnieniu w instytucjach publicznych.

8.4   Wynikająca z imigracji różnorodność kulturowa stanowi nowe wyzwanie, któremu trzeba sprostać tak, aby poszerzyć kulturę przedsiębiorstwa poprzez integrację nowych pracowników na różnych szczeblach: dyrekcji, kadry kierowniczej średniego szczebla i reszty personelu.

8.5   Ponadto globalizacja ułatwia firmom poruszanie się w nowych środowiskach społecznych i kulturowych, na nowych rynkach i wśród klientów o odmiennej kulturze.

8.6   Wiele przedsiębiorstw zauważa korzyści związane z zarządzaniem różnorodnością. Przejście do gospodarki opartej na usługach, jakie odbyło się w ostatnich dziesięcioleciach, zwiększyło znaczenie kontaktów między firmami a klientami, a ponadto globalizacja sprawiła, że przedsiębiorstwa zaczęły szukać nowych rynków zbytu na całym świecie. Zwiększa się zatem różnorodność odbiorców i użytkowników, do których firmy kierują swą ofertę.

8.7   Dobre zarządzanie różnorodnością wewnątrz przedsiębiorstwa pozwala na lepsze wykorzystanie zdolności wszystkich pracowników, o zróżnicowanym pochodzeniu i odmiennej kulturze, a także na większą skuteczność w stosunkach zewnętrznych firmy z rynkiem, który także cechuje się różnorodnością.

8.8   Firmy, które potrafią wykorzystać różnorodność, mają lepsze warunki, by wyłapywać „talenty” z każdej części świata, a także by zdobywać klientów na nowych rynkach. Ponadto mogą przyczyniać się do większej kreatywności i zdolności do innowacji swych pracowników, jeśli wszyscy zatrudnieni (włącznie z imigrantami) będą odczuwać, że atmosfera miejsca pracy temu sprzyja.

8.9   Małe przedsiębiorstwa europejskie zazwyczaj nie mają osobnych działów zajmujących się zasobami ludzkimi, w związku z czym konieczne jest zapewnienie im przez władze lub organizacje pracodawców możliwości wsparcia przez wyspecjalizowane struktury.

8.10   Podstawą zarządzania różnorodnością jest ścisłe zastosowanie zasad równego traktowania i zwalczania dyskryminacji. Oprócz tego w jego ramach mieści się opracowywanie programów wsparcia nowych pracowników-imigrantów, środków w zakresie dostosowania do różnic kulturowych, systemów komunikacji uwzględniających różnorodność językową, wzorców mediacji na potrzeby rozwiązywania konfliktów itp.

8.11   Konieczne są szkolenia w zakresie zarządzania różnorodnością. Szkolenia przeprowadzane wewnątrz przedsiębiorstw mogą obejmować różne grupy: dyrekcję firmy, kadrę zarządzającą i całość personelu, a także mogą być organizowane w związkach zawodowych i zrzeszeniach pracodawców.

8.12   Przedsiębiorstwa, a także organizacje pracodawców i związki zawodowe, powinny dysponować działami wyspecjalizowanymi w zarządzaniu różnorodnością, które tworzyłyby inicjatywy, oceniały wyniki i zachęcały do zmian.

8.13   Władze publiczne powinny wspierać zarządzanie różnorodnością w firmach, włącznie z zastosowaniem zachęt finansowych i podatkowych dla firm, które przygotują odpowiednie projekty; ponadto powinny ułatwiać wymianę dobrych rozwiązań, tworzenie programów szkoleń i realizację kampanii informacyjnych.

9.   Trudności w zakresie integracji w kontekście gospodarki nieformalnej i imigracji nieuregulowanej

9.1   Pracujący imigranci, którzy nie mają dokumentów ani uregulowanego statusu administracyjnego, zmuszeni są do działalności w ramach gospodarki nieformalnej i nieformalnego zatrudnienia; w związku z tym rozmiary tych zjawisk są względnie większe w tych państwach członkowskich, w których przebywa więcej imigrantów o nieuregulowanym statusie.

9.2   Częstokroć imigranci o nieuregulowanym statusie stają się ofiarami skrajnego wyzysku pracowniczego przez niektórych pracodawców. EKES przyjął opinię (19) w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy przewidującej kary dla pracodawców zatrudniających obywateli państw trzecich o nieuregulowanym statusie.

9.3   Kobiety nieposiadające dokumentów, które pracują jako pomoc domowa, znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji, a czasami nawet pracują w warunkach niemal niewolniczych. W niektórych krajowych systemach prawnych prawa pracownicze i socjalne w działalności zawodowej tego rodzaju nie są w pełni zagwarantowane. Problemy te nasilają się w przypadku osób, które nie mają uregulowanego statusu i pracują w szarej strefie. Komitet proponuje Komisji Europejskiej, aby przyjęła nowe inicjatywy wprowadzające odpowiednią ochronę praw pracowniczych i zawodowych tych pracownic.

9.4   Od kilku lat w prawodawstwie niektórych państw za niezgodną z prawem uznaje się działalność organizacji humanitarnych, które niosą pomoc osobom o nieuregulowanym statusie, aby zapobiec ich wykluczeniu społecznemu i ułatwić ich integrację. Komitet przypomina, że przepisy takie są sprzeczne z prawami człowieka i z moralną zasadą solidarności. Komisja Europejska i agencja wiedeńska powinny ocenić takie przypadki i podjąć odpowiednie inicjatywy.

9.5   Ponieważ integracja społeczna jest trudniejsza do osiągnięcia, jeśli imigranci pozostają w sytuacji nieuregulowanej, Komitet zaproponował już przeprowadzenie indywidualnych procesów legalizacji imigrantów o nieuregulowanym statusie, z uwzględnieniem ich więzi społecznych i pracowniczych; podstawą tego rozwiązania jest zobowiązanie Rady Europejskiej w ramach Europejskiego paktu o imigracji i azylu (20), w którym uzgodniono przeprowadzanie legalizacji indywidualnych, w ramach przepisów krajowych, ze względów humanitarnych lub ekonomicznych, zwłaszcza w tych dziedzinach zatrudnienia, które skupiają dużą liczbę osób o nieuregulowanym statusie.

10.   Niektóre inicjatywy w ramach programu sztokholmskiego

10.1   Komisja zaproponowała utworzenie europejskiej platformy dialogu w sprawie zarządzania migracją zarobkową, w pracach której mieliby uczestniczyć przedstawiciele pracodawców, związków zawodowych, agencji pracy i innych zainteresowanych stron.

10.2   EKES proponuje Komisji, aby, podobnie jak w przypadku tworzenia Europejskiego Forum Integracji, zwróciła się w 2010 r. do EKES-u o opracowanie opinii rozpoznawczej, w której Komitet, przy udziale wszystkich zainteresowanych stron, mógłby zaproponować sposób powołania tej platformy europejskiej, z którą pragnie współpracować.

10.3   Komisja zaproponowała także, by przyjąć w UE kodeks imigracji, który gwarantowałby legalnym imigrantom jednolity zakres praw, porównywalny z zakresem praw obywateli Unii. W razie potrzeby, w ramach tej kodyfikacji tekstów legislacyjnych wprowadzone zostaną zmiany pozwalające na uproszczenie i uzupełnienie istniejących przepisów i zapewnienie większej skuteczności w ich wdrażaniu.

10.4   Zdaniem EKES-u, prawodawstwu UE w dziedzinie imigracji powinny towarzyszyć wspólne ramy prawne (status europejski), o charakterze horyzontalnym, które gwarantowałyby poszanowanie i ochronę praw i swobód imigrantów w Europie, bez względu na kategorię zawodową czy status prawny tych osób. Dyrektywa ramowa, która jest obecnie przedmiotem debaty w Radzie, o ile zostanie przyjęta z wysokim poziomem ochrony praw, będzie dobrym instrumentem prawnym do ochrony praw imigrantów.

10.5   Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą przedstawienia europejskiego kodeksu imigracji, o ile będzie to wniosek prawodawczy, który zagwarantuje imigrantom prawa podstawowe oraz jednolity zakres praw, porównywalny z zakresem praw obywateli wspólnotowych.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Dz.U. C 27 z 3.2.2009
  Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 29

1

Dz.U. C 80 z 30.3.2004

Dz.U. C 318 z 23.12.2006

Dz.U. C 125 z 27.5.2002

Dz.U. C 208 z 3.9.2003.

(2)  Art. 79.

2

(3)  COM(2008) 758 wersja ostateczna.

3

(4)  COM(2009) 674 wersja ostateczna.

4

(5)  „The Economic and Fiscal Impact of Immigrants”, National Institute of Economic and Social Research, październik 2007 oraz „Coyuntura española – Los efectos de la inmigración sobre el empleo y los salarios” Informe Mensual de la Caixa, nr 295, październik 2006 r.

5

(6)  Dyrektywa 2009/50/WE.

6

(7)  Dz.U. C 27 z 3.2.2009, s. 114.

7

(8)  COM(2007) 638 wersja ostateczna.

8

(9)  Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 29.

9

(10)  Dz.U. C 318 z 23.12.2006.

10

(11)  Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 29.

11

(12)  Dyrektywa 2000/78/WE.

12

(13)  Dyrektywa 2000/43/WE.

13

(14)  P6_TA(2009) 0211.

14

(15)  Zob. szczególnie: Dz.U. C 162 z 25.6.2008, s. 90.

15

(16)  Zob. m.in. Dz.U. C 218 z 11.9.2009.

16

(17)  EU-MIDIS – Badanie UE na temat mniejszości i dyskryminacji, sprawozdanie „kluczowe dane”, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej, 9 grudnia 2009 r.

17

(18)  „Miasta na rzecz lokalnej polityki w zakresie integracji imigrantów” – sieć ponad 30 miast europejskich zarządzana przez Eurofound.

18

(19)  Dz.U. C 204 z 9.8.2008.

19

(20)  Rada UE, 13440/08, 24 września 2008 r.

20

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/23 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/23

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej polityki transportowej w kontekście strategii lizbońskiej po 2010 r. oraz strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju (opinia rozpoznawcza)

2010/C 354/04

Sprawozdawca: Stéphane BUFFETAUT

Pismem z dnia 23 lipca 2009 r. prezydencja hiszpańska w Radzie UE, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie

„europejskiej polityki transportowej w kontekście strategii lizbońskiej po 2010 r. oraz strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju”.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 24 lutego 2010 r.

Na 461 sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 152 do 1 – 4 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podkreśla, że konkurencyjny, niezawodny, płynny i opłacalny transport jest warunkiem dobrobytu gospodarczego Europy, i że swobodny przepływ osób i towarów jest jedną z podstawowych swobód w Unii Europejskiej. Sektor transportu będzie w znacznej mierze uczestniczył w realizacji celów strategii UE 2020. Komitet zwraca również uwagę na fakt, że cała branża transportu bardzo ucierpiała z powodu obecnego kryzysu gospodarczego. Jest jednak świadom, że sektor ten niedostatecznie odpowiada wymogom zrównoważonego rozwoju.

1.2   Popiera wysiłki podejmowane, by stworzyć skuteczny transport współmodalny, oraz by optymalnie wykorzystywać i połączyć w sieć różne rodzaje transportu, co doprowadzi do powstania zintegrowanego systemu transportowego i możliwie najwyższego stopnia płynności transportu. Podkreśla jednak, że nie należy wyzbywać się ambicji upowszechniania przenoszenia ruchu na inne rodzaje transportu, gdyż w przeciwnym wypadku rozwój transportu niskoemisyjnego ulegnie stagnacji, podczas gdy przeciążenie ruchu i emisje stale będą wzrastać.

1.3   Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdza zależność sektora transportu od paliw kopalnych, co niesie skutki dotyczące emisji, bezpieczeństwa oraz niezależności, jeśli chodzi o zaopatrzenie w te surowce (zwłaszcza w ropę naftową), które, jak wiemy, są ograniczone. Komitet uważa, że – przy zachowaniu konkurencyjności sektora w ramach strategii UE 2020 – przyszłej europejskiej polityce transportowej muszą przyświecać cztery główne cele: upowszechnianie transportu niskoemisyjnego, wydajność energetyczna, bezpieczeństwo zaopatrzenia oraz niezależność w tym względzie, a także walka z przeciążeniem ruchu.

1.4   Główne wyzwania, które należy podjąć i kwestie, które należy uwzględnić w zrównoważonej polityce transportowej to: nasilenie się urbanizacji oraz oczekiwana wygoda podczas codziennych przejazdów, ochrona zdrowia publicznego, związana z obniżeniem poziomu emisji zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych, zachowanie gospodarki opartej na wymianie handlowej przy uwzględnieniu konieczności obniżenia poziomu emisji, określenie jednolitych obszarów, by stworzyć faktycznie zintegrowaną politykę transportową, zrozumienie potrzeb ludności i podmiotów gospodarczych oraz zdobycie ich przychylności dla wprowadzenia nowej polityki i ugruntowania nowych postaw w zakresie mobilności. Jednak oczywiste jest, że wysiłki Unii Europejskiej nie przyniosą rezultatów, jeśli pozostanie ona osamotniona w swych działaniach. Bezsprzeczna jest konieczność osiągnięcia międzynarodowego porozumienia w sprawie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, tak ze względu na ocieplenie klimatu, jak i z powodu wyczerpywania się tradycyjnych źródeł energii.

1.5   W tych warunkach EKES zaleca samorządom lokalnym, a także państwom członkowskim wprowadzenie szerokiego wachlarza konkretnych środków z inicjatywy Unii Europejskiej i przy jej pomocy, gdyż dysponuje ona środkami działania dzięki aktom prawodawczym, orientacjom dotyczącym funduszy spójności lub funduszy rozwoju regionalnego, nowym wytycznym w zakresie transeuropejskich sieci transportowych i działaniom Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Wśród tych konkretnych środków, związanych z wymienionymi wyżej głównymi celami, znalazłyby się:

| — | realizacja ambitnego planu badań i rozwoju w dziedzinie mobilności i transportu (napęd, paliwa, walka z emisjami oraz wydajność energetyczna); |
| --- | --- |

—

realizacja ambitnego planu badań i rozwoju w dziedzinie mobilności i transportu (napęd, paliwa, walka z emisjami oraz wydajność energetyczna);

| — | realizacja stron internetowych, dzięki którym można dzielić się sprawdzonymi rozwiązaniami w zakresie transportu miejskiego lub transportu dalekobieżnego; |
| --- | --- |

—

realizacja stron internetowych, dzięki którym można dzielić się sprawdzonymi rozwiązaniami w zakresie transportu miejskiego lub transportu dalekobieżnego;

| — | budowa parkingów buforowych („park and ride”) oraz rozbudowa transportu publicznego, zwłaszcza wyodrębnionych pasów ruchu dla linii autobusowych, linii tramwajowych i metra; |
| --- | --- |

—

budowa parkingów buforowych („park and ride”) oraz rozbudowa transportu publicznego, zwłaszcza wyodrębnionych pasów ruchu dla linii autobusowych, linii tramwajowych i metra;

| — | doskonalenie TIK jako środka zapewniającego skuteczność, niezawodność i bezpieczeństwo transportu publicznego; |
| --- | --- |

—

doskonalenie TIK jako środka zapewniającego skuteczność, niezawodność i bezpieczeństwo transportu publicznego;

| — | wprowadzenie na obszarach wystarczająco dużych z punktu widzenia geograficznego rzetelnych służb zarządzania mobilnością, które byłyby odpowiedzialne za optymalizację połączeń między różnymi rodzajami transportu oraz za zapewnienie płynności ruchu i jakości tych połączeń; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie na obszarach wystarczająco dużych z punktu widzenia geograficznego rzetelnych służb zarządzania mobilnością, które byłyby odpowiedzialne za optymalizację połączeń między różnymi rodzajami transportu oraz za zapewnienie płynności ruchu i jakości tych połączeń;

| — | utworzenie obszarów dostaw na bliskie odległości oraz miejskich ośrodków dystrybucyjnych zaopatrujących samo centrum; |
| --- | --- |

—

utworzenie obszarów dostaw na bliskie odległości oraz miejskich ośrodków dystrybucyjnych zaopatrujących samo centrum;

| — | utrzymanie połączeń kolejowych w miastach; |
| --- | --- |

—

utrzymanie połączeń kolejowych w miastach;

| — | wspieranie, dzięki środkom fiskalnym, środków transportu i technologii bardziej wydajnych energetycznie, które emitują mniej dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń; |
| --- | --- |

—

wspieranie, dzięki środkom fiskalnym, środków transportu i technologii bardziej wydajnych energetycznie, które emitują mniej dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń;

| — | tworzenie bezpiecznych i wygodnych parkingów dla kierowców zawodowych, poprawa warunków pracy i szkoleń zawodowych; |
| --- | --- |

—

tworzenie bezpiecznych i wygodnych parkingów dla kierowców zawodowych, poprawa warunków pracy i szkoleń zawodowych;

| — | szybkie zorganizowanie sieci kolejowej nadającej pierwszeństwo przewozom towarowym oraz wypracowanie kultury obsługi klientów w tej szczególnej dziedzinie; |
| --- | --- |

—

szybkie zorganizowanie sieci kolejowej nadającej pierwszeństwo przewozom towarowym oraz wypracowanie kultury obsługi klientów w tej szczególnej dziedzinie;

| — | zachęcanie, w razie potrzeby poprzez środki fiskalne, do używania pojazdów wykorzystujących energię ze źródeł alternatywnych bądź biopaliwa trzeciej generacji; |
| --- | --- |

—

zachęcanie, w razie potrzeby poprzez środki fiskalne, do używania pojazdów wykorzystujących energię ze źródeł alternatywnych bądź biopaliwa trzeciej generacji;

| — | opracowanie prawdziwie europejskiego planu rozwoju pojazdów elektrycznych, co pozwoliłoby Unii Europejskiej na określenie lub udział w określaniu międzynarodowych standardów tego powstającego właśnie sektora; |
| --- | --- |

—

opracowanie prawdziwie europejskiego planu rozwoju pojazdów elektrycznych, co pozwoliłoby Unii Europejskiej na określenie lub udział w określaniu międzynarodowych standardów tego powstającego właśnie sektora;

| — | rozwinięcie pojęcia ekologicznych portów i wprowadzenie autostrad morskich; |
| --- | --- |

—

rozwinięcie pojęcia ekologicznych portów i wprowadzenie autostrad morskich;

| — | poprawa warunków pracy i kształcenia zawodowego marynarzy; |
| --- | --- |

—

poprawa warunków pracy i kształcenia zawodowego marynarzy;

| — | rozwinięcie autostrad rzecznych i morsko-rzecznych oraz wprowadzenie nowych barek lepiej przystosowanych, zwłaszcza do przewozu naczep i kontenerów; |
| --- | --- |

—

rozwinięcie autostrad rzecznych i morsko-rzecznych oraz wprowadzenie nowych barek lepiej przystosowanych, zwłaszcza do przewozu naczep i kontenerów;

| — | uwzględnianie kryteriów zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska w wyborze infrastruktury transportowej; |
| --- | --- |

—

uwzględnianie kryteriów zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska w wyborze infrastruktury transportowej;

| — | internalizacja kosztów zewnętrznych transportu we wszystkich sektorach, by żaden rodzaj transportu nie znalazł się niesłusznie w gorszej sytuacji, oraz by dowiedzieć się, jakie są realne koszty transportu; |
| --- | --- |

—

internalizacja kosztów zewnętrznych transportu we wszystkich sektorach, by żaden rodzaj transportu nie znalazł się niesłusznie w gorszej sytuacji, oraz by dowiedzieć się, jakie są realne koszty transportu;

| — | przyjęcie przez zajmujące się tą dziedziną organy publiczne realistycznych celów dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń, a także celów zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do transportu lokalnego; |
| --- | --- |

—

przyjęcie przez zajmujące się tą dziedziną organy publiczne realistycznych celów dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń, a także celów zrównoważonego rozwoju w odniesieniu do transportu lokalnego;

| — | uwzględnianie tych celów przy opracowywaniu systemów transportu publicznego i przy wyborze infrastruktury transportowej; |
| --- | --- |

—

uwzględnianie tych celów przy opracowywaniu systemów transportu publicznego i przy wyborze infrastruktury transportowej;

| — | systematyczne przeprowadzanie rzeczowej i realistycznej oceny oddziaływania przed wprowadzeniem w życie proponowanych środków i polityki w tym obszarze. |
| --- | --- |

—

systematyczne przeprowadzanie rzeczowej i realistycznej oceny oddziaływania przed wprowadzeniem w życie proponowanych środków i polityki w tym obszarze.

1.6   Z praktycznego punktu widzenia wyzwanie do podjęcia w pracach nad nową polityką transportową polega na zachowaniu dynamiczności tego sektora i jego konkurencyjności przy jednoczesnym dążeniu do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń, ułatwienia przesunięcia modalnego, skrócenia odległości przewozów, wspierania transportu przebiegającego płynnie bez formalności i utrudnień granicznych, zachęcania szerszych rzeszy do korzystania ze środków przewozowych o niskim poziomie emisji w przeliczeniu na osobokilometry lub tonokilometry.

1.7   Istnieją proste rozwiązania, których koszt można utrzymać pod kontrolą, mające bezpośredni, natychmiastowy i widoczny wpływ, by zrealizować ten cel. Są to: wybór paliw możliwie najbardziej ekologicznych i ze źródeł możliwie najłatwiej odnawialnych, korzystanie z biogazu pochodzącego z recyklingu odpadów, wykorzystanie istniejących struktur (np. opuszczonej infrastruktury kolejowej czy portowej) na nowe usługi w zakresie mobilności, poprawa istniejących obszarów buforowych, ujednolicenie biletów na przejazdy siecią regionalną lub miejską, rozbudowa połączeń autobusowych odrębnymi pasami ruchu, zachęcanie do wspólnego korzystania z samochodów, ułatwianie wymiany informacji między przewoźnikami kolejowymi itd.

1.8   Są też inne rozwiązania, wymagające zdecydowanych wyborów politycznych o poważniejszych skutkach finansowych: utworzenie buforowych parkingów dla pojazdów i zapewnienie alternatywy przewozu, na której można polegać, wprowadzenie centralnego systemu gromadzenia informacji umożliwiającego zarządzanie wjazdami i wyjazdami wszystkich rodzajów transportu na danym obszarze, zadbanie o najwłaściwszy ład urbanistyczny z punktu widzenia ograniczenia zbędnej mobilności, inwestowanie w trasy tramwajowe lub metro, internalizacja kosztów zewnętrznych w cenach sprzedaży usług przewozowych, opracowanie rozwiązań TIK umożliwiających przekazywanie rzetelnych informacji uczestnikom łańcucha mobilności, pomiar wydajności wybranych rodzajów transportu, wprowadzenie procesów opartych na energii ze źródeł odnawialnych, a także odzyskiwanie energii dzięki zastosowaniu lepszych metod (napęd elektryczny dla tramwajów, gazowy dla niektórych pojazdów itd.).

2.   Wstęp

2.1   Powstanie jednolitego rynku zakłada skuteczne i wiarygodne systemy przewozu osób i towarów. Globalizacja wymiany handlowej stała się możliwa dzięki rewolucji transportowej i obniżeniu kosztów, zwiększeniu liczby przewoźników, konkurencji i powstaniu infrastruktury.

2.2   Przewóz, który jest koniecznym elementem życia gospodarczego i zawodowego, jest także niezbędny w życiu osobistym i prywatnym. Jest on także warunkiem wymiany, a swoboda przemieszczania się jest jedną ze swobód podstawowych.

2.3   Stąd też działalność przewozowa jest naturalnie żywotnym elementem gospodarki europejskiej. Odpowiada ona około 7 % PKB i 5 % zatrudnienia. Przyczynia się również do wytworzenia 30 % PKB w przemyśle i rolnictwie oraz 70 % PKB w sektorze usług.

2.4   Należy podkreślić, że obciążenia administracyjne w branży transportowej oraz fakt, że istnieją znaczne różnice w tym względzie pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi są przyczyną powstawania ukrytych kosztów oraz barier w handlu wewnątrzwspólnotowym. Koszty te oraz obciążenia administracyjne są szczególnym ciężarem dla małych i średnich przedsiębiorstw.

2.5   Choć Unia Europejska może być dumna z efektywności ekonomicznej transportu i z jego konkurencyjności, branża ta wciąż niedostatecznie spełnia kryteria zrównoważonego rozwoju. Tymczasem przewóz odpowiadający tym kryteriom musi nie tylko realizować różne cele gospodarcze, ale także dostosować się do wymagań społecznego i ekologicznego filara rozwoju zrównoważonego.

2.6   Samo pojęcie transportu zrównoważonego zakłada stworzenie warunków wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym zapewnieniu godnych warunków pracy w zawodach wymagających konkretnych kwalifikacji w działalności charakteryzującej się odpowiedzialnością społeczną i która jest prowadzona bez uszczerbku dla środowiska naturalnego.

2.7   Pomimo postępu w zakresie napędu pojazdów i jakości paliw, pomimo dobrowolnych zobowiązań producentów, branża przewozowa pozostaje sektorem, w którym stopa wzrostu emisji gazów cieplarnianych pozostaje najwyższa.

2.8   Wielkość transportu towarowego stale wzrasta i przekracza wzrost PKB, podczas gdy transport osobowy wzrastał średnio o 1,7 % rocznie w okresie od 1995 r. do 2007 r., czyli poniżej stopy wzrostu PKB w tym samym okresie (2,7 %).

2.9   Zmiana rodzaju transportu z drogowego na inne, np. na kolejowy czy żeglugę ma ograniczony zasięg od 2001 r. Co gorsza zaobserwowano również proces przeciwny tzn. powrót do transportu drogowego.

2.10   Ponadto branża ta w 97 % zależy od paliw kopalnych, co ma zgubne skutki zarówno dla środowiska, jak i w kontekście uzależnienia energetycznego.

2.11   Polityka długoterminowa wymaga więc potwierdzenia wydajności naszego transportu, poprawy jego wpływu na środowisko i jego bezpieczeństwa, zwiększenia współmodalności, upowszechniania przesunięć modalnych, polepszenia warunków pracy oraz podjęcia niezbędnych inwestycji.

2.12   Nabiera to jeszcze większego znaczenia w świetle badań zleconych przez Komisję, w których, o ile nie nastąpi załamanie tej tendencji, przewiduje się silny wzrost ruchu transportowego:

| — | przewóz w obrębie Europy zachodniej wzrósłby o 33 %; |
| --- | --- |

—

przewóz w obrębie Europy zachodniej wzrósłby o 33 %;

| — | przewóz w obrębie Europy wschodniej wzrósłby o 77 %; |
| --- | --- |

—

przewóz w obrębie Europy wschodniej wzrósłby o 77 %;

| — | przewóz z Europy zachodniej do Europy wschodniej wzrósłby o 68 %; |
| --- | --- |

—

przewóz z Europy zachodniej do Europy wschodniej wzrósłby o 68 %;

| — | przewóz z Europy wschodniej do Europy zachodniej wzrósłby o 55 %. |
| --- | --- |

—

przewóz z Europy wschodniej do Europy zachodniej wzrósłby o 55 %.

2.13   Jeśli przewidywania te się sprawdzą, dojdzie do ogólnego zatoru głównych arterii komunikacyjnych. Nadmiar transportu okaże się dla niego samego zabójczy. W tym kontekście musimy podjąć znaczne wysiłki w zakresie badań i rozwoju dotyczących techniki transportu (napęd, paliwa, wydajność energetyczna, walka z zanieczyszczeniem itd.), inwestycji infrastrukturalnych, poprawy współmodalności, rehabilitacji kolejowego przewozu towarowego, rozwoju śródlądowej i morskiej żeglugi towarowej. Żeby zrealizować cele wytyczone przez Komisję w zakresie zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, przydałby się nowy plan Marshalla przeznaczony na nowe technologie oraz inwestycje w transport. Transportowcy opracowali zresztą pojęcie optymodalności, tzn. optymizacji charakterystyki technicznej, ekonomicznej i ekologicznej łańcuchów transportu towarowego, oraz utworzyli ośrodek poświęcony temu zagadnieniu w Europie. Należy dążyć do celu polegającego na oddzieleniu wzrostu gospodarczego od negatywnych skutków transportu.

2.14   Można postawić pytanie co do charakteru działalności przewozowej, jej przydatności społecznej i gospodarczej. Jest to pytanie delikatne. Swoboda przemieszczania się jest podstawowym prawem. Ponadto swobodny przepływ osób, towarów i usług jest fundamentalną zasadą leżącą u podstaw Unii Europejskiej, a także reguł kierujących funkcjonowaniem Światowej Organizacji Handlu. Kto mógłby decydować o tym, czy działalność przewozowa jest pożyteczna czy nie? Czy wobec tego pytanie to jest bezpodstawne? Nie, gdyż okazuje się, że obecnie koniecznie trzeba dotrzeć do prawdy ekonomicznej i dowiedzieć się, jaki jest rzeczywisty koszt transportu, tzn. w każdym rodzaju transportu należy doprowadzić do internalizacji kosztów zewnętrznych, które dziś ponoszone są przez społeczności lokalne i regionalne, zwłaszcza w odniesieniu do środowiska naturalnego, ale także zdrowia publicznego i bezpieczeństwa. Otrzymawszy bardziej realistyczny obraz sytuacji ekonomicznej transportu, czyli obraz bardziej rzeczywistych kosztów, można będzie zredukować niektóre przepływy transportowe na rzecz przewozów krótkodystansowych.

3.   Transport lądowy

3.1   W Europie wyznawana jest ostatnio zasada współmodalności, która polega na optymalizacji każdego rodzaju transportu i promowaniu najskuteczniejszej interakcji i najlepszego sposobu uzupełniania się między różnymi rodzajami transportu. 80 % przewozów lądowych odbywa się na trasach, które nie przekraczają 100 km. Należy wobec tego znaleźć właściwy sposób zaspokojenia tego popytu, który może dotyczyć zarówno przewozu drogowego jak i kolejowego na niewielkie odległości, gdyż na krótkich trasach transport rzeczny czy morski wydają się mniej stosowne. W każdym razie należy żywo zachęcać do przesunięć modalnych, kiedy mają one zastosowanie, bowiem w przeciwnym wypadku Unii Europejskiej nie uda się rozwinąć niskoemisyjnej gospodarki transportowej.

3.2   Transport miejski i regionalny

| 3.2.1 | Ten rodzaj transportu musi dostosować się do specyficznych wymagań. W praktyce transport miejski jest źródłem 40 % emisji dwutlenku węgla i 70 % emisji innych zanieczyszczeń pochodzących z transportu drogowego. Co więcej zatory w ruchu ulicznym poza szkodliwymi skutkami dla zdrowia publicznego i środowiska powodują skutki finansowe, które ocenia się na 2 % PKB Unii Europejskiej. Rozwój transportu publicznego jest konieczny, jednak jeśli transport ten ma odpowiadać wymogom usług świadczonych w interesie ogólnym i stanowić alternatywę dla przejazdów samochodem osobowym, musi spełniać pewne warunki, takie jak: częstotliwość, prędkość, bezpieczeństwo, wygoda, dostępność, przystępne ceny, rozbudowana sieć, łatwe połączenia. Umożliwia on nie tylko podjęcie wyzwań ekologicznych, ale także wyzwania spójności społecznej, takiego jak przeciwstawienie się izolacji przedmieść. |
| --- | --- |

3.2.1

Ten rodzaj transportu musi dostosować się do specyficznych wymagań. W praktyce transport miejski jest źródłem 40 % emisji dwutlenku węgla i 70 % emisji innych zanieczyszczeń pochodzących z transportu drogowego. Co więcej zatory w ruchu ulicznym poza szkodliwymi skutkami dla zdrowia publicznego i środowiska powodują skutki finansowe, które ocenia się na 2 % PKB Unii Europejskiej. Rozwój transportu publicznego jest konieczny, jednak jeśli transport ten ma odpowiadać wymogom usług świadczonych w interesie ogólnym i stanowić alternatywę dla przejazdów samochodem osobowym, musi spełniać pewne warunki, takie jak: częstotliwość, prędkość, bezpieczeństwo, wygoda, dostępność, przystępne ceny, rozbudowana sieć, łatwe połączenia. Umożliwia on nie tylko podjęcie wyzwań ekologicznych, ale także wyzwania spójności społecznej, takiego jak przeciwstawienie się izolacji przedmieść.

| 3.2.2 | Wskazane jest korzystanie ze środków transportu na napęd elektryczny, jednak elektryczność też musi być produkowana zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i, o ile jest to możliwe, bez emisji dwutlenku węgla. Należy wspierać system wspólnych przejazdów samochodem lub wspólnego korzystania z samochodów. |
| --- | --- |

3.2.2

Wskazane jest korzystanie ze środków transportu na napęd elektryczny, jednak elektryczność też musi być produkowana zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju i, o ile jest to możliwe, bez emisji dwutlenku węgla. Należy wspierać system wspólnych przejazdów samochodem lub wspólnego korzystania z samochodów.

| 3.2.3 | Wskazane byłoby wprowadzenie rzeczywistej polityki zrównoważonej mobilności w miastach. Oznacza to ograniczanie transportu indywidualnego, ewentualnie poprzez wprowadzenie opłat przy wjazdach do miast, ale przede wszystkim poprzez podniesienie jakości transportu publicznego i ułatwienie korzystania z niego, co można osiągnąć dzięki rozwinięciu infrastruktury i usług koniecznych do wprowadzenia skutecznej intermodalności. Zważywszy na sytuację finansów publicznych w wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej, w niektórych wypadkach można będzie to łatwiej osiągnąć dzięki nawiązaniu partnerstwa publiczno-prywatnego, by zrealizować nowe infrastruktury, takie jak linie autobusowe poprowadzone wyodrębnionymi pasami ruchu, linie tramwajowe czy trolejbusowe i metro, nowe regionalne połączenia kolejowe bądź powrót do wykorzystania porzuconych linii kolejowych, rozwój technologii informacji i komunikacji służących transportowi, modernizacja i uproszczenie wydawania biletów itd. |
| --- | --- |

3.2.3

Wskazane byłoby wprowadzenie rzeczywistej polityki zrównoważonej mobilności w miastach. Oznacza to ograniczanie transportu indywidualnego, ewentualnie poprzez wprowadzenie opłat przy wjazdach do miast, ale przede wszystkim poprzez podniesienie jakości transportu publicznego i ułatwienie korzystania z niego, co można osiągnąć dzięki rozwinięciu infrastruktury i usług koniecznych do wprowadzenia skutecznej intermodalności. Zważywszy na sytuację finansów publicznych w wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej, w niektórych wypadkach można będzie to łatwiej osiągnąć dzięki nawiązaniu partnerstwa publiczno-prywatnego, by zrealizować nowe infrastruktury, takie jak linie autobusowe poprowadzone wyodrębnionymi pasami ruchu, linie tramwajowe czy trolejbusowe i metro, nowe regionalne połączenia kolejowe bądź powrót do wykorzystania porzuconych linii kolejowych, rozwój technologii informacji i komunikacji służących transportowi, modernizacja i uproszczenie wydawania biletów itd.

| 3.2.4 | Z praktycznego punktu widzenia rzeczywisty postęp przy umiarkowanych kosztach można osiągnąć dzięki wprowadzeniu prostych rozwiązań, takich jak rozwinięcie sieci parkingów buforowych dobrze połączonych ze śródmieściami wielkich aglomeracji, wprowadzenie do eksploatacji linii autobusowych odrębnymi pasami ruchu czy też ponowna eksploatacja połączeń kolejowych, które zostały zamknięte. |
| --- | --- |

3.2.4

Z praktycznego punktu widzenia rzeczywisty postęp przy umiarkowanych kosztach można osiągnąć dzięki wprowadzeniu prostych rozwiązań, takich jak rozwinięcie sieci parkingów buforowych dobrze połączonych ze śródmieściami wielkich aglomeracji, wprowadzenie do eksploatacji linii autobusowych odrębnymi pasami ruchu czy też ponowna eksploatacja połączeń kolejowych, które zostały zamknięte.

| 3.2.5 | Dzięki udoskonaleniu technik informacyjnych i komunikacyjnych można będzie skutecznie rozwinąć transport intermodalny w ramach rzetelnej terytorialnej polityki zarządzania transportem. Technologie te umożliwiają bardziej precyzyjne zarządzanie ruchem i powinny też pozwolić na wypracowanie systemu energetycznej optymalizacji przepływu pojazdów w sieci drogowej. Stwarzają też możliwość informowania podróżnych w czasie rzeczywistym podczas całego okresu przejazdu, uproszczenia i zoptymalizowania procedury wydawania biletów oraz ułatwienia przeprowadzania rezerwacji. Dzięki tym technologiom podróżni będą mogli optymalizować swój przejazd, poznać godziny przyjazdów i częstotliwość połączeń, a nawet przygotować bilans energetyczny wybranego przez siebie rodzaju transportu. TIK staną się także środkiem prowadzącym do osiągnięcia synergii między różnymi rodzajami transportu, wykorzystywanymi infrastrukturami i wydajnością energetyczną. |
| --- | --- |

3.2.5

Dzięki udoskonaleniu technik informacyjnych i komunikacyjnych można będzie skutecznie rozwinąć transport intermodalny w ramach rzetelnej terytorialnej polityki zarządzania transportem. Technologie te umożliwiają bardziej precyzyjne zarządzanie ruchem i powinny też pozwolić na wypracowanie systemu energetycznej optymalizacji przepływu pojazdów w sieci drogowej. Stwarzają też możliwość informowania podróżnych w czasie rzeczywistym podczas całego okresu przejazdu, uproszczenia i zoptymalizowania procedury wydawania biletów oraz ułatwienia przeprowadzania rezerwacji. Dzięki tym technologiom podróżni będą mogli optymalizować swój przejazd, poznać godziny przyjazdów i częstotliwość połączeń, a nawet przygotować bilans energetyczny wybranego przez siebie rodzaju transportu. TIK staną się także środkiem prowadzącym do osiągnięcia synergii między różnymi rodzajami transportu, wykorzystywanymi infrastrukturami i wydajnością energetyczną.

| 3.2.6 | Problemy związane z zarządzaniem systemami transportu często wykraczają poza ramy jednej gminy, a system dotyczy dużego obszaru wokół ośrodka miejskiego. W dużych i spójnych strefach geograficznych możliwe byłoby utworzenie z inicjatywy właściwych władz lokalnych rzeczywistych organów zarządzających mobilnością, na przykład w formie powierzenia wykonania usługi publicznej. Do zadań takich organów zarządzających należałoby:






  — | analizowanie mobilności na konkretnym obszarze z uwzględnieniem podmiotów lokalnych, przepływów pasażerskich, warunków geograficznych i urbanistycznych itd.; |
| --- | --- | --- |

3.2.6

Problemy związane z zarządzaniem systemami transportu często wykraczają poza ramy jednej gminy, a system dotyczy dużego obszaru wokół ośrodka miejskiego. W dużych i spójnych strefach geograficznych możliwe byłoby utworzenie z inicjatywy właściwych władz lokalnych rzeczywistych organów zarządzających mobilnością, na przykład w formie powierzenia wykonania usługi publicznej. Do zadań takich organów zarządzających należałoby:

—

analizowanie mobilności na konkretnym obszarze z uwzględnieniem podmiotów lokalnych, przepływów pasażerskich, warunków geograficznych i urbanistycznych itd.;

| — | optymalizacja oferty w zakresie mobilności oraz dostosowanie jej do stwierdzonych potrzeb; |
| --- | --- |

—

optymalizacja oferty w zakresie mobilności oraz dostosowanie jej do stwierdzonych potrzeb;

| — | zarządzenie usługami horyzontalnymi (transsektorowymi), takimi jak: informacja, wydawanie biletów, bilety elektroniczne, transport na życzenie, transport osób o ograniczonej mobilności, wspólne korzystanie z samochodów itd., by usprawnić intermodalność; |
| --- | --- |

—

zarządzenie usługami horyzontalnymi (transsektorowymi), takimi jak: informacja, wydawanie biletów, bilety elektroniczne, transport na życzenie, transport osób o ograniczonej mobilności, wspólne korzystanie z samochodów itd., by usprawnić intermodalność;

| — | przeprowadzanie kontroli zarządzania mobilnością i jej oddziaływania na środowisko. |
| --- | --- |

—

przeprowadzanie kontroli zarządzania mobilnością i jej oddziaływania na środowisko.

| 3.2.7 | Instancja organizująca te usługi miałaby oczywiście całkowitą swobodę wyboru lokalnych wykonawców, taryf, określenia swej polityki dotyczącej przewozów, przejazdów oraz zagospodarowania przestrzennego. Gwarantowałaby przejrzystość umów, określała cele do zrealizowania w ramach umów, które obowiązywałyby organ zarządzający i zainteresowane społeczności, określała wymagania jakościowe dotyczące świadczonych usług itd. |
| --- | --- |

3.2.7

Instancja organizująca te usługi miałaby oczywiście całkowitą swobodę wyboru lokalnych wykonawców, taryf, określenia swej polityki dotyczącej przewozów, przejazdów oraz zagospodarowania przestrzennego. Gwarantowałaby przejrzystość umów, określała cele do zrealizowania w ramach umów, które obowiązywałyby organ zarządzający i zainteresowane społeczności, określała wymagania jakościowe dotyczące świadczonych usług itd.

| 3.2.8 | EKES podkreślał już decydującą rolę władz lokalnych w organizowaniu transportu publicznego i zagospodarowaniu przestrzennym. Zasada pomocniczości z pewnością ma zastosowanie w tej dziedzinie, jednak Unia Europejska słusznie pragnie promować bardziej zrównoważony model transportu miejskiego. Przyznała już ona dotacje w ramach funduszy strukturalnych i funduszu spójności, a także w ramach programu CIVITAS. Wskazane byłoby, aby UE rozwinęła wymianę sprawdzonych rozwiązań w zakresie transportu miejskiego, ale także, by w ramach kolejnego programu ramowego finansowała badania na temat powiązań między transportem a zagospodarowaniem obszarów miejskich. |
| --- | --- |

3.2.8

EKES podkreślał już decydującą rolę władz lokalnych w organizowaniu transportu publicznego i zagospodarowaniu przestrzennym. Zasada pomocniczości z pewnością ma zastosowanie w tej dziedzinie, jednak Unia Europejska słusznie pragnie promować bardziej zrównoważony model transportu miejskiego. Przyznała już ona dotacje w ramach funduszy strukturalnych i funduszu spójności, a także w ramach programu CIVITAS. Wskazane byłoby, aby UE rozwinęła wymianę sprawdzonych rozwiązań w zakresie transportu miejskiego, ale także, by w ramach kolejnego programu ramowego finansowała badania na temat powiązań między transportem a zagospodarowaniem obszarów miejskich.

3.3   Transport towarowy na obszarach miejskich

| 3.3.1 | Ten rodzaj transportu jest źródłem znacznego ruchu drogowego. Na przykład w Paryżu odpowiada on 20 % ruchu drogowego i 26 % emisji gazów cieplarnianych. Dlatego też należy optymalizować logistykę transportu miejskiego i, gdzie tylko jest to możliwe, tworzyć warunki umożliwiające przesunięcie modalne w kierunku transportu kolejowego i wodnego śródlądowego. |
| --- | --- |

3.3.1

Ten rodzaj transportu jest źródłem znacznego ruchu drogowego. Na przykład w Paryżu odpowiada on 20 % ruchu drogowego i 26 % emisji gazów cieplarnianych. Dlatego też należy optymalizować logistykę transportu miejskiego i, gdzie tylko jest to możliwe, tworzyć warunki umożliwiające przesunięcie modalne w kierunku transportu kolejowego i wodnego śródlądowego.

| 3.3.2 | Mogłoby to polegać na:






  — | dostawach zbiorczych dzięki utworzeniu obszarów objętych dostawami na krótkich trasach, a w pobliżu sąsiadujących ze sobą przedsiębiorstw i instytucji utworzenie parkingów i przystanków przeładunkowych; |
| --- | --- | --- |

3.3.2

Mogłoby to polegać na:

—

dostawach zbiorczych dzięki utworzeniu obszarów objętych dostawami na krótkich trasach, a w pobliżu sąsiadujących ze sobą przedsiębiorstw i instytucji utworzenie parkingów i przystanków przeładunkowych;

| — | utworzeniu miejskich ośrodków dystrybucji, by zapewnić dostawy do ścisłego śródmieścia, wprowadzeniu ograniczenia tonażu, obowiązku korzystania z platform logistycznych, optymalizacji załadowania, korzystania z pojazdów elektrycznych; |
| --- | --- |

—

utworzeniu miejskich ośrodków dystrybucji, by zapewnić dostawy do ścisłego śródmieścia, wprowadzeniu ograniczenia tonażu, obowiązku korzystania z platform logistycznych, optymalizacji załadowania, korzystania z pojazdów elektrycznych;

| — | w miarę możliwości zachowania w obrębie miast połączeń kolejowych przy zapewnieniu dostępu do niej wszystkim przedsiębiorcom; |
| --- | --- |

—

w miarę możliwości zachowania w obrębie miast połączeń kolejowych przy zapewnieniu dostępu do niej wszystkim przedsiębiorcom;

| — | w wielkich miastach położonych nad rzekami rozwinięcie infrastruktury portów rzecznych. |
| --- | --- |

—

w wielkich miastach położonych nad rzekami rozwinięcie infrastruktury portów rzecznych.

3.4   Drogowy transport towarowy

| 3.4.1 | Wzrost natężenia drogowego transportu towarowego stawia nas przed następującymi wyzwaniami: wzrostem emisji dwutlenku węgla, silnym uzależnieniem sektora transportu od paliw kopalnych, koniecznością udoskonalenia infrastruktury, zwłaszcza pod względem bezpieczeństwa, zapewnieniem warunków i środowiska pracy sprzyjających wykonywaniu zawodu kierowcy. |
| --- | --- |

3.4.1

Wzrost natężenia drogowego transportu towarowego stawia nas przed następującymi wyzwaniami: wzrostem emisji dwutlenku węgla, silnym uzależnieniem sektora transportu od paliw kopalnych, koniecznością udoskonalenia infrastruktury, zwłaszcza pod względem bezpieczeństwa, zapewnieniem warunków i środowiska pracy sprzyjających wykonywaniu zawodu kierowcy.

| 3.4.2 | W przypadku emisji dwutlenku węgla wskazana byłaby intensyfikacja badań i rozwoju na rzecz ich ograniczenia, zwłaszcza chodzi tu o prace nad nowymi silnikami oraz nad alternatywnymi źródłami energii. Promowanie, dzięki instrumentom fiskalnym, produktów lub instrumentów na rzecz alternatywnego napędu i zmniejszenia emisji dwutlenku węgla jest bardziej skuteczne, gdy prowadzona jest ambitna polityka w zakresie badań. Internalizacja kosztów zewnętrznych (1) w tym aspekcie musi zostać zastosowana do wszystkich środków transportu w sprawiedliwy sposób. |
| --- | --- |

3.4.2

W przypadku emisji dwutlenku węgla wskazana byłaby intensyfikacja badań i rozwoju na rzecz ich ograniczenia, zwłaszcza chodzi tu o prace nad nowymi silnikami oraz nad alternatywnymi źródłami energii. Promowanie, dzięki instrumentom fiskalnym, produktów lub instrumentów na rzecz alternatywnego napędu i zmniejszenia emisji dwutlenku węgla jest bardziej skuteczne, gdy prowadzona jest ambitna polityka w zakresie badań. Internalizacja kosztów zewnętrznych (1) w tym aspekcie musi zostać zastosowana do wszystkich środków transportu w sprawiedliwy sposób.

| 3.4.3 | Znalezienie rozwiązań technologicznych oraz zastosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w drogowym transporcie towarowym będą miały istotne znaczenie w podejmowaniu wyzwań, przed którymi stoi ten sektor, w zmniejszeniu zależności energetycznej, emisji pochodzących z pojazdów i przeciążenia sieci drogowej. Należałoby opracować jasne ramy umożliwiające wprowadzanie nowych technologii, obejmujące stworzenie standardów otwartych, które gwarantują interoperacyjność, oraz zwiększyć wydatki na badania i rozwój technologii, które jeszcze nie są na tyle zaawansowane, by można było je wprowadzić na rynek. Technologii tych należy używać także, by zmniejszyć częstotliwość pustych przejazdów dzięki lepszemu wykorzystaniu informacji w logistyce. Mogą się one również znacznie przyczynić do poprawy bezpieczeństwa transportu. |
| --- | --- |

3.4.3

Znalezienie rozwiązań technologicznych oraz zastosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w drogowym transporcie towarowym będą miały istotne znaczenie w podejmowaniu wyzwań, przed którymi stoi ten sektor, w zmniejszeniu zależności energetycznej, emisji pochodzących z pojazdów i przeciążenia sieci drogowej. Należałoby opracować jasne ramy umożliwiające wprowadzanie nowych technologii, obejmujące stworzenie standardów otwartych, które gwarantują interoperacyjność, oraz zwiększyć wydatki na badania i rozwój technologii, które jeszcze nie są na tyle zaawansowane, by można było je wprowadzić na rynek. Technologii tych należy używać także, by zmniejszyć częstotliwość pustych przejazdów dzięki lepszemu wykorzystaniu informacji w logistyce. Mogą się one również znacznie przyczynić do poprawy bezpieczeństwa transportu.

| 3.4.4 | W trosce o bezpieczeństwo kierowców i ich ochronę przed kradzieżami i aktami przestępczymi należy także poprawić infrastrukturę, zwłaszcza parkingi i miejsca do odpoczynku, które byłyby odpowiednio wyposażone, a także bezpieczne i strzeżone. |
| --- | --- |

3.4.4

W trosce o bezpieczeństwo kierowców i ich ochronę przed kradzieżami i aktami przestępczymi należy także poprawić infrastrukturę, zwłaszcza parkingi i miejsca do odpoczynku, które byłyby odpowiednio wyposażone, a także bezpieczne i strzeżone.

| 3.4.5 | Należy zadbać o atrakcyjność zawodu kierowcy, dzięki zagwarantowaniu dobrych warunków i środowiska pracy, takich jak określony przepisami czas pracy, zharmonizowany czas jazdy i odpoczynku, które byłyby nie tylko zapisane w prawie, ale także rzeczywiście wprowadzane w życie (2). |
| --- | --- |

3.4.5

Należy zadbać o atrakcyjność zawodu kierowcy, dzięki zagwarantowaniu dobrych warunków i środowiska pracy, takich jak określony przepisami czas pracy, zharmonizowany czas jazdy i odpoczynku, które byłyby nie tylko zapisane w prawie, ale także rzeczywiście wprowadzane w życie (2).

3.5   Transport kolejowy

| 3.5.1 | O ile poprawia się raczej sytuacja kolejowych przewozów pasażerskich, zwłaszcza dalekobieżnych, dzięki szybkiej kolei, to kolejowe przewozy towarowe pozostają sektorem niedostatecznie rozwiniętym i obejmują około 8 % przewożonych towarów. Ogólnie, należy czuwać nad tym, by unowocześnianie i zwiększanie konkurencyjności kolei odbywało się z możliwie jak najlepszym uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa oraz ciągłości świadczenia usług w wypadku sezonowych zaburzeń pogody. |
| --- | --- |

3.5.1

O ile poprawia się raczej sytuacja kolejowych przewozów pasażerskich, zwłaszcza dalekobieżnych, dzięki szybkiej kolei, to kolejowe przewozy towarowe pozostają sektorem niedostatecznie rozwiniętym i obejmują około 8 % przewożonych towarów. Ogólnie, należy czuwać nad tym, by unowocześnianie i zwiększanie konkurencyjności kolei odbywało się z możliwie jak najlepszym uwzględnieniem wymogów bezpieczeństwa oraz ciągłości świadczenia usług w wypadku sezonowych zaburzeń pogody.

| 3.5.2 | EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący sieci kolejowej nadającej pierwszeństwo przewozom towarowym, jednak należy zadbać o wypracowanie pewnej kultury obsługi klientów, podejście handlowe i konkurencyjność. Otwarcie tego sektora na konkurencję powinno ułatwić tę transformację. |
| --- | --- |

3.5.2

EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej dotyczący sieci kolejowej nadającej pierwszeństwo przewozom towarowym, jednak należy zadbać o wypracowanie pewnej kultury obsługi klientów, podejście handlowe i konkurencyjność. Otwarcie tego sektora na konkurencję powinno ułatwić tę transformację.

| 3.5.3 | Pomysł utworzenia sieci kolejowej, w której priorytetem jest przewóz towarowy, polega na wyznaczeniu godzin i obszarów geograficznych, w których pociągi towarowe mają pierwszeństwo korzystania z sieci bez szkody dla przejazdu pociągów pasażerskich. |
| --- | --- |

3.5.3

Pomysł utworzenia sieci kolejowej, w której priorytetem jest przewóz towarowy, polega na wyznaczeniu godzin i obszarów geograficznych, w których pociągi towarowe mają pierwszeństwo korzystania z sieci bez szkody dla przejazdu pociągów pasażerskich.

| 3.5.4 | Warto przypomnieć, że w Unii Europejskiej mamy już kilka przykładów takich połączeń, gdzie niektóre linie są zarezerwowane dla przewozów towarowych, jak np. Betuwe line między portem w Rotterdamie a Niemcami. Można też przytoczyć projekty New opera i Ferrmed. |
| --- | --- |

3.5.4

Warto przypomnieć, że w Unii Europejskiej mamy już kilka przykładów takich połączeń, gdzie niektóre linie są zarezerwowane dla przewozów towarowych, jak np. Betuwe line między portem w Rotterdamie a Niemcami. Można też przytoczyć projekty New opera i Ferrmed.

| 3.5.5 | Rozwinięcie kolejowych przewozów towarowych możliwe jest pod pewnymi warunkami, takimi jak:






  — | oferowanie rzeczywistej usługi logistycznej, a nie tylko zwykłej usługi przewozowej, |
| --- | --- | --- |

3.5.5

Rozwinięcie kolejowych przewozów towarowych możliwe jest pod pewnymi warunkami, takimi jak:

—

oferowanie rzeczywistej usługi logistycznej, a nie tylko zwykłej usługi przewozowej,

| — | obniżenie kosztów, by proponować bardziej konkurencyjną ofertę, |
| --- | --- |

—

obniżenie kosztów, by proponować bardziej konkurencyjną ofertę,

| — | osiągnięcie wyższego poziomu niezawodności świadczonych usług, |
| --- | --- |

—

osiągnięcie wyższego poziomu niezawodności świadczonych usług,

| — | uzyskanie rozsądnego czasu przejazdu całej trasy od nadawcy do odbiorcy, |
| --- | --- |

—

uzyskanie rozsądnego czasu przejazdu całej trasy od nadawcy do odbiorcy,

| — | oferowanie bardziej elastycznych usług oraz większej elastyczności rozwiązań na wypadek zakłóceń w ruchu. |
| --- | --- |

—

oferowanie bardziej elastycznych usług oraz większej elastyczności rozwiązań na wypadek zakłóceń w ruchu.

| 3.5.6 | Rozwój kolejowych przewozów towarowych wymaga też rozbudowy intermodalnych platform kombinowanego transportu kolejowo-drogowego. W tym kontekście należy się cieszyć z odblokowania projektu połączenia kombinowanego kolejowo-drogowego Lyon-Turyn. Jednak po okresie dość chaotycznego rozwoju transportu drogowo-kolejowego należy obecnie promować magistrale kolejowe transportu drogowo-kolejowego (np. autostrada alpejska czy linia Lorry rail pomiędzy Perpignan i Luksemburgiem), a także autostrady morskie, jak np. francusko-hiszpański projekt Fres Mos pomiędzy Nantes Saint Nazaire a Gijon. |
| --- | --- |

3.5.6

Rozwój kolejowych przewozów towarowych wymaga też rozbudowy intermodalnych platform kombinowanego transportu kolejowo-drogowego. W tym kontekście należy się cieszyć z odblokowania projektu połączenia kombinowanego kolejowo-drogowego Lyon-Turyn. Jednak po okresie dość chaotycznego rozwoju transportu drogowo-kolejowego należy obecnie promować magistrale kolejowe transportu drogowo-kolejowego (np. autostrada alpejska czy linia Lorry rail pomiędzy Perpignan i Luksemburgiem), a także autostrady morskie, jak np. francusko-hiszpański projekt Fres Mos pomiędzy Nantes Saint Nazaire a Gijon.

3.6   Pojazdy samochodowe

| 3.6.1 | Pakiet energetyczno-klimatyczny narzuca producentom poważne wymagania. Wskazane jest budowanie nowych samochodów wykorzystujących energię ze źródeł alternatywnych, zwłaszcza pojazdów elektrycznych i hybrydowych. Ważne jest także, by nie zaprzestać prac nad biopaliwami. Obecnie prowadzone są prace nad bardziej wydajnymi biopaliwami trzeciej generacji, np. produkowanymi z wodorostów, co pozwoli uniknąć konfliktu dotyczącego przydzielania terenów na ich produkcję z gruntami ornymi pod produkcję rolną przeznaczoną na żywność dla ludzi. |
| --- | --- |

3.6.1

Pakiet energetyczno-klimatyczny narzuca producentom poważne wymagania. Wskazane jest budowanie nowych samochodów wykorzystujących energię ze źródeł alternatywnych, zwłaszcza pojazdów elektrycznych i hybrydowych. Ważne jest także, by nie zaprzestać prac nad biopaliwami. Obecnie prowadzone są prace nad bardziej wydajnymi biopaliwami trzeciej generacji, np. produkowanymi z wodorostów, co pozwoli uniknąć konfliktu dotyczącego przydzielania terenów na ich produkcję z gruntami ornymi pod produkcję rolną przeznaczoną na żywność dla ludzi.

| 3.6.2 | Poza kwestiami związanymi z dostępnymi technologiami i pojazdami dostępnymi na rynku są jeszcze inne dziedziny, w których dokonuje się postęp, zwłaszcza w zakresie energooszczędności i obszarów, które obecnie są przeciążone z powodu nadmiernego ruchu samochodowego. Dotyczy to szkoleń z oszczędnej techniki jazdy prowadzonych w niektórych wielkich przedsiębiorstwach i instytucjach, wspólnych przejazdów samochodem i korzystania ze wspólnych samochodów, udostępniania małych pojazdów elektrycznych do wynajęcia w niektórych miastach. |
| --- | --- |

3.6.2

Poza kwestiami związanymi z dostępnymi technologiami i pojazdami dostępnymi na rynku są jeszcze inne dziedziny, w których dokonuje się postęp, zwłaszcza w zakresie energooszczędności i obszarów, które obecnie są przeciążone z powodu nadmiernego ruchu samochodowego. Dotyczy to szkoleń z oszczędnej techniki jazdy prowadzonych w niektórych wielkich przedsiębiorstwach i instytucjach, wspólnych przejazdów samochodem i korzystania ze wspólnych samochodów, udostępniania małych pojazdów elektrycznych do wynajęcia w niektórych miastach.

3.7   Pokonywanie trasy pieszo i rowerem

| 3.7.1 | Należy zachęcać do stosowania tych rozwiązań w miastach, choć może ono być ograniczone przez warunki topograficzne, klimat oraz wiek użytkowników. Niemniej oczywiste jest, że samorządy lokalne powinny zająć się wyznaczeniem bezpiecznych ścieżek rowerowych, gdyż jedną z przeszkód w korzystaniu z rowerów jest potencjalne ryzyko związane z ruchem samochodowym. |
| --- | --- |

3.7.1

Należy zachęcać do stosowania tych rozwiązań w miastach, choć może ono być ograniczone przez warunki topograficzne, klimat oraz wiek użytkowników. Niemniej oczywiste jest, że samorządy lokalne powinny zająć się wyznaczeniem bezpiecznych ścieżek rowerowych, gdyż jedną z przeszkód w korzystaniu z rowerów jest potencjalne ryzyko związane z ruchem samochodowym.

4.   Transport morski

4.1   Duża część międzynarodowej wymiany handlowej odbywa się drogą morską. Transport morski ucierpiał w okresie kryzysu i obecnie charakteryzuje się nadwyżką zdolności przewozowych. Nie można jednak dopuścić do dekapitalizacji oraz do utraty kompetencji zawodowych i wiedzy eksperckiej, co w chwili wznowienia działalności okazałoby się brzemienne w skutkach, tym bardziej, że europejski transport morski zajmuje czołowe miejsce w świecie i wskazane jest utrzymanie równych warunków konkurencji i konkurencyjności floty europejskiej, która jest atutem Unii Europejskiej.

4.2   Paliwa

| 4.2.1 | Statki używają silnie zanieczyszczających paliw żeglugowych będących ubocznym produktem naftowym. Poza koniecznym postępem technologicznym należy wspólnie z przedstawicielami tej branży zastanowić się na tym, w jaki sposób zrekompensować negatywny wpływ na środowisko. Jeśli system uprawnień do emisji dwutlenku węgla nie zostanie przyjęty, być może trzeba będzie zastanowić się nad podatkiem ekologicznym? Zagadnienie to powinno stać się przedmiotem dyskusji na forum międzynarodowych organizacji morskich. |
| --- | --- |

4.2.1

Statki używają silnie zanieczyszczających paliw żeglugowych będących ubocznym produktem naftowym. Poza koniecznym postępem technologicznym należy wspólnie z przedstawicielami tej branży zastanowić się na tym, w jaki sposób zrekompensować negatywny wpływ na środowisko. Jeśli system uprawnień do emisji dwutlenku węgla nie zostanie przyjęty, być może trzeba będzie zastanowić się nad podatkiem ekologicznym? Zagadnienie to powinno stać się przedmiotem dyskusji na forum międzynarodowych organizacji morskich.

| 4.2.2 | W każdym razie Komitet potwierdza swe poparcie dla inwestycji w badania i rozwój w dziedzinie ekologicznych statków, paliw i portów, jednocześnie nalegając na konieczność wytyczenia autostrad morskich przewidzianych w programie TEN. |
| --- | --- |

4.2.2

W każdym razie Komitet potwierdza swe poparcie dla inwestycji w badania i rozwój w dziedzinie ekologicznych statków, paliw i portów, jednocześnie nalegając na konieczność wytyczenia autostrad morskich przewidzianych w programie TEN.

4.3   Bezpieczeństwo

| 4.3.1 | Nie sposób uciec przed nieprzewidywalnością morza i uniknąć zatonięć, ale w zakresie projektowania i konserwacji statków należy zrobić wszystko, by zapewnić bezpieczeństwo pasażerów i załóg. Europejskie przepisy bezpieczeństwa na morzu należą do najbardziej wyczerpujących na świecie. Niemniej należy bezwzględnie i z żelazną konsekwencją walczyć z niedozwolonym opróżnianiem zbiorników na pełnym morzu. |
| --- | --- |

4.3.1

Nie sposób uciec przed nieprzewidywalnością morza i uniknąć zatonięć, ale w zakresie projektowania i konserwacji statków należy zrobić wszystko, by zapewnić bezpieczeństwo pasażerów i załóg. Europejskie przepisy bezpieczeństwa na morzu należą do najbardziej wyczerpujących na świecie. Niemniej należy bezwzględnie i z żelazną konsekwencją walczyć z niedozwolonym opróżnianiem zbiorników na pełnym morzu.

4.4   Kształcenie

| 4.4.1 | Utrzymanie i rozbudowanie europejskiego transportu morskiego zakłada, że młodzi ludzie będą wybierali zawody związane z morzem i będą chcieli pozostawać w tych zawodach. Należy poprawić jakość kształcenia marynarzy oraz warunki pracy i życia na statkach, a także wzmocnić załogi pokładowe. |
| --- | --- |

4.4.1

Utrzymanie i rozbudowanie europejskiego transportu morskiego zakłada, że młodzi ludzie będą wybierali zawody związane z morzem i będą chcieli pozostawać w tych zawodach. Należy poprawić jakość kształcenia marynarzy oraz warunki pracy i życia na statkach, a także wzmocnić załogi pokładowe.

5.   Śródlądowy transport wodny

5.1   Wodny transport śródlądowy jest silnie rozwinięty w Europie północnej. Mógłby on jednak zostać bardziej rozbudowany na pozostałych obszarach. Podobnie jak w inicjatywach transportu morskiego wskazane byłoby zastanowienie się nad pomysłem utworzenia autostrad rzecznych i rzeczno-morskich, tym bardziej że ten typ transportu zużywa trzy do czterech razy mniej energii i tyleż razy mniej emituje w porównaniu z transportem drogowym. Innowacji tej nie można będzie zrealizować bez wprowadzenia do żeglugi nowych rodzajów statków i stworzenia platform portowych i logistycznych.

5.2   Statki rzeczno-morskie oraz barki do żeglugi śródlądowej są kluczowymi elementami utworzenia nowych usług żeglugi śródlądowej, ich skuteczności i rentowności dzięki temu, że odpowiadają one żegludze śródlądowej pod względem możliwości przewozowych, rozwijanej prędkości, charakterystyki portowej i nawigacyjnej. Chodzi o optymalizację wymiarów statków i barek, by dostosować je do przewozu naczep i kontenerów.

6.   Transport lotniczy

6.1   Odpowiada on za obecność w atmosferze 3 % dwutlenku węgla. Należy podkreślić, że wzrost emisji był dwa razy mniejszy niż wzrost ruchu lotniczego w okresie od 1990 r. Transport lotniczy zostanie objęty systemem handlu przydziału emisjami. Komisja podjęła kwestię opodatkowania paliwa lotniczego oraz podatku VAT w transporcie wewnątrzwspólnotowym.

6.2   Rozwój transportu lotniczego jest wynikiem liberalizacji tej branży oraz powstania tanich linii lotniczych, któremu towarzyszyło przydzielanie dotacji publicznych, a wskazane byłoby, żeby dołączono do nich obowiązek wprowadzenia polityki rekompensat przez przedsiębiorstwa korzystające z tych dotacji.

6.3   Kiedy porusza się zagadnienie polityki w zakresie transportu lotniczego, podstawową sprawą jest bezpieczeństwo lotnicze. Unia Europejska powinna być gotowa do ustanowienia międzynarodowego systemu bezpieczeństwa lotniczego i powinna dążyć do jego wprowadzenia podczas międzynarodowej konferencji ICAO, która odbędzie się w marcu w Montrealu.

6.4   Należy także dobrze przygotować się do drugiego etapu realizacji planu Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej, który nastąpi po 2012 r. oraz sfinalizować trudne negocjacje dotyczące transportu lotniczego prowadzone przez Unię Europejską ze Stanami Zjednoczonymi.

7.   Infrastruktura

7.1   EKES zawsze popierał program transeuropejskich sieci transportowych. Komitet potwierdza swe poparcie dla tego programu, jednak niepokoją go trudności z zapewnieniem środków na jego realizację oraz jej opóźnienia.

7.2   Okazuje się, że Europa w rozszerzonym składzie ma wysokie zapotrzebowanie na infrastrukturę transportową, oraz że należy zastanowić się nad dostosowaniem istniejących instrumentów finansowych, a może nawet nad opracowaniem nowych instrumentów. Wszelkie rozważania powinny doprowadzić do stworzenia możliwości budowy trwałej infrastruktury dzięki powiązaniu publicznych i prywatnych środków finansowych, wykorzystaniu nowych zasobów pozabudżetowych itd.

7.3   Należy podkreślić, że infrastruktura transportowa odgrywa ważną rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym i spójności regionalnej. Jednak infrastruktura transportowa jest także fundamentem transportu zrównoważonego, w którym uwzględnia się aspekt środowiska naturalnego. Wybór rodzaju infrastruktury ma więc istotne znaczenie. Łatwy dostęp do regionów oraz ich integracja w skali kraju i Europy muszą odzwierciedlać podejście polegające na popularyzowaniu infrastruktury uwzględniającej rozwój zrównoważony i ochronę środowiska naturalnego.

7.4   Wskazane jest, by przyszłe wytyczne dotyczące TEN-T, które zostaną przedstawione na początku 2011 r., jasno ukazywały, że Unia Europejska zdecydowała się na upowszechnianie transportu niskoemisyjnego.

7.5   EKES potwierdza bezwarunkowe poparcie dla programu GALILEO i podkreśla konieczność jego realizacji bez dalszych opóźnień.

8.   Internalizacja kosztów związanych ze środowiskiem naturalnym

8.1   Wszyscy są zgodni co do konieczności internalizacji kosztów transportu związanych ze środowiskiem naturalnym. W przeciwnym wypadku pokrywają je samorządy, a ponadto może to zachęcać do niewłaściwych zachowań ekonomicznych, np. przywozu z bardzo odległych miejsc produktów, które można sprowadzić z niezbyt odległych okolic.

Zdaniem EKES-u najskuteczniejszym środkiem internalizacji dużej części wpływu na środowisko powinien być podatek od emisji dwutlenku węgla. Podatek taki stanowiłby dla przedsiębiorstw silną zachętę do tego, by same poszukiwały sposobów zmniejszenia powodowanych przez nie emisji CO2, a tym samym ich niekorzystnego wpływu na środowisko.

8.2   Zasadniczo niemożliwe jest odrzucenie pomysłu wprowadzenia winietek ekologicznych, nawet jeśli zasady i skutki tej procedury muszą jeszcze zostać starannie przeanalizowane. Możliwość tę należałoby zresztą przewidzieć dla transportu lotniczego i morskiego w ramach właściwych organów międzynarodowych (ICAO i IMO). Wznowienie dyskusji na temat przeglądu dyrektywy w sprawie eurowiniety jest pożądane, jednak nie należy w niej zapomnieć o tym, że zasada internalizacji kosztów zewnętrznych musi mieć powszechne zastosowanie do wszystkich rodzajów transportu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Opinia CESE 1947/2009 w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe; jeszcze nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym; Dz.U. C 317 z 23.12.2009, s. 80.

1

(2)  Dz.U. C 161, z 13.7.2007, s. 89; Dz.U. C 27, z 3.2.2009, s. 49; Dz.U. C 228, z 22.9.2009, s. 78.

2

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/30 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w w sprawie: „Przemiany w przemyśle a perspektywy przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych w Europie” (opinia z inicjatywy własnej)

2010/C 354/05

Sprawozdawca: Virgilio RANOCCHIARI

Współsprawozdawca: Patrizio PESCI

Dnia 16 lipca 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Przemiany w przemyśle a perspektywy przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych w Europie”.

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 4 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 18 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 140 głosami za – 2 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych ma duże znaczenie dla gospodarki i zatrudnienia w UE. Sytuacja producentów jest bardzo zróżnicowana: należą do nich globalne podmioty, które działają we wszystkich segmentach lub w bardzo wyspecjalizowanych segmentach, a także podmioty krajowe lub nawet lokalne, przypominające nieraz zakłady rzemieślnicze. Dotyczy to również zależnych sektorów podwykonawstwa, w których działa wiele MŚP (1). |
| --- | --- |

1.1

Przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych ma duże znaczenie dla gospodarki i zatrudnienia w UE. Sytuacja producentów jest bardzo zróżnicowana: należą do nich globalne podmioty, które działają we wszystkich segmentach lub w bardzo wyspecjalizowanych segmentach, a także podmioty krajowe lub nawet lokalne, przypominające nieraz zakłady rzemieślnicze. Dotyczy to również zależnych sektorów podwykonawstwa, w których działa wiele MŚP (1).

| 1.2 | Spadek popytu wywołany kryzysem w ostatnim kwartale 2008 r. miał szereg negatywnych skutków dla całego przemysłu pod względem strukturalnym i pod względem zatrudnienia (nastąpił 31-procentowy spadek popytu wraz z 35-procentowym spadkiem obrotów i zamówień, co wpłynęło negatywnie na zatrudnienie). Wstępne dane za rok 2009 potwierdzają tendencję spadkową na rynku: –21 % w stosunku do 2008 r. i –25 % w stosunku do 2007 r. |
| --- | --- |

1.2

Spadek popytu wywołany kryzysem w ostatnim kwartale 2008 r. miał szereg negatywnych skutków dla całego przemysłu pod względem strukturalnym i pod względem zatrudnienia (nastąpił 31-procentowy spadek popytu wraz z 35-procentowym spadkiem obrotów i zamówień, co wpłynęło negatywnie na zatrudnienie). Wstępne dane za rok 2009 potwierdzają tendencję spadkową na rynku: –21 % w stosunku do 2008 r. i –25 % w stosunku do 2007 r.

| 1.3 | EKES obawia się, że jeżeli nie zostanie jak najszybciej opracowana polityka mająca na celu wsparcie sektora, to w 2010 r. może nastąpić dalszy, znaczny spadek zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.3

EKES obawia się, że jeżeli nie zostanie jak najszybciej opracowana polityka mająca na celu wsparcie sektora, to w 2010 r. może nastąpić dalszy, znaczny spadek zatrudnienia.

| 1.4 | W ramach 67. Międzynarodowego Salonu Motocyklowego w Mediolanie 12 listopada 2009 r. EKES zorganizował wysłuchanie publiczne w celu zapoznania się z dalszymi uwagami producentów, dostawców podzespołów, związków zawodowych, użytkowników, organizacji pozarządowych i środowiska uniwersyteckiego. Wysłuchanie w dużej mierze potwierdziło przekonania wyrażone już przez grupę roboczą. |
| --- | --- |

1.4

W ramach 67. Międzynarodowego Salonu Motocyklowego w Mediolanie 12 listopada 2009 r. EKES zorganizował wysłuchanie publiczne w celu zapoznania się z dalszymi uwagami producentów, dostawców podzespołów, związków zawodowych, użytkowników, organizacji pozarządowych i środowiska uniwersyteckiego. Wysłuchanie w dużej mierze potwierdziło przekonania wyrażone już przez grupę roboczą.

| 1.5 | W tym kontekście EKES:






  a) | uważa, że konieczne są odpowiednie środki pobudzające popyt na dwukołowe pojazdy silnikowe w państwach członkowskich i zwraca się do Komisji Europejskiej oraz państw członkowskich o zachęcanie do ich stosowania lub, perspektywicznie, wymiany ze szczególnym uwzględnieniem pojazdów o mniejszym wpływie na środowisko, spełniających zaawansowane wymogi bezpieczeństwa; |
| --- | --- | --- |

1.5

W tym kontekście EKES:

a)

uważa, że konieczne są odpowiednie środki pobudzające popyt na dwukołowe pojazdy silnikowe w państwach członkowskich i zwraca się do Komisji Europejskiej oraz państw członkowskich o zachęcanie do ich stosowania lub, perspektywicznie, wymiany ze szczególnym uwzględnieniem pojazdów o mniejszym wpływie na środowisko, spełniających zaawansowane wymogi bezpieczeństwa;

| b) | wnosi, by przygotowując przyszły wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie dwukołowych pojazdów silnikowych, Komisja zaproponowała dla tego sektora możliwe do zrealizowania, stopniowe cele zgodne z projektowaniem, produkcją przemysłową i rynkiem; konieczne będzie zwłaszcza zagwarantowanie elastyczności rozwiązań stosowanych w tym sektorze, przy niewielkim wzroście kosztów dla konsumenta, oraz uwzględnienie koniunktury i dużej różnorodności produktów; |
| --- | --- |

b)

wnosi, by przygotowując przyszły wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie dwukołowych pojazdów silnikowych, Komisja zaproponowała dla tego sektora możliwe do zrealizowania, stopniowe cele zgodne z projektowaniem, produkcją przemysłową i rynkiem; konieczne będzie zwłaszcza zagwarantowanie elastyczności rozwiązań stosowanych w tym sektorze, przy niewielkim wzroście kosztów dla konsumenta, oraz uwzględnienie koniunktury i dużej różnorodności produktów;

| c) | uważa, że do zapewnienia uczciwej konkurencji konieczny jest ściślejszy nadzór nad homologacją i rynkami, a także wzajemność umów o wolnym handlu między UE a Azją Południowo-Wschodnią; |
| --- | --- |

c)

uważa, że do zapewnienia uczciwej konkurencji konieczny jest ściślejszy nadzór nad homologacją i rynkami, a także wzajemność umów o wolnym handlu między UE a Azją Południowo-Wschodnią;

| d) | zachęca Komisję do opracowania wobec przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych podejścia podobnego do CARS 21 (2) w celu wsparcia partnerstwa, a także konkurencyjności i zatrudnienia w tym sektorze; |
| --- | --- |

d)

zachęca Komisję do opracowania wobec przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych podejścia podobnego do CARS 21 (2) w celu wsparcia partnerstwa, a także konkurencyjności i zatrudnienia w tym sektorze;

| e) | uważa, że siódmy program ramowy w zakresie badań i rozwoju może się przyczynić do osiągnięcia tych celów i ma nadzieję, że utworzona zostanie platforma poświęcona przemysłowi dwukołowych pojazdów silnikowych w celu wsparcia przedsiębiorstw, które produkują pojazdy w Europie i korzystają z europejskiego łańcucha produkcji; |
| --- | --- |

e)

uważa, że siódmy program ramowy w zakresie badań i rozwoju może się przyczynić do osiągnięcia tych celów i ma nadzieję, że utworzona zostanie platforma poświęcona przemysłowi dwukołowych pojazdów silnikowych w celu wsparcia przedsiębiorstw, które produkują pojazdy w Europie i korzystają z europejskiego łańcucha produkcji;

| f) | zachęca przemysł do dalszej restrukturyzacji, połączeń i przejęć, a także do rozwoju współpracy, między innymi z dostawcami podzespołów, w celu osiągnięcia możliwie jak największej synergii; |
| --- | --- |

f)

zachęca przemysł do dalszej restrukturyzacji, połączeń i przejęć, a także do rozwoju współpracy, między innymi z dostawcami podzespołów, w celu osiągnięcia możliwie jak największej synergii;

| g) | uważa, że konieczne jest rozwinięcie „dialogu społecznego” w celu wsparcia zatrudnienia w tym sektorze poprzez stworzenie europejskich standardów kształcenia ustawicznego i specjalizacji pracowników i jednoczesne ograniczenie niepewności zatrudnienia; |
| --- | --- |

g)

uważa, że konieczne jest rozwinięcie „dialogu społecznego” w celu wsparcia zatrudnienia w tym sektorze poprzez stworzenie europejskich standardów kształcenia ustawicznego i specjalizacji pracowników i jednoczesne ograniczenie niepewności zatrudnienia;

| h) | zwraca się do Komisji o poświęcenie dużej uwagi przemysłowi dwukołowych pojazdów silnikowych w przewidzianym planie działania na rzecz mobilności miejskiej ze względu na znaczący wkład, jaki może on wnieść do bardziej zrównoważonej mobilności. |
| --- | --- |

h)

zwraca się do Komisji o poświęcenie dużej uwagi przemysłowi dwukołowych pojazdów silnikowych w przewidzianym planie działania na rzecz mobilności miejskiej ze względu na znaczący wkład, jaki może on wnieść do bardziej zrównoważonej mobilności.

2.   Przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych w Europie

| 2.1 | Przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych w UE ma duże znaczenie dla gospodarki i zatrudnienia. Jest on pod pewnymi względami podobny do przemysłu samochodowego (3), lecz posiada również specyficzne cechy ze względu na swoją ograniczoną wielkość, w dużej mierze rozproszoną strukturę i bardziej zróżnicowaną typologię produkcji. |
| --- | --- |

2.1

Przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych w UE ma duże znaczenie dla gospodarki i zatrudnienia. Jest on pod pewnymi względami podobny do przemysłu samochodowego (3), lecz posiada również specyficzne cechy ze względu na swoją ograniczoną wielkość, w dużej mierze rozproszoną strukturę i bardziej zróżnicowaną typologię produkcji.

| 2.2 | W ostatnich dziesięcioleciach w sektorze tym zaszły istotne zmiany, gdyż tradycyjne europejskie marki musiały stawić czoła rosnącej konkurencji ze strony Japonii. Japońscy producenci, którzy należą dzisiaj do głównych podmiotów tego sektora, rozwinęli działalność produkcyjną bezpośrednio w UE. W miarę upływu czasu przemysł europejski został poddany reorganizacji poprzez restrukturyzacje, połączenia i przejęcia, a także tworzenie koncernów przemysłowych o średniej i dużej wielkości, obok których istnieją producenci niszowi i liczne MŚP.
  Obecnie „tradycyjni” producenci europejscy, japońscy i amerykańscy utrzymują wiodącą pozycję na rynku europejskim, lecz od lat 90. muszą stawiać czoła rosnącej konkurencji ze strony gospodarek wschodzących. Pod względem liczby wyprodukowanych pojazdów UE ma jedynie relatywne znaczenie (1,4 mln) w porównaniu zwłaszcza z Chinami (ponad 20 mln), Indiami (ponad 8 mln) i Tajwanem (1,5 mln), lecz cechuje się produkcją o większej wartości dodanej i o wyższym poziomie innowacji, jakości oraz bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

2.2

W ostatnich dziesięcioleciach w sektorze tym zaszły istotne zmiany, gdyż tradycyjne europejskie marki musiały stawić czoła rosnącej konkurencji ze strony Japonii. Japońscy producenci, którzy należą dzisiaj do głównych podmiotów tego sektora, rozwinęli działalność produkcyjną bezpośrednio w UE. W miarę upływu czasu przemysł europejski został poddany reorganizacji poprzez restrukturyzacje, połączenia i przejęcia, a także tworzenie koncernów przemysłowych o średniej i dużej wielkości, obok których istnieją producenci niszowi i liczne MŚP.

Obecnie „tradycyjni” producenci europejscy, japońscy i amerykańscy utrzymują wiodącą pozycję na rynku europejskim, lecz od lat 90. muszą stawiać czoła rosnącej konkurencji ze strony gospodarek wschodzących. Pod względem liczby wyprodukowanych pojazdów UE ma jedynie relatywne znaczenie (1,4 mln) w porównaniu zwłaszcza z Chinami (ponad 20 mln), Indiami (ponad 8 mln) i Tajwanem (1,5 mln), lecz cechuje się produkcją o większej wartości dodanej i o wyższym poziomie innowacji, jakości oraz bezpieczeństwa.

| 2.3 | Eurostat oznacza przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych kodem NACE 35.41. Najbardziej aktualne dane z 2006 r. wskazują, że w UE-27 sektor produkcji dwukołowych pojazdów silnikowych obejmuje 870 przedsiębiorstw, z których 80 % położonych jest w sześciu państwach członkowskich (we Włoszech, w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, Hiszpanii i Austrii). Średnie obroty rzędu 8 mln euro świadczą o dużej liczbie MŚP, szacowanej na 650, czyli ok. 75 % wszystkich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.3

Eurostat oznacza przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych kodem NACE 35.41. Najbardziej aktualne dane z 2006 r. wskazują, że w UE-27 sektor produkcji dwukołowych pojazdów silnikowych obejmuje 870 przedsiębiorstw, z których 80 % położonych jest w sześciu państwach członkowskich (we Włoszech, w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, Hiszpanii i Austrii). Średnie obroty rzędu 8 mln euro świadczą o dużej liczbie MŚP, szacowanej na 650, czyli ok. 75 % wszystkich przedsiębiorstw.

| 2.4 | 90 % europejskiej produkcji znajduje się w rękach około setki producentów średniej i dużej wielkości oraz średniej i małej wielkości, którzy oprócz Norwegii i Szwajcarii działają w różnych krajach UE (obok już cytowanych krajów w Czechach, Holandii, Portugalii, Słowenii i Szwecji). Pozostała 10-procentowa część europejskiej produkcji dzieli się na producentów małej lub bardzo małej wielkości. |
| --- | --- |

2.4

90 % europejskiej produkcji znajduje się w rękach około setki producentów średniej i dużej wielkości oraz średniej i małej wielkości, którzy oprócz Norwegii i Szwajcarii działają w różnych krajach UE (obok już cytowanych krajów w Czechach, Holandii, Portugalii, Słowenii i Szwecji). Pozostała 10-procentowa część europejskiej produkcji dzieli się na producentów małej lub bardzo małej wielkości.

| 2.5 | Sytuacja producentów jest bardzo zróżnicowana: należą do nich globalne podmioty, działające we wszystkich segmentach (dwukołowe pojazdy silnikowe do różnego użytku, o różnej pojemności skokowej; skutery o różnej pojemności skokowej; motorowery; pojazdy trzy- i czterokołowe) lub w wysoce wyspecjalizowanych segmentach, a także podmioty krajowe lub nawet lokalne, czasami podobne do zakładów rzemieślniczych ze względu na swą wielkość i proces produkcji. |
| --- | --- |

2.5

Sytuacja producentów jest bardzo zróżnicowana: należą do nich globalne podmioty, działające we wszystkich segmentach (dwukołowe pojazdy silnikowe do różnego użytku, o różnej pojemności skokowej; skutery o różnej pojemności skokowej; motorowery; pojazdy trzy- i czterokołowe) lub w wysoce wyspecjalizowanych segmentach, a także podmioty krajowe lub nawet lokalne, czasami podobne do zakładów rzemieślniczych ze względu na swą wielkość i proces produkcji.

| 2.6 | Przepisy techniczne (europejska homologacja) określają różne kategorie dwukołowych pojazdów silnikowych o różnych cechach (pojemność skokowa, przewidziane zastosowanie). Z kolei dyrektywa europejska w sprawie prawa jazdy określa różne warunki dostępu do dwukołowych pojazdów silnikowych (motorower AM, motocykl A1, motocykl A2, motocykl A). Złożoność ta przyczynia się do fragmentacji produkcji i ogranicza korzyści skali. |
| --- | --- |

2.6

Przepisy techniczne (europejska homologacja) określają różne kategorie dwukołowych pojazdów silnikowych o różnych cechach (pojemność skokowa, przewidziane zastosowanie). Z kolei dyrektywa europejska w sprawie prawa jazdy określa różne warunki dostępu do dwukołowych pojazdów silnikowych (motorower AM, motocykl A1, motocykl A2, motocykl A). Złożoność ta przyczynia się do fragmentacji produkcji i ogranicza korzyści skali.

| 2.7 | Rozproszenie przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych ma po części przyczyny historyczne, lecz wynika głównie z samego charakteru tego rynku. O ile segmenty najściślej związane z mobilnością użytkową (szczególnie miejską), takie jak skuter, umożliwiają większą synergię produkcyjną, zwłaszcza jeżeli chodzi o silniki, to segmenty związane z motocyklami są mniej podatne na synergię polegającą na przykład na użyciu do produkcji różnych marek tych samych silników i podzespołów. Istnieją przede wszystkim bardzo różne cechy dynamiczne w zależności od wielkości pojazdów, a do nich dochodzą różnice wynikające ze specjalistycznego zastosowania pojazdów i tym samym różnych oczekiwań użytkowników. W wielu wypadkach poszczególne marki są w dużym stopniu utożsamiane z określonymi rodzajami silnika (na przykład silnik typu boxer BMW, rozrząd desmodromiczny Ducati, V-Twin Moto Guzzi czy silnik trzycylindrowy Triumph) lub podwozia, zgodnie z popytem rynku, który składa się w dużej mierze z pasjonatów zarówno w Europie, jak i na rynkach eksportowych. |
| --- | --- |

2.7

Rozproszenie przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych ma po części przyczyny historyczne, lecz wynika głównie z samego charakteru tego rynku. O ile segmenty najściślej związane z mobilnością użytkową (szczególnie miejską), takie jak skuter, umożliwiają większą synergię produkcyjną, zwłaszcza jeżeli chodzi o silniki, to segmenty związane z motocyklami są mniej podatne na synergię polegającą na przykład na użyciu do produkcji różnych marek tych samych silników i podzespołów. Istnieją przede wszystkim bardzo różne cechy dynamiczne w zależności od wielkości pojazdów, a do nich dochodzą różnice wynikające ze specjalistycznego zastosowania pojazdów i tym samym różnych oczekiwań użytkowników. W wielu wypadkach poszczególne marki są w dużym stopniu utożsamiane z określonymi rodzajami silnika (na przykład silnik typu boxer BMW, rozrząd desmodromiczny Ducati, V-Twin Moto Guzzi czy silnik trzycylindrowy Triumph) lub podwozia, zgodnie z popytem rynku, który składa się w dużej mierze z pasjonatów zarówno w Europie, jak i na rynkach eksportowych.

| 2.8 | Pojazdy produkowane są w małych seriach lub w ograniczonej liczbie, czego konsekwencją jest mniejsza zyskowność inwestowanego kapitału w porównaniu z przemysłem samochodowym. Fakt ten wpływa również częściowo na sektor podzespołów i dystrybucji. |
| --- | --- |

2.8

Pojazdy produkowane są w małych seriach lub w ograniczonej liczbie, czego konsekwencją jest mniejsza zyskowność inwestowanego kapitału w porównaniu z przemysłem samochodowym. Fakt ten wpływa również częściowo na sektor podzespołów i dystrybucji.

| 2.9 | W 2006 r. obroty w sektorze produkcji dwukołowych pojazdów silnikowych w UE wynosiły 7 mld euro, w porównaniu z całkowitymi obrotami sektora dwukołowych pojazdów silnikowych w Unii Europejskiej wynoszącymi 34 mld, do czego przyczynił się dynamicznie rozwijający się od 2002 r. rynek UE (22-procentowy wzrost w latach 2002-2007). Co ciekawe, w latach 2004-2006 w UE nastąpił 12-procentowy wzrost, a zatem przewyższył on procentowo ogólny wzrost sektora wytwórczego oraz sektora samochodowego (w obu wypadkach 8 %), co wpłynęło pozytywnie na zatrudnienie. |
| --- | --- |

2.9

W 2006 r. obroty w sektorze produkcji dwukołowych pojazdów silnikowych w UE wynosiły 7 mld euro, w porównaniu z całkowitymi obrotami sektora dwukołowych pojazdów silnikowych w Unii Europejskiej wynoszącymi 34 mld, do czego przyczynił się dynamicznie rozwijający się od 2002 r. rynek UE (22-procentowy wzrost w latach 2002-2007). Co ciekawe, w latach 2004-2006 w UE nastąpił 12-procentowy wzrost, a zatem przewyższył on procentowo ogólny wzrost sektora wytwórczego oraz sektora samochodowego (w obu wypadkach 8 %), co wpłynęło pozytywnie na zatrudnienie.

3.   Rola podwykonawstwa: podzespoły, dystrybucja i usługi posprzedażne

| 3.1 | Duże rozproszenie cechuje również sektor podzespołów i dystrybucji. |
| --- | --- |

3.1

Duże rozproszenie cechuje również sektor podzespołów i dystrybucji.

| 3.2 | Podzespoły pochodzą częściowo od dostawców sektora samochodowego, którzy prowadzą również marginalną działalność w sektorze dwukołowych pojazdów silnikowych (systemy zasilania), a przede wszystkim od konkretnych dostawców (koła, rury wydechowe, sprzęgła itd.) z racji wymaganej specjalizacji. Liczbę dostawców w tym sektorze szacuje się na około 500. Tradycyjnie pochodzą oni z Europy (zwłaszcza z Włoch, Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Holandii), lecz w ostatnich latach wzrósł udział dostawców azjatyckich. By stawić czoła tej konkurencji, niektórzy z europejskich dostawców przenieśli częściowo swą działalność do Azji. Niemniej europejscy dostawcy podzespołów są zależni wyłącznie od zamówień producentów europejskich. |
| --- | --- |

3.2

Podzespoły pochodzą częściowo od dostawców sektora samochodowego, którzy prowadzą również marginalną działalność w sektorze dwukołowych pojazdów silnikowych (systemy zasilania), a przede wszystkim od konkretnych dostawców (koła, rury wydechowe, sprzęgła itd.) z racji wymaganej specjalizacji. Liczbę dostawców w tym sektorze szacuje się na około 500. Tradycyjnie pochodzą oni z Europy (zwłaszcza z Włoch, Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Holandii), lecz w ostatnich latach wzrósł udział dostawców azjatyckich. By stawić czoła tej konkurencji, niektórzy z europejskich dostawców przenieśli częściowo swą działalność do Azji. Niemniej europejscy dostawcy podzespołów są zależni wyłącznie od zamówień producentów europejskich.

| 3.3 | Sieć dystrybucji i obsługi jest położona w pobliżu użytkowników, co jest konieczne w wypadku dwukołowych pojazdów silnikowych (a zwłaszcza motorowerów i skuterów): w UE działa około 37 tys. punktów sprzedaży i obsługi posprzedażnej, prowadzonych często przez przedsiębiorstwa rodzinne. Włochy, Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Hiszpania, Holandia, Grecja i Szwecja składają się na 91 % obrotów sektora dystrybucji i obsługi; w latach 2004-2006 obroty te wzrosły o 5 %. |
| --- | --- |

3.3

Sieć dystrybucji i obsługi jest położona w pobliżu użytkowników, co jest konieczne w wypadku dwukołowych pojazdów silnikowych (a zwłaszcza motorowerów i skuterów): w UE działa około 37 tys. punktów sprzedaży i obsługi posprzedażnej, prowadzonych często przez przedsiębiorstwa rodzinne. Włochy, Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Hiszpania, Holandia, Grecja i Szwecja składają się na 91 % obrotów sektora dystrybucji i obsługi; w latach 2004-2006 obroty te wzrosły o 5 %.

4.   Zatrudnienie i sprawy socjalne

| 4.1 | W latach 2002-2007 zatrudnienie w przemyśle dwukołowych pojazdów silnikowych stale rosło, osiągając w 2007 r. w UE liczbę 150 tys. zatrudnionych. Co ciekawe, w UE w latach 2004-2006 poziom zatrudnienia w tym sektorze wzrósł o 4 % w porównaniu z 3-procentowym spadkiem w całym sektorze wytwórczym i 5-procentowym spadkiem w sektorze samochodowym. Wzrost ten świadczy o dynamizmie i innowacyjności sektora, do których w tej trudnej sytuacji przyczynił się rosnący popyt na pojazdy związane zarówno z mobilnością miejską, jak i z czasem wolnym. |
| --- | --- |

4.1

W latach 2002-2007 zatrudnienie w przemyśle dwukołowych pojazdów silnikowych stale rosło, osiągając w 2007 r. w UE liczbę 150 tys. zatrudnionych. Co ciekawe, w UE w latach 2004-2006 poziom zatrudnienia w tym sektorze wzrósł o 4 % w porównaniu z 3-procentowym spadkiem w całym sektorze wytwórczym i 5-procentowym spadkiem w sektorze samochodowym. Wzrost ten świadczy o dynamizmie i innowacyjności sektora, do których w tej trudnej sytuacji przyczynił się rosnący popyt na pojazdy związane zarówno z mobilnością miejską, jak i z czasem wolnym.

| 4.2 | 25 tys. miejsc pracy jest bezpośrednio związanych z produkcją dwukołowych pojazdów silnikowych i skupia się głównie we Włoszech, w Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Austrii i Holandii. Sezonowość rynku dwukołowych pojazdów silnikowych (na którym największy ruch panuje wiosną i latem) powoduje szczytowy wzrost produkcji w niektórych okresach roku, kiedy producenci zatrudniają również pracowników sezonowych. Stąd by zaspokoić tymczasowe potrzeby rynku, potrzebna jest większa elastyczność. |
| --- | --- |

4.2

25 tys. miejsc pracy jest bezpośrednio związanych z produkcją dwukołowych pojazdów silnikowych i skupia się głównie we Włoszech, w Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Austrii i Holandii. Sezonowość rynku dwukołowych pojazdów silnikowych (na którym największy ruch panuje wiosną i latem) powoduje szczytowy wzrost produkcji w niektórych okresach roku, kiedy producenci zatrudniają również pracowników sezonowych. Stąd by zaspokoić tymczasowe potrzeby rynku, potrzebna jest większa elastyczność.

| 4.3 | 20 tys. miejsc pracy jest związanych z produkcją podzespołów i skupia się głównie we Włoszech, w Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Holandii i na Węgrzech. |
| --- | --- |

4.3

20 tys. miejsc pracy jest związanych z produkcją podzespołów i skupia się głównie we Włoszech, w Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Holandii i na Węgrzech.

| 4.4 | 105 tys. miejsc pracy związanych jest ze sprzedażą i obsługą posprzedażną. Siłą rzeczy są one rozproszone po całej Europie, chociaż 92 % z nich jest we Włoszech, w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Holandii, Grecji, Belgii i Szwecji. |
| --- | --- |

4.4

105 tys. miejsc pracy związanych jest ze sprzedażą i obsługą posprzedażną. Siłą rzeczy są one rozproszone po całej Europie, chociaż 92 % z nich jest we Włoszech, w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Holandii, Grecji, Belgii i Szwecji.

5.   Obecny kontekst gospodarczy i tendencje międzynarodowe

| 5.1 | Wcześniej wspomniane dane pokazują, że w ostatnich latach przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych cechował się dużą dynamiką, a rynek europejski wciąż rósł, co w 2007 r. odpowiadało ponad 2,7 mln pojazdów (park pojazdów w UE szacuje się na ok. 34 mln). Kryzys ostatnich dwóch lat spowodował niemniej w 2008 r. zmniejszenie rynku UE o 7,4 % w porównaniu z 2007 r. Szczególnie duży okazał się spadek odnotowany w ostatnim kwartale 2008 r., który wyniósł 34 % w porównaniu z tym samym okresem w 2007 r. Ta negatywna tendencja nasiliła się w pierwszym kwartale 2009 r., kiedy to sprzedaż dwukołowych pojazdów silnikowych spadła o 37 % w porównaniu z tym samym okresem w 2008 r. Wstępne dane za rok 2009 potwierdzają tendencję spadkową na rynku: w porównaniu z 2008 r. nastąpił łączny spadek o 21 %, a w porównaniu z 2007 r. – o 25 %. |
| --- | --- |

5.1

Wcześniej wspomniane dane pokazują, że w ostatnich latach przemysł dwukołowych pojazdów silnikowych cechował się dużą dynamiką, a rynek europejski wciąż rósł, co w 2007 r. odpowiadało ponad 2,7 mln pojazdów (park pojazdów w UE szacuje się na ok. 34 mln). Kryzys ostatnich dwóch lat spowodował niemniej w 2008 r. zmniejszenie rynku UE o 7,4 % w porównaniu z 2007 r. Szczególnie duży okazał się spadek odnotowany w ostatnim kwartale 2008 r., który wyniósł 34 % w porównaniu z tym samym okresem w 2007 r. Ta negatywna tendencja nasiliła się w pierwszym kwartale 2009 r., kiedy to sprzedaż dwukołowych pojazdów silnikowych spadła o 37 % w porównaniu z tym samym okresem w 2008 r. Wstępne dane za rok 2009 potwierdzają tendencję spadkową na rynku: w porównaniu z 2008 r. nastąpił łączny spadek o 21 %, a w porównaniu z 2007 r. – o 25 %.

| 5.2 | Skutki kryzysu są widoczne w całym sektorze. W wypadku producentów spadek sprzedaży nie tylko wpłynął znacznie na dochody, lecz spowodował również spadek produkcji związany z nadmierną ilością zapasów. Spadek ten doprowadził z kolei do zmniejszenia liczby godzin pracy, wstrzymania produkcji i rzadszego zatrudniania pracowników sezonowych, a w konsekwencji również do przeglądu krótko- i średnioterminowych planów produkcyjnych. W niektórych przypadkach konieczne były również trwałe redukcje liczby pracowników, nawet o 25 %. Sprawami niektórych średnich i małych producentów administruje sąd, a ich przedsiębiorstwa zostały wystawione na sprzedaż, natomiast inne wręcz zakończyły działalność. Wydarzenia te są zapowiedzią innych restrukturyzacji, chociaż trudno jest przewidzieć ich skutki dla struktury społeczno-gospodarczej w postaci ewentualnej delokalizacji poza Europę. |
| --- | --- |

5.2

Skutki kryzysu są widoczne w całym sektorze. W wypadku producentów spadek sprzedaży nie tylko wpłynął znacznie na dochody, lecz spowodował również spadek produkcji związany z nadmierną ilością zapasów. Spadek ten doprowadził z kolei do zmniejszenia liczby godzin pracy, wstrzymania produkcji i rzadszego zatrudniania pracowników sezonowych, a w konsekwencji również do przeglądu krótko- i średnioterminowych planów produkcyjnych. W niektórych przypadkach konieczne były również trwałe redukcje liczby pracowników, nawet o 25 %. Sprawami niektórych średnich i małych producentów administruje sąd, a ich przedsiębiorstwa zostały wystawione na sprzedaż, natomiast inne wręcz zakończyły działalność. Wydarzenia te są zapowiedzią innych restrukturyzacji, chociaż trudno jest przewidzieć ich skutki dla struktury społeczno-gospodarczej w postaci ewentualnej delokalizacji poza Europę.

| 5.3 | Wobec spadku popytu ze strony producentów dostawcy podzespołów muszą również zmniejszyć produkcję, co będzie miało konsekwencje dla zatrudnienia. Niektórzy musieli zaprzestać działalności i obecnie szacuje się, że około 10 % dostawców tego sektora jest zagrożonych bankructwem. Sytuacja te generuje dodatkowe koszty również dla producentów, którzy muszą dokonać nieprzewidzianych inwestycji, by wesprzeć dostawców podzespołów, lub znaleźć innych, opracowując nawet nowe matryce części z aluminium lub plastiku, gdy niemożliwe jest już ich dostarczenie. Obecnie zamówienia i obroty spadły o około 40 %. Nierzadko w celu zachowania konkurencyjności wielu producentów zwraca się do dostawców z Azji Południowo-Wschodniej. |
| --- | --- |

5.3

Wobec spadku popytu ze strony producentów dostawcy podzespołów muszą również zmniejszyć produkcję, co będzie miało konsekwencje dla zatrudnienia. Niektórzy musieli zaprzestać działalności i obecnie szacuje się, że około 10 % dostawców tego sektora jest zagrożonych bankructwem. Sytuacja te generuje dodatkowe koszty również dla producentów, którzy muszą dokonać nieprzewidzianych inwestycji, by wesprzeć dostawców podzespołów, lub znaleźć innych, opracowując nawet nowe matryce części z aluminium lub plastiku, gdy niemożliwe jest już ich dostarczenie. Obecnie zamówienia i obroty spadły o około 40 %. Nierzadko w celu zachowania konkurencyjności wielu producentów zwraca się do dostawców z Azji Południowo-Wschodniej.

| 5.4 | W sektorze dystrybucji i obsługi posprzedażnej dotkliwie odczuwa się kryzys i ograniczenie działalności między innymi ze względu na mniejszą wielkość przedsiębiorstw (MŚP oraz firmy rodzinne). Na przykład w Hiszpanii w 2008 r. odnotowano 25-procentowy spadek liczby punktów sprzedaży, który doprowadził do zwolnienia ponad 6 tys. pracowników. Przewiduje się, że jeżeli tendencja się nie zmieni, to w latach 2009-2010 zniknie w Hiszpanii około 25 % przedsiębiorstw i koncesjonowanych przedstawicieli oraz 60 % pośredników. Wpływ kryzysu na sieć dystrybucji przynosi również dodatkowe koszty dla producentów, którzy muszą wspierać sieć, tak by utrzymać kanały zbytu produktów i wyciągnąć korzyści z ożywienia gospodarczego, gdy takowe nastąpi. |
| --- | --- |

5.4

W sektorze dystrybucji i obsługi posprzedażnej dotkliwie odczuwa się kryzys i ograniczenie działalności między innymi ze względu na mniejszą wielkość przedsiębiorstw (MŚP oraz firmy rodzinne). Na przykład w Hiszpanii w 2008 r. odnotowano 25-procentowy spadek liczby punktów sprzedaży, który doprowadził do zwolnienia ponad 6 tys. pracowników. Przewiduje się, że jeżeli tendencja się nie zmieni, to w latach 2009-2010 zniknie w Hiszpanii około 25 % przedsiębiorstw i koncesjonowanych przedstawicieli oraz 60 % pośredników. Wpływ kryzysu na sieć dystrybucji przynosi również dodatkowe koszty dla producentów, którzy muszą wspierać sieć, tak by utrzymać kanały zbytu produktów i wyciągnąć korzyści z ożywienia gospodarczego, gdy takowe nastąpi.

| 5.5 | EKES obawia się, że jeżeli nie zostanie jak najszybciej opracowana polityka mająca na celu wsparcie sektora, to w 2010 r. może nastąpić dodatkowy, znaczny spadek zatrudnienia. Ponadto, by przyczynić się do utrzymania miejsc pracy w sektorze, konieczny jest rozwój dialogu społecznego na rzecz kształcenia ustawicznego i specjalizacji pracowników, między innymi na poziomie uniwersyteckim, oraz zmniejszenie niepewności zatrudnienia. |
| --- | --- |

5.5

EKES obawia się, że jeżeli nie zostanie jak najszybciej opracowana polityka mająca na celu wsparcie sektora, to w 2010 r. może nastąpić dodatkowy, znaczny spadek zatrudnienia. Ponadto, by przyczynić się do utrzymania miejsc pracy w sektorze, konieczny jest rozwój dialogu społecznego na rzecz kształcenia ustawicznego i specjalizacji pracowników, między innymi na poziomie uniwersyteckim, oraz zmniejszenie niepewności zatrudnienia.

| 5.6 | Środki na rzecz wsparcia popytu na dwukołowe pojazdy silnikowe były do tej pory odosobnione i niewystarczające. W przeciwieństwie do sektora samochodowego, w Europie jedynie Włochy opracowały w krótkim czasie zachętę do złomowania, która nie tylko przyczyniła się do wyeliminowania z ruchu pojazdów powodujących największe zanieczyszczenie, lecz przyniosła również pozytywne skutki dla włoskiego, a także pośrednio europejskiego rynku. W ciągu dwóch pierwszych miesięcy 2009 r. nastąpiło we Włoszech przejście od około 35-procentowego spadku rynku do pozytywnej sytuacji na rynku skuterów o małej pojemności silnika, na którą korzystnie wpłynęła premia w wysokości 500 euro za złomowanie przestarzałych pojazdów; wciąż jednak sytuacja na rynku motocykli i motorowerów jest negatywna, a całkowity spadek przewyższa 20 %. Chociaż po wielomiesięcznych zapowiedziach Hiszpania przyjęła w lipcu zachętę do złomowania dwukołowych pojazdów silnikowych, to nie zaczęła jej jeszcze stosować, zachęcając tym konsumentów do oczekiwania i w jeszcze większym stopniu hamując zakupy (od stycznia do sierpnia 2009 r. odnotowano 52-procentowy spadek na rynku motorowerów i 43-procentowy spadek na rynku motocykli w porównaniu z tym samym okresem w 2008 r.). Przykład ten zwraca uwagę na oczywiste znaczenie europejskich ram prawnych, które przyczyniałyby się do stabilności rynków krajowych, wzbudzając tym samym zaufanie konsumentów. |
| --- | --- |

5.6

Środki na rzecz wsparcia popytu na dwukołowe pojazdy silnikowe były do tej pory odosobnione i niewystarczające. W przeciwieństwie do sektora samochodowego, w Europie jedynie Włochy opracowały w krótkim czasie zachętę do złomowania, która nie tylko przyczyniła się do wyeliminowania z ruchu pojazdów powodujących największe zanieczyszczenie, lecz przyniosła również pozytywne skutki dla włoskiego, a także pośrednio europejskiego rynku. W ciągu dwóch pierwszych miesięcy 2009 r. nastąpiło we Włoszech przejście od około 35-procentowego spadku rynku do pozytywnej sytuacji na rynku skuterów o małej pojemności silnika, na którą korzystnie wpłynęła premia w wysokości 500 euro za złomowanie przestarzałych pojazdów; wciąż jednak sytuacja na rynku motocykli i motorowerów jest negatywna, a całkowity spadek przewyższa 20 %. Chociaż po wielomiesięcznych zapowiedziach Hiszpania przyjęła w lipcu zachętę do złomowania dwukołowych pojazdów silnikowych, to nie zaczęła jej jeszcze stosować, zachęcając tym konsumentów do oczekiwania i w jeszcze większym stopniu hamując zakupy (od stycznia do sierpnia 2009 r. odnotowano 52-procentowy spadek na rynku motorowerów i 43-procentowy spadek na rynku motocykli w porównaniu z tym samym okresem w 2008 r.). Przykład ten zwraca uwagę na oczywiste znaczenie europejskich ram prawnych, które przyczyniałyby się do stabilności rynków krajowych, wzbudzając tym samym zaufanie konsumentów.

| 5.7 | Środki na rzecz wsparcia popytu są z pewnością korzystne dla użytkowników, lecz niekoniecznie rozwiązują one problem producentów podzespołów i europejskiego przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych. Na przykład we Włoszech stała dopłata w wysokości 500 euro przyczyniła się do znacznego wsparcia rynku małych skuterów o pojemnościach silnika 125 i 150 cm3 importowanych z Tajwanu i sprzedawanych po cenie 1 500-2 000 euro, a w mniejszym stopniu również produkcji europejskiej po wyższych cenach, podczas gdy nie przyczyniła się do wsparcia popytu na dwukołowe pojazdy silnikowe średniej wielkości sprzedawane po cenie 6 000-8 000 euro. Nie przyniosło to żadnych korzyści europejskim producentom podzespołów, gdyż nie zaopatrują oni azjatyckich producentów. By przynieść korzyści całemu sektorowi, konieczne wydaje się opracowanie środków wspierających popyt mających na celu zapewnienie takiej dopłaty, która rosłaby równolegle do cen pojazdów objętych zachętą, zwłaszcza tych, w których zastosowano zaawansowane rozwiązania gwarantujące mniejszy wpływ na środowisko i zaawansowane systemy bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

5.7

Środki na rzecz wsparcia popytu są z pewnością korzystne dla użytkowników, lecz niekoniecznie rozwiązują one problem producentów podzespołów i europejskiego przemysłu dwukołowych pojazdów silnikowych. Na przykład we Włoszech stała dopłata w wysokości 500 euro przyczyniła się do znacznego wsparcia rynku małych skuterów o pojemnościach silnika 125 i 150 cm3 importowanych z Tajwanu i sprzedawanych po cenie 1 500-2 000 euro, a w mniejszym stopniu również produkcji europejskiej po wyższych cenach, podczas gdy nie przyczyniła się do wsparcia popytu na dwukołowe pojazdy silnikowe średniej wielkości sprzedawane po cenie 6 000-8 000 euro. Nie przyniosło to żadnych korzyści europejskim producentom podzespołów, gdyż nie zaopatrują oni azjatyckich producentów. By przynieść korzyści całemu sektorowi, konieczne wydaje się opracowanie środków wspierających popyt mających na celu zapewnienie takiej dopłaty, która rosłaby równolegle do cen pojazdów objętych zachętą, zwłaszcza tych, w których zastosowano zaawansowane rozwiązania gwarantujące mniejszy wpływ na środowisko i zaawansowane systemy bezpieczeństwa.

| 5.8 | Pilnie potrzebne jest ułatwienie dostępu do finansowania dla przedsiębiorstw europejskich działających w tym sektorze, tak by mogły podołać dodatkowym wydatkom związanym z kryzysem i nadal inwestować w badania, rozwój i innowacje (producenci i producenci podzespołów). Celem jest zachowanie konkurencyjności poprzez koncentrowanie się na jakości i innowacji oraz produkowanie coraz bardziej ekologicznych i bezpiecznych pojazdów. |
| --- | --- |

5.8

Pilnie potrzebne jest ułatwienie dostępu do finansowania dla przedsiębiorstw europejskich działających w tym sektorze, tak by mogły podołać dodatkowym wydatkom związanym z kryzysem i nadal inwestować w badania, rozwój i innowacje (producenci i producenci podzespołów). Celem jest zachowanie konkurencyjności poprzez koncentrowanie się na jakości i innowacji oraz produkowanie coraz bardziej ekologicznych i bezpiecznych pojazdów.

6.   Przyszłe perspektywy sektora: wyzwania i możliwości

| 6.1 | Jeżeli negatywne wyniki z pierwszego półrocza miałyby się potwierdzić na przestrzeni 2009 r., to w 2010 r. zdolność kredytowa w całym sektorze zostanie obniżona przez banki. Nawet, jeżeli miałoby szybko nastąpić ożywienie, to spadną zdolności do inwestycji, badań i rozwoju, wywołując negatywne skutki w perspektywie średnioterminowej, a zatem prowadząc również do osłabienia przedsiębiorstw, co może mieć dalszy wpływ na zatrudnienie. |
| --- | --- |

6.1

Jeżeli negatywne wyniki z pierwszego półrocza miałyby się potwierdzić na przestrzeni 2009 r., to w 2010 r. zdolność kredytowa w całym sektorze zostanie obniżona przez banki. Nawet, jeżeli miałoby szybko nastąpić ożywienie, to spadną zdolności do inwestycji, badań i rozwoju, wywołując negatywne skutki w perspektywie średnioterminowej, a zatem prowadząc również do osłabienia przedsiębiorstw, co może mieć dalszy wpływ na zatrudnienie.

| 6.2 | W ostatnim dziesięcioleciu, od czasu wprowadzenia w 1999 r. normy Euro 1 do wprowadzenia obecnie stosowanych norm, w sektorze nastąpiło znaczne zmniejszenie emisji zanieczyszczeń: o około 90 % w wypadku CO i HC oraz ponad 50 % w wypadku NOx. Również jeżeli chodzi o zmniejszenie zanieczyszczeń akustycznych, uzyskano zachęcające wyniki; cały sektor (w tym stowarzyszenia konsumentów) dąży obecnie do uzyskania dalszej poprawy, głównie poprzez wyłączne użycie na drogach rur wydechowych, które uzyskały homologację, a także bardziej przyjazny dla środowiska styl jazdy. Jeżeli chodzi o bezpieczeństwo, sektor dowiódł swej innowacyjności poprzez wprowadzenie szeregu zaawansowanych systemów hamowania, które są coraz szerzej stosowane w różnych rodzajach dwukołowych pojazdów silnikowych, a także w pojazdach o nowej budowie, takich jak pojazdy trzy- i czterokołowe. |
| --- | --- |

6.2

W ostatnim dziesięcioleciu, od czasu wprowadzenia w 1999 r. normy Euro 1 do wprowadzenia obecnie stosowanych norm, w sektorze nastąpiło znaczne zmniejszenie emisji zanieczyszczeń: o około 90 % w wypadku CO i HC oraz ponad 50 % w wypadku NOx. Również jeżeli chodzi o zmniejszenie zanieczyszczeń akustycznych, uzyskano zachęcające wyniki; cały sektor (w tym stowarzyszenia konsumentów) dąży obecnie do uzyskania dalszej poprawy, głównie poprzez wyłączne użycie na drogach rur wydechowych, które uzyskały homologację, a także bardziej przyjazny dla środowiska styl jazdy. Jeżeli chodzi o bezpieczeństwo, sektor dowiódł swej innowacyjności poprzez wprowadzenie szeregu zaawansowanych systemów hamowania, które są coraz szerzej stosowane w różnych rodzajach dwukołowych pojazdów silnikowych, a także w pojazdach o nowej budowie, takich jak pojazdy trzy- i czterokołowe.

| 6.3 | Komisja przygotowuje wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie dwukołowych pojazdów silnikowych, którego oczekuje się w pierwszych miesiącach 2010 r. Chociaż konieczne są dalsze postępy w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska, w obecnej sytuacji gospodarczej unikać należy gwałtownych zmian i trzeba pamiętać o rzeczywistych możliwościach tego sektora oraz o wielkości jego podmiotów. Co się tyczy nowych norm Euro, należy zaproponować realistyczne cele dla tego sektora, które byłyby stopniowo realizowane w ramach czasowych narzuconych przez projektowanie, produkcję i rynek. Jest wskazane, by w nowym rozporządzeniu dano pierwszeństwo takiemu podejściu, które umożliwiłoby sektorowi wykorzystanie swej zdolności do innowacji, gwarantując mu jednocześnie stopień elastyczności uwzględniający koniunkturę i dużą różnorodność produktów (ze względu na cechy techniczne i rynek), zwłaszcza w odniesieniu do rozpowszechniania zaawansowanych systemów hamowania. Sektor ten przedstawił już Komisji propozycje w tym względzie w odniesieniu do ochrony środowiska i bezpieczeństwa na drodze. |
| --- | --- |

6.3

Komisja przygotowuje wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie dwukołowych pojazdów silnikowych, którego oczekuje się w pierwszych miesiącach 2010 r. Chociaż konieczne są dalsze postępy w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska, w obecnej sytuacji gospodarczej unikać należy gwałtownych zmian i trzeba pamiętać o rzeczywistych możliwościach tego sektora oraz o wielkości jego podmiotów. Co się tyczy nowych norm Euro, należy zaproponować realistyczne cele dla tego sektora, które byłyby stopniowo realizowane w ramach czasowych narzuconych przez projektowanie, produkcję i rynek. Jest wskazane, by w nowym rozporządzeniu dano pierwszeństwo takiemu podejściu, które umożliwiłoby sektorowi wykorzystanie swej zdolności do innowacji, gwarantując mu jednocześnie stopień elastyczności uwzględniający koniunkturę i dużą różnorodność produktów (ze względu na cechy techniczne i rynek), zwłaszcza w odniesieniu do rozpowszechniania zaawansowanych systemów hamowania. Sektor ten przedstawił już Komisji propozycje w tym względzie w odniesieniu do ochrony środowiska i bezpieczeństwa na drodze.

| 6.4 | Tradycyjni producenci są i będą coraz bardziej narażeni – zwłaszcza w obecnej sytuacji gospodarczej – na konkurencję tanich wyrobów niskiej jakości, przede wszystkim ze strony Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie jeżeli chodzi o dwukołowe pojazdy silnikowe o małej i średniej mocy, w wypadku których marże są niskie. Z przeprowadzonych badań wynika, że produkty importowane często nie odpowiadają europejskiej homologacji i stwarzają zagrożenie dla środowiska oraz bezpieczeństwa konsumentów. Badania przeprowadzone na próbkach chińskich dwukołowych pojazdów silnikowych importowanych do UE dowiodły niezgodności z normami, gdyż droga hamowania była do 35 % dłuższa od tej ustanowionej przez wymogi homologacji UE, a emisja zanieczyszczeń przekraczała je do 20 razy. Istnieją również problemy związane z podrabianiem pojazdów lub części pojazdów wyprodukowanych w Europie przez producentów w krajach wschodzących, a także z podrabianiem świadectw zgodności przez przedsiębiorstwa handlowe importujące pojazdy niezgodne z normami do UE. By zapewnić uczciwą konkurencję w tym sektorze rynku silnie reagującym na ceny, konieczny jest większy nadzór nad homologacją i nad rynkami poprzez odpowiednią kontrolę „zgodności produkcji” sprzedawanych pojazdów przez właściwe organy lub służby kontroli technicznej w celu sprawdzenia ich zgodności z homologowanym typem i poszanowania praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

6.4

Tradycyjni producenci są i będą coraz bardziej narażeni – zwłaszcza w obecnej sytuacji gospodarczej – na konkurencję tanich wyrobów niskiej jakości, przede wszystkim ze strony Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie jeżeli chodzi o dwukołowe pojazdy silnikowe o małej i średniej mocy, w wypadku których marże są niskie. Z przeprowadzonych badań wynika, że produkty importowane często nie odpowiadają europejskiej homologacji i stwarzają zagrożenie dla środowiska oraz bezpieczeństwa konsumentów. Badania przeprowadzone na próbkach chińskich dwukołowych pojazdów silnikowych importowanych do UE dowiodły niezgodności z normami, gdyż droga hamowania była do 35 % dłuższa od tej ustanowionej przez wymogi homologacji UE, a emisja zanieczyszczeń przekraczała je do 20 razy. Istnieją również problemy związane z podrabianiem pojazdów lub części pojazdów wyprodukowanych w Europie przez producentów w krajach wschodzących, a także z podrabianiem świadectw zgodności przez przedsiębiorstwa handlowe importujące pojazdy niezgodne z normami do UE. By zapewnić uczciwą konkurencję w tym sektorze rynku silnie reagującym na ceny, konieczny jest większy nadzór nad homologacją i nad rynkami poprzez odpowiednią kontrolę „zgodności produkcji” sprzedawanych pojazdów przez właściwe organy lub służby kontroli technicznej w celu sprawdzenia ich zgodności z homologowanym typem i poszanowania praw własności intelektualnej.

| 6.5 | „Tradycyjni” producenci są natomiast nagradzani przez konsumentów za projekt, jakość produktów oraz stopień innowacji i bezpieczeństwa. Dotyczy to górnego zakresu gamy pojazdów o małej i średniej mocy, a zwłaszcza pojazdów o dużej mocy i wysokiej wartości dodanej, które odznaczają się przyjętymi rozwiązaniami technicznymi i w wypadku których marka jest istotna. Obecna sytuacja gospodarcza najbardziej niekorzystnie wpływa na te właśnie produkty. Większe rozpowszechnienie technologicznie zaawansowanych pojazdów, takich jak na przykład pojazdy hybrydowe i elektryczne, które zaczynają się pojawiać na rynku, będzie w dużej mierze zależeć od wsparcia sektora publicznego, a zatem od ogólnej zdolności do pokonania obecnego kryzysu. |
| --- | --- |

6.5

„Tradycyjni” producenci są natomiast nagradzani przez konsumentów za projekt, jakość produktów oraz stopień innowacji i bezpieczeństwa. Dotyczy to górnego zakresu gamy pojazdów o małej i średniej mocy, a zwłaszcza pojazdów o dużej mocy i wysokiej wartości dodanej, które odznaczają się przyjętymi rozwiązaniami technicznymi i w wypadku których marka jest istotna. Obecna sytuacja gospodarcza najbardziej niekorzystnie wpływa na te właśnie produkty. Większe rozpowszechnienie technologicznie zaawansowanych pojazdów, takich jak na przykład pojazdy hybrydowe i elektryczne, które zaczynają się pojawiać na rynku, będzie w dużej mierze zależeć od wsparcia sektora publicznego, a zatem od ogólnej zdolności do pokonania obecnego kryzysu.

| 6.6 | Szczególną uwagę należy zwrócić na umowy o wolnym handlu, tak by liberalizacja ceł między UE a krajami Azji Południowo-Wschodniej przyniosła korzyści obu stronom, eliminując także bariery pozataryfowe (na przykład zakaz udziału w ruchu w Chinach dwukołowych pojazdów silnikowych o mocy przewyższającej 250 cm3), które stanowią poważny problem dla europejskich eksporterów. |
| --- | --- |

6.6

Szczególną uwagę należy zwrócić na umowy o wolnym handlu, tak by liberalizacja ceł między UE a krajami Azji Południowo-Wschodniej przyniosła korzyści obu stronom, eliminując także bariery pozataryfowe (na przykład zakaz udziału w ruchu w Chinach dwukołowych pojazdów silnikowych o mocy przewyższającej 250 cm3), które stanowią poważny problem dla europejskich eksporterów.

| 6.7 | By zmierzyć się z obecnymi wyzwaniami, podobnie jak w przeszłości europejscy producenci muszą kontynuować restrukturyzację, połączenia i przejęcia, rozwijając dalszą współpracę prowadzącą do maksymalnego zwiększenia synergii. |
| --- | --- |

6.7

By zmierzyć się z obecnymi wyzwaniami, podobnie jak w przeszłości europejscy producenci muszą kontynuować restrukturyzację, połączenia i przejęcia, rozwijając dalszą współpracę prowadzącą do maksymalnego zwiększenia synergii.

| 6.8 | Utrzymanie się na rynku europejskich producentów podzespołów ma kluczowe znaczenie dla zachowania specyfiki europejskiej produkcji, która ma zdaniem użytkowników unikalny charakter. Nie należy zatem dopuścić do powtórzenia się takiej sytuacji jak w sektorze rowerowym, z którego zniknęli dostawcy istotnych części, takich jak na przykład ramy rowerowe, wskutek czego montaż rowerów w Europie jest dzisiaj zależny od Chin. |
| --- | --- |

6.8

Utrzymanie się na rynku europejskich producentów podzespołów ma kluczowe znaczenie dla zachowania specyfiki europejskiej produkcji, która ma zdaniem użytkowników unikalny charakter. Nie należy zatem dopuścić do powtórzenia się takiej sytuacji jak w sektorze rowerowym, z którego zniknęli dostawcy istotnych części, takich jak na przykład ramy rowerowe, wskutek czego montaż rowerów w Europie jest dzisiaj zależny od Chin.

| 6.9 | Europejscy producenci podzespołów nie są w stanie stawić czoła konkurencji cenowej i muszą z konieczności koncentrować się na innowacji i rozwoju projektowania wspólnie z producentami pojazdów, tak by – kiedy to tylko możliwe – uzyskać korzyści skali, a także skupiać się na skutecznym partnerstwie gwarantującym ciągłość zamówień na najwyższej jakości produkty między producentami i dostawcami. |
| --- | --- |

6.9

Europejscy producenci podzespołów nie są w stanie stawić czoła konkurencji cenowej i muszą z konieczności koncentrować się na innowacji i rozwoju projektowania wspólnie z producentami pojazdów, tak by – kiedy to tylko możliwe – uzyskać korzyści skali, a także skupiać się na skutecznym partnerstwie gwarantującym ciągłość zamówień na najwyższej jakości produkty między producentami i dostawcami.

| 6.10 | Wskazane jest przyjęcie podejścia podobnego do CARS 21, właściwego dla całego sektora dwukołowych pojazdów silnikowych, tak by lepiej stawić czoła tym wyzwaniom, wesprzeć konkurencyjność sektora i ochronić miejsca pracy. |
| --- | --- |

6.10

Wskazane jest przyjęcie podejścia podobnego do CARS 21, właściwego dla całego sektora dwukołowych pojazdów silnikowych, tak by lepiej stawić czoła tym wyzwaniom, wesprzeć konkurencyjność sektora i ochronić miejsca pracy.

| 6.11 | Środki na badania w ramach 7 PR mogą się przyczynić do osiągnięcia tych celów, dając pierwszeństwo przedsiębiorstwom produkującym w Europie, korzystającym z europejskiego łańcucha produkcji. Platforma badawcza poświęcona sektorowi dwukołowych pojazdów silnikowych przyczyniłaby się znacząco – dzięki udziałowi w konsorcjach, podobnie jak w sektorze samochodowym – do ustalania priorytetów badawczych, zwłaszcza dla MŚP. |
| --- | --- |

6.11

Środki na badania w ramach 7 PR mogą się przyczynić do osiągnięcia tych celów, dając pierwszeństwo przedsiębiorstwom produkującym w Europie, korzystającym z europejskiego łańcucha produkcji. Platforma badawcza poświęcona sektorowi dwukołowych pojazdów silnikowych przyczyniłaby się znacząco – dzięki udziałowi w konsorcjach, podobnie jak w sektorze samochodowym – do ustalania priorytetów badawczych, zwłaszcza dla MŚP.

| 6.12 | Komisja przedstawiła niedawno plan działań dotyczący mobilności miejskiej, do którego celów należy zwiększenie płynności ruchu, co jest charakterystyczne dla dwukołowych pojazdów silnikowych. Kryzys wpłynął niekorzystnie na sektor dwukołowych pojazdów silnikowych, lecz w perspektywie długoterminowej będzie on czerpać korzyści z rosnącego zapotrzebowania na alternatywne rodzaje pojazdów o niskich wskaźnikach emisji umożliwiające bardziej zrównoważoną mobilność, zwłaszcza w miastach, pod warunkiem, że obecne trudności gospodarcze da się przezwyciężyć w perspektywie średnioterminowej, nie wywołując przy tym nieodwracalnych szkód. |
| --- | --- |

6.12

Komisja przedstawiła niedawno plan działań dotyczący mobilności miejskiej, do którego celów należy zwiększenie płynności ruchu, co jest charakterystyczne dla dwukołowych pojazdów silnikowych. Kryzys wpłynął niekorzystnie na sektor dwukołowych pojazdów silnikowych, lecz w perspektywie długoterminowej będzie on czerpać korzyści z rosnącego zapotrzebowania na alternatywne rodzaje pojazdów o niskich wskaźnikach emisji umożliwiające bardziej zrównoważoną mobilność, zwłaszcza w miastach, pod warunkiem, że obecne trudności gospodarcze da się przezwyciężyć w perspektywie średnioterminowej, nie wywołując przy tym nieodwracalnych szkód.

Bruksela, 18 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Wykaz producentów oraz inne informacje na temat omawianego sektora znajdują się na stronie internetowej CCMI: http://www.eesc.europa.eu/sections/ccmi/opinions_reports/total_list/index_en.asp#PTW

1

(2)  Ramy prawne dla zwiększania konkurencyjności przemysłu motoryzacyjnego w XXI w. (grupa wysokiego szczebla CARS 21, 2007 r.).

2

(3)  Zob. raport informacyjny CCMI w sprawie: „Branża motoryzacyjna w Europie: obecna sytuacja i perspektywy”, przyjęty przez CCMI 13 listopada 2007 r.

3

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/35 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/35

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie reformy wspólnej polityki rolnej w 2013 r. (opinia z inicjatywy własnej)

2010/C 354/06

Sprawozdawca: Lutz RIBBE

Dnia 16 lipca 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

reformy wspólnej polityki rolnej w 2013 r.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 25 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 18 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 163 do 5 – 5 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   Komitet obserwuje z dużym zaniepokojeniem ciągły wzrost rozbieżności między deklarowanym dążeniem do europejskiego modelu rolnictwa lub też do wielofunkcyjności a rzeczywistymi warunkami, w jakich działają na co dzień gospodarstwa rolne. Tym bardziej trzeba w sposób zdecydowany i ukierunkowany wspierać – prowadząc silną wspólną politykę rolną – europejski model rolnictwa, który z uwagi na panujące aktualnie tendencje jest zagrożony dziś bardziej niż kiedykolwiek.

1.2   Rynek – często poprzez niskie lub podlegające silnym wahaniom ceny – stawia rolników pod znaczną presją coraz większej specjalizacji i racjonalizacji gospodarstw w celu dostosowania się. Tendencje te mogą prowadzić do niepożądanej koncentracji regionalnej i porzucania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W związku z tym EKES uważa za absolutnie konieczne, by w przyszłości wspierać za pomocą wspólnej polityki rolnej utrzymanie i rozwój rolnictwa wielofunkcyjnego, prowadzonego na całym obszarze UE i uwzględniającego cele zrównoważonego rozwoju.

1.3   Zdaniem EKES-u jest jasne, że nastawienie się wyłącznie na wzrost konkurencyjności w celu prowadzenia handlu na rynkach światowych nie wystarczy. Celem wspólnej polityki rolnej po 2013 r. nie może być produkcja nastawiona na jak najniższe ceny, zoptymalizowana wyłącznie pod kątem rachunku ekonomicznego, wyspecjalizowana i skoncentrowana regionalnie. Celem tym musi być europejski model rolnictwa, który powinien opierać się na zasadach niezależności żywnościowej, zrównoważonego rozwoju oraz na rzeczywistych potrzebach rolników i konsumentów.

1.4   Trzeba w tym celu przyjąć inne warunki ramowe polityki rolnej, gdyż pożądanego modelu rolnictwa wielofunkcyjnego nie da się osiągnąć na takich warunkach i po takich cenach, jakie panują na rynkach światowych.

1.5   Komitet wzywa Komisję, Radę i Parlament Europejski, by najpierw jasno i jednoznacznie określiły cel WPR, a następnie przedstawiły pakiet instrumentów konieczny do jego realizacji oraz zapotrzebowanie finansowe. Dopiero potem należy wyjaśnić kwestię finansowania. Komitet uważa za niewłaściwe, by najpierw ustalić sumę przeznaczoną na finansowanie danego zakresu zadań, a potem rozdzielać tę sumę na poszczególne konkretne działania i między państwa członkowskie.

1.6   Zgodnie z traktatem jednym z celów wspólnej polityki rolnej jest „stabilizacja rynków”. Stabilność rynków jest ważna. Dlatego EKES jest zdania, że także w przyszłości istotne będzie stosowanie instrumentów rynkowych w celu stabilizacji cen i zapobiegania zbyt silnym ich wahaniom. Tymczasem środki na rzecz regulacji rynku czy też zabezpieczenia cen producenta zostały ograniczone do minimum; rynki rolne UE należą do najbardziej otwartych dla państw trzecich. Z tego właśnie wynika większa część problemów, których na dłuższą metę nie mogą rozwiązać same tylko płatności transferowe.

1.7   Polityka rolna to zatem więcej niż tylko dzielenie pieniędzy. Rolnicy słusznie oczekują, że sprzedaż produktów na rynku oraz wynagrodzenie za świadczenia na rzecz społeczeństwa, które wypełniają oni w ramach europejskiego modelu rolnictwa, przyniosą im godziwy dochód.

1.8   W związku z tym należy wspierać produkcję i sprzedaż produktów wysokiej jakości, które są świadectwem specyfiki regionów i zróżnicowania obszarów wiejskich w UE, propagując krótkie łańcuchy dystrybucji i bezpośredni dostęp rolników lub stowarzyszeń producentów do konsumenta, tak by podnieść konkurencyjność gospodarstw rolnych i stawić czoła dominującej pozycji przetargowej wielkich detalistów. Należy chronić różnorodność i charakterystyczne cechy produktów europejskich między innymi poprzez przekazywanie konsumentom prawidłowych informacji.

1.9   Jednym z ważnych zadań reformy będzie przekształcenie obecnego niejednolitego systemu wspierania rolnictwa w UE w system jednolity, oparty na obiektywnych kryteriach i akceptowalny społecznie.

1.10   Płatności dla rolników nie mogą już dłużej być przyznawane na podstawie podjętych w przeszłości decyzji lub historycznych uprawnień. Muszą one stanowić rekompensatę za – dokładnie określone – świadczenia na rzecz społeczeństwa, które są niezbędne do utrzymania europejskiego modelu rolnictwa i nie znajdują odzwierciedlenia w cenach rynkowych. Płatności te należy zatem ustalać według konkretnych celów.

1.11   Stosowanie jednolitych w całej Europie płatności obszarowych jest nieuzasadnione, m.in. ze względu na duże zróżnicowanie warunków strukturalnych i agroklimatycznych, średnich dochodów krajowych lub regionalnych, nakładów, kosztów produkcji oraz świadczeń, jakie poszczególne gospodarstwa i typy gospodarstw rolnych wnoszą na rzecz utrzymania europejskiego modelu rolnictwa. Zamiast tego należy znajdować rozwiązania dostosowane do specyfiki danego regionu i danego typu gospodarstw.

1.12   Programy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich należy dalej rozwijać, ale także optymalizować. Komitet opowiada się zdecydowanie przeciwko przeniesieniu zadań związanych z tą dziedziną do ogólnego zakresu polityki strukturalnej lub regionalnej. Jednocześnie jednak jest zdania, że działania realizowane w ramach obecnego EFFROW powinny mieć wyraźny związek z rolnictwem; takiego związku nie mają np. budowa dróg czy doprowadzenie łącz szerokopasmowych.

2.   Zadania

2.1   W 2010 r. Komisja Europejska przedstawi komunikat w sprawie przyszłych priorytetów politycznych i przyszłych ram budżetowych po 2014 r. Będzie on zawierał także stwierdzenia dotyczące orientacji różnych kierunków polityki wspólnotowej, takich jak WPR i fundusze strukturalne.

2.2   Niniejsza opinia z inicjatywy własnej ma na celu sformułowanie głównych poglądów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego dotyczących orientacji i kształtu WPR w przyszłości. Ma to dostarczyć Komisji argumentów i zaleceń, które posłużą do opracowania komunikatu.

3.   Sytuacja wyjściowa: zagrożony jest europejski model rolnictwa – wzorcowa koncepcja w polityce rolnej UE

3.1   Oczekiwania społeczeństwa w stosunku do rolnictwa bardzo się zmieniły. Od dawna nie chodzi już tylko o cele, o których mowa była w art. 33 Traktatu WE, zachowanym w niezmienionym brzmieniu w nowym traktacie z Lizbony – czyli np. o zwiększanie wydajności rolnictwa, a przez to produkowanie wystarczającej ilości żywności po rozsądnych cenach.

3.2   Pojawiły się nowe wyzwania: ochrona różnorodności biologicznej; zachowanie krajobrazu kulturowego na obszarze całej Europy; rozwój obszarów wiejskich obejmujący także tworzenie i utrzymanie miejsc pracy; uznanie produktów regionalnych za dobro kulturowe, itp. Rolnictwo musi ponadto poradzić sobie ze skutkami zmiany klimatu, a oprócz tego wnosić wkład w składowanie dwutlenku węgla.

3.3   W wyniku ogólnoświatowego kryzysu głodu, ale także trudnej sytuacji na rynkach energetycznych, coraz wyraźniej zaznaczają się kolejne, szczególnie ważne, funkcje rolnictwa lokalnego, czyli działającego w wymiarze regionalnym: zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego bądź niezależności żywnościowej oraz udział w dostarczaniu energii.

3.4   Bezpieczeństwo żywnościowe musi być prawem podstawowym wszystkich ludzi. Nawet jeżeli nie jest konieczna stuprocentowa samowystarczalność w tym zakresie, celem powinno być osiągnięcie możliwie wysokiego stopnia tej samowystarczalności (tzw. niezależność żywnościowa).

3.5   Z rolnictwem często związana jest istotna część kultury i tożsamości regionalnej. Produkty spożywcze mogą reprezentować różnorodność i historię państw i regionów. Żywność można teoretycznie importować, natomiast krajobrazu kulturowego, różnorodności gatunkowej i kultury nie da się kupić jako produktów z importu – można je zachować tylko wtedy, gdy rolnicy będą uprawiać ziemię. Dlatego też żywność należy oceniać zupełnie inaczej niż np. produkty przemysłowe, których produkcję lokalizuje się, biorąc pod uwagę przede wszystkim koszty.

3.6   Ogólna debata na temat zrównoważonej gospodarki objęła zatem także dziedzinę gospodarki rolnej. W dyskusjach politycznych w odniesieniu do rolnictwa, które konsekwentnie kieruje się celami zrównoważonego rozwoju, używa się pojęcia „europejski model rolnictwa”.

3.7   Zdaniem EKES-u kluczem do utrzymania wystarczającej pod względem ilościowym, wysokowartościowej pod względem jakości, zróżnicowanej regionalnie, prowadzonej na obszarze całej Europy oraz nieszkodliwej dla środowiska produkcji żywności, która zarazem będzie przyczyniała się do ochrony i pielęgnacji przestrzeni europejskiej zachowania różnorodności i charakterystycznych cech produktów oraz rozwoju różnorodnych gatunkowo krajobrazów kulturowych i obszarów wiejskich Europy, jest utrzymanie i dalsze rozwijanie w UE „europejskiego modelu rolnictwa”, czyli rolnictwa wielofunkcyjnego, o cechach tradycyjnej gospodarki chłopskiej (1), z którego dochody będą porównywalne ze średnimi dochodami krajowymi lub regionalnymi.

3.8   Komitet podkreśla, że już dzisiaj występują – także w Europie – bardzo duże różnice między rolnictwem ukierunkowanym na wielofunkcyjność a rolnictwem, które przede wszystkim musi lub powinno dostosowywać się do rynków podlegających globalizacji i liberalizacji.

3.9   Z dużym zaniepokojeniem obserwuje utrzymujący się nadal ciągły wzrost rozbieżności między deklarowanym dążeniem do europejskiego modelu rolnictwa lub też do wielofunkcyjności a rzeczywistymi warunkami, w jakich działają na co dzień gospodarstwa rolne.

3.10   Wynika to m.in. stąd, że rolnicy, którym nagle przypadła w udziale na obszarach wiejskich rola już nie tylko czysto produkcyjna, ale „wielofunkcyjna”, stanęli w obliczu zadań, których wykonanie wiąże się dla nich przede wszystkim z kosztami, natomiast nie przynosi zysku, ponieważ ceny rynkowe produktów rolnych nie uwzględniają wkładu, jaki rolnicy wnoszą na rzecz społeczeństwa w ramach tejże wielofunkcyjności.

3.11   W związku z tym gospodarstwa, aby przetrwać ekonomicznie, są obecnie zmuszone do nadążania za wszelkimi możliwymi usprawnieniami na rzecz wzrostu wydajności. W ten sposób krok po kroku, ledwie dostrzegalnie, UE oddala się od europejskiego modelu rolnictwa, widoczna staje się tendencja do uprzemysłowienia sektora. Powstają nowe formy gospodarowania, które zmierzają w kierunku „amerykanizacji europejskiego rolnictwa”, podczas gdy jednocześnie musi zaprzestać działalności wiele gospodarstw, których istnienie jest ważne dla zachowania wielofunkcyjności rolnictwa.

3.12   Procesy te przebiegały w sposób bardzo zróżnicowany w różnych sektorach działalności, wykazywały także duże zróżnicowanie regionalne. W ostatnich latach dynamika zmian była ogromna, częściowo doszło do głębokich przemian strukturalnych. Na przykład w Dolnej Saksonii tylko w 2008 r. zaprzestało działalności 20 % wszystkich gospodarstw hodujących trzodę chlewną, podczas gdy liczba tuczonych świń nie zmniejszyła się ani o jedną.

3.13   Nie wiadomo, do czego doprowadzi ta tendencja. Już od dawna nie można wykluczyć, że w Europie przestaną istnieć całe gałęzie produkcji – tak jak miało to miejsce w przemyśle. Pierwszym przykładem może stać się branża drobiarska, która obecnie jest w bardzo dużym stopniu „zindustrializowana”, bardziej niż większość innych branż. Jeden z największych koncernów w Europie, francuskie przedsiębiorstwo drobiarskie Doux, przeniosło już kilka zakładów z Francji do Brazylii, ponieważ produkcja jest tam tańsza.

3.14   Oznacza to, że nawet dalsze starania o wzrost wydajności nie stanowią gwarancji przetrwania europejskiego rolnictwa na nieuregulowanych rynkach światowych; gwarancją utrzymania działalności rolniczej na całym terytorium Europy nie były nigdy.

3.15   Komitet podkreśla, że silna koncentracja produkcji prowadzi do zwiększenia podatności europejskiego rolnictwa na kryzysy.

3.16   Europejski model rolnictwa wyróżnia się tym, że świadomie dopuszcza pewne obniżenie wydajności, co oczywiście jest niekorzystne z punktu widzenia konkurencyjności. Ale taka właśnie jest wola polityczna i społeczna. Obywatele Europy mają bowiem inne wyobrażenie o stosowaniu organizmów zmodyfikowanych genetycznie czy hormonów, o przyspieszaniu wzrostu, o zwalczaniu salmonelli i o ochronie krajobrazu niż jest to przyjęte w niektórych krajach pozaeuropejskich. Jedno jest jasne: te oczekiwania w odniesieniu do produkcji, wyższe w porównaniu z krajami pozaeuropejskimi, powodują koszty, których nie można przerzucać wyłącznie na rolników!

3.16.1   W związku z tym bardzo ważne jest wzmocnienie mechanizmów kontroli granicznych za pomocą protokołów jakości zdrowotnej, które pozwolą na sprawdzenie stanu identyfikowalności i bezpieczeństwa oraz nieużywania produktów zakazanych w UE, przy czym wobec produktów wspólnotowych i importowanych muszą obowiązywać takie same wymogi.

3.17   Zadaniem polityków europejskich jest zatem zapewnienie dalszego funkcjonowania rolnictwa tak, aby nie musiało ono nadążać za wszystkimi tendencjami zmierzającymi do zwiększania wydajności, ale jednocześnie zapewniło właścicielom gospodarstw wystarczający dochód.

3.18   Europejskiego modelu rolnictwa nie da się uzyskać na takich warunkach i po takich cenach, jakie panują na rynkach światowych. Nierealistyczne jest oczekiwanie, by rolnictwo:

| — | było w stanie produkować we wszystkich regionach Europy na (często zakłóconych) warunkach rynku światowego; |
| --- | --- |

—

było w stanie produkować we wszystkich regionach Europy na (często zakłóconych) warunkach rynku światowego;

| — | jednocześnie spełniało wszystkie oczekiwania dotyczące produkcji (jakość, bezpieczeństwo, ochrona zasobów naturalnych, dobrostan zwierząt itp.) i było w stanie sprostać europejskim kosztom; |
| --- | --- |

—

jednocześnie spełniało wszystkie oczekiwania dotyczące produkcji (jakość, bezpieczeństwo, ochrona zasobów naturalnych, dobrostan zwierząt itp.) i było w stanie sprostać europejskim kosztom;

| — | a ponadto zapewniało nowoczesny i atrakcyjny pod względem płac rynek pracy, charakteryzujący się wysokim poziomem, jeśli chodzi o miejsca pracy i bezpieczeństwo oraz kształcenie i zdobywanie dalszych kwalifikacji. |
| --- | --- |

—

a ponadto zapewniało nowoczesny i atrakcyjny pod względem płac rynek pracy, charakteryzujący się wysokim poziomem, jeśli chodzi o miejsca pracy i bezpieczeństwo oraz kształcenie i zdobywanie dalszych kwalifikacji.

3.19   W wyniku obecnej sytuacji europejski model rolnictwa jest zagrożony bardziej niż kiedykolwiek, dlatego należy go wspierać, prowadząc silną WPR.

4.   Polityka po 2014 r. – decyzja co do kierunku: dokąd ma zmierzać WPR?

4.1   Choć wspólna polityka rolna w swej historii wielokrotnie poddawana była dogłębnym zmianom i reformom, to obecnie odbywa się ponowna – po 2000, 2003 i 2008 r. – nowa debata nad jej reformą. Świadczy to o tym, że jak dotąd nie na wszystkie pytania społeczne związane z WPR znaleziono zadowalającą odpowiedź. Dlatego też wspólna polityka rolna jest coraz bardziej krytykowana, a nawet do pewnego stopnia kwestionowana. Zdaniem EKES-u poważnie traktowanie europejskiego modelu rolnictwa automatycznie wyklucza radykalne urynkowienie rolnictwa.

4.2   Zainteresowane strony powinny i muszą nie tylko zabrać głos w tej debacie społecznej, ale także aktywnie ją kształtować. Jest to szansa na pokazanie społeczeństwu, dlaczego rolnictwo rzeczywiście pełni tak szczególną rolę. Rolnictwo i hodowla bydła, prowadzone zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju oraz według europejskiego modelu rolnictwa, stanowią podstawę wyżywienia naszego społeczeństwa i są sektorem strategicznym dla odpowiedniego zarządzania i zagospodarowania przestrzennego, ochrony krajobrazu i środowiska oraz walki ze zmianą klimatu.

4.3   EKES uważa, że niezbędnie konieczne jest, by najpierw osiągnąć społeczny konsensus co do przyszłego kształtu europejskiego rolnictwa, czyli koncepcji polityki rolnej. Krótko mówiąc: czy WPR zamierza bronić europejskiego modelu rolnictwa i rozwijać go, czy też należy położyć w niej główny nacisk na przystosowanie nielicznych, coraz bardziej wyspecjalizowanych, skoncentrowanych regionalnie i zoptymalizowanych gospodarstw rolnych do stale zaostrzającej się światowej walki o jak najniższe ceny?

4.4   Zdaniem EKES-u jest jasne, że nastawienie się wyłącznie na wzrost konkurencyjności w celu prowadzenia handlu na rynkach światowych nie wystarczy. Celem wspólnej polityki rolnej po 2013 r. nie może być produkcja nastawiona na jak najniższe ceny, zoptymalizowana wyłącznie pod kątem rachunku ekonomicznego, wyspecjalizowana i skoncentrowana regionalnie. Celem tym musi być europejski model rolnictwa, który powinien opierać się na zasadach niezależności żywnościowej, zrównoważonego rozwoju oraz na rzeczywistych potrzebach rolników i konsumentów.

4.5   Europejski model rolnictwa może przetrwać tylko wtedy, gdy zwiększy się konkurencyjność rolnictwa wielofunkcyjnego w stosunku do produkcji rolnej zoptymalizowanej wyłącznie pod kątem rachunku ekonomicznego. Musi to stać się głównym zadaniem nowej WPR. Na ten cel należy ukierunkować instrumenty polityki rolnej, co doprowadzi do znacznych zmian w strukturze wsparcia. Dalsze ograniczanie instrumentów sterowania byłoby zgodne z tym wymogiem.

4.6   Komitet wzywa Komisję, Radę i Parlament Europejski, by najpierw jasno i jednoznacznie określiły cel WPR, a następnie przedstawiły pakiet instrumentów konieczny do jego realizacji oraz zapotrzebowanie finansowe. Dopiero potem należy wyjaśnić kwestię finansowania. Komitet uważa za niewłaściwe, by najpierw ustalić sumę przeznaczoną na finansowanie danego zakresu zadań, a potem rozdzielać tę sumę na poszczególne konkretne działania i między państwa członkowskie.

4.7   Komitet zwraca uwagę, że w rozważaniach na temat kierunków WPR po 2013 r. należałoby uwzględnić fakt, iż jedna szósta wszystkich miejsc pracy w Europie bezpośrednio lub pośrednio wiąże się z produkcją rolną. WPR ma zatem znaczenie także dla zagwarantowania zatrudnienia w UE, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Załamanie właściwej produkcji rolnej będzie oznaczało także utratę miejsc pracy na wcześniejszych i późniejszych etapach działalności – aż do przemysłu żywnościowego! Ponadto rolnictwo obejmuje około 80 % terytorium UE i odgrywa zasadniczą rolę w zrównoważonej gospodarce zasobami, ochronie siedlisk przyrodniczych, różnorodności biologicznej, itp. Może ono także odgrywać coraz większą rolę w walce ze zmianą klimatu.

5.   Zróżnicowany pakiet środków polityki rolnej

5.1   Na rynku liczą się ceny, natomiast praktycznie nie przykłada się tam wagi do innych wartości. Ceny, jakie uzyskują rolnicy, coraz bardziej zależą od najkorzystniejszych w skali globalnej warunków i kosztów produkcji. Jednak „europejski model rolnictwa” w znacznym stopniu uwzględnia wartości, które nie znajdują odzwierciedlenia w cenach na rynkach światowych.

5.2   Zgodnie z traktatem jednym z celów wspólnej polityki rolnej jest „stabilizacja rynków”. Stabilność rynków jest ważna. Dlatego EKES jest zdania, że także w przyszłości istotne będzie stosowanie instrumentów rynkowych w celu stabilizacji cen i zapobiegania zbyt silnym ich wahaniom. Tymczasem środki na rzecz regulacji rynku czy też zabezpieczenia cen producenta zostały ograniczone do minimum; rynki rolne UE należą do najbardziej otwartych dla państw trzecich. Z tego wynika większa część problemów, których na dłuższą metę nie mogą rozwiązać same tylko płatności transferowe.

5.3   Polityka rolna to zatem więcej niż tylko dzielenie pieniędzy. Rolnicy słusznie oczekują, że sprzedaż produktów na rynku oraz wynagrodzenie za świadczenia na rzecz społeczeństwa, które wypełniają w ramach europejskiego modelu rolnictwa, przyniosą im godziwy dochód.

5.4   Jeżeli społeczeństwo chce, by broniono europejskiego modelu rolnictwa, musi udzielać pomocy za pośrednictwem polityki rolnej. Z kolei rolnicy będą musieli zaakceptować fakt, że społeczeństwo w zamian za pomoc spodziewa się spełnienia oczekiwań dotyczących rolnictwa wielofunkcyjnego.

5.5   Handel – rynki – organizacja rynków

Rynki stabilne i niestabilne

5.5.1   Jeżeli chodzi o rynki i ceny, należy rozważyć i rozwiązać co najmniej trzy różne typy problemów:

| — | coraz mniej stabilne rynki, na których ceny produkcji wykazują tendencję spadkową; |
| --- | --- |

—

coraz mniej stabilne rynki, na których ceny produkcji wykazują tendencję spadkową;

| — | coraz większa siła rynkowa sektorów dystrybucji i wprowadzania do obrotu w stosunku do producentów; |
| --- | --- |

—

coraz większa siła rynkowa sektorów dystrybucji i wprowadzania do obrotu w stosunku do producentów;

| — | wyraźne problemy w dziedzinie produkcji i wprowadzania do obrotu produktów lokalnych i regionalnych wysokiej jakości – brakuje tutaj konkretnych przepisów dla rolnictwa dotyczących rynków lokalnych i regionalnych. |
| --- | --- |

—

wyraźne problemy w dziedzinie produkcji i wprowadzania do obrotu produktów lokalnych i regionalnych wysokiej jakości – brakuje tutaj konkretnych przepisów dla rolnictwa dotyczących rynków lokalnych i regionalnych.

5.5.2   Daleko idąca rezygnacja ze skutecznych instrumentów stabilizacji rynków nasiliła ich destabilizację oraz sprzyjała spekulacji. Jest to jednak sprzeczne z obecnymi i wcześniejszymi traktatami UE!

5.5.3   Duże wahania cen często powodują zmniejszenie udziału producentów w łańcuchu wartości oraz wzrost marż handlowych.

5.5.4   Także korzyść dla konsumentów jest znikoma, co wyraźnie widać było w ostatnich latach: spadek cen buraka cukrowego o 40 % miał bardzo niewielki wpływ na ceny detaliczne. Podobnie wyglądała sytuacja w przypadku gwałtownego spadku cen mleka i zboża.

5.5.5   Z doświadczeń z przeszłości wynika również, że interwencje mające na celu regulację – podejmowane we właściwym momencie i przy zastosowaniu właściwych środków – powodują mniejsze koszty dla gospodarki niż naprawa szkód po fakcie.

5.5.6   Kryzys mleczny wyraźnie pokazał, że nie da się ograniczyć do minimum interwencji mających na celu regulację rynku lub wielkości produkcji, nie narażając na szwank zdolności do sprostania wysokim oczekiwaniom, jakie społeczeństwo żywi w stosunku do produkcji rolnej czy wielofunkcyjności rolnictwa.

5.5.7   Wygaśnięcie systemu kwot mlecznych niesie ze sobą ryzyko, że wielu producentów mleka, przede wszystkim w regionach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zaprzestanie działalności, co często jest tożsame z zaprzestaniem użytkowania gruntów. To z pewnością prawda, że tę ilość mleka, jaką konsumuje się np. w Estonii, można taniej niż tam, na miejscu, wyprodukować w innych, bardziej produktywnych, regionach Europy. Jednak takie przeniesienie produkcji ze względu na koszty jest diametralnie sprzeczne z celami europejskiego modelu rolnictwa. EKES opowiada się za polityką rolną, która umożliwia prowadzenie na całym obszarze UE gospodarki rolnej opartej na zasadach niezależności żywnościowej! Powtórzmy jeszcze raz: nie da się tego osiągnąć, ograniczając się tylko do transferu środków finansowych, dlatego też konieczna jest regulacja rynków i produkcji.

5.5.8   W związku z tym jednym z głównych zadań reformy WPR musi być stabilizacja rynków – w tym także stworzenie tzw. „sieci bezpieczeństwa”.

5.5.9   Dlatego zdaniem EKES-u należy:

| — | nie tylko zachować nieliczne pozostałe jeszcze środki na rzecz stabilizacji rynku i stosować je wtedy, gdy sytuacja na rynku tego wymaga, ale także opracowywać i wdrażać nowe koncepcje tej stabilizacji, zgodne z zasadami WTO; |
| --- | --- |

—

nie tylko zachować nieliczne pozostałe jeszcze środki na rzecz stabilizacji rynku i stosować je wtedy, gdy sytuacja na rynku tego wymaga, ale także opracowywać i wdrażać nowe koncepcje tej stabilizacji, zgodne z zasadami WTO;

| — | wobec rosnącej nieprzewidywalności międzynarodowych rynków rolnych poczynić kroki w kierunku strategicznej profilaktyki kryzysowej w postaci magazynowania produktów; |
| --- | --- |

—

wobec rosnącej nieprzewidywalności międzynarodowych rynków rolnych poczynić kroki w kierunku strategicznej profilaktyki kryzysowej w postaci magazynowania produktów;

| — | dodatkowo rozważyć, jakie działania mające stabilizujący wpływ na rynek można podjąć przy pomocy organizacji producentów lub stowarzyszeń branżowych. |
| --- | --- |

—

dodatkowo rozważyć, jakie działania mające stabilizujący wpływ na rynek można podjąć przy pomocy organizacji producentów lub stowarzyszeń branżowych.

Problemy w ramach łańcucha żywnościowego

5.5.10   Zachwiana jest równowaga między stronami biorącymi udział w kształtowaniu cen. Rolnicy podnoszą problem niesprawiedliwych praktyk umownych, których przyczyną jest niewspółmiernie silniejsza pozycja negocjacyjna hurtowników żywności.

5.5.11   Decydującą kwestię, komu przypadnie jaki udział w łańcuchu wartości, reguluje obecnie – zgodnie z duchem liberalizmu rynkowego – wyłącznie rynek. Jest to bardzo niezadowalająca sytuacja, zwłaszcza dla tych rolników, którzy często stają w obliczu spadających coraz bardziej cen producenta, podczas gdy koszty jednostkowe rosną. Muszą reagować na tę sytuację, podejmując środki, które często są sprzeczne z celami europejskiego modelu rolnictwa.

5.5.12   Jako że w UE liczącej 27 państw członkowskich już teraz 15 sieci handlowych kontroluje 77 % rynku produktów spożywczych, EKES opowiada się za zbadaniem – podobnie, jak czyni się to obecnie w USA – czy prawo konkurencji jest wystarczające, by zapobiec istnieniu struktur dominujących na rynku oraz kontrowersyjnych praktyk umownych. Ważne jest zaangażowanie w ten przegląd wszystkich zainteresowanych stron. Badanie takie powinno doprowadzić do zmiany przepisów wspólnotowych w dziedzinie konkurencji dla sektora rolno-spożywczego, tak aby uwzględnić specyfikę tego sektora, i do dostosowania ich do przepisów w dziedzinie konkurencji stosowanych w krajach konkurujących na rynkach światowych, zgodnie z wnioskami grupy wysokiego szczebla ds. mleka.

5.5.13   Komitet oczekuje, że Komisja podejmie starania na rzecz zwiększenia przejrzystości ustalania cen oraz przedstawi propozycje, jak zapobiec zjawisku tzw. asymetrii w ustalaniu cen (2).

Wprowadzanie na rynek produktów lokalnych, regionalnych, tradycyjnych specjalności i produktów wysokiej jakości

5.5.14   Wielkie sieci spożywcze oraz główni przetwórcy chcą surowców, które będą stale takie same (niemal znormalizowane) oraz tanie. Nie ma tu wiele miejsca na różnorodność regionalną i charakterystyczne cechy produktów.

5.5.15   To jednak właśnie produkcja i sprzedaż produktów wysokiej jakości, będących świadectwem specyfiki regionów i zróżnicowania obszarów wiejskich w UE, jest ważnym zadaniem, które przyczyni się do zachowania europejskiego modelu rolnictwa. Dlatego zasługuje ona na o wiele większe wsparcie. Skrócenie dróg dystrybucji oraz umożliwienie rolnikom i związkom producentów bardziej bezpośredniego dotarcia do konsumenta może być korzystne dla zwiększenia konkurencyjności właśnie gospodarstw o mniejszej wielkości i prowadzących działalność wymagającą większych nakładów pracy.

5.5.16   W dużo większym stopniu niż dotychczas uwzględnić trzeba oznaczenia geograficzne i zróżnicowanie technologii produkcji. Koniecznie trzeba traktować je jako „prawo własności intelektualnej” i chronić. Odpowiednie oznaczenia mogą stanowić ogniwo łączące produkty rolne z regionami – tzn. produkty te mają „bezpieczne” pochodzenie, ale jednocześnie szczególne cechy jakości, które „wykrystalizowały” się z biegiem czasu. Ważne jest, by jasno zdefiniować, co rozumie się przez produkty regionalne.

5.5.17   Obecnie ma miejsce wiele wprowadzających w błąd i kontrowersyjnych praktyk dotyczących oznaczania produktów. W przyszłości nie powinno się już np. zezwalać na:

| — | przedstawianie na opakowaniach mleka krów pasących się na łące, jeżeli mleko pochodzi od zwierząt, które nie mają dostępu do pastwiska. Zamiast tego należy wspierać odpowiednie zróżnicowanie rynku (programy promujące mleko od krów żywionych pastwiskowo i żywionych sianem, aż po wprowadzanie produktów na rynki regionalne przez związki producentów lub małe spółdzielnie); |
| --- | --- |

—

przedstawianie na opakowaniach mleka krów pasących się na łące, jeżeli mleko pochodzi od zwierząt, które nie mają dostępu do pastwiska. Zamiast tego należy wspierać odpowiednie zróżnicowanie rynku (programy promujące mleko od krów żywionych pastwiskowo i żywionych sianem, aż po wprowadzanie produktów na rynki regionalne przez związki producentów lub małe spółdzielnie);

| — | promowanie produktu za pomocą informacji o regionie, mimo że został on wyprodukowany gdzie indziej. |
| --- | --- |

—

promowanie produktu za pomocą informacji o regionie, mimo że został on wyprodukowany gdzie indziej.

5.5.18   Konieczna jest poprawa i kontrola przejrzystości rynku oraz informacji przeznaczonych dla konsumentów (takich jak oznaczenie pochodzenia). W celu lepszego rozpowszechnienia wiedzy o zasadach obowiązujących rolników europejskich, należy uruchomić odpowiednie kampanie informujące konsumentów o europejskich systemach produkcji. Ponadto szczególną wagę należy przywiązywać do oznaczania produktów, w związku z czym Komitet uważa, że wskazane byłoby uwzględnienie treści opinii w sprawie informacji na temat żywności (NAT/398) (3).

5.5.19   Wpływy z podatków powinny być w przyszłości przeznaczane przede wszystkim na umocnienie pozycji produktów i rynków regionalnych.

5.6   Instrumenty finansowania WPR

Sytuacja obecna

5.6.1   Obecny system wsparcia finansowego dla rolnictwa w UE jest niejednolity: w 15 starych państwach członkowskich obowiązują płatności na gospodarstwo, które są albo oparte na historycznym modelu uprawnień do płatności, albo ewoluują w kierunku jednolitych płatności obszarowych. W 12 nowych państwach członkowskich od razu wprowadzono system płatności obszarowych, przy czym płatności te są niższe niż w przypadku krajów piętnastki.

5.6.2   W związku z tym rolnicy w bardzo zróżnicowanym stopniu korzystają z obecnie praktykowanych sposobów wsparcia. Jest to często odczuwane jako niesprawiedliwość, a ponadto trudno jest wytłumaczyć podatnikom zasadę działania tego systemu.

5.6.3   Jednym z ważnych zadań planowanej reformy musi być stworzenie systemu jednolitego, opartego na obiektywnych kryteriach i akceptowalnego społecznie.

5.6.4   Pierwotnym uzasadnieniem dla płatności w ramach pierwszego filaru była obniżka cen gwarantowanych dokonana w 1992 r. Do 2003 r. realizowano je jako dopłaty wyrównawcze powiązane z produkcją, zanim, zgodnie z postanowieniami przyjętymi w Luksemburgu, wprowadzono oddzielenie płatności od produkcji. Ponieważ jednak większość państw członkowskich wybrała tzw. historyczny model płatności na gospodarstwo, rolnicy nadal korzystają z obecnego systemu w bardzo zróżnicowanym stopniu. W wyniku oddzielenia płatności od produkcji nie mają już bezpośredniego wpływu na rodzaj i sposób wytwarzania.

5.6.5   Dopłaty bezpośrednie (= płatności obszarowe) w ramach drugiego filaru przyznawane są w celu wynagrodzenia rolnikom pewnych dodatkowych świadczeń na rzecz społeczeństwa, które wykraczają poza wymogi podstawowe i nie znajdują odzwierciedlenia w cenach rynkowych, a także zmotywowania ich, by na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w ogóle prowadzili tę pożądaną społecznie produkcję.

5.6.6   Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego filaru są obecnie w 100 % finansowane z budżetu UE, natomiast płatności w ramach drugiego filaru muszą być współfinansowane przez państwa członkowskie. Ten odmienny sposób finansowania ma w wielu państwach członkowskich wpływ na „atrakcyjność” programów. EKES wzywa Komisję, by planując przyszłe programy, zadbała o to, by różne poziomy współfinansowania nie doprowadziły do tego, że państwa członkowskie będą preferować pewne elementy programów kosztem innych.

5.6.7   Obok płatności bezpośrednich istnieją środki przeznaczone na pobudzanie rozwoju obszarów wiejskich (oś 3 drugiego filaru), na pomoc inwestycyjną dla gospodarstw (oś 1 drugiego filaru) oraz na program LEADER.

5.6.8   Ze względu na niestabilność rynków oraz inne okoliczności, bezpośrednio otrzymywane płatności stały się bardzo ważnym elementem dochodu niektórych gospodarstw. Bez tych płatności przemiany strukturalne w rolnictwie przebiegałyby jeszcze bardziej dramatycznie, nawet jeżeli stwierdzić trzeba, że poszczególne gospodarstwa w bardzo różnym stopniu korzystają z najważniejszego obecnie instrumentu, czyli z płatności bezpośrednich w ramach pierwszego filaru.

Przyszłe systemy płatności

5.6.9   EKES podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie płatności bezpośrednich w ramach pierwszego filaru. Zawsze podkreślał, że płatności bezpośrednie
  powiązane z funkcjami
  odgrywają rolę ważną, ale tylko uzupełniającą (4). Rolnicy powinni uzyskiwać dochód ze sprzedaży produktów na rynku oraz ze świadczeń na rzecz społeczeństwa, których rynek nie rekompensuje.

5.6.10   Takie – nieistniejące do tej pory – wynagrodzenie za świadczenia może być wprowadzone pod warunkiem znalezienia konsensusu co do tego, jakie to świadczenia wnoszą rolnicy, indywidualnie lub zbiorowo. Ważne jest, by ustanowić jasne zasady przyznawania w przyszłości płatności bezpośrednich. Muszą one opierać się na obiektywnych kryteriach oraz muszą być od czegoś zależne, by społeczeństwo mogło je zaakceptować.

5.6.11   Zasadniczo należy przyjąć, że:

| — | Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru będą przyznawane jedynie rolnikom rzeczywiście prowadzącym działalność rolną, stowarzyszeniom ochrony krajobrazu lub innym instytucjom zajmującym się ochroną krajobrazów kulturowych. |
| --- | --- |

—

Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru będą przyznawane jedynie rolnikom rzeczywiście prowadzącym działalność rolną, stowarzyszeniom ochrony krajobrazu lub innym instytucjom zajmującym się ochroną krajobrazów kulturowych.

| — | Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru muszą uwzględniać liczbę miejsc pracy istniejących lub tworzonych w danym gospodarstwie. |
| --- | --- |

—

Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru muszą uwzględniać liczbę miejsc pracy istniejących lub tworzonych w danym gospodarstwie.

| — | Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru stanowią rekompensatę za świadczenia rolników na rzecz społeczeństwa, które są niezbędne do utrzymania europejskiego modelu rolnictwa. Dochody rolników powinny pochodzić głównie z cen uzyskiwanych na regulowanym rynku, na którym uwzględnia się koszty produkcji. |
| --- | --- |

—

Płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru stanowią rekompensatę za świadczenia rolników na rzecz społeczeństwa, które są niezbędne do utrzymania europejskiego modelu rolnictwa. Dochody rolników powinny pochodzić głównie z cen uzyskiwanych na regulowanym rynku, na którym uwzględnia się koszty produkcji.

| — | Z uwagi na ogromne zróżnicowanie warunków agroklimatycznych w UE płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru powinny obejmować także elementy pozwalające na wyrównanie w całej UE kosztów ponoszonych przez rolników w związku z tymi warunkami (5). |
| --- | --- |

—

Z uwagi na ogromne zróżnicowanie warunków agroklimatycznych w UE płatności bezpośrednie w ramach pierwszego albo drugiego filaru powinny obejmować także elementy pozwalające na wyrównanie w całej UE kosztów ponoszonych przez rolników w związku z tymi warunkami (5).

5.6.12   Należy zatem zdecydować, które konkretnie świadczenia będą uprawniały do otrzymywania płatności bezpośrednich (i w jakiej wysokości). Gospodarstwa lub rodzaje produkcji, które takich świadczeń nie wnoszą lub wnosić nie chcą – a więc nie przyczyniają się do realizacji europejskiego modelu rolnictwa – nie powinny otrzymywać płatności bezpośrednich.

5.6.13   Bezsporne powinny być płatności bezpośrednie, których celem jest rekompensowanie świadczeń w interesie ogólnogospodarczym, które nie mają ceny rynkowej (np. konkretne, określone świadczenia na rzecz ochrony środowiska). EKES uważa, że należy nie tylko rozwijać odpowiednie programy, ale także kształtować je tak, by były bardziej atrakcyjne i elastyczne. I tak niezbędnie konieczne jest ponowne wprowadzenie elementu zachęt. Ważne jest także, by być w stanie elastyczniej reagować na indywidualne działania rolników. Programy powinny być w mniejszym stopniu nastawione na konkretne środki, a bardziej na wyniki.

5.6.14   Do tej kategorii będzie w przyszłości zaliczało się wiele nowych działań, np. takie metody produkcji rolnej, które przyczyniają się do łagodzenia skutków zmiany klimatu lub do sekwestracji dwutlenku węgla w glebie. Należy do nich z pewnością także gospodarka pastwiskowa.

5.6.15   Więcej niż mocne uzasadnienie mają także płatności bezpośrednie, które rekompensują stałe, niedające się zmienić, utrudnienia naturalne oraz ograniczenia w użytkowaniu gruntów wynikające z nałożonych wymogów, np. w dziedzinie ochrony przyrody. Na wielu obszarach chronionych trzeba prowadzić gospodarkę rolną w określony sposób, aby zachować ich charakter. EKES uważa, że odmowa dostępu do płatności umotywowana wskazaniem na rozporządzenie w sprawie obszarów objętych ochroną, które wyznacza ramy obowiązujące rolników, to podejście nieuwzględniające realnej sytuacji.

5.6.16   Głównym elementem wspierania rolnictwa w ramach przyszłej polityki rolnej muszą być płatności bezpośrednie powiązane z funkcjami (a tym samym także zróżnicowane), przyznawane w zamian za konkretne świadczenia, łatwe do wyjaśnienia społeczeństwu. Do takich płatności jednoznacznie należą dopłaty wyrównawcze.

5.7   Jednolite płatności obszarowe jako rekompensata za niekorzystne warunki konkurencji?

5.7.1   Jedno ze stanowisk wyrażanych w dyskusji postuluje przekształcenie obecnych płatności bezpośrednich w pierwszym filarze w jednolite w całej Europie płatności obszarowe, których przyznawanie uzasadnione byłoby faktem, że rolnictwo europejskie stosuje wyższe standardy produkcji w porównaniu z konkurencją spoza UE, w związku z czym jego pozycja konkurencyjna jest niekorzystna.

5.7.2   Komitet jak najbardziej jest zdania, że należy zastanowić się, jak odpowiednio zrekompensować niekorzystne warunki konkurencji. W umowach handlowych bowiem normy społeczne i ekologiczne, które stanowią kluczowy element europejskiego modelu rolnictwa, traktowane są jako pozataryfowe bariery handlowe, co jest absolutnie niedopuszczalne. System WTO wymaga w tym zakresie pilnej reformy, gdyż nie do przyjęcia jest ogólnoświatowy ład handlowy, który nie zawiera norm społecznych i ekologicznych.

5.7.3   Do celów odpowiedniego zrekompensowania niekorzystnych warunków konkurencji trzeba określić, w jakich gałęziach produkcji wymogi europejskie konkretnie różnią się od wymogów obowiązujących najważniejszych konkurentów oraz jakie udokumentowane koszty powstają w związku z tym dla poszczególnych gospodarstw, typów gospodarstw i sposobów produkcji.

5.7.4   Warunki produkcji, a tym samym jej koszty, które ponoszą rolnicy, są w Europie skrajnie zróżnicowane: regiony bardzo różnią się między sobą pod względem warunków strukturalnych i agroklimatycznych, a także pod względem nakładów i kosztów utrzymania. Także efekt skali w poszczególnych państwach członkowskich, regionach i typach gospodarstw powoduje różnice w gorszej sytuacji pod względem kosztów.

5.7.5   Jasne jest także, że np. udokumentowanej niekorzystnej pod względem produkcyjnym sytuacji gospodarstw hodowlanych nie da się zrekompensować za pomocą jednolitych płatności obszarowych, z których korzystałyby także gospodarstwa nieprowadzące hodowli.

5.7.6   Wynika z tego, że niekorzystnych warunków konkurencji nie da się zrekompensować poprzez jednolite w całej UE płatności obszarowe, ale że rekompensata ta powinna być dostosowana do specyfiki danego regionu, przy uwzględnieniu warunków agroklimatycznych i typu gospodarstw.

5.8   Jednolite płatności obszarowe jako transfer dochodów?

5.8.1   Nie ulega wątpliwości, że ok. 50 mld EUR rocznie, którymi budżet UE co roku zasila europejskie rolnictwo, stało się dla wielu gospodarstw wsparciem o znaczeniu egzystencjalnym.

5.8.2   Obecne ceny produktów rolnych są więc nie tylko zbyt niskie, by można było zapewnić funkcjonowanie europejskiego modelu rolnictwa, ale także zagrażają funkcjonowaniu europejskiego rolnictwa jako takiego.

5.8.3   Dlatego w dyskusji pojawia się postulat przyznania wszystkim rolnikom pewnego rodzaju płatności „podstawowej” stanowiącej zabezpieczenie egzystencji i mającej postać jednolitej płatności obszarowej.

5.8.4   Dochody rolników kształtują się bardzo różnie w różnych gospodarstwach i w różnych regionach. Mają na nie także decydujący wpływ różnice wymienione w punkcie 5.7.4. Oznacza to, że podejście do problemu dochodów także musi być zróżnicowane. Jego także nie da się rozwiązać przy pomocy jednolitych w całej Europie płatności obszarowych, z których nieproporcjonalnie korzystałyby gospodarstwa o dużej powierzchni lub o niskim nakładzie siły roboczej.

5.8.5   Zamiast jednolitych płatności obszarowych należałoby ewentualnie rozważyć płatności przyznawane na głowę lub na pracownika, których wysokość musiałaby jednak być ograniczona. Także w przypadku takiego rozwiązania należałoby przy obliczaniu płatności uwzględnić różnice wymienione w punkcie 5.7.4. Ponadto przy takim systemie płatności trzeba byłoby wziąć pod uwagę, że dochody gospodarstw w znaczącym stopniu zależą od cen producenta i od kosztów produkcji, które to elementy podlegają coraz silniejszym wahaniom. System, którego uzasadnieniem mają być różnice w dochodach, musi być w stanie wystarczająco elastycznie reagować na coraz silniejsze wahania cen.

Okresy przejściowe

5.9   Jednolity europejski system płatności (którego nie należy mylić z jednolitymi europejskimi płatnościami obszarowymi), uzasadniony już nie historycznymi uprawnieniami do płatności, ale obecnymi, konkretnie określonymi, świadczeniami, spowoduje znaczne zmiany w przepływach finansowych między państwami członkowskimi, ale także między gospodarstwami. Z finansowego punktu widzenia będą więc zarówno wygrani, jak i przegrani. Komitet opowiada się za ostrożnym podejściem do tej kwestii i za ewentualnym wprowadzeniem okresów przejściowych, które jednak powinny być ustalone tak, by nowy system całkowicie wszedł w życie w połowie nowego okresu finansowania, a najpóźniej z jego zakończeniem.

5.10   Przyszłość drugiego filaru

5.10.1   Wielu obywateli odniosło wrażenie, że pewne elementy drugiego filaru wspólnej polityki rolnej miały na celu naprawę szkód, które spowodowała sama ta polityka, tworząc niewłaściwe warunki ramowe.

5.10.2   Należy przedstawić opinii publicznej wiarygodne argumenty, które przekonają obywateli, że środki przewidziane w przyszłości w ramach drugiego filaru WPR będą uzupełnieniem płatności bezpośrednich powiązanych z konkretną funkcją i będą w jeszcze bardziej celowy sposób służyły utrzymaniu, zabezpieczeniu i realizacji europejskiego modelu rolnictwa. W tym celu trzeba zoptymalizować paletę środków.

5.10.3   Dotyczy to nie tylko obecnej osi 2 w ramach drugiego filaru. Także pomoc inwestycyjną dla gospodarstw rolnych należy w jeszcze większym stopniu ukierunkować na inwestycje zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju. Zdaniem Komitetu nie ma wątpliwości, że w Europie istnieje duża potrzeba inwestycji mających na celu optymalizację gospodarstw rolnych pod kątem zrównoważonego rozwoju, ale także częściowe przekształcenie naszego krajobrazu kulturowego, w który wcześniej ingerowano, mając na uwadze wyłącznie względy produkcji (zob. np. dyrektywa o gospodarce wodnej / ramowa dyrektywa wodna).

5.10.4   EKES opowiada się za rozwinięciem i optymalizacją palety zadań, które obejmuje obecnie oś 3 filaru drugiego. Komitet opowiada się zdecydowanie przeciwko przeniesieniu zadań związanych z tą dziedziną do ogólnego zakresu polityki strukturalnej lub regionalnej. Jednocześnie jednak jest zdania, że działania realizowane w ramach obecnego EFFROW powinny mieć wyraźny związek z rolnictwem; takiego związku nie mają np. budowa dróg czy doprowadzenie łącz szerokopasmowych!

Bruksela, 18 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Określenie to nie odnosi się do wielkości gospodarstw, ale do sposobu gospodarowania i myślenia. Działalność jest zorganizowana według powiązanych ze sobą i uzupełniających się cykli jak najbliższych gospodarstwu, zorientowana na zachowanie zróżnicowanych i wymagających kwalifikacji miejsc pracy, powiązana z gminą i regionem, prowadzona w poczuciu odpowiedzialności za ochronę środowiska i zwierzęta oraz w perspektywie wielopokoleniowej.

1

(2)  Przy wzroście cen producenta ceny detaliczne rosną szybko, natomiast przy spadku cen producenta spadają powoli.

2

(3)  Dz.U. C 77 z 31.3.2009, s. 81.

3

(4)  Dz.U. C 368 z 20.12.1999, s. 76–86, zob. punkt 7.6.1.

4

(5)  Dz.U. C 318 z 23.12.2009, s. 35.

5

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/43 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/43

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi

2010/C 354/07

Sprawozdawca: Annie VAN WEZEL

Współsprawozdawca: Claudio CAPPELLINI

Na sesji plenarnej dnia 25 lutego 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 marca 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 132 głosami – 4 osoby wstrzymały się od głosu – następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Gospodarka światowa nigdy w historii nie była tak zintegrowana jak obecnie. Ze względu na poważne kryzysy globalne w wielobiegunowym świecie konieczne staje się opracowanie nowego sposobu zarządzania i większa legitymizacja organizacji międzynarodowych. Legitymizacja ta powinna być oparta na wspólnych wartościach, normach i celach, na spójności i skuteczności oraz otwarciu na wszystkie kraje i ich obywateli. EKES popiera aktywne włączenie się UE do opracowywania nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

1.1

Gospodarka światowa nigdy w historii nie była tak zintegrowana jak obecnie. Ze względu na poważne kryzysy globalne w wielobiegunowym świecie konieczne staje się opracowanie nowego sposobu zarządzania i większa legitymizacja organizacji międzynarodowych. Legitymizacja ta powinna być oparta na wspólnych wartościach, normach i celach, na spójności i skuteczności oraz otwarciu na wszystkie kraje i ich obywateli. EKES popiera aktywne włączenie się UE do opracowywania nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi.

| 1.2 | Nawet przed obecnym kryzysem istniała zgoda co do konieczności reformy organizacji międzynarodowych, organizacji powiązanych z ONZ i instytucji Bretton Woods, lecz po wybuchu kryzysu finansowego i gospodarczego proces reformy nabrał jeszcze większego rozmachu. Gdy tylko stało się oczywiste, że wpływ kryzysu finansowego jest nieodwracalny, grupa G-20 przejęła inicjatywę, jeśli chodzi o działania zaradcze. Pomimo dobrze ocenionych wyników procesu G-20, kwestionuje się legitymizację podejmowanych przez nią decyzji. EKES zwraca się do UE o opracowanie skutecznych powiązań pomiędzy procesem G-20 a instytucjami przedstawicielskimi ONZ oraz o wzmocnienie Rady Gospodarczo-Społecznej (ECOSOC). |
| --- | --- |

1.2

Nawet przed obecnym kryzysem istniała zgoda co do konieczności reformy organizacji międzynarodowych, organizacji powiązanych z ONZ i instytucji Bretton Woods, lecz po wybuchu kryzysu finansowego i gospodarczego proces reformy nabrał jeszcze większego rozmachu. Gdy tylko stało się oczywiste, że wpływ kryzysu finansowego jest nieodwracalny, grupa G-20 przejęła inicjatywę, jeśli chodzi o działania zaradcze. Pomimo dobrze ocenionych wyników procesu G-20, kwestionuje się legitymizację podejmowanych przez nią decyzji. EKES zwraca się do UE o opracowanie skutecznych powiązań pomiędzy procesem G-20 a instytucjami przedstawicielskimi ONZ oraz o wzmocnienie Rady Gospodarczo-Społecznej (ECOSOC).

| 1.3 | Kraje wschodzące i rozwijające się muszą odgrywać większą rolę w zarządzaniu organizacjami międzynarodowymi. EKES popiera dalszą restrukturyzację Banku Światowego i MFW w celu zwiększenia reprezentacji tych krajów. |
| --- | --- |

1.3

Kraje wschodzące i rozwijające się muszą odgrywać większą rolę w zarządzaniu organizacjami międzynarodowymi. EKES popiera dalszą restrukturyzację Banku Światowego i MFW w celu zwiększenia reprezentacji tych krajów.

| 1.4 | Zarządzanie organizacjami międzynarodowymi powinno opierać się na Karcie Narodów Zjednoczonych oraz na Powszechnej deklaracji praw człowieka ONZ. UE jest silnym zwolennikiem współpracy wielostronnej, a EKES w pełni popiera takie podejście. Komitet zwraca jednak uwagę, że klimat do krzewienia wartości multilateralizmu uległ zmianie i w związku z tym uważa, że potrzebne może być ponowne rozpatrzenie komunikatów KE dotyczących polityki UE w zakresie multilateralizmu
   (1). |
| --- | --- |

1.4

Zarządzanie organizacjami międzynarodowymi powinno opierać się na Karcie Narodów Zjednoczonych oraz na Powszechnej deklaracji praw człowieka ONZ. UE jest silnym zwolennikiem współpracy wielostronnej, a EKES w pełni popiera takie podejście. Komitet zwraca jednak uwagę, że klimat do krzewienia wartości multilateralizmu uległ zmianie i w związku z tym uważa, że potrzebne może być ponowne rozpatrzenie komunikatów KE dotyczących polityki UE w zakresie multilateralizmu
   (1).

| 1.5 | Pomimo że organizacje międzynarodowe mają wyraźnie sprecyzowane cele, brakuje im skuteczności z powodu niewłaściwego monitorowania działań podejmowanych w następstwie ich decyzji oraz niewłaściwej oceny ich wpływu. UE opracowała systemy monitorowania, które stanowią wzorcowe rozwiązania i które mogłyby zostać przyjęte w skali międzynarodowej w celu monitorowania złożonych interwencji na wielu szczeblach. EKES zachęca UE do wprowadzenia tych systemów monitorowania w organizacjach międzynarodowych. |
| --- | --- |

1.5

Pomimo że organizacje międzynarodowe mają wyraźnie sprecyzowane cele, brakuje im skuteczności z powodu niewłaściwego monitorowania działań podejmowanych w następstwie ich decyzji oraz niewłaściwej oceny ich wpływu. UE opracowała systemy monitorowania, które stanowią wzorcowe rozwiązania i które mogłyby zostać przyjęte w skali międzynarodowej w celu monitorowania złożonych interwencji na wielu szczeblach. EKES zachęca UE do wprowadzenia tych systemów monitorowania w organizacjach międzynarodowych.

| 1.6 | EKES popiera zwiększenie kompetencji organizacji międzynarodowych w zakresie regulowania rynków finansowych na szczeblu międzynarodowym, aby nie dopuścić do kolejnego kryzysu finansowego. EKES popiera zwiększenie regulacji na szczeblu europejskim i międzynarodowym w następujących dziedzinach: podwyższenie rezerw, /uregulowania prawne dotyczące funduszy hedgingowych, wprowadzenie ograniczeń dotyczących rajów podatkowych, zniechęcanie do przyznawania przesadnie wysokich i demoralizujących wynagrodzeń, ograniczanie ryzyka dźwigni finansowej oraz ponadnarodowa konsolidacja organów nadzorczych. |
| --- | --- |

1.6

EKES popiera zwiększenie kompetencji organizacji międzynarodowych w zakresie regulowania rynków finansowych na szczeblu międzynarodowym, aby nie dopuścić do kolejnego kryzysu finansowego. EKES popiera zwiększenie regulacji na szczeblu europejskim i międzynarodowym w następujących dziedzinach: podwyższenie rezerw, /uregulowania prawne dotyczące funduszy hedgingowych, wprowadzenie ograniczeń dotyczących rajów podatkowych, zniechęcanie do przyznawania przesadnie wysokich i demoralizujących wynagrodzeń, ograniczanie ryzyka dźwigni finansowej oraz ponadnarodowa konsolidacja organów nadzorczych.

| 1.7 | EKES popiera wszelkie inicjatywy UE mające na celu zachęcanie organizacji międzynarodowych do współpracy i spójności działania. EKES apeluje do UE o kontynuowanie inicjatywy kanclerz Angeli Merkel i ułatwianie formalnego dialogu pomiędzy organizacjami międzynarodowymi w celu upowszechniania współpracy opartej na programie godnej pracy MOP. |
| --- | --- |

1.7

EKES popiera wszelkie inicjatywy UE mające na celu zachęcanie organizacji międzynarodowych do współpracy i spójności działania. EKES apeluje do UE o kontynuowanie inicjatywy kanclerz Angeli Merkel i ułatwianie formalnego dialogu pomiędzy organizacjami międzynarodowymi w celu upowszechniania współpracy opartej na programie godnej pracy MOP.

| 1.8 | EKES z zadowoleniem przyjmuje rezolucję Parlamentu Europejskiego, w której PE apeluje o ratyfikację przez państwa członkowskie UE aktualnych konwencji MOP; ponadto EKES popiera apel Parlamentu Europejskiego do Komisji o przygotowanie zalecenia dla państw członkowskich dotyczącego ratyfikowania aktualnych konwencji MOP oraz aktywnego przyczyniania się do ich realizacji. EKES pragnie aktywnie uczestniczyć w przygotowywaniu tego zalecenia. |
| --- | --- |

1.8

EKES z zadowoleniem przyjmuje rezolucję Parlamentu Europejskiego, w której PE apeluje o ratyfikację przez państwa członkowskie UE aktualnych konwencji MOP; ponadto EKES popiera apel Parlamentu Europejskiego do Komisji o przygotowanie zalecenia dla państw członkowskich dotyczącego ratyfikowania aktualnych konwencji MOP oraz aktywnego przyczyniania się do ich realizacji. EKES pragnie aktywnie uczestniczyć w przygotowywaniu tego zalecenia.

| 1.9 | EKES docenia siłę przekonywania (tzw. soft power) stosowaną przez UE w strukturach zarządzania organizacjami międzynarodowymi, niemniej jest zdania, że UE powinna opracować strategie odnoszące się do poszczególnych organizacji międzynarodowych, aby zwiększyć swój wpływ i wzmocnić pozycję. Komitet powinien mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska na posiedzeniach konsultacyjnych na etapie opracowywania tych strategii. |
| --- | --- |

1.9

EKES docenia siłę przekonywania (tzw. soft power) stosowaną przez UE w strukturach zarządzania organizacjami międzynarodowymi, niemniej jest zdania, że UE powinna opracować strategie odnoszące się do poszczególnych organizacji międzynarodowych, aby zwiększyć swój wpływ i wzmocnić pozycję. Komitet powinien mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska na posiedzeniach konsultacyjnych na etapie opracowywania tych strategii.

| 1.10 | EKES wyraża nadzieję, że nowy traktat lizboński, nowy wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych oraz zacieśniona współpraca dyplomatyczna doprowadzą do wypracowania bardziej ujednoliconego stanowiska oraz lepszej pozycji UE w organizacjach międzynarodowych. EKES zachęca UE do zachowania spójności swej polityki zewnętrznej i zgodności ze swymi celami. |
| --- | --- |

1.10

EKES wyraża nadzieję, że nowy traktat lizboński, nowy wysoki przedstawiciel do spraw zagranicznych oraz zacieśniona współpraca dyplomatyczna doprowadzą do wypracowania bardziej ujednoliconego stanowiska oraz lepszej pozycji UE w organizacjach międzynarodowych. EKES zachęca UE do zachowania spójności swej polityki zewnętrznej i zgodności ze swymi celami.

| 1.11 | Proces kształtowania nowej struktury zarządzania nie jest szczególnie przejrzysty. Powinno się w ten proces włączyć partnerów społecznych oraz organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie. EKES oczekuje, że UE powszechnie udostępni informacje na temat tego procesu. |
| --- | --- |

1.11

Proces kształtowania nowej struktury zarządzania nie jest szczególnie przejrzysty. Powinno się w ten proces włączyć partnerów społecznych oraz organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie. EKES oczekuje, że UE powszechnie udostępni informacje na temat tego procesu.

| 1.12 | Organizacje międzynarodowe osiągają skuteczność dzięki temu, że są otwarte na konsultacje z organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie oraz ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. Muszą oni być częścią przejrzystych struktur konsultacyjnych organizacji międzynarodowych oraz brać udział w ich systemie monitorowania. EKES oczekuje, że UE (KE i państwa członkowskie) będą propagowały i ułatwiały szerzej zakrojone konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i partnerami społecznymi w przyszłych strukturach zarządzania organizacjami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

1.12

Organizacje międzynarodowe osiągają skuteczność dzięki temu, że są otwarte na konsultacje z organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie oraz ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. Muszą oni być częścią przejrzystych struktur konsultacyjnych organizacji międzynarodowych oraz brać udział w ich systemie monitorowania. EKES oczekuje, że UE (KE i państwa członkowskie) będą propagowały i ułatwiały szerzej zakrojone konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i partnerami społecznymi w przyszłych strukturach zarządzania organizacjami międzynarodowymi.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Dyskusja na temat systemu zarządzania organizacjami międzynarodowymi nie jest nowa, ale gwałtowne rozprzestrzenianie się i dotkliwe skutki światowego kryzysu finansowego uwidoczniły słabości światowego zarządzania w zglobalizowanej gospodarce. Wykazały one coraz większy stopień wzajemnej zależności wszystkich krajów. Kryzys nie tylko wywołuje skutki we wszystkich gospodarkach, lecz także spowodował poważne załamanie rynku pracy, które odbiło się na milionach pracowników i przedsiębiorstw, i tak będących już w niepewnej sytuacji. Aby jak najbardziej ograniczyć negatywny wpływ tego kryzysu oraz uniknąć podobnego kryzysu w przyszłości, konieczne będzie lepsze regulowanie sektora finansowego, w którym kryzys ten miał początek. Jednak to nie wszystko, gdyż w celu stworzenia zrównoważonej gospodarki opartej na wartościach konieczne jest wypracowanie nowego, skuteczniejszego sposobu zarządzania gospodarką światową, który będzie bardziej odpowiedzialny i przejrzysty. |
| --- | --- |

2.1

Dyskusja na temat systemu zarządzania organizacjami międzynarodowymi nie jest nowa, ale gwałtowne rozprzestrzenianie się i dotkliwe skutki światowego kryzysu finansowego uwidoczniły słabości światowego zarządzania w zglobalizowanej gospodarce. Wykazały one coraz większy stopień wzajemnej zależności wszystkich krajów. Kryzys nie tylko wywołuje skutki we wszystkich gospodarkach, lecz także spowodował poważne załamanie rynku pracy, które odbiło się na milionach pracowników i przedsiębiorstw, i tak będących już w niepewnej sytuacji. Aby jak najbardziej ograniczyć negatywny wpływ tego kryzysu oraz uniknąć podobnego kryzysu w przyszłości, konieczne będzie lepsze regulowanie sektora finansowego, w którym kryzys ten miał początek. Jednak to nie wszystko, gdyż w celu stworzenia zrównoważonej gospodarki opartej na wartościach konieczne jest wypracowanie nowego, skuteczniejszego sposobu zarządzania gospodarką światową, który będzie bardziej odpowiedzialny i przejrzysty.

| 2.2 | W niniejszej opinii nacisk położono na organizacje międzynarodowe, które zajmują się polityką społeczną, gospodarczą i finansową, z uwzględnieniem trwającego procesu reformy tych organizacji oraz kontekstu kryzysu finansowego. Organizacje te to: ONZ, WTO, MOP, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, OECD, G-20 oraz Rada Stabilności Finansowej. |
| --- | --- |

2.2

W niniejszej opinii nacisk położono na organizacje międzynarodowe, które zajmują się polityką społeczną, gospodarczą i finansową, z uwzględnieniem trwającego procesu reformy tych organizacji oraz kontekstu kryzysu finansowego. Organizacje te to: ONZ, WTO, MOP, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, OECD, G-20 oraz Rada Stabilności Finansowej.

| 2.3 | Stoimy w obliczu poważnych kryzysów światowych, którym można skutecznie zaradzić jedynie poprzez działania w skali światowej. Dotyczy to nie tylko wyzwań związanych z obecnym kryzysem finansowym i gospodarczym, lecz także kryzysu związanego z żywnością, wodą i energią, wzrostu ubóstwa, a także problemów ochrony środowiska, w tym skutków zmian klimatu, bezpieczeństwa oraz nasilenia się ruchów migracyjnych. |
| --- | --- |

2.3

Stoimy w obliczu poważnych kryzysów światowych, którym można skutecznie zaradzić jedynie poprzez działania w skali światowej. Dotyczy to nie tylko wyzwań związanych z obecnym kryzysem finansowym i gospodarczym, lecz także kryzysu związanego z żywnością, wodą i energią, wzrostu ubóstwa, a także problemów ochrony środowiska, w tym skutków zmian klimatu, bezpieczeństwa oraz nasilenia się ruchów migracyjnych.

| 2.4 | Globalizacja zmieniła naturę stosunków gospodarczych i musi to znaleźć odzwierciedlenie w strukturze zarządzania gospodarką światową. Układ sił się zmienia – kraje BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) stają się coraz ważniejszą siłą gospodarczą, polityczną i strategiczną. Odchodzimy od modelu świata dwubiegunowego (okres zimnej wojny), a następnie jednobiegunowego (dominacja Stanów Zjednoczonych) i zmierzamy w kierunku świata wielobiegunowego. Kraje wschodzące i rozwijające się muszą znaleźć swe miejsce w instytucjach, które wchodzą w skład nowego, globalnego modelu zarządzania. |
| --- | --- |

2.4

Globalizacja zmieniła naturę stosunków gospodarczych i musi to znaleźć odzwierciedlenie w strukturze zarządzania gospodarką światową. Układ sił się zmienia – kraje BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny) stają się coraz ważniejszą siłą gospodarczą, polityczną i strategiczną. Odchodzimy od modelu świata dwubiegunowego (okres zimnej wojny), a następnie jednobiegunowego (dominacja Stanów Zjednoczonych) i zmierzamy w kierunku świata wielobiegunowego. Kraje wschodzące i rozwijające się muszą znaleźć swe miejsce w instytucjach, które wchodzą w skład nowego, globalnego modelu zarządzania.

| 2.5 | Wyzwaniami tymi zająć się mogą jedynie instytucje mające odpowiednią legitymizację. Nowa struktura zarządzania uzyska taką legitymizację jedynie wtedy, gdy prowadzone polityki będą spójne, skutecznie realizowane i będą obejmować wszystkie narody i ich społeczeństwa. |
| --- | --- |

2.5

Wyzwaniami tymi zająć się mogą jedynie instytucje mające odpowiednią legitymizację. Nowa struktura zarządzania uzyska taką legitymizację jedynie wtedy, gdy prowadzone polityki będą spójne, skutecznie realizowane i będą obejmować wszystkie narody i ich społeczeństwa.

| 2.6 | W ostatnich latach podjęto kilka inicjatyw w celu dokonania przeglądu światowego systemu zarządzania organizacjami międzynarodowymi oraz w celu zreformowania ONZ. Poczyniono postępy w podejściu polegającym na zintegrowaniu interwencji ONZ (tzw. „One UN”), przy czym motorem tych zmian był koordynator-rezydent ONZ. W 2009 r. Rada Dyrektorów Generalnych ONZ ogłosiła dziewięć inicjatyw, które zostaną podjęte wspólnie przez organizacje ONZ i instytucje Bretton Woods. W ramach poszukiwania nowej architektury zarządzania gospodarką światową proponuje się wzmocnienie roli i kompetencji Ecosoc. Od wybuchu kryzysu finansowego i gospodarczego proces reformy nabrał rozmachu, a roli przewodniej podjęły się w nim państwa G-20. |
| --- | --- |

2.6

W ostatnich latach podjęto kilka inicjatyw w celu dokonania przeglądu światowego systemu zarządzania organizacjami międzynarodowymi oraz w celu zreformowania ONZ. Poczyniono postępy w podejściu polegającym na zintegrowaniu interwencji ONZ (tzw. „One UN”), przy czym motorem tych zmian był koordynator-rezydent ONZ. W 2009 r. Rada Dyrektorów Generalnych ONZ ogłosiła dziewięć inicjatyw, które zostaną podjęte wspólnie przez organizacje ONZ i instytucje Bretton Woods. W ramach poszukiwania nowej architektury zarządzania gospodarką światową proponuje się wzmocnienie roli i kompetencji Ecosoc. Od wybuchu kryzysu finansowego i gospodarczego proces reformy nabrał rozmachu, a roli przewodniej podjęły się w nim państwa G-20.

| 2.7 | W dniach 24 i 25 września 2009 r. w Pittsburghu w Stanach Zjednoczonych przywódcy krajów G-20 podjęli decyzje, które istotnie zmienią zarządzanie organizacjami międzynarodowymi. Postanowili, że G-20 będzie ich głównym forum międzynarodowej współpracy gospodarczej. Ponadto podjęli decyzję, że będą kontynuować wysiłki mające na celu regulację rynków finansowych oraz umieszczenie miejsc pracy dobrej jakości w centrum planów naprawy gospodarczej. Zobowiązali się także do ustanowienia ram dla silnego, trwałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego, za pomocą których podjęli się sformułowania wspólnych średnioterminowych celów swych strategii makroekonomicznych, fiskalnych i handlowych, które będą spójne z trwałym i zrównoważonym wzrostem gospodarki światowej. Udzielili MFW upoważnienia do wspomagania ich w ocenie prowadzonych strategii w celu ułatwienia dialogu. Przez powyższe działanie przywódcy państw grupy G-20 istotnie zwiększyli rolę MFW, która już wcześniej wzrosła dzięki dodatkowym funduszom w wysokości 500 mld USD. Ponownie potwierdzono kompetencje Banku Światowego w zakresie ograniczania ubóstwa kwotą dodatkowych pożyczek (100 mld USD) oraz poprzez szczególne skoncentrowanie się na zapewnieniu żywności i bezpieczeństwa energetycznego społeczeństwom ubogim. Przywódcy grupy G-20 spotkają się ponownie w czerwcu 2010 r. w Kanadzie, w listopadzie 2010 r. w Korei oraz w 2011 r. we Francji. |
| --- | --- |

2.7

W dniach 24 i 25 września 2009 r. w Pittsburghu w Stanach Zjednoczonych przywódcy krajów G-20 podjęli decyzje, które istotnie zmienią zarządzanie organizacjami międzynarodowymi. Postanowili, że G-20 będzie ich głównym forum międzynarodowej współpracy gospodarczej. Ponadto podjęli decyzję, że będą kontynuować wysiłki mające na celu regulację rynków finansowych oraz umieszczenie miejsc pracy dobrej jakości w centrum planów naprawy gospodarczej. Zobowiązali się także do ustanowienia ram dla silnego, trwałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego, za pomocą których podjęli się sformułowania wspólnych średnioterminowych celów swych strategii makroekonomicznych, fiskalnych i handlowych, które będą spójne z trwałym i zrównoważonym wzrostem gospodarki światowej. Udzielili MFW upoważnienia do wspomagania ich w ocenie prowadzonych strategii w celu ułatwienia dialogu. Przez powyższe działanie przywódcy państw grupy G-20 istotnie zwiększyli rolę MFW, która już wcześniej wzrosła dzięki dodatkowym funduszom w wysokości 500 mld USD. Ponownie potwierdzono kompetencje Banku Światowego w zakresie ograniczania ubóstwa kwotą dodatkowych pożyczek (100 mld USD) oraz poprzez szczególne skoncentrowanie się na zapewnieniu żywności i bezpieczeństwa energetycznego społeczeństwom ubogim. Przywódcy grupy G-20 spotkają się ponownie w czerwcu 2010 r. w Kanadzie, w listopadzie 2010 r. w Korei oraz w 2011 r. we Francji.

| 2.8 | Przywódcy G-20 zobowiązali się zmodernizować strukturę współpracy gospodarczej. Prawo do głosu gospodarek wschodzących w MFW zwiększy się o 5 % kosztem mniejszych i nadmiernie reprezentowanych gospodarek. Zwrócono się także do Banku Światowego o przegląd sposobu reprezentacji gospodarek wschodzących w jego strukturze decyzyjnej. |
| --- | --- |

2.8

Przywódcy G-20 zobowiązali się zmodernizować strukturę współpracy gospodarczej. Prawo do głosu gospodarek wschodzących w MFW zwiększy się o 5 % kosztem mniejszych i nadmiernie reprezentowanych gospodarek. Zwrócono się także do Banku Światowego o przegląd sposobu reprezentacji gospodarek wschodzących w jego strukturze decyzyjnej.

| 2.9 | Jednak pomimo stosunkowo dobrze przyjętych wyników posiedzeń G-20 kwestionuje się legitymizację przywództwa grupy. Z debaty wyłączone są najuboższe kraje świata. Program prac G-20 nie jest oparty na uzgodnionej polityce i nie wszystkie odnośne organizacje międzynarodowe są aktywnie zaangażowane w te prace. W ONZ utrzymują się poważne obawy, że jej rola się zmniejsza, zwłaszcza w kwestiach społeczno-gospodarczych. Należy ponownie znaleźć równowagę pomiędzy nową rolą G-20, ONZ i jej agencjami oraz instytucjami Bretton Woods. Oczekuje się, że powstaną nowe inicjatywy i pomysły, a kontakty gospodarcze i polityczne będą ulegać ciągłym i dynamicznym zmianom. |
| --- | --- |

2.9

Jednak pomimo stosunkowo dobrze przyjętych wyników posiedzeń G-20 kwestionuje się legitymizację przywództwa grupy. Z debaty wyłączone są najuboższe kraje świata. Program prac G-20 nie jest oparty na uzgodnionej polityce i nie wszystkie odnośne organizacje międzynarodowe są aktywnie zaangażowane w te prace. W ONZ utrzymują się poważne obawy, że jej rola się zmniejsza, zwłaszcza w kwestiach społeczno-gospodarczych. Należy ponownie znaleźć równowagę pomiędzy nową rolą G-20, ONZ i jej agencjami oraz instytucjami Bretton Woods. Oczekuje się, że powstaną nowe inicjatywy i pomysły, a kontakty gospodarcze i polityczne będą ulegać ciągłym i dynamicznym zmianom.

| 2.10 | Kraje G-20 muszą opracować skuteczne powiązania z procesami przedstawicielskimi w ONZ, tak aby w nowej, integracyjnej strukturze globalnej – do której dołączy nowo utworzona Rada Bezpieczeństwa Gospodarczego i Społecznego ONZ, dalece zreformowana Ecosoc o większych uprawnieniach decyzyjnych, czy też Światowa Rada Godspodarcza (2) – uwzględniano interesy wszystkich krajów na świecie. UE musi znaleźć swoje miejsce w ramach wszystkich tych zmian; niektórzy obserwatorzy obawiają się, że zmieniająca się równowaga sił zaszkodzi europejskim wpływom na scenie międzynarodowej. |
| --- | --- |

2.10

Kraje G-20 muszą opracować skuteczne powiązania z procesami przedstawicielskimi w ONZ, tak aby w nowej, integracyjnej strukturze globalnej – do której dołączy nowo utworzona Rada Bezpieczeństwa Gospodarczego i Społecznego ONZ, dalece zreformowana Ecosoc o większych uprawnieniach decyzyjnych, czy też Światowa Rada Godspodarcza (2) – uwzględniano interesy wszystkich krajów na świecie. UE musi znaleźć swoje miejsce w ramach wszystkich tych zmian; niektórzy obserwatorzy obawiają się, że zmieniająca się równowaga sił zaszkodzi europejskim wpływom na scenie międzynarodowej.

| 2.11 | W procesie tym nie poświęca się wystarczającej uwagi roli społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. EKES zaleca, by państwa G-20 przyznały formalną funkcję organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i partnerom społecznym, i zachęca ministrów pracy z krajów G-20 do włączenia do swych prac instytucji reprezentujących partnerów społecznych na szczeblu międzynarodowym. Chociaż niektóre organizacje międzynarodowe nadają partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego status konsultantów, ogólnie mówiąc, proces nie jest wystarczająco przejrzysty i powinno się przewidzieć bardziej aktywny udział organizacji przedstawicielskich, takich jak EKES i rady społeczno-gospodarcze. |
| --- | --- |

2.11

W procesie tym nie poświęca się wystarczającej uwagi roli społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. EKES zaleca, by państwa G-20 przyznały formalną funkcję organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i partnerom społecznym, i zachęca ministrów pracy z krajów G-20 do włączenia do swych prac instytucji reprezentujących partnerów społecznych na szczeblu międzynarodowym. Chociaż niektóre organizacje międzynarodowe nadają partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego status konsultantów, ogólnie mówiąc, proces nie jest wystarczająco przejrzysty i powinno się przewidzieć bardziej aktywny udział organizacji przedstawicielskich, takich jak EKES i rady społeczno-gospodarcze.

3.   Nowy sposób zarządzania: zasady

| 3.1 | Każdy nowy sposób zarządzania organizacjami międzynarodowymi powinien opierać się na zasadach i wartościach ONZ. Chociaż wszystkie organizacje międzynarodowe mogą mieć własne struktury zarządzania, to całość ich działań powinna być zgodna z Kartą Narodów Zjednoczonych i opierać się na podstawowych prawach człowieka, prawie do godności ludzkiej oraz równouprawnieniu kobiet i mężczyzn. Powinny one działać zgodnie z zasadą sprawiedliwości oraz z poszanowaniem traktatów i norm międzynarodowych. Powinny propagować postęp społeczny, wyższy standard życia, w warunkach większej wolności. Nowa struktura zarządzania organizacjami międzynarodowymi musi propagować zrównoważony rozwój oraz integrację społeczną, musi również skutecznie reagować na największe problemy globalne. |
| --- | --- |

3.1

Każdy nowy sposób zarządzania organizacjami międzynarodowymi powinien opierać się na zasadach i wartościach ONZ. Chociaż wszystkie organizacje międzynarodowe mogą mieć własne struktury zarządzania, to całość ich działań powinna być zgodna z Kartą Narodów Zjednoczonych i opierać się na podstawowych prawach człowieka, prawie do godności ludzkiej oraz równouprawnieniu kobiet i mężczyzn. Powinny one działać zgodnie z zasadą sprawiedliwości oraz z poszanowaniem traktatów i norm międzynarodowych. Powinny propagować postęp społeczny, wyższy standard życia, w warunkach większej wolności. Nowa struktura zarządzania organizacjami międzynarodowymi musi propagować zrównoważony rozwój oraz integrację społeczną, musi również skutecznie reagować na największe problemy globalne.

| 3.2 | Wartości zawarte w Karcie Narodów Zjednoczonych oraz w Powszechnej deklaracji praw człowieka ONZ są również wartościami wyznawanymi przez Unię Europejską. UE jest oparta na zasadzie wolności, godności, dialogu, stabilności i poszanowania umów międzynarodowych. UE jest zdeklarowanym propagatorem koncepcji multilateralizmu oraz zwolennikiem ONZ i jej traktatów. EKES popiera takie stanowisko. Niemniej EKES odnotowuje, że zmienił się kontekst, w którym krzewiono wartości multilateralizmu, i uważa, że konieczne jest poddanie przeglądowi komunikatów KE dotyczących polityki multilateralizmu UE: „Budowanie skutecznego partnerstwa z ONZ w dziedzinie rozwoju i pomocy humanitarnej” [COM(2001) 231] oraz „Unia Europejska i Organizacja Narodów Zjednoczonych: wybór multilateralizmu” [COM(2003) 526]. |
| --- | --- |

3.2

Wartości zawarte w Karcie Narodów Zjednoczonych oraz w Powszechnej deklaracji praw człowieka ONZ są również wartościami wyznawanymi przez Unię Europejską. UE jest oparta na zasadzie wolności, godności, dialogu, stabilności i poszanowania umów międzynarodowych. UE jest zdeklarowanym propagatorem koncepcji multilateralizmu oraz zwolennikiem ONZ i jej traktatów. EKES popiera takie stanowisko. Niemniej EKES odnotowuje, że zmienił się kontekst, w którym krzewiono wartości multilateralizmu, i uważa, że konieczne jest poddanie przeglądowi komunikatów KE dotyczących polityki multilateralizmu UE: „Budowanie skutecznego partnerstwa z ONZ w dziedzinie rozwoju i pomocy humanitarnej” [COM(2001) 231] oraz „Unia Europejska i Organizacja Narodów Zjednoczonych: wybór multilateralizmu” [COM(2003) 526].

| 3.3 | Nowa struktura zarządzania gospodarką światową powinna opierać się na Międzynarodowym pakcie praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych i koncentrować się na rozwiązywaniu pilnych problemów społecznych, jak bezrobocie, ubóstwo, bezpieczeństwo zaopatrzenia w żywność oraz narastające nierówności. Powinna ona przyczyniać się do sprawiedliwości społecznej i większej sprawiedliwości na świecie. Powinna również odgrywać większą rolę w upowszechnianiu gospodarki ekologicznej i chronić dobra publiczne, takie jak czysta woda i powietrze oraz różnorodność biologiczna, a także działać na rzecz ograniczenia emisji CO2. |
| --- | --- |

3.3

Nowa struktura zarządzania gospodarką światową powinna opierać się na Międzynarodowym pakcie praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych i koncentrować się na rozwiązywaniu pilnych problemów społecznych, jak bezrobocie, ubóstwo, bezpieczeństwo zaopatrzenia w żywność oraz narastające nierówności. Powinna ona przyczyniać się do sprawiedliwości społecznej i większej sprawiedliwości na świecie. Powinna również odgrywać większą rolę w upowszechnianiu gospodarki ekologicznej i chronić dobra publiczne, takie jak czysta woda i powietrze oraz różnorodność biologiczna, a także działać na rzecz ograniczenia emisji CO2.

4.   Nowy sposób zarządzania: rozszerzona współpraca, większa spójność i skuteczność

| 4.1 | EKES apeluje do Komisji Europejskiej oraz do innych instytucji europejskich o aktywne upowszechnianie nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi, mającego na celu zwiększanie ich spójności i skuteczności w przyczynianiu się do zrównoważonego rozwoju, jak też zapewnianie godnej pracy i zrównoważonych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.1

EKES apeluje do Komisji Europejskiej oraz do innych instytucji europejskich o aktywne upowszechnianie nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi, mającego na celu zwiększanie ich spójności i skuteczności w przyczynianiu się do zrównoważonego rozwoju, jak też zapewnianie godnej pracy i zrównoważonych przedsiębiorstw.

| 4.2 | Organizacje międzynarodowe, a szczególnie ONZ i jej agencje, mają co prawda wyraźnie określone cele, ale często brakuje im skuteczności. Nawet jeśli cele zostały sformalizowane w traktatach i normach międzynarodowych, ich realizacja jest często niewłaściwa i brakuje skutecznego systemu oceny wpływu. Nowy sposób zarządzania organizacjami międzynarodowymi powinien bardziej skupiać się na egzekwowaniu decyzji i działaniach następczych. |
| --- | --- |

4.2

Organizacje międzynarodowe, a szczególnie ONZ i jej agencje, mają co prawda wyraźnie określone cele, ale często brakuje im skuteczności. Nawet jeśli cele zostały sformalizowane w traktatach i normach międzynarodowych, ich realizacja jest często niewłaściwa i brakuje skutecznego systemu oceny wpływu. Nowy sposób zarządzania organizacjami międzynarodowymi powinien bardziej skupiać się na egzekwowaniu decyzji i działaniach następczych.

| 4.3 | Monitorowanie staje się istotnym narzędziem, które służy zagwarantowaniu spójności realizacji polityki oraz dostarcza kadrze zarządzającej i decydentom odpowiednich wskazówek na temat tego, w jaki sposób należy skoncentrować się na obszarach będących przedmiotem ich największej troski. Monitorowanie pozwala również na wczesne ostrzeganie, dzięki czemu możliwa jest odpowiednia interwencja na czas. EKES proponuje wykorzystanie i rozwinięcie tego podejścia zgodnie z potrzebami organizacji międzynarodowych na szerszą i bardziej skoordynowaną międzynarodową skalę, ponieważ pozytywne doświadczenia europejskie w monitorowaniu złożonych interwencji na wielu szczeblach zwiększyły zdolność władz publicznych, ekspertów oraz sektora prywatnego do wspólnego zarządzania. |
| --- | --- |

4.3

Monitorowanie staje się istotnym narzędziem, które służy zagwarantowaniu spójności realizacji polityki oraz dostarcza kadrze zarządzającej i decydentom odpowiednich wskazówek na temat tego, w jaki sposób należy skoncentrować się na obszarach będących przedmiotem ich największej troski. Monitorowanie pozwala również na wczesne ostrzeganie, dzięki czemu możliwa jest odpowiednia interwencja na czas. EKES proponuje wykorzystanie i rozwinięcie tego podejścia zgodnie z potrzebami organizacji międzynarodowych na szerszą i bardziej skoordynowaną międzynarodową skalę, ponieważ pozytywne doświadczenia europejskie w monitorowaniu złożonych interwencji na wielu szczeblach zwiększyły zdolność władz publicznych, ekspertów oraz sektora prywatnego do wspólnego zarządzania.

| 4.4 | Organizacje międzynarodowe mogą być bardziej skuteczne, jeśli będą wzajemnie popierały swoje cele. Niektóre organizacje międzynarodowe dysponują mechanizmami skarg i wiążących rozstrzygnięć arbitrażowych (WTO), inne mają dobrze rozwinięte mechanizmy nadzorcze, ale bez kompetencji w zakresie egzekwowania prawa (MOP). Kierunki polityki organizacji międzynarodowych nie mogą być sprzeczne i dopiero wtedy, gdy organizacje ONZ, międzynarodowe instytucje finansowe i UE będą wzajemnie propagować swoje normy – równość płci, zrównoważony rozwój, godną pracę i liberalizację handlu – możliwe będzie osiągnięcie celów którejkolwiek z tych organizacji i instytucji. |
| --- | --- |

4.4

Organizacje międzynarodowe mogą być bardziej skuteczne, jeśli będą wzajemnie popierały swoje cele. Niektóre organizacje międzynarodowe dysponują mechanizmami skarg i wiążących rozstrzygnięć arbitrażowych (WTO), inne mają dobrze rozwinięte mechanizmy nadzorcze, ale bez kompetencji w zakresie egzekwowania prawa (MOP). Kierunki polityki organizacji międzynarodowych nie mogą być sprzeczne i dopiero wtedy, gdy organizacje ONZ, międzynarodowe instytucje finansowe i UE będą wzajemnie propagować swoje normy – równość płci, zrównoważony rozwój, godną pracę i liberalizację handlu – możliwe będzie osiągnięcie celów którejkolwiek z tych organizacji i instytucji.

| 4.5 | Zarządzanie instytucjami finansowymi, takimi jak MFW, Bank Światowy oraz Rada Stabilności Finansowej, było głównym punktem debaty poświęconej międzynarodowemu zarządzaniu gospodarką światową. Potrzeba regulacji rynków finansowych oraz zapewnienia ich większej przejrzystości jest wyjątkowo pilna i nie jest już możliwe podejmowanie odpowiednich działań jedynie na szczeblu krajowym. EKES popiera bezstronne zwiększenie kompetencji organizacji międzynarodowych w zakresie regulowania rynków finansowych na szczeblu międzynarodowym, bez stwarzania zbyt restrykcyjnego, dusznego i zbiurokratyzowanego klimatu, dzięki czemu będą one mogły skuteczniej przeciwdziałać przyszłym kryzysom. EKES popiera zwiększenie regulacji na szczeblu europejskim i międzynarodowym między innymi w następujących dziedzinach: podwyższenie rezerw, regulowanie funduszy hedgingowych, otwieranie rajów podatkowych, zniechęcanie do przyznawania przesadnie wysokiego i demoralizującego wynagrodzenia, ograniczanie ryzyka dźwigni finansowej oraz ponadnarodowa konsolidacja organów nadzorczych. |
| --- | --- |

4.5

Zarządzanie instytucjami finansowymi, takimi jak MFW, Bank Światowy oraz Rada Stabilności Finansowej, było głównym punktem debaty poświęconej międzynarodowemu zarządzaniu gospodarką światową. Potrzeba regulacji rynków finansowych oraz zapewnienia ich większej przejrzystości jest wyjątkowo pilna i nie jest już możliwe podejmowanie odpowiednich działań jedynie na szczeblu krajowym. EKES popiera bezstronne zwiększenie kompetencji organizacji międzynarodowych w zakresie regulowania rynków finansowych na szczeblu międzynarodowym, bez stwarzania zbyt restrykcyjnego, dusznego i zbiurokratyzowanego klimatu, dzięki czemu będą one mogły skuteczniej przeciwdziałać przyszłym kryzysom. EKES popiera zwiększenie regulacji na szczeblu europejskim i międzynarodowym między innymi w następujących dziedzinach: podwyższenie rezerw, regulowanie funduszy hedgingowych, otwieranie rajów podatkowych, zniechęcanie do przyznawania przesadnie wysokiego i demoralizującego wynagrodzenia, ograniczanie ryzyka dźwigni finansowej oraz ponadnarodowa konsolidacja organów nadzorczych.

| 4.6 | Konieczne jest rozszerzenie współpracy międzynarodowej, aby zniwelować wpływ kryzysu finansowego na gospodarkę realną. Bezpieczna gospodarka światowa wymaga pogłębionej regulacji w większym stopniu opartej na wartościach. Z istotną inicjatywą wystąpiła w tym zakresie kanclerz Niemiec Angela Merkel. Na posiedzeniu WTO, Banku Światowego, MFW, MOP i OECD na początku 2009 r. kanclerz Merkel zaproponowała kartę zrównoważonego gospodarowania (3), która stanowiłaby podstawę spójnej polityki prowadzącej do osiągnięcia wspólnych celów, przy czym każda z organizacji działałaby w ramach własnych uprawnień. Na podstawie tej karty przywódcy G-20 ogłosili w Pittsburghu „Podstawowe wartości na rzecz zrównoważonej działalności gospodarczej”, w którym to dokumencie sformułowali swoje zobowiązania wobec poszczególnych zainteresowanych stron – konsumentów, pracowników, inwestorów i przedsiębiorców – w celu zwiększenia dobrobytu obywateli za pomocą spójnych strategii gospodarczych, społecznych i środowiskowych. OECD opracowała „światową normę na XXI wiek” w oparciu o istniejące normy OECD dotyczące ładu korporacyjnego, przedsiębiorstw wielonarodowych, zwalczania korupcji i współpracy podatkowej (4). Komisja pod przewodnictwem Stiglitza zaleca zdecydowane środki w celu przeciwdziałania spadającemu popytowi, tworzenia miejsc pracy i osiągania milenijnych celów rozwoju. EKES zaleca UE i państwom członkowskim poparcie powyższych inicjatyw. |
| --- | --- |

4.6

Konieczne jest rozszerzenie współpracy międzynarodowej, aby zniwelować wpływ kryzysu finansowego na gospodarkę realną. Bezpieczna gospodarka światowa wymaga pogłębionej regulacji w większym stopniu opartej na wartościach. Z istotną inicjatywą wystąpiła w tym zakresie kanclerz Niemiec Angela Merkel. Na posiedzeniu WTO, Banku Światowego, MFW, MOP i OECD na początku 2009 r. kanclerz Merkel zaproponowała kartę zrównoważonego gospodarowania (3), która stanowiłaby podstawę spójnej polityki prowadzącej do osiągnięcia wspólnych celów, przy czym każda z organizacji działałaby w ramach własnych uprawnień. Na podstawie tej karty przywódcy G-20 ogłosili w Pittsburghu „Podstawowe wartości na rzecz zrównoważonej działalności gospodarczej”, w którym to dokumencie sformułowali swoje zobowiązania wobec poszczególnych zainteresowanych stron – konsumentów, pracowników, inwestorów i przedsiębiorców – w celu zwiększenia dobrobytu obywateli za pomocą spójnych strategii gospodarczych, społecznych i środowiskowych. OECD opracowała „światową normę na XXI wiek” w oparciu o istniejące normy OECD dotyczące ładu korporacyjnego, przedsiębiorstw wielonarodowych, zwalczania korupcji i współpracy podatkowej (4). Komisja pod przewodnictwem Stiglitza zaleca zdecydowane środki w celu przeciwdziałania spadającemu popytowi, tworzenia miejsc pracy i osiągania milenijnych celów rozwoju. EKES zaleca UE i państwom członkowskim poparcie powyższych inicjatyw.

| 4.7 | Szczególną rolę w nowej strukturze zarządzania ma odgrywać MOP. Podstawowe normy pracy oraz koncepcja godnej pracy i zrównoważonej przedsiębiorczości wytyczają kierunek działań w zakresie zwalczania kryzysu na rynku pracy. Na 98. konferencji w czerwcu 2009 r. trzy organy MOP uzgodniły globalny pakt na rzecz miejsc pracy, będący pakietem środków służących odwróceniu spadkowej tendencji w dziedzinie zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. EKES wzywa UE do zdecydowanego dążenia do formalnego dialogu pomiędzy organizacjami międzynarodowymi, opartego na programie godnej pracy MOP i dotyczącego zatrudnienia, rozwoju przedsiębiorczości, ochrony socjalnej, humanitarnych warunków pracy, zdrowych stosunków pracy oraz praw w miejscu pracy. |
| --- | --- |

4.7

Szczególną rolę w nowej strukturze zarządzania ma odgrywać MOP. Podstawowe normy pracy oraz koncepcja godnej pracy i zrównoważonej przedsiębiorczości wytyczają kierunek działań w zakresie zwalczania kryzysu na rynku pracy. Na 98. konferencji w czerwcu 2009 r. trzy organy MOP uzgodniły globalny pakt na rzecz miejsc pracy, będący pakietem środków służących odwróceniu spadkowej tendencji w dziedzinie zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. EKES wzywa UE do zdecydowanego dążenia do formalnego dialogu pomiędzy organizacjami międzynarodowymi, opartego na programie godnej pracy MOP i dotyczącego zatrudnienia, rozwoju przedsiębiorczości, ochrony socjalnej, humanitarnych warunków pracy, zdrowych stosunków pracy oraz praw w miejscu pracy.

| 4.8 | Aby uzyskać większą spójność, Komitet radzi UE, by propagowała zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie ratyfikację aktualnych konwencji MOP oraz realizację programu godnej pracy. Komitet wzywa szczególnie do ratyfikacji i wdrażania konwencji najbardziej powiązanych z programem godnej pracy, w tym konwencji o bezpieczeństwie i higienie pracy, konwencji o zabezpieczeniu społecznym oraz konwencji 94 dotyczącej postanowień o pracy w umowach zawieranych przez władze publiczne. Przepisy UE nie zwalniają państw członkowskich ze spoczywających na nich obowiązków na mocy ratyfikowanych konwencji MOP. EKES popiera zawarty w rezolucji z dnia 26 listopada 2009 r. apel Parlamentu Europejskiego do Komisji o opracowanie zalecenia skierowanego do państw członkowskich dotyczącego ratyfikowania aktualnych konwencji MOP oraz aktywnego przyczyniania się do ich realizacji. W następstwie opinii EKES-u w sprawie społecznego wymiaru globalizacji (5) oraz w sprawie upowszechniania godnej pracy dla wszystkich (6)
  EKES pragnie aktywnie uczestniczyć w przygotowywaniu tego zalecenia. |
| --- | --- |

4.8

Aby uzyskać większą spójność, Komitet radzi UE, by propagowała zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie ratyfikację aktualnych konwencji MOP oraz realizację programu godnej pracy. Komitet wzywa szczególnie do ratyfikacji i wdrażania konwencji najbardziej powiązanych z programem godnej pracy, w tym konwencji o bezpieczeństwie i higienie pracy, konwencji o zabezpieczeniu społecznym oraz konwencji 94 dotyczącej postanowień o pracy w umowach zawieranych przez władze publiczne. Przepisy UE nie zwalniają państw członkowskich ze spoczywających na nich obowiązków na mocy ratyfikowanych konwencji MOP. EKES popiera zawarty w rezolucji z dnia 26 listopada 2009 r. apel Parlamentu Europejskiego do Komisji o opracowanie zalecenia skierowanego do państw członkowskich dotyczącego ratyfikowania aktualnych konwencji MOP oraz aktywnego przyczyniania się do ich realizacji. W następstwie opinii EKES-u w sprawie społecznego wymiaru globalizacji (5) oraz w sprawie upowszechniania godnej pracy dla wszystkich (6)
  EKES pragnie aktywnie uczestniczyć w przygotowywaniu tego zalecenia.

| 4.9 | Ponadto EKES popiera wszelkie inicjatywy UE mające na celu zachęcanie organizacji międzynarodowych do współpracy w określonych kwestiach. Dobrym przykładem jest współpraca pomiędzy WTO a MOP w dziedzinie zatrudnienia, współpraca w dziedzinie zabezpieczenia społecznego pomiędzy Bankiem Światowym a MOP, współpraca w zakresie wdrażania podstawowych norm pracy pomiędzy Bankiem Światowym a MFW. Zatrudnienie osób młodych, mikrofinansowanie oraz zabezpieczenie społeczne to najważniejsze kwestie. |
| --- | --- |

4.9

Ponadto EKES popiera wszelkie inicjatywy UE mające na celu zachęcanie organizacji międzynarodowych do współpracy w określonych kwestiach. Dobrym przykładem jest współpraca pomiędzy WTO a MOP w dziedzinie zatrudnienia, współpraca w dziedzinie zabezpieczenia społecznego pomiędzy Bankiem Światowym a MOP, współpraca w zakresie wdrażania podstawowych norm pracy pomiędzy Bankiem Światowym a MFW. Zatrudnienie osób młodych, mikrofinansowanie oraz zabezpieczenie społeczne to najważniejsze kwestie.

5.   Nowy sposób zarządzania: szersze uwzględnienie interesów krajów rozwijających się

| 5.1 | Kraje rozwijające się i kraje o gospodarkach wschodzących muszą odgrywać większą rolę w nowych strukturach globalnego zarządzania, które zostaną przyjęte przez organizacje międzynarodowe. Jednak ich integracja musi opierać się na przepisach ONZ oraz na przestrzeganiu praw człowieka. Cel, jakim jest zapewnienie godnej pracy oraz wdrażanie podstawowych norm pracy MOP w krajach o gospodarkach wschodzących i krajach rozwijających się, powinien być wyznacznikiem polityki organizacji międzynarodowych. Bank Światowy i MFW muszą dalej się restrukturyzować, aby zwiększyć reprezentację i znaczenie krajów uboższych w ich instytucjach i procesach. |
| --- | --- |

5.1

Kraje rozwijające się i kraje o gospodarkach wschodzących muszą odgrywać większą rolę w nowych strukturach globalnego zarządzania, które zostaną przyjęte przez organizacje międzynarodowe. Jednak ich integracja musi opierać się na przepisach ONZ oraz na przestrzeganiu praw człowieka. Cel, jakim jest zapewnienie godnej pracy oraz wdrażanie podstawowych norm pracy MOP w krajach o gospodarkach wschodzących i krajach rozwijających się, powinien być wyznacznikiem polityki organizacji międzynarodowych. Bank Światowy i MFW muszą dalej się restrukturyzować, aby zwiększyć reprezentację i znaczenie krajów uboższych w ich instytucjach i procesach.

| 5.2 | Należy koniecznie pomagać krajom rozwijającym się, aby ułatwić im efektywny udział w procesie decyzyjnym WTO. Muszą być one przygotowane do bardziej aktywnego udziału w negocjacjach handlowych i należy je zachęcać do poszerzania wiedzy w kwestiach handlowych oraz rozwijania możliwości i kompetencji technicznych w dziedzinie integracji rynkowej. Kraje rozwijające się muszą zajmować uprawnioną pozycję polityczną w negocjacjach handlowych. |
| --- | --- |

5.2

Należy koniecznie pomagać krajom rozwijającym się, aby ułatwić im efektywny udział w procesie decyzyjnym WTO. Muszą być one przygotowane do bardziej aktywnego udziału w negocjacjach handlowych i należy je zachęcać do poszerzania wiedzy w kwestiach handlowych oraz rozwijania możliwości i kompetencji technicznych w dziedzinie integracji rynkowej. Kraje rozwijające się muszą zajmować uprawnioną pozycję polityczną w negocjacjach handlowych.

| 5.3 | W marcu 2009 r. MFW sporządził analizę stopnia narażenia krajów o niskim dochodzie na szkodliwe skutki światowego kryzysu finansowego oraz następującej w jego wyniku recesji (7). Według szacunków MOP ponad 200 mln ludzi, z których większość żyje w krajach rozwijających się lub krajach o gospodarkach wschodzących, może popaść w skrajne ubóstwo. Liczba tzw. ubogich pracujących, czyli osób, które zarabiają poniżej 2 USD dziennie, może wzrosnąć do 1,4 mld, co zniweczy postęp w dziedzinie ograniczania ubóstwa na świecie osiągnięty w ciągu minionej dekady. Wzrost ubóstwa najbardziej dotknie kobiety, zważywszy że 60 % osób ubogich na świecie stanowią kobiety. W tych okolicznościach należy podjąć dodatkowe wysiłki, aby osiągnąć milenijne cele rozwoju. EKES wzywa UE do zdecydowanego wcielenia w życie zobowiązania do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju. |
| --- | --- |

5.3

W marcu 2009 r. MFW sporządził analizę stopnia narażenia krajów o niskim dochodzie na szkodliwe skutki światowego kryzysu finansowego oraz następującej w jego wyniku recesji (7). Według szacunków MOP ponad 200 mln ludzi, z których większość żyje w krajach rozwijających się lub krajach o gospodarkach wschodzących, może popaść w skrajne ubóstwo. Liczba tzw. ubogich pracujących, czyli osób, które zarabiają poniżej 2 USD dziennie, może wzrosnąć do 1,4 mld, co zniweczy postęp w dziedzinie ograniczania ubóstwa na świecie osiągnięty w ciągu minionej dekady. Wzrost ubóstwa najbardziej dotknie kobiety, zważywszy że 60 % osób ubogich na świecie stanowią kobiety. W tych okolicznościach należy podjąć dodatkowe wysiłki, aby osiągnąć milenijne cele rozwoju. EKES wzywa UE do zdecydowanego wcielenia w życie zobowiązania do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju.

6.   Jaką rolę może odgrywać UE w upowszechnianiu nowego sposobu zarządzania różnymi organizacjami międzynarodowymi?

| 6.1 | UE ma szczególną rolę do odegrania na arenie międzynarodowej. Unia Europejska jest najważniejszym eksporterem na świecie, najważniejszym darczyńcą na rzecz krajów rozwijających się oraz światowym rynkiem odniesienia. Pomimo tego niektóre badania wskazują, że UE traci swoją pozycję w ONZ (8). UE otrzymuje mniejsze poparcie dla swoich rezolucji dotyczących praw człowieka na forum Zgromadzenia Ogólnego niż dziesięć lat temu z powodu większego wpływu krajów, które sprzeciwiają się ingerowaniu w „sprawy wewnętrzne”, jak Chiny czy Rosja (9). |
| --- | --- |

6.1

UE ma szczególną rolę do odegrania na arenie międzynarodowej. Unia Europejska jest najważniejszym eksporterem na świecie, najważniejszym darczyńcą na rzecz krajów rozwijających się oraz światowym rynkiem odniesienia. Pomimo tego niektóre badania wskazują, że UE traci swoją pozycję w ONZ (8). UE otrzymuje mniejsze poparcie dla swoich rezolucji dotyczących praw człowieka na forum Zgromadzenia Ogólnego niż dziesięć lat temu z powodu większego wpływu krajów, które sprzeciwiają się ingerowaniu w „sprawy wewnętrzne”, jak Chiny czy Rosja (9).

| 6.2 | UE gra o dużą stawkę w systemie globalnego zarządzania. Unijny model społecznej gospodarki rynkowej jest unikalny i okazał się on szczególnie pomocny w rozwiązywaniu złożonych problemów, jakie niesie za sobą obecny kryzys gospodarczy. UE i jej instytucje muszą podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia swych interesów oraz upowszechniania wyznawanych przez siebie wartości. |
| --- | --- |

6.2

UE gra o dużą stawkę w systemie globalnego zarządzania. Unijny model społecznej gospodarki rynkowej jest unikalny i okazał się on szczególnie pomocny w rozwiązywaniu złożonych problemów, jakie niesie za sobą obecny kryzys gospodarczy. UE i jej instytucje muszą podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia swych interesów oraz upowszechniania wyznawanych przez siebie wartości.

| 6.3 | UE jest na różne sposoby reprezentowana we wszystkich organizacjach międzynarodowych zajmujących się zarządzaniem gospodarką światową: państwa członkowskie zasiadają w zarządach tych organizacji, UE koordynuje politykę państw członkowskich w tych organizacjach, UE jest reprezentowana przez państwo członkowskie sprawujące prezydencję lub też KE ma status bezpośredniej reprezentacji UE. W większości organizacji międzynarodowych UE ma jedynie status obserwatora (wyjątkami są WTO i FAO) i polega na swojej sile przekonywania w celu wywierania wpływu. Chociaż wspomniana siła przekonywania oraz unijna sieć dobrej woli mogą być skuteczne, UE powinna czynnie ubiegać się o formalną pozycję tam, gdzie to możliwe. UE powinna opracować strategie odnoszące się do poszczególnych organizacji międzynarodowych, aby zwiększyć swój wpływ i wzmocnić pozycję, mając na względzie upowszechnianie skuteczniejszego i sprawiedliwego sposobu zarządzania tymi organizacjami. |
| --- | --- |

6.3

UE jest na różne sposoby reprezentowana we wszystkich organizacjach międzynarodowych zajmujących się zarządzaniem gospodarką światową: państwa członkowskie zasiadają w zarządach tych organizacji, UE koordynuje politykę państw członkowskich w tych organizacjach, UE jest reprezentowana przez państwo członkowskie sprawujące prezydencję lub też KE ma status bezpośredniej reprezentacji UE. W większości organizacji międzynarodowych UE ma jedynie status obserwatora (wyjątkami są WTO i FAO) i polega na swojej sile przekonywania w celu wywierania wpływu. Chociaż wspomniana siła przekonywania oraz unijna sieć dobrej woli mogą być skuteczne, UE powinna czynnie ubiegać się o formalną pozycję tam, gdzie to możliwe. UE powinna opracować strategie odnoszące się do poszczególnych organizacji międzynarodowych, aby zwiększyć swój wpływ i wzmocnić pozycję, mając na względzie upowszechnianie skuteczniejszego i sprawiedliwego sposobu zarządzania tymi organizacjami.

| 6.4 | UE jest reprezentowana na forum MFW przez różnych rzeczników (przewodniczący EURIMF, EBC, przewodniczący eurogrupy, minister finansów kraju sprawującego prezydencję Rady), a rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi dotyczące kwestii finansowych i rozwojowych nie pozwalają Unii na mówienie jednym głosem. Choć w kwestiach handlowych KE ma upoważnienie do wypowiadania się w imieniu Unii Europejskiej, to w innych kwestiach finansowych czy gospodarczych nawet tych szesnaście państw członkowskich UE, które mają wspólną walutę i które przekazały część swych kompetencji EBC, nie zawsze przyjmuje jednolite stanowisko. Z uwagi na wzrost znaczenia instytucji Bretton Woods, w szczególności MFW, EKES apeluje do UE i jej instytucji, by poprawiły swoją koordynację zarządzania tymi instytucjami. Kraje UE mają łącznie 32 % głosów w MFW (dla porównania Stany Zjednoczone mają 17 % głosów). Utratę wpływu mniejszych państw członkowskich UE na rzecz gospodarek wschodzących można zrekompensować poprzez lepszą koordynację polityki UE. |
| --- | --- |

6.4

UE jest reprezentowana na forum MFW przez różnych rzeczników (przewodniczący EURIMF, EBC, przewodniczący eurogrupy, minister finansów kraju sprawującego prezydencję Rady), a rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi dotyczące kwestii finansowych i rozwojowych nie pozwalają Unii na mówienie jednym głosem. Choć w kwestiach handlowych KE ma upoważnienie do wypowiadania się w imieniu Unii Europejskiej, to w innych kwestiach finansowych czy gospodarczych nawet tych szesnaście państw członkowskich UE, które mają wspólną walutę i które przekazały część swych kompetencji EBC, nie zawsze przyjmuje jednolite stanowisko. Z uwagi na wzrost znaczenia instytucji Bretton Woods, w szczególności MFW, EKES apeluje do UE i jej instytucji, by poprawiły swoją koordynację zarządzania tymi instytucjami. Kraje UE mają łącznie 32 % głosów w MFW (dla porównania Stany Zjednoczone mają 17 % głosów). Utratę wpływu mniejszych państw członkowskich UE na rzecz gospodarek wschodzących można zrekompensować poprzez lepszą koordynację polityki UE.

| 6.5 | EKES apeluje do UE o zachęcenie MFW do upowszechniania kierunków polityki, które zapewniają dostęp do kredytów i finansowania, szczególnie MŚP i rolnikom, ponieważ we wszystkich gospodarkach krajowych sektory te odgrywają podstawową rolę oraz generują najwięcej miejsc pracy. EKES zwraca się również o to, by UE wezwała międzynarodowe instytucje finansowe do udostępnienia funduszy krajom rozwijającym się, aby wdrażały środki antycykliczne i jednocześnie powstrzymywały się od warunkowych ograniczeń procyklicznych. |
| --- | --- |

6.5

EKES apeluje do UE o zachęcenie MFW do upowszechniania kierunków polityki, które zapewniają dostęp do kredytów i finansowania, szczególnie MŚP i rolnikom, ponieważ we wszystkich gospodarkach krajowych sektory te odgrywają podstawową rolę oraz generują najwięcej miejsc pracy. EKES zwraca się również o to, by UE wezwała międzynarodowe instytucje finansowe do udostępnienia funduszy krajom rozwijającym się, aby wdrażały środki antycykliczne i jednocześnie powstrzymywały się od warunkowych ograniczeń procyklicznych.

| 6.6 | Od 2000 r. UE znacznie zwiększyła swój wkład finansowy do Banku Światowego (241 mln EUR w 2008 r.). EKES uznaje znaczenie Banku Światowego dla wyeliminowania ubóstwa i zaleca, by UE zachęciła go do przyjęcia polityki rozwoju gospodarczego, która obejmowałaby godną pracę, a także dostęp do opieki zdrowotnej, edukacji i innych dóbr publicznych. EKES wzywa ponadto UE do poparcia Banku Światowego w finansowaniu planów naprawy gospodarczej dla krajów dotkniętych przez obecny kryzys finansowy i gospodarczy, które skupiłyby się na wspieraniu zrównoważonego rozwoju przedsiębiorczości, tworzenia miejsc pracy, inwestycji publicznych, aktywnej polityki rynku pracy, obejmowania podstawowymi zabezpieczeniami społecznymi wszystkich obywateli, dodatkowych sieci bezpieczeństwa na rzecz najsłabszych grup oraz inwestycji w gospodarkę ekologiczną. |
| --- | --- |

6.6

Od 2000 r. UE znacznie zwiększyła swój wkład finansowy do Banku Światowego (241 mln EUR w 2008 r.). EKES uznaje znaczenie Banku Światowego dla wyeliminowania ubóstwa i zaleca, by UE zachęciła go do przyjęcia polityki rozwoju gospodarczego, która obejmowałaby godną pracę, a także dostęp do opieki zdrowotnej, edukacji i innych dóbr publicznych. EKES wzywa ponadto UE do poparcia Banku Światowego w finansowaniu planów naprawy gospodarczej dla krajów dotkniętych przez obecny kryzys finansowy i gospodarczy, które skupiłyby się na wspieraniu zrównoważonego rozwoju przedsiębiorczości, tworzenia miejsc pracy, inwestycji publicznych, aktywnej polityki rynku pracy, obejmowania podstawowymi zabezpieczeniami społecznymi wszystkich obywateli, dodatkowych sieci bezpieczeństwa na rzecz najsłabszych grup oraz inwestycji w gospodarkę ekologiczną.

| 6.7 | Na mocy nowego traktatu lizbońskiego Parlamentowi Europejskiemu przyznano kompetencje umożliwiające współdecydowanie w sprawach polityki handlowej. Dzięki temu EKES będzie miał nowe możliwości pogłębienia swej współpracy w dziedzinie handlu z Parlamentem i Komisją. EKES przygotował kilka istotnych opinii na temat handlu oraz konieczności zapewnienia spójności polityk handlowych z politykami społecznymi i środowiskowymi UE (10). |
| --- | --- |

6.7

Na mocy nowego traktatu lizbońskiego Parlamentowi Europejskiemu przyznano kompetencje umożliwiające współdecydowanie w sprawach polityki handlowej. Dzięki temu EKES będzie miał nowe możliwości pogłębienia swej współpracy w dziedzinie handlu z Parlamentem i Komisją. EKES przygotował kilka istotnych opinii na temat handlu oraz konieczności zapewnienia spójności polityk handlowych z politykami społecznymi i środowiskowymi UE (10).

| 6.8 | UE poświęca wiele czasu na koordynację swoich poglądów i stanowisk w organizacjach międzynarodowych, a zatem mniej czasu i energii pozostaje na zdobywanie poparcia dla tych stanowisk wśród innych członków organizacji międzynarodowych. Jednym z ostatnich pozytywnych wyjątków jest Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą popierać wspólne stanowisko. EKES odnotowuje, że w głosowaniu państw członkowskich UE obserwuje się zbieżność, i zachęca UE, by była gotowa przemawiać jednym głosem i zapobiegać w ten sposób utracie swego wpływu w przypadku, gdy państwa członkowskie nie mogą osiągnąć zgody. Można mieć nadzieję, że traktat lizboński przyczyni się do poprawy sytuacji w tym zakresie. Przyjęcie nowego traktatu, nowy urząd wysokiego przedstawiciela oraz ściślejsza współpraca dyplomatyczna stanowią okazję do wzmocnienia międzynarodowej pozycji UE. |
| --- | --- |

6.8

UE poświęca wiele czasu na koordynację swoich poglądów i stanowisk w organizacjach międzynarodowych, a zatem mniej czasu i energii pozostaje na zdobywanie poparcia dla tych stanowisk wśród innych członków organizacji międzynarodowych. Jednym z ostatnich pozytywnych wyjątków jest Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą popierać wspólne stanowisko. EKES odnotowuje, że w głosowaniu państw członkowskich UE obserwuje się zbieżność, i zachęca UE, by była gotowa przemawiać jednym głosem i zapobiegać w ten sposób utracie swego wpływu w przypadku, gdy państwa członkowskie nie mogą osiągnąć zgody. Można mieć nadzieję, że traktat lizboński przyczyni się do poprawy sytuacji w tym zakresie. Przyjęcie nowego traktatu, nowy urząd wysokiego przedstawiciela oraz ściślejsza współpraca dyplomatyczna stanowią okazję do wzmocnienia międzynarodowej pozycji UE.

| 6.9 | Lepsze zarządzanie organizacjami międzynarodowymi, charakteryzujące się większą spójnością i zarazem bardziej efektywne, należy przede wszystkim praktykować na gruncie unijnym. Kierunki polityki UE w ONZ i agencjach wyspecjalizowanych ONZ, a także w grupie G-20 i instytucjach Bretton Woods powinny podlegać tym samym zasadom i upowszechniać te same cele w ramach mandatu i struktury poszczególnych organizacji. Aby opracować spójną politykę w organizacjach międzynarodowych, potrzeba znacznie więcej wysiłku. Pozytywnym przykładem jest polityka UE w zakresie spójności na rzecz rozwoju. EKES odnosi się także do spójności polityki wewnętrznej i zewnętrznej w strategii lizbońskiej (11). |
| --- | --- |

6.9

Lepsze zarządzanie organizacjami międzynarodowymi, charakteryzujące się większą spójnością i zarazem bardziej efektywne, należy przede wszystkim praktykować na gruncie unijnym. Kierunki polityki UE w ONZ i agencjach wyspecjalizowanych ONZ, a także w grupie G-20 i instytucjach Bretton Woods powinny podlegać tym samym zasadom i upowszechniać te same cele w ramach mandatu i struktury poszczególnych organizacji. Aby opracować spójną politykę w organizacjach międzynarodowych, potrzeba znacznie więcej wysiłku. Pozytywnym przykładem jest polityka UE w zakresie spójności na rzecz rozwoju. EKES odnosi się także do spójności polityki wewnętrznej i zewnętrznej w strategii lizbońskiej (11).

7.   Szersze konsultacje i większe zaangażowanie partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego

| 7.1 | Udział partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego jest warunkiem wstępnym ochrony i propagowania wartości, które mają podstawowe znaczenie dla organizacji międzynarodowych. Zarządzanie organizacjami międzynarodowymi ma istotne przełożenie na interesy społeczeństwa obywatelskiego. Niedawny kryzys uwidocznił, że społeczeństwo obywatelskie, czyli podatnicy, pracownicy, konsumenci, osoby oszczędzające, właściciele domów i przedsiębiorcy płacą wysoką cenę za niewystarczające i nieskuteczne globalne zarządzanie. |
| --- | --- |

7.1

Udział partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego jest warunkiem wstępnym ochrony i propagowania wartości, które mają podstawowe znaczenie dla organizacji międzynarodowych. Zarządzanie organizacjami międzynarodowymi ma istotne przełożenie na interesy społeczeństwa obywatelskiego. Niedawny kryzys uwidocznił, że społeczeństwo obywatelskie, czyli podatnicy, pracownicy, konsumenci, osoby oszczędzające, właściciele domów i przedsiębiorcy płacą wysoką cenę za niewystarczające i nieskuteczne globalne zarządzanie.

| 7.2 | Nowa struktura zarządzania kształtuje się podczas posiedzeń dyplomatycznych wysokiego szczebla. Proces ten nie jest szczególnie przejrzysty. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerzy społeczni mają bardzo ograniczony dostęp do informacji na temat tego procesu, a tym bardziej do procesu podejmowania decyzji. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i związki zawodowe próbują zmobilizować opinię publiczną i lobbować rządy, aby udzielały one informacji na temat swoich koncepcji przyszłej struktury zarządzania gospodarką światową. Prowadzone są konsultacje z niektórymi kręgami przedsiębiorczości, natomiast inne są pomijane. Głos organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych powinien być w większym stopniu uwzględniany w procesie kształtowania unijnej polityki wobec organizacji międzynarodowych. |
| --- | --- |

7.2

Nowa struktura zarządzania kształtuje się podczas posiedzeń dyplomatycznych wysokiego szczebla. Proces ten nie jest szczególnie przejrzysty. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerzy społeczni mają bardzo ograniczony dostęp do informacji na temat tego procesu, a tym bardziej do procesu podejmowania decyzji. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i związki zawodowe próbują zmobilizować opinię publiczną i lobbować rządy, aby udzielały one informacji na temat swoich koncepcji przyszłej struktury zarządzania gospodarką światową. Prowadzone są konsultacje z niektórymi kręgami przedsiębiorczości, natomiast inne są pomijane. Głos organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych powinien być w większym stopniu uwzględniany w procesie kształtowania unijnej polityki wobec organizacji międzynarodowych.

| 7.3 | Na szczeblu regionalnym, krajowym i międzynarodowym istnieje szereg wzorcowych przykładów zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w zarządzanie organizacjami międzynarodowymi. Na szczeblu międzynarodowym szczególnie widoczny jest przykład MOP. Przedstawiciele pracodawców i pracowników uczestniczą na równi z rządami w pracach wszystkich instytucji MOP, czy to w zakresie zarządzania, podejmowania decyzji, wyznaczania norm czy też monitorowania. Komitet Doradczy Biznesu i Przemysłu (BIAC) oraz Komitet Doradczy Związków Zawodowych (TUAC) przy OECD to również dobre przykłady zinstytucjonalizowanych konsultacji z partnerami społecznymi. Wszystkie inne organizacje międzynarodowe w mniejszym stopniu angażują się w konsultacje z partnerami społecznymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, na przykład organizacje pozarządowe mają status doradczy w ONZ, lecz żadnego w G-20. Do skutecznego zarządzania organizacjami międzynarodowymi przyczyni się przejrzyste zinstytucjonalizowanie zaangażowania organizacji reprezentujących społeczeństwo obywatelskie i partnerów społecznych. Skuteczność organizacji międzynarodowych może się również zwiększyć, jeżeli do ich mechanizmów monitorowania i systemów wczesnego ostrzegania włączone zostaną organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerzy społeczni. |
| --- | --- |

7.3

Na szczeblu regionalnym, krajowym i międzynarodowym istnieje szereg wzorcowych przykładów zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w zarządzanie organizacjami międzynarodowymi. Na szczeblu międzynarodowym szczególnie widoczny jest przykład MOP. Przedstawiciele pracodawców i pracowników uczestniczą na równi z rządami w pracach wszystkich instytucji MOP, czy to w zakresie zarządzania, podejmowania decyzji, wyznaczania norm czy też monitorowania. Komitet Doradczy Biznesu i Przemysłu (BIAC) oraz Komitet Doradczy Związków Zawodowych (TUAC) przy OECD to również dobre przykłady zinstytucjonalizowanych konsultacji z partnerami społecznymi. Wszystkie inne organizacje międzynarodowe w mniejszym stopniu angażują się w konsultacje z partnerami społecznymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, na przykład organizacje pozarządowe mają status doradczy w ONZ, lecz żadnego w G-20. Do skutecznego zarządzania organizacjami międzynarodowymi przyczyni się przejrzyste zinstytucjonalizowanie zaangażowania organizacji reprezentujących społeczeństwo obywatelskie i partnerów społecznych. Skuteczność organizacji międzynarodowych może się również zwiększyć, jeżeli do ich mechanizmów monitorowania i systemów wczesnego ostrzegania włączone zostaną organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerzy społeczni.

| 7.4 | EKES oczekuje, że UE włączy organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w proces opracowywania swoich kierunków polityki i stanowisk dotyczących nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi. Komitet oczekuje również, że UE będzie propagować na forum organizacji międzynarodowych koncepcję ich otwarcia na konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim i partnerami społecznymi podczas dyskusji nad ich strukturami zarządzania. Wartościowy proces konsultacji zakłada przejrzystość i łatwy dostęp do dokumentów w ramach czasowych umożliwiających rozważenie i uwzględnienie poglądów zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

7.4

EKES oczekuje, że UE włączy organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w proces opracowywania swoich kierunków polityki i stanowisk dotyczących nowego sposobu zarządzania organizacjami międzynarodowymi. Komitet oczekuje również, że UE będzie propagować na forum organizacji międzynarodowych koncepcję ich otwarcia na konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim i partnerami społecznymi podczas dyskusji nad ich strukturami zarządzania. Wartościowy proces konsultacji zakłada przejrzystość i łatwy dostęp do dokumentów w ramach czasowych umożliwiających rozważenie i uwzględnienie poglądów zainteresowanych stron.

| 7.5 | EKES oczekuje, że UE (KE i państwa członkowskie) będą wspierać i ułatwiać konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i partnerami społecznymi w przyszłym zarządzaniu organizacjami międzynarodowymi. |
| --- | --- |

7.5

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  COM(2001) 231: Budowanie efektywnego partnerstwa z Organizacją Narodów Zjednoczonych w zakresie rozwoju i spraw humanitarnych; i COM(2003)526: Unia Europejska i Organizacja Narodów Zjednoczonych – wybór multilateralizmu.

1

(2)  Zgodnie z zaleceniem komisji ekspertów pod przewodnictwem prof. Josepha Stiglitza sprawującego funkcję doradcy na konferencji ONZ w sprawie światowego kryzysu finansowego i gospodarczego oraz jego wpływu na rozwój, czerwiec 2009 r. Komisja pod przewodnictwem Stiglitza zaleciła również utworzenie panelu ekspertów pełniących funkcję doradczą w Radzie.

2

(3)  Wspólny komunikat prasowy kanclerz Angeli Merkel, 5 lutego 2009 r., Berlin.

3

(4)  Angel Gurría, sekretarz generalny OECD, Rzym, 12 maja 2009 r.

4

(5)  Dz.U. C 234 z 22.9.2005, s. 41.

5

(6)  Dz.U. C 93 z 27.4.2007, s. 38.

6

(7)  MFW, „The Implications of the Global Financial Crisis for Low-Income Countries”, marzec 2009 r.

7

(8)  Richard Gowan, Franziska Brantner: „A global Force for Human Rights? An audit of European Power at the UN”, Europejska Rada Stosunków Międzynarodowych, wrzesień 2008 r., www.ecfr.eu

8

(9)  Dz.U. C 182 z 4.8.2009, s. 13.

9

(10)  Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 82.

10

(11)  Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 41.

11

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/50 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/50

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich

2010/C 354/08

Sprawozdawca: Patrik ZOLTVÁNY

Na sesji plenarnej w dniu 16 lipca 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie

polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich.

Sekcja Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 4 marca 2010 r. Sprawozdawcą był Patrik ZOLTVÁNY.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 132 do 2 – 4 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

1.1   Zalecenia dla Unii Europejskiej (Komisji Europejskiej):

| — | kontynuować proces rozszerzenia; |
| --- | --- |

—

kontynuować proces rozszerzenia;

| — | przyspieszyć proces liberalizacji przepisów wizowych wobec Albanii oraz Bośni i Hercegowiny, by umożliwić obywatelom tych krajów bezwizowe podróżowanie do krajów obszaru Schengen. Rozpocząć również negocjacje z Kosowem w tej sprawie (1); |
| --- | --- |

—

przyspieszyć proces liberalizacji przepisów wizowych wobec Albanii oraz Bośni i Hercegowiny, by umożliwić obywatelom tych krajów bezwizowe podróżowanie do krajów obszaru Schengen. Rozpocząć również negocjacje z Kosowem w tej sprawie (1);

| — | zmobilizować wszystkie dostępne źródła finansowania w celu maksymalnego zwiększenia inwestycji w projekty infrastrukturalne; w tym celu wykorzystać nowo powstałe ramy inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich; |
| --- | --- |

—

zmobilizować wszystkie dostępne źródła finansowania w celu maksymalnego zwiększenia inwestycji w projekty infrastrukturalne; w tym celu wykorzystać nowo powstałe ramy inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich;

| — | w dalszym ciągu traktować priorytetowo wymiar społeczny przy wdrażaniu traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową; należy wspierać Forum Społeczne tak, aby stało się skutecznym narzędziem pogłębionego sektorowego dialogu społecznego na poziomie regionalnym; |
| --- | --- |

—

w dalszym ciągu traktować priorytetowo wymiar społeczny przy wdrażaniu traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową; należy wspierać Forum Społeczne tak, aby stało się skutecznym narzędziem pogłębionego sektorowego dialogu społecznego na poziomie regionalnym;

| — | promować działania wspierające bardziej ekologiczne środki transportu, takie jak kolej i śródlądowe drogi wodne, na Bałkanach Zachodnich; |
| --- | --- |

—

promować działania wspierające bardziej ekologiczne środki transportu, takie jak kolej i śródlądowe drogi wodne, na Bałkanach Zachodnich;

| — | uwzględnić analizę społeczno-gospodarczych skutków sieci transportowych przy opracowywaniu wspólnej polityki transportowej; |
| --- | --- |

—

uwzględnić analizę społeczno-gospodarczych skutków sieci transportowych przy opracowywaniu wspólnej polityki transportowej;

| — | wspierać niezbędną modernizację podstawowej sieci transportu regionalnego; |
| --- | --- |

—

wspierać niezbędną modernizację podstawowej sieci transportu regionalnego;

| — | w ramach przeglądu polityki TEN-T uwzględnić podstawową sieć transportu regionalnego Europy Południowo-Wschodniej jako przyszłą część TEN-T, aby ułatwić dalszą integrację Bałkanów Zachodnich z UE; |
| --- | --- |

—

w ramach przeglądu polityki TEN-T uwzględnić podstawową sieć transportu regionalnego Europy Południowo-Wschodniej jako przyszłą część TEN-T, aby ułatwić dalszą integrację Bałkanów Zachodnich z UE;

| — | zainicjować badania w sprawie zatrudnienia w krajach Bałkanów Zachodnich będących stronami Wspólnoty Transportowej; nadać również odpowiednie znaczenie tworzeniu programów szkoleniowych dla pracodawców i pracowników, aby umożliwić im lepsze reagowanie na przemiany rynku pracy; |
| --- | --- |

—

zainicjować badania w sprawie zatrudnienia w krajach Bałkanów Zachodnich będących stronami Wspólnoty Transportowej; nadać również odpowiednie znaczenie tworzeniu programów szkoleniowych dla pracodawców i pracowników, aby umożliwić im lepsze reagowanie na przemiany rynku pracy;

| — | zapewnić Sekretariatowi Wspólnoty Transportowej odpowiednie zasoby ludzkie w zakresie spraw społecznych i dialogu społecznego. |
| --- | --- |

—

zapewnić Sekretariatowi Wspólnoty Transportowej odpowiednie zasoby ludzkie w zakresie spraw społecznych i dialogu społecznego.

1.2   Zalecenia dla EKES-u:

| — | za pośrednictwem prac Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego zachęcać partnerów społecznych w krajach Bałkanów Zachodnich do czynnego udziału w dialogu społecznym, zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym; |
| --- | --- |

—

za pośrednictwem prac Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego zachęcać partnerów społecznych w krajach Bałkanów Zachodnich do czynnego udziału w dialogu społecznym, zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym;

| — | zorganizować w krajach Bałkanów Zachodnich konferencję w sprawie polityki transportowej z udziałem przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego z tych krajów, Komisji Europejskiej i EKES-u; |
| --- | --- |

—

zorganizować w krajach Bałkanów Zachodnich konferencję w sprawie polityki transportowej z udziałem przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego z tych krajów, Komisji Europejskiej i EKES-u;

| — | określić mechanizmy tworzenia i zinstytucjonalizowania przyszłej współpracy z regionalnym Forum Społecznym, które ma powstać na mocy traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową. |
| --- | --- |

—

określić mechanizmy tworzenia i zinstytucjonalizowania przyszłej współpracy z regionalnym Forum Społecznym, które ma powstać na mocy traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową.

1.3   Zalecenia dla rządów krajów Bałkanów Zachodnich:

| — | wzmocnić współpracę regionalną w dziedzinie polityki i infrastruktury transportowej; |
| --- | --- |

—

wzmocnić współpracę regionalną w dziedzinie polityki i infrastruktury transportowej;

| — | zapewnić skuteczne planowanie istotnych dla regionu inwestycji publicznych w sektorze transportu i przyspieszyć budowanie zdolności w sektorze transportu; |
| --- | --- |

—

zapewnić skuteczne planowanie istotnych dla regionu inwestycji publicznych w sektorze transportu i przyspieszyć budowanie zdolności w sektorze transportu;

| — | przeprowadzić niezbędne reformy i przyspieszyć proces przyjmowania wspólnotowego dorobku prawnego; |
| --- | --- |

—

przeprowadzić niezbędne reformy i przyspieszyć proces przyjmowania wspólnotowego dorobku prawnego;

| — | wykorzystać możliwości finansowania bądź współfinansowania ze środków prywatnych projektów priorytetowych i uzupełniających (partnerstwo publiczno-prywatne) oraz stworzyć odpowiednie warunki dla tego rodzaju projektów; |
| --- | --- |

—

wykorzystać możliwości finansowania bądź współfinansowania ze środków prywatnych projektów priorytetowych i uzupełniających (partnerstwo publiczno-prywatne) oraz stworzyć odpowiednie warunki dla tego rodzaju projektów;

| — | poprawić przejrzystość procedur związanych z zamówieniami publicznymi; |
| --- | --- |

—

poprawić przejrzystość procedur związanych z zamówieniami publicznymi;

| — | lepiej zarządzać granicami i zwiększyć przepustowość przejść granicznych, by umożliwić szybszy transport na szczeblu regionalnym i poprawić jego jakość; |
| --- | --- |

—

lepiej zarządzać granicami i zwiększyć przepustowość przejść granicznych, by umożliwić szybszy transport na szczeblu regionalnym i poprawić jego jakość;

| — | opracować spójne strategie na szczeblu regionalnym na rzecz transportu intermodalnego oraz wykorzystania inteligentnych systemów transportowych (ITS); |
| --- | --- |

—

opracować spójne strategie na szczeblu regionalnym na rzecz transportu intermodalnego oraz wykorzystania inteligentnych systemów transportowych (ITS);

| — | nadal dążyć do poprawy stosunków z krajami sąsiednimi i do rozwiązania wciąż nieuregulowanych kwestii w ramach stosunków dwustronnych; |
| --- | --- |

—

nadal dążyć do poprawy stosunków z krajami sąsiednimi i do rozwiązania wciąż nieuregulowanych kwestii w ramach stosunków dwustronnych;

| — | czynnie uczestniczyć w rozwijaniu przygotowywanej obecnie strategii na rzecz regionu naddunajskiego, by wykorzystać wspólne projekty infrastrukturalne realizowane przez państwa członkowskie UE i kraje sąsiedzkie; |
| --- | --- |

—

czynnie uczestniczyć w rozwijaniu przygotowywanej obecnie strategii na rzecz regionu naddunajskiego, by wykorzystać wspólne projekty infrastrukturalne realizowane przez państwa członkowskie UE i kraje sąsiedzkie;

| — | zaangażować partnerów społecznych i przedstawicieli innych odpowiednich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces tworzenia regionalnej polityki transportowej oraz osiągnąć zbieżność między polityką zatrudnienia a reformami. |
| --- | --- |

—

zaangażować partnerów społecznych i przedstawicieli innych odpowiednich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces tworzenia regionalnej polityki transportowej oraz osiągnąć zbieżność między polityką zatrudnienia a reformami.

2.   Kontekst opinii

2.1   Rola transportu i infrastruktury we współpracy regionalnej na Bałkanach Zachodnich uznawana jest za kluczowy czynnik ogólnego rozwoju tego regionu w wymiarze gospodarczym, społecznym i środowiskowym. Rozwój podstawowej sieci transportu regionalnego w Europie Południowo-Wschodniej (podstawowej sieci) jest dla krajów Bałkanów Zachodnich doskonałą okazją do wspólnego określenia interesów i wdrożenia rozwiązań korzystnych dla gospodarki, społeczeństwa, środowiska oraz całego regionu. Jeśli chodzi o rozwój gospodarczy, to wdrażanie regionalnych projektów infrastrukturalnych ma pozytywny wpływ na gospodarkę regionalną, przyczynia się do otwierania rynków na nowe inicjatywy gospodarcze i zapewnia skuteczniejszą wymianę handlową między krajami regionu. Rozwój regionalnej sieci transportu wspiera w szczególności rządy krajów Bałkanów Zachodnich w rozwiązywaniu problemu wysokiego bezrobocia oraz pobudza ogólny rozwój gospodarczy regionu. Lepsze możliwości zatrudnienia i większa mobilność pracowników również przyczyniają się do rozwoju społecznego. Regionalna sieć transportowa sprzyja także poprawie współpracy transgranicznej i kontaktów międzyludzkich. Z racji znaczącego wpływu transportu na środowisko niezbędne jest uwzględnienie kwestii związanych z ochroną środowiska przy rozwijaniu podstawowej sieci transportu regionalnego.

Rozwój tej sieci ma również realny wymiar polityczny. Poprzez rozwój projektów infrastrukturalnych rządy państw Bałkanów Zachodnich oraz wszystkie inne zaangażowane strony mogą wykazać swoją wolę przezwyciężenia dwustronnych konfliktów i problemów związanych z niedawną przeszłością. A zatem rozwój regionalnej sieci transportu przyczynia się do regionalnej integracji krajów Bałkanów Zachodnich.

2.2   Rola Unii Europejskiej w rozwijaniu polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich

| 2.2.1 | UE jest bezpośrednio zainteresowana regionem Bałkanów Zachodnich, gdyż leży on w sercu Europy. Wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich są albo kandydatami, albo potencjalnymi kandydatami do członkostwa w Unii Europejskiej. Aby zrealizować ten cel muszą one spełnić wszystkie kryteria i warunki członkostwa. Współpraca regionalna jest jednym z warunków wstępnych pomyślnej integracji tych państw z Unią Europejską i stąd jest istotnym elementem procesu stabilizacji i stowarzyszenia (SAP). Z tego względu UE chętnie wspiera rozwój projektów regionalnych, w tym podstawowej sieci transportu regionalnego, która odgrywa istotną rolę. |
| --- | --- |

2.2.1

UE jest bezpośrednio zainteresowana regionem Bałkanów Zachodnich, gdyż leży on w sercu Europy. Wszystkie kraje Bałkanów Zachodnich są albo kandydatami, albo potencjalnymi kandydatami do członkostwa w Unii Europejskiej. Aby zrealizować ten cel muszą one spełnić wszystkie kryteria i warunki członkostwa. Współpraca regionalna jest jednym z warunków wstępnych pomyślnej integracji tych państw z Unią Europejską i stąd jest istotnym elementem procesu stabilizacji i stowarzyszenia (SAP). Z tego względu UE chętnie wspiera rozwój projektów regionalnych, w tym podstawowej sieci transportu regionalnego, która odgrywa istotną rolę.

| 2.2.2 | UE postrzega transport jako obszar polityki, który z oczywistych względów nadaje się do realizowania skutecznej współpracy regionalnej. W związku z tymi uważa, że polityka transportowa na Bałkanach Zachodnich może mieć daleko idące skutki i może być bodźcem do przyjmowania przez ten region wspólnotowego dorobku prawnego. Fakt, że cztery z dziesięciu korytarzy paneuropejskich przechodzi przez Bałkany Zachodnie nadaje polityce transportowej jeszcze większe znaczenie. Polityka transportowa realizowana przez UE w tym regionie ma trzy główne cele. Po pierwsze, ulepszyć i zmodernizować sieć transportu w Europie Południowo-Wschodniej, by wesprzeć rozwój społeczno-gospodarczy. Po drugie, usprawnić transport w ramach sieci poprzez zastosowanie tzw. miękkich i horyzontalnych środków. Po trzecie, pomóc w przyjęciu przez region wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie transportu. Aby osiągnąć powyższe priorytety UE negocjuje obecnie traktat ustanawiający Wspólnotę Transportową z krajami Bałkanów Zachodnich (zob. pkt 4.3 poniżej). |
| --- | --- |

2.2.2

UE postrzega transport jako obszar polityki, który z oczywistych względów nadaje się do realizowania skutecznej współpracy regionalnej. W związku z tymi uważa, że polityka transportowa na Bałkanach Zachodnich może mieć daleko idące skutki i może być bodźcem do przyjmowania przez ten region wspólnotowego dorobku prawnego. Fakt, że cztery z dziesięciu korytarzy paneuropejskich przechodzi przez Bałkany Zachodnie nadaje polityce transportowej jeszcze większe znaczenie. Polityka transportowa realizowana przez UE w tym regionie ma trzy główne cele. Po pierwsze, ulepszyć i zmodernizować sieć transportu w Europie Południowo-Wschodniej, by wesprzeć rozwój społeczno-gospodarczy. Po drugie, usprawnić transport w ramach sieci poprzez zastosowanie tzw. miękkich i horyzontalnych środków. Po trzecie, pomóc w przyjęciu przez region wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie transportu. Aby osiągnąć powyższe priorytety UE negocjuje obecnie traktat ustanawiający Wspólnotę Transportową z krajami Bałkanów Zachodnich (zob. pkt 4.3 poniżej).

3.   Opis podstawowej sieci transportu regionalnego

Sieć podstawowa została określona w Protokole ustaleń w sprawie rozwoju podstawowej regionalnej sieci transportowej w Europie Południowo-Wschodniej jako multimodalna sieć składająca się z połączeń drogowych, kolejowych i śródlądowych dróg wodnych w siedmiu krajach Bałkanów Zachodnich: Albanii, Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, Czarnogórze, Serbii i Kosowie (2). Obejmuje ona również szereg wyznaczonych portów morskich, rzecznych i lotniczych.

Podstawowa sieć drogowa i kolejowa obejmuje korytarze oraz trasy. Korytarze określone są jako utworzone paneuropejskie korytarze transportowe V, VII, VIII i X: zapewniają one międzynarodowe połączenia z UE. Trasy stanowią uzupełnienie sieci podstawowych i obejmują siedem tras drogowych i sześć tras kolejowych, a ich celem jest zapewnienie połączenia między stolicami regionu a sąsiednimi krajami. Mają również zapewnić połączenie między głównymi miastami regionu, dostęp do portów sieci podstawowej (w tym portów lotniczych) oraz odpowiednią obsługę oddalonych obszarów regionu. Podstawowa sieć śródlądowych dróg wodnych obejmuje korytarz VII (Dunaj) oraz rzekę Sawę.

3.1   Podstawowa sieć drogowa

Całkowita długość podstawowej sieci drogowej wynosi 5 975 km i obejmuje 3 019 km korytarzy oraz 2 956 km tras. Według danych udostępnionych Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej, 13,2 % dróg należących do podstawowej sieci drogowej jest w złym lub bardzo złym stanie, natomiast stan prawie 87 % dróg klasyfikuje się jako „średnio dobry” do „bardzo dobry” (3).

Największą część sektora transportu stanowią drogi i z tego względu przeznacza się na nie najwięcej środków. Jednakże należy poprawić jakość dróg, by zmniejszyć opóźnienia, zagęszczenie ruchu i zanieczyszczenia oraz by zwiększyć poziom bezpieczeństwa. Pomimo podejmowanych przez zainteresowane kraje wysiłków, by przyjąć nowe, ostrzejsze przepisy, bezpieczeństwo drogowe pozostaje jednym z głównych problemów (4). Według danych dotyczących bezpieczeństwa na drogach sytuacja w Europie Południowo-Wschodniej wciąż budzi zaniepokojenie: liczba ofiar wypadków ciągle rośnie w wyniku skumulowania się efektów niedoinwestowania, oraz nieodpowiedniego utrzymania dróg i egzekwowania prawa.

3.2   Podstawowa sieć kolejowa

| 3.2.1 | Całkowita długość podstawowej sieci kolejowej wynosi 4 615 km i obejmuje 3 083 km korytarzy oraz 1 532 km tras. Jedynie stan 15 % podstawowej sieci kolejowej uznaje się za dobry, podczas gdy stan 19 % sieci uważa się za zły lub bardzo zły (5). |
| --- | --- |

3.2.1

Całkowita długość podstawowej sieci kolejowej wynosi 4 615 km i obejmuje 3 083 km korytarzy oraz 1 532 km tras. Jedynie stan 15 % podstawowej sieci kolejowej uznaje się za dobry, podczas gdy stan 19 % sieci uważa się za zły lub bardzo zły (5).

| 3.2.2 | Kolej jest najsłabszym ogniwem wszystkich środków transportu. Analiza dostępności wykazała, że czas podróżowania koleją jest do 200 % dłuższy niż czas podróżowania drogą między tym samymi parami punktów wyjściowych i docelowych. Sieć kolejowa jest niedostatecznie rozwinięta we wszystkich krajach Bałkanów Zachodnich. Zachodzi zatem potrzeba przeprowadzenia szeroko zakrojonych inwestycji w sieć kolejową we wszystkich krajach tego regionu. Jeszcze inne wyzwanie polega na restrukturyzacji spółek kolejowych; gdyż uważa się, że w wielu z nich występuje przerost zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.2.2

Kolej jest najsłabszym ogniwem wszystkich środków transportu. Analiza dostępności wykazała, że czas podróżowania koleją jest do 200 % dłuższy niż czas podróżowania drogą między tym samymi parami punktów wyjściowych i docelowych. Sieć kolejowa jest niedostatecznie rozwinięta we wszystkich krajach Bałkanów Zachodnich. Zachodzi zatem potrzeba przeprowadzenia szeroko zakrojonych inwestycji w sieć kolejową we wszystkich krajach tego regionu. Jeszcze inne wyzwanie polega na restrukturyzacji spółek kolejowych; gdyż uważa się, że w wielu z nich występuje przerost zatrudnienia.

3.3   Inne środki transportu (śródlądowe drogi wodne, porty śródlądowe, porty morskie)

| 3.3.1 | Całkowita długość Dunaju (Korytarz VII) (6) na odcinku w Chorwacji i Serbii wynosi 588 km, a długość nadającego się do żeglugi odcinka rzeki Sawy wynosi 593 km. Sieć podstawowa obejmuje także siedem portów morskich i dwa porty rzeczne (7). Z wyjątkiem około 30-kilometrowego odcinka stan Dunaju jest przeważnie dobry, natomiast stan Sawy jest o wiele gorszy (8). |
| --- | --- |

3.3.1

Całkowita długość Dunaju (Korytarz VII) (6) na odcinku w Chorwacji i Serbii wynosi 588 km, a długość nadającego się do żeglugi odcinka rzeki Sawy wynosi 593 km. Sieć podstawowa obejmuje także siedem portów morskich i dwa porty rzeczne (7). Z wyjątkiem około 30-kilometrowego odcinka stan Dunaju jest przeważnie dobry, natomiast stan Sawy jest o wiele gorszy (8).

| 3.3.2 | Śródlądowe drogi wodne są najbardziej ekologicznym i najtańszym środkiem transportu. Na ich niekorzyść przemawia jednakże długi czas transportu. |
| --- | --- |

3.3.2

Śródlądowe drogi wodne są najbardziej ekologicznym i najtańszym środkiem transportu. Na ich niekorzyść przemawia jednakże długi czas transportu.

| 3.3.3 | Transport intermodalny ma ograniczony zasięg i obecnie obejmuje przeważnie transport kontenerów morskich drogą lądową do i z portów. Ponadto istniejące terminale intermodalne nadal nie są w pełni wykorzystywane. Jednocześnie szacuje się, że transport intermodalny dysponuje wystarczającym potencjałem, by stanowić około 10 % transportu w ramach sieci podstawowej, a nawet by wzrosnąć do 15 % do roku 2015. |
| --- | --- |

3.3.3

Transport intermodalny ma ograniczony zasięg i obecnie obejmuje przeważnie transport kontenerów morskich drogą lądową do i z portów. Ponadto istniejące terminale intermodalne nadal nie są w pełni wykorzystywane. Jednocześnie szacuje się, że transport intermodalny dysponuje wystarczającym potencjałem, by stanowić około 10 % transportu w ramach sieci podstawowej, a nawet by wzrosnąć do 15 % do roku 2015.

| 3.3.4 | Można stwierdzić, że kraje omawianego regionu osiągają stały postęp, jeśli chodzi o reformowanie sektora transportu poprzez realizację krajowych strategii w dziedzinie transportu i wprowadzanie nowych aktów legislacyjnych, które są zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym i z unijną polityką transportową. Ogólnie kraje te uznają potrzebę zsynchronizowania reform z potrzebami regionu, co oznacza, że nie mogą prowadzić do rozbieżności mogących utrudniać rozwój sieci podstawowej i skuteczne zarządzanie nią. Podobnie jak w przypadku procesu integracji z UE, niektóre kraje są bardziej zaawansowane w realizacji reform, inne zaś mniej. |
| --- | --- |

3.3.4

Można stwierdzić, że kraje omawianego regionu osiągają stały postęp, jeśli chodzi o reformowanie sektora transportu poprzez realizację krajowych strategii w dziedzinie transportu i wprowadzanie nowych aktów legislacyjnych, które są zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym i z unijną polityką transportową. Ogólnie kraje te uznają potrzebę zsynchronizowania reform z potrzebami regionu, co oznacza, że nie mogą prowadzić do rozbieżności mogących utrudniać rozwój sieci podstawowej i skuteczne zarządzanie nią. Podobnie jak w przypadku procesu integracji z UE, niektóre kraje są bardziej zaawansowane w realizacji reform, inne zaś mniej.

4.   Dokumenty ramowe i uregulowania instytucjonalne

| 4.1 | Wspólna polityka transportowa dla Bałkanów Zachodnich została wprowadzona w pakcie stabilizacji dla Europy Południowo-Wschodniej, podpisanym w 1999 r. Jak wspomniano już wcześniej, UE postrzega współpracę regionalną jako warunek wstępny przyszłego członkostwa krajów Bałkanów Zachodnich w UE oraz jako niezbędny warunek regionalnej polityki transportowej. Z tego względu UE zachęca kraje Bałkanów Zachodnich do pogłębiania współpracy wewnątrzregionalnej i do ściślejszej koordynacji wspólnej polityki transportowej. W 2004 r. Komisja Europejska i uczestniczące strony z regionu podpisały Protokół ustaleń w sprawie rozwoju podstawowej sieci transportu regionalnego w Europie Południowo-Wschodniej, by pobudzić rozwój infrastruktury transportowej w tym regionie. W konsekwencji rozmaite fora, które do tej pory zajmowały się regionalną infrastrukturą transportową, zostały zastąpione przez trzy główne organy koordynujące. Decyzje strategiczne podejmowane są na dorocznym posiedzeniu ministrów, komitet sterujący koordynuje wdrażanie protokołu ustaleń, zaś Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO) pełni rolę stałego sekretariatu (9). Protokół ustaleń zobowiązuje strony do wspólnego opracowania i realizacji wieloletnich planów działania. Te ostatnie są dorocznie aktualizowane i obejmują okres 5 lat. Protokół ustaleń jest ważny również dlatego, że zapewnia ramy do realizacji skoordynowanego procesu prowadzącego do opracowania traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową z krajami Bałkanów Zachodnich. |
| --- | --- |

4.1

Wspólna polityka transportowa dla Bałkanów Zachodnich została wprowadzona w pakcie stabilizacji dla Europy Południowo-Wschodniej, podpisanym w 1999 r. Jak wspomniano już wcześniej, UE postrzega współpracę regionalną jako warunek wstępny przyszłego członkostwa krajów Bałkanów Zachodnich w UE oraz jako niezbędny warunek regionalnej polityki transportowej. Z tego względu UE zachęca kraje Bałkanów Zachodnich do pogłębiania współpracy wewnątrzregionalnej i do ściślejszej koordynacji wspólnej polityki transportowej. W 2004 r. Komisja Europejska i uczestniczące strony z regionu podpisały Protokół ustaleń w sprawie rozwoju podstawowej sieci transportu regionalnego w Europie Południowo-Wschodniej, by pobudzić rozwój infrastruktury transportowej w tym regionie. W konsekwencji rozmaite fora, które do tej pory zajmowały się regionalną infrastrukturą transportową, zostały zastąpione przez trzy główne organy koordynujące. Decyzje strategiczne podejmowane są na dorocznym posiedzeniu ministrów, komitet sterujący koordynuje wdrażanie protokołu ustaleń, zaś Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO) pełni rolę stałego sekretariatu (9). Protokół ustaleń zobowiązuje strony do wspólnego opracowania i realizacji wieloletnich planów działania. Te ostatnie są dorocznie aktualizowane i obejmują okres 5 lat. Protokół ustaleń jest ważny również dlatego, że zapewnia ramy do realizacji skoordynowanego procesu prowadzącego do opracowania traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową z krajami Bałkanów Zachodnich.

| 4.2 | Negocjowany obecnie traktat ustanawiający Wspólnotę Transportową z krajami Bałkanów Zachodnich zastąpi obecny protokół ustaleń. Celem traktatu jest stworzenie zintegrowanego rynku infrastruktury i usług w zakresie transportu lądowego, śródlądowego i morskiego, który byłby ściśle powiązany z wewnętrznym rynkiem transportu w UE. Utworzenie Wspólnoty Transportowej przyspieszyłoby integrację systemów transportowych zarówno w obrębie regionu, jak i z systemami unijnymi. To pozwoliłoby nie tylko na szybsze zbliżenie odpowiednich przepisów, w tym na dostosowanie regulacji do wspólnotowego dorobku prawnego w sferze społecznej, ale umożliwiłoby także użytkownikom transportu i obywatelom szybciej odczuć korzyści związane z procesem przystępowania do UE. Dodatkowo Wspólnota Transportowa zapewniłaby operatorom i inwestorom w sektorze transportu pewność prawną, przyczyniając się tym samym do pobudzenia i przyspieszenia niezbędnych inwestycji i rozwoju gospodarczego (10). |
| --- | --- |

4.2

Negocjowany obecnie traktat ustanawiający Wspólnotę Transportową z krajami Bałkanów Zachodnich zastąpi obecny protokół ustaleń. Celem traktatu jest stworzenie zintegrowanego rynku infrastruktury i usług w zakresie transportu lądowego, śródlądowego i morskiego, który byłby ściśle powiązany z wewnętrznym rynkiem transportu w UE. Utworzenie Wspólnoty Transportowej przyspieszyłoby integrację systemów transportowych zarówno w obrębie regionu, jak i z systemami unijnymi. To pozwoliłoby nie tylko na szybsze zbliżenie odpowiednich przepisów, w tym na dostosowanie regulacji do wspólnotowego dorobku prawnego w sferze społecznej, ale umożliwiłoby także użytkownikom transportu i obywatelom szybciej odczuć korzyści związane z procesem przystępowania do UE. Dodatkowo Wspólnota Transportowa zapewniłaby operatorom i inwestorom w sektorze transportu pewność prawną, przyczyniając się tym samym do pobudzenia i przyspieszenia niezbędnych inwestycji i rozwoju gospodarczego (10).

| 4.3 | Inne cele to: stworzenie stabilnych ram regulacyjnych i rynkowych, by przyciągnąć inwestycje we wszystkie środki transportu i systemy zarządzania ruchem; zwiększenie skuteczności środków transportu i osiągnięcie bardziej zrównoważonego podziału modalnego; uwzględnienie postępu społecznego i poszanowanie środowiska przy rozwijaniu transportu. Należy podkreślić, że traktat stanie się obowiązujący jedynie w tych krajach Bałkanów Zachodnich, które wdrożą niezbędny wspólnotowy dorobek prawny. |
| --- | --- |

4.3

Inne cele to: stworzenie stabilnych ram regulacyjnych i rynkowych, by przyciągnąć inwestycje we wszystkie środki transportu i systemy zarządzania ruchem; zwiększenie skuteczności środków transportu i osiągnięcie bardziej zrównoważonego podziału modalnego; uwzględnienie postępu społecznego i poszanowanie środowiska przy rozwijaniu transportu. Należy podkreślić, że traktat stanie się obowiązujący jedynie w tych krajach Bałkanów Zachodnich, które wdrożą niezbędny wspólnotowy dorobek prawny.

5.   Główne wyzwania dla polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich

Zintegrowanie infrastruktury jest poważnym wyzwaniem dla krajów Bałkanów Zachodnich. Podczas gdy infrastruktura i ułatwienia w transporcie mają kluczowe znaczenie dla rozwoju gospodarczego, spójności społecznej i integracji, należy stwierdzić, że region Bałkanów Zachodnich charakteryzuje się bardzo rozdrobnionym systemem transportu, zużytą infrastrukturą transportową i nieefektywnymi usługami transportowymi. Aby zmienić tę sytuację należy podjąć odpowiednie wysiłki w zakresie planowania, ustawodawstwa i finansowania. Podejmując to wyzwanie, należy jednak mieć na uwadze fakt, że region Bałkanów Zachodnich ma swoje specyficzne uwarunkowania – historyczne, polityczne, gospodarcze, społeczne lub geograficzne – i że doświadczenia związane z rozszerzeniem unijnej polityki transportowej na 12 nowych państw członkowskich będą miały tu jedynie ograniczone zastosowanie.

5.1   Planowanie

| 5.1.1 | Harmonizacja przepisów i koordynacja między organami władzy jest główną siłą napędową integracji w sektorze transportu. Z uwagi na liczbę podmiotów uczestniczących w procesie rozwijania regionalnej polityki transportu konieczne jest odpowiednie planowanie i koordynacja działań. |
| --- | --- |

5.1.1

Harmonizacja przepisów i koordynacja między organami władzy jest główną siłą napędową integracji w sektorze transportu. Z uwagi na liczbę podmiotów uczestniczących w procesie rozwijania regionalnej polityki transportu konieczne jest odpowiednie planowanie i koordynacja działań.

| 5.1.2 | Na szczeblu krajowym wdrożenie wspólnotowego dorobku prawnego zobowiązuje rządy krajów Bałkanów Zachodnich do planowania i urzeczywistniania istotnych reform w sektorze transportu i w innych powiązanych z nim sektorach. Proces ten powinien być uzupełniony o dokładną ocenę skutków. |
| --- | --- |

5.1.2

Na szczeblu krajowym wdrożenie wspólnotowego dorobku prawnego zobowiązuje rządy krajów Bałkanów Zachodnich do planowania i urzeczywistniania istotnych reform w sektorze transportu i w innych powiązanych z nim sektorach. Proces ten powinien być uzupełniony o dokładną ocenę skutków.

| 5.1.3 | Skuteczne planowanie wydatków publicznych i współpraca z innymi zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi i międzynarodowymi instytucjami finansowymi, powinny być uznawane za jeden z istotnych czynników efektywnego rozwoju polityki transportowej. |
| --- | --- |

5.1.3

Skuteczne planowanie wydatków publicznych i współpraca z innymi zainteresowanymi stronami, w tym z partnerami społecznymi i międzynarodowymi instytucjami finansowymi, powinny być uznawane za jeden z istotnych czynników efektywnego rozwoju polityki transportowej.

| 5.1.4 | Jeszcze inne wyzwanie związane jest z niezbędnym dostosowaniem krajowych systemów transportu do potrzeb regionu oraz z koniecznością koordynacji wdrażania projektu sieci podstawowej w celu wspierania skutecznego zarządzania tą siecią i jej rozwijania. |
| --- | --- |

5.1.4

Jeszcze inne wyzwanie związane jest z niezbędnym dostosowaniem krajowych systemów transportu do potrzeb regionu oraz z koniecznością koordynacji wdrażania projektu sieci podstawowej w celu wspierania skutecznego zarządzania tą siecią i jej rozwijania.

| 5.1.5 | Wreszcie, równie ważne jest uwzględnienie faktu, że opracowywanie przez Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO) wieloletnich, corocznie aktualizowanych planów rozwoju podstawowej sieci transportu regionalnego wymaga skutecznego planowania i koordynacji działań na szczeblu regionalnym. Koordynacja będzie również potrzebna w ramach regionalnego Forum Społecznego, w którym wezmą udział przedstawiciele partnerów społecznych i inne zainteresowane strony, w tym organizacje pozarządowe z krajów Bałkanów Zachodnich. |
| --- | --- |

5.1.5

Wreszcie, równie ważne jest uwzględnienie faktu, że opracowywanie przez Obserwatorium ds. Transportu w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO) wieloletnich, corocznie aktualizowanych planów rozwoju podstawowej sieci transportu regionalnego wymaga skutecznego planowania i koordynacji działań na szczeblu regionalnym. Koordynacja będzie również potrzebna w ramach regionalnego Forum Społecznego, w którym wezmą udział przedstawiciele partnerów społecznych i inne zainteresowane strony, w tym organizacje pozarządowe z krajów Bałkanów Zachodnich.

5.2   Ustawodawstwo

| 5.2.1 | Priorytetem jest niezbędne dostosowanie przepisów krajowych do wspólnotowego dorobku prawnego i do norm unijnych w sektorze transportu. Dorobek prawny w dziedzinie transportu jest szczególnie obszerny i obejmuje dostęp do rynku oraz wymogi w sferze społecznej, technicznej, podatkowej i w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Z tego względu kraje Bałkanów Zachodnich muszą sprostać wyzwaniu przyjęcia i egzekwowania bogatego dorobku prawnego w dziedzinie transportu, który obejmuje dużą liczbę rozporządzeń, dyrektyw i decyzji. Jeszcze inne wyzwanie wiąże się z selektywną transpozycją i z wdrażaniem wspólnotowego dorobku prawnego. |
| --- | --- |

5.2.1

Priorytetem jest niezbędne dostosowanie przepisów krajowych do wspólnotowego dorobku prawnego i do norm unijnych w sektorze transportu. Dorobek prawny w dziedzinie transportu jest szczególnie obszerny i obejmuje dostęp do rynku oraz wymogi w sferze społecznej, technicznej, podatkowej i w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Z tego względu kraje Bałkanów Zachodnich muszą sprostać wyzwaniu przyjęcia i egzekwowania bogatego dorobku prawnego w dziedzinie transportu, który obejmuje dużą liczbę rozporządzeń, dyrektyw i decyzji. Jeszcze inne wyzwanie wiąże się z selektywną transpozycją i z wdrażaniem wspólnotowego dorobku prawnego.

| 5.2.2 | W Europie Południowo-Wschodniej, ze względu na jej znaczne rozdrobnienie, bardzo ważna jest problematyka przejść granicznych. Obecnie czas oczekiwania na przejściach granicznych negatywnie odbija się na efektywności i konkurencyjności podstawowej sieci. Kraje Bałkanów Zachodnich powinny podjąć dodatkowy wysiłek na rzecz lepszego zarządzania granicami i poprawy procedur oraz ograniczenia czasu oczekiwania na przejściach. |
| --- | --- |

5.2.2

W Europie Południowo-Wschodniej, ze względu na jej znaczne rozdrobnienie, bardzo ważna jest problematyka przejść granicznych. Obecnie czas oczekiwania na przejściach granicznych negatywnie odbija się na efektywności i konkurencyjności podstawowej sieci. Kraje Bałkanów Zachodnich powinny podjąć dodatkowy wysiłek na rzecz lepszego zarządzania granicami i poprawy procedur oraz ograniczenia czasu oczekiwania na przejściach.

| 5.2.3 | Należy tu także podkreślić aspekty związane ze środowiskiem. Stosowanie norm środowiskowych przy opracowywaniu projektów w zakresie infrastruktury nabiera coraz większego znaczenia. Ponieważ przepisy dotyczące ochrony środowiska stanowią ważną część dorobku prawnego, pytanie o celowość ich stosowania nie ma w ogóle racji bytu. W tym miejscu trzeba jednak stwierdzić, że kraje Bałkanów Zachodnich mają poważne problemy z egzekwowaniem przepisów w zakresie ochrony środowiska. |
| --- | --- |

5.2.3

Należy tu także podkreślić aspekty związane ze środowiskiem. Stosowanie norm środowiskowych przy opracowywaniu projektów w zakresie infrastruktury nabiera coraz większego znaczenia. Ponieważ przepisy dotyczące ochrony środowiska stanowią ważną część dorobku prawnego, pytanie o celowość ich stosowania nie ma w ogóle racji bytu. W tym miejscu trzeba jednak stwierdzić, że kraje Bałkanów Zachodnich mają poważne problemy z egzekwowaniem przepisów w zakresie ochrony środowiska.

5.3   Finansowanie

| 5.3.1 | Rozwój i utrzymanie sieci transportowych wymaga środków finansowych, których sektor publiczny nie jest w stanie zapewnić. Zatem istotne znaczenie ma koordynacja ze strony podmiotów finansujących. Oprócz UE, także międzynarodowe instytucje finansowe, takie jak Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Bank Światowy, Europejski Bank Inwestycyjny, Bank Rozwoju Rady Europy i darczyńcy dwustronni powinni koordynować swoje działania i przyznawać odpowiednie środki. Kraje Bałkanów Zachodnich mogą także wykorzystywać partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) do finansowania sieci transportowych. |
| --- | --- |

5.3.1

Rozwój i utrzymanie sieci transportowych wymaga środków finansowych, których sektor publiczny nie jest w stanie zapewnić. Zatem istotne znaczenie ma koordynacja ze strony podmiotów finansujących. Oprócz UE, także międzynarodowe instytucje finansowe, takie jak Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Bank Światowy, Europejski Bank Inwestycyjny, Bank Rozwoju Rady Europy i darczyńcy dwustronni powinni koordynować swoje działania i przyznawać odpowiednie środki. Kraje Bałkanów Zachodnich mogą także wykorzystywać partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) do finansowania sieci transportowych.

| 5.3.2 | Na konferencji ministerialnej w Sarajewie we wrześniu 2009 r. zwrócono uwagę na znaczenie PPP. W wydanym oświadczeniu ministerialnym uczestnicy konferencji nie tylko uznali i przyjęli z zadowoleniem istotną rolę, jaką sektor prywatny odgrywa w rozwijaniu infrastruktury, ale zgodzili się, że należy zapewnić takie warunki instytucjonalne i prawne, które umożliwiłyby sektorowi prywatnemu udział w projektach infrastrukturalnych dzięki wykorzystaniu partnerstwa publiczno-prywatnego. Uczestnicy przyjęli ponadto deklarację, w której zobowiązali się opracować projekty infrastrukturalne na szczeblu regionalnym i poparli utworzenie sieci partnerstwa publiczno-prywatnego w Europie Południowo-Wschodniej (11). Deklaracja ta zapewnia odpowiednie ramy do wspomagania projektów rozwoju infrastruktury realizowanych w tym regionie w ramach PPP. Wypełnienie tych zobowiązań wymaga jednakże przeprowadzenia reform, w tym reformy systemów prawnych i regulacyjnych, jak również czynnego wsparcia technicznego i finansowego ze strony partnerów międzynarodowych – Komisji Europejskiej, międzynarodowych instytucji finansowych i dwustronnych podmiotów finansujących. |
| --- | --- |

5.3.2

Na konferencji ministerialnej w Sarajewie we wrześniu 2009 r. zwrócono uwagę na znaczenie PPP. W wydanym oświadczeniu ministerialnym uczestnicy konferencji nie tylko uznali i przyjęli z zadowoleniem istotną rolę, jaką sektor prywatny odgrywa w rozwijaniu infrastruktury, ale zgodzili się, że należy zapewnić takie warunki instytucjonalne i prawne, które umożliwiłyby sektorowi prywatnemu udział w projektach infrastrukturalnych dzięki wykorzystaniu partnerstwa publiczno-prywatnego. Uczestnicy przyjęli ponadto deklarację, w której zobowiązali się opracować projekty infrastrukturalne na szczeblu regionalnym i poparli utworzenie sieci partnerstwa publiczno-prywatnego w Europie Południowo-Wschodniej (11). Deklaracja ta zapewnia odpowiednie ramy do wspomagania projektów rozwoju infrastruktury realizowanych w tym regionie w ramach PPP. Wypełnienie tych zobowiązań wymaga jednakże przeprowadzenia reform, w tym reformy systemów prawnych i regulacyjnych, jak również czynnego wsparcia technicznego i finansowego ze strony partnerów międzynarodowych – Komisji Europejskiej, międzynarodowych instytucji finansowych i dwustronnych podmiotów finansujących.

| 5.3.3 | Ramy inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich są kolejnym istotnym środkiem mającym zapewnić ściślejszą współpracę międzynarodowych instytucji finansowych, dwustronnych podmiotów finansujących i Unii Europejskiej. Ramy te zostały utworzone w grudniu 2009 r. Obejmują one wspólny instrument dotacyjny i wspólny instrument pożyczkowy, które mają służyć finansowaniu priorytetowych projektów na Bałkanach Zachodnich, w tym przede wszystkim projektów w zakresie infrastruktury (12). |
| --- | --- |

5.3.3

Ramy inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich są kolejnym istotnym środkiem mającym zapewnić ściślejszą współpracę międzynarodowych instytucji finansowych, dwustronnych podmiotów finansujących i Unii Europejskiej. Ramy te zostały utworzone w grudniu 2009 r. Obejmują one wspólny instrument dotacyjny i wspólny instrument pożyczkowy, które mają służyć finansowaniu priorytetowych projektów na Bałkanach Zachodnich, w tym przede wszystkim projektów w zakresie infrastruktury (12).

6.   Skutki gospodarczo-społeczne/rola społeczeństwa obywatelskiego

Rozwój regionalnych sieci transportu oferuje nowe możliwości i stawia nowe wyzwania zarówno pracodawcom, jak i pracownikom. Udział obu grup jest niezbędny do pomyślnej realizacji każdego projektu infrastrukturalnego. Można jednakże wysunąć argument, że ani organizacje pracodawców, ani związki zawodowe nie korzystają skutecznie ze swojej roli partnerów społecznych wobec instytucji UE, darczyńców międzynarodowych i instytucji finansowych. Z drugiej strony udana przebudowa infrastruktury i pomyślne wdrożenie związanych z tym reform są w dużej mierze uzależnione od udzielenia temu procesowi wszechstronnego wsparcia i od jego ogólnej akceptacji. Nie byłoby to możliwe bez czynnego udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Z tego względu dialog z partnerami społecznymi i podmiotami społeczeństwa obywatelskiego powinien odgrywać ważną rolę w opracowywaniu jakiejkolwiek polityki na Bałkanach Zachodnich, w tym polityki transportowej. Jednakże kraje Bałkanów Zachodnich mają słabą tradycję dialogu społecznego i obywatelskiego. Nie mają także dostatecznie rozwiniętych mechanizmów konsultacji oraz odpowiednio wykształconej koncepcji partnerstwa. Dlatego też należy zachęcić rządy państw Bałkanów Zachodnich, by umożliwiały aktywny udział przedstawicieli partnerów społecznych i innych odpowiednich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie tworzenia regionalnej polityki transportowej i sporządzania strategii reform.

6.1   Organizacje pracodawców

| 6.1.1 | Sektor transportu jest jednym z głównych źródeł zatrudnienia w regionie. Z tego względu pracodawcy powinni odgrywać odpowiednią rolę w kształtowaniu strategii i przeprowadzaniu reform, które byłyby korzystne dla ich przedsiębiorstw, ale także dla pracowników i obywateli ich krajów. Sektorowe organizacje transportowe oraz poszczególni pracodawcy mają także do odegrania pewną rolę przy negocjowaniu priorytetowych celów odnoszących się do krajowych i regionalnych sieci transportowych i przy analizowaniu ich wpływu na promowanie mobilności, tworzenie i ochronę miejsc pracy oraz przy ocenie ogólnych korzyści, jakie przynoszą gospodarkom krajowym. |
| --- | --- |

6.1.1

Sektor transportu jest jednym z głównych źródeł zatrudnienia w regionie. Z tego względu pracodawcy powinni odgrywać odpowiednią rolę w kształtowaniu strategii i przeprowadzaniu reform, które byłyby korzystne dla ich przedsiębiorstw, ale także dla pracowników i obywateli ich krajów. Sektorowe organizacje transportowe oraz poszczególni pracodawcy mają także do odegrania pewną rolę przy negocjowaniu priorytetowych celów odnoszących się do krajowych i regionalnych sieci transportowych i przy analizowaniu ich wpływu na promowanie mobilności, tworzenie i ochronę miejsc pracy oraz przy ocenie ogólnych korzyści, jakie przynoszą gospodarkom krajowym.

| 6.1.2 | Wyeksponowanie organizacji pracodawców oraz ich wpływ w regionie są różne w zależności od danego kraju. Ogólnie rzecz biorąc, ich pozycja jest raczej słaba, głównie ze względu na brak wewnętrznych zdolności do mobilizacji i trudności w zakresie skutecznej reprezentacji oraz promowania swoich interesów wobec rządu i innych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

6.1.2

Wyeksponowanie organizacji pracodawców oraz ich wpływ w regionie są różne w zależności od danego kraju. Ogólnie rzecz biorąc, ich pozycja jest raczej słaba, głównie ze względu na brak wewnętrznych zdolności do mobilizacji i trudności w zakresie skutecznej reprezentacji oraz promowania swoich interesów wobec rządu i innych zainteresowanych stron.

| 6.1.3 | Należy rozwijać wśród członków organizacji pracodawców zdolności analityczne i reprezentacyjne, tak, by przynosiły korzyść nie tylko poszczególnych krajom, ale także Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

6.1.3

Należy rozwijać wśród członków organizacji pracodawców zdolności analityczne i reprezentacyjne, tak, by przynosiły korzyść nie tylko poszczególnych krajom, ale także Unii Europejskiej.

6.2   Związki zawodowe

| 6.2.1 | Transport jest jednym z tych sektorów, które zatrudniają najwięcej osób w regionie. W większości krajów regionu warunki społeczne oraz warunki zatrudnienia są niepewne: stopa bezrobocia utrzymuje się na wysokim poziomie, równie wysoka jest też stopa ubóstwa i migracji wśród aktywnej zawodowo ludności, a systemy zabezpieczenia społecznego są przeciążone. W ciągu dziesięciu lat pracę straciło średnio 50 % pracowników sektora kolejowego (13). Reforma sektora kolejowego, którą musi przeprowadzić każdy kraj, pociąga za sobą redukcje personelu, prywatyzację kolejowych przewoźników towarowych oraz zamykanie nierentownych linii lokalnych (14). Plany liberalizacji transportu kolejowego wpłyną zatem na zatrudnienie i na warunki pracy. |
| --- | --- |

6.2.1

Transport jest jednym z tych sektorów, które zatrudniają najwięcej osób w regionie. W większości krajów regionu warunki społeczne oraz warunki zatrudnienia są niepewne: stopa bezrobocia utrzymuje się na wysokim poziomie, równie wysoka jest też stopa ubóstwa i migracji wśród aktywnej zawodowo ludności, a systemy zabezpieczenia społecznego są przeciążone. W ciągu dziesięciu lat pracę straciło średnio 50 % pracowników sektora kolejowego (13). Reforma sektora kolejowego, którą musi przeprowadzić każdy kraj, pociąga za sobą redukcje personelu, prywatyzację kolejowych przewoźników towarowych oraz zamykanie nierentownych linii lokalnych (14). Plany liberalizacji transportu kolejowego wpłyną zatem na zatrudnienie i na warunki pracy.

| 6.2.2 | Likwidacja miejsc pracy dotyczy również branży portowej, a także społeczności zależnych od tego sektora oraz gospodarek krajowych. Podobną redukcję zatrudnienia odnotowano w sektorze żeglugi śródlądowej. |
| --- | --- |

6.2.2

Likwidacja miejsc pracy dotyczy również branży portowej, a także społeczności zależnych od tego sektora oraz gospodarek krajowych. Podobną redukcję zatrudnienia odnotowano w sektorze żeglugi śródlądowej.

| 6.2.3 | Wraz z innymi partnerami społecznymi związki zawodowe odgrywają ważną rolę przy ocenie wpływu, jaki wywiera na bezrobocie rozwój podstawowej sieci transportu regionalnego. Związki zawodowe w regionie prowadziły koordynowaną przez Europejską Federację Pracowników Transportu kampanię – zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym – na rzecz uwzględnienia oceny oddziaływania społecznego na etapie strategicznego planowania i wdrażania traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową (15). Związki zawodowe chcą również doprowadzić do osiągnięcia zgodności między polityką zatrudnienia a reformami. |
| --- | --- |

6.2.3

Wraz z innymi partnerami społecznymi związki zawodowe odgrywają ważną rolę przy ocenie wpływu, jaki wywiera na bezrobocie rozwój podstawowej sieci transportu regionalnego. Związki zawodowe w regionie prowadziły koordynowaną przez Europejską Federację Pracowników Transportu kampanię – zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym – na rzecz uwzględnienia oceny oddziaływania społecznego na etapie strategicznego planowania i wdrażania traktatu ustanawiającego Wspólnotę Transportową (15). Związki zawodowe chcą również doprowadzić do osiągnięcia zgodności między polityką zatrudnienia a reformami.

6.3   Inne zainteresowane podmioty

Rozwój infrastruktury oddziałuje w istotny sposób na środowisko. Z tego względu ochrona środowiska odgrywa ważną rolę w tym procesie i należy ją uwzględnić przy planowaniu i rozwoju sieci infrastruktury. W tym kontekście istotną rolę mają do odegrania organizacje ekologiczne. Wśród nich szczególną pozycję zajmuje Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią (REC). Pomaga ono w rozwiązywaniu regionalnych problemów ochrony środowiska. Jego głównym celem jest promowanie współpracy między organizacjami pozarządowymi, rządami, przedsiębiorstwami i innymi podmiotami zainteresowanymi kwestiami środowiskowymi. Wspiera również wymianę informacji i udział społeczeństwa w decyzjach dotyczących środowiska. REC porozumiał się z Regionalną Radą Współpracy (RCC), która jest przykładem jeszcze jednej ważnej inicjatywy regionalnej, w sprawie realizacji „Programu ramowego – mapy drogowej na rzecz współpracy w dziedzinie środowiska w Europie Południowo-Wschodniej”. W programie przewidziano zorganizowanie serii kwartalnych konferencji tematycznych wysokiego szczebla.

Oprócz organizacji zajmujących się ochroną środowiska, rozwój infrastruktury dotyczy zwłaszcza organizacji konsumenckich działających w tym regionie, jak również różnorodnych organizacji pozarządowych koncentrujących się na rozwoju lokalnym i stowarzyszeń propagujących korzystanie z samochodów, takich jak towarzystwa motoryzacyjne.

7.   Rola EKES-u w rozwijaniu polityki transportowej na Bałkanach Zachodnich

Kraje Bałkanów Zachodnich mają słabą tradycję dialogu społecznego i niedostatecznie rozwinięte mechanizmy konsultowania partnerów społecznych. W tej sytuacji udział partnerów społecznych w procesie reform jest niezbędnym warunkiem prowadzenia na Bałkanach Zachodnich regionalnej polityki transportowej zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju. EKES może pełnić istotną rolę doradczą w ramach pogłębiania dialogu społecznego w regionie, także przy okazji Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Bałkanów Zachodnich. EKES może uczestniczyć w wybieraniu partnerów spośród organizacji społeczeństwa obywatelskiego w poszczególnych krajach Bałkanów Zachodnich oraz pomagać w budowaniu potencjału tych organizacji i ich członków. Ponadto doświadczenia EKES-u mogą stanowić wartość dodaną przy tworzeniu regionalnego Forum Społecznego, którego utworzenie należy przewidzieć w traktacie ustanawiającym Wspólnotę Transportową.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/1999.

1

(2)  Zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/1999.

2

(3)  Plan rozwoju podstawowej sieci kolejowej w Europie Południowo-Wschodniej, SEETO, grudzień 2008 r., http://www.seetoint.org/index.php?option=com_rubberdoc

3

(4)  Europejska Federacja Drogowa oraz Izba Handlowa Belgii/Luksemburga/Europy Południowo-Wschodniej, Sprawozdanie: Networks for Peace and Development (Sieci na rzecz pokoju i współpracy) (2006 r.), http://www.erf.be/index.php?option=com_content&view=article&id=157 %3Anetworks-for-peace-and-development&catid=18&Itemid=31

4

Sprawozdanie: Networks for Peace and Development (Sieci na rzecz pokoju i współpracy)

(5)  Plan rozwoju podstawowej sieci kolejowej w Europie Południowo-Wschodniej, SEETO, grudzień 2008 r., http://www.seetoint.org/

5

(6)  Znaczenie Dunaju zostało uznane w strategii dotyczącej regionu Dunaju, przygotowywanej obecnie na szczeblu UE.

6

(7)  Sieć podstawowa obejmuje siedem portów: Rijeka, Split, Ploce, Dubrownik (Chorwacja), Bar (Czarnogóra), oraz Durrës i Vlorë (Albania). Oba porty rzeczne znajdują się w Serbii: w Belgradzie i w Nowym Sadzie.

7

(8)  Plan rozwoju podstawowej sieci kolejowej w Europie Południowo-Wschodniej, SEETO, grudzień 2009 r., http://www.seetoint.org/

8

(9)  SEETO ma również zachęcać do współpracy na rzecz rozwoju głównej oraz pomocniczej infrastruktury podstawowej sieci multimodalnego transportu regionalnego w Europie Południowo-Wschodniej (SEETO). Ma także wspierać i rozwijać lokalne możliwości w zakresie realizacji programów inwestycyjnych, zarządzania, gromadzenia danych i analizy w odniesieniu do podstawowej regionalnej sieci transportowej http://www.seetoint.org

9

(10)  Komisja proponuje utworzenie Wspólnoty Transportowej z krajami Bałkanów Zachodnich i podejmuje kolejne działania mające na celu pogłębienie współpracy w sektorze transportu z krajami sąsiedzkimi, Bruksela, 5.3.2008, http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/08/382&guiLanguage=en

10

(11)  Oświadczenie ministerialne na temat partnerstw publiczno-prywatnych na rzecz rozwoju infrastruktury w Europie Południowo-Wschodniej, 25.9.2009.

11

(12)  Introducing the Western Balkans Investment Framework (Prezentacja ram inwestycyjnych dla Bałkanów Zachodnich), http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/western-balkans-conference/wbif-a4-def_en.pdf Western Balkans Investment Framework lunched, http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=BEI/09/246&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

12

Introducing the Western Balkans Investment Framework

Western Balkans Investment Framework lunched

(13)  ETF – Europejska Federacja Pracowników Transportu, The social impact of EU transport infrastructure policy (Społeczny wpływ polityki UE w zakresie infrastruktury transportu), 2005 r. Opracowanie w ramach konsultacji publicznej.

13

The social impact of EU transport infrastructure policy

(14)  Bank Światowy, Railway Reform in the Western Balkans (Reforma kolei na Bałkanach Zachodnich). Praca nieopublikowana. Bank Światowy, Waszyngton, 2005 r.

14

Railway Reform in the Western Balkans

(15)  Europejska Federacja Pracowników Transportu koordynowała działania prowadzone przez stowarzyszonych z nią członków z Europy Południowo-Wschodniej od stycznia 2003 r. Federacja zrzesza członków z następujących sektorów: transport drogowy, kolejowy, morski, żegluga śródlądowa i transport lotniczy. W branży portowej nie prowadzi się sektorowego dialogu społecznego na szczeblu europejskim.

15

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/56 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/56

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Organizacje społeczeństwa obywatelskiego a prezydencja Rady UE” (opinia z inicjatywy własnej)

2010/C 354/09

Sprawozdawca: Miklós BARABÁS

Dnia 25 marca 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Organizacje społeczeństwa obywatelskiego a prezydencja Rady UE”.

Podkomitet ds.: „Organizacje społeczeństwa obywatelskiego a prezydencje Rady UE”, któremu powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjął swoją opinię 12 stycznia 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17-18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 156 do 2 – 5 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wstęp

| 1.1 | Traktat lizboński, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2009 r., wniósł wiele istotnych zmian do systemu instytucjonalnego Unii Europejskiej, zwłaszcza tworząc stanowisko stałego przewodniczącego Rady Europejskiej. Jednocześnie dostarczył podstawy prawnej dla systemu „tria prezydenckiego” (1), w ramach którego trzy państwa członkowskie w okresie osiemnastu miesięcy, na podstawie ustalonego wcześniej programu, wywiązują się z zadań właściwych dla prezydencji Rady UE. |
| --- | --- |

1.1

Traktat lizboński, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2009 r., wniósł wiele istotnych zmian do systemu instytucjonalnego Unii Europejskiej, zwłaszcza tworząc stanowisko stałego przewodniczącego Rady Europejskiej. Jednocześnie dostarczył podstawy prawnej dla systemu „tria prezydenckiego” (1), w ramach którego trzy państwa członkowskie w okresie osiemnastu miesięcy, na podstawie ustalonego wcześniej programu, wywiązują się z zadań właściwych dla prezydencji Rady UE.

| 1.2 | Z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego artykuł 11 traktatu lizbońskiego ma szczególne znaczenie. Faktycznie przewiduje się w nim umocnienie demokracji uczestniczącej, nasilenie i instytucjonalizację dialogu z obywatelami, kontynuację gruntownych konsultacji w ramach opracowywania polityki wspólnotowej oraz ustanowienie inicjatywy obywatelskiej. Wszystkie te środki mogą przyczynić się do umocnienia dialogu obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.2

Z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego artykuł 11 traktatu lizbońskiego ma szczególne znaczenie. Faktycznie przewiduje się w nim umocnienie demokracji uczestniczącej, nasilenie i instytucjonalizację dialogu z obywatelami, kontynuację gruntownych konsultacji w ramach opracowywania polityki wspólnotowej oraz ustanowienie inicjatywy obywatelskiej. Wszystkie te środki mogą przyczynić się do umocnienia dialogu obywatelskiego.

| 1.3 | Celem niniejszego dokumentu jest przeprowadzenie analizy kwestii wymienionych powyżej. Z tego względu kładzie się w nim nacisk na szczególną rolę EKES-u jako instytucjonalnego przedstawiciela zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim oraz przedstawia propozycje zmierzające do umocnienia tej roli, a równocześnie w pełni popiera się postanowienia traktatu lizbońskiego przyczyniające się do usprawnienia i zwiększenia przejrzystości funkcjonowania Unii Europejskiej, a także do wzmocnienia legitymizacji UE. |
| --- | --- |

1.3

Celem niniejszego dokumentu jest przeprowadzenie analizy kwestii wymienionych powyżej. Z tego względu kładzie się w nim nacisk na szczególną rolę EKES-u jako instytucjonalnego przedstawiciela zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim oraz przedstawia propozycje zmierzające do umocnienia tej roli, a równocześnie w pełni popiera się postanowienia traktatu lizbońskiego przyczyniające się do usprawnienia i zwiększenia przejrzystości funkcjonowania Unii Europejskiej, a także do wzmocnienia legitymizacji UE.

2.   Dążenie do nowego sposobu sprawowania prezydencji – „trio prezydencji”

| 2.1 | Prezydencja, a ściślej sprawowanie przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej, nie jest niczym nowym: chodzi o funkcję, której specyfika polega przede wszystkim na tym, że pełni ją kolejno przez sześć miesięcy każde z państw członkowskich Unii. W tym czasie kraj sprawujący przewodnictwo jest „twarzą i głosem” UE: określa on strategie, wykonuje zadania organizacyjne oraz pełni funkcje reprezentacyjne. |
| --- | --- |

2.1

Prezydencja, a ściślej sprawowanie przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej, nie jest niczym nowym: chodzi o funkcję, której specyfika polega przede wszystkim na tym, że pełni ją kolejno przez sześć miesięcy każde z państw członkowskich Unii. W tym czasie kraj sprawujący przewodnictwo jest „twarzą i głosem” UE: określa on strategie, wykonuje zadania organizacyjne oraz pełni funkcje reprezentacyjne.

| 2.2 | Zadania prezydencji wiążą się z dużą odpowiedzialnością i wymagają wysiłków całego rządu. Państwu członkowskiemu w okresie sprawowania tej funkcji nie wolno bronić stanowiska krajowego. |
| --- | --- |

2.2

Zadania prezydencji wiążą się z dużą odpowiedzialnością i wymagają wysiłków całego rządu. Państwu członkowskiemu w okresie sprawowania tej funkcji nie wolno bronić stanowiska krajowego.

| 2.3 | Zasady dotyczące prezydencji zostały zmienione 15 września 2006 r. decyzją Rady w sprawie przyjęcia jej regulaminu wewnętrznego (2006/683/WE) i stanowią podstawę konieczną do wprowadzenia systemu zwanego „triem prezydencji”. W ogólnym zarysie wspomniane rozporządzenie przewiduje, że przypadające na każdy okres 18 miesięcy kolejne trzy prezydencje opracowują, w ścisłej współpracy z Komisją i po przeprowadzeniu konsultacji, program działań Rady na ten okres. |
| --- | --- |

2.3

Zasady dotyczące prezydencji zostały zmienione 15 września 2006 r. decyzją Rady w sprawie przyjęcia jej regulaminu wewnętrznego (2006/683/WE) i stanowią podstawę konieczną do wprowadzenia systemu zwanego „triem prezydencji”. W ogólnym zarysie wspomniane rozporządzenie przewiduje, że przypadające na każdy okres 18 miesięcy kolejne trzy prezydencje opracowują, w ścisłej współpracy z Komisją i po przeprowadzeniu konsultacji, program działań Rady na ten okres.

| 2.4 | Jakie są zalety tej nowej formy przewodnictwa? W systemie tym zachowano półroczny okres przewodnictwa, który pozostawia pewne pole manewru krajowi sprawującemu prezydencję. Program opracowany wspólnie przez „trio” sprzyja lepszej współpracy państw członkowskich, które mogą dzięki temu zagwarantować w większym stopniu ciągłość polityki Unii, a tym samym życia Wspólnoty. |
| --- | --- |

2.4

Jakie są zalety tej nowej formy przewodnictwa? W systemie tym zachowano półroczny okres przewodnictwa, który pozostawia pewne pole manewru krajowi sprawującemu prezydencję. Program opracowany wspólnie przez „trio” sprzyja lepszej współpracy państw członkowskich, które mogą dzięki temu zagwarantować w większym stopniu ciągłość polityki Unii, a tym samym życia Wspólnoty.

| 2.5 | Pierwsza grupa, która stanowiła „trio” prezydencji, składała się z Niemiec, Portugalii i Słowenii. Zaczęła ona działać 1 stycznia 2007 r. Następne „trio”, w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2009 r., obejmowało Francję, Czechy i Szwecję. Niemniej ocenia się, że z różnych powodów, choć przede wszystkim z braku podstaw prawnych, w pracach tych „triów” nad ich wspólnym stanowiskiem przeważały przesłanki i ambicje narodowe. |
| --- | --- |

2.5

Pierwsza grupa, która stanowiła „trio” prezydencji, składała się z Niemiec, Portugalii i Słowenii. Zaczęła ona działać 1 stycznia 2007 r. Następne „trio”, w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2009 r., obejmowało Francję, Czechy i Szwecję. Niemniej ocenia się, że z różnych powodów, choć przede wszystkim z braku podstaw prawnych, w pracach tych „triów” nad ich wspólnym stanowiskiem przeważały przesłanki i ambicje narodowe.

| 2.6 | Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego funkcję prezydencji w systemie „tria” od pierwszego stycznia 2010 r. obejmują wspólnie Hiszpania, Belgia i Węgry. Działania tego tria opierają się na programie prac przyjętym na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniu 17 grudnia 2009 r. Ten bardzo ambitny program dotyczy wielu dziedzin. Jednym z głównych czynników stanowiących o powodzeniu prac jest skład tria, w którym powinno się znaleźć jedno duże państwo członkowskie lub kraj założycielski (a zatem państwo o znacznym doświadczeniu), jeden z krajów, które przystąpiły później do Unii, oraz jedno nowe państwo członkowskie. |
| --- | --- |

2.6

Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego funkcję prezydencji w systemie „tria” od pierwszego stycznia 2010 r. obejmują wspólnie Hiszpania, Belgia i Węgry. Działania tego tria opierają się na programie prac przyjętym na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniu 17 grudnia 2009 r. Ten bardzo ambitny program dotyczy wielu dziedzin. Jednym z głównych czynników stanowiących o powodzeniu prac jest skład tria, w którym powinno się znaleźć jedno duże państwo członkowskie lub kraj założycielski (a zatem państwo o znacznym doświadczeniu), jeden z krajów, które przystąpiły później do Unii, oraz jedno nowe państwo członkowskie.

| 2.7 | Doświadczenie uczy, że jeśli nawet kraje o większym znaczeniu politycznym mają także większą siłę przetargową w negocjacjach, to mniejsze kraje mogą kompensować tę słabość – często tylko pozorną – lub ewentualny brak doświadczenia odpowiednim wyborem priorytetów, dobrą strategią negocjacyjną oraz znaczną gotowością do kompromisu. |
| --- | --- |

2.7

Doświadczenie uczy, że jeśli nawet kraje o większym znaczeniu politycznym mają także większą siłę przetargową w negocjacjach, to mniejsze kraje mogą kompensować tę słabość – często tylko pozorną – lub ewentualny brak doświadczenia odpowiednim wyborem priorytetów, dobrą strategią negocjacyjną oraz znaczną gotowością do kompromisu.

| 2.8 | Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego działanie prezydencji w systemie „tria” będzie faktycznie precedensem, jeśli chodzi o podział zadań pomiędzy przewodniczącym Rady Europejskiej wybranym na okres dwóch i pół roku (z możliwością jednorazowego ponownego wyboru) a „triem” funkcjonującym w systemie rotacyjnym. Trudno dziś wyraźnie dostrzec wszystkie elementy takiego podziału zadań. Powodzenie w tym zakresie wymaga ścisłej współpracy. Zakładając, że obecny system będzie nadal stosowany w odniesieniu do wielu dziedzin, można oczekiwać, że rządy krajowe będą oczywiście wciąż podejmować starania, by „o nich mówiono” i by w sześciomiesięcznym okresie ich prezydencji ich działania były skuteczne. Ta nowa sytuacja wnosi też elementy ważne dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.8

Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego działanie prezydencji w systemie „tria” będzie faktycznie precedensem, jeśli chodzi o podział zadań pomiędzy przewodniczącym Rady Europejskiej wybranym na okres dwóch i pół roku (z możliwością jednorazowego ponownego wyboru) a „triem” funkcjonującym w systemie rotacyjnym. Trudno dziś wyraźnie dostrzec wszystkie elementy takiego podziału zadań. Powodzenie w tym zakresie wymaga ścisłej współpracy. Zakładając, że obecny system będzie nadal stosowany w odniesieniu do wielu dziedzin, można oczekiwać, że rządy krajowe będą oczywiście wciąż podejmować starania, by „o nich mówiono” i by w sześciomiesięcznym okresie ich prezydencji ich działania były skuteczne. Ta nowa sytuacja wnosi też elementy ważne dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

3.   Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w ramach obecnie stosowanej praktyki: najważniejsze elementy

| 3.1 | Zadania wykonywane w ramach sprawowania rotacyjnego przewodnictwa w Radzie leżą z zasady w kompetencji rządów krajowych. Są one realizowane ze znacznym udziałem urzędników służb publicznych (dyplomatów), ekspertów i decydentów politycznych. Ani dokumenty dotyczące wykonywania zadań prezydencji, ani traktat lizboński nie wspominają o zorganizowanym i instytucjonalnym udziale społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.1

Zadania wykonywane w ramach sprawowania rotacyjnego przewodnictwa w Radzie leżą z zasady w kompetencji rządów krajowych. Są one realizowane ze znacznym udziałem urzędników służb publicznych (dyplomatów), ekspertów i decydentów politycznych. Ani dokumenty dotyczące wykonywania zadań prezydencji, ani traktat lizboński nie wspominają o zorganizowanym i instytucjonalnym udziale społeczeństwa obywatelskiego.

| 3.2 | Jednocześnie zarówno instytucje UE, jak i rządy krajów sprawujących kolejno przewodnictwo w Radzie coraz wyraźniej stwierdzają, że udział społeczeństwa, czyli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i obywateli, może w znacznym stopniu przyczynić się do pomyślnego przebiegu prac. Dowodzi to uznania wartości demokracji uczestniczącej i znaczenia dialogu obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.2

Jednocześnie zarówno instytucje UE, jak i rządy krajów sprawujących kolejno przewodnictwo w Radzie coraz wyraźniej stwierdzają, że udział społeczeństwa, czyli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i obywateli, może w znacznym stopniu przyczynić się do pomyślnego przebiegu prac. Dowodzi to uznania wartości demokracji uczestniczącej i znaczenia dialogu obywatelskiego.

| 3.3 | Niemniej trudno stąd wyciągnąć wniosek, że na szczeblu UE istnieje jednolita polityka i praktyka dotyczące sposobu, w jaki organizacje społeczeństwa obywatelskiego włączają się i przyczyniają do realizacji programów prezydencji Rady. Jeśli chodzi o sytuację na szczeblu krajowym, może ona być różna w różnych krajach, a decydujący wpływ wywiera na nią poziom organizacji i aktywności społeczeństwa obywatelskiego kraju sprawującego przewodnictwo w Radzie oraz jakość jego stosunków z własnym rządem. Stosunki partnerskie nie mogą być w tej dziedzinie uważane za regułę. |
| --- | --- |

3.3

Niemniej trudno stąd wyciągnąć wniosek, że na szczeblu UE istnieje jednolita polityka i praktyka dotyczące sposobu, w jaki organizacje społeczeństwa obywatelskiego włączają się i przyczyniają do realizacji programów prezydencji Rady. Jeśli chodzi o sytuację na szczeblu krajowym, może ona być różna w różnych krajach, a decydujący wpływ wywiera na nią poziom organizacji i aktywności społeczeństwa obywatelskiego kraju sprawującego przewodnictwo w Radzie oraz jakość jego stosunków z własnym rządem. Stosunki partnerskie nie mogą być w tej dziedzinie uważane za regułę.

| 3.4 | Można z tego również wysnuć wniosek, że zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie priorytetów proponowanych przez kraj sprawujący przewodnictwo w Radzie nie jest powszechne. Sytuacja ta powoduje, że społeczeństwo obywatelskie utożsamia się z tymi priorytetami w nikłym stopniu bądź też nie utożsamia się z nimi wcale. |
| --- | --- |

3.4

Można z tego również wysnuć wniosek, że zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie priorytetów proponowanych przez kraj sprawujący przewodnictwo w Radzie nie jest powszechne. Sytuacja ta powoduje, że społeczeństwo obywatelskie utożsamia się z tymi priorytetami w nikłym stopniu bądź też nie utożsamia się z nimi wcale.

| 3.5 | Ze względu na to, że „trio prezydencji” jest stosunkowo nowym pojęciem, nie należy się dziwić, że tylko okazyjnie dochodzi do wspólnych, wcześniej uzgodnionych działań lub inicjatyw organizacji społeczeństwa obywatelskiego odpowiednich trzech krajów. Pierwsze optymistyczne sygnały pojawią się w tej dziedzinie w trakcie przewodnictwa sprawowanego przez „trio” Hiszpania – Belgia – Węgry, zwłaszcza w ramach przygotowania i organizowania wydarzeń dotyczących społeczeństwa obywatelskiego, którym zostanie nadany duży rozgłos (Malaga w 2010 r. i Budapeszt w 2011 r.). |
| --- | --- |

3.5

Ze względu na to, że „trio prezydencji” jest stosunkowo nowym pojęciem, nie należy się dziwić, że tylko okazyjnie dochodzi do wspólnych, wcześniej uzgodnionych działań lub inicjatyw organizacji społeczeństwa obywatelskiego odpowiednich trzech krajów. Pierwsze optymistyczne sygnały pojawią się w tej dziedzinie w trakcie przewodnictwa sprawowanego przez „trio” Hiszpania – Belgia – Węgry, zwłaszcza w ramach przygotowania i organizowania wydarzeń dotyczących społeczeństwa obywatelskiego, którym zostanie nadany duży rozgłos (Malaga w 2010 r. i Budapeszt w 2011 r.).

| 3.6 | Od kilku lat kraj sprawujący przewodnictwo w Radzie zwyczajowo organizuje, ze wsparciem Komisji Europejskiej, spotkanie przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. W czasie prezydencji francuskiej było to zorganizowane z rozmachem forum społeczeństwa obywatelskiego w La Rochelle we wrześniu 2008 r. Na spotkaniach tych omawia się zagadnienia dotyczące bezpośrednio organizacji społeczeństwa obywatelskiego, umieszczane – w idealnej sytuacji – wśród priorytetów wybranych przez dany kraj. |
| --- | --- |

3.6

Od kilku lat kraj sprawujący przewodnictwo w Radzie zwyczajowo organizuje, ze wsparciem Komisji Europejskiej, spotkanie przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. W czasie prezydencji francuskiej było to zorganizowane z rozmachem forum społeczeństwa obywatelskiego w La Rochelle we wrześniu 2008 r. Na spotkaniach tych omawia się zagadnienia dotyczące bezpośrednio organizacji społeczeństwa obywatelskiego, umieszczane – w idealnej sytuacji – wśród priorytetów wybranych przez dany kraj.

| 3.7 | Tematyka danego roku wybrana przez Unię Europejską (np. rok 2010 to Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym) stwarza duże możliwości udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w programach i działaniach prezydencji Rady. |
| --- | --- |

3.7

Tematyka danego roku wybrana przez Unię Europejską (np. rok 2010 to Europejski Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym) stwarza duże możliwości udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w programach i działaniach prezydencji Rady.

4.   Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny a prezydencja Rady: obecna praktyka

Na przestrzeni lat EKES podejmował liczne działania dotyczące prezydencji Rady, m.in.:

| — | zapraszanie przedstawicieli wysokiego szczebla z kraju sprawującego przewodnictwo w Radzie na sesje plenarne EKES-u i na posiedzenia innych organów (sekcji, grup itd.); |
| --- | --- |

—

zapraszanie przedstawicieli wysokiego szczebla z kraju sprawującego przewodnictwo w Radzie na sesje plenarne EKES-u i na posiedzenia innych organów (sekcji, grup itd.);

| — | określanie priorytetów i przygotowywanie konkretnych działań EKES-u związanych z programami realizowanymi w ramach półrocznego przewodnictwa w Radzie; |
| --- | --- |

—

określanie priorytetów i przygotowywanie konkretnych działań EKES-u związanych z programami realizowanymi w ramach półrocznego przewodnictwa w Radzie;

| — | opinie EKES-u w różnych sprawach na wniosek i z inicjatywy prezydencji Rady; |
| --- | --- |

—

opinie EKES-u w różnych sprawach na wniosek i z inicjatywy prezydencji Rady;

| — | uczestnictwo w różnych programach prezydencji Rady; sporządzanie opinii EKES-u w sprawach będących przedmiotem debaty; |
| --- | --- |

—

uczestnictwo w różnych programach prezydencji Rady; sporządzanie opinii EKES-u w sprawach będących przedmiotem debaty;

| — | wizyty w kraju sprawującym przewodnictwo w Radzie; udział w specjalistycznych programach i wzmacnianie więzi z różnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego; |
| --- | --- |

—

wizyty w kraju sprawującym przewodnictwo w Radzie; udział w specjalistycznych programach i wzmacnianie więzi z różnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego;

| — | udział w spotkaniach społeczeństwa obywatelskiego organizowanych na dużą skalę na szczeblu europejskim w kraju sprawującym przewodnictwo w Radzie; |
| --- | --- |

—

udział w spotkaniach społeczeństwa obywatelskiego organizowanych na dużą skalę na szczeblu europejskim w kraju sprawującym przewodnictwo w Radzie;

| — | organizowanie w siedzibie EKES-u konferencji, prezentacji, imprez kulturalnych, wystaw itp. pozwalających krajowi sprawującemu przewodnictwo w Radzie i organizacjom jego społeczeństwa obywatelskiego na zaprezentowanie się publiczności; |
| --- | --- |

—

organizowanie w siedzibie EKES-u konferencji, prezentacji, imprez kulturalnych, wystaw itp. pozwalających krajowi sprawującemu przewodnictwo w Radzie i organizacjom jego społeczeństwa obywatelskiego na zaprezentowanie się publiczności;

| — | przyjmowanie w EKES-ie grup gości (przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego) pochodzących z kraju sprawującego przewodnictwo w UE; |
| --- | --- |

—

przyjmowanie w EKES-ie grup gości (przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego) pochodzących z kraju sprawującego przewodnictwo w UE;

| — | poświęcenie szczególnej uwagi krajowi sprawującemu przewodnictwo i jego społeczeństwu obywatelskiemu w działaniach komunikacyjnych EKES-u. |
| --- | --- |

—

poświęcenie szczególnej uwagi krajowi sprawującemu przewodnictwo i jego społeczeństwu obywatelskiemu w działaniach komunikacyjnych EKES-u.

5.   Kolejny etap: traktat lizboński i prezydencja Rady a organizacje społeczeństwa obywatelskiego – propozycje

| 5.1 | Naszym punktem wyjścia jest traktat lizboński i jego wejście w życie 1 grudnia 2009 r., czyli warunki odpowiednie do tego, by Unia Europejska mogła przygotować przyszłościowe rozwiązania licznych problemów, z którymi ma do czynienia. |
| --- | --- |

5.1

Naszym punktem wyjścia jest traktat lizboński i jego wejście w życie 1 grudnia 2009 r., czyli warunki odpowiednie do tego, by Unia Europejska mogła przygotować przyszłościowe rozwiązania licznych problemów, z którymi ma do czynienia.

| 5.2 | Naszym celem jest rozwój demokracji uczestniczącej, nasilenie dialogu z obywatelami i umocnienie dialogu obywatelskiego, tak by przyczynić się również do wzmocnienia demokratycznej legitymacji instytucji europejskich. |
| --- | --- |

5.2

Naszym celem jest rozwój demokracji uczestniczącej, nasilenie dialogu z obywatelami i umocnienie dialogu obywatelskiego, tak by przyczynić się również do wzmocnienia demokratycznej legitymacji instytucji europejskich.

| 5.3 | Art. 11 traktatu lizbońskiego stanowi dobrą ku temu podstawę. Nowe możliwości przewidziane w tym artykule odpowiadają dokładnie wcześniejszym zaleceniom EKES-u, szczególnie z opinii w sprawie dokumentu Komisji pt. „Komisja a organizacje pozarządowe: umocnienie partnerstwa” (przyjętej 13 lipca 2000 r.) (2) oraz z opinii w sprawie reprezentatywności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego (przyjętej 14 lutego 2006 r.) (3). W związku z tym nie tylko jest możliwe, ale wręcz konieczne, by EKES – jako instytucjonalny przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim – odgrywał aktywną rolę i podejmował inicjatywy na rzecz jak najpełniejszego wykorzystania możliwości wynikających z traktatu lizbońskiego, w tym z jego art. 11, co Komitet stwierdził już w swojej opinii „Wdrażanie traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11)”, także przyjętej w dniu 17 marca 2010 r. (4). |
| --- | --- |

5.3

Art. 11 traktatu lizbońskiego stanowi dobrą ku temu podstawę. Nowe możliwości przewidziane w tym artykule odpowiadają dokładnie wcześniejszym zaleceniom EKES-u, szczególnie z opinii w sprawie dokumentu Komisji pt. „Komisja a organizacje pozarządowe: umocnienie partnerstwa” (przyjętej 13 lipca 2000 r.) (2) oraz z opinii w sprawie reprezentatywności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego (przyjętej 14 lutego 2006 r.) (3). W związku z tym nie tylko jest możliwe, ale wręcz konieczne, by EKES – jako instytucjonalny przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim – odgrywał aktywną rolę i podejmował inicjatywy na rzecz jak najpełniejszego wykorzystania możliwości wynikających z traktatu lizbońskiego, w tym z jego art. 11, co Komitet stwierdził już w swojej opinii „Wdrażanie traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11)”, także przyjętej w dniu 17 marca 2010 r. (4).

| 5.4 | W tym kontekście prezydencja Rady stanowi odpowiednie narzędzie, by:






  — | zwiększyć zaangażowanie na rzecz integracji europejskiej i sprawić, by aktywne obywatelstwo europejskie miało większe znaczenie na co dzień; |
| --- | --- | --- |

5.4

W tym kontekście prezydencja Rady stanowi odpowiednie narzędzie, by:

—

zwiększyć zaangażowanie na rzecz integracji europejskiej i sprawić, by aktywne obywatelstwo europejskie miało większe znaczenie na co dzień;

| — | uczynić organizacje społeczeństwa obywatelskiego i obywateli podmiotami i bezpośrednimi inicjatorami procesów politycznych, które – na różnych poziomach – mają określać przyszłość Unii Europejskiej; |
| --- | --- |

—

uczynić organizacje społeczeństwa obywatelskiego i obywateli podmiotami i bezpośrednimi inicjatorami procesów politycznych, które – na różnych poziomach – mają określać przyszłość Unii Europejskiej;

| — | umocnić dialog obywatelski; |
| --- | --- |

—

umocnić dialog obywatelski;

| — | zadbać o to, by EKES kontynuował działania związane z prezydencją Rady, stale je wzbogacał i wprowadzał do nich innowacje i aby w związku z tym, w uzupełnieniu do kwestii wymienionych w pkt 4:






  a) | rozwijał wspólne inicjatywy i działania społeczeństwa obywatelskiego, m.in. organizował w krajach sprawujących prezydencję wydarzenia cieszące się dużym rozgłosem, dotyczące społeczeństwa obywatelskiego; |
| --- | --- | --- |

—

zadbać o to, by EKES kontynuował działania związane z prezydencją Rady, stale je wzbogacał i wprowadzał do nich innowacje i aby w związku z tym, w uzupełnieniu do kwestii wymienionych w pkt 4:

a)

rozwijał wspólne inicjatywy i działania społeczeństwa obywatelskiego, m.in. organizował w krajach sprawujących prezydencję wydarzenia cieszące się dużym rozgłosem, dotyczące społeczeństwa obywatelskiego;

| b) | dążył do tego, by główne inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego, będące wynikiem partnerskiego dialogu z władzami, były włączane w programy prezydencji, co pozwoliłoby podnieść poziom ich akceptacji i wsparcia ze strony społeczeństwa; |
| --- | --- |

b)

dążył do tego, by główne inicjatywy społeczeństwa obywatelskiego, będące wynikiem partnerskiego dialogu z władzami, były włączane w programy prezydencji, co pozwoliłoby podnieść poziom ich akceptacji i wsparcia ze strony społeczeństwa;

| c) | w ramach grupy łącznikowej z europejskimi organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego regularnie rozpatrywał zagadnienia związane z bieżącą prezydencją Rady, istotne z punktu widzenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego; |
| --- | --- |

c)

w ramach grupy łącznikowej z europejskimi organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego regularnie rozpatrywał zagadnienia związane z bieżącą prezydencją Rady, istotne z punktu widzenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

| d) | zachęcał rady społeczno-gospodarcze (lub podobne instytucje) krajów sprawujących przewodnictwo do aktywnego udziału w programach i działaniach, które ich dotyczą; |
| --- | --- |

d)

zachęcał rady społeczno-gospodarcze (lub podobne instytucje) krajów sprawujących przewodnictwo do aktywnego udziału w programach i działaniach, które ich dotyczą;

| e) | gwarantował członkom pochodzącym z kraju pełniącego przewodnictwo w Radzie wszelką pomoc w pracach związanych z prezydencją; |
| --- | --- |

e)

gwarantował członkom pochodzącym z kraju pełniącego przewodnictwo w Radzie wszelką pomoc w pracach związanych z prezydencją;

| f) | czuwał – poprzez rozpowszechnianie najlepszych rozwiązań – nad tym, by organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogły skutecznie uczestniczyć w pracach kraju sprawującego przewodnictwo w Radzie. |
| --- | --- |

f)

czuwał – poprzez rozpowszechnianie najlepszych rozwiązań – nad tym, by organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogły skutecznie uczestniczyć w pracach kraju sprawującego przewodnictwo w Radzie.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  „Prezydencję Rady [...] sprawują uprzednio ustalone grupy trzech państw członkowskich przez okres 18 miesięcy” (potocznie nazywane „triem prezydenckim”) (Dz.U. C 115 z 9.5.2008, s. 341: art. 1 ust. 1 deklaracji odnoszącej się do artykułu 16 ustęp 9 Traktatu o Unii Europejskiej dotyczącej decyzji Rady Europejskiej w sprawie sprawowania prezydencji Rady).

1

(2)  Dz.U. C 268 z 19.9.2000.

2

(3)  Dz.U. C 88 z 11.4.2006.

3

(4)  Zob. Dz.U. s. 59.

4

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/59 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/59

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Wdrażanie Traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11)” (opinia z inicjatywy własnej)

2010/C 354/10

Sprawozdawca: Anne-Marie SIGMUND

Dnia 16 lipca 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie:

„Wdrażanie traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11 TUE)”.

Podkomitet, któremu powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjął swoją opinię 11 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17-18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 163 do 1 – 3 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

1.1   Zdaniem Komitetu postanowienia Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) dotyczące demokratycznych zasad Unii, w szczególności art. 11 TUE, są kamieniem milowym na drodze do Europy obywateli, którą oni faktycznie odczuwają jako taką, która przynosi im praktyczne korzyści i na której kształt mogą wpływać. Konieczne jest jednak bardziej wiążące zdefiniowanie poszczególnych procesów demokratycznych oraz opracowanie dla nich niezbędnych struktur.

1.2   Komitet zwraca się o jasne zdefiniowanie instrumentu, jakim jest horyzontalny dialog obywatelski (art. 11 ust. 1 TUE) oraz wertykalny dialog obywatelski (art. 11 ust. 2 TUE), jak również o określenie zasad dotyczących jego procedur i uczestników. Zachęca, aby Komisja – analogicznie do postępowania w przypadku art. 11 ust. 4 TUE – zainicjowała proces konsultacji poprzez przedłożenie zielonej księgi w sprawie dialogu obywatelskiego oraz zaproponowała niezbędne uregulowania na podstawie wyników tego procesu.

1.3   Komitet podkreśla wyrażaną już przez siebie wielokrotnie gotowość do wniesienia, jako partner i pośrednik w dialogu obywatelskim, konstruktywnego wkładu do rozwoju tego dialogu oraz wzmocnienia swojej roli jako miejsca spotkań. Komitet oferuje wszystkim organom Unii swoją sieć i infrastrukturę jako konkretną pomoc w dialogu obywatelskim ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.

1.4   Art. 11 ust. 3 TUE umieszcza stosowaną już przez Komisję w szerokim zakresie praktykę konsultacji w kontekście wzmocnionego obecnie, opartego na uczestnictwie filara europejskiego modelu demokracji. Również w odniesieniu do tego instrumentu Komitet wzywa do ustanowienia jaśniejszych procedur postępowania, zgodnych z zasadami przejrzystości, otwartości i reprezentatywności.

1.5   Europejska inicjatywa obywatelska, wprowadzona art. 11 ust. 4 TUE, stanowi pierwszy w historii przypadek zawarcia w traktacie konkretnych postanowień dotyczących procedury demokracji bezpośredniej na transgranicznym, ponadnarodowym szczeblu. Komitet z dużym zadowoleniem przyjmuje tę nową możliwość i pragnie wnieść konkretny wkład do tego historycznego novum. Komitet precyzuje swoje stanowisko w odniesieniu do poszczególnych przepisów wykonawczych, które powinny zostać przyjęte w 2010 r. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, aby:

| — | nie tworzyć żadnych zbędnych przeszkód dla korzystania przez obywateli z ich możliwości udziału, ponieważ mamy do czynienia wyłącznie z „inicjatywą programową”; |
| --- | --- |

—

nie tworzyć żadnych zbędnych przeszkód dla korzystania przez obywateli z ich możliwości udziału, ponieważ mamy do czynienia wyłącznie z „inicjatywą programową”;

| — | za pomocą jasnych zasad i postanowień ułatwić inicjatorom organizację inicjatyw w 27 państwach członkowskich, bez ryzyka natknięcia się na niespodziewane przeszkody na szczeblu krajowym; |
| --- | --- |

—

za pomocą jasnych zasad i postanowień ułatwić inicjatorom organizację inicjatyw w 27 państwach członkowskich, bez ryzyka natknięcia się na niespodziewane przeszkody na szczeblu krajowym;

| — | zapewnić inicjatorom, o ile to konieczne, wsparcie finansowe po osiągnięciu pewnego progu. |
| --- | --- |

—

zapewnić inicjatorom, o ile to konieczne, wsparcie finansowe po osiągnięciu pewnego progu.

1.6   Komitet deklaruje się jako centralny element ponadnarodowej infrastruktury demokratycznej w Europie i będzie wykonywał swoje zadania w ramach art. 11 TUE w sposób ukierunkowany i skuteczny. Ponadto Komitet proponuje, że może służyć jako punkt informacyjny, wspierać, o ile to konieczne, inicjatywy obywatelskie za pomocą towarzyszącej im opinii z inicjatywy własnej, organizować wysłuchania w przypadku skutecznych inicjatyw oraz ewentualnie wspierać również za pomocą opinii przeprowadzaną przez Komisję ocenę.

2.   Kontekst

2.1   W grudniu 2001 r. szefowie państw i rządów uzgodnili na szczycie w Laeken nową metodę służącą opracowaniu traktatów europejskich i podjęli decyzję o powołaniu „Konwentu o przyszłości Europy”, który osiągnął znaczną dynamikę demokratyczną dzięki swojemu składowi (1) i w czerwcu 2003 r. wreszcie przedłożył tekst, który zawierał innowacyjne propozycje służące zwiększeniu przejrzystości i udziału.

2.2   Po fiasku opracowanego przez Konwent „Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy”, które spowodowane zostało negatywnym wynikiem referendów we Francji i Holandii, 13 grudnia 2007 r. w Lizbonie podpisano zmieniony traktat UE, który wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.

3.   Wprowadzenie

3.1   Wejście w życie traktatu z Lizbony upraszcza wiele procedur i zwiększa ich przejrzystość, wprowadza jaśniejszy podział kompetencji, rozszerza uprawnienia Parlamentu Europejskiego oraz wzmacnia zewnętrzną i wewnętrzną reprezentację Unii Europejskiej.

3.2   Obok form demokracji parlamentarnej (pośredniej) (2), umocowanie demokracji uczestniczącej (bezpośredniej) w TUE oznacza rozszerzenie i wzmocnienie europejskiego modelu demokracji, ale w żadnym razie nie służy jego zastąpieniu.

3.3   Konkretne postanowienia dotyczące demokracji uczestniczącej obejmują:

| — | horyzontalny dialog obywatelski, |
| --- | --- |

—

horyzontalny dialog obywatelski,

| — | wertykalny dialog obywatelski, |
| --- | --- |

—

wertykalny dialog obywatelski,

| — | już funkcjonującą praktykę konsultacji Komisji oraz |
| --- | --- |

—

już funkcjonującą praktykę konsultacji Komisji oraz

| — | nową europejską inicjatywę obywatelską. |
| --- | --- |

—

nową europejską inicjatywę obywatelską.

3.4   Zgodnie z charakterem traktatu UE postanowienia art. 11 TUE stanowią jedynie ramy, które następnie należy określić, ukształtować i zrealizować za pomocą odpowiednich regulacji prawnych oraz tchnąć w nie życie poprzez działania zainteresowanych podmiotów.

3.5   Komisja podjęła już przemyślaną inicjatywę w odniesieniu do europejskiej inicjatywy obywatelskiej i opublikowała zieloną księgę (3); po przeprowadzeniu procedury konsultacji Komisja przedłoży wniosek dotyczący rozporządzenia, służący realizacji art. 11 ust. 4 TUE. W ten sposób Komisja przesłała wyraźny sygnał dialogu w procesie przygotowywania się do wdrożenia tego nowego instrumentu, a jednocześnie bierze pod uwagę w szczególności te podmioty zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz zainteresowanych obywateli z całej Unii, którzy w późniejszym okresie będą realizatorami tych inicjatyw.

4.   Traktat z Lizbony – art. 11 TUE

4.1   Horyzontalny dialog obywatelski

Artykuł 11 ust. 1 TUE: „Za pomocą odpowiednich środków instytucje umożliwiają obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii”.

| 4.1.1 | To postanowienie stanowi podstawę prawną dla horyzontalnego dialogu obywatelskiego, jednak bez bliższego go definiowania. Komitet opracował już wiele opinii w sprawie dialogu obywatelskiego (4) i uznał go za jeden z najważniejszych elementów uczestnictwa w europejskim modelu demokracji. Komitet podkreślał również wielokrotnie, że jest gotów podjąć się roli platformy i promotora tego dialogu oraz przyczynić się do powstania europejskiej opinii publicznej. W tym kontekście Komitet podkreślał również wielokrotnie, że jako partner i pośrednik w dialogu obywatelskim chce i będzie konstruktywnie przyczyniać się do jego rozwoju. W związku z tym Komitet jest gotów do rozbudowania swojej funkcji miejsca spotkań i do udzielenia również wsparcia praktycznego, na przykład poprzez udostępnienie swojej infrastruktury. Komitet przywiązuje ogromną wagę do tego, aby przyczynić się do przyciągnięcia przez dialog obywatelski niezbędnej uwagi (europejskiej) opinii publicznej i przekształcenia go w prawdziwie interaktywną dyskusję. |
| --- | --- |

4.1.1

To postanowienie stanowi podstawę prawną dla horyzontalnego dialogu obywatelskiego, jednak bez bliższego go definiowania. Komitet opracował już wiele opinii w sprawie dialogu obywatelskiego (4) i uznał go za jeden z najważniejszych elementów uczestnictwa w europejskim modelu demokracji. Komitet podkreślał również wielokrotnie, że jest gotów podjąć się roli platformy i promotora tego dialogu oraz przyczynić się do powstania europejskiej opinii publicznej. W tym kontekście Komitet podkreślał również wielokrotnie, że jako partner i pośrednik w dialogu obywatelskim chce i będzie konstruktywnie przyczyniać się do jego rozwoju. W związku z tym Komitet jest gotów do rozbudowania swojej funkcji miejsca spotkań i do udzielenia również wsparcia praktycznego, na przykład poprzez udostępnienie swojej infrastruktury. Komitet przywiązuje ogromną wagę do tego, aby przyczynić się do przyciągnięcia przez dialog obywatelski niezbędnej uwagi (europejskiej) opinii publicznej i przekształcenia go w prawdziwie interaktywną dyskusję.

| 4.1.2 | Komitet ponownie podkreśla, że ten instrument demokracji uczestniczącej wymaga jasnego zdefiniowania i konieczne jest ustanowienie konkretnego trybu jego funkcjonowania. Na przykład należy wyjaśnić, jakie kryteria reprezentatywności muszą spełnić wymienione w tym ustępie stowarzyszenia, aby móc uczestniczyć w dialogu. Również w odniesieniu do zagadnienia reprezentatywności podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego Komitet zwracał już uwagę (5), jak istotne jest dokonanie rozróżnienia między reprezentatywnością ilościową (pełnoprawne reprezentowanie większości zainteresowanych podmiotów) a jakościową (potwierdzenie odpowiedniej wiedzy eksperckiej). Zdaniem Komitetu stowarzyszenia, które mają zostać włączone w dialog, powinny być reprezentatywne zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. |
| --- | --- |

4.1.2

Komitet ponownie podkreśla, że ten instrument demokracji uczestniczącej wymaga jasnego zdefiniowania i konieczne jest ustanowienie konkretnego trybu jego funkcjonowania. Na przykład należy wyjaśnić, jakie kryteria reprezentatywności muszą spełnić wymienione w tym ustępie stowarzyszenia, aby móc uczestniczyć w dialogu. Również w odniesieniu do zagadnienia reprezentatywności podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego Komitet zwracał już uwagę (5), jak istotne jest dokonanie rozróżnienia między reprezentatywnością ilościową (pełnoprawne reprezentowanie większości zainteresowanych podmiotów) a jakościową (potwierdzenie odpowiedniej wiedzy eksperckiej). Zdaniem Komitetu stowarzyszenia, które mają zostać włączone w dialog, powinny być reprezentatywne zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym.

| 4.1.3 | Ponadto konieczne będzie bliższe określenie przez prawodawcę, jakie konkretne działania ze swojej strony uznaje za konieczne, aby spełnić wymóg „odpowiednich środków” (patrz art. 11 ust. 1 TUE). |
| --- | --- |

4.1.3

Ponadto konieczne będzie bliższe określenie przez prawodawcę, jakie konkretne działania ze swojej strony uznaje za konieczne, aby spełnić wymóg „odpowiednich środków” (patrz art. 11 ust. 1 TUE).

| 4.1.4 | W tym kontekście Komitet uznaje, że należy zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy europejskim dialogiem obywatelskim a europejskim dialogiem społecznym oraz ostrzec przed mieszaniem pojęć. W oczywisty sposób europejski dialog społeczny jest również jednym z głównych filarów kwalifikowanego uczestnictwa, jednak podlega on szczególnym zasadom pod względem zakresu, uczestnictwa, procedur i efektów. Jego prawne umocowanie w traktacie odzwierciedla jego znaczenie. |
| --- | --- |

4.1.4

W tym kontekście Komitet uznaje, że należy zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy europejskim dialogiem obywatelskim a europejskim dialogiem społecznym oraz ostrzec przed mieszaniem pojęć. W oczywisty sposób europejski dialog społeczny jest również jednym z głównych filarów kwalifikowanego uczestnictwa, jednak podlega on szczególnym zasadom pod względem zakresu, uczestnictwa, procedur i efektów. Jego prawne umocowanie w traktacie odzwierciedla jego znaczenie.

4.2   Wertykalny dialog obywatelski

Artykuł 11 ust. 2 TUE: „Instytucje utrzymują otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim”.

| 4.2.1 | Ustęp ten dotyczy wertykalnego dialogu obywatelskiego; zobowiązano w nim instytucje Unii do jego regularnego prowadzenia. Komitet wyrażał swoje stanowisko (6) również w odniesieniu do tej formy dialogu obywatelskiego i także w niniejszej opinii wzywa Komisję do ustanowienia bardziej szczegółowych warunków zarówno co do treści, jak i trybu postępowania. |
| --- | --- |

4.2.1

Ustęp ten dotyczy wertykalnego dialogu obywatelskiego; zobowiązano w nim instytucje Unii do jego regularnego prowadzenia. Komitet wyrażał swoje stanowisko (6) również w odniesieniu do tej formy dialogu obywatelskiego i także w niniejszej opinii wzywa Komisję do ustanowienia bardziej szczegółowych warunków zarówno co do treści, jak i trybu postępowania.

| 4.2.2 | Antycypując powyższe postanowienie traktatu, już pewien czas temu Parlament Europejski ustanowił tak zwaną „Agorę”, tworząc w ten sposób instrument wertykalnego dialogu obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.2.2

Antycypując powyższe postanowienie traktatu, już pewien czas temu Parlament Europejski ustanowił tak zwaną „Agorę”, tworząc w ten sposób instrument wertykalnego dialogu obywatelskiego.

| 4.2.3 | Ponieważ w art. 11 ust. 2 TUE zobowiązano wszystkie instytucje Unii do utrzymywania dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, Komitet wzywa wszystkie pozostałe instytucje, w szczególności jednak Radę, do możliwie jak najszybszego przedstawienia swoich zamierzeń w zakresie realizacji tego artykułu traktatu. |
| --- | --- |

4.2.3

Ponieważ w art. 11 ust. 2 TUE zobowiązano wszystkie instytucje Unii do utrzymywania dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, Komitet wzywa wszystkie pozostałe instytucje, w szczególności jednak Radę, do możliwie jak najszybszego przedstawienia swoich zamierzeń w zakresie realizacji tego artykułu traktatu.

| 4.2.4 | Komitet oferuje wszystkim instytucjom Unii swoją sieć i infrastrukturę w celu nawiązania tego wertykalnego dialogu ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim oraz konstruktywnego go prowadzenia. |
| --- | --- |

4.2.4

Komitet oferuje wszystkim instytucjom Unii swoją sieć i infrastrukturę w celu nawiązania tego wertykalnego dialogu ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim oraz konstruktywnego go prowadzenia.

4.3   Konsultacje Komisji Europejskiej

Artykuł 11 ust. 3 TUE: „Komisja Europejska prowadzi szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia spójności i przejrzystości działań Unii”.

| 4.3.1 | Powyższe postanowienie włącza praktykę konsultacji Komisji, realizowaną już dotychczas w szerokim zakresie, w kontekst wzmocnionego opartego na uczestnictwie filaru europejskiego modelu demokracji. Komitet przypomina (7), że taka praktyka konsultacji jest zasadniczo istotnym elementem wprowadzonej przez Komisję w 2001 r. koncepcji „rządów europejskich” (8) i jako działanie odgórne jedynie pośrednio umożliwia działanie społeczeństwa obywatelskiego. Zwraca też ponownie uwagę na konieczność rozróżnienia między „konsultacją” jako działaniem odgórnym a „uczestnictwem” jako prawem obywateli. Omawiany środek nie dotyczy aspektu aktywnego włączenia się zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w dany proces z własnej inicjatywy („bottom up”). |
| --- | --- |

4.3.1

Powyższe postanowienie włącza praktykę konsultacji Komisji, realizowaną już dotychczas w szerokim zakresie, w kontekst wzmocnionego opartego na uczestnictwie filaru europejskiego modelu demokracji. Komitet przypomina (7), że taka praktyka konsultacji jest zasadniczo istotnym elementem wprowadzonej przez Komisję w 2001 r. koncepcji „rządów europejskich” (8) i jako działanie odgórne jedynie pośrednio umożliwia działanie społeczeństwa obywatelskiego. Zwraca też ponownie uwagę na konieczność rozróżnienia między „konsultacją” jako działaniem odgórnym a „uczestnictwem” jako prawem obywateli. Omawiany środek nie dotyczy aspektu aktywnego włączenia się zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w dany proces z własnej inicjatywy („bottom up”).

| 4.3.2 | Komitet jest gotów wesprzeć w ramach swojego mandatu Komisję Europejską w tych przypadkach, w których chce ona wyjść poza zwykle stosowane ramy konsultacji za pośrednictwem internetu, na przykład poprzez organizację wspólnych wysłuchań w specyficznych kwestiach lub prowadzenie otwartych konsultacji w ramach forum zainteresowanych stron zgodnie z metodą „open space”. |
| --- | --- |

4.3.2

Komitet jest gotów wesprzeć w ramach swojego mandatu Komisję Europejską w tych przypadkach, w których chce ona wyjść poza zwykle stosowane ramy konsultacji za pośrednictwem internetu, na przykład poprzez organizację wspólnych wysłuchań w specyficznych kwestiach lub prowadzenie otwartych konsultacji w ramach forum zainteresowanych stron zgodnie z metodą „open space”.

| 4.3.3 | Same konsultacje nie stanowią jednak jeszcze rzeczywistego dialogu ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. Z tego względu Komitet wzywa Komisję do przeglądu i uporządkowania dotychczasowej praktyki konsultacji. Z jednej strony konieczne jest zapewnienie odpowiednich ram czasowych konsultacji, aby zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i poszczególni obywatele faktycznie mieli czas na opracowanie swoich odpowiedzi, a konsultacje nie odbywały się jedynie dla formalności. Z drugiej strony konieczne jest nadanie procesowi oceny bardziej przejrzystego charakteru. Aby podjąć rzeczywisty dialog, Komisja powinna odpowiadać na zgłaszane wnioski i przedstawiać swoje stanowisko, dlaczego ta czy inna propozycja została przyjęta bądź odrzucona. Komisja powinna możliwie szczegółowo omówić te i inne usprawnienia ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

4.3.3

Same konsultacje nie stanowią jednak jeszcze rzeczywistego dialogu ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. Z tego względu Komitet wzywa Komisję do przeglądu i uporządkowania dotychczasowej praktyki konsultacji. Z jednej strony konieczne jest zapewnienie odpowiednich ram czasowych konsultacji, aby zorganizowane społeczeństwo obywatelskie i poszczególni obywatele faktycznie mieli czas na opracowanie swoich odpowiedzi, a konsultacje nie odbywały się jedynie dla formalności. Z drugiej strony konieczne jest nadanie procesowi oceny bardziej przejrzystego charakteru. Aby podjąć rzeczywisty dialog, Komisja powinna odpowiadać na zgłaszane wnioski i przedstawiać swoje stanowisko, dlaczego ta czy inna propozycja została przyjęta bądź odrzucona. Komisja powinna możliwie szczegółowo omówić te i inne usprawnienia ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.

4.4   Europejska inicjatywa obywatelska

Artykuł 11 ust. 4 TUE: „Obywatele Unii w liczbie nie mniejszej niż milion, mający obywatelstwo znacznej liczby Państw Członkowskich, mogą podjąć inicjatywę zwrócenia się do Komisji Europejskiej o przedłożenie, w ramach jej uprawnień, odpowiedniego wniosku w sprawach, w odniesieniu do których, zdaniem obywateli, stosowanie Traktatów wymaga aktu prawnego Unii”.

| 4.4.1 | Komitet podziela opinię, że ta nowa europejska inicjatywa obywatelska ma dla integracji europejskiej znaczenie, które daleko wykracza poza aspekt prawny, i należy ją uznać za pierwszy element demokracji bezpośredniej na szczeblu ponadnarodowym, który jednak – zgodnie z treścią postanowienia – jest ograniczony do obywateli Unii. Komitet przyjąłby z zadowoleniem, gdyby przy zmianie traktatów stale uwzględniano także obywateli państw trzecich zamieszkałych na terytorium Unii. |
| --- | --- |

4.4.1

Komitet podziela opinię, że ta nowa europejska inicjatywa obywatelska ma dla integracji europejskiej znaczenie, które daleko wykracza poza aspekt prawny, i należy ją uznać za pierwszy element demokracji bezpośredniej na szczeblu ponadnarodowym, który jednak – zgodnie z treścią postanowienia – jest ograniczony do obywateli Unii. Komitet przyjąłby z zadowoleniem, gdyby przy zmianie traktatów stale uwzględniano także obywateli państw trzecich zamieszkałych na terytorium Unii.

| 4.4.2 | Należy podkreślić, że nowa europejska inicjatywa obywatelska nie stanowi „inicjatywy ludowej”, która funkcjonuje w wielu państwach członkowskich i w związku z którą inicjuje się wiążące referendum, lecz raczej „inicjatywę programową”, za pomocą której wzywa się Komisję do podjęcia działań prawodawczych. To instrument mniejszości, pozwalający jedynie uzyskać wpływ na kształt programu politycznego. Prawo inicjatywy prawodawczej pozostaje w rękach Komisji, a ewentualnie rozpoczęty w ten sposób proces prawodawczy przebiega w ramach określonych procedur. |
| --- | --- |

4.4.2

Należy podkreślić, że nowa europejska inicjatywa obywatelska nie stanowi „inicjatywy ludowej”, która funkcjonuje w wielu państwach członkowskich i w związku z którą inicjuje się wiążące referendum, lecz raczej „inicjatywę programową”, za pomocą której wzywa się Komisję do podjęcia działań prawodawczych. To instrument mniejszości, pozwalający jedynie uzyskać wpływ na kształt programu politycznego. Prawo inicjatywy prawodawczej pozostaje w rękach Komisji, a ewentualnie rozpoczęty w ten sposób proces prawodawczy przebiega w ramach określonych procedur.

| 4.4.3 | Omawiany instrument wymaga oczywiście określonych zasad i standardów. Jednak z uwagi na to, że instrumenty demokracji bezpośredniej na szczeblu europejskim wymagają dopiero opracowania, konieczne jest zapewnienie europejskiej inicjatywie obywatelskiej ram dalszego rozwoju. W rozporządzeniu w sprawie realizacji art. 11 ust. 4 TUE należy ustanowić możliwie jak najniższe standardy minimalne i jakościowe, a w dziedzinach, w których na szczeblu wspólnotowym brak jest danych opartych na doświadczeniu, konieczne jest pozostawienie marginesu swobody decyzyjnej i interpretacyjnej, ponieważ skutkiem europejskiej inicjatywy obywatelskiej może być jedynie uwzględnienie konkretnego zagadnienia w programie działań Komisji. |
| --- | --- |

4.4.3

Omawiany instrument wymaga oczywiście określonych zasad i standardów. Jednak z uwagi na to, że instrumenty demokracji bezpośredniej na szczeblu europejskim wymagają dopiero opracowania, konieczne jest zapewnienie europejskiej inicjatywie obywatelskiej ram dalszego rozwoju. W rozporządzeniu w sprawie realizacji art. 11 ust. 4 TUE należy ustanowić możliwie jak najniższe standardy minimalne i jakościowe, a w dziedzinach, w których na szczeblu wspólnotowym brak jest danych opartych na doświadczeniu, konieczne jest pozostawienie marginesu swobody decyzyjnej i interpretacyjnej, ponieważ skutkiem europejskiej inicjatywy obywatelskiej może być jedynie uwzględnienie konkretnego zagadnienia w programie działań Komisji.

| 4.4.4 | Komitet w żadnym razie nie podziela jednak stanowiska Parlamentu Europejskiego (9), „że monitoring przebiegu inicjatywy obywatelskiej jest politycznym zadaniem Parlamentu”, i wypowiada się przeciwko monitorowaniu procesu z zakresu przedlegislacyjnego przez prawodawcę. Taki „monitoring” stanowiłby naruszenie zasady podziału władzy; z tego względu Komitet opowiada się za ustanowieniem niezależnej „instytucji doradczej” bądź „punktu informacyjnego”, który wspierałby inicjatorów na etapie przygotowywania i startu europejskiej inicjatywy obywatelskiej, aby można było zasadniczo unikać oczywistych konfliktów z przepisami w zakresie dopuszczalności i wykonania, skoro nie da się ich wykluczyć. |
| --- | --- |

4.4.4

Komitet w żadnym razie nie podziela jednak stanowiska Parlamentu Europejskiego (9), „że monitoring przebiegu inicjatywy obywatelskiej jest politycznym zadaniem Parlamentu”, i wypowiada się przeciwko monitorowaniu procesu z zakresu przedlegislacyjnego przez prawodawcę. Taki „monitoring” stanowiłby naruszenie zasady podziału władzy; z tego względu Komitet opowiada się za ustanowieniem niezależnej „instytucji doradczej” bądź „punktu informacyjnego”, który wspierałby inicjatorów na etapie przygotowywania i startu europejskiej inicjatywy obywatelskiej, aby można było zasadniczo unikać oczywistych konfliktów z przepisami w zakresie dopuszczalności i wykonania, skoro nie da się ich wykluczyć.

| 4.4.5 | Całkowicie słusznie Parlament zwraca w tym zakresie uwagę na konieczność dokonania rozróżnienia między petycjami, które kieruje się do Parlamentu, a inicjatywami obywatelskimi, które mają stanowić wezwanie skierowane do Komisji. W tym kontekście konieczne jest opracowanie całkowicie odmiennych procedur i wymogów w odniesieniu do obu tych instrumentów współuczestnictwa obywateli. |
| --- | --- |

4.4.5

Całkowicie słusznie Parlament zwraca w tym zakresie uwagę na konieczność dokonania rozróżnienia między petycjami, które kieruje się do Parlamentu, a inicjatywami obywatelskimi, które mają stanowić wezwanie skierowane do Komisji. W tym kontekście konieczne jest opracowanie całkowicie odmiennych procedur i wymogów w odniesieniu do obu tych instrumentów współuczestnictwa obywateli.

| 4.4.6 | Będąca elementem demokracji bezpośredniej europejska inicjatywa obywatelska stanowi również skuteczny sposób inicjowania ponadnarodowych procesów debaty. Dzięki temu obywatele, obecnie raczej zdystansowani wobec „politycznej Europy”, mogą zaproponować konkretne inicjatywy i cele. Im aktywniej się ich zaprosi i zachęci do udziału w inicjatywach, bez stawiania przed nimi zbędnych przeszkód administracyjnych, tym szybciej przestaną się uważać za widzów niezrozumiałego procesu decyzyjnego i przekształcą się z przedmiotu w podmiot europejskiej wspólnotowości. Taki realizowany etapami proces, wymagający zmierzenia się z problemami istotnymi dla Europy, musi przyczynić się do stworzenia europejskiej świadomości i europejskiej opinii publicznej. |
| --- | --- |

4.4.6

Będąca elementem demokracji bezpośredniej europejska inicjatywa obywatelska stanowi również skuteczny sposób inicjowania ponadnarodowych procesów debaty. Dzięki temu obywatele, obecnie raczej zdystansowani wobec „politycznej Europy”, mogą zaproponować konkretne inicjatywy i cele. Im aktywniej się ich zaprosi i zachęci do udziału w inicjatywach, bez stawiania przed nimi zbędnych przeszkód administracyjnych, tym szybciej przestaną się uważać za widzów niezrozumiałego procesu decyzyjnego i przekształcą się z przedmiotu w podmiot europejskiej wspólnotowości. Taki realizowany etapami proces, wymagający zmierzenia się z problemami istotnymi dla Europy, musi przyczynić się do stworzenia europejskiej świadomości i europejskiej opinii publicznej.

| 4.4.7 | Pod względem merytorycznym należy zwrócić uwagę, że europejska inicjatywa obywatelska oczywiście nie może być sprzeczna z traktatami ani z europejską kartą praw podstawowych. Podobnie jak w przypadku procesu pośredniego / parlamentarnego, również w przypadku bezpośredniego / obywatelskiego procesu wypracowywania opinii może się jednak zdarzyć, że ugrupowania ekstremistyczne będą chciały wykorzystać istniejące kanały kształtowania opinii i (nad)użyć ich do swoich celów. To jedno z wielkich, zasadniczych wyzwań stojących przed każdą demokracją, ale jednocześnie największa zaleta systemów demokratycznych w porównaniu z systemami niedemokratycznymi. Nowoczesna demokracja przedstawicielska, opierająca się na filarach zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich, musi polegać na możliwości otwartego i przejrzystego dyskutowania nad zagadnieniami niewygodnymi, a nawet ekstremistycznymi. |
| --- | --- |

4.4.7

Pod względem merytorycznym należy zwrócić uwagę, że europejska inicjatywa obywatelska oczywiście nie może być sprzeczna z traktatami ani z europejską kartą praw podstawowych. Podobnie jak w przypadku procesu pośredniego / parlamentarnego, również w przypadku bezpośredniego / obywatelskiego procesu wypracowywania opinii może się jednak zdarzyć, że ugrupowania ekstremistyczne będą chciały wykorzystać istniejące kanały kształtowania opinii i (nad)użyć ich do swoich celów. To jedno z wielkich, zasadniczych wyzwań stojących przed każdą demokracją, ale jednocześnie największa zaleta systemów demokratycznych w porównaniu z systemami niedemokratycznymi. Nowoczesna demokracja przedstawicielska, opierająca się na filarach zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich, musi polegać na możliwości otwartego i przejrzystego dyskutowania nad zagadnieniami niewygodnymi, a nawet ekstremistycznymi.

4.5   Zielona księga Komisji Europejskiej w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej

| 4.5.1 | Chociaż Komitet nie był bezpośrednim adresatem zakończonego procesu konsultacji, to uprzedzając zbliżające się prace w Parlamencie i Radzie nad wnioskami dotyczącymi rozporządzeń, chciałby wnieść ekspercki wkład w kształtowanie opinii i przedstawić poniżej swoje stanowisko w odniesieniu do kwestii poruszonych w zielonej księdze. |
| --- | --- |

4.5.1

Chociaż Komitet nie był bezpośrednim adresatem zakończonego procesu konsultacji, to uprzedzając zbliżające się prace w Parlamencie i Radzie nad wnioskami dotyczącymi rozporządzeń, chciałby wnieść ekspercki wkład w kształtowanie opinii i przedstawić poniżej swoje stanowisko w odniesieniu do kwestii poruszonych w zielonej księdze.

4.6   Minimalna liczba państw członkowskich, z których muszą pochodzić obywatele

| 4.6.1 | Komitet podziela zdanie Komisji, że wartość minimalna powinna być ustalona w oparciu o obiektywne kryteria. Nie zgadza się jednak ze stanowiskiem Komisji, że dopiero jedna trzecia państw członkowskich, a więc 9 państw, gwarantuje reprezentatywność interesów Unii, ale z drugiej strony nie podziela również opinii niektórych organizacji, że już 4 państwa członkowskie stanowią wystarczającą znaczną liczbę. |
| --- | --- |

4.6.1

Komitet podziela zdanie Komisji, że wartość minimalna powinna być ustalona w oparciu o obiektywne kryteria. Nie zgadza się jednak ze stanowiskiem Komisji, że dopiero jedna trzecia państw członkowskich, a więc 9 państw, gwarantuje reprezentatywność interesów Unii, ale z drugiej strony nie podziela również opinii niektórych organizacji, że już 4 państwa członkowskie stanowią wystarczającą znaczną liczbę.

| 4.6.2 | Komitet zgadza się raczej z opinią Parlamentu Europejskiego, że jedna czwarta państw członkowskich, a więc obecnie 7 państw, stanowi odpowiednią wartość minimalną. Ta wartość opiera się na art. 76 TFUE, dotyczącym możliwości przyjęcia z inicjatywy jednej czwartej państw członkowskich aktów prawnych dotyczących współpracy administracyjnej w ramach współpracy sądowniczej i policyjnej lub w sprawach karnych. Zdaniem Komitetu to odpowiedni punkt odniesienia dla zapewnienia prawdziwego wymiaru europejskiego inicjatywy obywatelskiej. |
| --- | --- |

4.6.2

Komitet zgadza się raczej z opinią Parlamentu Europejskiego, że jedna czwarta państw członkowskich, a więc obecnie 7 państw, stanowi odpowiednią wartość minimalną. Ta wartość opiera się na art. 76 TFUE, dotyczącym możliwości przyjęcia z inicjatywy jednej czwartej państw członkowskich aktów prawnych dotyczących współpracy administracyjnej w ramach współpracy sądowniczej i policyjnej lub w sprawach karnych. Zdaniem Komitetu to odpowiedni punkt odniesienia dla zapewnienia prawdziwego wymiaru europejskiego inicjatywy obywatelskiej.

4.7   Minimalna liczba podpisów przypadających na jedno państwo członkowskie

| 4.7.1 | Ponieważ w traktacie z Lizbony wspomina się jedynie o „znacznej liczbie państw członkowskich”, pojawiła się również możliwość, aby nie określać minimalnej liczby uczestników z danego państwa. Z uwagi na przywoływany kilkukrotnie w traktacie wymóg podwójnej większości Komitet podziela jednak opinię Komisji, że rezygnacja z minimalnej liczby uczestników z danego państwa członkowskiego byłaby sprzeczna z duchem traktatu. |
| --- | --- |

4.7.1

Ponieważ w traktacie z Lizbony wspomina się jedynie o „znacznej liczbie państw członkowskich”, pojawiła się również możliwość, aby nie określać minimalnej liczby uczestników z danego państwa. Z uwagi na przywoływany kilkukrotnie w traktacie wymóg podwójnej większości Komitet podziela jednak opinię Komisji, że rezygnacja z minimalnej liczby uczestników z danego państwa członkowskiego byłaby sprzeczna z duchem traktatu.

| 4.7.2 | Zamiast sztywnego, liczbowego określenia udziału procentowego w wysokości 0,2 % dla każdego państwa członkowskiego Komitet opowiada się raczej za systemem ruchomym, który pozwoliłby na wypracowanie rozsądnej równowagi między państwami. Na przykład możliwy byłby wymóg minimalnej wartości w wysokości 0,08 % (10), aby można było uwzględnić podpisy pochodzące z danego państwa członkowskiego. Ogólnie inicjatywa obywatelska musi oczywiście uzyskać milion podpisów. Z połączenia obu tych kryteriów powstaje automatyczne wyrównanie, które jest zgodne z zawartym w traktacie dążeniem do reprezentatywności oraz z faktycznym interesem ogólnoeuropejskim. |
| --- | --- |

4.7.2

Zamiast sztywnego, liczbowego określenia udziału procentowego w wysokości 0,2 % dla każdego państwa członkowskiego Komitet opowiada się raczej za systemem ruchomym, który pozwoliłby na wypracowanie rozsądnej równowagi między państwami. Na przykład możliwy byłby wymóg minimalnej wartości w wysokości 0,08 % (10), aby można było uwzględnić podpisy pochodzące z danego państwa członkowskiego. Ogólnie inicjatywa obywatelska musi oczywiście uzyskać milion podpisów. Z połączenia obu tych kryteriów powstaje automatyczne wyrównanie, które jest zgodne z zawartym w traktacie dążeniem do reprezentatywności oraz z faktycznym interesem ogólnoeuropejskim.

| 4.7.3 | Zdaniem Komitetu takie elastyczne uregulowanie na rzecz ułatwienia realizacji wydaje się uzasadnione, także dlatego że efektem europejskiej inicjatywy obywatelskiej nie jest wiążąca decyzja, lecz jedynie wezwanie skierowane do Komisji. |
| --- | --- |

4.7.3

Zdaniem Komitetu takie elastyczne uregulowanie na rzecz ułatwienia realizacji wydaje się uzasadnione, także dlatego że efektem europejskiej inicjatywy obywatelskiej nie jest wiążąca decyzja, lecz jedynie wezwanie skierowane do Komisji.

4.8   Kwalifikacja do wspierania inicjatywy obywatelskiej

| 4.8.1 | Komitet podziela opinię Komisji, aby – dla uniknięcia zbędnego obciążenia administracyjnego – ogólnym warunkiem uczestnictwa było czynne prawo wyborcze w wyborach do Parlamentu Europejskiego w kraju zamieszkania uczestnika. Mimo całej sympatii dla włączenia młodzieży (na przykład poprzez obniżenie granicy wiekowej do 16 lat) takie odstępstwo od czynnego prawa wyborczego w wyborach do Parlamentu Europejskiego w nieproporcjonalnym stopniu utrudniłoby kontrolę podpisów, ponieważ prawie wszystkie kraje byłyby zmuszone do stworzenia podwójnego rejestru wyborców. |
| --- | --- |

4.8.1

Komitet podziela opinię Komisji, aby – dla uniknięcia zbędnego obciążenia administracyjnego – ogólnym warunkiem uczestnictwa było czynne prawo wyborcze w wyborach do Parlamentu Europejskiego w kraju zamieszkania uczestnika. Mimo całej sympatii dla włączenia młodzieży (na przykład poprzez obniżenie granicy wiekowej do 16 lat) takie odstępstwo od czynnego prawa wyborczego w wyborach do Parlamentu Europejskiego w nieproporcjonalnym stopniu utrudniłoby kontrolę podpisów, ponieważ prawie wszystkie kraje byłyby zmuszone do stworzenia podwójnego rejestru wyborców.

4.9   Forma i brzmienie inicjatywy obywatelskiej

| 4.9.1 | Również w tym przypadku Komitet uważa zbyt sztywne uregulowania formalne za niewskazane; powinny obowiązywać niezbędne wymogi formalne stosowane w odniesieniu do oficjalnych petycji oraz należy określić pewne minimalne warunki (patrz również pkt 4.13). Treść inicjatywy i postulowanej decyzji powinny być określone w sposób zwięzły i jednoznaczny. Musi być zawsze jasno określone, co popiera dana osoba, która podpisuje się pod europejską inicjatywą obywatelską. |
| --- | --- |

4.9.1

Również w tym przypadku Komitet uważa zbyt sztywne uregulowania formalne za niewskazane; powinny obowiązywać niezbędne wymogi formalne stosowane w odniesieniu do oficjalnych petycji oraz należy określić pewne minimalne warunki (patrz również pkt 4.13). Treść inicjatywy i postulowanej decyzji powinny być określone w sposób zwięzły i jednoznaczny. Musi być zawsze jasno określone, co popiera dana osoba, która podpisuje się pod europejską inicjatywą obywatelską.

4.10   Wymogi odnośnie do zbierania, kontroli i potwierdzania autentyczności podpisów

| 4.10.1 | Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w drodze odstępstwa od właściwego ustawodawstwa krajowego ustanowić na szczeblu wspólnotowym wspólne procedury postępowania lub standardy dotyczące zbierania, kontroli i potwierdzania autentyczności podpisów, ponieważ europejska inicjatywa obywatelska jest (nowym) ponadnarodowym instrumentem uczestnictwa. |
| --- | --- |

4.10.1

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w drodze odstępstwa od właściwego ustawodawstwa krajowego ustanowić na szczeblu wspólnotowym wspólne procedury postępowania lub standardy dotyczące zbierania, kontroli i potwierdzania autentyczności podpisów, ponieważ europejska inicjatywa obywatelska jest (nowym) ponadnarodowym instrumentem uczestnictwa.

| 4.10.2 | Należy dopuścić wszelkie formy zbierania podpisów, które umożliwiają kontrolę tożsamości, a zbieranie podpisów za pomocą strony internetowej powinno być tak samo dopuszczalne jak publiczne zbieranie podpisów wśród obywateli. Zdaniem Komitetu takie wymogi, jak potwierdzenie autentyczności podpisu przez władze krajowe czy przez notariusza, stanowią zniechęcającą przeszkodę. Jednak obok kontroli tożsamości należy również zagwarantować dobrowolność i niezależność poparcia dla inicjatywy wyrażanego przez obywateli. W tym celu konieczne jest określenie specjalnych warunków, w szczególności w przypadku elektronicznego zbierania podpisów. |
| --- | --- |

4.10.2

Należy dopuścić wszelkie formy zbierania podpisów, które umożliwiają kontrolę tożsamości, a zbieranie podpisów za pomocą strony internetowej powinno być tak samo dopuszczalne jak publiczne zbieranie podpisów wśród obywateli. Zdaniem Komitetu takie wymogi, jak potwierdzenie autentyczności podpisu przez władze krajowe czy przez notariusza, stanowią zniechęcającą przeszkodę. Jednak obok kontroli tożsamości należy również zagwarantować dobrowolność i niezależność poparcia dla inicjatywy wyrażanego przez obywateli. W tym celu konieczne jest określenie specjalnych warunków, w szczególności w przypadku elektronicznego zbierania podpisów.

| 4.10.3 | Nazwisko, adres, data urodzenia oraz adres elektroniczny w celu weryfikacji w przypadku zbierania podpisów za pośrednictwem internetu stanowią wystarczające gwarancje bezpieczeństwa i autentyczności. Należy dopilnować, aby w przypadku każdej inicjatywy, w odniesieniu do której przestrzega się określonych w rozporządzeniu wymogów minimalnych w zakresie zbierania podpisów, istniała pewność, że nie napotka ona żadnych zaskakujących, dodatkowych przeszkód w którymkolwiek państwie członkowskim. W przypadku Europejczyków mieszkających za granicą w celu przyporządkowania ich głosu stosuje się miejsce zamieszkania uczestnika. |
| --- | --- |

4.10.3

Nazwisko, adres, data urodzenia oraz adres elektroniczny w celu weryfikacji w przypadku zbierania podpisów za pośrednictwem internetu stanowią wystarczające gwarancje bezpieczeństwa i autentyczności. Należy dopilnować, aby w przypadku każdej inicjatywy, w odniesieniu do której przestrzega się określonych w rozporządzeniu wymogów minimalnych w zakresie zbierania podpisów, istniała pewność, że nie napotka ona żadnych zaskakujących, dodatkowych przeszkód w którymkolwiek państwie członkowskim. W przypadku Europejczyków mieszkających za granicą w celu przyporządkowania ich głosu stosuje się miejsce zamieszkania uczestnika.

| 4.10.4 | Państwa członkowskie powinny dokonywać weryfikacji zebranych podpisów, przede wszystkim w ramach sprawdzonych w wielu państwach członkowskich systemów kontroli wyrywkowych. |
| --- | --- |

4.10.4

Państwa członkowskie powinny dokonywać weryfikacji zebranych podpisów, przede wszystkim w ramach sprawdzonych w wielu państwach członkowskich systemów kontroli wyrywkowych.

4.11   Termin zbierania podpisów

| 4.11.1 | Doświadczenia z inicjatywami obywatelskimi przed wejściem w życie traktatu z Lizbony pokazały, że wiele czasu zabrać może w szczególności faza rozruchu inicjatywy; z tego względu Komitet uważa zaproponowany przez Komisję termin jednego roku za zbyt krótki i opowiada się za terminem 18 miesięcy. Uwzględniając wcześniejszą uwagę, że inicjatywa rozpoczyna przecież proces dochodzenia do prawdziwie europejskiej opinii publicznej, wykraczający poza konkretny cel, zdaniem Komitetu godne ubolewania byłoby, gdyby z uwagi na stosunkowo krótki okres jednego roku pod znakiem zapytania stanęły korzystne efekty takiego procesu, wraz ze wszystkimi skutkami towarzyszącymi w zakresie polityki prawnej i społecznej. |
| --- | --- |

4.11.1

Doświadczenia z inicjatywami obywatelskimi przed wejściem w życie traktatu z Lizbony pokazały, że wiele czasu zabrać może w szczególności faza rozruchu inicjatywy; z tego względu Komitet uważa zaproponowany przez Komisję termin jednego roku za zbyt krótki i opowiada się za terminem 18 miesięcy. Uwzględniając wcześniejszą uwagę, że inicjatywa rozpoczyna przecież proces dochodzenia do prawdziwie europejskiej opinii publicznej, wykraczający poza konkretny cel, zdaniem Komitetu godne ubolewania byłoby, gdyby z uwagi na stosunkowo krótki okres jednego roku pod znakiem zapytania stanęły korzystne efekty takiego procesu, wraz ze wszystkimi skutkami towarzyszącymi w zakresie polityki prawnej i społecznej.

4.12   Rejestracja proponowanych inicjatyw

| 4.12.1 | Komitet zgadza się z opinią Komisji, że uprzednie wyjaśnienie prawidłowości i dopuszczalności inicjatywy należy do jej organizatorów. Rejestracja powinna być możliwa za pośrednictwem udostępnionej przez Komisję strony internetowej, która będzie zawierać również informacje merytoryczne, umożliwiające wszystkim obywatelom zdobycie informacji w sprawie bieżących inicjatyw. |
| --- | --- |

4.12.1

Komitet zgadza się z opinią Komisji, że uprzednie wyjaśnienie prawidłowości i dopuszczalności inicjatywy należy do jej organizatorów. Rejestracja powinna być możliwa za pośrednictwem udostępnionej przez Komisję strony internetowej, która będzie zawierać również informacje merytoryczne, umożliwiające wszystkim obywatelom zdobycie informacji w sprawie bieżących inicjatyw.

| 4.12.2 | W tym kontekście Komitet zachęca również, aby w ramach tworzonej strony internetowej w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej Komisja udostępniła także narzędzie on-line, za pomocą którego możliwe byłoby zbieranie podpisów. Taka strona internetowa mogłaby ponadto stanowić forum dyskusji o różnych inicjatywach i w ten sposób przyczyniać się do tworzenia europejskiej opinii publicznej. |
| --- | --- |

4.12.2

W tym kontekście Komitet zachęca również, aby w ramach tworzonej strony internetowej w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej Komisja udostępniła także narzędzie on-line, za pomocą którego możliwe byłoby zbieranie podpisów. Taka strona internetowa mogłaby ponadto stanowić forum dyskusji o różnych inicjatywach i w ten sposób przyczyniać się do tworzenia europejskiej opinii publicznej.

| 4.12.3 | Komitet uważa jednak, że inicjatorzy inicjatywy obywatelskiej powinni również dysponować punktem informacyjnym, który udzielałby porad nie tylko w kwestiach proceduralnych, lecz także merytorycznych. Komitet wyraża gotowość pełnienia funkcji takiego punktu informacyjnego. |
| --- | --- |

4.12.3

Komitet uważa jednak, że inicjatorzy inicjatywy obywatelskiej powinni również dysponować punktem informacyjnym, który udzielałby porad nie tylko w kwestiach proceduralnych, lecz także merytorycznych. Komitet wyraża gotowość pełnienia funkcji takiego punktu informacyjnego.

| 4.12.4 | Możliwe byłoby również rozważenie systemu żółtych / czerwonych kartek, za pomocą których dałoby się w miarę szybko zasygnalizować organizatorom inicjatywy obywatelskiej, że ich inicjatywa może nie być dopuszczalna, na przykład z uwagi na kryteria formalne lub brak właściwości Komisji w danej dziedzinie czy też wyraźne naruszanie praw podstawowych. |
| --- | --- |

4.12.4

Możliwe byłoby również rozważenie systemu żółtych / czerwonych kartek, za pomocą których dałoby się w miarę szybko zasygnalizować organizatorom inicjatywy obywatelskiej, że ich inicjatywa może nie być dopuszczalna, na przykład z uwagi na kryteria formalne lub brak właściwości Komisji w danej dziedzinie czy też wyraźne naruszanie praw podstawowych.

4.13   Wymogi w stosunku do organizatorów: przejrzystość i finansowanie

| 4.13.1 | Zdaniem Komitetu organizatorzy inicjatywy powinni przedstawić następujące informacje:






  — | komitet inicjatywny i jego zewnętrzni przedstawiciele; |
| --- | --- | --- |

4.13.1

Zdaniem Komitetu organizatorzy inicjatywy powinni przedstawić następujące informacje:

—

komitet inicjatywny i jego zewnętrzni przedstawiciele;

| — | możliwe podmioty wspierające; |
| --- | --- |

—

możliwe podmioty wspierające;

| — | plan finansowania; |
| --- | --- |

—

plan finansowania;

| — | ogólny obraz zasobów ludzkich i struktury. |
| --- | --- |

—

ogólny obraz zasobów ludzkich i struktury.

| 4.13.2 | Komitet nie może w żadnym razie zaakceptować zapowiedzi Komisji, że nie dopuszcza się żadnej formy publicznego wsparcia ani finansowania inicjatyw obywatelskich, oraz zwłaszcza jej uwagi, że jedynie w ten sposób można zagwarantować niezależność takich inicjatyw. Komisja Europejska wspiera finansowo struktury i działania wielu skutecznych organizacji pozarządowych i niedopuszczalne byłoby wyciąganie z tego wniosku, że współfinansowane przez Komisję podmioty społeczeństwa obywatelskiego są z tego względu od niej uzależnione. Ponadto w przypadku konsekwentnej realizacji założenia Komisji tylko duże organizacje mające zasobnych zwolenników byłyby w stanie doprowadzić do sukcesu europejskiej inicjatywy obywatelskiej. |
| --- | --- |

4.13.2

Komitet nie może w żadnym razie zaakceptować zapowiedzi Komisji, że nie dopuszcza się żadnej formy publicznego wsparcia ani finansowania inicjatyw obywatelskich, oraz zwłaszcza jej uwagi, że jedynie w ten sposób można zagwarantować niezależność takich inicjatyw. Komisja Europejska wspiera finansowo struktury i działania wielu skutecznych organizacji pozarządowych i niedopuszczalne byłoby wyciąganie z tego wniosku, że współfinansowane przez Komisję podmioty społeczeństwa obywatelskiego są z tego względu od niej uzależnione. Ponadto w przypadku konsekwentnej realizacji założenia Komisji tylko duże organizacje mające zasobnych zwolenników byłyby w stanie doprowadzić do sukcesu europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

| 4.13.3 | W tym celu Komitet proponuje przedyskutowanie możliwości udzielenia przez UE wsparcia finansowego po osiągnięciu pierwszego etapu, na przykład po zebraniu 50 tysięcy podpisów w trzech państwach członkowskich, aby wykluczyć pozbawione perspektyw i niepoważne kampanie. Również w tym przypadku pewną rolę mógłby odegrać proponowany system żółtych i czerwonych kartek. |
| --- | --- |

4.13.3

W tym celu Komitet proponuje przedyskutowanie możliwości udzielenia przez UE wsparcia finansowego po osiągnięciu pierwszego etapu, na przykład po zebraniu 50 tysięcy podpisów w trzech państwach członkowskich, aby wykluczyć pozbawione perspektyw i niepoważne kampanie. Również w tym przypadku pewną rolę mógłby odegrać proponowany system żółtych i czerwonych kartek.

4.14   Badanie skutecznych inicjatyw obywatelskich przez Komisję

| 4.14.1 | Zdaniem Komitetu zaproponowany przez Komisję okres 6 miesięcy stanowi maksymalny termin; Komitet popiera podejście dwustopniowe (2 miesiące na zbadanie kryteriów formalnych i 3 miesiące na podjęcie decyzji merytorycznej (11) zaproponowane przez Parlament Europejski w jego rezolucji. Komisja powinna zapewnić możliwie jak największą przejrzystość tego wewnętrznego procesu decyzyjnego. |
| --- | --- |

4.14.1

Zdaniem Komitetu zaproponowany przez Komisję okres 6 miesięcy stanowi maksymalny termin; Komitet popiera podejście dwustopniowe (2 miesiące na zbadanie kryteriów formalnych i 3 miesiące na podjęcie decyzji merytorycznej (11) zaproponowane przez Parlament Europejski w jego rezolucji. Komisja powinna zapewnić możliwie jak największą przejrzystość tego wewnętrznego procesu decyzyjnego.

| 4.14.2 | Po przedłożeniu skutecznej inicjatywy obywatelskiej należy przeprowadzić ostateczną weryfikację dopuszczalności prawnej. |
| --- | --- |

4.14.2

Po przedłożeniu skutecznej inicjatywy obywatelskiej należy przeprowadzić ostateczną weryfikację dopuszczalności prawnej.

| 4.14.3 | W trakcie oceny politycznej przez Komisję Komitet, włączając ewentualnie Parlament i prezydencję w Radzie, przeprowadzi wysłuchania, dające organizatorom szansę przedstawienia Komisji ich inicjatywy. O ile to konieczne, EKES mógłby uzupełnić ten proces opinią rozpoznawczą lub opinią z inicjatywy własnej w danej sprawie. |
| --- | --- |

4.14.3

W trakcie oceny politycznej przez Komisję Komitet, włączając ewentualnie Parlament i prezydencję w Radzie, przeprowadzi wysłuchania, dające organizatorom szansę przedstawienia Komisji ich inicjatywy. O ile to konieczne, EKES mógłby uzupełnić ten proces opinią rozpoznawczą lub opinią z inicjatywy własnej w danej sprawie.

| 4.14.4 | Decyzja dotycząca przyjęcia, częściowego przyjęcia lub odrzucenia inicjatywy przez Komisję powinna być szczegółowo i jawnie uzasadniona inicjatorom. W przypadku odrzucenia Komisja powinna wydać formalną decyzję, która może podlegać zaskarżeniu przed ETS. |
| --- | --- |

4.14.4

Decyzja dotycząca przyjęcia, częściowego przyjęcia lub odrzucenia inicjatywy przez Komisję powinna być szczegółowo i jawnie uzasadniona inicjatorom. W przypadku odrzucenia Komisja powinna wydać formalną decyzję, która może podlegać zaskarżeniu przed ETS.

4.15   Inicjatywy dotyczące tej samej kwestii

| 4.15.1 | Zdaniem Komitetu do zakresu odpowiedzialności inicjatorów należy decyzja o rozpoczęciu mimo wszystko inicjatywy dotyczącej podobnego zakresu merytorycznego. Ponownie należy przypomnieć, że w przypadku europejskiej inicjatywy obywatelskiej mamy do czynienia z „inicjatywą programową”. Z tego względu Komitet nie widzi powodów, aby ustanawiać w tym zakresie jakiekolwiek zakazy bądź przeszkody. |
| --- | --- |

4.15.1

Zdaniem Komitetu do zakresu odpowiedzialności inicjatorów należy decyzja o rozpoczęciu mimo wszystko inicjatywy dotyczącej podobnego zakresu merytorycznego. Ponownie należy przypomnieć, że w przypadku europejskiej inicjatywy obywatelskiej mamy do czynienia z „inicjatywą programową”. Z tego względu Komitet nie widzi powodów, aby ustanawiać w tym zakresie jakiekolwiek zakazy bądź przeszkody.

4.16   Uwagi uzupełniające

| 4.16.1 | Komitet uważa, że Komisja powinna zapewnić tłumaczenie na wszystkie języki urzędowe inicjatywy obywatelskiej, której organizatorom udało się już zebrać 50 tysięcy podpisów z trzech państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.16.1

Komitet uważa, że Komisja powinna zapewnić tłumaczenie na wszystkie języki urzędowe inicjatywy obywatelskiej, której organizatorom udało się już zebrać 50 tysięcy podpisów z trzech państw członkowskich.

5.   Uwagi końcowe

5.1   Zdaniem Komitetu postanowienia dotyczące zasad demokratycznych Unii, w szczególności art. 11 TUE, są kamieniem milowym na drodze do Europy obywateli, którą oni faktycznie odczuwają jako taką, która przynosi im praktyczne korzyści i na której kształt mogą wpływać. Konieczne jest jednak bardziej wiążące zdefiniowanie poszczególnych procesów demokratycznych oraz opracowanie dla nich niezbędnych struktur.

5.2   Z tego względu Komitet wzywa Komisję, aby po przedłożeniu zielonej księgi w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej przedstawiła również zieloną księgę w sprawie dialogu obywatelskiego, dotyczącą konkretnego wdrożenia art. 11 ust. 1 i 2, w celu zastanowienia się nad już istniejącą praktyką, bardziej szczegółowego zdefiniowania procedur i zasad oraz dokonania ich oceny, jak również wprowadzenia usprawnień wspólnie ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, a w szczególności stworzenia jasnych struktur. Również w tym kontekście Komitet przypomina o swojej gotowości zaangażowania się w te działania w ramach swoich zadań.

5.3   Ponadto wzywa on pozostałe organy do wyjaśnienia, w jaki sposób mają zamiar w praktyce wdrożyć nowe postanowienia traktatu.

5.4   Art. 11 ust. 4 TUE stanowi demokratyczne novum nawet w skali światowej. Po raz pierwszy w historii demokracji obywatele wielu państw otrzymali wspólne ponadnarodowe prawo do współdecydowania.

5.5   To nowe demokratyczne prawo obywatelskie ma ogromny potencjał. Jego celem jest wzmocnienie demokracji przedstawicielskiej w Europie. W bezpośredni sposób umacnia ono oparty na uczestnictwie element europejskiego modelu demokracji. Pośrednio może się ono jednak przyczynić do integracji UE, jej wzmocnienia, powstania europejskiej opinii publicznej oraz silniejszej identyfikacji obywateli z UE. Szczególnie z uwagi na wielkość i różnorodność Europy należy zwrócić uwagę, aby wszyscy obywatele, również ci, którzy dysponują ograniczonymi środkami i nie należą do wpływowych organizacji, mogli skorzystać ze wszystkich narzędzi demokratycznych. Korzystanie z narzędzi demokratycznych nie może być uzależnione od dysponowania znacznymi środkami finansowymi.

5.6   Komitet, którego rola jako organu doradczego wspierającego Parlament Europejski, Radę i Komisję została potwierdzona w traktacie z Lizbony, będzie tak samo jak dotychczas realizował swoje najważniejsze zadania i wydawał opinie w ramach swoich obowiązków określonych w traktacie. Realizując swoją funkcję łącznika, będzie jeszcze bardziej niż dotąd starał się być filarem kompleksowej infrastruktury demokratycznej na szczeblu europejskim.

5.7   Dążąc do jak najlepszego wspierania wymienionych instytucji Unii swoimi działaniami oraz optymalizacji swoich metod pracy, Komitet proponuje dodatkowo w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej:

| — | opracowywanie opinii w sprawie zaakceptowanej formalnie przez Komisję inicjatywy obywatelskiej w okresie jej ewaluacji; |
| --- | --- |

—

opracowywanie opinii w sprawie zaakceptowanej formalnie przez Komisję inicjatywy obywatelskiej w okresie jej ewaluacji;

| — | ewentualne opracowywanie opinii w celu wsparcia trwającej inicjatywy obywatelskiej; |
| --- | --- |

—

ewentualne opracowywanie opinii w celu wsparcia trwającej inicjatywy obywatelskiej;

| — | organizację wysłuchań w odniesieniu do skutecznych inicjatyw (z udziałem organizatorów, Komisji, Parlamentu, Rady); |
| --- | --- |

—

organizację wysłuchań w odniesieniu do skutecznych inicjatyw (z udziałem organizatorów, Komisji, Parlamentu, Rady);

| — | ustanowienie punktu informacyjnego (jako punktu kontaktowego dla obywateli m.in. w kwestiach proceduralnych); |
| --- | --- |

—

ustanowienie punktu informacyjnego (jako punktu kontaktowego dla obywateli m.in. w kwestiach proceduralnych);

| — | zapewnianie informacji towarzyszących (opracowanie wytycznych „demokracji uczestniczącej”, konferencje w sprawie praktycznej realizacji itp.). |
| --- | --- |

—

zapewnianie informacji towarzyszących (opracowanie wytycznych „demokracji uczestniczącej”, konferencje w sprawie praktycznej realizacji itp.).

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Oprócz przewodniczącego Valéry’ego GISCARDA D’ESTAINGA i jego obu zastępców, Giuliana AMATO i Jeana Luca DEHAENEGO, w skład Konwentu wchodzili następujący członkowie:

1

| — | 15 przedstawicieli szefów państw i rządów państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

15 przedstawicieli szefów państw i rządów państw członkowskich,

| — | 13 przedstawicieli szefów państw i rządów państw kandydujących, |
| --- | --- |

—

13 przedstawicieli szefów państw i rządów państw kandydujących,

| — | 30 przedstawicieli parlamentów krajowych państw członkowskich, |
| --- | --- |

—

30 przedstawicieli parlamentów krajowych państw członkowskich,

| — | 26 przedstawicieli parlamentów krajowych państw kandydujących, |
| --- | --- |

—

26 przedstawicieli parlamentów krajowych państw kandydujących,

| — | 16 przedstawicieli spośród posłów do Parlamentu Europejskiego, |
| --- | --- |

—

16 przedstawicieli spośród posłów do Parlamentu Europejskiego,

| — | 2 przedstawicieli Komisji Europejskiej. |
| --- | --- |

—

2 przedstawicieli Komisji Europejskiej.

Do tego dochodziło 13 obserwatorów, reprezentujących EKES, KR, partnerów społecznych oraz Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Obserwatorami z ramienia EKES-u byli Göke FRERICHS, Roger BRIESCH i Anne-Marie SIGMUND.

(2)  Zgodnie z art. 10 TUE „funkcjonowanie Unii” opiera się na „demokracji przedstawicielskiej”.

2

(3)  COM(2009) 622 wersja ostateczna z 11 listopada 2009 r.

3

(4)  Opinia w sprawie: „Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie a sprawowanie rządów w Europie – wkład Komitetu w tworzenie białej księgi” z 25 kwietnia 2001 r. (Dz.U. C 193 z 10.7.2001). Opinia w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego z 14 lutego 2006 r. (Dz.U. C 88 z 11.4.2006). Opinia w sprawie nowego programu działania UE w dziedzinie społecznej z 9 lipca 2008 r. (Dz.U. C 27 z 3.2.2009), pkt 7.6 i 7.7.

4

(5)  Zob. przypis 4, akapit 2.

5

(6)  Opinia w sprawie rozwoju partnerskiej współpracy między Komisją a organizacjami pozarządowymi z 13 lipca 2000 r. (Dz.U. C 268 z 19.9.2000) oraz opinia z 24 września 1999 r. w sprawie roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w procesie integracji europejskiej oraz jego wkładu w ten proces (Dz.U. C 329 z 17.11.1999).

6

(7)  Opinia w sprawie: „Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie a sprawowanie rządów w Europie – wkład Komitetu w tworzenie białej księgi” z 25 kwietnia 2001 r. – (Dz.U. C 193 z 10.7.2001). Opinia w sprawie: „Rządy europejskie – biała księga” z 20 kwietnia 2002 r. (Dz.U. C 125 z 27.5.2002).

7

(8)  COM(2001) 428 wersja ostateczna z 25 lipca 2001 r.

8

(9)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 7 maja 2009 r., sprawozdawca: Sylvia-Yvonne KAUFMANN (T6-0389/2009).

9

(10)  Ta wartość procentowa opiera się na wynoszącym 0,08 % wymogu minimalnym dla inicjatywy obywatelskiej we Włoszech.

10

(11)  Powinno to przebiegać podobnie jak procedura inicjatywy Parlamentu Europejskiego zgodnie z art. 225 TFUE; zob. rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie zmienionego porozumienia ramowego między Parlamentem Europejskim a Komisją na następną kadencję parlamentarną (P7_TA(2010)0009).

11

---

III Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

461. sesja plenarna, 17–18 marca 2010 r.

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/66 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/66

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący północnego stada morszczuka oraz połowów eksploatujących to stado

COM(2009) 122 wersja ostateczna – 2009/0039 (CNS) (1)

2010/C 354/11

Rada, w dniu 18 stycznia 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE (dawnym art. 37 TWE), zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący północnego stada morszczuka oraz połowów eksploatujących to stado

COM(2009) 122 wersja ostateczna – 2009/0039 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca 2010 r.) Komitet jednomyślnie postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Czyt. COD

1

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/67 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/67

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego system kontroli i egzekwowania przepisów na obszarze objętym Konwencją w sprawie przyszłej wielostronnej współpracy w rybołówstwie na północno-wschodnim Atlantyku

COM(2009) 151 wersja ostateczna – 2009/0051 (CNS) (1)

2010/C 354/12

Rada, w dniu 18 stycznia 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE (dawnym art. 37 TWE) zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego system kontroli i egzekwowania przepisów na obszarze objętym Konwencją w sprawie przyszłej wielostronnej współpracy w rybołówstwie na północno-wschodnim Atlantyku

COM(2009) 151 wersja ostateczna – 2009/0051 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 461. sesji plenarnej w dniach 17-18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Komitet jednomyślnie postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Czyt. (COD).

1

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/68 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/68

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący zachodniego stada ostroboka pospolitego oraz połowów eksploatujących to stado

COM(2009) 189 wersja ostateczna – 2009/0057 (CNS) (1)

2010/C 354/13

Rada, w dniu 18 stycznia 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca, postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE (dawnym art. 37 TWE), zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący zachodniego stada ostroboka pospolitego oraz połowów eksploatujących to stado

COM(2009) 189 wersja ostateczna – 2009/0057 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Komitet postanowił jednogłośnie wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Czyt. COD.

1

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/69 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/69

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący stada sardeli w Zatoce Biskajskiej oraz połowów eksploatujących to stado

COM(2009) 399 wersja ostateczna – 2009/0112 (CNS) (1)

2010/C 354/14

Rada, w dniu 19 stycznia 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE (dawnym art. 37 TWE) zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego plan długoterminowy dotyczący stada sardeli w Zatoce Biskajskiej oraz połowów eksploatujących to stado

COM(2009) 399 wersja ostateczna – 2009/0112 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Komitet postanowił jednogłośnie wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Czyt. COD.

1

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/70 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/70

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego program dokumentacji połowów tuńczyka błękitnopłetwego Thunnus thynnus i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1984/2003

COM(2009) 406 wersja ostateczna – 2009/0116 (CNS) (1)

2010/C 354/15

Rada, w dniu 19 stycznia 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE, dawnym art. 37 TWE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego program dokumentacji połowów tuńczyka błękitnopłetwego Thunnus thynnus i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1984/2003

COM(2009) 406 wersja ostateczna – 2009/0116 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 461. sesji plenarnej w dniach 17-18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Komitet jednomyślnie postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Czyt. COD.

1

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/71 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/71

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie niektórych przepisów dotyczących połowów na obszarze objętym porozumieniem GFCM (Generalnej Komisji Rybołówstwa Morza Śródziemnego)

COM(2009) 477 wersja ostateczna – 2009/0129 (CNS) (1)

2010/C 354/16

Rada, w dniu 19 stycznia 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE, dawnym art. 37 TWE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie niektórych przepisów dotyczących połowów na obszarze objętym porozumieniem GFCM (Generalnej Komisji Rybołówstwa Morza Śródziemnego)

COM(2009) 477 wersja ostateczna – 2009/0129 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Komitet postanowił jednogłośnie wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Czyt. COD

1

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/72 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/72

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 247/2006 w sprawie szczególnych działań w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów peryferyjnych Unii Europejskiej

COM(2009) 510 wersja ostateczna – 2009/0138 (CNS) (1)

2010/C 354/17

Rada, w dniu 19 lutego 2010 r., oraz Parlament Europejski, w dniu 18 lutego 2010 r., postanowiły, zgodnie z art. 43 TFUE, dawnym art. 37 TWE, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 247/2006 w sprawie szczególnych działań w dziedzinie rolnictwa na rzecz regionów peryferyjnych Unii Europejskiej

COM(2009) 510 wersja ostateczna – 2009/0138 (CNS) (1).

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że ponadto była ona już przedmiotem opinii EKES-u CESE 771/2008, przyjętej w dniu 22 kwietnia 2008 r. (2), oraz CESE 255/2010, przyjętej w dniu 17 lutego 2010 r. (3), na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca 2010 r.) Komitet postanowił jednogłośnie wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumentach.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Powinno brzmieć: COD.

1

(2)  Opinia EKES-u w sprawie: „Strategia w sprawie regionów najbardziej oddalonych: osiągnięcia i plany na przyszłość” – Dz.U. C 211 z 19.8.2008, s. 72.

2

Strategia w sprawie regionów najbardziej oddalonych: osiągnięcia i plany na przyszłość”

(3)  Opinia EKES-u w sprawie: „Wpływ umów o partnerstwie gospodarczym na regiony najbardziej oddalone (obszar Karaibów)” – Dz. U. C ..., s. ...

3

Wpływ umów o partnerstwie gospodarczym na regiony najbardziej oddalone (obszar Karaibów)”

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/73 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/73

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie przyszłej struktury prawa konkurencji znajdującego zastosowanie w sektorze pojazdów silnikowych

COM(2009) 388 wersja ostateczna

2010/C 354/18

Sprawozdawca: Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

Dnia 22 lipca 2009 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji w sprawie przyszłej struktury prawa konkurencji znajdującego zastosowanie w sektorze pojazdów silnikowych

COM(2009) 388 wersja ostateczna.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 marca 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2009 r. (posiedzenie z 18 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 84 do 5 – 7 osób wstrzymało się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

1.1   EKES zgadza się z opinią Komisji na temat omawianego sektora oraz dziedzin, w których niezbędna jest większa konkurencja. Mając na uwadze opcje zaproponowane przez Komisję, EKES opowiada się za przyjęciem reguł odnoszących się do konkretnego sektora w formie wytycznych uzupełniających ogólne wyłączenie grupowe. Stąd też z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący rozporządzenia oraz wniosek dotyczący dodatkowych wytycznych. Niemniej jednak nalega na rozpatrywanie tych dokumentów jako elementu ogólnych wytycznych dotyczących ograniczeń wertykalnych, które nie zostały jeszcze przedstawione, co utrudnia niezależną interpretację.

1.2   EKES podziela pogląd Komisji co do konieczności stworzenia ram prawnych, które miałyby ogólnie pozytywne skutki dla dobrobytu konsumentów oraz zwiększyły stopień ich ochrony. Raz jeszcze potwierdza podejście sformułowane w swoich wcześniejszych opiniach na temat konkurencji (1).

1.3   Niemniej jednak w tym przypadku konieczne jest wprowadzenie dwuletniego systemu przejściowego dla dystrybutorów, z których większość to małe i średnie przedsiębiorstwa wymagające, ze względu na pewność prawną i na mocy zasady uprawnionych oczekiwań oraz proporcjonalności, racjonalnego okresu na zamortyzowanie dokonanych inwestycji, lepsze dostosowanie się do rozwoju technologicznego rynku oraz przyczynienie się do większego bezpieczeństwa ruchu drogowego.

1.4   EKES oczekuje także, że nowe ramy prawne dadzą wszystkim podmiotom pewność prawną i nie stworzą nowych utrudnień dla przedsiębiorstw, ponieważ będą opierać się na zasadach programu „Small Bussiness Act” oraz celach w zakresie konkurencji określonych w rozporządzeniu nr 1400/2002.

1.5   Zdaniem Komitetu wytyczne uzupełniające nie powinny nakładać żadnych ograniczeń na porozumienia dotyczące jednomarkowości. Byłoby to w większym stopniu zgodne z nowym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych.

1.6   Porozumienia dotyczące pojazdów użytkowych mogłyby podlegać ogólnemu rozporządzeniu w sprawie kategorii porozumień wertykalnych w odniesieniu do rynku posprzedażnego.

2.   Wprowadzenie

2.1   W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1400/2002 z 31 lipca 2009 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym (2) ustanowiono przepisy surowsze od tych, które zostały wprowadzone rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2790/1999 w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (3).

2.2   Przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1400/2002 koncentrują się głównie na praktykach i sposobach postępowania powodujących poważne ograniczenia konkurencji. W rozporządzeniu znalazł się wykaz ograniczeń, które powodują, że nie można go stosować do każdej umowy („najpoważniejsze ograniczenia”), a także wykaz ograniczeń zabronionych, które jednak nie uniemożliwiają zastosowania zwolnienia przewidzianego w rozporządzeniu do pozostałej części umowy („warunki szczególne”).

2.3   Poniżej przedstawiono główne cechy rozporządzenia Komisji nr 1400/2002:

| — | ma ono zastosowanie nie tylko do samochodów osobowych, lecz także do innego typu pojazdów, takich jak autobusy i ciężarówki; |
| --- | --- |

—

ma ono zastosowanie nie tylko do samochodów osobowych, lecz także do innego typu pojazdów, takich jak autobusy i ciężarówki;

| — | zobowiązuje każdego producenta do dokonania wyboru między systemem dystrybucji selektywnej a systemem wyłącznej dystrybucji, przy czym przedmiotem zwolnienia mogą być w zasadzie dwa różne systemy dystrybucji:






  — | Dystrybucja wyłączna – pod warunkiem, że producent przydzieli każdemu dystrybutorowi lub warsztatowi teren wyłącznej sprzedaży (albo wyłączną grupę klientów). Na przydzielonym terenie nie można wyznaczyć żadnego innego dystrybutora. Dystrybutorom można także narzucić pewien minimalny poziom jakości. Konkurencja zostaje wzmocniona poprzez popieranie pasywnej sprzedaży na danym terenie, a w szczególności sprzedaży odsprzedawcom poza siecią. |
| --- | --- | --- |

—

zobowiązuje każdego producenta do dokonania wyboru między systemem dystrybucji selektywnej a systemem wyłącznej dystrybucji, przy czym przedmiotem zwolnienia mogą być w zasadzie dwa różne systemy dystrybucji:

—

Dystrybucja wyłączna – pod warunkiem, że producent przydzieli każdemu dystrybutorowi lub warsztatowi teren wyłącznej sprzedaży (albo wyłączną grupę klientów). Na przydzielonym terenie nie można wyznaczyć żadnego innego dystrybutora. Dystrybutorom można także narzucić pewien minimalny poziom jakości. Konkurencja zostaje wzmocniona poprzez popieranie pasywnej sprzedaży na danym terenie, a w szczególności sprzedaży odsprzedawcom poza siecią.

| — | Dystrybucja selektywna – pod warunkiem, że dostawca zobowiąże się do bezpośredniej lub pośredniej sprzedaży towarów lub usług kontraktowych wyłącznie dystrybutorom lub warsztatom wybranym zgodnie ze specjalnymi kryteriami. System dystrybucji selektywnej może być oparty na kryteriach ilościowych albo jakościowych lub na obu rodzajach kryteriów. |
| --- | --- |

—

Dystrybucja selektywna – pod warunkiem, że dostawca zobowiąże się do bezpośredniej lub pośredniej sprzedaży towarów lub usług kontraktowych wyłącznie dystrybutorom lub warsztatom wybranym zgodnie ze specjalnymi kryteriami. System dystrybucji selektywnej może być oparty na kryteriach ilościowych albo jakościowych lub na obu rodzajach kryteriów.

| — | W tej samej umowie nie można łączyć klauzul dotyczących dystrybucji selektywnej i dystrybucji wyłącznej. Konkretnie rzecz ujmując, w systemie dystrybucji selektywnej nie jest dozwolona tak zwana „klauzula lokalizacji”, podczas gdy możliwe było narzucenie jej wyłącznym dystrybutorom. |
| --- | --- |

—

W tej samej umowie nie można łączyć klauzul dotyczących dystrybucji selektywnej i dystrybucji wyłącznej. Konkretnie rzecz ujmując, w systemie dystrybucji selektywnej nie jest dozwolona tak zwana „klauzula lokalizacji”, podczas gdy możliwe było narzucenie jej wyłącznym dystrybutorom.

| — | W art. 8 ust. 1 rozporządzenia wyróżniono trzy różne rynki produktowe:






  — | dystrybucja nowych pojazdów silnikowych: udział w rynku oblicza się na podstawie wolumenu towarów objętych umową i towarów im odpowiadających, sprzedanych przez dostawcę, wraz z jakimikolwiek innymi towarami, sprzedanymi przez producenta, które z punktu widzenia dystrybutora postrzegane są jako zamienne lub substytucyjne, z uwagi na cechy produktu, cenę i zamierzone zastosowanie; |
| --- | --- | --- |

—

W art. 8 ust. 1 rozporządzenia wyróżniono trzy różne rynki produktowe:

—

dystrybucja nowych pojazdów silnikowych: udział w rynku oblicza się na podstawie wolumenu towarów objętych umową i towarów im odpowiadających, sprzedanych przez dostawcę, wraz z jakimikolwiek innymi towarami, sprzedanymi przez producenta, które z punktu widzenia dystrybutora postrzegane są jako zamienne lub substytucyjne, z uwagi na cechy produktu, cenę i zamierzone zastosowanie;

| — | dystrybucja części zapasowych: udział w rynku oblicza się na podstawie wartości towarów objętych umową i innych towarów sprzedanych przez producenta, wraz z jakimikolwiek innymi towarami, sprzedanymi przez producenta, które z punktu widzenia dystrybutora postrzegane są jako zamienne lub substytucyjne, z uwagi na cechy produktów, ich ceny i zamierzone przeznaczenie; |
| --- | --- |

—

dystrybucja części zapasowych: udział w rynku oblicza się na podstawie wartości towarów objętych umową i innych towarów sprzedanych przez producenta, wraz z jakimikolwiek innymi towarami, sprzedanymi przez producenta, które z punktu widzenia dystrybutora postrzegane są jako zamienne lub substytucyjne, z uwagi na cechy produktów, ich ceny i zamierzone przeznaczenie;

| — | świadczenie usług naprawczych i przeglądowych: udział w rynku oblicza się na podstawie wartości usług objętych umową, sprzedawanych przez uczestników sieci dystrybucyjnej dostawcy, wraz z jakimikolwiek innymi usługami, sprzedanymi przez tych uczestników, które z punktu widzenia nabywcy postrzegane są jako zamienne lub substytucyjne, z uwagi na ich cechy, ceny i zamierzone przeznaczenie. |
| --- | --- |

—

świadczenie usług naprawczych i przeglądowych: udział w rynku oblicza się na podstawie wartości usług objętych umową, sprzedawanych przez uczestników sieci dystrybucyjnej dostawcy, wraz z jakimikolwiek innymi usługami, sprzedanymi przez tych uczestników, które z punktu widzenia nabywcy postrzegane są jako zamienne lub substytucyjne, z uwagi na ich cechy, ceny i zamierzone przeznaczenie.

| — | Oprócz pułapów udziału w rynku w art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia uznano za niezgodną z warunkami ustanowionymi w traktacie sytuację, gdy „ceny lub warunki dostaw towarów objętych umową lub towarów im odpowiadających różnią się zasadniczo w zależności od rynku geograficznego”; w takiej sytuacji Komisja może nawet cofnąć korzyść wynikającą z omawianego rozporządzenia. |
| --- | --- |

—

Oprócz pułapów udziału w rynku w art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia uznano za niezgodną z warunkami ustanowionymi w traktacie sytuację, gdy „ceny lub warunki dostaw towarów objętych umową lub towarów im odpowiadających różnią się zasadniczo w zależności od rynku geograficznego”; w takiej sytuacji Komisja może nawet cofnąć korzyść wynikającą z omawianego rozporządzenia.

| — | Ze swej strony Komisja zamierza walczyć z przeszkodami dla handlu równoległego i w rozporządzeniu nr 1400/2002 stwierdza się, że ograniczenie przez dystrybutora sprzedaży użytkownikom ostatecznym w innych państwach członkowskich (np., gdy cena nabycia lub wynagrodzenie dystrybutora uzależniona jest od przeznaczenia pojazdów lub od miejsca zamieszkania użytkownika ostatecznego) równa się pośredniemu ograniczeniu sprzedaży. Oprócz tego nie są już dozwolone cele sprzedaży, przyznawanie ilości produktów ani system premii odnoszące się do terenu mniejszego niż teren wspólnego rynku. |
| --- | --- |

—

Ze swej strony Komisja zamierza walczyć z przeszkodami dla handlu równoległego i w rozporządzeniu nr 1400/2002 stwierdza się, że ograniczenie przez dystrybutora sprzedaży użytkownikom ostatecznym w innych państwach członkowskich (np., gdy cena nabycia lub wynagrodzenie dystrybutora uzależniona jest od przeznaczenia pojazdów lub od miejsca zamieszkania użytkownika ostatecznego) równa się pośredniemu ograniczeniu sprzedaży. Oprócz tego nie są już dozwolone cele sprzedaży, przyznawanie ilości produktów ani system premii odnoszące się do terenu mniejszego niż teren wspólnego rynku.

2.4   W ostatnich latach ramy prawne dotyczące samochodów uległy zmianom, szczególnie w związku z przyjęciem rozporządzenia (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 czerwca 2007 r. w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów (4), którego przepisy miały charakter dobrowolny, ale od września 2009 r. stały się obowiązkowe (5). Niemniej jednak przez kilka lat park samochodowy będzie zawierać dużą liczbę pojazdów nieobjętych tym rozporządzeniem, które stanowią znaczną część rynku dla niezależnych warsztatów.

2.4.1   Jeśli chodzi o konkurencję na rynku części zapasowych do pojazdów, to powszechne zawieranie umów o podwykonawstwo z dostawcami oryginalnych części („porozumień w zakresie podwykonawstwa”) w oparciu o prawa własności przemysłowej będące w posiadaniu producenta oznacza, że niektóre części zamienne nadal są dostępne tylko w sieciach producentów pojazdów.

2.4.2   W związku z tym we wniosku dotyczącym zmienionej dyrektywy w sprawie prawnej ochrony wzorów Komisja zaproponowała wprowadzenie „klauzuli napraw”, a EKES pozytywnie odniósł się do tej propozycji, potwierdzając raz jeszcze (6), że „udzielenie praw do monopolu właścicielowi wzoru odnosi się jedynie do zewnętrznej formy produktu, a nie do produktu jako takiego” i że „zastosowanie w stosunku do części zamiennych objętych klauzulą dotyczącą naprawy przepisów z zakresu ochrony wzorów mogłoby spowodować powstanie monopolu w odniesieniu do produktów na rynku wtórnym, co jest sprzeczne z samą naturą ochrony prawnej wzorów”.

2.5   Jeśli chodzi o sektor motoryzacyjny, EKES przyjął opinię w sprawie rynku podzespołów i części oraz rynków niższego szczebla (7), w której wskazuje, że podmiotami rynku niższego szczebla są producenci pojazdów, dostawcy części do nich i niezależni lub autoryzowani dostawcy usług serwisowych, części zamiennych i akcesoriów, a także usług z zakresu produkcji, dystrybucji i handlu detalicznego; jest to sieć 834 700 przedsiębiorstw, przeważnie MŚP, o łącznym obrocie 1 107 mld EUR, w której zatrudnionych jest około 4,6 mln osób.

3.   Ostatnie zmiany dotyczące dokumentów Komisji

3.1   W dniu 21 grudnia 2009 r. Komisja przyjęła:

| — | projekt rozporządzenia w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym oraz |
| --- | --- |

—

projekt rozporządzenia w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym oraz

| — | projekt komunikatu Komisji: „Dodatkowe wytyczne w sprawie ograniczeń wertykalnych w porozumieniach dotyczących sprzedaży i naprawy pojazdów silnikowych”. |
| --- | --- |

—

projekt komunikatu Komisji: „Dodatkowe wytyczne w sprawie ograniczeń wertykalnych w porozumieniach dotyczących sprzedaży i naprawy pojazdów silnikowych”.

Komisja zainicjowała konsultacje publiczne na temat obu dokumentów.

3.2   W dniu 15 stycznia 2010 r. komisarz odpowiedzialny za konkurencję postanowił przekazać Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu wspomniane wyżej dokumenty i wyraził zainteresowanie stanowiskiem Komitetu w kwestii tych wniosków ustawodawczych.

3.3   W związku z tym w niniejszej opinii dotyczącej dokumentu COM(2009) 388 wersja ostateczna sprawozdawca analizuje jednocześnie wnioski ustawodawcze wskazane w punkcie 3.1.

4.   Streszczenie dokumentów Komisji

4.1   Komunikat Komisji dotyczący przyszłej struktury prawa konkurencji znajdującego zastosowanie w sektorze pojazdów silnikowych zawiera następujące stwierdzenia:

| a) | W odniesieniu do porozumień dotyczących sprzedaży nowych pojazdów od dnia 31 maja 2013 r.:






  — | stosowanie przepisów ogólnych zawartych w projekcie nowego wyłączenia grupowego dotyczącego porozumień wertykalnych; |
| --- | --- | --- |

a)

W odniesieniu do porozumień dotyczących sprzedaży nowych pojazdów od dnia 31 maja 2013 r.:

—

stosowanie przepisów ogólnych zawartych w projekcie nowego wyłączenia grupowego dotyczącego porozumień wertykalnych;

| — | przyjęcie wytycznych odnoszących się do konkretnego sektora w celu zapobieżenia zamykaniu konkurującym producentom pojazdów dostępu do rynku sprzedaży detalicznej pojazdów i rynku napraw oraz zagwarantowania ich dostępu do tych rynków; ochrona wewnętrznej konkurencji międzymarkowej i zabezpieczenie hamującego wpływu art. 81; |
| --- | --- |

—

przyjęcie wytycznych odnoszących się do konkretnego sektora w celu zapobieżenia zamykaniu konkurującym producentom pojazdów dostępu do rynku sprzedaży detalicznej pojazdów i rynku napraw oraz zagwarantowania ich dostępu do tych rynków; ochrona wewnętrznej konkurencji międzymarkowej i zabezpieczenie hamującego wpływu art. 81;

| — | utrzymanie w mocy do 31 maja 2013 r. przepisów rozporządzenia mających zastosowanie do porozumień dotyczących dystrybucji pojazdów silnikowych. |
| --- | --- |

—

utrzymanie w mocy do 31 maja 2013 r. przepisów rozporządzenia mających zastosowanie do porozumień dotyczących dystrybucji pojazdów silnikowych.

| b) | W odniesieniu do porozumień dotyczących usług naprawy i przeglądów oraz dystrybucji części zamiennych od dnia 31 maja 2010 r.:






  — | stosowanie przepisów ogólnych zawartych obecnie w projekcie nowego wyłączenia grupowego dotyczącego porozumień wertykalnych; |
| --- | --- | --- |

b)

W odniesieniu do porozumień dotyczących usług naprawy i przeglądów oraz dystrybucji części zamiennych od dnia 31 maja 2010 r.:

—

stosowanie przepisów ogólnych zawartych obecnie w projekcie nowego wyłączenia grupowego dotyczącego porozumień wertykalnych;

| — | przyjęcie wytycznych odnoszących się do konkretnego sektora, które uzupełniałyby rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych, bądź połączenie obu instrumentów w celu zwiększenia zdolności reagowania organów ochrony konkurencji na problemy dotyczące konkurencji rozumianej w najszerszym zakresie, a szczególnie w odniesieniu do następujących aspektów: (i) dostępu do informacji technicznych; (ii) dostępu do części zamiennych; (iii) nadużywania gwarancji oraz (iv) dostępu do sieci autoryzowanych warsztatów. |
| --- | --- |

—

przyjęcie wytycznych odnoszących się do konkretnego sektora, które uzupełniałyby rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych, bądź połączenie obu instrumentów w celu zwiększenia zdolności reagowania organów ochrony konkurencji na problemy dotyczące konkurencji rozumianej w najszerszym zakresie, a szczególnie w odniesieniu do następujących aspektów: (i) dostępu do informacji technicznych; (ii) dostępu do części zamiennych; (iii) nadużywania gwarancji oraz (iv) dostępu do sieci autoryzowanych warsztatów.

4.2   Projekt rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych

4.2.1   Porozumienia wertykalne mogą poprawić wydajność gospodarczą łańcucha produkcji lub dystrybucji dzięki umożliwieniu lepszej koordynacji między zaangażowanymi przedsiębiorstwami, chociaż zależy to od siły rynkowej poszczególnych stron porozumienia.

4.2.2   Porozumienia wertykalne zawierające ograniczenia, które mogą osłabić konkurencję i zaszkodzić konsumentom, bądź które nie są konieczne dla osiągnięcia wspomnianych wcześniej pozytywnych wyników, nie powinny korzystać z wyłączenia grupowego.

4.2.3   W projekcie rozporządzenia rozróżnia się między porozumieniami dotyczącymi dystrybucji pojazdów silnikowych („rynek pierwotny”) a porozumieniami w sprawie usług naprawy i przeglądu oraz dystrybucji części zapasowych („rynek wtórny”).

4.2.4   Na „rynku pierwotnym” zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia ogólnego w sprawie porozumień wertykalnych, a zwłaszcza ograniczenie udziału rynkowego, niewyłączenie niektórych porozumień wertykalnych i warunki przewidziane we wspomnianym rozporządzeniu, zgodnie z którym porozumienia wertykalne mogą skorzystać z wyłączenia grupowego przyznanego na mocy rozporządzenia ogólnego, jeśli spełnione zostaną wszystkie wymienione w nim warunki. Wydaje się to sensowne, jako że na rynku tym panuje konkurencja.

4.2.5   Jeśli chodzi o „rynek wtórny”, należy mieć na względzie określoną specyfikę rynku posprzedażnego pojazdów silnikowych związaną z rozwojem technologicznym oraz coraz większą złożonością i niezawodnością części motoryzacyjnych, które producenci pojazdów silnikowych nabywają od dostawców oryginalnych części.

4.2.6   EKES zgadza się z Komisją, iż konkurencyjne warunki na rynku usług posprzedażnych dla pojazdów silnikowych mają również bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo publiczne (prowadzenie takich pojazdów może stanowić zagrożenie, jeśli zostały niewłaściwie naprawione) oraz na zdrowie publiczne i środowisko (z powodu emisji dwutlenku węgla i innych zanieczyszczeń, co wymaga regularnego przeglądu pojazdu).

4.2.7   Porozumienia wertykalne dotyczące dystrybucji części zapasowych oraz usług naprawy i przeglądu mogą korzystać z wyłączenia grupowego jedynie wówczas, gdy oprócz warunków ustanowionych w rozporządzeniu ogólnym dla porozumień wertykalnych spełniają także ostrzejsze wymogi w zakresie określonych rodzajów poważnych ograniczeń konkurencji, które mogą zakłócić dostawę części zapasowych na rynku usług posprzedażnych dla pojazdów silnikowych. Konkretnie rzecz ujmując, chodzi o:

| — | Porozumienia ograniczające sprzedaż części zapasowych przez podmioty wchodzące w skład systemu dystrybucji selektywnej producenta pojazdów silnikowych niezależnym warsztatom wykorzystującym je w celu świadczenia usług naprawy bądź przeglądu. |
| --- | --- |

—

Porozumienia ograniczające sprzedaż części zapasowych przez podmioty wchodzące w skład systemu dystrybucji selektywnej producenta pojazdów silnikowych niezależnym warsztatom wykorzystującym je w celu świadczenia usług naprawy bądź przeglądu.

| — | Porozumienia, które są wprawdzie zgodne z rozporządzeniem ogólnym, lecz ograniczają zdolność producenta części zapasowych do ich sprzedaży autoryzowanym warsztatom w ramach systemu dystrybucji producenta pojazdów silnikowych, niezależnym dystrybutorom części zapasowych, niezależnym warsztatom bądź użytkownikom końcowym. Nie stoi to w sprzeczności z przepisami dotyczącymi odpowiedzialności w prawie prywatnym, z możliwością zażądania użycia „części zapasowych o równorzędnej jakości”, a nawet z porozumieniami uwzględniającymi zobowiązanie autoryzowanych warsztatów do korzystania w wypadku napraw w okresie gwarancyjnym wyłącznie z części zapasowych dostarczonych przez producenta pojazdów. |
| --- | --- |

—

Porozumienia, które są wprawdzie zgodne z rozporządzeniem ogólnym, lecz ograniczają zdolność producenta części zapasowych do ich sprzedaży autoryzowanym warsztatom w ramach systemu dystrybucji producenta pojazdów silnikowych, niezależnym dystrybutorom części zapasowych, niezależnym warsztatom bądź użytkownikom końcowym. Nie stoi to w sprzeczności z przepisami dotyczącymi odpowiedzialności w prawie prywatnym, z możliwością zażądania użycia „części zapasowych o równorzędnej jakości”, a nawet z porozumieniami uwzględniającymi zobowiązanie autoryzowanych warsztatów do korzystania w wypadku napraw w okresie gwarancyjnym wyłącznie z części zapasowych dostarczonych przez producenta pojazdów.

| — | Porozumienia, które ograniczają zdolność producenta podzespołów lub oryginalnych części zamiennych do wyraźnego i skutecznego umieszczenia na nich swojego zarejestrowanego znaku bądź logo. |
| --- | --- |

—

Porozumienia, które ograniczają zdolność producenta podzespołów lub oryginalnych części zamiennych do wyraźnego i skutecznego umieszczenia na nich swojego zarejestrowanego znaku bądź logo.

4.3   Projekt dodatkowych wytycznych

4.3.1   W wytycznych ustalono zasady oceny, zgodnie z art. 101 Traktatu, problemów wynikających z ograniczeń wertykalnych w porozumieniach w sprawie sprzedaży i naprawy pojazdów silnikowych oraz dystrybucji części zapasowych. Wytyczne te stosują się bez uszczerbku dla ogólnych wytycznych dotyczących porozumień wertykalnych i stanowią ich uzupełnienie.

4.3.2   W celu interpretacji wytycznych Komisja weźmie również pod uwagę kodeks postępowania przedstawiony przez stowarzyszenia producentów samochodów ACEA i JAMA dotyczący niektórych sprawdzonych rozwiązań handlowych. Producenci pojazdów silnikowych zobowiązują się do ich stosowania, by w dobrej wierze wypełniać obowiązki zawarte w umowie i odnoszące się do dystrybutorów i autoryzowanych warsztatów.

4.3.3   Struktura wytycznych przedstawia się następująco:

| — | zakres stosowania rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze pojazdów silnikowych oraz związek z rozporządzeniem ogólnym w sprawie wyłączeń grupowych w przypadku porozumień wertykalnych; |
| --- | --- |

—

zakres stosowania rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze pojazdów silnikowych oraz związek z rozporządzeniem ogólnym w sprawie wyłączeń grupowych w przypadku porozumień wertykalnych;

| — | stosowanie przepisów uzupełniających rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze pojazdów silnikowych; |
| --- | --- |

—

stosowanie przepisów uzupełniających rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze pojazdów silnikowych;

| — | kwestia specyficznych ograniczeń: jednomarkowość i dystrybucja selektywna. |
| --- | --- |

—

kwestia specyficznych ograniczeń: jednomarkowość i dystrybucja selektywna.

4.3.4   Nowym rozwiązaniem w przypadku jednomarkowości jest to, iż początek okresu pięcioletniego stanowi zarazem początek stosunków umownych między stronami, zamiast zastąpienia jednego dokumentu umownego innym, który dotyczy tego samego zagadnienia. Niemniej jednak daje się to wywnioskować z przypisu na stronie 9, a nie z samego tekstu wytycznych. Ze względu na znaczenie tej zmiany należałoby ją włączyć do głównego tekstu.

4.3.5   Wytyczne zawierają zobowiązania do niekonkurowania oraz ich konsekwencje zarówno negatywne (utrudnianie wejścia na rynek bądź rozwoju konkurujących dostawców), jak i pozytywne (przyczynianie się do rozwiązania problemu „pasożytowania”, wzmocnienie wizerunku marki i reputacji sieci dystrybucji).

4.3.6   W odniesieniu do dystrybucji selektywnej duże znaczenie ma dostęp niezależnych podmiotów do informacji technicznej oraz kwestia nadużywania gwarancji.

5.   Uwagi

5.1   Od ponad dwudziestu lat sektor motoryzacyjny – samochody osobowe i pojazdy użytkowe – jest regulowany przez precyzyjne rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych.

5.2   W sprawozdaniu oceniającym przyjętym 31 maja 2008 r. Komisja dokonała oceny wpływu wyłączenia grupowego na praktykę stosowaną przez przemysł samochodowy. Publikacja sprawozdania spowodowała liczne komentarze ze strony zainteresowanych podmiotów, co stanowiło podstawę opracowanego przez służby Komisji sprawozdania z oceny skutków (SEC(2009) 1052, SEC(2009) 1053). W związku z tym zaleca się czytanie tych sprawozdań łącznie z komunikatem COM(2009) 388 wersja ostateczna.

5.3   Obecnie planuje się jednocześnie przegląd i przyjęcie nowego ogólnego wyłączenia grupowego, które od maja 2010 r. zastąpi obecnie obowiązujące rozporządzenie (WE) nr 2790/1999 z 22 grudnia 1999 r. W oparciu o zapis dotyczący przeglądu rozporządzenia (WE) nr 2790/1999 Komisja proponuje na początek trzy dodatkowe opcje dla sektora samochodowego:

| — | (ii) zastosowanie ogólnego wyłączenia grupowego w odniesieniu do porozumień wertykalnych; (iii) przyjęcie reguł odnoszących się do konkretnego sektora w formie wytycznych uzupełniających ogólne wyłączenie grupowe; (iv) przyjęcie rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych skupiającego się na ograniczeniach konkurencji na rynku posprzedażnym; |
| --- | --- |

—

(ii) zastosowanie ogólnego wyłączenia grupowego w odniesieniu do porozumień wertykalnych; (iii) przyjęcie reguł odnoszących się do konkretnego sektora w formie wytycznych uzupełniających ogólne wyłączenie grupowe; (iv) przyjęcie rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych skupiającego się na ograniczeniach konkurencji na rynku posprzedażnym;

| — | następnie, wraz z projektem rozporządzenia i wytycznymi, planuje się przyjęcie rozporządzenia zawierającego przepisy odnoszące się do konkretnego sektora, którym towarzyszyć będą wytyczne. |
| --- | --- |

—

następnie, wraz z projektem rozporządzenia i wytycznymi, planuje się przyjęcie rozporządzenia zawierającego przepisy odnoszące się do konkretnego sektora, którym towarzyszyć będą wytyczne.

5.4   Zakup pojazdu silnikowego, podobnie jak zakup własnego mieszkania, stanowi dla konsumentów europejskich nie tylko poważne obciążenie rodzinnego budżetu, lecz także najlepiej ilustruje znaczenie i poziom rozwoju rynku wewnętrznego. Na podstawie danych sektorowych szacuje się, że łączny koszt w okresie użytkowania pojazdu można podzielić na następujące części: 40 % środków jest przeznaczonych na jego zakup, 40 % na przeglądy i 20 % na ubezpieczenie.

5.5   Zasadniczy cel europejskich konsumentów, jeśli chodzi o konkurencję w sektorze motoryzacyjnym, można streścić w następujący sposób: chodzi o wybór miejsca, gdzie można jak najtaniej kupić samochód oraz w razie potrzeby jak najtaniej go naprawić, a także o większe bezpieczeństwo ruchu drogowego.

5.6   Chociaż z jednej strony zasadniczą kwestią jest istnienie ożywionego, konkurencyjnego i nadążającego za rozwojem technologicznym rynku, który obejmuje wszystkie podmioty gospodarcze sektora motoryzacyjnego, a zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa zajmujące się naprawami, to istotne są także zachęty kierowane do konsumentów.

5.7   Obecnie obowiązujące rozporządzenie (WE) nr 1400/2002 wprowadza kilka takich pozytywnych sygnałów, np. na mocy rozporządzenia gwarancja wydana przez producenta w jednym państwie członkowskim obowiązuje na takich samych warunkach we wszystkich państwach członkowskich; konsument z kartą gwarancyjną wypełnioną przez dystrybutora w innym państwie członkowskim już nie musi czekać, by gwarancja była respektowana w jego kraju pochodzenia, a ponadto dystrybutor lub warsztaty autoryzowane przez producentów, do których konsument wstawi swój samochód, nie mogą już pobierać dodatkowych opłat ani żądać dodatkowych dokumentów.

5.8   Mimo to utrzymują się trudności związane z odsprzedażą nowych pojazdów przez pośredników, nakładaniem przez dostawców wymogów na swoich dystrybutorów, zwłaszcza związanych z „tożsamością marki”, ze swobodą dokonywania zakupu u innych autoryzowanych dystrybutorów lub importerów krajowych oraz pośrednimi ograniczeniami krzyżowych dostaw pojazdów między autoryzowanymi dystrybutorami.

5.9   Komisja ściśle monitorowała stosowanie rozporządzenia (WE) nr 1400/2002, co znalazło odzwierciedlenie np. w czterech decyzjach przyjętych we wrześniu 2007 r., które zawierają istotne wytyczne dla sektora w zakresie dostępu do informacji (sprawa Comp/39.139-143 z udziałem przedsiębiorstwa DaimlerChrysler, Fiata, Toyoty i Opla) (8).

5.10   Osiem lat po przyjęciu rozporządzenia (WE) nr 1400/2002 wskaźniki gospodarcze potwierdzają, że poziom konkurencji na odnośnych rynkach, który był przyczyną podjęcia przez Komisję decyzji o surowszym podejściu do wyłączeń grupowych, znacznie się poprawił.

5.11   Te dynamiczne i złożone warunki konkurencji charakteryzują się przede wszystkim spadkiem cen realnych nowych pojazdów silnikowych, wchodzeniem na rynek nowych marek, wahaniami udziału w rynku marek konkurencyjnych, umiarkowaną i malejącą koncentracją oraz większymi możliwościami wyboru dla konsumentów w poszczególnych porównywalnych segmentach rynku. Niemniej jednak w ramach rynku wewnętrznego nadal utrzymuje się zróżnicowanie rynków krajowych, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, w których funkcjonuje bardziej rozwinięty rynek pojazdów używanych i niezależnych warsztatów.

5.12   Przeszkody dla większej konkurencji, ewidentnie niekorzystne dla konsumentów, dotyczą przede wszystkim dostępu niezależnych warsztatów do części zamiennych i informacji technicznej. Podrabianie i piractwo części zamiennych nadal budzą obawy sektora, w niektórych przypadkach ze względu na niską jakość, a w innych ze względu na zagrożenia dla bezpieczeństwa drogowego, jakie może powodować stosowanie tego rodzaju części.

5.13   Propozycje Komisji dotyczące przyszłych ram prawnych w zakresie konkurencji znajdujących zastosowanie w sektorze pojazdów silnikowych są zgodne z tym podejściem i polityką egzekwowania prawa. W tym kontekście EKES przypomina o swoich wcześniejszych opiniach, w których wyraził poparcie dla działań Komisji dotyczących pozwów zbiorowych, zarówno ogólnych, jak i związanych z naruszeniem reguł konkurencji.

6.   Uwagi szczegółowe

6.1   EKES uważa, że opcja Komisji dotycząca propozycji konkretnego rozporządzenia i wytycznych jest wyważona, gdyż uwzględnia ewentualne konsekwencje gospodarcze, wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa, które stanowią dużą część rynku usług naprawy, przeglądów oraz dystrybucji części zamiennych, a także potencjalne oddziaływanie społeczne, oddziaływanie na środowisko i na bezpieczeństwo ruchu drogowego.

EKES pragnie zwrócić uwagę na następujące aspekty przedstawionego wniosku:

6.2   Specjalny system dotyczący sektora motoryzacyjnego uzupełniający rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych. EKES zauważa, że dodatkowe wytyczne zaproponowane przez Komisję dla sektora motoryzacyjnego powinny być odczytywane jako część i uzupełnienie wytycznych dotyczących ograniczeń wertykalnych (zob. punkt I, 1(i) wytycznych), które nie zostały jeszcze przedstawione, co oczywiście zagraża niezależnej i odrębnej ocenie tych pierwszych.

6.3   Wejście w życie nowego systemu. Projekt rozporządzenia przewiduje wejście w życie dwóch systemów, w zależności od rynku, który mają one objąć. System dotyczący części zamiennych, napraw i przeglądów ma wejść życie niezwłocznie z dniem 1 czerwca 2010 r., zaś drugi system dotyczący kupna i sprzedaży nowych pojazdów ma przedłużyć stosowanie rozporządzenia 1400/2002 do 31 maja 2013 r.

6.3.1   Chociaż EKES uznaje, że na pierwszym z tych rynków występuje obecnie niższy poziom konkurencji, którą należy stymulować, istnienie dwóch odrębnych systemów może wywoływać problemy, gdyż umowy zawierane między dilerami a dystrybutorami często zawierają oba elementy.

6.3.2   Zachowując poszanowanie interesów klienta w obliczu szybkich zmian w rozwoju konkurencji na rynku części zamiennych, napraw i przeglądów, EKES uznaje, że można by wprowadzić zasadę przejściową, aby zapobiec powstawaniu dodatkowych przeszkód dla renegocjacji umów między dystrybutorami a dilerami w świetle nowych przepisów.

6.3.3   EKES wzywa Komisję Europejską do wdrożenia w całości nowego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych od 1 czerwca 2010 r. i zapewnienia dwuletniego okresu przejściowego dla rynku pierwotnego, aby przystosować istniejące umowy dystrybucyjne do nowych przepisów.

6.3.4   Należy przypomnieć, że producenci mogą rozwiązać umowę z dwuletnim okresem wypowiedzenia. Oznacza to, że dilerzy, którzy dokonali danego wyboru i odpowiednich inwestycji na podstawie obecnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych musieliby czekać z podpisaniem nowych umów dystrybucyjnych do czerwca 2013 r., chyba że producenci i dilerzy otrzymają zezwolenie na wcześniejsze dostosowanie umów, jeżeli uznają to za konieczne w świetle nowych zasad i możliwych zmian warunków rynkowych.

6.3.5   Stosowanie nowego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych do rynku pierwotnego od 1 czerwca 2010 r. miałoby dodatkową zaletę, gdyż w tym terminie wejdzie w życie nowe rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych oraz wytyczne dotyczące rynku posprzedażnego.

6.3.6   Zważywszy, że znaczna większość dilerów zajmuje się również usługami posprzedażnymi, łatwiej można zrozumieć, dlaczego EKES opowiada się za stosowaniem nowego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych jednocześnie na rynku pierwotnym i wtórnym. Ta opcja zapewni uproszczenie, elastyczność oraz, co równie ważne, niższe koszty transakcyjne.

6.4   Jednomarkowość

Zgodnie z wytycznymi (punkt 25 i przypis 9), po wejściu w życie nowego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych producenci nie mogą uwzględniać obowiązku jednomarkowości w nowych umowach z obecnymi dilerami. Zważywszy że przytłaczająca większość producentów utrzyma sieć dystrybucji w nadchodzących latach, ta decyzja praktycznie zlikwidowałaby jednomarkowość. To ograniczenie jest nie tylko sprzeczne z sugestią EKES-u (patrz uwaga 1 powyżej), lecz także z nowym ogólnym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych (28 lipca 2009 r.), w którym nie przewiduje się limitów dla umów o jednomarkowości.

6.5   Samochody i pojazdy użytkowe

Podobnie jak w obowiązującym rozporządzeniu, Komisja także obecnie traktuje na równi samochody i pojazdy użytkowe, podczas gdy te pierwsze są towarami konsumpcyjnymi, zaś te drugie towarami inwestycyjnymi, którymi obraca się pomiędzy podmiotami gospodarczymi (B2B), przy czym klient kupuje nie tylko pojazd, lecz także pakiet, w którym usługi są głównym aspektem decydującym o wyborze; celem jest tu jak najszersze korzystanie z pojazdów użytkowych, tak jak ma to miejsce w przypadku traktorów rolniczych i sprzętu budowlanego. Takie różnice rynkowe oznaczają, że nawet aspekty związane z konkurencją nie są takie same dla obu rodzajów produktów.

6.5.1   W istocie sektor pojazdów użytkowych, zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym, nie spotkał się z żadnymi problemami w zakresie konkurencji ani z krytyką ze strony użytkowników końcowych, a jest to rynek wysoce konkurencyjny o tradycyjnie wysokim udziale niezależnych dostawców części zamiennych.

6.5.2   Dlatego też EKES uważa, że umowy dotyczące pojazdów użytkowych powinny być regulowane ogólnym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych, także w odniesieniu do rynku posprzedażnego, podobnie jak w przypadku traktorów i sprzętu budowlanego.

6.6   Dostawa części zamiennych

6.6.1   Artykuł 5b) projektu rozporządzenia przewiduje, że „wyłączenie nie ma zastosowania do ograniczenia uzgodnionego między dostawcą części zamiennych, narzędzi naprawczych lub diagnostycznych lub innego sprzętu oraz producentem pojazdów silnikowych – możliwości dostawcy w zakresie sprzedaży tych towarów lub usług autoryzowanym lub niezależnym dystrybutorom, autoryzowanym lub niezależnym warsztatom lub ostatecznym użytkownikom”.

6.6.2   Sformułowanie tego ograniczenia nie wydaje się dostosowane do celu Komisji.

6.6.3   W praktyce klauzula dotycząca zakupu części zawarta w obecnym rozporządzeniu w sprawie wyłączeń grupowych uniemożliwia producentom pojazdów obligowanie nabywców do kupowania więcej niż 30 % dostaw od nich. W wyniku tego dywersyfikacja dostaw do sieci powoduje spadek cen. Mimo że producenci pojazdów posiadają nadal ponad 30 % udziału w dostawach, można to przypisać wprowadzonym przez producentów systemom celów, premii i rabatów. Ta sytuacja świadczy o presji konkurencyjnej, którą wywierają producenci części na producentów pojazdów.

6.6.4   Jednakże w proponowanym art. 5b) nie ma wzmianki o wartości procentowej, powyżej której dystrybutorzy lub warsztaty nie byłyby zobowiązane do pozyskiwania dostaw od producenta pojazdów (tak jak w obecnej klauzuli 30 %).

6.6.5   Ponadto stwierdza się, że producenci części muszą być w stanie zaopatrywać autoryzowane warsztaty. Jednakże będzie to nadal możliwość czysto teoretyczna, jeżeli producenci będą w dalszym ciągu mogli narzucić wyłączne lub praktycznie wyłączne dostawy od swoich sieci części zamiennych.

6.7   Gwarancje

Na zakończenie EKES podkreśla stanowisko Komisji dotyczące gwarancji dla pojazdów silnikowych. Zważywszy na bezpośrednią odpowiedzialność producenta za właściwe funkcjonowanie pojazdów i naprawę usterek, Komisja przewiduje, że obowiązek nałożony na warsztaty dotyczący korzystania podczas okresu gwarancji prawnej jedynie z części zamiennych dostarczonych przez producenta pojazdu stanowi wyłączenie. EKES uważa, że stanowisko to można przyjąć, lecz nie może ono całkowicie uniemożliwiać konsumentom korzystania z usług niezależnych warsztatów w kwestiach dotyczących regularnego przeglądu pojazdów, ponieważ mogłoby to ograniczyć prawa konsumentów do korzystania z wysokiej jakości dóbr oraz związanych z nimi gwarancji.

Bruksela, 18 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Dz.U. C 228 z 22.9.2009, s. 47; Dz.U. C 175 z 28.7.2009, s. 20.

1

(2)  Dz.U. L 203 z 1.8.2002, s. 30.

2

(3)  Dz.U. L 336 z 29.12.1999, s. 21.

3

(4)  Dz.U. L 171 z 29.6.2007, s. 1.

4

(5)  Dz.U. C 318 z 23.12.2006, s. 62.

5

(6)  Zob. opinie EKES-u: Dz.U. C 388 z 31.12.1994, s. 9, oraz Dz.U. C 286 z 17.11.2005, s. 8.

6

(7)  Dz.U. C 317 z 23.12.2009, s. 29–36.

7

(8)  Dz.U. C 66 z 22.3.2007, s. 18.

8

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/80 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/80

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Przegląd wspólnotowej polityki w zakresie innowacji w zmieniającym się świecie”

COM(2009) 442 wersja ostateczna

2010/C 354/19

Sprawozdawca: Henri MALOSSE

Dnia 2 września 2009 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Przegląd wspólnotowej polityki w zakresie innowacji w zmieniającym się świecie”

COM(2009) 442 wersja ostateczna.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 marca 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca 2010 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 108 do 1 – 2 osoby wstrzymały się od głosu – przyjął następującą opinię:

1.   Co to są innowacje?

1.1   Zgodnie z definicją przytoczoną w komunikacie „innowacyjność to zdolność przyswajania nowych koncepcji i przekształcania ich w produkty handlowe przez zastosowanie nowych procesów, produktów lub usług w sposób lepszy lub szybszy od konkurencji” (1).

1.1.1   Oprócz zdolności, innowacje oznaczają działanie, proces pozwalający przekształcić istniejące lub nowe idee w wyniki.

1.1.2   Innowacja jest często owocem pracy zbiorowej (zrzeszenia przedsiębiorstw, partnerów społecznych, badaczy); ma również zastosowanie do wewnętrznego działania przedsiębiorstwa, w szczególności dzięki pomysłom pracowników. W obliczu światowej konkurencji przedsiębiorstwa europejskie będą musiały opracować lepsze metody działania, aby włączyć pracowników w uzyskiwanie wyników przedsiębiorstwa i stymulować ich kreatywność.

1.1.3   Innowacja może dotyczyć także dziedzin, które nie odnoszą się bezpośrednio do rynku, takich jak rozwój ludzki, zdrowie, innowacje społeczne i środowiskowe, innowacje w zakresie usług świadczonych w interesie ogólnym, dotyczących obywatelstwa, lub wsparcia dla rozwoju.

1.2   Innowacyjność jest właściwie celem społecznym, wykorzystaniem ludzkiej kreatywności w celu wspierania trwałego i bardziej harmonijnego rozwoju gospodarczego.

1.2.1   Innowacyjność powinna umożliwiać podejmowanie wyzwań obecnego stulecia, takich jak zrównoważone zaopatrzenie w energię, ochrona klimatu, rozwój demograficzny, globalizacja, atrakcyjność regionów, tworzenie miejsc pracy, spójność i sprawiedliwość społeczna.

1.3   Innowacyjność nie jest celem samym w sobie. Służy celom społecznym, które można określić mianem postępu i zrównoważonego rozwoju, należy jednak dojść do porozumienia w sprawie definicji tych pojęć i pomiaru tych zjawisk.

EKES jest zdania, że byłoby korzystne, gdyby Unia stała się pionierem w tej dziedzinie, definiując nowe wskaźniki ekonomiczne i społeczne, pozwalające na mierzenie wzrostu gospodarczego i jego zmian w czasie (2), i korzystając z nich.

2.   Czego dokonała Unia Europejska?

W komunikacie przedstawiono naturalnie pochlebną ocenę działań prowadzonych przez Unię, zarówno w zakresie poprawy warunków ramowych, promowania szybszego wprowadzania na rynek innowacyjnych produktów i usług, tworzenia synergii, jak i w obszarze finansów. Należy podkreślić, że argumentacja przedstawiona w komunikacie koncentruje się wokół innowacji technologicznych.

Użycie sformułowania „polityka wspólnotowa” w odniesieniu do innowacji jest pewną przesadą, ponieważ, jak wykazuje ocena przedstawiona w omawianym komunikacie, chodzi raczej o ogół skoordynowanych środków i działań. W istocie UE nie posiada własnych kompetencji prawnych w tej dziedzinie (kompetencje w zakresie udzielania wsparcia).

2.1   Poprawa warunków ramowych

2.1.1   Niektóre środki przedsięwzięte przez UE miały rzeczywiście pozytywne oddziaływanie, jak np. przegląd przepisów dotyczących pomocy państwa ukierunkowany na wspieranie ekoinwestycji oraz inwestycji w badania i rozwój, czy też połączenie sieci centrów Euro Info i centrów przekazu innowacji w ramach sieci Enterprise Europe Network. Uruchomienie programu „Small Business Act” dla Europy obudziło wielkie nadzieje, które do tej pory nie znalazły wystarczającego pokrycia w konkretnych i widocznych osiągnięciach służących MŚP (3). Można też wspomnieć o komunikacie „Nowe umiejętności w nowych miejscach pracy”, który stanowił krok we właściwym kierunku, jednak jest to jedynie komunikat, jak dotąd bez środków realizacji.

2.1.2   Tymczasem brak decyzji w sprawie patentu wspólnotowego jest dobitnym świadectwem niezdolności Rady Europejskiej do przedsięwzięcia koniecznych środków, które miałyby bezpośredni wpływ na innowacyjność, o czym świadczy stałe zmniejszanie się liczby patentów składanych w Europie w porównaniu z resztą świata, a także wyraźnie wyższe koszty dla Europejczyków. W związku z tym w UE nie ma wystarczającej ochrony, co uderza w przedsiębiorstwa, szczególnie MŚP.

2.1.3   Strategie i instrumenty zaproponowane przez Komisję Europejską są jak dotąd skoncentrowane przeważnie na niezbędnych etapach poprzedzających innowację i na dużych publicznych i prywatnych jednostkach badawczych. Należałoby je uzupełnić dodatkowymi działaniami i narzędziami, takimi jak normalizacja skupiająca się silniej i w sposób bardziej systematyczny na procesach innowacyjnych.

2.1.4   Ogólnie rzecz biorąc organy administracji, zwłaszcza na szczeblu lokalnym, mogą być źródłem innowacji we wszystkich dziedzinach.

2.1.4.1   Jeżeli chodzi o zamówienia publiczne, zleceniodawcy zbyt często preferują oferty najtańsze, ze szkodą dla jakości ofert. Można sprzyjać innowacjom odpowiednio ukierunkowując zamówienia publiczne i tym samym podnosząc jakość usług publicznych (4).

2.2   Wdrażanie polityki w zakresie innowacji

2.2.1   W komunikacie podkreślono wzrost możliwości finansowania z budżetu wspólnotowego w ramach perspektywy finansowej na lata 2007–2013.

2.2.1.1   Rzeczywisty wzrost nie jest dostrzegalny dla podmiotów, które ubolewają nad powolnością i złożonością procedur, zwłaszcza w odniesieniu do siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju. To samo dotyczy europejskich funduszy strukturalnych, w przypadku których do obciążeń biurokratycznych dochodzi brak widoczności wynikający z rozproszenia pomocy oraz zasada dodatkowości, które sprawiają, że fundusze nie mogą być wykorzystywane jako rzeczywiste bodźce dla innowacji.

2.2.1.2   Przyszły przegląd rozporządzenia finansowego powinien uprościć, ukierunkować i ukształtować zasady udziału, kwalifikowalności i sprawozdawczości.

2.2.2   Stwierdzenie to ma również zastosowanie do instrumentów finansowych Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), którego działalność opiera się zasadniczo na pośrednikach stosujących własne warunki. Wysiłki czynione przez EBI i Komisję, by wspierać finansowanie innowacyjnych MŚP są godne uwagi, jednak ich efekty nie są widoczne. Europejski rynek finansowania jest nadal rozproszony w Europie i mało przyjazny dla MŚP proponujących innowacje inne niż technologiczne. Ważne jest by na szczeblu krajowym zachęcać sektor bankowy do podejmowania większego ryzyka związanego z finansowaniem MŚP.

2.2.3   Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) miał w zamierzeniu łączyć środki i programy już istniejące, lecz rozproszone. W rzeczywistości działania są nadal prowadzone fragmentarycznie w ramach podprogramów, zaś ich spójność nie została wykazana. Ponadto program ten dysponuje budżetem na 7 lat w wysokości 3,6 mld euro, co stanowi niewielką kwotę z punktu widzenia wyzwań stojących przed Unią Europejską.

2.2.4   Programy europejskie z trudem realizują własne cele, w szczególności w zakresie udziału sektora prywatnego, a zwłaszcza MŚP. Dostępne środki są przyznawane w sposób preferencyjny instytucjom publicznym, ze szkodą dla sektora prywatnego. Główne obawy EKES-u budzi tutaj dobre zarządzenie środkami publicznymi przyznanymi na rzecz badań i innowacji oraz rzeczywisty wpływ tych inwestycji na gospodarkę europejską.

2.2.5   Koordynacja między programami wspólnotowymi i krajowymi nie jest efektywna. Nie istnieje na przykład wspólne planowanie państw członkowskich i UE, które pozwoliłoby na uniknięcie mylenia zasady dodatkowości z zasadą komplementarności.

2.3   Tworzenie synergii

2.3.1   Krajowe programy reform, istniejące w ramach strategii lizbońskiej, dostarczają państwom członkowskim ram odniesienia w dziedzinie innowacji. Ogromna różnorodność podejść i bardzo niewielkie zaangażowanie partnerów społecznych oraz innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie i wdrażanie tych programów zmniejszają jednak ich oddziaływanie i skuteczność.

2.3.2   Europejska przestrzeń badawcza została stworzona w celu wspierania spójności systemu i zapewnienia synergii między państwami członkowskimi. Zdaniem EKES-u ta kwestia zasługuje niewątpliwie na przyznanie jej pierwszeństwa w przyszłości i potraktowanie jej z dużo większym zaangażowaniem.

2.3.2.1   Na przykład Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) w swoim obecnym kształcie nie może wypełniać swojego podstawowego zadania, jakim jest zapewnienie dialogu między sektorem badań, przedsiębiorcami a szkolnictwem. Instytut, dysponujący stosunkowo niewielkimi środkami (2,8 mld euro na lata 2008–2013 (5), pozostaje instrumentem wirtualnym, trudno dostępnym dla przedsiębiorstw nieobeznanych z programami europejskimi.

2.3.3   Zgodnie z ostatnią tablicą wyników innowacyjności (6) kraje przodujące w innowacyjności w Europie mają pewne cechy wspólne: ponoszą duże wydatki na kształcenie, uczenie się przez całe życie, duże wydatki na badania i rozwój oraz instrumenty wsparcia dla innowacji. Do tego można dodać sprawdzone rozwiązania w zakresie dialogu społecznego i obywatelskiego.

Należy zapewnić lepszą synergię, tak aby te sprawdzone rozwiązania upowszechniły się w Europie i aby bardziej otwarcie wspierać konwergencję między UE a państwami członkowskimi w odniesieniu do wspólnych i skoordynowanych decyzji politycznych na rzecz omawianych kluczowych czynników sukcesu.

2.3.4   Synergia, o której mowa, powinna objąć też podmioty społeczeństwa obywatelskiego i partnerstwo publiczno-prywatne.

Tytułem przykładu, „klastry” pozwalają dziś na efektywną współpracę uniwersytetów i ośrodków badawczych z przedsiębiorstwami, w ramach struktur wspieranych za pomocą inwestycji publicznych i prywatnych. Ta praktyka klastrów jest pozytywnym zjawiskiem na szczeblu krajowym, ale wobec braku wspólnotowej polityki wsparcia UE nie może korzystać z ich dobrodziejstw. UE powinna podejmować inicjatywy na rzecz nadania klastrom europejskiego charakteru, co umożliwiłoby bardziej profesjonalne zarządzanie nimi, ich umiędzynarodowienie oraz optymalizację ich działania i finansowania.

2.3.5   Należy dążyć do synergii między priorytetowymi celami poszczególnych europejskich programów wsparcia dla innowacji z uwagi na problemy społeczne W istocie w różnych programach wspólnotowych można znaleźć te same priorytety, bez powiązań między nimi.

3.   Zalecenia EKES-u

EKES popiera wprowadzenie ambitnej strategii europejskiej w dziedzinie innowacji, zapewniającej szerszą i bardziej zintegrowaną wizję.

3.1   Podstawowe założenia

| — | Innowacyjność powinna być pojmowana szeroko, zarówno w odniesieniu do produktów i usług wprowadzanych na rynek, jak i w odniesieniu do sektora niekomercyjnego oraz do dziedziny społecznej lub socjalnej. |
| --- | --- |

—

Innowacyjność powinna być pojmowana szeroko, zarówno w odniesieniu do produktów i usług wprowadzanych na rynek, jak i w odniesieniu do sektora niekomercyjnego oraz do dziedziny społecznej lub socjalnej.

| — | Traktat lizboński poszerza pole działania polityki wspólnotowej w dziedzinach sprzyjających innowacjom: polityka handlowa, energia, przestrzeń kosmiczna, turystyka, kultura, zdrowie itp. |
| --- | --- |

—

Traktat lizboński poszerza pole działania polityki wspólnotowej w dziedzinach sprzyjających innowacjom: polityka handlowa, energia, przestrzeń kosmiczna, turystyka, kultura, zdrowie itp.

| — | Innowacyjność jest ze swojej natury interdyscyplinarna i przekrojowa, takie też powinny być strategia i środki jej wdrażania. |
| --- | --- |

—

Innowacyjność jest ze swojej natury interdyscyplinarna i przekrojowa, takie też powinny być strategia i środki jej wdrażania.

| — | Innowacyjność powinna być zgodna z unijnymi zasadami i wartościami. Dana innowacja może być bowiem korzystna z technologicznego punktu widzenia, ale mieć niepożądane skutki dla środowiska naturalnego lub dla spójności społecznej. |
| --- | --- |

—

Innowacyjność powinna być zgodna z unijnymi zasadami i wartościami. Dana innowacja może być bowiem korzystna z technologicznego punktu widzenia, ale mieć niepożądane skutki dla środowiska naturalnego lub dla spójności społecznej.

| — | Należy zapoznawać obywateli z nowymi technologiami poprzez wprowadzenie ich do debaty publicznej (GMO, energia jądrowa itp.). |
| --- | --- |

—

Należy zapoznawać obywateli z nowymi technologiami poprzez wprowadzenie ich do debaty publicznej (GMO, energia jądrowa itp.).

| — | Rozwój kluczowych technologii (7) (nanotechnologii, mikro- i nanoelektroniki, fotoniki, materiałów zaawansowanych, biotechnologii, technologii informacyjnych i symulacji) należy wspierać w sposób ukierunkowany i z uwzględnieniem ich interdyscyplinarnego charakteru. Należy jednak dopilnować tego, aby europejskie programy badawcze zawierały część dotyczącą interdyscyplinarnego wykorzystania oraz aby zastosowania kluczowych technologii mogły być wykorzystywane w sektorach tradycyjnych. |
| --- | --- |

—

Rozwój kluczowych technologii (7) (nanotechnologii, mikro- i nanoelektroniki, fotoniki, materiałów zaawansowanych, biotechnologii, technologii informacyjnych i symulacji) należy wspierać w sposób ukierunkowany i z uwzględnieniem ich interdyscyplinarnego charakteru. Należy jednak dopilnować tego, aby europejskie programy badawcze zawierały część dotyczącą interdyscyplinarnego wykorzystania oraz aby zastosowania kluczowych technologii mogły być wykorzystywane w sektorach tradycyjnych.

| — | Priorytety należy ustalić uwzględniając cele społeczne UE (ochrona zdrowia, środowisko, energia itp.). |
| --- | --- |

—

Priorytety należy ustalić uwzględniając cele społeczne UE (ochrona zdrowia, środowisko, energia itp.).

| — | Europejska strategia w zakresie innowacji powinna być oparta na synergii i partnerstwie z podmiotami sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

—

Europejska strategia w zakresie innowacji powinna być oparta na synergii i partnerstwie z podmiotami sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego.

| — | MŚP powinny zajmować centralną pozycję w przyszłym planie europejskim na rzecz innowacji. Należy wspierać wszelkie środki ramowe, programy i przepisy ułatwiające innowacyjność w MŚP. |
| --- | --- |

—

MŚP powinny zajmować centralną pozycję w przyszłym planie europejskim na rzecz innowacji. Należy wspierać wszelkie środki ramowe, programy i przepisy ułatwiające innowacyjność w MŚP.

3.2   Propozycje

3.2.1   W ramach swojej grupy analitycznej EKES zorganizował 14 stycznia 2009 r. wysłuchanie publiczne w Instytucie Perspektywicznych Studiów Technologicznych w Sewilli. Wysłuchanie to, w którym udział wzięli przedstawiciele instytutu oraz lokalne podmioty wspierające innowacje, pozwoliło na opracowanie konkretnych propozycji.

3.2.2   Podstawą wszelkiej polityki jest dysponowanie właściwymi wskaźnikami i odpowiednimi instrumentami analitycznymi. Obecnie UE dysponuje wieloma instrumentami analitycznymi, takimi jak: europejska tablica wyników innowacyjności, INNO-Policy TrendChart, Europejskie Centrum Monitorowania Klastrów, Innobarometer, Sectoral Innovation Watch oraz „EU industrial R&D investments scoreboard”. W celu zapewnienia spójności EKES zaleca utworzenie jednego europejskiego centrum monitorowania innowacji, które obejmowałoby istniejące narzędzia i zapewniło ich spójność i lepszą widoczność. Co więcej, ocena jest znacząca jedynie wtedy, gdy porównujemy wyniki z założonymi celami; przyszły europejski plan powinien w związku z tym zawierać jasno postawione cele, w tym wyrażone wskaźnikami ilościowymi. Centrum to powinno mieć zdolność do prowadzenia prac w sposób przejrzysty i niezależny, w oparciu o jasno określone cele i wskaźniki, aby zapewnić obiektywną ocenę polityki.

3.2.3   Badania podstawowe tworzą niezbędny grunt pod przyszłe innowacje. Dlatego EKES popiera zwiększenie środków na rzecz tych badań w budżecie UE, zwłaszcza w ramach przyszłego programu ramowego UE na rzecz badań i rozwoju, pod warunkiem zdefiniowania jego celów priorytetowych (dostosowanych do problemów społecznych), a także stworzenia efektu dźwigni z programami krajowymi i sektorem prywatnym.

3.2.3.1   Ponadto EKES zaleca rozważenie nowych rodzajów podejścia w celu propagowania udziału MŚP w programach wspólnotowych, np. koncepcji odpowiedzialnego partnerstwa. Chodziłoby o uproszczenie, na podstawie wspólnej karty, formalności administracyjnych (audyty, sprawozdawczość).

3.2.4   Rozwój partnerstwa między instytucjami badawczymi i edukacyjnymi, w szczególności uniwersytetami, a podmiotami gospodarczymi i społecznymi, jest także dobrym sposobem na rozwijanie pozytywnej synergii sprzyjającej innowacji w przedsiębiorstwach, ale też w szkolnictwie (8).

3.2.4.1   EIT powinien przybrać formę organu stojącego na czele sieci istniejących struktur, aby wspierać rozpowszechnianie nowych technologii we wszystkich sektorach. W dłuższej perspektywie EIT powinien pozwalać na sfinansowanie inwestycji w infrastrukturę o skali europejskiej, która łączyłaby politykę w zakresie badań, edukacji i innowacji.

3.2.4.2   Ponadto należy wspierać programy propagujące mobilność badaczy między państwami członkowskimi, a także między sektorem prywatnym a publicznym. Duński doktorat przemysłowy, który umożliwia inżynierom zatrudnionym w przedsiębiorstwie przygotowanie doktoratu uniwersyteckiego, między innymi poprzez uczestniczenie w zajęciach w innym państwie członkowskim (9), jest przykładem sprawdzonego rozwiązania, które należałoby przetestować w skali europejskiej.

3.2.5   Instrumenty mające na celu zniesienie barier w działaniach na rzecz wsparcia dla innowacji między UE a państwami członkowskimi powinny zdaniem EKES-u stać się priorytetowym elementem przyszłego programu. W tym celu należy wzmocnić sieci sąsiedzkie, stanowiące pomost między szczeblem europejskim a lokalnym, umożliwiający wymianę pomysłów i projektów. EKES zaleca wprowadzenie platform umożliwiających partnerstwo europejskie, które byłyby dostępne dla podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. Sieć „Enterprise Europe Network”, podmiot terenowy ukierunkowany na przedsiębiorstwa mógłby posłużyć za podstawę dla takiej platformy.

3.2.6   Poprawa dostępu do finansowania ma zasadnicze znaczenie, w szczególności dla rozwoju innowacyjnych MŚP i przedsiębiorstw rozpoczynających działalność. Należy wzmocnić rolę EBI, w szczególności poprzez rozszerzenie mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka oraz utworzenie europejskiego rynku kapitału wysokiego ryzyka.

3.2.6.1   Ponadto EKES zaleca szczególne środki w ramach programu „Small Business Act” (SBA), takie jak wspieranie europejskiego „drugiego rynku giełdowego”, zachęty podatkowe dla osób prywatnych na rzecz inwestowania w innowacje czy też zaangażowanie pracowników.

3.2.7   Można zauważyć, że w wielu krajach spada innowacyjność i przedsiębiorczość młodych ludzi. Należy wspierać kreatywność i ducha inicjatywy w programach nauczania.

3.2.7.1   EKES proponuje utworzenie sieci ambasadorów młodych przedsiębiorców, na wzór ambasadorów przedsiębiorczości kobiet, ze wsparciem ze strony instytucji europejskich.

3.2.8   Dla wspierania innowacyjności w krajach objętych polityką spójności konieczne jest lepsze wykorzystanie funduszy strukturalnych. Chodzi w szczególności o lepsze ukierunkowanie działań, uniknięcie obowiązkowej zasady dodatkowości, która powoduje opóźnienia i niedostateczną widoczność. EKES podkreśla potencjał innowacji społecznych drzemiący w podmiotach społeczeństwa obywatelskiego, dotychczas całkowicie pomijany w programach strukturalnych i edukacyjnych.

3.2.9   Polityka UE w zakresie konkurencji (pomoc państwa, współpraca między przedsiębiorstwami) powinna także być dostosowana do większego wspierania lepszego wykorzystywania innowacji i transferu technologii. W tym kontekście należy zwrócić baczniejszą uwagę na sektory szczególne, takie jak budownictwo mieszkaniowe czy infrastruktura i środki transportu, w związku z rolą, jaką odgrywają one w kontekście zmiany klimatu.

3.2.10   Wraz z traktatem lizbońskim zwiększyły się kompetencje UE w dziedzinie zewnętrznej polityki handlowej i polityki współpracy. Należy wykorzystać tę szansę do stworzenia wizji polityki europejskiej w zakresie wymiany naukowej i technicznej, w koordynacji z polityką krajową. Należy zwrócić szczególną uwagę na wymianę i współpracę z krajami sąsiadującymi z UE.

4.   Wnioski

4.1   Sukces strategii będzie w większym stopniu zależał od rzeczywistej woli politycznej jej wdrożenia ze strony Komisji Europejskiej i państw członkowskich, od jakości partnerstwa, zwłaszcza ze społeczeństwem obywatelskim, oraz od ustanowienia dialogu z obywatelami niż od przyznanych środków budżetowych. EKES wzywa zatem Radę Europejską i Komisję Europejską do przedstawienia planu działań na rzecz innowacji, który będzie kamieniem węgielnym strategii na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Europie (UE 2020).

4.2   Przyszłemu europejskiemu planowi na rzecz innowacji powinien towarzyszyć rzeczywisty plan działań, uzupełniony o harmonogram wdrażania i monitorowania poczynionych postępów. W tym kontekście forma prawna tego planu (zalecenia, akt prawny czy jakakolwiek inna forma) ma mniejsze znaczenie. O jego skuteczności zadecyduje jego treść oraz konkretne i wymierne zobowiązania z terminami realizacji.

4.3   Ambitnym celem omawianej strategii powinna być realizacja rzeczywistej polityki wspólnotowej na rzecz ożywienia gospodarki europejskiej.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  „Creating a National Innovation Framework”, Science Progress, Richard Nedis i Ethan Byler, kwiecień 2009 r.

1

(2)  Zgodnie z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu Komisji dotyczącym mierzenia wyników gospodarczych i postępu społecznego (http://www.stiglitz-sen-fitoussi.fr) wskaźniki te powinny wykraczać poza prosty pomiar PKB, a także uwzględniać ostre I zróżnicowane miary dostępnych dochodów, edukacji, środowiska naturalnego i podziału bogactwa.

2

(3)  Dz.U. C 182 z 4.8.2009, s. 30.

3

(4)  Pierwszy krok poczyniono w ramach inicjatywy rynków pionierskich (zbliżenie zleceniodawców mające na celu wspieranie udzielania zamówień innowacyjnym przedsiębiorstwom), jej wyniki będą jednak wymagały dokładnej analizy (data rozpoczęcia: wrzesień 2009 r.).

4

(5)  Dla porównania, roczny budżet operacyjny MIT (Massachusetts Institute of Technology) wynosi 2,4 mld dolarów.

5

roczny

(6)  European Innovation Scoreboard (Europejska tabela wyników innowacyjności) – Pro Inno Europe.

6

(7)  Zob. komunikat Komisji Europejskiej „Przygotowanie się na przyszłość: opracowanie wspólnej strategii w dziedzinie kluczowych technologii wspomagających w UE”, COM(2009) 512 wersja ostateczna.

7

(8)  Dz.U. C 228 z 22.9.2009, s. 9.

8

(9)  Finansowane ze stypendiów europejskich Marie Curie.

9

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/85 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/85

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 1998/26/WE, 2002/87/WE, 2003/6/WE, 2003/41/WE, 2003/71/WE, 2004/39/WE, 2004/109/WE, 2005/60/WE, 2006/48/WE, 2006/49/WE i 2009/65/WE w odniesieniu do uprawnień Europejskiego Organu Nadzoru Bankowego, Europejskiego Organu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejskiego Organu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych

COM(2009) 576 wersja ostateczna – 2009/0161 (COD)

2010/C 354/20

Samodzielny sprawozdawca: Wautier ROBYNS DE SCHNEIDAUER

Dnia 25 listopada 2009 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 1998/26/WE, 2002/87/WE, 2003/6/WE, 2003/41/WE, 2003/71/WE, 2004/39/WE, 2004/109/WE, 2005/60/WE, 2006/48/WE, 2006/49/WE i 2009/65/WE w odniesieniu do uprawnień Europejskiego Organu Nadzoru Bankowego, Europejskiego Organu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejskiego Organu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych

COM(2009) 576 wersja ostateczna – 2009/0161 (COD).

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 3 marca 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17–18 marca 2010 r. (posiedzenie z 18 marca 2010 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 115 głosami – 1 osoba wstrzymała się od głosu – następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES uważa, że kryzys jest okazją, by w trybie pilnym przeprowadzić istotną reformę systemu nadzoru. Jej celem powinno być zapobieganie zarówno pojedynczym incydentom, jak i poważniejszym kryzysom oraz uodpornienie na takie sytuacje. Z tego względu należy oprzeć się na podstawach określonych na szczeblu wspólnotowym, a nawet na powiązaniach między solidnym systemem wspólnotowym a jego odpowiednikami w innych krajach. |
| --- | --- |

1.1

EKES uważa, że kryzys jest okazją, by w trybie pilnym przeprowadzić istotną reformę systemu nadzoru. Jej celem powinno być zapobieganie zarówno pojedynczym incydentom, jak i poważniejszym kryzysom oraz uodpornienie na takie sytuacje. Z tego względu należy oprzeć się na podstawach określonych na szczeblu wspólnotowym, a nawet na powiązaniach między solidnym systemem wspólnotowym a jego odpowiednikami w innych krajach.

| 1.2 | EKES ubolewa, iż niedoskonała harmonizacja warunków dostępu do rynków i zasad ostrożnościowych umożliwia obecnie istnienie arbitrażu regulacyjnego i prowadzi do zakłócania konkurencji. Harmonizacja wymogów na zasadzie solidności, kontrolowanego ryzyka podmiotów finansowych i jakości publikowanej informacji jest niezbędną podstawą wspólnoty interesów w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Działaniom tym powinien towarzyszyć stały nadzór nad kwalifikacjami kontrolerów realizowany w szczególności w drodze wzajemnej współpracy. |
| --- | --- |

1.2

EKES ubolewa, iż niedoskonała harmonizacja warunków dostępu do rynków i zasad ostrożnościowych umożliwia obecnie istnienie arbitrażu regulacyjnego i prowadzi do zakłócania konkurencji. Harmonizacja wymogów na zasadzie solidności, kontrolowanego ryzyka podmiotów finansowych i jakości publikowanej informacji jest niezbędną podstawą wspólnoty interesów w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Działaniom tym powinien towarzyszyć stały nadzór nad kwalifikacjami kontrolerów realizowany w szczególności w drodze wzajemnej współpracy.

| 1.3 | W związku z tym EKES wyraża swe poparcie dla prac Komisji mających na celu wyposażenie sektorowych organów nadzoru w uprawnienia umożliwiające im określanie wspólnych standardów technicznych oraz rozwiązywanie sporów między organami krajowymi. Popiera rozwój stosunków między organami nadzoru w kierunku kolegialnego sposobu rozwiązywania ewentualnych sporów dotyczących stosowanych przez nie praktyk w dziedzinach, w których przewidziano wspólne procesy decyzyjne. Popiera dążenie Komisji do wyraźnego oddzielenia kwestii technicznych od kwestii politycznych leżących w gestii instytucji wspólnotowych posiadających mandat polityczny. |
| --- | --- |

1.3

W związku z tym EKES wyraża swe poparcie dla prac Komisji mających na celu wyposażenie sektorowych organów nadzoru w uprawnienia umożliwiające im określanie wspólnych standardów technicznych oraz rozwiązywanie sporów między organami krajowymi. Popiera rozwój stosunków między organami nadzoru w kierunku kolegialnego sposobu rozwiązywania ewentualnych sporów dotyczących stosowanych przez nie praktyk w dziedzinach, w których przewidziano wspólne procesy decyzyjne. Popiera dążenie Komisji do wyraźnego oddzielenia kwestii technicznych od kwestii politycznych leżących w gestii instytucji wspólnotowych posiadających mandat polityczny.

| 1.4 | EKES wzywa Komisję do ambitnego podejścia do prac przewidzianych w jej programie, tak aby zakończyć podjęte reformy. Chodzi tu o standardy techniczne stosowane w sektorze papierów wartościowych oraz o oczekiwane dyrektywy w sektorze ubezpieczeń i pracowniczych programów emerytalnych. |
| --- | --- |

1.4

EKES wzywa Komisję do ambitnego podejścia do prac przewidzianych w jej programie, tak aby zakończyć podjęte reformy. Chodzi tu o standardy techniczne stosowane w sektorze papierów wartościowych oraz o oczekiwane dyrektywy w sektorze ubezpieczeń i pracowniczych programów emerytalnych.

2.   Kontekst opinii

| 2.1 | 26 października 2009 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy Omnibus I celem zmiany zbioru dyrektyw dotyczących pewnych rodzajów działalności w ramach sektora usług finansowych. Chodzi o dyrektywy dotyczące wymogów kapitałowych, konglomeratów finansowych, instytucji pracowniczych programów emerytalnych, nadużyć rynkowych, rynków instrumentów finansowych, prospektu emisyjnego, zamknięcia rozliczeń, przejrzystości, przeciwdziałania praniu pieniędzy, przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe. |
| --- | --- |

2.1

26 października 2009 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy Omnibus I celem zmiany zbioru dyrektyw dotyczących pewnych rodzajów działalności w ramach sektora usług finansowych. Chodzi o dyrektywy dotyczące wymogów kapitałowych, konglomeratów finansowych, instytucji pracowniczych programów emerytalnych, nadużyć rynkowych, rynków instrumentów finansowych, prospektu emisyjnego, zamknięcia rozliczeń, przejrzystości, przeciwdziałania praniu pieniędzy, przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe.

| 2.2 | Celem Komisji jest ochrona obywateli, stabilność finansowa oraz doskonalsze funkcjonowanie jednolitego rynku, czego nie mogą zapewnić krajowe systemy nadzoru pomimo częściowej harmonizacji. |
| --- | --- |

2.2

Celem Komisji jest ochrona obywateli, stabilność finansowa oraz doskonalsze funkcjonowanie jednolitego rynku, czego nie mogą zapewnić krajowe systemy nadzoru pomimo częściowej harmonizacji.

| 2.3 | Aby zrealizować te cele należy określić zakres kompetencji przewidzianych w rozporządzeniach i ustanowić organy w drodze przekształcenia istniejących europejskich komitetów nadzoru. Jeśli chodzi o osiągnięcie jednolitości wniosek dotyczący dyrektywy zmieniającej pozwala wprowadzić zamierzone modyfikacje w istniejących tekstach. |
| --- | --- |

2.3

Aby zrealizować te cele należy określić zakres kompetencji przewidzianych w rozporządzeniach i ustanowić organy w drodze przekształcenia istniejących europejskich komitetów nadzoru. Jeśli chodzi o osiągnięcie jednolitości wniosek dotyczący dyrektywy zmieniającej pozwala wprowadzić zamierzone modyfikacje w istniejących tekstach.

| 2.4 | Omawiany wniosek wpisuje się bezpośrednio w ramy polityki zainicjowanej przez Komisję po analizie wniosków ze sprawozdania grupy ekspertów wysokiego szczebla, której przewodniczył Jacques de Larosière. Celem tych działań jest stworzenie skuteczniejszego, bardziej całościowego i trwałego europejskiego systemu nadzoru. Zgodnie z komunikatem Komisji z maja 2009 r. system ten powinien składać się z Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ESRB) odpowiedzialnej za nadzór makroekonomiczny i monitorującej potencjalne zagrożenia dla stabilności finansowej oraz z Europejskiego Systemu Organów Nadzoru Finansowego (ESFS) złożonego z sieci krajowych organów nadzoru finansowego współpracujących z nowymi europejskimi organami nadzoru. |
| --- | --- |

2.4

Omawiany wniosek wpisuje się bezpośrednio w ramy polityki zainicjowanej przez Komisję po analizie wniosków ze sprawozdania grupy ekspertów wysokiego szczebla, której przewodniczył Jacques de Larosière. Celem tych działań jest stworzenie skuteczniejszego, bardziej całościowego i trwałego europejskiego systemu nadzoru. Zgodnie z komunikatem Komisji z maja 2009 r. system ten powinien składać się z Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ESRB) odpowiedzialnej za nadzór makroekonomiczny i monitorującej potencjalne zagrożenia dla stabilności finansowej oraz z Europejskiego Systemu Organów Nadzoru Finansowego (ESFS) złożonego z sieci krajowych organów nadzoru finansowego współpracujących z nowymi europejskimi organami nadzoru.

| 2.5 | Organy te powinny powstać z przekształcenia trzech komitetów nadzoru poziomu 3 działających w systemie decyzyjnym noszącym imię profesora Lamfalussy'ego, których kompetencje dotyczą odpowiednio działalności bankowej, ubezpieczeń i pracowniczych programów emerytalnych oraz rynków finansowych. |
| --- | --- |

2.5

Organy te powinny powstać z przekształcenia trzech komitetów nadzoru poziomu 3 działających w systemie decyzyjnym noszącym imię profesora Lamfalussy'ego, których kompetencje dotyczą odpowiednio działalności bankowej, ubezpieczeń i pracowniczych programów emerytalnych oraz rynków finansowych.

| 2.6 | Aby stworzyć bardziej zharmonizowany zbiór europejskich przepisów finansowych, w swym komunikacie z maja 2009 r. zatytułowanym „Europejski nadzór finansowy” (1) Komisja określiła jako cel umożliwienie organom opracowywania projektów standardów technicznych oraz ułatwianie wymiany informacji mikroostrożnościowych. |
| --- | --- |

2.6

Aby stworzyć bardziej zharmonizowany zbiór europejskich przepisów finansowych, w swym komunikacie z maja 2009 r. zatytułowanym „Europejski nadzór finansowy” (1) Komisja określiła jako cel umożliwienie organom opracowywania projektów standardów technicznych oraz ułatwianie wymiany informacji mikroostrożnościowych.

| 2.7 | Omawiany wniosek jest rozwinięciem tej inicjatywy w trzech aspektach. Po pierwsze, określa zakres stosowania standardów czysto technicznych (narzędzi, metod, danych statystycznych, formularzy itp.), które mają zapewnić konwergencję nadzorczą i większą jednolitość nadzoru, i które będzie musiała następnie przyjąć Komisja. |
| --- | --- |

2.7

Omawiany wniosek jest rozwinięciem tej inicjatywy w trzech aspektach. Po pierwsze, określa zakres stosowania standardów czysto technicznych (narzędzi, metod, danych statystycznych, formularzy itp.), które mają zapewnić konwergencję nadzorczą i większą jednolitość nadzoru, i które będzie musiała następnie przyjąć Komisja.

| 2.8 | Po drugie, uprawnia on organy do rozstrzygania sporów pomiędzy organami krajowymi w sytuacjach, w których współpraca jest wymagana, zgodnie z zasadą, że interes krajowy jest ograniczany interesem wspólnym oraz że porozumienie poprzedza ewentualne decyzje wiążące. |
| --- | --- |

2.8

Po drugie, uprawnia on organy do rozstrzygania sporów pomiędzy organami krajowymi w sytuacjach, w których współpraca jest wymagana, zgodnie z zasadą, że interes krajowy jest ograniczany interesem wspólnym oraz że porozumienie poprzedza ewentualne decyzje wiążące.

| 2.9 | Po trzecie, stwarza on odpowiednie kanały wymiany informacji pozwalające na opracowanie wspólnej doktryny bez przeszkód prawnych, zwłaszcza w stosunkach między organami krajowymi a nowymi organami europejskimi. |
| --- | --- |

2.9

Po trzecie, stwarza on odpowiednie kanały wymiany informacji pozwalające na opracowanie wspólnej doktryny bez przeszkód prawnych, zwłaszcza w stosunkach między organami krajowymi a nowymi organami europejskimi.

| 2.10 | Nowe organy europejskie mają posiadać uprawnienia do nawiązywania kontaktów z ich odpowiednikami z państw trzecich, do publikowania opinii, w tym w odniesieniu do ostrożnościowych ocen transgranicznych połączeń i przejęć, oraz do sporządzania wykazów podmiotów finansowych zarejestrowanych we Wspólnocie. |
| --- | --- |

2.10

Nowe organy europejskie mają posiadać uprawnienia do nawiązywania kontaktów z ich odpowiednikami z państw trzecich, do publikowania opinii, w tym w odniesieniu do ostrożnościowych ocen transgranicznych połączeń i przejęć, oraz do sporządzania wykazów podmiotów finansowych zarejestrowanych we Wspólnocie.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Niniejsza opinia EKES-u wpisuje się w szereg opinii przyjętych w następstwie kryzysu finansowego w latach 2007–2008, w tym opinii w sprawie sprawozdania grupy de Larosière’a (2) oraz opinii w sprawie nadzoru makro- i mikroostrożnościowego. Choć głównie za bezpośrednie przyczyny kryzysu uznać można patologiczne zjawiska w systemie finansowym w Stanach Zjednoczonych, to kryzys ujawnił zarazem luki w europejskich systemach nadzoru i znaczne między nimi różnice. Komitet ubolewa, że wcześniejsze kryzysy i afery (zwłaszcza sprawa Equitable Life) nie wystarczyły, by wcześniej podjąć niezbędne reformy. |
| --- | --- |

3.1

Niniejsza opinia EKES-u wpisuje się w szereg opinii przyjętych w następstwie kryzysu finansowego w latach 2007–2008, w tym opinii w sprawie sprawozdania grupy de Larosière’a (2) oraz opinii w sprawie nadzoru makro- i mikroostrożnościowego. Choć głównie za bezpośrednie przyczyny kryzysu uznać można patologiczne zjawiska w systemie finansowym w Stanach Zjednoczonych, to kryzys ujawnił zarazem luki w europejskich systemach nadzoru i znaczne między nimi różnice. Komitet ubolewa, że wcześniejsze kryzysy i afery (zwłaszcza sprawa Equitable Life) nie wystarczyły, by wcześniej podjąć niezbędne reformy.

| 3.2 | Poważne problemy klientów instytucji prowadzących działalność transgraniczną mogą bowiem podważyć zaufanie konsumentów do jednolitego rynku. |
| --- | --- |

3.2

Poważne problemy klientów instytucji prowadzących działalność transgraniczną mogą bowiem podważyć zaufanie konsumentów do jednolitego rynku.

| 3.3 | Nowe organy powinny dysponować mechanizmami konsultacji odpowiednich środowisk zawodowych, organizacji związkowych i użytkowników usług finansowych oraz prowadzić dialog z EKES-em jako przedstawicielem społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.3

Nowe organy powinny dysponować mechanizmami konsultacji odpowiednich środowisk zawodowych, organizacji związkowych i użytkowników usług finansowych oraz prowadzić dialog z EKES-em jako przedstawicielem społeczeństwa obywatelskiego.

| 3.4 | EKES podkreśla techniczny charakter trzech nowych ciał. Ich status niezależnych organów powinien zostać podporządkowany kompetencjom politycznym Komisji oraz – w ostatniej instancji – Parlamentu Europejskiego. |
| --- | --- |

3.4

EKES podkreśla techniczny charakter trzech nowych ciał. Ich status niezależnych organów powinien zostać podporządkowany kompetencjom politycznym Komisji oraz – w ostatniej instancji – Parlamentu Europejskiego.

| 3.5 | EKES zauważa, że w przypadku instytucji finansowych, których działalność obejmuje wiele państw członkowskich, wskazana byłaby większa jednolitość działań nadzorczych. Zwraca szczególną uwagę na fakt, iż proponowany system jako taki nie nakłada na podmioty finansowe nowych obowiązków, których koszty zostałyby przeniesione na użytkowników, z zastrzeżeniem skutków dostosowania praktyk w państwach, które czerpały korzyści z arbitrażu regulacyjnego i zniekształcenia konkurencji. |
| --- | --- |

3.5

EKES zauważa, że w przypadku instytucji finansowych, których działalność obejmuje wiele państw członkowskich, wskazana byłaby większa jednolitość działań nadzorczych. Zwraca szczególną uwagę na fakt, iż proponowany system jako taki nie nakłada na podmioty finansowe nowych obowiązków, których koszty zostałyby przeniesione na użytkowników, z zastrzeżeniem skutków dostosowania praktyk w państwach, które czerpały korzyści z arbitrażu regulacyjnego i zniekształcenia konkurencji.

| 3.6 | EKES popiera włączenie zasad lepszego stanowienia prawa do omawianego systemu poprzez konsultacje publiczne i analizy oddziaływania przeprowadzane już na etapie opracowywania środków. Z zadowoleniem przyjmuje też troskę o elastyczność i przestrzeganie zasady konieczności, które Komisja pragnie promować. |
| --- | --- |

3.6

EKES popiera włączenie zasad lepszego stanowienia prawa do omawianego systemu poprzez konsultacje publiczne i analizy oddziaływania przeprowadzane już na etapie opracowywania środków. Z zadowoleniem przyjmuje też troskę o elastyczność i przestrzeganie zasady konieczności, które Komisja pragnie promować.

| 3.7 | Jeśli chodzi o kolegialność trzech nowych organów, to Komitet opowiada się za równowagą pomiędzy poszczególnymi organami krajowymi w wypadku sporów. Według EKES-u kolegialność oznacza, że organy krajowe podejmują wspólne decyzje nie kierując się przy tym wielkością rynków czy obecnością podmiotów poza ich krajem macierzystym. |
| --- | --- |

3.7

Jeśli chodzi o kolegialność trzech nowych organów, to Komitet opowiada się za równowagą pomiędzy poszczególnymi organami krajowymi w wypadku sporów. Według EKES-u kolegialność oznacza, że organy krajowe podejmują wspólne decyzje nie kierując się przy tym wielkością rynków czy obecnością podmiotów poza ich krajem macierzystym.

Bruksela, 18 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  COM(2009) 252 wersja ostateczna.

1

(2)  Dz.U. C 318 z 23 grudnia 2009, s. 57.

2

---

| 28.12.2010 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 354/88 |
| --- | --- | --- | --- |

28.12.2010

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 354/88

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo

COM(2009) 541 wersja ostateczna – 2009/0153 (CNS)

2010/C 354/21

Sprawozdawca: Valerio SALVATORE

Rada, w dniu 11 listopada 2009 r., działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, oraz Parlament Europejski, w dniu 5 marca 2010 r., działając na podstawie art. 43 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, postanowiły zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie

wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo

COM(2009) 541 wersja ostateczna – 2009/0153(CNS).

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 25 lutego 2010 r.

Na 461. sesji plenarnej w dniach 17-18 marca 2010 r. (posiedzenie z 17 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 130 głosami – 3 osoby wstrzymały się od głosu – następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) popiera zmiany do rozporządzenia (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo, które wprowadzono w wyniku nowych osiągnięć w dziedzinie naukowej, w tym wyników skoordynowanych działań w ramach szóstego programu ramowego IMPASSE. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) popiera zmiany do rozporządzenia (WE) nr 708/2007 w sprawie wykorzystania w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo, które wprowadzono w wyniku nowych osiągnięć w dziedzinie naukowej, w tym wyników skoordynowanych działań w ramach szóstego programu ramowego IMPASSE.

| 1.2 | EKES popiera dążenie do wytyczonego w nim podwójnego celu: ograniczenia do minimum ryzyka związanego z hodowlą gatunków obcych i niewystępujących miejscowo, a także zmniejszenia uciążliwych praktyk administracyjnych, którym podlegają podmioty w tym sektorze. Obciążenia administracyjne związane są z krajowymi zezwoleniami, które posiadać muszą zakłady akwakultury hodujące gatunki obce i niewystępujące miejscowo. |
| --- | --- |

1.2

EKES popiera dążenie do wytyczonego w nim podwójnego celu: ograniczenia do minimum ryzyka związanego z hodowlą gatunków obcych i niewystępujących miejscowo, a także zmniejszenia uciążliwych praktyk administracyjnych, którym podlegają podmioty w tym sektorze. Obciążenia administracyjne związane są z krajowymi zezwoleniami, które posiadać muszą zakłady akwakultury hodujące gatunki obce i niewystępujące miejscowo.

| 1.3 | W związku z tym podstawowe znaczenie ma gwarancja ochrony biologicznej zakładów. Wymaga ona przyjęcia odpowiednich środków: a) podczas transportu, b) poprzez ściśle określone protokoły w zakładach otrzymujących i c) poprzez odpowiednie procedury aż do czasu wprowadzenia do obrotu produktów rybnych. |
| --- | --- |

1.3

W związku z tym podstawowe znaczenie ma gwarancja ochrony biologicznej zakładów. Wymaga ona przyjęcia odpowiednich środków: a) podczas transportu, b) poprzez ściśle określone protokoły w zakładach otrzymujących i c) poprzez odpowiednie procedury aż do czasu wprowadzenia do obrotu produktów rybnych.

| 1.4 | W tym kontekście nowa definicja zamkniętych zakładów akwakultury wydaje się dobrze sformułowana i spójna z wynikami projektu Impasse, chociaż wysoce techniczny język może czasami prowadzić do nieprawidłowych interpretacji. W celu uniknięcia ewentualnych niejasności na etapie wdrażania, w nowym rozporządzeniu należy wyraźnie wspomnieć fakt, że zamknięte zakłady akwakultury powinny być uznawane za takie, jeżeli są położone na lądzie. |
| --- | --- |

1.4

W tym kontekście nowa definicja zamkniętych zakładów akwakultury wydaje się dobrze sformułowana i spójna z wynikami projektu Impasse, chociaż wysoce techniczny język może czasami prowadzić do nieprawidłowych interpretacji. W celu uniknięcia ewentualnych niejasności na etapie wdrażania, w nowym rozporządzeniu należy wyraźnie wspomnieć fakt, że zamknięte zakłady akwakultury powinny być uznawane za takie, jeżeli są położone na lądzie.

| 1.5 | Nowe rozporządzenie stanowi ponadto, że zamknięte zakłady akwakultury powinny zapobiegać rozproszeniu w wyniku powodzi nierodzimych gatunków hodowlanych lub materiału biologicznego w wodach otwartych. W związku z tym na podstawie typu, położenia i budowy zakładu należy określić jego bezpieczną odległość od wód otwartych. |
| --- | --- |

1.5

Nowe rozporządzenie stanowi ponadto, że zamknięte zakłady akwakultury powinny zapobiegać rozproszeniu w wyniku powodzi nierodzimych gatunków hodowlanych lub materiału biologicznego w wodach otwartych. W związku z tym na podstawie typu, położenia i budowy zakładu należy określić jego bezpieczną odległość od wód otwartych.

| 1.6 | Wziąwszy pod uwagę, że nie tylko woda stwarza zagrożenie ucieczką, konieczne jest zagwarantowanie wszystkich systemów służących ochronie hodowli zamkniętych przed ingerencją drapieżników mogących rozprzestrzenić hodowane gatunki. |
| --- | --- |

1.6

Wziąwszy pod uwagę, że nie tylko woda stwarza zagrożenie ucieczką, konieczne jest zagwarantowanie wszystkich systemów służących ochronie hodowli zamkniętych przed ingerencją drapieżników mogących rozprzestrzenić hodowane gatunki.

| 1.7 | EKES zgadza się wreszcie ze stwierdzeniem, że przemieszczenia z zamkniętego do otwartego zakładu akwakultury nie należy uznawać za rutynowe. W związku z tym proponuje dodanie postulatu, by – gdy pozwala na to cykl produkcyjny – zamkniętymi zakładami akwakultury zarządzano oddzielnie od hodowli w systemach otwartych, tak by zminimalizować wszelkie ewentualne ryzyko zanieczyszczenia ekosystemów wodnych. |
| --- | --- |

1.7

EKES zgadza się wreszcie ze stwierdzeniem, że przemieszczenia z zamkniętego do otwartego zakładu akwakultury nie należy uznawać za rutynowe. W związku z tym proponuje dodanie postulatu, by – gdy pozwala na to cykl produkcyjny – zamkniętymi zakładami akwakultury zarządzano oddzielnie od hodowli w systemach otwartych, tak by zminimalizować wszelkie ewentualne ryzyko zanieczyszczenia ekosystemów wodnych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Wobec ograniczenia rybołówstwa w wyniku nadmiernej eksploatacji mórz i wód wewnętrznych, akwakultura może się pozytywnie przyczynić do zaspokojenia rosnącego popytu na białko z produktów rybnych. W ciągu ostatnich trzech dziesięcioleci odnotowano na szczeblu światowym roczny wzrost produkcji akwakultury w wysokości 11 % (Taylor & M. Burke, 2005) (1). |
| --- | --- |

2.1

Wobec ograniczenia rybołówstwa w wyniku nadmiernej eksploatacji mórz i wód wewnętrznych, akwakultura może się pozytywnie przyczynić do zaspokojenia rosnącego popytu na białko z produktów rybnych. W ciągu ostatnich trzech dziesięcioleci odnotowano na szczeblu światowym roczny wzrost produkcji akwakultury w wysokości 11 % (Taylor & M. Burke, 2005) (1).

| 2.2 | W związku z tym za wprowadzeniem i hodowlą w Europie gatunków obcych oraz niewystępujących miejscowo przemawiają interesy gospodarcze i handlowe, przy czym nie należy jednak zapominać o ochronie ekosystemów zagrożonych w wypadku nieprawidłowego prowadzenia takiej działalności. |
| --- | --- |

2.2

W związku z tym za wprowadzeniem i hodowlą w Europie gatunków obcych oraz niewystępujących miejscowo przemawiają interesy gospodarcze i handlowe, przy czym nie należy jednak zapominać o ochronie ekosystemów zagrożonych w wypadku nieprawidłowego prowadzenia takiej działalności.

| 2.3 | Wprowadzenie gatunków obcych jest w istocie jednym z głównych czynników ludzkich zakłócających ekosystemy wodne i, po niszczeniu siedlisk, jest drugą co do ważności przyczyną utraty różnorodności biologicznej w skali światowej. We wszystkich ekosystemach istnieje delikatna równowaga powstała w wyniku długiego procesu ewolucji, dzięki której każdy organizm wchodzi w interakcje ze swym środowiskiem i w relacje z zajmowaną przez siebie przestrzenią oraz z innymi organizmami w niej występującymi. W związku z tym każdy organizm odgrywa ściśle określoną rolę i zajmuje dokładnie określoną niszę ekologiczną. Warto wspomnieć również o skutkach zmian klimatu dla migracji gatunków wodnych w różnych środowiskach wodnych. |
| --- | --- |

2.3

Wprowadzenie gatunków obcych jest w istocie jednym z głównych czynników ludzkich zakłócających ekosystemy wodne i, po niszczeniu siedlisk, jest drugą co do ważności przyczyną utraty różnorodności biologicznej w skali światowej. We wszystkich ekosystemach istnieje delikatna równowaga powstała w wyniku długiego procesu ewolucji, dzięki której każdy organizm wchodzi w interakcje ze swym środowiskiem i w relacje z zajmowaną przez siebie przestrzenią oraz z innymi organizmami w niej występującymi. W związku z tym każdy organizm odgrywa ściśle określoną rolę i zajmuje dokładnie określoną niszę ekologiczną. Warto wspomnieć również o skutkach zmian klimatu dla migracji gatunków wodnych w różnych środowiskach wodnych.

| 2.4 | Gdy gatunek obcy trafia do nowego środowiska, wchodzi on w interakcje z już istniejącymi gatunkami i tym samym w sposób trudny do przewidzenia może zmienić wcześniej osiągniętą równowagę. Nowi lokatorzy mogą polować i konkurować z gatunkami rodzimymi o pożywienie czy przestrzeń, a także być zarażeni nowymi pasożytami i innymi czynnikami chorobotwórczymi wywodzącymi się z ich krajów pochodzenia lub krzyżować się z gatunkami rodzimymi. |
| --- | --- |

2.4

Gdy gatunek obcy trafia do nowego środowiska, wchodzi on w interakcje z już istniejącymi gatunkami i tym samym w sposób trudny do przewidzenia może zmienić wcześniej osiągniętą równowagę. Nowi lokatorzy mogą polować i konkurować z gatunkami rodzimymi o pożywienie czy przestrzeń, a także być zarażeni nowymi pasożytami i innymi czynnikami chorobotwórczymi wywodzącymi się z ich krajów pochodzenia lub krzyżować się z gatunkami rodzimymi.

| 2.5 | W związku z tym konieczne jest określenie głównych cech zamkniętych zakładów akwakultury: występowanie bariery fizycznej pomiędzy dzikimi i hodowanymi organizmami, gospodarka odpadami stałymi, właściwe usuwanie martwych organizmów oraz monitorowanie i oczyszczanie wody wpływającej i wypływającej. |
| --- | --- |

2.5

W związku z tym konieczne jest określenie głównych cech zamkniętych zakładów akwakultury: występowanie bariery fizycznej pomiędzy dzikimi i hodowanymi organizmami, gospodarka odpadami stałymi, właściwe usuwanie martwych organizmów oraz monitorowanie i oczyszczanie wody wpływającej i wypływającej.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Ryzyko ucieczki gatunków obcych i niewystępujących miejscowo z zakładów hodowli rośnie stopniowo wraz ze zmniejszaniem się kontroli. Systemy zamknięte, w których akwakultura jest zamknięta w obrębie bezpiecznych struktur chronionych przez bariery fizyczne i chemiczne, minimalizują ryzyko ucieczki, podczas gdy otwarte systemy hodowli ekstensywnej zapewniają najniższy poziom bezpieczeństwa, sprzyjając czasami w sposób niezamierzony rozprzestrzenieniu się gatunków importowanych w środowisku naturalnym. |
| --- | --- |

3.1

Ryzyko ucieczki gatunków obcych i niewystępujących miejscowo z zakładów hodowli rośnie stopniowo wraz ze zmniejszaniem się kontroli. Systemy zamknięte, w których akwakultura jest zamknięta w obrębie bezpiecznych struktur chronionych przez bariery fizyczne i chemiczne, minimalizują ryzyko ucieczki, podczas gdy otwarte systemy hodowli ekstensywnej zapewniają najniższy poziom bezpieczeństwa, sprzyjając czasami w sposób niezamierzony rozprzestrzenieniu się gatunków importowanych w środowisku naturalnym.

| 3.2 | Szacuje się, że około 20 % gatunków nierodzimych hodowanych jest w systemach otwartych, a mniej niż 10 % w intensywnych systemach zamkniętych, lecz w niektórych wypadkach (mięczaki dwuskorupowe) żywe zwierzęta przewożone są tymczasowo na duże odległości na etapie oczyszczania zarówno do zamkniętych, jak i otwartych zakładów, czemu towarzyszy wysokie ryzyko rozproszenia (Impasse) (2). |
| --- | --- |

3.2

Szacuje się, że około 20 % gatunków nierodzimych hodowanych jest w systemach otwartych, a mniej niż 10 % w intensywnych systemach zamkniętych, lecz w niektórych wypadkach (mięczaki dwuskorupowe) żywe zwierzęta przewożone są tymczasowo na duże odległości na etapie oczyszczania zarówno do zamkniętych, jak i otwartych zakładów, czemu towarzyszy wysokie ryzyko rozproszenia (Impasse) (2).

| 3.3 | W istniejących systemach zamkniętych wykorzystuje się różne technologie oczyszczania wody wpływającej i wypływającej, niemniej wszystkie z nich wymagają fizycznego oddzielenia hodowli rybnej od naturalnych ekosystemów wodnych. Jednakże szybki rozwój takich metod hodowli i ewolucja różnych systemów akwakultury skłoniły Radę do wydania rozporządzenia omawianego w niniejszej opinii. |
| --- | --- |

3.3

W istniejących systemach zamkniętych wykorzystuje się różne technologie oczyszczania wody wpływającej i wypływającej, niemniej wszystkie z nich wymagają fizycznego oddzielenia hodowli rybnej od naturalnych ekosystemów wodnych. Jednakże szybki rozwój takich metod hodowli i ewolucja różnych systemów akwakultury skłoniły Radę do wydania rozporządzenia omawianego w niniejszej opinii.

| 3.4 | Rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 ustanowiło ramy regulujące wykorzystanie w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo w celu oceny i zminimalizowania ewentualnego oddziaływania tych gatunków na środowisko wodne. Rozporządzenie przewiduje ustanowienie systemu zezwoleń na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

3.4

Rozporządzenie Rady (WE) nr 708/2007 ustanowiło ramy regulujące wykorzystanie w akwakulturze gatunków obcych i niewystępujących miejscowo w celu oceny i zminimalizowania ewentualnego oddziaływania tych gatunków na środowisko wodne. Rozporządzenie przewiduje ustanowienie systemu zezwoleń na poziomie krajowym.

| 3.5 | Zezwolenia te nie są obowiązkowe w sytuacji, gdy zamknięte zakłady akwakultury gwarantują ochronę biologiczną hodowli. Ograniczenie ryzyka wymaga przyjęcia odpowiednich środków podczas transportu, a także zastosowania ściśle określonych protokołów w zakładach otrzymujących i przestrzegania odpowiednich procedur aż do czasu wprowadzenia do obrotu produktów rybnych. |
| --- | --- |

3.5

Zezwolenia te nie są obowiązkowe w sytuacji, gdy zamknięte zakłady akwakultury gwarantują ochronę biologiczną hodowli. Ograniczenie ryzyka wymaga przyjęcia odpowiednich środków podczas transportu, a także zastosowania ściśle określonych protokołów w zakładach otrzymujących i przestrzegania odpowiednich procedur aż do czasu wprowadzenia do obrotu produktów rybnych.

| 3.6 | Nowa definicja zamkniętych zakładów akwakultury uwzględnia odpowiednio wyniki projektu IMPASSE, lecz należy ją uzupełnić o wyraźną wzmiankę, że zamknięte zakłady akwakultury powinny być uznawane za takie, jeżeli są położone na lądzie. |
| --- | --- |

3.6

Nowa definicja zamkniętych zakładów akwakultury uwzględnia odpowiednio wyniki projektu IMPASSE, lecz należy ją uzupełnić o wyraźną wzmiankę, że zamknięte zakłady akwakultury powinny być uznawane za takie, jeżeli są położone na lądzie.

| 3.7 | EKES w pełni popiera dążenie do przeciwdziałania przemieszczaniu się odpadów stałych, gatunków hodowanych lub chowanych bądź ich części do wód otwartych, tak jak przewiduje nowe rozporządzenie. Niemniej ze względu na intensywny rozwój technologiczny w zakresie filtrowania i oczyszczania ścieków, a także priorytetowe znaczenie ochrony biologicznej, należy pamiętać, że można ją zapewnić przy użyciu różnych systemów: fizycznych, chemicznych, biologicznych bądź ich połączenia. |
| --- | --- |

3.7

EKES w pełni popiera dążenie do przeciwdziałania przemieszczaniu się odpadów stałych, gatunków hodowanych lub chowanych bądź ich części do wód otwartych, tak jak przewiduje nowe rozporządzenie. Niemniej ze względu na intensywny rozwój technologiczny w zakresie filtrowania i oczyszczania ścieków, a także priorytetowe znaczenie ochrony biologicznej, należy pamiętać, że można ją zapewnić przy użyciu różnych systemów: fizycznych, chemicznych, biologicznych bądź ich połączenia.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | By uniknąć wszelkiego ryzyka zanieczyszczenia ekosystemów wodnych, należy opracować odpowiednie środki w zakresie monitorowania i kontroli w odniesieniu do wprowadzania i przenoszenia gatunków obcych oraz niewystępujących miejscowo. Można to osiągnąć jedynie poprzez opracowanie, przyjęcie i wdrożenie międzynarodowych kodeksów odpowiednich praktyk i procedur. |
| --- | --- |

4.1

By uniknąć wszelkiego ryzyka zanieczyszczenia ekosystemów wodnych, należy opracować odpowiednie środki w zakresie monitorowania i kontroli w odniesieniu do wprowadzania i przenoszenia gatunków obcych oraz niewystępujących miejscowo. Można to osiągnąć jedynie poprzez opracowanie, przyjęcie i wdrożenie międzynarodowych kodeksów odpowiednich praktyk i procedur.

| 4.2 | Wziąwszy pod uwagę, że woda nie stwarza jedynego zagrożenia ucieczką, konieczne jest zagwarantowanie wszystkich systemów służących ochronie hodowli zamkniętych przed ingerencją drapieżników, w tym zwłaszcza ptaków, mogących rozprzestrzenić hodowane gatunki w środowisku naturalnym. |
| --- | --- |

4.2

Wziąwszy pod uwagę, że woda nie stwarza jedynego zagrożenia ucieczką, konieczne jest zagwarantowanie wszystkich systemów służących ochronie hodowli zamkniętych przed ingerencją drapieżników, w tym zwłaszcza ptaków, mogących rozprzestrzenić hodowane gatunki w środowisku naturalnym.

| 4.3 | Jest zatem wskazane, by zamkniętymi zakładami akwakultury zarządzano oddzielnie od hodowli w systemach otwartych, tak by zminimalizować wszelkie ewentualne ryzyko zanieczyszczenia ekosystemów wodnych. |
| --- | --- |

4.3

Jest zatem wskazane, by zamkniętymi zakładami akwakultury zarządzano oddzielnie od hodowli w systemach otwartych, tak by zminimalizować wszelkie ewentualne ryzyko zanieczyszczenia ekosystemów wodnych.

| 4.4 | EKES popiera decyzję o powierzeniu państwom członkowskim obowiązku okresowej aktualizacji zamieszczonego na stronie internetowej wykazu zamkniętych zakładów akwakultury działających na ich terytorium, tak by zagwarantować możliwie jak największą ich jawność i zwiększyć odpowiedzialność zarówno podmiotów, jak i różnych zainteresowanych stron lokalnych za prawidłowe zarządzanie hodowlą. |
| --- | --- |

4.4

EKES popiera decyzję o powierzeniu państwom członkowskim obowiązku okresowej aktualizacji zamieszczonego na stronie internetowej wykazu zamkniętych zakładów akwakultury działających na ich terytorium, tak by zagwarantować możliwie jak największą ich jawność i zwiększyć odpowiedzialność zarówno podmiotów, jak i różnych zainteresowanych stron lokalnych za prawidłowe zarządzanie hodowlą.

Bruksela, 17 marca 2010 r.

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Mario SEPI

---

(1)  Naylor, R. & M. Burke (2005). Aquaculture and Ocean Resources: Raising Tigers of the Sea. Annual Review of Environment and Resources, 30:185–218.

1

Annual Review of Environment and Resources,

(2)  IMPASSE project No 44142. D1.3. Deliverable 3.1. Review of risk assessment protocols associated with aquaculture, including the environmental, disease, genetic and economic issues of operations concerned with the introduction and translocation of species. (Gordon H. Copp, Esther Areikin, Abdellah Benabdelmouna, J. Robert Britton, Ian G. Cowx, Stephan Gollasch, Rodolphe E. Gozlan, Glyn Jones, Sylvie Lapègue, Paul J. Midtlyng, L. Miossec, Andy D. Nunn, Anna Occhipinti Ambrogi, S. Olenin, Edmund Peeler, Ian C. Russell, Dario Savini). – 2008 – (s. 14).

2

---