# Publicatieblad C 312/2007

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 312 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 50e jaargang21 december 2007 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 312

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

50e jaargang21 december 2007

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Rekenkamer |
| 2007/C 312/01 | Advies nr. 7/2007 over een ontwerp-verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen | 1 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Rekenkamer

2007/C 312/01

Advies nr. 7/2007 over een ontwerp-verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen

1

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Rekenkamer |
| 2007/C 312/02 | Speciaal verslag nr. 6/2007 over de doeltreffendheid van de technische bijstand in het kader van de capaciteitsontwikkeling, vergezeld van de antwoorden van de Commissie | 3 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Rekenkamer

2007/C 312/02

Speciaal verslag nr. 6/2007 over de doeltreffendheid van de technische bijstand in het kader van de capaciteitsontwikkeling, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

3

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Rekenkamer

| 21.12.2007 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 312/1 |
| --- | --- | --- | --- |

21.12.2007

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 312/1

---

ADVIES Nr. 7/2007

over een ontwerp-verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen

(uitgebracht krachtens artikel 279, lid 1, van het EG-Verdrag)

(2007/C 312/01)

DE REKENKAMER VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 279, lid 1,

Gezien de ontwerp-verordening van de Raad (1) tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (2) (hierna: „het Financieel Reglement”), die volgt uit een besluit van het Comité van permanente vertegenwoordigers tot splitsing van een voorstel van de Commissie (3) voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2004/2003 (4) betreffende het statuut en de financiering van politieke partijen op Europees niveau,

Gezien het op 29 oktober 2007 bij de Rekenkamer ingekomen verzoek van de Raad om advies over deze ontwerp-verordening,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| 1. | Met de ontwerp-verordening van de Raad waarover de Rekenkamer om advies wordt gevraagd, wordt beoogd om in artikel 109 van het Financieel Reglement voor politieke partijen op Europees niveau uitzonderingen op te nemen op de in dat artikel genoemde algemene regel dat een „... subsidie ... niet tot doel of tot gevolg [mag] hebben dat zij de begunstigde winst oplevert”. |
| --- | --- |

1.

Met de ontwerp-verordening van de Raad waarover de Rekenkamer om advies wordt gevraagd, wordt beoogd om in artikel 109 van het Financieel Reglement voor politieke partijen op Europees niveau uitzonderingen op te nemen op de in dat artikel genoemde algemene regel dat een „... subsidie ... niet tot doel of tot gevolg [mag] hebben dat zij de begunstigde winst oplevert”.

| 2. | Zoals de Rekenkamer onlangs beklemtoonde, hebben ingewikkelde regels of onduidelijke subsidiabiliteitsregels een aanzienlijke weerslag op de wettigheid en regelmatigheid van de verrichtingen (5). Indien de wetgever van oordeel is dat uitzonderingen op het winstverbod ten behoeve van politieke partijen op Europees niveau passend zijn, is het van belang dat dergelijke uitzonderingen eenvoudig, nauwkeurig en ondubbelzinnig worden geformuleerd, zodat de toepassing ervan gemakkelijk kan worden geverifieerd door de ordonnateur wanneer hij de subsidie betaalt en door de Rekenkamer wanneer zij de betalingen controleert. |
| --- | --- |

2.

Zoals de Rekenkamer onlangs beklemtoonde, hebben ingewikkelde regels of onduidelijke subsidiabiliteitsregels een aanzienlijke weerslag op de wettigheid en regelmatigheid van de verrichtingen (5). Indien de wetgever van oordeel is dat uitzonderingen op het winstverbod ten behoeve van politieke partijen op Europees niveau passend zijn, is het van belang dat dergelijke uitzonderingen eenvoudig, nauwkeurig en ondubbelzinnig worden geformuleerd, zodat de toepassing ervan gemakkelijk kan worden geverifieerd door de ordonnateur wanneer hij de subsidie betaalt en door de Rekenkamer wanneer zij de betalingen controleert.

| 3. | De eerste uitzondering op het winstverbod is, dat een politieke partij op Europees niveau die aan het eind van een begrotingsjaar waarvoor zij een subsidie heeft ontvangen meer inkomsten dan uitgaven telt, een gedeelte van het surplus tot maximaal 25 % van de totale inkomsten mag overdragen naar het volgende jaar, mits het overgedragen bedrag vóór het eind van het eerste kwartaal van dat volgende jaar wordt opgebruikt. Naleving van deze voorwaarde is alleen verifieerbaar indien passende uitvoeringsvoorschriften de begunstigde die een surplus naar het volgende jaar heeft overgedragen ertoe verplichten, bewijs bij te brengen dat de in aanmerking komende uitgaven tijdens het eerste kwartaal van dat jaar ten minste gelijk zijn aan het overgedragen bedrag. Om de ordonnateur in staat te stellen, de waarde van de saldobetaling of, indien nodig, het bedrag van de voorgeschoten en terug te vorderen subsidiegelden te bepalen, moet dergelijk bewijs worden geleverd kort na het einde van het kwartaal, dan wel uiterlijk samen met de aanvraag om saldobetaling van de subsidie indien er nog een saldo overblijft. |
| --- | --- |

3.

De eerste uitzondering op het winstverbod is, dat een politieke partij op Europees niveau die aan het eind van een begrotingsjaar waarvoor zij een subsidie heeft ontvangen meer inkomsten dan uitgaven telt, een gedeelte van het surplus tot maximaal 25 % van de totale inkomsten mag overdragen naar het volgende jaar, mits het overgedragen bedrag vóór het eind van het eerste kwartaal van dat volgende jaar wordt opgebruikt. Naleving van deze voorwaarde is alleen verifieerbaar indien passende uitvoeringsvoorschriften de begunstigde die een surplus naar het volgende jaar heeft overgedragen ertoe verplichten, bewijs bij te brengen dat de in aanmerking komende uitgaven tijdens het eerste kwartaal van dat jaar ten minste gelijk zijn aan het overgedragen bedrag. Om de ordonnateur in staat te stellen, de waarde van de saldobetaling of, indien nodig, het bedrag van de voorgeschoten en terug te vorderen subsidiegelden te bepalen, moet dergelijk bewijs worden geleverd kort na het einde van het kwartaal, dan wel uiterlijk samen met de aanvraag om saldobetaling van de subsidie indien er nog een saldo overblijft.

| 4. | De tweede uitzondering op het winstverbod beperkt het bedrag aan eigen middelen dat in aanmerking wordt genomen om te bepalen of er een surplus is, tot 15 % van de in aanmerking komende kosten van de partij, zolang de „financiële reserves” van de partij niet groter zijn dan 100 % van haar gemiddelde jaarlijkse inkomsten. De gewoonlijk op het niveau van de Europese Unie toegepaste boekhoudnormen bevatten geen definitie van „financiële reserves” en dus kan deze term verschillend worden geïnterpreteerd naar gelang van het systeem van financiële rapportage dat de politieke partij toepast bij de opstelling van haar jaarlijkse winst-en-verliesrekening en de balans. Ook de term „gemiddelde jaarlijkse inkomsten” is onvoldoende gedefinieerd om deze te kunnen berekenen: er is bijvoorbeeld geen tijdvak aangegeven. |
| --- | --- |

4.

De tweede uitzondering op het winstverbod beperkt het bedrag aan eigen middelen dat in aanmerking wordt genomen om te bepalen of er een surplus is, tot 15 % van de in aanmerking komende kosten van de partij, zolang de „financiële reserves” van de partij niet groter zijn dan 100 % van haar gemiddelde jaarlijkse inkomsten. De gewoonlijk op het niveau van de Europese Unie toegepaste boekhoudnormen bevatten geen definitie van „financiële reserves” en dus kan deze term verschillend worden geïnterpreteerd naar gelang van het systeem van financiële rapportage dat de politieke partij toepast bij de opstelling van haar jaarlijkse winst-en-verliesrekening en de balans. Ook de term „gemiddelde jaarlijkse inkomsten” is onvoldoende gedefinieerd om deze te kunnen berekenen: er is bijvoorbeeld geen tijdvak aangegeven.

| 5. | De Rekenkamer concludeert dat er meer nauwkeurigheid met betrekking tot de procedures als omschreven in paragraaf 3, en duidelijke definities van de termen „financiële reserves” en „gemiddelde jaarlijkse inkomsten” vereist zijn om een consistente toepassing en verificatie van de voorgestelde vrijstellingen van het winstverbod mogelijk te maken. Om dit doel te bereiken zijn verdere wijzigingen in het Financieel Reglement zelf, of in de gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften daarbij (6) noodzakelijk. |
| --- | --- |

5.

De Rekenkamer concludeert dat er meer nauwkeurigheid met betrekking tot de procedures als omschreven in paragraaf 3, en duidelijke definities van de termen „financiële reserves” en „gemiddelde jaarlijkse inkomsten” vereist zijn om een consistente toepassing en verificatie van de voorgestelde vrijstellingen van het winstverbod mogelijk te maken. Om dit doel te bereiken zijn verdere wijzigingen in het Financieel Reglement zelf, of in de gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften daarbij (6) noodzakelijk.

Dit advies werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 22 november 2007.

Voor de Rekenkamer

Hubert WEBER

President

---

(1)  Document nr. 14320/07 PE 341 INST 127 van de Raad.

1

(2)  PB L 248 van 16.9.2002.

2

(3)  Commissiedocument COM(2007) 364 def.

3

(4)  PB L 297 van 15.11.2003, blz. 1.

4

(5)  Jaarverslag over het begrotingsjaar 2006, Inleiding, paragraaf 0.7.

5

(6)  Verordening (EG, Euratom) nr. 2342/2002 van de Commissie van 23 december 2002 (PB L 357 van 31.12.2002, blz. 1).

6

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Rekenkamer

| 21.12.2007 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 312/3 |
| --- | --- | --- | --- |

21.12.2007

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 312/3

---

SPECIAAL VERSLAG Nr. 6/2007

over de doeltreffendheid van de technische bijstand in het kader van de capaciteitsontwikkeling, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

(uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

(2007/C 312/02)

INHOUD

VERKLARENDE WOORDENLIJST

| I-VIII | SAMENVATTING |
| --- | --- |

I-VIII

| 1-6 | INLEIDING |
| --- | --- |

1-6

| 7-8 | REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE |
| --- | --- |

7-8

| 9-43 | OPMERKINGEN |
| --- | --- |

9-43

| 9-12 | Heeft de Commissie een deugdelijke strategie voor de ontwikkeling van de institutionele capaciteit, inclusief de inzet van technische bijstand? |
| --- | --- |

9-12

| 10-11 | Ontoereikende institutionele analyse in de landenstrategiedocumenten |
| --- | --- |

10-11

| 12 | Geen richtlijnen voor technische bijstand |
| --- | --- |

12

| 13-17 | Zijn de technischebijstandsactiviteiten binnen de projecten voor capaciteitsontwikkeling goed opgezet? |
| --- | --- |

13-17

| 14-16 | De projectkeuze is relevant, maar de opzet is vaak ongeschikt |
| --- | --- |

14-16

| 17 | Lokaal „ownership” is van essentieel belang maar er wordt door de Commissie niet systematisch aan gewerkt |
| --- | --- |

17

| 18-34 | Worden de technischebijstandsactiviteiten efficiënt uitgevoerd? |
| --- | --- |

18-34

| 19-21 | Door de lange voorbereidingsfase is de opzet van het project vaak achterhaald |
| --- | --- |

19-21

| 22-26 | Problemen tijdens het plaatsen van de opdracht en het starten van het project verminderen de voor de uitvoering beschikbare tijd |
| --- | --- |

22-26

| 27 | Deskundigen worden vaak vervangen na de gunning van het contract |
| --- | --- |

27

| 28 | Ondeugdelijke selectiecriteria voor technische bijstand |
| --- | --- |

28

| 29-30 | Beperkte keuze van procedures voor het plaatsen van opdrachten |
| --- | --- |

29-30

| 31 | Inefficiënt gebruik van technische bijstand |
| --- | --- |

31

| 32 | De coördinatie tussen de donoren varieert van land tot land |
| --- | --- |

32

| 33-34 | De uitvoeringsregelingen zijn nog niet bevorderlijk voor lokaal „ownership” |
| --- | --- |

33-34

| 35-39 | Worden de activiteiten en resultaten van de technische bijstand afdoende gevolgd en geëvalueerd? |
| --- | --- |

35-39

| 40-43 | Zijn de technischebijstandsactiviteiten doeltreffend met het oog op de capaciteitsontwikkeling? |
| --- | --- |

40-43

| 40-42 | De bijdrage van de technische bijstand is bevredigend, maar het welslagen van de projecten is niet verzekerd |
| --- | --- |

40-42

| 43 | Levensvatbaarheid onzeker |
| --- | --- |

43

| 44-48 | CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN |
| --- | --- |

44-48

Bijlage I — Lijst van de onderzochte projecten en programma’s

Bijlage II — Doeltreffendheid en verwachte levensvatbaarheid van de onderzochte projecten en programma’s

Antwoorden van de Commissie

VERKLARENDE WOORDENLIJSTACS Staten in Afrika, het Caribische gebied en de Stille OceaanFinancieringsbesluit Besluit van de Commissie op basis van een financieringsvoorstel om middelen vast te leggen voor een specifiek project of programmaFinancieringsovereenkomst Door de Commissie en het partnerland ondertekend document dat een specifiek te financieren project of programma beschrijft. Het geldt als formele verbintenis van de Europese Unie en het partnerland om de beschreven maatregelen te financierenFinancieringsvoorstel Door de diensten van de Commissie opgesteld ontwerp-document dat aan het bevoegde financieringscomité van de vertegenwoordigers van de lidstaten voor advies wordt voorgelegd. Na een positief advies wordt het aan de Commissie voorgelegd ter fine van besluit. Het document beschrijft de achtergrond, de aard, het bereik en de doelstellingen, de uitvoeringsmaatregelen en het bedrag aan financiering dat is voorzien voor een bepaald project of programmaMOD’s Millennium Ontwikkelingsdoelen: acht tegen 2015 te realiseren doelstellingen, variërend van het halveren van extreme armoede tot het stoppen van de verspreiding van hiv/aids en het voorzien in basisonderwijs voor alle kinderen. De doelstellingen werden door alle landen en de grootste ontwikkelingsinstanties van de wereld overeengekomen op de Millennium-top van de VN in september 2000OESO/DAC De Commissie voor ontwikkelingsbijstand van de Organisatie voor Economische Samenwerking en OntwikkelingVerklaring van Parijs inzake de doeltreffendheid van hulp Verklaring van een groot aantal landen en organisaties op een „High Level Forum” te Parijs van 28 februari tot 2 maart 2005. Zij bevat een aantal verbintenissen inzake „ownership”, harmonisatie, afstemming, resultaten en wederzijdse verantwoordingsplicht, bedoeld om de doeltreffendheid van de steun te verbeteren

SAMENVATTING

| I. | Technische bijstand is een middel dat bij vele ontwikkelingsprojecten en -programma’s van allerlei soort wordt gebruikt en kan worden omschreven als „het contracteren van deskundigen voor het overdragen van know-how en vaardigheden en voor het oprichten en versterken van instellingen”. De laatste jaren maakt men er steeds meer gebruik van ter ondersteuning van de capaciteitsontwikkeling van centrale en lokale overheidsdiensten in begunstigde landen, in sectoren als het beheer van de overheidsfinanciën, gezondheidszorg en onderwijs. Deze verlegging van de aandacht naar het functioneren van de overheidsdiensten vloeit voort uit het groeiende besef van donoren, waaronder de Europese Unie, dat een gebrek aan institutionele capaciteit een ernstige hinderpaal vormt voor duurzame ontwikkeling (zie de paragrafen 1 t/m 6). |
| --- | --- |

I.

Technische bijstand is een middel dat bij vele ontwikkelingsprojecten en -programma’s van allerlei soort wordt gebruikt en kan worden omschreven als „het contracteren van deskundigen voor het overdragen van know-how en vaardigheden en voor het oprichten en versterken van instellingen”. De laatste jaren maakt men er steeds meer gebruik van ter ondersteuning van de capaciteitsontwikkeling van centrale en lokale overheidsdiensten in begunstigde landen, in sectoren als het beheer van de overheidsfinanciën, gezondheidszorg en onderwijs. Deze verlegging van de aandacht naar het functioneren van de overheidsdiensten vloeit voort uit het groeiende besef van donoren, waaronder de Europese Unie, dat een gebrek aan institutionele capaciteit een ernstige hinderpaal vormt voor duurzame ontwikkeling (zie de paragrafen 1 t/m 6).

| II. | De controle van de Rekenkamer had tot doel na te gaan in hoeverre de Commissie ervoor zorgt dat de technische bijstand bijdraagt tot de ontwikkeling van de institutionele capaciteit in de begunstigde landen. Hiertoe beoordeelde de Rekenkamer hoe de Commissie capaciteitsontwikkeling en het gebruik van technische bijstand benadert en hoe zij het opzetten en uitvoeren van technischebijstandsactiviteiten binnen projecten voor capaciteitsontwikkeling beheert (zie de paragrafen 7 en 8). |
| --- | --- |

II.

De controle van de Rekenkamer had tot doel na te gaan in hoeverre de Commissie ervoor zorgt dat de technische bijstand bijdraagt tot de ontwikkeling van de institutionele capaciteit in de begunstigde landen. Hiertoe beoordeelde de Rekenkamer hoe de Commissie capaciteitsontwikkeling en het gebruik van technische bijstand benadert en hoe zij het opzetten en uitvoeren van technischebijstandsactiviteiten binnen projecten voor capaciteitsontwikkeling beheert (zie de paragrafen 7 en 8).

| III. | Hoewel de opbouw van de institutionele capaciteit in het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap wordt onderkend als een essentieel instrument in de strijd tegen de armoede, heeft de Commissie in haar landenstrategiedocumenten geen uitvoerige beoordeling verricht van de zwakke punten in de institutionele capaciteit en heeft zij evenmin vastgesteld wat de prioritaire behoeften aan capaciteitsontwikkeling zijn binnen de bestuurs- en andere instellingen van de begunstigde regeringen. De Commissie beschikt ook niet over richtlijnen inzake de rol die de technische bijstand in deze context moet spelen (zie de paragrafen 9 t/m 12). |
| --- | --- |

III.

Hoewel de opbouw van de institutionele capaciteit in het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap wordt onderkend als een essentieel instrument in de strijd tegen de armoede, heeft de Commissie in haar landenstrategiedocumenten geen uitvoerige beoordeling verricht van de zwakke punten in de institutionele capaciteit en heeft zij evenmin vastgesteld wat de prioritaire behoeften aan capaciteitsontwikkeling zijn binnen de bestuurs- en andere instellingen van de begunstigde regeringen. De Commissie beschikt ook niet over richtlijnen inzake de rol die de technische bijstand in deze context moet spelen (zie de paragrafen 9 t/m 12).

| IV. | De projectkeuze is doorgaans relevant, maar de opzet is vaak ongeschikt: de doelstellingen zijn al te ambitieus, de termijnen te krap, en de zwakke punten van de bestaande institutionele omgeving en de mate van lokaal „ownership” van de projecten werden onvoldoende ingeschat (zie de paragrafen 13 t/m 17). |
| --- | --- |

IV.

De projectkeuze is doorgaans relevant, maar de opzet is vaak ongeschikt: de doelstellingen zijn al te ambitieus, de termijnen te krap, en de zwakke punten van de bestaande institutionele omgeving en de mate van lokaal „ownership” van de projecten werden onvoldoende ingeschat (zie de paragrafen 13 t/m 17).

| V. | De projectuitvoering wordt vaak gehinderd door een aantal problemen, zoals een lange voorbereidings- en startperiode, zodat de opzet van het project al achterhaald is tegen de tijd dat de uitvoering begint en de beschikbare uitvoeringstijd aanzienlijk wordt verkort. De werving van deskundigen voor technische bijstand geeft vaak nog meer vertraging omdat de geselecteerde deskundigen dikwijls niet beschikbaar zijn nadat de contracten zijn gegund. De bestaande procedures voor het plaatsen van opdrachten voor technische bijstand zijn niet bevorderlijk voor de deelname van openbare instanties, hoewel in zulke organisaties wellicht betere experts op bepaalde terreinen te vinden zijn. De donoren bieden de technische bijstand nog steeds hoofdzakelijk aan in afzonderlijke, ongecoördineerde projecten, en de uitvoeringsregelingen vormen geen stimulans voor lokaal „ownership” (zie de paragrafen 18 t/m 34). |
| --- | --- |

V.

De projectuitvoering wordt vaak gehinderd door een aantal problemen, zoals een lange voorbereidings- en startperiode, zodat de opzet van het project al achterhaald is tegen de tijd dat de uitvoering begint en de beschikbare uitvoeringstijd aanzienlijk wordt verkort. De werving van deskundigen voor technische bijstand geeft vaak nog meer vertraging omdat de geselecteerde deskundigen dikwijls niet beschikbaar zijn nadat de contracten zijn gegund. De bestaande procedures voor het plaatsen van opdrachten voor technische bijstand zijn niet bevorderlijk voor de deelname van openbare instanties, hoewel in zulke organisaties wellicht betere experts op bepaalde terreinen te vinden zijn. De donoren bieden de technische bijstand nog steeds hoofdzakelijk aan in afzonderlijke, ongecoördineerde projecten, en de uitvoeringsregelingen vormen geen stimulans voor lokaal „ownership” (zie de paragrafen 18 t/m 34).

| VI. | Rapportage, toezicht en evaluatie betreffende de projecten zijn meestal toereikend. Er bestaat echter geen managementinformatiesysteem om de prestaties van de firma’s of deskundigen voor technische bijstand te beoordelen en te registreren en aldus informatie te verstrekken wanneer besluiten moeten worden genomen inzake opdrachten voor technische bijstand (zie de paragrafen 35 t/m 39). |
| --- | --- |

VI.

Rapportage, toezicht en evaluatie betreffende de projecten zijn meestal toereikend. Er bestaat echter geen managementinformatiesysteem om de prestaties van de firma’s of deskundigen voor technische bijstand te beoordelen en te registreren en aldus informatie te verstrekken wanneer besluiten moeten worden genomen inzake opdrachten voor technische bijstand (zie de paragrafen 35 t/m 39).

| VII. | Hoewel de projectresultaten zeer gevarieerd zijn, concludeert de Rekenkamer dat die resultaten en de bijdrage van de geleverde technische bijstand redelijk kunnen worden geacht gezien de vaak moeilijke omgeving waarin de projecten plaatsvinden. De kwaliteit van de geboden technische bijstand werd in het algemeen bevredigend bevonden, maar andere belangrijke factoren maakten de steunverlening minder doeltreffend. Ook al heeft de Commissie geen greep op sommige van die factoren, zij moet er beter op anticiperen (zie de paragrafen 40 t/m 43). |
| --- | --- |

VII.

Hoewel de projectresultaten zeer gevarieerd zijn, concludeert de Rekenkamer dat die resultaten en de bijdrage van de geleverde technische bijstand redelijk kunnen worden geacht gezien de vaak moeilijke omgeving waarin de projecten plaatsvinden. De kwaliteit van de geboden technische bijstand werd in het algemeen bevredigend bevonden, maar andere belangrijke factoren maakten de steunverlening minder doeltreffend. Ook al heeft de Commissie geen greep op sommige van die factoren, zij moet er beter op anticiperen (zie de paragrafen 40 t/m 43).

| VIII. | Op grond van deze bevindingen doet de Rekenkamer gedetailleerde aanbevelingen die de Commissie zouden kunnen helpen om tot een meer doelgerichte en gestructureerde aanpak van de inzet van technische bijstand te komen, zodat de steun voor capaciteitsontwikkeling doeltreffender wordt (zie de paragrafen 44 t/m 48). |
| --- | --- |

VIII.

Op grond van deze bevindingen doet de Rekenkamer gedetailleerde aanbevelingen die de Commissie zouden kunnen helpen om tot een meer doelgerichte en gestructureerde aanpak van de inzet van technische bijstand te komen, zodat de steun voor capaciteitsontwikkeling doeltreffender wordt (zie de paragrafen 44 t/m 48).

INLEIDING

| 1. | Ontwikkelingssamenwerking is verdeeld in twee soorten samenwerking of bijstand: financiële steun en technische bijstand, met andere woorden enerzijds „geld” en anderzijds „know-how” of „ideeën”. Dit verslag handelt over de controle van de Rekenkamer inzake technische bijstand, die de Commissie omschrijft als „het contracteren van specialisten, consulenten, opleiders, adviseurs enz. voor het overdragen van know-how en vaardigheden en voor het oprichten en versterken van instellingen” (1). |
| --- | --- |

1.

Ontwikkelingssamenwerking is verdeeld in twee soorten samenwerking of bijstand: financiële steun en technische bijstand, met andere woorden enerzijds „geld” en anderzijds „know-how” of „ideeën”. Dit verslag handelt over de controle van de Rekenkamer inzake technische bijstand, die de Commissie omschrijft als „het contracteren van specialisten, consulenten, opleiders, adviseurs enz. voor het overdragen van know-how en vaardigheden en voor het oprichten en versterken van instellingen” (1).

| 2. | Technische bijstand is een middel dat bij vele ontwikkelingsprojecten en -programma’s van allerlei soort wordt gebruikt; het belang of de doeltreffendheid ervan wordt beoordeeld aan de hand van zijn bijdrage aan de output en resultaten van de betrokken projecten en programma’s. Specifieke terreinen of taken in het kader van de ontwikkelingssamenwerking waarbij technische bijstand een rol speelt of heeft gespeeld, zijn onder meer:






  a) | het ontwerpen van en toezicht houden op werken, zoals wegenbouw; |
| --- | --- | --- |

2.

Technische bijstand is een middel dat bij vele ontwikkelingsprojecten en -programma’s van allerlei soort wordt gebruikt; het belang of de doeltreffendheid ervan wordt beoordeeld aan de hand van zijn bijdrage aan de output en resultaten van de betrokken projecten en programma’s. Specifieke terreinen of taken in het kader van de ontwikkelingssamenwerking waarbij technische bijstand een rol speelt of heeft gespeeld, zijn onder meer:

a)

het ontwerpen van en toezicht houden op werken, zoals wegenbouw;

| b) | projectbeheer, waarbij de deskundigen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de werkzaamheden; |
| --- | --- |

b)

projectbeheer, waarbij de deskundigen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de werkzaamheden;

| c) | adviesdiensten, in het verleden vaak op terreinen als landbouw- of plattelandsontwikkeling. Meer recentelijk wordt er steeds vaker gebruik van gemaakt om de centraleoverheidsdiensten, waaronder het beheer van de overheidsfinanciën, gezondheidszorg, onderwijs en justitie, te verbeteren en ook om andere overheidsinstanties, lokale autoriteiten en niet-gouvernementele actoren te helpen. |
| --- | --- |

c)

adviesdiensten, in het verleden vaak op terreinen als landbouw- of plattelandsontwikkeling. Meer recentelijk wordt er steeds vaker gebruik van gemaakt om de centraleoverheidsdiensten, waaronder het beheer van de overheidsfinanciën, gezondheidszorg, onderwijs en justitie, te verbeteren en ook om andere overheidsinstanties, lokale autoriteiten en niet-gouvernementele actoren te helpen.

| 3. | De verlegging van de aandacht naar het functioneren van de centrale en lokale overheidsdiensten vloeit voort uit het groeiende besef van donoren, waaronder de Europese Unie, dat een gebrek aan institutionele capaciteit een ernstige hinderpaal vormt voor duurzame ontwikkeling. Daarom is de ontwikkeling van capaciteit een van de richtpunten geworden van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap sinds 2000, alsmede van het nieuwe beleid dat in 2005 werd uitgestippeld (2). |
| --- | --- |

3.

De verlegging van de aandacht naar het functioneren van de centrale en lokale overheidsdiensten vloeit voort uit het groeiende besef van donoren, waaronder de Europese Unie, dat een gebrek aan institutionele capaciteit een ernstige hinderpaal vormt voor duurzame ontwikkeling. Daarom is de ontwikkeling van capaciteit een van de richtpunten geworden van het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap sinds 2000, alsmede van het nieuwe beleid dat in 2005 werd uitgestippeld (2).

| 4. | Het belang van capaciteitsontwikkeling werd ook benadrukt in een recent document van de OESO/DAC (3). In dat document wordt toereikende capaciteit van een land genoemd als een van de elementen die het meest node worden gemist bij de huidige inspanningen om de Millennium Ontwikkelingsdoelen (MOD’s) te bereiken, en wordt gesteld dat de ontwikkelingsinspanningen in vele van de armste landen zullen falen, zelfs als de financiering sterk wordt verhoogd, indien niet meer en nauwlettender aandacht wordt besteed aan het ontwikkelen van duurzame capaciteit (4). |
| --- | --- |

4.

Het belang van capaciteitsontwikkeling werd ook benadrukt in een recent document van de OESO/DAC (3). In dat document wordt toereikende capaciteit van een land genoemd als een van de elementen die het meest node worden gemist bij de huidige inspanningen om de Millennium Ontwikkelingsdoelen (MOD’s) te bereiken, en wordt gesteld dat de ontwikkelingsinspanningen in vele van de armste landen zullen falen, zelfs als de financiering sterk wordt verhoogd, indien niet meer en nauwlettender aandacht wordt besteed aan het ontwikkelen van duurzame capaciteit (4).

| 5. | Het belang van capaciteitsontwikkeling blijkt eveneens uit de Verklaring van Parijs van maart 2005 over de doeltreffendheid van hulp (5), waarin wordt gesteld dat de capaciteit van partnerlanden om beleidslijnen en programma’s op te stellen, te beheren en uit te voeren en verantwoording af te leggen over de resultaten, van essentieel belang is voor het bereiken van de ontwikkelingsdoelen. Benadrukt wordt dat de donoren hun steun zoveel mogelijk moeten afstemmen op de nationale ontwikkelingsstrategieën, instellingen en procedures van de partnerlanden en steun moeten verlenen om de bestaande gebreken in de institutionele capaciteit van de partnerlanden aan te pakken. Hoewel capaciteitsontwikkeling kan worden ondersteund met diverse andere middelen — opleiding, studiebeurzen, computeruitrusting en software, documentatie en zelfs fysieke infrastructuur — is technische bijstand in deze context het meest gebruikelijke instrument. |
| --- | --- |

5.

Het belang van capaciteitsontwikkeling blijkt eveneens uit de Verklaring van Parijs van maart 2005 over de doeltreffendheid van hulp (5), waarin wordt gesteld dat de capaciteit van partnerlanden om beleidslijnen en programma’s op te stellen, te beheren en uit te voeren en verantwoording af te leggen over de resultaten, van essentieel belang is voor het bereiken van de ontwikkelingsdoelen. Benadrukt wordt dat de donoren hun steun zoveel mogelijk moeten afstemmen op de nationale ontwikkelingsstrategieën, instellingen en procedures van de partnerlanden en steun moeten verlenen om de bestaande gebreken in de institutionele capaciteit van de partnerlanden aan te pakken. Hoewel capaciteitsontwikkeling kan worden ondersteund met diverse andere middelen — opleiding, studiebeurzen, computeruitrusting en software, documentatie en zelfs fysieke infrastructuur — is technische bijstand in deze context het meest gebruikelijke instrument.

| 6. | De boekhoud- en beheersinformatiesystemen van de Commissie boden de Rekenkamer niet de mogelijkheid nauwkeurige en betrouwbare informatie te verkrijgen over de bedragen die uit de Europese ontwikkelingsfondsen of via de algemene begroting aan technische bijstand zijn besteed. De Rekenkamer heeft de totale waarde van de verplichtingen betreffende contracten voor technische bijstand die in de periode 2000-2005 werden aangegaan en die begin 2006 nog liepen, geschat op ongeveer 2 200 miljoen euro (6). Welk deel van de technische bijstand bestemd was voor acties voor capaciteitsontwikkeling kon niet worden geschat. |
| --- | --- |

6.

De boekhoud- en beheersinformatiesystemen van de Commissie boden de Rekenkamer niet de mogelijkheid nauwkeurige en betrouwbare informatie te verkrijgen over de bedragen die uit de Europese ontwikkelingsfondsen of via de algemene begroting aan technische bijstand zijn besteed. De Rekenkamer heeft de totale waarde van de verplichtingen betreffende contracten voor technische bijstand die in de periode 2000-2005 werden aangegaan en die begin 2006 nog liepen, geschat op ongeveer 2 200 miljoen euro (6). Welk deel van de technische bijstand bestemd was voor acties voor capaciteitsontwikkeling kon niet worden geschat.

REIKWIJDTE EN AANPAK VAN DE CONTROLE

| 7. | De controle van de Rekenkamer had tot doel na te gaan in hoeverre de Commissie ervoor zorgt dat de door haar gefinancierde (7) technische bijstand bijdraagt tot de ontwikkeling van de institutionele capaciteit in de begunstigde landen. Met name was de controle erop gericht, antwoord te krijgen op de volgende vragen:






  a) | Heeft de Commissie een deugdelijke strategie voor de ontwikkeling van institutionele capaciteit, inclusief de inzet van technische bijstand? |
| --- | --- | --- |

7.

De controle van de Rekenkamer had tot doel na te gaan in hoeverre de Commissie ervoor zorgt dat de door haar gefinancierde (7) technische bijstand bijdraagt tot de ontwikkeling van de institutionele capaciteit in de begunstigde landen. Met name was de controle erop gericht, antwoord te krijgen op de volgende vragen:

a)

Heeft de Commissie een deugdelijke strategie voor de ontwikkeling van institutionele capaciteit, inclusief de inzet van technische bijstand?

| b) | Zijn de technischebijstandsactiviteiten binnen de projecten voor capaciteitsontwikkeling goed opgezet? |
| --- | --- |

b)

Zijn de technischebijstandsactiviteiten binnen de projecten voor capaciteitsontwikkeling goed opgezet?

| c) | Worden de technischebijstandsactiviteiten efficiënt uitgevoerd? |
| --- | --- |

c)

Worden de technischebijstandsactiviteiten efficiënt uitgevoerd?

| d) | Worden de activiteiten en resultaten van de technische bijstand afdoende gevolgd en geëvalueerd? |
| --- | --- |

d)

Worden de activiteiten en resultaten van de technische bijstand afdoende gevolgd en geëvalueerd?

| e) | Zijn de technischebijstandsactiviteiten doeltreffend met het oog op capaciteitsontwikkeling? |
| --- | --- |

e)

Zijn de technischebijstandsactiviteiten doeltreffend met het oog op capaciteitsontwikkeling?

| 8. | De Rekenkamer onderzocht de aanpak en activiteiten van de Commissie op beleids- en projectniveau voor 12 begunstigde landen, geselecteerd uit vier verschillende geografische gebieden die ontwikkelingshulp ontvangen: Afrika, Azië, Latijns-Amerika en het Middellandse Zeegebied (8). Vijf van deze landen werden bezocht, voor de zeven andere landen werd een controle aan de hand van stukken verricht en werden vragenlijsten gezonden naar de delegaties en naar de begunstigde instanties in de betrokken landen. Uit een inventaris van projecten voor capaciteitsontwikkeling werden 32 projecten geselecteerd, waarvoor 33 contracten inzake technische bijstand werden uitgevoerd in de periode 2000-2006. In totaal werd voor de onderzochte projecten een bedrag van 400 miljoen euro uitgetrokken, waarvan ongeveer 144 miljoen euro was bestemd voor uitgaven voor technische bijstand. De volledige lijst van de 32 onderzochte projecten en programma’s is opgenomen in bijlage I. |
| --- | --- |

8.

De Rekenkamer onderzocht de aanpak en activiteiten van de Commissie op beleids- en projectniveau voor 12 begunstigde landen, geselecteerd uit vier verschillende geografische gebieden die ontwikkelingshulp ontvangen: Afrika, Azië, Latijns-Amerika en het Middellandse Zeegebied (8). Vijf van deze landen werden bezocht, voor de zeven andere landen werd een controle aan de hand van stukken verricht en werden vragenlijsten gezonden naar de delegaties en naar de begunstigde instanties in de betrokken landen. Uit een inventaris van projecten voor capaciteitsontwikkeling werden 32 projecten geselecteerd, waarvoor 33 contracten inzake technische bijstand werden uitgevoerd in de periode 2000-2006. In totaal werd voor de onderzochte projecten een bedrag van 400 miljoen euro uitgetrokken, waarvan ongeveer 144 miljoen euro was bestemd voor uitgaven voor technische bijstand. De volledige lijst van de 32 onderzochte projecten en programma’s is opgenomen in bijlage I.

OPMERKINGEN

Heeft de Commissie een deugdelijke strategie voor de ontwikkeling van de institutionele capaciteit, inclusief de inzet van technische bijstand?

| 9. | De Commissie zet de beginselen van het algemene ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap om in specifieke landenstrategieën, die gewoonlijk over vijf jaar lopen; dat doet zij door voor elk begunstigd land apart een landenstrategiedocument en een meer gedetailleerd nationaal indicatief programma op te stellen. Voor de aan controle onderworpen regio's onderzocht de Rekenkamer aan de hand van deze documenten (9) of de Commissie systematisch de sterke en zwakke punten in de institutionele capaciteit van de begunstigde landen beoordeelt en of de globale behoeften aan capaciteitsontwikkeling van die landen worden vastgesteld, gerangschikt naar prioriteit en vertaald in behoeften aan technische bijstand. |
| --- | --- |

9.

De Commissie zet de beginselen van het algemene ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap om in specifieke landenstrategieën, die gewoonlijk over vijf jaar lopen; dat doet zij door voor elk begunstigd land apart een landenstrategiedocument en een meer gedetailleerd nationaal indicatief programma op te stellen. Voor de aan controle onderworpen regio's onderzocht de Rekenkamer aan de hand van deze documenten (9) of de Commissie systematisch de sterke en zwakke punten in de institutionele capaciteit van de begunstigde landen beoordeelt en of de globale behoeften aan capaciteitsontwikkeling van die landen worden vastgesteld, gerangschikt naar prioriteit en vertaald in behoeften aan technische bijstand.

Ontoereikende institutionele analyse in de landenstrategiedocumenten

| 10. | Een onderzoek van de relevante beleidsdocumenten van de Commissie betreffende de aan de controle onderworpen landen, de nationale ontwikkelingsplannen van de afzonderlijke landen zelf en/of de zogeheten „Poverty Reduction Strategy Papers” toonde aan dat het belang van capaciteitsontwikkeling steeds beter wordt onderkend. De Commissie presenteerde evenwel geen uitvoerige beoordeling van de institutionele gebreken per land en identificeerde geen prioritaire behoeften aan capaciteitsontwikkeling binnen de bestuurs- en andere instellingen van de begunstigde regeringen. De doelsectoren voor de communautaire steun werden dan ook geselecteerd zonder dat die informatie beschikbaar was, met het risico dat potentieel belangrijke sectoren of programma’s die financiële steun behoeven onopgemerkt bleven. |
| --- | --- |

10.

Een onderzoek van de relevante beleidsdocumenten van de Commissie betreffende de aan de controle onderworpen landen, de nationale ontwikkelingsplannen van de afzonderlijke landen zelf en/of de zogeheten „Poverty Reduction Strategy Papers” toonde aan dat het belang van capaciteitsontwikkeling steeds beter wordt onderkend. De Commissie presenteerde evenwel geen uitvoerige beoordeling van de institutionele gebreken per land en identificeerde geen prioritaire behoeften aan capaciteitsontwikkeling binnen de bestuurs- en andere instellingen van de begunstigde regeringen. De doelsectoren voor de communautaire steun werden dan ook geselecteerd zonder dat die informatie beschikbaar was, met het risico dat potentieel belangrijke sectoren of programma’s die financiële steun behoeven onopgemerkt bleven.

| 11. | In 2005 stelde de Commissie een intern „conceptdocument” op over institutionele beoordeling en capaciteitsontwikkeling, waarin ze de betekenis en het belang van capaciteitsontwikkeling beschreef. Het document is een leidraad voor de beoordeling van de institutionele capaciteit en de ondersteuning van het proces van capaciteitsontwikkeling. Maar die leidraad is niet van toepassing op de landenstrategiedocumenten. Op het lagere niveau van de sectorplannen wordt meer aandacht besteed aan kwesties betreffende capaciteitsontwikkeling, zij het in zeer algemene termen. Deze plannen worden pas opgesteld nadat is beslist welke doelsectoren in een specifiek begunstigd land zullen worden gesteund. |
| --- | --- |

11.

In 2005 stelde de Commissie een intern „conceptdocument” op over institutionele beoordeling en capaciteitsontwikkeling, waarin ze de betekenis en het belang van capaciteitsontwikkeling beschreef. Het document is een leidraad voor de beoordeling van de institutionele capaciteit en de ondersteuning van het proces van capaciteitsontwikkeling. Maar die leidraad is niet van toepassing op de landenstrategiedocumenten. Op het lagere niveau van de sectorplannen wordt meer aandacht besteed aan kwesties betreffende capaciteitsontwikkeling, zij het in zeer algemene termen. Deze plannen worden pas opgesteld nadat is beslist welke doelsectoren in een specifiek begunstigd land zullen worden gesteund.

Geen richtlijnen voor technische bijstand

| 12. | Hoewel technische bijstand een reeds lang bestaand en vaak gebruikt instrument is voor de door de Commissie gefinancierde projecten en programma’s inzake capaciteitsontwikkeling, heeft de Commissie de rol van de technische bijstand en de bijdrage daarvan tot de capaciteitsontwikkeling niet omschreven. Ook zijn er geen specifieke richtlijnen die door de delegaties kunnen worden gehanteerd bij de voorbereiding van projecten en die aangeven wanneer en hoe het instrument kan worden gebruikt in verband met capaciteitsontwikkeling. Bovendien was het „twinning”-instrument, dat met succes werd gebruikt om technische bijstand te verlenen aan landen in de pretoetredingsfase (en onlangs ook aan landen in het kader van het nabuurschapsbeleid), tot nu toe niet beschikbaar voor de landen van de ACS, Azië, of Latijns-Amerika. Het in paragraaf 11 genoemde conceptdocument bevat wel enkele beschouwingen over kwesties inzake technische bijstand, maar geeft geen richtlijnen voor het gebruik van de diverse soorten technische bijstand in verschillende situaties, sectoren of landen. |
| --- | --- |

12.

Hoewel technische bijstand een reeds lang bestaand en vaak gebruikt instrument is voor de door de Commissie gefinancierde projecten en programma’s inzake capaciteitsontwikkeling, heeft de Commissie de rol van de technische bijstand en de bijdrage daarvan tot de capaciteitsontwikkeling niet omschreven. Ook zijn er geen specifieke richtlijnen die door de delegaties kunnen worden gehanteerd bij de voorbereiding van projecten en die aangeven wanneer en hoe het instrument kan worden gebruikt in verband met capaciteitsontwikkeling. Bovendien was het „twinning”-instrument, dat met succes werd gebruikt om technische bijstand te verlenen aan landen in de pretoetredingsfase (en onlangs ook aan landen in het kader van het nabuurschapsbeleid), tot nu toe niet beschikbaar voor de landen van de ACS, Azië, of Latijns-Amerika. Het in paragraaf 11 genoemde conceptdocument bevat wel enkele beschouwingen over kwesties inzake technische bijstand, maar geeft geen richtlijnen voor het gebruik van de diverse soorten technische bijstand in verschillende situaties, sectoren of landen.

Zijn de technischebijstandsactiviteiten binnen de projecten voor capaciteitsontwikkeling goed opgezet?

| 13. | De Rekenkamer onderzocht bij de 32 gecontroleerde projecten in hoeverre de keuze van deze projecten spoorde met de strategie van de Commissie en met de nationale strategieën van de partnerlanden; verder bekeek zij of de projectontwerpen waren voorzien van duidelijke doelstellingen met daarbij passende prestatie-indicatoren alsook van een deugdelijke motivering van het voorgestelde type en bedrag aan technische bijstand. De Rekenkamer onderzocht tevens of de begunstigde autoriteiten actief hadden deelgenomen aan de voorbereiding van het project en duidelijk hadden aangegeven „ownership” van het project te hebben. |
| --- | --- |

13.

De Rekenkamer onderzocht bij de 32 gecontroleerde projecten in hoeverre de keuze van deze projecten spoorde met de strategie van de Commissie en met de nationale strategieën van de partnerlanden; verder bekeek zij of de projectontwerpen waren voorzien van duidelijke doelstellingen met daarbij passende prestatie-indicatoren alsook van een deugdelijke motivering van het voorgestelde type en bedrag aan technische bijstand. De Rekenkamer onderzocht tevens of de begunstigde autoriteiten actief hadden deelgenomen aan de voorbereiding van het project en duidelijk hadden aangegeven „ownership” van het project te hebben.

De projectkeuze is relevant, maar de opzet is vaak ongeschikt

| 14. | Alle gecontroleerde projecten spoorden met de landenstrategiedocumenten van de Commissie zelf en met de daarin opgenomen sectorale prioriteiten en stemden in het algemeen overeen met de algemene ontwikkelingsprioriteiten van de betrokken begunstigde landen. |
| --- | --- |

14.

Alle gecontroleerde projecten spoorden met de landenstrategiedocumenten van de Commissie zelf en met de daarin opgenomen sectorale prioriteiten en stemden in het algemeen overeen met de algemene ontwikkelingsprioriteiten van de betrokken begunstigde landen.

| 15. | Ongeveer driekwart van de onderzochte projecten vertoonde een of meer van de volgende gebreken in de opzet:






  — | de opzet van het project was uitermate ingewikkeld, met talrijke onderdelen en belanghebbenden; |
| --- | --- | --- |

15.

Ongeveer driekwart van de onderzochte projecten vertoonde een of meer van de volgende gebreken in de opzet:

—

de opzet van het project was uitermate ingewikkeld, met talrijke onderdelen en belanghebbenden;

| — | de doelstellingen waren te ambitieus en de uitvoeringsperiodes betrekkelijk kort; |
| --- | --- |

—

de doelstellingen waren te ambitieus en de uitvoeringsperiodes betrekkelijk kort;

| — | de doelstellingen van het project waren in algemene termen beschreven en zo er al prestatie-indicatoren waren vastgesteld, waren die meestal erg algemeen en kwalitatief van aard, zodat ze niet zo goed konden dienen om de latere prestaties adequaat te beoordelen; |
| --- | --- |

—

de doelstellingen van het project waren in algemene termen beschreven en zo er al prestatie-indicatoren waren vastgesteld, waren die meestal erg algemeen en kwalitatief van aard, zodat ze niet zo goed konden dienen om de latere prestaties adequaat te beoordelen;

| — | de bestaande institutionele gebreken van de projectomgeving werden onvoldoende ingeschat. |
| --- | --- |

—

de bestaande institutionele gebreken van de projectomgeving werden onvoldoende ingeschat.

Op hun beurt belemmeren deze factoren een behoorlijke formulering en uitvoering van de taken van technische bijstand.

| 16. | Bij alle onderzochte projecten vormde technische bijstand een belangrijke input, maar in ongeveer de helft van de gevallen werden in de projectstukken bepaalde soorten (internationaal of lokaal) en bepaalde bedragen (toewijzingen op lange of korte termijn) van technische bijstand voorgesteld zonder dat er duidelijke redenen werden gegeven voor de voorgestelde combinatie van middelen. Verder ontbrak het ook aan duidelijkheid over de verwachte rol van de deskundigen, want het adviseren in verband met de doelstellingen van capaciteitsontwikkeling van het project moest meestal worden gecombineerd met „bijspringen” om de betrokken instantie te ondersteunen bij haar normale taken.

  Tekstvak 1Voorbeeld van gebreken in de opzet van het projectOndersteuningsprogramma voor de gezondheidssector — AngolaProjectdoelstellingen waren onder meer: versterking van de institutionele capaciteit op centraal en provinciaal niveau, versterking van de eerstelijnsgezondheidszorg, verbeterde beschikbaarheid van essentiële geneesmiddelen en invoering van een systeem ter voorkoming van hiv. Hoewel de evaluatie van een voorgaand project had gewezen op de moeilijkheid om het ministerie van Volksgezondheid een actieve rol te laten spelen, bevatte de haalbaarheidsstudie geen beoordeling van de lokale capaciteiten om een doeltreffende uitvoering van dit ambitieuze project te verzekeren. Pas na de start van het project bemerkte men dat sommige Angolese partners niet de nodige capaciteit hadden om het project uit te voeren. In hun verslag over de aanloopfase concludeerden de experts dat het project te ambitieus was, maar er werd niets gewijzigd tot 18 maanden vóór het einde van het project, toen de doelstellingen en activiteiten aanzienlijk werden beperkt. |
| --- | --- |

16.

Bij alle onderzochte projecten vormde technische bijstand een belangrijke input, maar in ongeveer de helft van de gevallen werden in de projectstukken bepaalde soorten (internationaal of lokaal) en bepaalde bedragen (toewijzingen op lange of korte termijn) van technische bijstand voorgesteld zonder dat er duidelijke redenen werden gegeven voor de voorgestelde combinatie van middelen. Verder ontbrak het ook aan duidelijkheid over de verwachte rol van de deskundigen, want het adviseren in verband met de doelstellingen van capaciteitsontwikkeling van het project moest meestal worden gecombineerd met „bijspringen” om de betrokken instantie te ondersteunen bij haar normale taken.

Tekstvak 1Voorbeeld van gebreken in de opzet van het projectOndersteuningsprogramma voor de gezondheidssector — AngolaProjectdoelstellingen waren onder meer: versterking van de institutionele capaciteit op centraal en provinciaal niveau, versterking van de eerstelijnsgezondheidszorg, verbeterde beschikbaarheid van essentiële geneesmiddelen en invoering van een systeem ter voorkoming van hiv. Hoewel de evaluatie van een voorgaand project had gewezen op de moeilijkheid om het ministerie van Volksgezondheid een actieve rol te laten spelen, bevatte de haalbaarheidsstudie geen beoordeling van de lokale capaciteiten om een doeltreffende uitvoering van dit ambitieuze project te verzekeren. Pas na de start van het project bemerkte men dat sommige Angolese partners niet de nodige capaciteit hadden om het project uit te voeren. In hun verslag over de aanloopfase concludeerden de experts dat het project te ambitieus was, maar er werd niets gewijzigd tot 18 maanden vóór het einde van het project, toen de doelstellingen en activiteiten aanzienlijk werden beperkt.

Lokaal „ownership” is van essentieel belang maar er wordt door de Commissie niet systematisch aan gewerkt

| 17. | „Ownership” van de geplande institutionele ontwikkeling door de begunstigde instantie en haar personeelsleden is een essentieel element, dat bepalend is voor de omgeving waarin de technische bijstand functioneert en dus bijdraagt tot een geslaagde uitvoering van de plannen voor capaciteitsontwikkeling. De Commissie is zich hiervan bewust en betrok de lokale begunstigde instanties in de regel dus bij het opzetten van de projecten. Zij hield echter te weinig rekening met het risico dat een begunstigde regering haar verplichtingen niet zal nakomen. Het feit dat een begunstigde regering een financieringsovereenkomst met een donor ondertekent, houdt niet automatisch in dat de in de meeste projectovereenkomsten geformuleerde veronderstellingen over de hervormingsverplichting van de regering zullen uitkomen. Het betekent ook niet dat het project zal worden gesteund door alle mensen die deel uitmaken van de instantie of op enigerlei wijze door het project worden geraakt, zoals blijkt uit het gebrek aan belangstelling dat in verscheidene gevallen werd betoond door personeelsleden van de begunstigde instantie.

  Tekstvak 2Voorbeeld van onbevredigende lokaal „ownership”Gezondheidsproject — BeninDe projectdoelstelling was het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg. De deskundigen kregen echter te maken met heel wat problemen, zoals het slechte functioneren van het personeelsbeheer in de gezondheidssector, dat werd gekenmerkt door veelvuldige overplaatsingen en willekeurige benoemingen, hetgeen de motivatie van het personeel negatief beïnvloedde. De geringe betrokkenheid van het ministerie bij het project veroorzaakte veel vertraging: zo weigerde het bijvoorbeeld personeel te detacheren als plaatselijke partner van de projectbeheersgroep. Andere personeelsleden die moesten optreden als contactpersoon tussen de diverse directoraten van het ministerie en het project waren niet gemotiveerd omdat zij meenden dat zij betaald moesten worden voor een activiteit die zij beschouwden als „extra” werk. De Commissie verzet zich terecht tegen zulke betalingen. |
| --- | --- |

17.

„Ownership” van de geplande institutionele ontwikkeling door de begunstigde instantie en haar personeelsleden is een essentieel element, dat bepalend is voor de omgeving waarin de technische bijstand functioneert en dus bijdraagt tot een geslaagde uitvoering van de plannen voor capaciteitsontwikkeling. De Commissie is zich hiervan bewust en betrok de lokale begunstigde instanties in de regel dus bij het opzetten van de projecten. Zij hield echter te weinig rekening met het risico dat een begunstigde regering haar verplichtingen niet zal nakomen. Het feit dat een begunstigde regering een financieringsovereenkomst met een donor ondertekent, houdt niet automatisch in dat de in de meeste projectovereenkomsten geformuleerde veronderstellingen over de hervormingsverplichting van de regering zullen uitkomen. Het betekent ook niet dat het project zal worden gesteund door alle mensen die deel uitmaken van de instantie of op enigerlei wijze door het project worden geraakt, zoals blijkt uit het gebrek aan belangstelling dat in verscheidene gevallen werd betoond door personeelsleden van de begunstigde instantie.

Tekstvak 2Voorbeeld van onbevredigende lokaal „ownership”Gezondheidsproject — BeninDe projectdoelstelling was het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg. De deskundigen kregen echter te maken met heel wat problemen, zoals het slechte functioneren van het personeelsbeheer in de gezondheidssector, dat werd gekenmerkt door veelvuldige overplaatsingen en willekeurige benoemingen, hetgeen de motivatie van het personeel negatief beïnvloedde. De geringe betrokkenheid van het ministerie bij het project veroorzaakte veel vertraging: zo weigerde het bijvoorbeeld personeel te detacheren als plaatselijke partner van de projectbeheersgroep. Andere personeelsleden die moesten optreden als contactpersoon tussen de diverse directoraten van het ministerie en het project waren niet gemotiveerd omdat zij meenden dat zij betaald moesten worden voor een activiteit die zij beschouwden als „extra” werk. De Commissie verzet zich terecht tegen zulke betalingen.

Worden de technischebijstandsactiviteiten efficiënt uitgevoerd?

| 18. | Om te kunnen beoordelen of de projecten efficiënt werden uitgevoerd, onderzocht de Rekenkamer of een project op tijd startte en werd uitgevoerd volgens plan, of het plaatsen van de opdracht voor technische bijstand en het inzetten ervan geen onnodige vertraging opliep, of er voldoende coördinatie was met andere verwante projecten of activiteiten en of de regels voor de uitvoering van het project een stimulans vormden voor „ownership” door de begunstigde instanties. |
| --- | --- |

18.

Om te kunnen beoordelen of de projecten efficiënt werden uitgevoerd, onderzocht de Rekenkamer of een project op tijd startte en werd uitgevoerd volgens plan, of het plaatsen van de opdracht voor technische bijstand en het inzetten ervan geen onnodige vertraging opliep, of er voldoende coördinatie was met andere verwante projecten of activiteiten en of de regels voor de uitvoering van het project een stimulans vormden voor „ownership” door de begunstigde instanties.

Door de lange voorbereidingsfase is de opzet van het project vaak achterhaald

| 19. | De voorbereiding van de onderzochte projecten nam in het algemeen één à twee jaar in beslag. Ze omvatte een aantal verplichte acties, zoals één of meer voorbereidende bezoeken van consulenten (voor identificatie en formulering), twee advies- en commentaarrondes van de „Quality Support Group” (10) in het hoofdkantoor van de Commissie en de indiening van een financieringsvoorstel bij het bevoegde adviescomité van de lidstaten. |
| --- | --- |

19.

De voorbereiding van de onderzochte projecten nam in het algemeen één à twee jaar in beslag. Ze omvatte een aantal verplichte acties, zoals één of meer voorbereidende bezoeken van consulenten (voor identificatie en formulering), twee advies- en commentaarrondes van de „Quality Support Group” (10) in het hoofdkantoor van de Commissie en de indiening van een financieringsvoorstel bij het bevoegde adviescomité van de lidstaten.

| 20. | Na de goedkeuring van een voorstel door de Commissie volgt een procedure voor het plaatsen van een opdracht (zie de paragrafen 22 t/m 26) om de nodige deskundigen te contracteren. Tegen de tijd dat die ter plaatse aankomen om het project te starten — in de meeste gevallen ten minste twee à drie jaar na het begin van de ontwerpfase — zijn de lokale omstandigheden vaak veranderd: er zijn nieuwe politieke of andere ontwikkelingen (verkiezingen, nieuwe benoemingen, een nieuw nationaal beleid) of andere donoren hebben projecten opgezet. Daardoor constateren de deskundigen vaak dat de oorspronkelijke veronderstellingen omtrent het project niet langer opgaan of dat sommige geplande activiteiten niet meer relevant zijn. In zulke gevallen moeten de deskundigen dus eerst de nieuwe behoeften van de begunstigde inzake capaciteitsontwikkeling bezien en de opzet van het project daarop afstemmen voordat zij hun gewone taak — het opstellen van een gedetailleerd werkplan voor het project — kunnen aanvatten. |
| --- | --- |

20.

Na de goedkeuring van een voorstel door de Commissie volgt een procedure voor het plaatsen van een opdracht (zie de paragrafen 22 t/m 26) om de nodige deskundigen te contracteren. Tegen de tijd dat die ter plaatse aankomen om het project te starten — in de meeste gevallen ten minste twee à drie jaar na het begin van de ontwerpfase — zijn de lokale omstandigheden vaak veranderd: er zijn nieuwe politieke of andere ontwikkelingen (verkiezingen, nieuwe benoemingen, een nieuw nationaal beleid) of andere donoren hebben projecten opgezet. Daardoor constateren de deskundigen vaak dat de oorspronkelijke veronderstellingen omtrent het project niet langer opgaan of dat sommige geplande activiteiten niet meer relevant zijn. In zulke gevallen moeten de deskundigen dus eerst de nieuwe behoeften van de begunstigde inzake capaciteitsontwikkeling bezien en de opzet van het project daarop afstemmen voordat zij hun gewone taak — het opstellen van een gedetailleerd werkplan voor het project — kunnen aanvatten.

| 21. | Deze herzieningen vinden echter zelden plaats bij het begin van het project, omdat het veel papierwerk en tijd vergt om goedkeuring te krijgen voor het wijzigen van een financieringsovereenkomst. Gewoonlijk begint de Commissie aan het project zoals het is opgezet en wacht zij tot de tussentijdse evaluatie (normaliter na ongeveer twee jaar van uitvoering), voordat zij een besluit tot wijziging neemt. In die fase blijft er nog maar weinig tijd over om noodzakelijke wijzigingen toe te passen, waardoor de algehele doeltreffendheid in het gedrang komt.

  Tekstvak 3Voorbeeld van een lange voorbereidingsperiode die er debet aan is dat de projectopzet is achterhaaldEuropees programma voor technische bijstand aan Vietnam (ETV2)Het project werd voorbereid tijdens twee afzonderlijke werkbezoeken in oktober 2000 en juli 2002. De financieringsovereenkomst werd ondertekend in april 2003, maar om diverse redenen werd het bijstandscontract pas ondertekend in augustus 2005. Het project ging van start in januari 2006, hoofdzakelijk doordat de oorspronkelijke teamleider niet meer beschikbaar was en moest worden vervangen. Tegen die tijd was er drie en een half jaar verlopen sinds de formulering van het project, en door de snel evoluerende situatie in Vietnam waren vele voorgenomen activiteiten niet meer relevant. Vandaar, dat de deskundigen in de aanloopfase als voornaamste taak hadden, de opzet van het project te herzien, met het gevolg dat minder dan de helft van de voorziene tijd overbleef voor het uitvoeren van projectactiviteiten. |
| --- | --- |

21.

Deze herzieningen vinden echter zelden plaats bij het begin van het project, omdat het veel papierwerk en tijd vergt om goedkeuring te krijgen voor het wijzigen van een financieringsovereenkomst. Gewoonlijk begint de Commissie aan het project zoals het is opgezet en wacht zij tot de tussentijdse evaluatie (normaliter na ongeveer twee jaar van uitvoering), voordat zij een besluit tot wijziging neemt. In die fase blijft er nog maar weinig tijd over om noodzakelijke wijzigingen toe te passen, waardoor de algehele doeltreffendheid in het gedrang komt.

Tekstvak 3Voorbeeld van een lange voorbereidingsperiode die er debet aan is dat de projectopzet is achterhaaldEuropees programma voor technische bijstand aan Vietnam (ETV2)Het project werd voorbereid tijdens twee afzonderlijke werkbezoeken in oktober 2000 en juli 2002. De financieringsovereenkomst werd ondertekend in april 2003, maar om diverse redenen werd het bijstandscontract pas ondertekend in augustus 2005. Het project ging van start in januari 2006, hoofdzakelijk doordat de oorspronkelijke teamleider niet meer beschikbaar was en moest worden vervangen. Tegen die tijd was er drie en een half jaar verlopen sinds de formulering van het project, en door de snel evoluerende situatie in Vietnam waren vele voorgenomen activiteiten niet meer relevant. Vandaar, dat de deskundigen in de aanloopfase als voornaamste taak hadden, de opzet van het project te herzien, met het gevolg dat minder dan de helft van de voorziene tijd overbleef voor het uitvoeren van projectactiviteiten.

Problemen tijdens het plaatsen van de opdracht en het starten van het project verminderen de voor de uitvoering beschikbare tijd

| 22. | De opdracht voor de technische bijstand die nodig is voor de uitvoering van een project wordt normaliter geplaatst via een internationale niet-openbare inschrijvingsprocedure (11). Deze procedure neemt in totaal zo'n zes à acht maanden in beslag. Daar ze meestal pas start nadat de financieringsovereenkomst is ondertekend, verlopen er ten minste tien maanden voordat de deskundigen ter plaatse zijn (acht maanden voor de procedure en twee maanden voor het aantrekken van de experts). Met die periode wordt rekening gehouden wanneer de formele uitvoeringsperiode van het project wordt vastgelegd in de financieringsovereenkomst. |
| --- | --- |

22.

De opdracht voor de technische bijstand die nodig is voor de uitvoering van een project wordt normaliter geplaatst via een internationale niet-openbare inschrijvingsprocedure (11). Deze procedure neemt in totaal zo'n zes à acht maanden in beslag. Daar ze meestal pas start nadat de financieringsovereenkomst is ondertekend, verlopen er ten minste tien maanden voordat de deskundigen ter plaatse zijn (acht maanden voor de procedure en twee maanden voor het aantrekken van de experts). Met die periode wordt rekening gehouden wanneer de formele uitvoeringsperiode van het project wordt vastgelegd in de financieringsovereenkomst.

| 23. | De controle van de 32 projecten door de Rekenkamer toonde echter aan dat er tijdens de inschrijvingsprocedure of bij de start van de projecten vele problemen zijn ontstaan, zodat de projectactiviteiten met vertraging begonnen en de beschikbare uitvoeringsperiode korter werd. Karakteristieke problemen zijn bijvoorbeeld:






  a) | inschrijvingsprocedures mislukken wegens onvoldoende geldige offertes en moeten dus worden herhaald; |
| --- | --- | --- |

23.

De controle van de 32 projecten door de Rekenkamer toonde echter aan dat er tijdens de inschrijvingsprocedure of bij de start van de projecten vele problemen zijn ontstaan, zodat de projectactiviteiten met vertraging begonnen en de beschikbare uitvoeringsperiode korter werd. Karakteristieke problemen zijn bijvoorbeeld:

a)

inschrijvingsprocedures mislukken wegens onvoldoende geldige offertes en moeten dus worden herhaald;

| b) | vertragingen bij de vorming van het evaluatiecomité voor offertes; |
| --- | --- |

b)

vertragingen bij de vorming van het evaluatiecomité voor offertes;

| c) | te late aankomst van de deskundigen; |
| --- | --- |

c)

te late aankomst van de deskundigen;

| d) | te late aanstelling van het nodige lokale partnerpersoneel; |
| --- | --- |

d)

te late aanstelling van het nodige lokale partnerpersoneel;

| e) | moeilijkheden bij het opzetten van structuren ter ondersteuning van het project, zoals kantoorruimte, bankrekeningen, handleidingen en procedures voor het project; |
| --- | --- |

e)

moeilijkheden bij het opzetten van structuren ter ondersteuning van het project, zoals kantoorruimte, bankrekeningen, handleidingen en procedures voor het project;

| f) | de opstelling van het algemene werkplan blijkt moeilijker dan verwacht; |
| --- | --- |

f)

de opstelling van het algemene werkplan blijkt moeilijker dan verwacht;

| g) | het projectontwerp moet tijdens de aanloopperiode worden aangepast. |
| --- | --- |

g)

het projectontwerp moet tijdens de aanloopperiode worden aangepast.

Het gevolg was globaal genomen dat de werkelijke uitvoeringsperiode van vrijwel alle onderzochte projecten te kort was geworden of dreigde te worden om alle geplande acties te kunnen uitvoeren en de verwachte resultaten te kunnen bereiken.

| 24. | Naast de algemene termijn die is vastgesteld voor de uitvoering van een project moet ook de termijn voor de contractsluiting worden nageleefd (de zogeheten „D + 3”-regel), die is ingevoerd bij de financiële reglementen van 2003 (12). Elke vertraging na de datum van het financieringsbesluit, bijvoorbeeld tijdens de inschrijving voor het hoofdcontract voor technische bijstand of tijdens de startfase, beperkt dus daadwerkelijk de periode waarin verdere uitvoeringscontracten voor werken, leveringen of diensten kunnen worden gesloten. Bij verscheidene projecten die werden opgezet nadat deze regel van kracht is geworden, is dat effect al opgetreden of dreigt het op te treden. Sinds 1 mei 2007 is een wijziging van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting (13) van kracht geworden en deze verlicht de druk van de „D + 3”-regel enigermate omdat de periode van drie jaar begint te lopen op de datum van de financieringsovereenkomst. Niettemin zal elke vertraging na die datum nog steeds tot gevolg hebben dat zowel de uitvoeringsperiode als de beschikbare tijd voor het sluiten van contracten korter wordt. |
| --- | --- |

24.

Naast de algemene termijn die is vastgesteld voor de uitvoering van een project moet ook de termijn voor de contractsluiting worden nageleefd (de zogeheten „D + 3”-regel), die is ingevoerd bij de financiële reglementen van 2003 (12). Elke vertraging na de datum van het financieringsbesluit, bijvoorbeeld tijdens de inschrijving voor het hoofdcontract voor technische bijstand of tijdens de startfase, beperkt dus daadwerkelijk de periode waarin verdere uitvoeringscontracten voor werken, leveringen of diensten kunnen worden gesloten. Bij verscheidene projecten die werden opgezet nadat deze regel van kracht is geworden, is dat effect al opgetreden of dreigt het op te treden. Sinds 1 mei 2007 is een wijziging van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting (13) van kracht geworden en deze verlicht de druk van de „D + 3”-regel enigermate omdat de periode van drie jaar begint te lopen op de datum van de financieringsovereenkomst. Niettemin zal elke vertraging na die datum nog steeds tot gevolg hebben dat zowel de uitvoeringsperiode als de beschikbare tijd voor het sluiten van contracten korter wordt.

| 25. | Het is technisch mogelijk eerder te beginnen met het plaatsen van de opdracht, namelijk voordat de financieringsovereenkomst is ondertekend of zelfs voordat het financieringsbesluit is genomen; in dat geval moet bij het aanbestedingsbericht een „opschortingsclausule” (14) worden opgenomen. Dit zou helpen om de tijd die gewoonlijk verloopt tussen de ondertekening van de financieringsovereenkomst en het begin van de projectactiviteiten te verkorten. In de toepassing van een dergelijke clausule is in feite voorzien, althans voor de ACS-staten, in een van de bijlagen bij de ACS-EU-partnerschapsovereenkomst (de Overeenkomst van Cotonou van 23 juni 2000) „om te zorgen dat programma’s snel van start kunnen gaan” (15). |
| --- | --- |

25.

Het is technisch mogelijk eerder te beginnen met het plaatsen van de opdracht, namelijk voordat de financieringsovereenkomst is ondertekend of zelfs voordat het financieringsbesluit is genomen; in dat geval moet bij het aanbestedingsbericht een „opschortingsclausule” (14) worden opgenomen. Dit zou helpen om de tijd die gewoonlijk verloopt tussen de ondertekening van de financieringsovereenkomst en het begin van de projectactiviteiten te verkorten. In de toepassing van een dergelijke clausule is in feite voorzien, althans voor de ACS-staten, in een van de bijlagen bij de ACS-EU-partnerschapsovereenkomst (de Overeenkomst van Cotonou van 23 juni 2000) „om te zorgen dat programma’s snel van start kunnen gaan” (15).

| 26. | De interne richtlijnen van de Commissie inzake het plaatsen van opdrachten bepalen dat van deze mogelijkheid alleen in uitzonderingsgevallen gebruik mag worden gemaakt (zonder aan te geven wat deze kunnen zijn). De Commissie meent dat er een risico bestaat dat inschrijvingen moeten worden geannuleerd en dat, wanneer dit te vaak gebeurt, de belangstelling van mogelijke dienstverleners voor latere door de Commissie gefinancierde projecten wellicht zal tanen. De opschortingsclausule wordt daarom maar zelden toegepast. Maar het risico dat een project nadat de voorbereiding is afgerond en het financieringsbesluit is genomen volledig wordt afgeblazen, is in de praktijk niet zo groot. De Commissie moet in haar instructies duidelijk maken onder welke omstandigheden en voorwaarden de opschortingsclausule mag worden toegepast.

  Tekstvak 4Voorbeeld van kortere uitvoeringsperiode wegens vertragingenVersterking van de personele middelen voor de gezondheidszorg — OegandaHet contract voor technische bijstand werd ondertekend in september 2003, zo'n 18 maanden nadat de financieringsovereenkomst was ondertekend, en de eerste deskundigen arriveerden twee maanden later. De inschrijvingsprocedure had zo lang geduurd door een combinatie van factoren, waaronder de verplaatsing van de scholen voor gezondheidsopleiding van het ministerie van Volksgezondheid naar het ministerie van Onderwijs, alsmede interne veranderingen bij de delegatie in die periode (personeelsverloop, deconcentratie, taakoverdrachten). Hoewel de financieringsovereenkomst een uitvoeringsperiode van vijf jaar en het contract voor technische bijstand een prestatieperiode van vier jaar kende, leidde de vertraging van 20 maanden bij de start ertoe dat er nog maar drie jaar en drie maanden voor de uitvoering over was. |
| --- | --- |

26.

De interne richtlijnen van de Commissie inzake het plaatsen van opdrachten bepalen dat van deze mogelijkheid alleen in uitzonderingsgevallen gebruik mag worden gemaakt (zonder aan te geven wat deze kunnen zijn). De Commissie meent dat er een risico bestaat dat inschrijvingen moeten worden geannuleerd en dat, wanneer dit te vaak gebeurt, de belangstelling van mogelijke dienstverleners voor latere door de Commissie gefinancierde projecten wellicht zal tanen. De opschortingsclausule wordt daarom maar zelden toegepast. Maar het risico dat een project nadat de voorbereiding is afgerond en het financieringsbesluit is genomen volledig wordt afgeblazen, is in de praktijk niet zo groot. De Commissie moet in haar instructies duidelijk maken onder welke omstandigheden en voorwaarden de opschortingsclausule mag worden toegepast.

Tekstvak 4Voorbeeld van kortere uitvoeringsperiode wegens vertragingenVersterking van de personele middelen voor de gezondheidszorg — OegandaHet contract voor technische bijstand werd ondertekend in september 2003, zo'n 18 maanden nadat de financieringsovereenkomst was ondertekend, en de eerste deskundigen arriveerden twee maanden later. De inschrijvingsprocedure had zo lang geduurd door een combinatie van factoren, waaronder de verplaatsing van de scholen voor gezondheidsopleiding van het ministerie van Volksgezondheid naar het ministerie van Onderwijs, alsmede interne veranderingen bij de delegatie in die periode (personeelsverloop, deconcentratie, taakoverdrachten). Hoewel de financieringsovereenkomst een uitvoeringsperiode van vijf jaar en het contract voor technische bijstand een prestatieperiode van vier jaar kende, leidde de vertraging van 20 maanden bij de start ertoe dat er nog maar drie jaar en drie maanden voor de uitvoering over was.

Deskundigen worden vaak vervangen na de gunning van het contract

| 27. | Bij een derde van de onderzochte contracten hadden de adviesbureaus vrijwel onmiddellijk nadat ze het contract voor de levering van technische bijstand hadden gekregen aan de Commissie gemeld dat de voornaamste deskundigen niet langer beschikbaar waren. In sommige gevallen kwam dit door de vertraagde afronding van de evaluatie van de offertes en de gunning van het contract voor technische bijstand, die meebracht dat de experts niet langer verplicht waren beschikbaar te zijn (16). In andere gevallen viel de niet-beschikbaarheid wel binnen de geldigheidsperiode. Gezondheidsproblemen werden het vaakst als reden genoemd. Er bestaat een risico dat bedrijven met opzet deskundigen met een goed CV voorstellen om het contract te krijgen, hoewel ze weten dat die niet beschikbaar zullen zijn om de taak op zich te nemen. Hoe dan ook, het zoeken naar vervangers vertraagt de start van het project.

  Tekstvak 5Voorbeeld van vervanging van een deskundige na de gunning van het contractNa een efficiënte inschrijvingsprocedure werd het contract voor technische bijstand gegund aan een consortium van verscheidene organisaties, hoofdzakelijk vanwege de kwaliteiten van de voorgestelde teamleider. Deze heeft echter nooit zijn functie aanvaard, want hij werd kort na de ondertekening van het contract teruggetrokken toen werd ontdekt dat hij vatbaar was voor een ziekte die in het betrokken land voorkomt. Dit had al eerder bekend moeten zijn. Zijn vervanger kwam bijna drie maanden later op de plaats van het project aan. |
| --- | --- |

27.

Bij een derde van de onderzochte contracten hadden de adviesbureaus vrijwel onmiddellijk nadat ze het contract voor de levering van technische bijstand hadden gekregen aan de Commissie gemeld dat de voornaamste deskundigen niet langer beschikbaar waren. In sommige gevallen kwam dit door de vertraagde afronding van de evaluatie van de offertes en de gunning van het contract voor technische bijstand, die meebracht dat de experts niet langer verplicht waren beschikbaar te zijn (16). In andere gevallen viel de niet-beschikbaarheid wel binnen de geldigheidsperiode. Gezondheidsproblemen werden het vaakst als reden genoemd. Er bestaat een risico dat bedrijven met opzet deskundigen met een goed CV voorstellen om het contract te krijgen, hoewel ze weten dat die niet beschikbaar zullen zijn om de taak op zich te nemen. Hoe dan ook, het zoeken naar vervangers vertraagt de start van het project.

Tekstvak 5Voorbeeld van vervanging van een deskundige na de gunning van het contractNa een efficiënte inschrijvingsprocedure werd het contract voor technische bijstand gegund aan een consortium van verscheidene organisaties, hoofdzakelijk vanwege de kwaliteiten van de voorgestelde teamleider. Deze heeft echter nooit zijn functie aanvaard, want hij werd kort na de ondertekening van het contract teruggetrokken toen werd ontdekt dat hij vatbaar was voor een ziekte die in het betrokken land voorkomt. Dit had al eerder bekend moeten zijn. Zijn vervanger kwam bijna drie maanden later op de plaats van het project aan.

Ondeugdelijke selectiecriteria voor technische bijstand

| 28. | Het regelmatig terugtrekken van belangrijke deskundigen doet de vraag rijzen of de criteria die worden toegepast bij de evaluatie van de voorstellen voor technische bijstand werkelijk geschikt zijn (17). Het belangrijkste afzonderlijke criterium bij de technische evaluatie van de offertes betreffende dienstverleningscontracten is de beoordeling van het curriculum vitae van de voor de lange termijn voorgestelde deskundigen, met name dat van de teamleider. Slechts in enkele gevallen wordt er een onderhoud met deskundigen georganiseerd. Er wordt geen rekening gehouden met andere mogelijke indicatoren van technische kwaliteit, zoals de totale capaciteit van de firma en/of de feitelijke ervaringen van de Commissie met die firma of de voorgestelde experts bij voorgaande door haar gefinancierde contracten. |
| --- | --- |

28.

Het regelmatig terugtrekken van belangrijke deskundigen doet de vraag rijzen of de criteria die worden toegepast bij de evaluatie van de voorstellen voor technische bijstand werkelijk geschikt zijn (17). Het belangrijkste afzonderlijke criterium bij de technische evaluatie van de offertes betreffende dienstverleningscontracten is de beoordeling van het curriculum vitae van de voor de lange termijn voorgestelde deskundigen, met name dat van de teamleider. Slechts in enkele gevallen wordt er een onderhoud met deskundigen georganiseerd. Er wordt geen rekening gehouden met andere mogelijke indicatoren van technische kwaliteit, zoals de totale capaciteit van de firma en/of de feitelijke ervaringen van de Commissie met die firma of de voorgestelde experts bij voorgaande door haar gefinancierde contracten.

Beperkte keuze van procedures voor het plaatsen van opdrachten

| 29. | Wanneer het erom gaat deskundigen te werven voor de uitvoering van projecten voor capaciteitsontwikkeling, is het aantal keuzemogelijkheden beperkt. In feite zijn er slechts twee manieren om deskundigen te werven: ofwel via het systeem van de kadercontracten (18), ofwel met een niet-openbare internationale inschrijvingsprocedure voor dienstverlening (zie paragraaf 22). |
| --- | --- |

29.

Wanneer het erom gaat deskundigen te werven voor de uitvoering van projecten voor capaciteitsontwikkeling, is het aantal keuzemogelijkheden beperkt. In feite zijn er slechts twee manieren om deskundigen te werven: ofwel via het systeem van de kadercontracten (18), ofwel met een niet-openbare internationale inschrijvingsprocedure voor dienstverlening (zie paragraaf 22).

| 30. | In beide gevallen wordt het contract voor het inhuren van de deskundigen gesloten met een adviesbureau. Op bepaalde gespecialiseerde terreinen, zoals het beheer van de overheidsfinanciën of openbaar bestuur, zijn er wellicht betere experts te vinden in andere soorten organisaties, zoals de nationale bestuursinstanties van de lidstaten — bijvoorbeeld wat het beheer van de overheidsfinanciën betreft —, binnen de nationale thesaurieën, de ministeries van Financiën of de centrale banken; iets soortgelijks wordt reeds gedaan bij twinningprojecten in de pretoetredingslanden. Wanneer een zeer specifieke lokale deskundigheid nodig is, is geen van beide procedures in de praktijk bevorderlijk voor het aanboren van technische deskundigheid op de lokale of regionale markt. |
| --- | --- |

30.

In beide gevallen wordt het contract voor het inhuren van de deskundigen gesloten met een adviesbureau. Op bepaalde gespecialiseerde terreinen, zoals het beheer van de overheidsfinanciën of openbaar bestuur, zijn er wellicht betere experts te vinden in andere soorten organisaties, zoals de nationale bestuursinstanties van de lidstaten — bijvoorbeeld wat het beheer van de overheidsfinanciën betreft —, binnen de nationale thesaurieën, de ministeries van Financiën of de centrale banken; iets soortgelijks wordt reeds gedaan bij twinningprojecten in de pretoetredingslanden. Wanneer een zeer specifieke lokale deskundigheid nodig is, is geen van beide procedures in de praktijk bevorderlijk voor het aanboren van technische deskundigheid op de lokale of regionale markt.

Inefficiënt gebruik van technische bijstand

| 31. | De internationale deskundigen werden niet altijd op efficiënte wijze ingezet, omdat hun verschillende functies werden toevertrouwd. Hoewel deskundigen hoofdzakelijk worden geselecteerd op grond van hun technische bekwaamheden, verwacht de Commissie dat ze ook een rol spelen in het projectbeheer en de financiële controle. Volgens het huidige Financieel Reglement is de teamleider van de internationale technische bijstand niet langer als codirecteur van het project medebevoegd tot ondertekenen, zoals dat gebruikelijk was tijdens het vorige Financieel Reglement. Maar in de praktijk worden de werkplannen en budgetten van het project, de verslagen, inschrijvingsdossiers, ontwerp-contracten en voorstellen tot betaling uit de projectrekening niet alleen geverifieerd maar ook opgesteld door de teamleider. In sommige gevallen namen die administratieve taken onevenredig veel tijd in beslag, zodat de deskundige(n) minder tijd kon(den) besteden aan technische activiteiten voor capaciteitsontwikkeling. Het leidt ook tot een zekere vaagheid wat betreft de verantwoordingsplicht van de deskundigen tegenover de begunstigde instantie of de delegatie, hetgeen hun werk bemoeilijkt en de sfeer van vertrouwen tussen de deskundige(n) en de lokale partners kan schaden. |
| --- | --- |

31.

De internationale deskundigen werden niet altijd op efficiënte wijze ingezet, omdat hun verschillende functies werden toevertrouwd. Hoewel deskundigen hoofdzakelijk worden geselecteerd op grond van hun technische bekwaamheden, verwacht de Commissie dat ze ook een rol spelen in het projectbeheer en de financiële controle. Volgens het huidige Financieel Reglement is de teamleider van de internationale technische bijstand niet langer als codirecteur van het project medebevoegd tot ondertekenen, zoals dat gebruikelijk was tijdens het vorige Financieel Reglement. Maar in de praktijk worden de werkplannen en budgetten van het project, de verslagen, inschrijvingsdossiers, ontwerp-contracten en voorstellen tot betaling uit de projectrekening niet alleen geverifieerd maar ook opgesteld door de teamleider. In sommige gevallen namen die administratieve taken onevenredig veel tijd in beslag, zodat de deskundige(n) minder tijd kon(den) besteden aan technische activiteiten voor capaciteitsontwikkeling. Het leidt ook tot een zekere vaagheid wat betreft de verantwoordingsplicht van de deskundigen tegenover de begunstigde instantie of de delegatie, hetgeen hun werk bemoeilijkt en de sfeer van vertrouwen tussen de deskundige(n) en de lokale partners kan schaden.

De coördinatie tussen de donoren varieert van land tot land

| 32. | Het niveau van coördinatie tussen de programma’s voor capaciteitsontwikkeling loopt van land tot land sterk uiteen. Het gaat van een beperkte uitwisseling van informatie tot meer complexe systemen met sectorale en/of thematische werkgroepen waarin alle actieve partners samenkomen en zorgen voor een hoog coördinatieniveau, waarbij de Commissie meestal een der meest actieve donoren is. Waar een programma van steun aan de algemene begroting of van steun voor sectoraal beleid werd uitgevoerd, was de coördinatie beter georganiseerd en intensiever. Maar zelfs dan werd de technische bijstand nog vaak verleend via afzonderlijke projecten waarbij elke donor zijn eigen procedures toepaste. |
| --- | --- |

32.

Het niveau van coördinatie tussen de programma’s voor capaciteitsontwikkeling loopt van land tot land sterk uiteen. Het gaat van een beperkte uitwisseling van informatie tot meer complexe systemen met sectorale en/of thematische werkgroepen waarin alle actieve partners samenkomen en zorgen voor een hoog coördinatieniveau, waarbij de Commissie meestal een der meest actieve donoren is. Waar een programma van steun aan de algemene begroting of van steun voor sectoraal beleid werd uitgevoerd, was de coördinatie beter georganiseerd en intensiever. Maar zelfs dan werd de technische bijstand nog vaak verleend via afzonderlijke projecten waarbij elke donor zijn eigen procedures toepaste.

De uitvoeringsregelingen zijn nog niet bevorderlijk voor lokaal „ownership”

| 33. | In de meeste landen worden projectuitvoeringseenheden (of projectondersteuningseenheden) nog steeds opgezet als tijdelijke structuren voor de duur van een project en naast de bestaande nationale administratie, maar in verscheidene gevallen zijn ze al beter geïntegreerd in de normale institutionele structuur van de begunstigde overheid. In geen van de betrokken landen werd de aanbesteding van of betaling voor de door de Commissie gefinancierde technische bijstand beheerd met behulp van nationale systemen en procedures, omdat de Commissie deze onbetrouwbaar en ondoorzichtig acht. Nochtans ontvangen vele van deze landen (bv. Benin, Marokko, Oeganda, Sierra Leone, Tsjaad en Vietnam) door de Commissie gefinancierde begrotingssteun, waarbij de besteding van de middelen per definitie onderworpen is aan de nationale financiële procedures. Dit illustreert een incoherentie in de aanpak van de Commissie bij het hanteren van de systemen van de begunstigde landen voor het beheer van de overheidsfinanciën en het plaatsen van opdrachten uit hoofde van haar verschillende steuninstrumenten. |
| --- | --- |

33.

In de meeste landen worden projectuitvoeringseenheden (of projectondersteuningseenheden) nog steeds opgezet als tijdelijke structuren voor de duur van een project en naast de bestaande nationale administratie, maar in verscheidene gevallen zijn ze al beter geïntegreerd in de normale institutionele structuur van de begunstigde overheid. In geen van de betrokken landen werd de aanbesteding van of betaling voor de door de Commissie gefinancierde technische bijstand beheerd met behulp van nationale systemen en procedures, omdat de Commissie deze onbetrouwbaar en ondoorzichtig acht. Nochtans ontvangen vele van deze landen (bv. Benin, Marokko, Oeganda, Sierra Leone, Tsjaad en Vietnam) door de Commissie gefinancierde begrotingssteun, waarbij de besteding van de middelen per definitie onderworpen is aan de nationale financiële procedures. Dit illustreert een incoherentie in de aanpak van de Commissie bij het hanteren van de systemen van de begunstigde landen voor het beheer van de overheidsfinanciën en het plaatsen van opdrachten uit hoofde van haar verschillende steuninstrumenten.

| 34. | In het kader van de Verklaring van Parijs (zie paragraaf 5) zijn de donoren een aantal verplichtingen aangegaan om hun steun aan te passen aan de ontwikkelingsstrategieën, instellingen en procedures van de partnerlanden. Een aantal van die verplichtingen houdt rechtstreeks verband met de capaciteitsontwikkeling. In deze context heeft de Europese Unie op drie gebieden voor zichzelf nog strengere doelstellingen geformuleerd: alle bijstand voor capaciteitsopbouw verlenen door middel van gecoördineerde programma’s waarbij steeds meer gebruik wordt gemaakt van multidonorregelingen; 50 % van de bijstand tussen regeringen via nationale kanalen laten lopen; de oprichting van nieuwe projectuitvoeringseenheden vermijden. Gelet op de opzet van de meest recente projecten voor capaciteitsontwikkeling, zal de Commissie er nog een harde dobber aan hebben om haar verplichtingen krachtens de Verklaring van Parijs na te komen. |
| --- | --- |

34.

In het kader van de Verklaring van Parijs (zie paragraaf 5) zijn de donoren een aantal verplichtingen aangegaan om hun steun aan te passen aan de ontwikkelingsstrategieën, instellingen en procedures van de partnerlanden. Een aantal van die verplichtingen houdt rechtstreeks verband met de capaciteitsontwikkeling. In deze context heeft de Europese Unie op drie gebieden voor zichzelf nog strengere doelstellingen geformuleerd: alle bijstand voor capaciteitsopbouw verlenen door middel van gecoördineerde programma’s waarbij steeds meer gebruik wordt gemaakt van multidonorregelingen; 50 % van de bijstand tussen regeringen via nationale kanalen laten lopen; de oprichting van nieuwe projectuitvoeringseenheden vermijden. Gelet op de opzet van de meest recente projecten voor capaciteitsontwikkeling, zal de Commissie er nog een harde dobber aan hebben om haar verplichtingen krachtens de Verklaring van Parijs na te komen.

Worden de activiteiten en resultaten van de technische bijstand afdoende gevolgd en geëvalueerd?

| 35. | De kwaliteit en tijdigheid van de rapportage door de deskundigen was doorgaans bevredigend en de projecten worden in de meeste gevallen actief gevolgd door het personeel van de delegaties. Daarnaast bestaan er twee hoofdsystemen voor extern toezicht en evaluatie van de projecten:






  a) | het resultaatgericht monitorsysteem (ROM), dat wordt toegepast door consulenten onder het gezag van de Commissie; |
| --- | --- | --- |

35.

De kwaliteit en tijdigheid van de rapportage door de deskundigen was doorgaans bevredigend en de projecten worden in de meeste gevallen actief gevolgd door het personeel van de delegaties. Daarnaast bestaan er twee hoofdsystemen voor extern toezicht en evaluatie van de projecten:

a)

het resultaatgericht monitorsysteem (ROM), dat wordt toegepast door consulenten onder het gezag van de Commissie;

| b) | tussentijdse beoordelingen van projecten, die zijn voorgeschreven in de financieringsovereenkomst van het project en worden verricht door consulenten, geselecteerd en/of goedgekeurd door de Commissie en het partnerland. |
| --- | --- |

b)

tussentijdse beoordelingen van projecten, die zijn voorgeschreven in de financieringsovereenkomst van het project en worden verricht door consulenten, geselecteerd en/of goedgekeurd door de Commissie en het partnerland.

| 36. | Beide systemen worden regelmatig gehanteerd. In sommige gevallen waren projecten al kort na de start van de activiteiten door de ROM-consulenten bezocht, zodat alleen de opzet van het project kon worden beoordeeld en niet de efficiëntie of doeltreffendheid van de uitvoering of de resultaten. |
| --- | --- |

36.

Beide systemen worden regelmatig gehanteerd. In sommige gevallen waren projecten al kort na de start van de activiteiten door de ROM-consulenten bezocht, zodat alleen de opzet van het project kon worden beoordeeld en niet de efficiëntie of doeltreffendheid van de uitvoering of de resultaten.

| 37. | Het ROM-systeem vormt een goede praktijk, met name omdat het inhoudt dat projecten tijdens de uitvoering regelmatig worden bezocht. De Rekenkamer ontdekte in een aantal gevallen echter dat de aan de projecten toegekende scores onrealistisch of onjuist waren of dat de scores toegekend bij achtereenvolgende ROM-bezoeken aan hetzelfde project niet coherent waren. Dit kan te wijten zijn aan het feit dat deze bezoeken noodgedwongen zeer kort zijn (gezien het grote aantal projecten) en dat het toezichtspersoneel regelmatig wisselt. |
| --- | --- |

37.

Het ROM-systeem vormt een goede praktijk, met name omdat het inhoudt dat projecten tijdens de uitvoering regelmatig worden bezocht. De Rekenkamer ontdekte in een aantal gevallen echter dat de aan de projecten toegekende scores onrealistisch of onjuist waren of dat de scores toegekend bij achtereenvolgende ROM-bezoeken aan hetzelfde project niet coherent waren. Dit kan te wijten zijn aan het feit dat deze bezoeken noodgedwongen zeer kort zijn (gezien het grote aantal projecten) en dat het toezichtspersoneel regelmatig wisselt.

| 38. | Tussentijdse beoordelingen worden uitgevoerd bij de meeste projecten en worden in het algemeen beschouwd als een zeer nuttig instrument dat een evenwichtig beeld van buitenaf geeft. De aanbevelingen naar aanleiding ervan worden door de delegaties vaak benut wanneer moet worden beslist over het wijzigen, heroriënteren of uitbreiden van projecten. Maar met de huidige trend om de uitvoeringsperiode te verkorten, wordt het moeilijker om een tussentijds onderzoek zo te plannen dat een project voldoende tijd heeft gehad om zich te ontwikkelen en er ook nog genoeg tijd overblijft om de aanbevelingen toe te passen en er baat bij te hebben. |
| --- | --- |

38.

Tussentijdse beoordelingen worden uitgevoerd bij de meeste projecten en worden in het algemeen beschouwd als een zeer nuttig instrument dat een evenwichtig beeld van buitenaf geeft. De aanbevelingen naar aanleiding ervan worden door de delegaties vaak benut wanneer moet worden beslist over het wijzigen, heroriënteren of uitbreiden van projecten. Maar met de huidige trend om de uitvoeringsperiode te verkorten, wordt het moeilijker om een tussentijds onderzoek zo te plannen dat een project voldoende tijd heeft gehad om zich te ontwikkelen en er ook nog genoeg tijd overblijft om de aanbevelingen toe te passen en er baat bij te hebben.

| 39. | De prestaties van de firma’s en deskundigen betreffende de technische bijstand worden niet systematisch beoordeeld. Beoordelingen door een delegatie, een plaatselijke begunstigde of de lokale contractautoriteit (voor het EOF) zijn louter ad hoc en informeel. De Commissie heeft geen enkel systeem om zelfs deze beperkte informatie uit te wisselen. Het ontbreken van een adequaat managementinformatiesysteem inzake technische bijstand betekent dat waardevolle ervaringen die zijn opgedaan bij de samenwerking met bepaalde firma’s of deskundigen niet kunnen worden benut bij beslissingen over het plaatsen van nieuwe opdrachten voor technische bijstand. |
| --- | --- |

39.

De prestaties van de firma’s en deskundigen betreffende de technische bijstand worden niet systematisch beoordeeld. Beoordelingen door een delegatie, een plaatselijke begunstigde of de lokale contractautoriteit (voor het EOF) zijn louter ad hoc en informeel. De Commissie heeft geen enkel systeem om zelfs deze beperkte informatie uit te wisselen. Het ontbreken van een adequaat managementinformatiesysteem inzake technische bijstand betekent dat waardevolle ervaringen die zijn opgedaan bij de samenwerking met bepaalde firma’s of deskundigen niet kunnen worden benut bij beslissingen over het plaatsen van nieuwe opdrachten voor technische bijstand.

Zijn de technischebijstandsactiviteiten doeltreffend met het oog op de capaciteitsontwikkeling?

De bijdrage van de technische bijstand is bevredigend, maar het welslagen van de projecten is niet verzekerd

| 40. | Globaal gezien zijn de werkelijke of waarschijnlijke resultaten van de 32 gecontroleerde projecten zeer gevarieerd (zie bijlage II). Tien projecten waren nog in een te vroege uitvoeringsfase om een redelijke inschatting van hun waarschijnlijke resultaten te kunnen maken. Wat de overige projecten betreft:






  — | een derde ervan is erin geslaagd — of zal er waarschijnlijk in slagen — de doelstellingen te realiseren (zie tekstvak 6); |
| --- | --- | --- |

40.

Globaal gezien zijn de werkelijke of waarschijnlijke resultaten van de 32 gecontroleerde projecten zeer gevarieerd (zie bijlage II). Tien projecten waren nog in een te vroege uitvoeringsfase om een redelijke inschatting van hun waarschijnlijke resultaten te kunnen maken. Wat de overige projecten betreft:

—

een derde ervan is erin geslaagd — of zal er waarschijnlijk in slagen — de doelstellingen te realiseren (zie tekstvak 6);

| — | een derde ervan kende enkele problemen en heeft de doelstellingen slechts ten dele verwezenlijkt, of zal dat waarschijnlijk doen (zie tekstvak 7); |
| --- | --- |

—

een derde ervan kende enkele problemen en heeft de doelstellingen slechts ten dele verwezenlijkt, of zal dat waarschijnlijk doen (zie tekstvak 7);

| — | een derde ervan kende grote problemen en heeft zeer weinig van de geplande doelstellingen verwezenlijkt, of zal dat waarschijnlijk doen (zie tekstvak 8). |
| --- | --- |

—

een derde ervan kende grote problemen en heeft zeer weinig van de geplande doelstellingen verwezenlijkt, of zal dat waarschijnlijk doen (zie tekstvak 8).

Tekstvak 6Voorbeeld van een succesvol projectSteun voor decentralisatie in BeninDoelstelling van het project was, op gemeentelijk niveau de administratieve capaciteit te scheppen om de bevolking betere openbare diensten te bieden.Er werd een innovatieve aanpak gevolgd waarbij één internationale deskundige verantwoordelijk was voor de leiding en coördinatie van de activiteiten op centraal niveau en samenwerkte met een groot team van lokale deskundigen die de situatie ter plaatse kenden en steun boden op lokaal niveau. Daarvoor moest de internationale deskundige eerst de lokale teams opleiden om een gemeenschappelijke aanpak te verzekeren en standaardinstrumenten te ontwikkelen. De opzet van het project bevatte duidelijke doelstellingen en prestatie-indicatoren, al waren die aanvankelijk niet gekwantificeerd. De deskundige ging binnen zes maanden na de ondertekening van de financieringsovereenkomst aan de slag. Bij de start van het project verfijnde de expert het logische kader en zette deze een databank op voor toezicht en evaluatie. Ondanks een lastige omgeving, als gevolg van het gemis aan duidelijke politieke steun voor het decentralisatieproces, heeft het project zijn doelstellingen goeddeels bereikt. De Commissie bekijkt de ontwikkeling in deze streek op lange termijn en heeft voor dit project een tweede fase voorbereid ter ondersteuning van de toepassing van de gemeentelijke ontwikkelingsplannen en ter vergroting van de capaciteit van de toezichtsinstanties.

| 41. | Daar technische bijstand de belangrijkste input vormt bij projecten voor capaciteitsontwikkeling, heeft de kwaliteit ervan uiteraard een aanmerkelijke invloed op de projectresultaten. De prestaties van de deskundigen werden door de begunstigde instanties en door de delegaties meestal bevredigend geacht. Hoewel bij ongeveer de helft van de onderzochte projecten deskundigen werden vervangen, hield dit gewoonlijk verband met persoonlijkheidsverschillen, maar soms met slechte prestaties. Er waren slechts enkele gevallen waarin een heel team van deskundigen slecht presteerde en moest worden vervangen. Toch biedt technische bijstand van hoge kwaliteit niet per se de garantie dat het project slaagt, want andere factoren hebben een doorslaggevende invloed op het resultaat. |
| --- | --- |

41.

Daar technische bijstand de belangrijkste input vormt bij projecten voor capaciteitsontwikkeling, heeft de kwaliteit ervan uiteraard een aanmerkelijke invloed op de projectresultaten. De prestaties van de deskundigen werden door de begunstigde instanties en door de delegaties meestal bevredigend geacht. Hoewel bij ongeveer de helft van de onderzochte projecten deskundigen werden vervangen, hield dit gewoonlijk verband met persoonlijkheidsverschillen, maar soms met slechte prestaties. Er waren slechts enkele gevallen waarin een heel team van deskundigen slecht presteerde en moest worden vervangen. Toch biedt technische bijstand van hoge kwaliteit niet per se de garantie dat het project slaagt, want andere factoren hebben een doorslaggevende invloed op het resultaat.

| 42. | Bij de grote meerderheid van de projecten was de ontoereikende uitvoeringsperiode een factor die er sterk toe heeft bijgedragen dat de projecten geen resultaat hadden binnen de in de financieringsovereenkomst gestelde tijd. Voor vele van deze projecten werd of wordt de looptijd verlengd, en dit zou ertoe moeten leiden dat er meer resultaten worden geboekt. Looptijdverlengingen alleen zijn niet voldoende om een succesvolle voltooiing van de projecten te garanderen. Andere belangrijke factoren die van invloed zijn op de doeltreffendheid van de projecten zijn de institutionele omgeving in de begunstigde landen en de mate van „ownership” die de begunstigde instanties betonen tijdens de voorbereiding en uitvoering van de projecten. In de door de Rekenkamer bezochte landen waren deze factoren doorgaans positief in Vietnam en Oeganda en in mindere mate ook in Algerije en Benin, maar niet in Angola. Zulke variaties in de lokale institutionele capaciteit en „ownership” verklaren goeddeels de verschillen in de resultaten die zijn bereikt of worden verwacht bij de projecten die de Rekenkamer in de betrokken landen heeft gecontroleerd. Op sommige van deze factoren heeft de Commissie niet direct greep, maar toch moet zij daarop beter anticiperen.

  Tekstvak 7Voorbeeld van een project met gedeeltelijke resultaten en onzekere levensvatbaarheidOpleiding van onderwijzers — AngolaDoor de slechte projectvoorbereiding en door vertragingen moest de helft van de geplande activiteiten worden opgegeven. Daardoor konden de doelstellingen van het project niet volledig worden bereikt: slechts vier opleidingscentra zijn operationeel, terwijl er 16 waren gepland en 11 000 onderwijzers werden opgeleid waar er aanvankelijk 14 250 waren voorzien. De regering van Angola heeft zich niet gehouden aan haar toezeggingen, deze provinciale opleidingscentra te financieren. Zonder klaslokalen, water of elektriciteit was de infrastructuur totaal ontoereikend en de cursussen werden gegeven in de lagere scholen, zodat de kinderen de lessen moesten volgen op de speelplaats. In het algemeen waren de onderwijzers tevreden over de ontvangen opleiding, maar zij hadden nog geen officieel certificaat van het ministerie van Onderwijs ontvangen en dus ook niet de desbetreffende professionele opwaardering of salarisverhoging. Er was een statistieksysteem ingevoerd, dat echter niet functioneerde. Andere uitrusting die in het kader van het project werd geleverd, werkte niet bij gebrek aan onderhoud en reserveonderdelen.


  Tekstvak 8Voorbeeld van een project met onbevredigende resultatenOndersteuningsprogramma voor de gezondheidssector — Sierra LeoneHet project werd opgezet onder moeilijke omstandigheden aan het einde van de jaren '90, toen de veiligheidssituatie nog erg onstabiel was. De doelstellingen van het project waren overdreven ambitieus gezien deze moeilijke situatie en de complexiteit van het decentralisatieproces. De activiteiten van het project werden zeer nadelig beïnvloed door de trage werving en ontoereikende prestaties van de deskundigen en door het gebrek aan „ownership” van het ministerie van Volksgezondheid, dat niet het nodige lokale partnerpersoneel leverde. Daardoor heeft het project bij lange na niet zijn doelstellingen bereikt. Eind 2006 waren de Commissiediensten bezig met de opstelling van een aanhangsel bij de financieringsovereenkomst om 13 miljoen euro (van de aanvankelijke bijdrage van 28 miljoen euro) vrij te maken en het project met twee en een half jaar te verlengen, teneinde te streven naar voltooiing van delen van de twee meest geslaagde componenten, namelijk de gedecentraliseerde eerstelijnszorg en de farmaceutische component. |
| --- | --- |

42.

Bij de grote meerderheid van de projecten was de ontoereikende uitvoeringsperiode een factor die er sterk toe heeft bijgedragen dat de projecten geen resultaat hadden binnen de in de financieringsovereenkomst gestelde tijd. Voor vele van deze projecten werd of wordt de looptijd verlengd, en dit zou ertoe moeten leiden dat er meer resultaten worden geboekt. Looptijdverlengingen alleen zijn niet voldoende om een succesvolle voltooiing van de projecten te garanderen. Andere belangrijke factoren die van invloed zijn op de doeltreffendheid van de projecten zijn de institutionele omgeving in de begunstigde landen en de mate van „ownership” die de begunstigde instanties betonen tijdens de voorbereiding en uitvoering van de projecten. In de door de Rekenkamer bezochte landen waren deze factoren doorgaans positief in Vietnam en Oeganda en in mindere mate ook in Algerije en Benin, maar niet in Angola. Zulke variaties in de lokale institutionele capaciteit en „ownership” verklaren goeddeels de verschillen in de resultaten die zijn bereikt of worden verwacht bij de projecten die de Rekenkamer in de betrokken landen heeft gecontroleerd. Op sommige van deze factoren heeft de Commissie niet direct greep, maar toch moet zij daarop beter anticiperen.

Tekstvak 7Voorbeeld van een project met gedeeltelijke resultaten en onzekere levensvatbaarheidOpleiding van onderwijzers — AngolaDoor de slechte projectvoorbereiding en door vertragingen moest de helft van de geplande activiteiten worden opgegeven. Daardoor konden de doelstellingen van het project niet volledig worden bereikt: slechts vier opleidingscentra zijn operationeel, terwijl er 16 waren gepland en 11 000 onderwijzers werden opgeleid waar er aanvankelijk 14 250 waren voorzien. De regering van Angola heeft zich niet gehouden aan haar toezeggingen, deze provinciale opleidingscentra te financieren. Zonder klaslokalen, water of elektriciteit was de infrastructuur totaal ontoereikend en de cursussen werden gegeven in de lagere scholen, zodat de kinderen de lessen moesten volgen op de speelplaats. In het algemeen waren de onderwijzers tevreden over de ontvangen opleiding, maar zij hadden nog geen officieel certificaat van het ministerie van Onderwijs ontvangen en dus ook niet de desbetreffende professionele opwaardering of salarisverhoging. Er was een statistieksysteem ingevoerd, dat echter niet functioneerde. Andere uitrusting die in het kader van het project werd geleverd, werkte niet bij gebrek aan onderhoud en reserveonderdelen.

Tekstvak 8Voorbeeld van een project met onbevredigende resultatenOndersteuningsprogramma voor de gezondheidssector — Sierra LeoneHet project werd opgezet onder moeilijke omstandigheden aan het einde van de jaren '90, toen de veiligheidssituatie nog erg onstabiel was. De doelstellingen van het project waren overdreven ambitieus gezien deze moeilijke situatie en de complexiteit van het decentralisatieproces. De activiteiten van het project werden zeer nadelig beïnvloed door de trage werving en ontoereikende prestaties van de deskundigen en door het gebrek aan „ownership” van het ministerie van Volksgezondheid, dat niet het nodige lokale partnerpersoneel leverde. Daardoor heeft het project bij lange na niet zijn doelstellingen bereikt. Eind 2006 waren de Commissiediensten bezig met de opstelling van een aanhangsel bij de financieringsovereenkomst om 13 miljoen euro (van de aanvankelijke bijdrage van 28 miljoen euro) vrij te maken en het project met twee en een half jaar te verlengen, teneinde te streven naar voltooiing van delen van de twee meest geslaagde componenten, namelijk de gedecentraliseerde eerstelijnszorg en de farmaceutische component.

Levensvatbaarheid onzeker

| 43. | Het vooruitzicht dat de projectresultaten levensvatbaar zijn, namelijk dat een eventuele capaciteitsverbetering blijvend is, is in vele gevallen onzeker (zie bijlage II). Door de ontoereikende uitvoeringsperiode van vele projecten ontstond er sterke druk om projectactiviteiten zo snel mogelijk te voltooien zonder dat de juiste omstandigheden werden geschapen om de externe bijstand geleidelijk uit het project terug te trekken. De levensvatbaarheid hangt goeddeels af van het engagement en de capaciteit van de begunstigde regeringen en instanties om steun te blijven verlenen aan de ontwikkeling en de uitvoering van hervormingen in het functioneren van de centraleoverheidsdiensten en meer in het algemeen het openbaar bestuur, nadat de steun van de Commissie is weggevallen. Voortzetting van de steun vergt niet alleen politieke wil, maar er zijn gewoonlijk ook financiële implicaties, namelijk hogere kosten voor de begroting van de nationale of lokale overheid. Voor vele van de gecontroleerde landen bestaat dan ook ernstige twijfel over de voortzetting van vele processen tot hervorming en capaciteitsontwikkeling zonder blijvende technische en/of financiële bijstand. |
| --- | --- |

43.

Het vooruitzicht dat de projectresultaten levensvatbaar zijn, namelijk dat een eventuele capaciteitsverbetering blijvend is, is in vele gevallen onzeker (zie bijlage II). Door de ontoereikende uitvoeringsperiode van vele projecten ontstond er sterke druk om projectactiviteiten zo snel mogelijk te voltooien zonder dat de juiste omstandigheden werden geschapen om de externe bijstand geleidelijk uit het project terug te trekken. De levensvatbaarheid hangt goeddeels af van het engagement en de capaciteit van de begunstigde regeringen en instanties om steun te blijven verlenen aan de ontwikkeling en de uitvoering van hervormingen in het functioneren van de centraleoverheidsdiensten en meer in het algemeen het openbaar bestuur, nadat de steun van de Commissie is weggevallen. Voortzetting van de steun vergt niet alleen politieke wil, maar er zijn gewoonlijk ook financiële implicaties, namelijk hogere kosten voor de begroting van de nationale of lokale overheid. Voor vele van de gecontroleerde landen bestaat dan ook ernstige twijfel over de voortzetting van vele processen tot hervorming en capaciteitsontwikkeling zonder blijvende technische en/of financiële bijstand.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Heeft de Commissie een deugdelijke strategie voor de ontwikkeling van institutionele capaciteit, inclusief de inzet van technische bijstand?

| 44. | Hoewel de opbouw van de institutionele capaciteit in het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap wordt onderkend als een essentieel instrument in de strijd tegen de armoede, heeft de Commissie in haar landenstrategiedocumenten geen algehele beoordeling en prioriteitstelling verricht van de bestaande institutionele gebreken in de afzonderlijke landen en is dergelijke informatie ook niet benut bij de selectie van doelsectoren voor de communautaire bijstand. De Commissie beschikt ook niet over richtlijnen inzake de rol die de technische bijstand in deze context moet spelen (paragrafen 9 t/m 12).

  Aanbeveling 1De Commissie moet in haar landenstrategiedocumenten een uitvoerige en gestructureerde analyse maken van de bestaande zwakke punten in de institutionele capaciteit en van de behoeften aan capaciteitsontwikkeling.Aanbeveling 2De Commissie moet richtlijnen voor technische bijstand opstellen die aangeven welke rol deze speelt op het gebied van de capaciteitsontwikkeling, en die de juiste benadering en de instrumenten bieden om uit te maken wanneer en hoe er gebruik van moet worden gemaakt. |
| --- | --- |

44.

Hoewel de opbouw van de institutionele capaciteit in het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap wordt onderkend als een essentieel instrument in de strijd tegen de armoede, heeft de Commissie in haar landenstrategiedocumenten geen algehele beoordeling en prioriteitstelling verricht van de bestaande institutionele gebreken in de afzonderlijke landen en is dergelijke informatie ook niet benut bij de selectie van doelsectoren voor de communautaire bijstand. De Commissie beschikt ook niet over richtlijnen inzake de rol die de technische bijstand in deze context moet spelen (paragrafen 9 t/m 12).

Aanbeveling 1De Commissie moet in haar landenstrategiedocumenten een uitvoerige en gestructureerde analyse maken van de bestaande zwakke punten in de institutionele capaciteit en van de behoeften aan capaciteitsontwikkeling.Aanbeveling 2De Commissie moet richtlijnen voor technische bijstand opstellen die aangeven welke rol deze speelt op het gebied van de capaciteitsontwikkeling, en die de juiste benadering en de instrumenten bieden om uit te maken wanneer en hoe er gebruik van moet worden gemaakt.

Zijn de technischebijstandsactiviteiten binnen de projecten voor capaciteitsontwikkeling goed opgezet?

| 45. | De voor steun geselecteerde projecten voor capaciteitsontwikkeling waarmee technische bijstand gemoeid is passen doorgaans wel in de — gewoonlijk erg algemeen geformuleerde — globale nationale ontwikkelingsstrategieën van de betrokken landen, maar hebben vaak geen gedetailleerde motivering van de specifieke behoeften aan technische bijstand. De projectdoelstellingen zijn vaak al te ambitieus gezien de krappe termijnen en er wordt onvoldoende rekening gehouden met de gebrekkige institutionele omgeving waarin de projecten worden uitgevoerd, met de graad van lokaal „ownership” van het project en met de inzet voor de voorgestelde institutionele veranderingen, hetgeen een behoorlijke formulering en uitvoering van de taken van technische bijstand verhindert (paragrafen 13 t/m 17).

  Aanbeveling 3De opzet van de projecten voor capaciteitsontwikkeling moet worden verbeterd door een werkelijk „ownership” en leiderschap van het nationale deel van het proces te bevorderen, door de specifieke doelstellingen van capaciteitsontwikkeling en de desbetreffende technischebijstandseisen beter te definiëren, door al te ingewikkelde uitvoeringsstructuren te vermijden, meer realiteitszin te betonen ten aanzien van de te verwezenlijken doelstellingen en langere uitvoeringsperioden te plannen. |
| --- | --- |

45.

De voor steun geselecteerde projecten voor capaciteitsontwikkeling waarmee technische bijstand gemoeid is passen doorgaans wel in de — gewoonlijk erg algemeen geformuleerde — globale nationale ontwikkelingsstrategieën van de betrokken landen, maar hebben vaak geen gedetailleerde motivering van de specifieke behoeften aan technische bijstand. De projectdoelstellingen zijn vaak al te ambitieus gezien de krappe termijnen en er wordt onvoldoende rekening gehouden met de gebrekkige institutionele omgeving waarin de projecten worden uitgevoerd, met de graad van lokaal „ownership” van het project en met de inzet voor de voorgestelde institutionele veranderingen, hetgeen een behoorlijke formulering en uitvoering van de taken van technische bijstand verhindert (paragrafen 13 t/m 17).

Aanbeveling 3De opzet van de projecten voor capaciteitsontwikkeling moet worden verbeterd door een werkelijk „ownership” en leiderschap van het nationale deel van het proces te bevorderen, door de specifieke doelstellingen van capaciteitsontwikkeling en de desbetreffende technischebijstandseisen beter te definiëren, door al te ingewikkelde uitvoeringsstructuren te vermijden, meer realiteitszin te betonen ten aanzien van de te verwezenlijken doelstellingen en langere uitvoeringsperioden te plannen.

Worden technischebijstandsactiviteiten binnen projecten voor capaciteitsontwikkeling efficiënt uitgevoerd?

| 46. | Om een aantal redenen zijn de uitvoeringsperioden in de meeste gevallen te kort om alle projectactiviteiten te kunnen uitvoeren en de doelstellingen van het project te kunnen bereiken. In vele gevallen leidt dit tot een noodzakelijke verlenging van de projectperiode. De voornaamste problemen bij de projectuitvoering, die de efficiëntie en doeltreffendheid van de technische bijstand verminderen, zijn:






  — | door de lange voorbereidingsfase is de opzet van het project vaak al achterhaald tegen de tijd dat de uitvoering begint (paragrafen 19 t/m 21); |
| --- | --- | --- |

46.

Om een aantal redenen zijn de uitvoeringsperioden in de meeste gevallen te kort om alle projectactiviteiten te kunnen uitvoeren en de doelstellingen van het project te kunnen bereiken. In vele gevallen leidt dit tot een noodzakelijke verlenging van de projectperiode. De voornaamste problemen bij de projectuitvoering, die de efficiëntie en doeltreffendheid van de technische bijstand verminderen, zijn:

—

door de lange voorbereidingsfase is de opzet van het project vaak al achterhaald tegen de tijd dat de uitvoering begint (paragrafen 19 t/m 21);

| — | de lang slepende procedure voor het plaatsen van de opdracht voor technische bijstand en het starten van het project verkorten de uitvoeringstijd aanzienlijk (paragrafen 22 t/m 26); |
| --- | --- |

—

de lang slepende procedure voor het plaatsen van de opdracht voor technische bijstand en het starten van het project verkorten de uitvoeringstijd aanzienlijk (paragrafen 22 t/m 26);

| — | de geselecteerde deskundigen zijn dikwijls niet beschikbaar nadat de contracten zijn gegund (paragrafen 27 t/m 28); |
| --- | --- |

—

de geselecteerde deskundigen zijn dikwijls niet beschikbaar nadat de contracten zijn gegund (paragrafen 27 t/m 28);

| — | de bestaande procedures voor het plaatsen van opdrachten aan deskundigen inzake technische bijstand zijn niet bevorderlijk voor de deelname van nationale openbare instanties (paragrafen 29 t/m 30); |
| --- | --- |

—

de bestaande procedures voor het plaatsen van opdrachten aan deskundigen inzake technische bijstand zijn niet bevorderlijk voor de deelname van nationale openbare instanties (paragrafen 29 t/m 30);

| — | de coördinatie tussen de donoren varieert, maar in vele gevallen wordt de technische bijstand nog steeds aangeboden in afzonderlijke, ongecoördineerde projecten en de uitvoeringsregelingen vormen geen stimulans voor lokaal „ownership” (paragrafen 32 t/m 34). |
| --- | --- |

—

de coördinatie tussen de donoren varieert, maar in vele gevallen wordt de technische bijstand nog steeds aangeboden in afzonderlijke, ongecoördineerde projecten en de uitvoeringsregelingen vormen geen stimulans voor lokaal „ownership” (paragrafen 32 t/m 34).

Aanbeveling 4De procedures voor het voorbereiden en starten van een project, waaronder die voor het plaatsen van opdrachten voor technische bijstand, moeten worden herzien om meer tijd te geven voor de uitvoering, en tijdens de aanloopfase moet het gemakkelijker worden om de opzet van het project en/of de taakomschrijving voor de technische bijstand aan te passen aan gewijzigde omstandigheden.Aanbeveling 5De evaluatiecriteria bij inschrijvingsprocedures voor technische bijstand moeten worden herzien, zodat de kwaliteit van en de eerdere ervaringen met de deskundigen en het adviesbureau meer in aanmerking worden genomen.Aanbeveling 6Bij het plaatsen van overheidsopdrachten moeten meer opties in overweging worden genomen, zodat de best mogelijke keuze kan worden gemaakt inzake technische deskundigheid, inclusief die welke beschikbaar is bij openbare instanties en in het begunstigde land of de regio.Aanbeveling 7Overeenkomstig de verbintenissen krachtens de Verklaring van Parijs moet de Commissie bij de inzet van technische bijstand meer gebruik maken van gecoördineerde programma’s en waar mogelijk uitvoeringsregelingen toepassen die een stimulans vormen voor lokaal „ownership”.

Worden de activiteiten en resultaten van de technische bijstand afdoende gevolgd en geëvalueerd?

| 47. | De Rekenkamer constateerde dat de rapportage, het toezicht en de evaluatie met betrekking tot de technischebijstandsactiviteiten meestal toereikend waren. Rapportage, toezicht en evaluatie betreffende projecten worden regelmatig verricht en benut om problemen op te sporen en aan te pakken en om de projecten waar nodig aan te passen en te heroriënteren. Er bestaat echter geen systeem om de prestaties van de firma’s of deskundigen voor technische bijstand te beoordelen en te registreren, hoewel die informatie later als referentie zou kunnen dienen wanneer zulke deskundigen of firma’s worden geworven voor door de Commissie gefinancierde projecten (paragrafen 35 t/m 39).

  Aanbeveling 8De prestaties van firma’s en deskundigen inzake technische bijstand moeten systematisch worden beoordeeld en er moet een managementinformatiesysteem worden ontwikkeld om die prestaties te registreren, rapporteren en bestuderen. |
| --- | --- |

47.

De Rekenkamer constateerde dat de rapportage, het toezicht en de evaluatie met betrekking tot de technischebijstandsactiviteiten meestal toereikend waren. Rapportage, toezicht en evaluatie betreffende projecten worden regelmatig verricht en benut om problemen op te sporen en aan te pakken en om de projecten waar nodig aan te passen en te heroriënteren. Er bestaat echter geen systeem om de prestaties van de firma’s of deskundigen voor technische bijstand te beoordelen en te registreren, hoewel die informatie later als referentie zou kunnen dienen wanneer zulke deskundigen of firma’s worden geworven voor door de Commissie gefinancierde projecten (paragrafen 35 t/m 39).

Aanbeveling 8De prestaties van firma’s en deskundigen inzake technische bijstand moeten systematisch worden beoordeeld en er moet een managementinformatiesysteem worden ontwikkeld om die prestaties te registreren, rapporteren en bestuderen.

Leveren de technischebijstandsactiviteiten bevredigende resultaten op met het oog op capaciteitsontwikkeling?

| 48. | Gezien de moeilijke politieke en institutionele omgeving waarin de door de Commissie gefinancierde projecten voor capaciteitsontwikkeling plaatsvinden, kunnen de resultaten ervan in het algemeen redelijk worden geacht. Hoewel de kwaliteit van de geboden technische bijstand in het algemeen bevredigend werd bevonden, maakten andere belangrijke factoren de steunverlening minder doeltreffend. Capaciteitsontwikkeling is een moeilijke taak, temeer omdat — zoals bij vele gecontroleerde projecten is gebleken — de bestaande institutionele capaciteit vaak gebrekkig is en lokaal engagement bij institutionele veranderingen niet altijd sterk aanwezig is. |
| --- | --- |

48.

Gezien de moeilijke politieke en institutionele omgeving waarin de door de Commissie gefinancierde projecten voor capaciteitsontwikkeling plaatsvinden, kunnen de resultaten ervan in het algemeen redelijk worden geacht. Hoewel de kwaliteit van de geboden technische bijstand in het algemeen bevredigend werd bevonden, maakten andere belangrijke factoren de steunverlening minder doeltreffend. Capaciteitsontwikkeling is een moeilijke taak, temeer omdat — zoals bij vele gecontroleerde projecten is gebleken — de bestaande institutionele capaciteit vaak gebrekkig is en lokaal engagement bij institutionele veranderingen niet altijd sterk aanwezig is.

Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld op haar vergadering van 17 oktober 2007.

Voor de Rekenkamer

Hubert WEBER

President

---

(1)  In dit verslag wordt de term „deskundige” gebruikt ter aanduiding van de verschillende technischebijstandverleners.

1

(2)  Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het ontwikkelingsbeleid van de Europese Gemeenschap. COM(2000) 212 def. van 26.4.2000.

2

Gemeenschappelijke verklaring van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, het Europees Parlement en de Commissie betreffende het ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie: „De Europese consensus”, Raad Algemene zaken en externe betrekkingen, 22 november 2005 (14820/05).

(3)  DAC Network on Governance: „The challenge of capacity development: working towards good practice”; februari 2006. DAC is de Commissie voor ontwikkelingsbijstand (Development Assistance Committee) van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

3

(4)  Millennium Ontwikkelingsdoelen (MOD’s): zie www.un.org/millenniumgoals en de woordenlijst.

4

(5)  Zie www.aidharmonization.org en de woordenlijst.

5

(6)  Bijna gelijk verdeeld over de EOF’s (die alle ACS-landen bestrijken) en de algemene begroting (die dient voor de drie belangrijkste geografische programma’s, en wel voor het Midden-Oosten en het zuidelijk Middellandse Zeegebied, Latijns-Amerika en Azië).

6

(7)  Uit de algemene begroting van de Europese Unie dan wel uit de Europese ontwikkelingsfondsen.

7

(8)  De 12 landen zijn: Algerije, Angola, Benin, Oeganda, Vietnam (alle bezocht) en Indonesië, Marokko, Mexico, Nigeria, Peru, Sierra Leone en Tsjaad (controle op stukken).

8

(9)  Ten tijde van de controle betroffen de landenstrategiedocumenten (LSD’s) de periode 2002-2007 (voor de EOF-landen) en 2002-2006 (voor de andere landen). Wanneer er al nieuwe LSD’s voor de periode 2007/8-2013 beschikbaar waren, werden deze eveneens onderzocht.

9

(10)  „Quality Support Groups” zijn interdepartementale groepen van de Commissie die een „peer review” verrichten van de door EuropeAid beheerde externe steunacties in de fase van identificatie en formulering.

10

(11)  Volgens de praktijkgids inzake contractprocedures voor externe acties van de EG is een internationale niet-openbare inschrijvingsprocedure verplicht voor dienstverleningscontracten ter waarde van 200 000 euro of meer.

11

(12)  Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1), artikel 166, en het financieel reglement van 27 maart 2003 van toepassing op het negende EOF (PB L 83 van 1.4.2003, blz. 1), artikelen 53 en 54. Volgens deze regel worden contracten voor werken, leveringen of diensten gesloten uiterlijk drie jaar na de datum waarop de Commissie het financieringsbesluit voor een project heeft genomen.

12

(13)  Verordening (EG, Euratom) nr. 1995/2006 van de Raad van 13 december 2006 tot wijziging van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 houdende het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen (PB L 390 van 30.12.2006, blz. 1), artikel 1, punt 100. Het financieel reglement van toepassing op het negende EOF is ter zake nog niet gewijzigd.

13

(14)  Dit betekent dat de gunning van het contract afhankelijk zal zijn van de sluiting van een financieringsovereenkomst en de verstrekking van financiële middelen.

14

(15)  ACS-EU-partnerschapsovereenkomst, bijlage IV, Procedures voor tenuitvoerlegging en beheer, artikel 19.

15

(16)  Deskundigen moeten een verklaring ondertekenen dat zij beschikbaar zullen zijn tijdens de geldigheidsduur van de offerte, die doorgaans 90 dagen bedraagt.

16

(17)  Volgens de richtlijnen van de Commissie krijgen de technische aspecten (de „kwaliteit”) van de diensten een waarde van 80 % in de totale beoordeling. Het financiële aspect wordt niet alleen bepaald door de resterende waarde van 20 % in de gecombineerde beoordeling, maar ook door het feit dat alle offertes binnen de limiet van het beschikbare budget moeten blijven.

17

(18)  Omdat tijdens de hele looptijd van een project vaak wordt gewerkt met dienstencontracten op korte termijn, heeft de Commissie via een internationale inschrijvingsprocedure zogenaamde kadercontracten vastgesteld. Dat zijn algemene contracten die de basisvoorwaarden vastleggen (bv. duur, onderwerpen, prijzen, rendementsvoorwaarden) voor de gunning van specifieke, individuele contracten die nodig zijn gedurende een bepaalde periode.

18

---

BIJLAGE I

LIJST VAN DE ONDERZOCHTE PROJECTEN EN PROGRAMMA'S

| (euro) |
| --- |
| | Bedrag project | Bedrag TB |
| BEZOCHTE LANDEN |
| Algerije |
| Programma ter ondersteuning van de hervorming van de telecommunicatie en postdiensten en ter ontwikkeling van de informatiemaatschappij (PTT) | 17 000 000 | 13 750 742 |
| Programma voor modernisering van en bijstand aan bestuurlijke hervormingen (MARA) | 25 000 000 | 10 899 900 |
| Programma ter ondersteuning van de hervorming van het onderwijs (Education) | 17 000 000 | 8 997 400 |
| Steun voor de hervorming van de Justitie in Algerije (Justice) | 15 000 000 | 6 175 960 |
| Angola |
| Opleiding van onderwijzers | 6 000 000 | 950 000 |
| Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector | 25 000 000 | 7 150 000 |
| Steun voor het Nationaal bureau voor de statistiek | 1 900 000 | 475 000 |
| Versterking van het plannings- en begrotingsproces | 13 500 000 | 6 500 000 |
| Benin |
| Steun voor de gezondheidssector | 10 200 000 | 2 160 000 |
| Programma ter ondersteuning van het starten van gemeenten (PRODECOM) | 8 850 000 | 4 681 900 |
| Steun voor het geïntegreerde programma tot versterking van het rechts- en gerechtelijk stelsel | 12 150 000 | 1 394 630 |
| Oeganda |
| Steun voor de diensten van de nationale ordonnateur (NAO) | 1 725 000 | 1 725 000 |
| Begrotingssteun voor armoedevermindering IV (alleen TB-component) | 1 190 000 | 921 540 |
| Uitbouw van personele middelen voor de gezondheidszorg | 17 000 000 | 2 874 844 |
| Technische bijstand voor de opleidingsdienst van het wegenbouwbureau | 1 999 500 | 1 746 788 |
| Vietnam |
| Europees programma voor technische bijstand aan Vietnam (ETV2) | 11 034 800 | 5 850 560 |
| Steun voor de vernieuwing van het opleidingsbeheer (SREM) | 12 000 000 | 2 979 620 |
| Institutionele-steunproject (ISP) | 8 000 000 | 2 549 100 |
| Steunkredieten voor armoedevermindering 3 (PRSC3) (alleen TB-component) | 4 500 000 | 4 100 000 |
| NIET-BEZOCHTE LANDEN |
| Indonesië |
| Steunprogramma voor de handel | 8 500 000 | 5 488 682 |
| Mexico |
| Versterking en modernisering van het justitieel apparaat in Mexico | 4 600 000 | 2 071 825 |
| Bevordering van het vrijhandelsakkoord EU-Mexico (PROTLCUEM) (EU-bijdrage) | 8 000 000 | 4 249 580 |
| Marokko |
| Modernisering van de rechterlijke instanties (EU-bijdrage) | 27 671 000 | 4 634 720 |
| Steun voor de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst (PAAA) — Fase I | 5 000 000 | 5 000 000 |
| Nigeria |
| Project inzake economische beheerscapaciteit (EMCAP) | 12 000 000 | 939 300 |
| Steun voor het programma voor institutionele hervorming (SRIP) | 27 600 000 | 10 780 409 |
| Peru |
| Steun voor het beroepsonderwijs- en opleidingssysteem van Peru (APROLAB) | 6 000 000 | 1 200 000 |
| Programma ter ondersteuning van de hervorming van het Peruviaanse justitieel apparaat (JUSPER) | 12 000 000 | 1 400 000 |
| Sierra Leone |
| Institutionele steun voor het Ministerie van Financiën | 4 500 000 | 1 262 016 |
| Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector (HSSP) | 28 000 000 | 7 533 000 |
| Tsjaad |
| Steun voor het gezondheidsbeleid | 42 084 965 | 9 757 541 |
| Programma voor begrotingssteun voor armoedevermindering en groei (2003-2006) (alleen TB-component) | 4 000 000 | 4 000 000 |
| Totaal | 399 005 265 | 144 200 057 |
| Noot: Bij de programma's voor begrotingssteun is alleen de TB-component meegeteld in het projectbedrag. |

(euro)

Bedrag project

Bedrag TB

BEZOCHTE LANDEN

Algerije

Programma ter ondersteuning van de hervorming van de telecommunicatie en postdiensten en ter ontwikkeling van de informatiemaatschappij (PTT)

17 000 000

13 750 742

Programma voor modernisering van en bijstand aan bestuurlijke hervormingen (MARA)

25 000 000

10 899 900

Programma ter ondersteuning van de hervorming van het onderwijs (Education)

17 000 000

8 997 400

Steun voor de hervorming van de Justitie in Algerije (Justice)

15 000 000

6 175 960

Angola

Opleiding van onderwijzers

6 000 000

950 000

Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector

25 000 000

7 150 000

Steun voor het Nationaal bureau voor de statistiek

1 900 000

475 000

Versterking van het plannings- en begrotingsproces

13 500 000

6 500 000

Benin

Steun voor de gezondheidssector

10 200 000

2 160 000

Programma ter ondersteuning van het starten van gemeenten (PRODECOM)

8 850 000

4 681 900

Steun voor het geïntegreerde programma tot versterking van het rechts- en gerechtelijk stelsel

12 150 000

1 394 630

Oeganda

Steun voor de diensten van de nationale ordonnateur (NAO)

1 725 000

1 725 000

Begrotingssteun voor armoedevermindering IV (alleen TB-component)

1 190 000

921 540

Uitbouw van personele middelen voor de gezondheidszorg

17 000 000

2 874 844

Technische bijstand voor de opleidingsdienst van het wegenbouwbureau

1 999 500

1 746 788

Vietnam

Europees programma voor technische bijstand aan Vietnam (ETV2)

11 034 800

5 850 560

Steun voor de vernieuwing van het opleidingsbeheer (SREM)

12 000 000

2 979 620

Institutionele-steunproject (ISP)

8 000 000

2 549 100

Steunkredieten voor armoedevermindering 3 (PRSC3) (alleen TB-component)

4 500 000

4 100 000

NIET-BEZOCHTE LANDEN

Indonesië

Steunprogramma voor de handel

8 500 000

5 488 682

Mexico

Versterking en modernisering van het justitieel apparaat in Mexico

4 600 000

2 071 825

Bevordering van het vrijhandelsakkoord EU-Mexico (PROTLCUEM) (EU-bijdrage)

8 000 000

4 249 580

Marokko

Modernisering van de rechterlijke instanties (EU-bijdrage)

27 671 000

4 634 720

Steun voor de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst (PAAA) — Fase I

5 000 000

5 000 000

Nigeria

Project inzake economische beheerscapaciteit (EMCAP)

12 000 000

939 300

Steun voor het programma voor institutionele hervorming (SRIP)

27 600 000

10 780 409

Peru

Steun voor het beroepsonderwijs- en opleidingssysteem van Peru (APROLAB)

6 000 000

1 200 000

Programma ter ondersteuning van de hervorming van het Peruviaanse justitieel apparaat (JUSPER)

12 000 000

1 400 000

Sierra Leone

Institutionele steun voor het Ministerie van Financiën

4 500 000

1 262 016

Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector (HSSP)

28 000 000

7 533 000

Tsjaad

Steun voor het gezondheidsbeleid

42 084 965

9 757 541

Programma voor begrotingssteun voor armoedevermindering en groei (2003-2006) (alleen TB-component)

4 000 000

4 000 000

Totaal

399 005 265

144 200 057

Noot: Bij de programma's voor begrotingssteun is alleen de TB-component meegeteld in het projectbedrag.

---

BIJLAGE 2

DOELTREFFENDHEID EN VERWACHTE LEVENSVATBAARHEID VAN DE ONDERZOCHTE PROJECTEN EN PROGRAMMA'S

| | Doeltreffendheid | Verwachte levensvatbaarheid |
| --- | --- | --- |
| Geslaagd | Ten dele geslaagd | Niet geslaagd | Te vroeg | Goed | Onzeker | Twijfelachtig | Te vroeg |
| BEZOCHTE LANDEN |
| Algerije |
| Programma ter ondersteuning van de hervorming van de telecommunicatie en postdiensten en ter ontwikkeling van de informatiemaatschappij (PTT) | | × | | | | × | | |
| Programma voor modernisering van en bijstand aan bestuurlijke hervormingen (MARA) | | | | × | | | | × |
| Programma ter ondersteuning van de hervorming van het onderwijs (Education) | | | | × | | | | × |
| Steun voor de hervorming van de Justitie in Algerije (Justice) | | | | × | | | | × |
| Angola |
| Opleiding van onderwijzers | | × | | | | × | | |
| Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector | | × | | | | × | | |
| Steun voor het Nationaal bureau voor de statistiek | | | × | | | | | × |
| Versterking van het plannings- en begrotingsproces | | | | × | | | | × |
| Benin |
| Steun voor de gezondheidssector | × | | | | | × | | |
| Programma ter ondersteuning van het starten van gemeenten (PRODECOM) | × | | | | | × | | |
| Steun voor het geïntegreerde programma tot versterking van het rechts- en gerechtelijk stelsel | | | | × | | | × | |
| Oeganda |
| Steun voor de diensten van de nationale ordonnateur (NAO) | × | | | | | × | | |
| Begrotingssteun voor armoedevermindering IV (alleen TB-component) | × | | | | × | | | |
| Uitbouw van personele middelen voor de gezondheidszorg | | × | | | | × | | |
| Technische bijstand voor de opleidingsdienst van het wegenbouwbureau | | × | | | | × | | |
| Vietnam |
| Europees programma voor technische bijstand aan Vietnam (ETV2) | | | | × | × | | | |
| Steun voor de vernieuwing van het opleidingsbeheer (SREM) | | | | × | | × | | |
| Institutionele-steunproject (ISP) | | | | × | | | | × |
| Steunkredieten voor armoedevermindering 3 (PRSC3) (alleen TB-component) | | | × | | | × | | |
| NIET-BEZOCHTE LANDEN |
| Indonesië |
| Steunprogramma voor de handel | × | | | | × | | | |
| Mexico |
| Versterking en modernisering van het justitieel apparaat in Mexico | | × | | | | × | | |
| Bevordering van het vrijhandelsakkoord EU-Mexico (PROTLCUEM) (EU-bijdrage) | | | | × | | | | × |
| Marokko |
| Modernisering van de rechterlijke instanties (EU-bijdrage) | | | × | | | | | × |
| Steun voor de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst (PAAA) — Fase I | × | | | | × | | | |
| Nigeria |
| Project inzake economische beheerscapaciteit (EMCAP) | | × | | | | | × | |
| Steun voor het programma voor institutionele hervorming (SRIP) | | | | × | | | | × |
| Peru |
| Steun voor het beroepsonderwijs- en opleidingssysteem van Peru (APROLAB) | | | × | | | | | × |
| Programma ter ondersteuning van de hervorming van het Peruviaanse justitieel apparaat (JUSPER) | | | × | | | × | | |
| Sierra Leone |
| Institutionele steun voor het Ministerie van Financiën | × | | | | | × | | |
| Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector (HSSP) | | | × | | | | × | |
| Tsjaad |
| Steun voor het gezondheidsbeleid | | | × | | | × | | |
| Programma voor begrotingssteun voor armoedevermindering en groei (2003-2006) (alleen TB-component) | | × | | | | × | | |
| Totaal | 7 | 8 | 7 | 10 | 4 | 15 | 3 | 10 |

Doeltreffendheid

Verwachte levensvatbaarheid

Geslaagd

Ten dele geslaagd

Niet geslaagd

Te vroeg

Goed

Onzeker

Twijfelachtig

Te vroeg

BEZOCHTE LANDEN

Algerije

Programma ter ondersteuning van de hervorming van de telecommunicatie en postdiensten en ter ontwikkeling van de informatiemaatschappij (PTT)

×

×

Programma voor modernisering van en bijstand aan bestuurlijke hervormingen (MARA)

×

×

Programma ter ondersteuning van de hervorming van het onderwijs (Education)

×

×

Steun voor de hervorming van de Justitie in Algerije (Justice)

×

×

Angola

Opleiding van onderwijzers

×

×

Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector

×

×

Steun voor het Nationaal bureau voor de statistiek

×

×

Versterking van het plannings- en begrotingsproces

×

×

Benin

Steun voor de gezondheidssector

×

×

Programma ter ondersteuning van het starten van gemeenten (PRODECOM)

×

×

Steun voor het geïntegreerde programma tot versterking van het rechts- en gerechtelijk stelsel

×

×

Oeganda

Steun voor de diensten van de nationale ordonnateur (NAO)

×

×

Begrotingssteun voor armoedevermindering IV (alleen TB-component)

×

×

Uitbouw van personele middelen voor de gezondheidszorg

×

×

Technische bijstand voor de opleidingsdienst van het wegenbouwbureau

×

×

Vietnam

Europees programma voor technische bijstand aan Vietnam (ETV2)

×

×

Steun voor de vernieuwing van het opleidingsbeheer (SREM)

×

×

Institutionele-steunproject (ISP)

×

×

Steunkredieten voor armoedevermindering 3 (PRSC3) (alleen TB-component)

×

×

NIET-BEZOCHTE LANDEN

Indonesië

Steunprogramma voor de handel

×

×

Mexico

Versterking en modernisering van het justitieel apparaat in Mexico

×

×

Bevordering van het vrijhandelsakkoord EU-Mexico (PROTLCUEM) (EU-bijdrage)

×

×

Marokko

Modernisering van de rechterlijke instanties (EU-bijdrage)

×

×

Steun voor de tenuitvoerlegging van de associatieovereenkomst (PAAA) — Fase I

×

×

Nigeria

Project inzake economische beheerscapaciteit (EMCAP)

×

×

Steun voor het programma voor institutionele hervorming (SRIP)

×

×

Peru

Steun voor het beroepsonderwijs- en opleidingssysteem van Peru (APROLAB)

×

×

Programma ter ondersteuning van de hervorming van het Peruviaanse justitieel apparaat (JUSPER)

×

×

Sierra Leone

Institutionele steun voor het Ministerie van Financiën

×

×

Ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector (HSSP)

×

×

Tsjaad

Steun voor het gezondheidsbeleid

×

×

Programma voor begrotingssteun voor armoedevermindering en groei (2003-2006) (alleen TB-component)

×

×

Totaal

7

8

7

10

4

15

3

10

---

ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE

SAMENVATTING

| I. | De jongste 3-4 jaar is de manier waarop wordt gedacht over capaciteitsontwikkeling en technische bijstand wezenlijk geëvolueerd (parallel met het debat over de effectiviteit van de hulp), en in 2005 en 2006 is binnen de donorgemeenschap geleidelijk aan een geheel van goede werkmethoden op de betrokken terreinen overeengekomen. Deze nieuwe manier van denken is formeel neergelegd in de Verklaring van Parijs, waarin diverse verbintenissen op dit gebied zijn vervat. Uit de resultaten van de eerste DAC-monitoringexercitie aan de hand van de Parijs-indicatoren (verslag van juli 2007) blijkt dat het hervormen van de technische bijstand een complex en moeizaam langetermijnproces voor alle donoren is, en één waarbij ook de partnerregeringen een sleutelrol spelen. |
| --- | --- |

I.

De jongste 3-4 jaar is de manier waarop wordt gedacht over capaciteitsontwikkeling en technische bijstand wezenlijk geëvolueerd (parallel met het debat over de effectiviteit van de hulp), en in 2005 en 2006 is binnen de donorgemeenschap geleidelijk aan een geheel van goede werkmethoden op de betrokken terreinen overeengekomen. Deze nieuwe manier van denken is formeel neergelegd in de Verklaring van Parijs, waarin diverse verbintenissen op dit gebied zijn vervat. Uit de resultaten van de eerste DAC-monitoringexercitie aan de hand van de Parijs-indicatoren (verslag van juli 2007) blijkt dat het hervormen van de technische bijstand een complex en moeizaam langetermijnproces voor alle donoren is, en één waarbij ook de partnerregeringen een sleutelrol spelen.

| III. | De in alle landenstrategiedocumenten gemaakte analyses verschaffen voldoende informatie om de antwoordstrategieën uit te stippelen en de sectoren te selecteren waarop moet worden gefocust waar het om institutionele aspecten gaat, met name waar een sectorbenadering is gepland, of waar capaciteitsontwikkeling een wezenlijk onderdeel van de bijstand van de Commissie is. Capaciteitsontwikkeling en technische bijstand worden in afzonderlijke richtsnoeren behandeld. Het gebruik van technische bijstand voor de opbouw van institutionele capaciteit moet flexibel worden benaderd, rekening houdende met het feit dat goede werkmethoden voor zowel externe als plaatselijke technische bijstand door overheden sterk variëren van sector tot sector en van land tot land. |
| --- | --- |

III.

De in alle landenstrategiedocumenten gemaakte analyses verschaffen voldoende informatie om de antwoordstrategieën uit te stippelen en de sectoren te selecteren waarop moet worden gefocust waar het om institutionele aspecten gaat, met name waar een sectorbenadering is gepland, of waar capaciteitsontwikkeling een wezenlijk onderdeel van de bijstand van de Commissie is. Capaciteitsontwikkeling en technische bijstand worden in afzonderlijke richtsnoeren behandeld. Het gebruik van technische bijstand voor de opbouw van institutionele capaciteit moet flexibel worden benaderd, rekening houdende met het feit dat goede werkmethoden voor zowel externe als plaatselijke technische bijstand door overheden sterk variëren van sector tot sector en van land tot land.

| IV. | De Commissie hecht bijzonder groot belang aan de kwaliteit van de projectopzet en beschikt over een systeem om die kwaliteit te garanderen, wat de keuze en de formulering ervan betreft. Dat systeem was volledig ontwikkeld in 2005. De voorbereiding van de meeste in het verslag onderzochte projecten had vóór die datum plaatsgevonden.
  Eén van de belangrijkste doelstellingen van het systeem is problemen tijdens de voorbereiding van projecten aan te pakken, zoals het vaststellen van de doelstellingen en het beoordelen van de aanwezige institutionele omgeving en de mate van lokale „ownership”. |
| --- | --- |

IV.

De Commissie hecht bijzonder groot belang aan de kwaliteit van de projectopzet en beschikt over een systeem om die kwaliteit te garanderen, wat de keuze en de formulering ervan betreft. Dat systeem was volledig ontwikkeld in 2005. De voorbereiding van de meeste in het verslag onderzochte projecten had vóór die datum plaatsgevonden.

Eén van de belangrijkste doelstellingen van het systeem is problemen tijdens de voorbereiding van projecten aan te pakken, zoals het vaststellen van de doelstellingen en het beoordelen van de aanwezige institutionele omgeving en de mate van lokale „ownership”.

| V. | Wat de coördinatie van donoren betreft, worden de bevindingen van de Rekenkamer voor de onderzochte projecten aanvaard. De problematiek is de afgelopen jaren regelmatig besproken en één van de belangrijkste recente resultaten is de Verklaring van Parijs in maart 2005.
  De verstrekking van gecoördineerde technische bijstand hangt ook af van het beleid en de werkmethoden van andere donoren en van de sturing van de partnerregeringen. De Commissie zal dergelijke samenwerking blijven aanmoedigen, maar is zich ervan bewust dat bij de betrokken processen tal van actoren betrokken zijn. |
| --- | --- |

V.

Wat de coördinatie van donoren betreft, worden de bevindingen van de Rekenkamer voor de onderzochte projecten aanvaard. De problematiek is de afgelopen jaren regelmatig besproken en één van de belangrijkste recente resultaten is de Verklaring van Parijs in maart 2005.

De verstrekking van gecoördineerde technische bijstand hangt ook af van het beleid en de werkmethoden van andere donoren en van de sturing van de partnerregeringen. De Commissie zal dergelijke samenwerking blijven aanmoedigen, maar is zich ervan bewust dat bij de betrokken processen tal van actoren betrokken zijn.

| VI. | Het presteren van verstrekkers van technische bijstand wordt tijdens de projectuitvoering gemonitord en de Commissie neemt de nodige maatregelen, zoals het vervangen van deskundigen, wanneer de prestaties niet aan de contractuele voorwaarden voldoen. Alle projectmanagers moeten voor elk door de EG gefinancierd dienstverleningscontract bij het eindverslag een formulier met een beoordeling van de contractant voegen. Zij geven in het kader daarvan een waardering aan de prestaties van de contractant en de belangrijkste deskundigen.
  Voor de gunning van nieuwe opdrachten wordt tijdens de voorselectieprocedure, op basis van de inlichtingen die de kandidaten moeten verstrekken, een analyse gemaakt van de technische capaciteiten van de kandidaat-firma's, onder andere van de ervaring met het beheer van eerdere contracten. De Commissie past daarbij objectieve criteria toe en behandelt alle kandidaten op dezelfde wijze. Zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 28. |
| --- | --- |

VI.

Het presteren van verstrekkers van technische bijstand wordt tijdens de projectuitvoering gemonitord en de Commissie neemt de nodige maatregelen, zoals het vervangen van deskundigen, wanneer de prestaties niet aan de contractuele voorwaarden voldoen. Alle projectmanagers moeten voor elk door de EG gefinancierd dienstverleningscontract bij het eindverslag een formulier met een beoordeling van de contractant voegen. Zij geven in het kader daarvan een waardering aan de prestaties van de contractant en de belangrijkste deskundigen.

Voor de gunning van nieuwe opdrachten wordt tijdens de voorselectieprocedure, op basis van de inlichtingen die de kandidaten moeten verstrekken, een analyse gemaakt van de technische capaciteiten van de kandidaat-firma's, onder andere van de ervaring met het beheer van eerdere contracten. De Commissie past daarbij objectieve criteria toe en behandelt alle kandidaten op dezelfde wijze. Zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 28.

| VIII. | In juli 2007 heeft de Commissie een proces op gang gebracht om een strategie uit te stippelen waarmee door technische bijstands- en projectuitvoeringseenheden aan de effectiviteitsdoelstellingen voor steun kan worden voldaan. Overleg met de verschillende betrokken diensten van de Commissie, de EU-lidstaten en de partnerlanden is een sleutelonderdeel van deze strategie.
  Deze is gericht op — zoals de Rekenkamer aanbeveelt — de totstandbrenging van een gestructureerde aanpak die op breed overleg steunt. In de strategie komen tal van aspecten aan bod die in het verslag van de Rekenkamer naar voren worden gebracht en wordt aandacht geschonken aan de aanbevelingen die zij doet voor een effectieve ondersteuning van de capaciteitsontwikkeling, overeenkomstig de EU-doelstellingen op dit gebied. |
| --- | --- |

VIII.

In juli 2007 heeft de Commissie een proces op gang gebracht om een strategie uit te stippelen waarmee door technische bijstands- en projectuitvoeringseenheden aan de effectiviteitsdoelstellingen voor steun kan worden voldaan. Overleg met de verschillende betrokken diensten van de Commissie, de EU-lidstaten en de partnerlanden is een sleutelonderdeel van deze strategie.

Deze is gericht op — zoals de Rekenkamer aanbeveelt — de totstandbrenging van een gestructureerde aanpak die op breed overleg steunt. In de strategie komen tal van aspecten aan bod die in het verslag van de Rekenkamer naar voren worden gebracht en wordt aandacht geschonken aan de aanbevelingen die zij doet voor een effectieve ondersteuning van de capaciteitsontwikkeling, overeenkomstig de EU-doelstellingen op dit gebied.

INLEIDING

| 1. | De Commissie wijst op het toenemende belang van algemene en sectorale beleidsdialoog als „derde”soort samenwerking, vooral waar het gaat om ondersteuning van sectorale programma's. De nieuwe rol van technische bijstand in dit verband zal moeten worden geanalyseerd en er zullen nieuwe behoeften en vereisten inzake technische bijstand moeten worden gedefinieerd. |
| --- | --- |

1.

De Commissie wijst op het toenemende belang van algemene en sectorale beleidsdialoog als „derde”soort samenwerking, vooral waar het gaat om ondersteuning van sectorale programma's. De nieuwe rol van technische bijstand in dit verband zal moeten worden geanalyseerd en er zullen nieuwe behoeften en vereisten inzake technische bijstand moeten worden gedefinieerd.

| 5. | De Commissie onderstreept het belang dat zij hecht aan andere dimensies van capaciteitsontwikkeling. |
| --- | --- |

5.

De Commissie onderstreept het belang dat zij hecht aan andere dimensies van capaciteitsontwikkeling.

| 6. | De verslaggeving van het Common Relex Information System (CRIS) volgt de DAC-sectorcodes, maar dient continu te worden verbeterd om gelijke tred te houden met de veranderende managementbehoeften. Er wordt bestudeerd of de informatiesystemen moeten worden aangepast om er data over technischebijstandsonderdelen (waar zulks significant is) uit te kunnen extraheren. |
| --- | --- |

6.

De verslaggeving van het Common Relex Information System (CRIS) volgt de DAC-sectorcodes, maar dient continu te worden verbeterd om gelijke tred te houden met de veranderende managementbehoeften. Er wordt bestudeerd of de informatiesystemen moeten worden aangepast om er data over technischebijstandsonderdelen (waar zulks significant is) uit te kunnen extraheren.

OPMERKINGEN

| 10. | In juli 2007 heeft de Commissie een proces op gang gebracht om een strategie uit te stippelen waarmee door technische bijstands- en projectuitvoeringseenheden aan de effectiviteitsdoelstellingen voor steun kan worden voldaan. Overleg met de verschillende betrokken diensten van de Commissie, de EU-lidstaten en de partnerlanden is een sleutelonderdeel van deze strategie.
  De Commissie vindt dat de in alle landenstrategiedocumenten gemaakte analyses voldoende informatie verschaffen om de antwoordstrategieën uit te stippelen en de sectoren te selecteren waarop moet worden gefocust waar het om institutionele aspecten gaat, met name waar een sectorbenadering is gepland, of waar capaciteitsontwikkeling een wezenlijk onderdeel van de bijstand van de Commissie is. De aanpak van de Commissie om de toenemende erkenning van het belang van capaciteitsontwikkeling te vertalen, bestaat erin de institutionele aspecten in een totaalbenadering te mainstreamen eerder dan een voorbereidende en systematische analyse van de institutionele aspecten te maken.
  Bovendien worden de institutionele aspecten nader geanalyseerd tijdens de programma-ontwerpfase. Om bijvoorbeeld de geschiktheid voor begrotingssteun te beoordelen, wordt systematisch een gedetailleerde beoordeling van het systeem van beheer van de overheidsfinanciën gemaakt. |
| --- | --- |

10.

In juli 2007 heeft de Commissie een proces op gang gebracht om een strategie uit te stippelen waarmee door technische bijstands- en projectuitvoeringseenheden aan de effectiviteitsdoelstellingen voor steun kan worden voldaan. Overleg met de verschillende betrokken diensten van de Commissie, de EU-lidstaten en de partnerlanden is een sleutelonderdeel van deze strategie.

De Commissie vindt dat de in alle landenstrategiedocumenten gemaakte analyses voldoende informatie verschaffen om de antwoordstrategieën uit te stippelen en de sectoren te selecteren waarop moet worden gefocust waar het om institutionele aspecten gaat, met name waar een sectorbenadering is gepland, of waar capaciteitsontwikkeling een wezenlijk onderdeel van de bijstand van de Commissie is. De aanpak van de Commissie om de toenemende erkenning van het belang van capaciteitsontwikkeling te vertalen, bestaat erin de institutionele aspecten in een totaalbenadering te mainstreamen eerder dan een voorbereidende en systematische analyse van de institutionele aspecten te maken.

Bovendien worden de institutionele aspecten nader geanalyseerd tijdens de programma-ontwerpfase. Om bijvoorbeeld de geschiktheid voor begrotingssteun te beoordelen, wordt systematisch een gedetailleerde beoordeling van het systeem van beheer van de overheidsfinanciën gemaakt.

| 11. | Het conceptdocument was oorspronkelijk bedoeld ter ondersteuning van de analyse van de instellingen en de capaciteit op sectorniveau om het opzetten en uitvoeren van de sectorbrede benadering te vergemakkelijken. Het was bedoeld ter completering van de in 2003 uitgebrachte richtsnoeren voor EG-steun voor sectorprogramma's. De inhoud kan op eenvoudige wijze worden aangepast voor toepassing op subsector-/thematische analyse en op projectniveau. Deze methodologie (gebaseerd op de aanwijzing van een „vantage point” voor de sector) kan niet volledig worden toegepast voor complexe en delicate „nationale” beoordelingen, waarvoor adhoc-benaderingen vereist zijn.
  Voortbouwend op dit conceptdocument ontwikkelt de Commissie haar methodologie verder voor institutionele beoordeling op sectorniveau. De nieuwe richtsnoeren voor EG-steun aan sectorprogramma's (juli 2007) lichten dit verder toe. Er worden tests gedaan met andere instrumenten. De Commissie organiseert hierover ook op het niveau van de landen opleidingen. |
| --- | --- |

11.

Het conceptdocument was oorspronkelijk bedoeld ter ondersteuning van de analyse van de instellingen en de capaciteit op sectorniveau om het opzetten en uitvoeren van de sectorbrede benadering te vergemakkelijken. Het was bedoeld ter completering van de in 2003 uitgebrachte richtsnoeren voor EG-steun voor sectorprogramma's. De inhoud kan op eenvoudige wijze worden aangepast voor toepassing op subsector-/thematische analyse en op projectniveau. Deze methodologie (gebaseerd op de aanwijzing van een „vantage point” voor de sector) kan niet volledig worden toegepast voor complexe en delicate „nationale” beoordelingen, waarvoor adhoc-benaderingen vereist zijn.

Voortbouwend op dit conceptdocument ontwikkelt de Commissie haar methodologie verder voor institutionele beoordeling op sectorniveau. De nieuwe richtsnoeren voor EG-steun aan sectorprogramma's (juli 2007) lichten dit verder toe. Er worden tests gedaan met andere instrumenten. De Commissie organiseert hierover ook op het niveau van de landen opleidingen.

| 12. | Capaciteitsontwikkeling en technische bijstand worden in afzonderlijke richtsnoeren behandeld, betreffende onder andere sector- en begrotingssteun (de recentelijk uitgebrachte richtsnoeren voor EG-steun aan sectorprogramma's (juli 2007) en het vademecum inzake algemene begrotingssteun (januari 2007), en in sectorspecifieke richtsnoeren. Het opstellen van allesomvattende richtsnoeren voor de delegaties over de potentiële rol van technische bijstand in het specifieke en zeer gevoelige domein van de institutionele capaciteitsontwikkeling is een delicate kwestie die met de nodige flexibiliteit en met aandacht voor de context moet worden benaderd.
  De Commissie heeft besloten een omvattende strategie uit te stippelen die aansluit bij de te Parijs aangegane engagementen en de doelstellingen van de EU. Er kunnen geen twinningprojecten worden opgestart zolang er geen passende ontvangende administratieve structuren en een „pijplijn” zijn. Uitbreiding tot andere regio's moet zorgvuldig worden overwogen, om voor een goede uitvoering en respons van de partners van de EU te zorgen. |
| --- | --- |

12.

Capaciteitsontwikkeling en technische bijstand worden in afzonderlijke richtsnoeren behandeld, betreffende onder andere sector- en begrotingssteun (de recentelijk uitgebrachte richtsnoeren voor EG-steun aan sectorprogramma's (juli 2007) en het vademecum inzake algemene begrotingssteun (januari 2007), en in sectorspecifieke richtsnoeren. Het opstellen van allesomvattende richtsnoeren voor de delegaties over de potentiële rol van technische bijstand in het specifieke en zeer gevoelige domein van de institutionele capaciteitsontwikkeling is een delicate kwestie die met de nodige flexibiliteit en met aandacht voor de context moet worden benaderd.

De Commissie heeft besloten een omvattende strategie uit te stippelen die aansluit bij de te Parijs aangegane engagementen en de doelstellingen van de EU. Er kunnen geen twinningprojecten worden opgestart zolang er geen passende ontvangende administratieve structuren en een „pijplijn” zijn. Uitbreiding tot andere regio's moet zorgvuldig worden overwogen, om voor een goede uitvoering en respons van de partners van de EU te zorgen.

| 15. | Tweede streepje In de jongste herziening van het Financieel Reglement en de uitvoeringsvoorschriften zijn verschillende verbeteringen aangebracht. De aanpassing van de zogeheten „d + 3”-regel moet de projectuitvoering vergemakkelijken door de contractduur aan de werkelijke duur van het project te koppelen.

  Derde streepje Rekenschap en verantwoording is één van de pijlers van de Verklaring van Parijs inzake de effectiviteit van de hulp. Het ontwikkelen van krachtigere, meetbare, resultaatgeoriënteerde indicatoren is een prioriteit voor de nieuwe programmeringscyclus.

  Vierde streepje De betere beoordeling van institutionele en capaciteitsaspecten zal worden bevorderd door voorlichting en opleiding. |
| --- | --- |

15.

Tweede streepje In de jongste herziening van het Financieel Reglement en de uitvoeringsvoorschriften zijn verschillende verbeteringen aangebracht. De aanpassing van de zogeheten „d + 3”-regel moet de projectuitvoering vergemakkelijken door de contractduur aan de werkelijke duur van het project te koppelen.

Derde streepje Rekenschap en verantwoording is één van de pijlers van de Verklaring van Parijs inzake de effectiviteit van de hulp. Het ontwikkelen van krachtigere, meetbare, resultaatgeoriënteerde indicatoren is een prioriteit voor de nieuwe programmeringscyclus.

Vierde streepje De betere beoordeling van institutionele en capaciteitsaspecten zal worden bevorderd door voorlichting en opleiding.

| 16. | Opdrachten voor technische bijstand worden vooral geplaatst wanneer de dienstverlener advies moet verlenen, of wanneer deze de leiding van of het toezicht op een project op zich moet nemen, dan wel de in de opdracht vermelde deskundigen ter beschikking moet stellen. Het onderscheid tussen internationale en lokale deskundigen is sinds 1 februari 2006 afgeschaft.
  De nieuwe richtsnoeren voor de technische bijstand zullen meer duidelijkheid scheppen over de rol ervan, vanaf de projectfasen van selectie en formulering. |
| --- | --- |

16.

Opdrachten voor technische bijstand worden vooral geplaatst wanneer de dienstverlener advies moet verlenen, of wanneer deze de leiding van of het toezicht op een project op zich moet nemen, dan wel de in de opdracht vermelde deskundigen ter beschikking moet stellen. Het onderscheid tussen internationale en lokale deskundigen is sinds 1 februari 2006 afgeschaft.

De nieuwe richtsnoeren voor de technische bijstand zullen meer duidelijkheid scheppen over de rol ervan, vanaf de projectfasen van selectie en formulering.

Tekstvak 1

Het ondersteuningsprogramma voor de gezondheidssector heeft verder steun verleend aan de sectoren die reeds in het vorige programma steun kregen (7 ACS, 35 Angola), zij het in nog altijd moeilijke omstandigheden (na een conflict, zwakke instellingen, decentralisatieproces). In het aanloopverslag was inderdaad geconstateerd dat de programmadoelstellingen te ambitieus waren. Op basis van de aanbevelingen van dit eerste verslag zijn de actieplannen en de programmabestekken opgesteld. Thans is het programma operationeel, nuttig en geapprecieerd door de centrale en provinciale partners van het ministerie van Volksgezondheid.

| 17. | Capaciteitsontwikkelingsprocessen zijn per definitie politiek van aard wanneer er diverse nationale actoren met potentieel uiteenlopende belangen en agenda's komen bij kijken. De Commissie erkent dat lokaal engagement van essentieel belang is voor een succesvolle uitvoering van de steun die zij voor capaciteitsontwikkeling verleent en is het ermee eens dat het beoordelen van het engagement en de werkelijke behoeften bijzondere aandacht verdienen. Het methodologisch werk in dit verband is in uitvoering, om te komen tot een analysehulpmiddel dat de verschillende invloedsfactoren voor het lokaal ownership bestrijkt en een realistische beoordeling van het nationale engagement/belang ondersteunt. Dit hulpmiddel en de benaderingen zullen zorgvuldig moeten worden getest en geleidelijk aan worden toegepast, rekening houdende met de politieke dimensie en gevoeligheden.
  De Commissie beschikt ook over de mogelijkheid om zo nodig de uitvoering van een financieringsovereenkomst op te schorten wanneer de begunstigde staat één van haar verplichtingen niet nakomt. |
| --- | --- |

17.

Capaciteitsontwikkelingsprocessen zijn per definitie politiek van aard wanneer er diverse nationale actoren met potentieel uiteenlopende belangen en agenda's komen bij kijken. De Commissie erkent dat lokaal engagement van essentieel belang is voor een succesvolle uitvoering van de steun die zij voor capaciteitsontwikkeling verleent en is het ermee eens dat het beoordelen van het engagement en de werkelijke behoeften bijzondere aandacht verdienen. Het methodologisch werk in dit verband is in uitvoering, om te komen tot een analysehulpmiddel dat de verschillende invloedsfactoren voor het lokaal ownership bestrijkt en een realistische beoordeling van het nationale engagement/belang ondersteunt. Dit hulpmiddel en de benaderingen zullen zorgvuldig moeten worden getest en geleidelijk aan worden toegepast, rekening houdende met de politieke dimensie en gevoeligheden.

De Commissie beschikt ook over de mogelijkheid om zo nodig de uitvoering van een financieringsovereenkomst op te schorten wanneer de begunstigde staat één van haar verplichtingen niet nakomt.

| 19. | De duur die de Rekenkamer vermeldt, is gebruikelijk in samenwerkingsacties, ongeacht de donor (Wereldbank, VN-organisaties, bilaterale samenwerkingsorganisaties). Hij is grotendeels het gevolg van de projectcyclus. |
| --- | --- |

19.

De duur die de Rekenkamer vermeldt, is gebruikelijk in samenwerkingsacties, ongeacht de donor (Wereldbank, VN-organisaties, bilaterale samenwerkingsorganisaties). Hij is grotendeels het gevolg van de projectcyclus.

| 20. | Van de technischebijstandverlener wordt volgens de contractbepalingen doorgaans verificatie en actualisering verlangd tijdens de aanloopfase. |
| --- | --- |

20.

Van de technischebijstandverlener wordt volgens de contractbepalingen doorgaans verificatie en actualisering verlangd tijdens de aanloopfase.

| 21. | De oorspronkelijke Logical Framework Matrix zal soms niet volledig zijn of kan achterhaald zijn tegen dat de uitvoering van het project begint, en moet daarom herzien en eventueel verbeterd en/of geactualiseerd worden tijdens de uitvoering van het project. Veranderingen in de financieringsovereenkomsten en de contractbepalingen van consultants behoren tot de normale praktijk. |
| --- | --- |

21.

De oorspronkelijke Logical Framework Matrix zal soms niet volledig zijn of kan achterhaald zijn tegen dat de uitvoering van het project begint, en moet daarom herzien en eventueel verbeterd en/of geactualiseerd worden tijdens de uitvoering van het project. Veranderingen in de financieringsovereenkomsten en de contractbepalingen van consultants behoren tot de normale praktijk.

Tekstvak 3

Vanwege de start met vertraging is momenteel een wijziging van de financieringsovereenkomst bij de Commissie in behandeling om het project een voldoende lange uitvoeringstermijn te geven en geheel af te stemmen op de actuele behoeften van Vietnam. De aanpak van de Commissie en de wijziging van de financieringsovereenkomst zijn bij de tussentijdse evaluatie gunstig beoordeeld.

| 22. | De gunning van opdrachten is aan strenge regels onderworpen. Deze moeten ervoor zorgen dat op een onpartijdige en volkomen doorzichtige manier de beste en goedkoopste contractanten worden geselecteerd, conform de regels voor de besteding van overheidsgeld. Een internationale niet-openbare inschrijvingsprocedure kan worden gebruikt volgens de uitvoeringsvoorschriften bij het Financieel Reglement (voor de algemene begroting) en volgens de algemene verordening (voor het EOF) en kan normaliter binnen zes à zeven maanden afgerond zijn. |
| --- | --- |

22.

De gunning van opdrachten is aan strenge regels onderworpen. Deze moeten ervoor zorgen dat op een onpartijdige en volkomen doorzichtige manier de beste en goedkoopste contractanten worden geselecteerd, conform de regels voor de besteding van overheidsgeld. Een internationale niet-openbare inschrijvingsprocedure kan worden gebruikt volgens de uitvoeringsvoorschriften bij het Financieel Reglement (voor de algemene begroting) en volgens de algemene verordening (voor het EOF) en kan normaliter binnen zes à zeven maanden afgerond zijn.

| 24. | De nieuwe start van de zogeheten „d + 3”-regel sinds de jongste herziening van het Financieel Reglement vormt reeds een verbetering (zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 15). Deze regel was in 2003 door de wetgever ingevoerd om de noodzaak aan beheersing van de bedragen waarvoor nog verplichtingen moeten worden aangegaan en de problemen die bij het beheer van complexe projecten kunnen rijzen met elkaar te verzoenen. Hij is ook bedoeld om de begunstigden ertoe aan te zetten de financieringsbesluiten binnen een korter tijdsbestek ten uitvoer te leggen. |
| --- | --- |

24.

De nieuwe start van de zogeheten „d + 3”-regel sinds de jongste herziening van het Financieel Reglement vormt reeds een verbetering (zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 15). Deze regel was in 2003 door de wetgever ingevoerd om de noodzaak aan beheersing van de bedragen waarvoor nog verplichtingen moeten worden aangegaan en de problemen die bij het beheer van complexe projecten kunnen rijzen met elkaar te verzoenen. Hij is ook bedoeld om de begunstigden ertoe aan te zetten de financieringsbesluiten binnen een korter tijdsbestek ten uitvoer te leggen.

| 25 en 26. | Overeenkomstig de op de algemene begroting van de EG toepasselijke regels moet er een financieringsbesluit van de Commissie zijn voordat tot vastlegging (1) en aanbesteding of voorstellen kan worden overgegaan. Er kunnen zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen waarin het gerechtvaardigd is van het gewone besluitvormingsproces af te wijken. De regel is dat de omstandigheden die de toepassing van de opschortingsclausule rechtvaardigen niet aan de Commissie toe te schrijven zijn.
  Overeenkomstig de regels voor het Europees Ontwikkelingsfonds kunnen ACS-staten een opschortingsclausule toepassen, in behoorlijk gemotiveerde gevallen en in overleg met de Commissie, om een tijdige start van projecten te garanderen. Besluit nr. 2/2002 van de Gezamenlijke Raad ACS-EU laat de mogelijkheid om in uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen (punt 5 van de bijlage daarbij) aanbestedingen met opschortingsclausule uit te schrijven. |
| --- | --- |

25 en 26.

Overeenkomstig de op de algemene begroting van de EG toepasselijke regels moet er een financieringsbesluit van de Commissie zijn voordat tot vastlegging (1) en aanbesteding of voorstellen kan worden overgegaan. Er kunnen zich uitzonderlijke omstandigheden voordoen waarin het gerechtvaardigd is van het gewone besluitvormingsproces af te wijken. De regel is dat de omstandigheden die de toepassing van de opschortingsclausule rechtvaardigen niet aan de Commissie toe te schrijven zijn.

Overeenkomstig de regels voor het Europees Ontwikkelingsfonds kunnen ACS-staten een opschortingsclausule toepassen, in behoorlijk gemotiveerde gevallen en in overleg met de Commissie, om een tijdige start van projecten te garanderen. Besluit nr. 2/2002 van de Gezamenlijke Raad ACS-EU laat de mogelijkheid om in uitzonderlijke en behoorlijk gemotiveerde gevallen (punt 5 van de bijlage daarbij) aanbestedingen met opschortingsclausule uit te schrijven.

| 27. | Er bestaan maatregelen om daartegenin te gaan, gaande van intrekking van het gunningsbesluit (als de intrekking vóór de ondertekening van het contract plaatsvindt) tot oplegging van boetes of uitsluiting van toekomstige opdrachten.
  De Commissie onderzoekt elk geval zorgvuldig en ziet erop toe dat deskundigen door iemand van hetzelfde niveau worden vervangen. |
| --- | --- |

27.

Er bestaan maatregelen om daartegenin te gaan, gaande van intrekking van het gunningsbesluit (als de intrekking vóór de ondertekening van het contract plaatsvindt) tot oplegging van boetes of uitsluiting van toekomstige opdrachten.

De Commissie onderzoekt elk geval zorgvuldig en ziet erop toe dat deskundigen door iemand van hetzelfde niveau worden vervangen.

Tekstvak 5

De vervanging van de deskundige is bevredigend verlopen.

| 28. | Bij projecten waarvoor contacten op hoog niveau vereist zijn, worden systematischer interviews met teamleiders georganiseerd.
  Tijdens de preselectieprocedure worden kandidaat-firma's op hun technische capaciteiten en op hun eerdere projectbeheerservaring gecontroleerd, waarna een shortlist wordt opgesteld. Van de inschrijvers worden contractreferenties (tot 15) verlangd. Als het door de EG gefinancierde contracten betreft, gaat de Commissie na wat de eindbeoordeling ervan was.
  Het opstellen van de gunningscriteria moet zorgvuldig verlopen, zodat er geen verwarring met de selectiecriteria ontstaat. Volgens een constante jurisprudentie van het Hof van Justitie is het zaak de beoordeling van de selectiecriteria en de beoordeling van de gunningscriteria van elkaar te onderscheiden. De „totale capaciteit van de firma” wordt gewoonlijk beoordeeld in de eerste fase van de procedure waarin wordt bepaald of een firma al dan niet geschikt is om een project uit te voeren (selectiecriteria) en niet noodzakelijkerwijze een tweede keer in de tweede fase van de procedure, waarin de kwaliteit van de inschrijving wordt beoordeeld (gunningscriteria). De Commissie past daarbij objectieve criteria toe en behandelt alle kandidaten op dezelfde wijze. |
| --- | --- |

28.

Bij projecten waarvoor contacten op hoog niveau vereist zijn, worden systematischer interviews met teamleiders georganiseerd.

Tijdens de preselectieprocedure worden kandidaat-firma's op hun technische capaciteiten en op hun eerdere projectbeheerservaring gecontroleerd, waarna een shortlist wordt opgesteld. Van de inschrijvers worden contractreferenties (tot 15) verlangd. Als het door de EG gefinancierde contracten betreft, gaat de Commissie na wat de eindbeoordeling ervan was.

Het opstellen van de gunningscriteria moet zorgvuldig verlopen, zodat er geen verwarring met de selectiecriteria ontstaat. Volgens een constante jurisprudentie van het Hof van Justitie is het zaak de beoordeling van de selectiecriteria en de beoordeling van de gunningscriteria van elkaar te onderscheiden. De „totale capaciteit van de firma” wordt gewoonlijk beoordeeld in de eerste fase van de procedure waarin wordt bepaald of een firma al dan niet geschikt is om een project uit te voeren (selectiecriteria) en niet noodzakelijkerwijze een tweede keer in de tweede fase van de procedure, waarin de kwaliteit van de inschrijving wordt beoordeeld (gunningscriteria). De Commissie past daarbij objectieve criteria toe en behandelt alle kandidaten op dezelfde wijze.

| 30. | Voor de deelname van openbare instellingen (van EU-lidstaten) aan technische bijstand zijn er belangrijke obstakels, in het bijzonder de vereiste van eerdere professionele ervaring in ontwikkelingslanden (die slechts weinigen hebben) en de terughoudendheid van instellingen om hooggekwalificeerde en bekwame medewerkers te detacheren naar het buitenland.
  Gewoonlijk kunnen alle natuurlijke en rechtspersonen, met inbegrip van publiekrechtelijke organen, in daarvoor in aanmerking komende landen meedingen. Deskundigen van de lidstaten en lokale deskundigen worden niet uitgesloten. Publicatie van de aankondigingen van aanbestedingen in de lokale media is mogelijk.
  Nieuwe manieren om geschikte deskundigen te vinden kunnen worden uitgeprobeerd, mits zij met de geldende regels (Financieel Reglement en uitvoeringsvoorschriften) in overeenstemming zijn. |
| --- | --- |

30.

Voor de deelname van openbare instellingen (van EU-lidstaten) aan technische bijstand zijn er belangrijke obstakels, in het bijzonder de vereiste van eerdere professionele ervaring in ontwikkelingslanden (die slechts weinigen hebben) en de terughoudendheid van instellingen om hooggekwalificeerde en bekwame medewerkers te detacheren naar het buitenland.

Gewoonlijk kunnen alle natuurlijke en rechtspersonen, met inbegrip van publiekrechtelijke organen, in daarvoor in aanmerking komende landen meedingen. Deskundigen van de lidstaten en lokale deskundigen worden niet uitgesloten. Publicatie van de aankondigingen van aanbestedingen in de lokale media is mogelijk.

Nieuwe manieren om geschikte deskundigen te vinden kunnen worden uitgeprobeerd, mits zij met de geldende regels (Financieel Reglement en uitvoeringsvoorschriften) in overeenstemming zijn.

| 31. | Managementvaardigheden zijn essentieel voor een teamleider om de bijstandsinputs op een consequente en effectieve manier te organiseren en om een adequate monitoring van de outputs van de technische bijstand te waarborgen.
  De contractant is altijd rekenschap en verantwoording verschuldigd aan de aanbestedende dienst (als het contract onder gedecentraliseerd beheer wordt ondertekend door het begunstigde land, is de contractant altijd verantwoording verschuldigd aan de betrokken lokale instelling; als het contract door de Commissie is gesloten, is hij verantwoording verschuldigd aan de delegatie). Het behoort niet tot de standaardcontractbepalingen dat deskundigen een rol spelen in het projectbeheer en de financiële controle.
  De Commissie erkent dat er voor technische bijstand meerdere rollen zijn weggelegd (o.a. administratieve taken) en onderzoekt deze kwestie bij de voorbereiding van de toekomstige strategie inzake technische samenwerking om tegenover de partnerregeringen voor meer duidelijkheid en aansprakelijkheid te zorgen. |
| --- | --- |

31.

Managementvaardigheden zijn essentieel voor een teamleider om de bijstandsinputs op een consequente en effectieve manier te organiseren en om een adequate monitoring van de outputs van de technische bijstand te waarborgen.

De contractant is altijd rekenschap en verantwoording verschuldigd aan de aanbestedende dienst (als het contract onder gedecentraliseerd beheer wordt ondertekend door het begunstigde land, is de contractant altijd verantwoording verschuldigd aan de betrokken lokale instelling; als het contract door de Commissie is gesloten, is hij verantwoording verschuldigd aan de delegatie). Het behoort niet tot de standaardcontractbepalingen dat deskundigen een rol spelen in het projectbeheer en de financiële controle.

De Commissie erkent dat er voor technische bijstand meerdere rollen zijn weggelegd (o.a. administratieve taken) en onderzoekt deze kwestie bij de voorbereiding van de toekomstige strategie inzake technische samenwerking om tegenover de partnerregeringen voor meer duidelijkheid en aansprakelijkheid te zorgen.

| 32. | Coördinatie van donoren is voor de Commissie altijd al een cruciale aangelegenheid geweest en sinds 2005 zijn belangrijke inspanningen geleverd om gestructureerde, gecoördineerde acties op het gebied van capaciteitsontwikkeling, met inbegrip van technische bijstand, te bevorderen. Coördinatie, onderlinge afstemming en ownership zijn zwaartepunten van de agenda ter vergroting van de effectiviteit van de hulp en de Commissie heeft zich verregaand geëngageerd om dat beleid ten uitvoer te leggen. De huidige context is bevorderlijk voor de gecoördineerde verlening van technische bijstand (2). |
| --- | --- |

32.

Coördinatie van donoren is voor de Commissie altijd al een cruciale aangelegenheid geweest en sinds 2005 zijn belangrijke inspanningen geleverd om gestructureerde, gecoördineerde acties op het gebied van capaciteitsontwikkeling, met inbegrip van technische bijstand, te bevorderen. Coördinatie, onderlinge afstemming en ownership zijn zwaartepunten van de agenda ter vergroting van de effectiviteit van de hulp en de Commissie heeft zich verregaand geëngageerd om dat beleid ten uitvoer te leggen. De huidige context is bevorderlijk voor de gecoördineerde verlening van technische bijstand (2).

| 33. | De agenda ter vergroting van de effectiviteit van de hulp omvat de intensievere integratie van het programmabeheer in de lokale administraties en de uitfasering van PMU's. Sinds 2003 zijn alle door de EG gefinancierde projectuitvoeringseenheden formeel geïntegreerd in de nationale administraties.






  — | door de EG gefinancierde technische bijstand wordt verstrekt en beheerd overeenkomstig de EG-procedures zoals voor alle onderdelen/activiteiten die via de projectmodaliteit ten uitvoer worden gelegd. In alle landen die begrotingssteun ontvangen, zijn er naast de begrotingssteun ook door de EG gefinancierde projecten. Hiermee wordt ook tegemoet gekomen aan de noodzaak de steuninstrumenten en de daaraan verbonden risico's te spreiden. Begrotingssteun wordt niet gebruikt om een specifieke actie te financieren; de betalingen zijn afhankelijk van het verwezenlijken van overeengekomen doelstellingen inzake impact en resultaten. Overeenkomstig het Financieel Reglement worden de betalingen door de Commissie met inachtneming van de EG-procedures uitgevoerd. Op het daaropvolgende gebruik van de middelen (die opgaan in de nationale begroting van het ontvangende land en dan niet langer middelen van de EG zijn) zijn de financiële voorschriften van het betrokken land van toepassing. |
| --- | --- | --- |

33.

De agenda ter vergroting van de effectiviteit van de hulp omvat de intensievere integratie van het programmabeheer in de lokale administraties en de uitfasering van PMU's. Sinds 2003 zijn alle door de EG gefinancierde projectuitvoeringseenheden formeel geïntegreerd in de nationale administraties.

—

door de EG gefinancierde technische bijstand wordt verstrekt en beheerd overeenkomstig de EG-procedures zoals voor alle onderdelen/activiteiten die via de projectmodaliteit ten uitvoer worden gelegd. In alle landen die begrotingssteun ontvangen, zijn er naast de begrotingssteun ook door de EG gefinancierde projecten. Hiermee wordt ook tegemoet gekomen aan de noodzaak de steuninstrumenten en de daaraan verbonden risico's te spreiden. Begrotingssteun wordt niet gebruikt om een specifieke actie te financieren; de betalingen zijn afhankelijk van het verwezenlijken van overeengekomen doelstellingen inzake impact en resultaten. Overeenkomstig het Financieel Reglement worden de betalingen door de Commissie met inachtneming van de EG-procedures uitgevoerd. Op het daaropvolgende gebruik van de middelen (die opgaan in de nationale begroting van het ontvangende land en dan niet langer middelen van de EG zijn) zijn de financiële voorschriften van het betrokken land van toepassing.

| — | Wat in het bijzonder internationale technische bijstand betreft zijn de partnerlanden in vele gevallen niet bereid om de verstrekking en het beheer te verzorgen, om uiteenlopende redenen waaronder de hoge kostprijs van internationale deskundigen, de werkbelasting die de selectie met zich meebrengt en de gunningsprocedures. |
| --- | --- |

—

Wat in het bijzonder internationale technische bijstand betreft zijn de partnerlanden in vele gevallen niet bereid om de verstrekking en het beheer te verzorgen, om uiteenlopende redenen waaronder de hoge kostprijs van internationale deskundigen, de werkbelasting die de selectie met zich meebrengt en de gunningsprocedures.

De Commissie is daarom van mening dat haar aanpak niet onsamenhangend is.

| 34. | Het recentelijk herziene Financieel Reglement voor de algemene begroting van de EG en de nieuwe instrumenten voor de externe bijstand van de EG (DCI, ENPI) en de uitvoeringsverordening voor het 10e EOF maken intensievere coördinatie met donoren mogelijk (de cofinancieringsbepalingen voor de nieuwe instrumenten en de nieuwe beheerswijzen waarin de artikelen 53 tot 57 van het Financieel Reglement voorzien).
  De Commissie is het ermee eens dat ze er nog een harde dobber aan zal hebben om haar verbintenissen krachtens de Verklaring van Parijs na te komen. Daarom omvat de strategie inzake technische bijstand en de projectuitvoeringseenheden een uitgebreide fase van administratieve voorbereiding en breed overleg. Uit het recente onderzoek van het DAC inzake de monitoring van de Parijs-indicatoren over projectuitvoeringseenheden en technische samenwerking (rapport van juli 2007) blijkt dat alle donoren met die uitdaging geconfronteerd worden. |
| --- | --- |

34.

Het recentelijk herziene Financieel Reglement voor de algemene begroting van de EG en de nieuwe instrumenten voor de externe bijstand van de EG (DCI, ENPI) en de uitvoeringsverordening voor het 10e EOF maken intensievere coördinatie met donoren mogelijk (de cofinancieringsbepalingen voor de nieuwe instrumenten en de nieuwe beheerswijzen waarin de artikelen 53 tot 57 van het Financieel Reglement voorzien).

De Commissie is het ermee eens dat ze er nog een harde dobber aan zal hebben om haar verbintenissen krachtens de Verklaring van Parijs na te komen. Daarom omvat de strategie inzake technische bijstand en de projectuitvoeringseenheden een uitgebreide fase van administratieve voorbereiding en breed overleg. Uit het recente onderzoek van het DAC inzake de monitoring van de Parijs-indicatoren over projectuitvoeringseenheden en technische samenwerking (rapport van juli 2007) blijkt dat alle donoren met die uitdaging geconfronteerd worden.

| 37. | Het resultaatgericht monitorsysteem (ROM) is in de loop van de jaren verfijnd en wordt thans door alle diensten van de Commissie (Brussel en de delegaties) erkend als een effectief instrument dat een objectief beeld verstrekt van de algemene situatie van projecten en de gewone monitoringmechanismen ondersteunt. |
| --- | --- |

37.

Het resultaatgericht monitorsysteem (ROM) is in de loop van de jaren verfijnd en wordt thans door alle diensten van de Commissie (Brussel en de delegaties) erkend als een effectief instrument dat een objectief beeld verstrekt van de algemene situatie van projecten en de gewone monitoringmechanismen ondersteunt.

| 39. | Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 28. |
| --- | --- |

39.

Zie het antwoord van de Commissie op paragraaf 28.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Aanbeveling 1

De Commissie is van mening dat in de huidige aanpak bij de totstandkoming van de programmeringsdocumenten al passende aandacht wordt geschonken aan relevante institutionele aspecten. De Commissie hecht bijzonder belang aan de institutionele aspecten. Er wordt rekening mee gehouden in de gehele operationele cyclus vanaf de programmeringsfase.

In het huidige format voor een gemeenschappelijk kader voor de opstelling van de landenstrategiedocumenten (gebaseerd op Conclusions of the Council of 11 April 2006) wordt uitdrukkelijk vermeld dat in dit document een gezamenlijke analyse van de situatie van het land moet worden opgenomen die ook de institutionele aspecten omvat. Op grond van deze beoordeling wordt bepaald op welke sectoren wordt gefocust.

Aanbeveling 2

De Commissie stemt in met de aanbeveling. Om de relevante EU-doelstellingen te halen, is reeds besloten een strategie te ontwikkelen om de effectiviteit van de technische samenwerking te vergroten en problemen van de projectuitvoeringseenheden aan te pakken. De algemene doelstelling van deze actie, die begin juli 2007 is begonnen, bestaat erin de kwaliteit van de technische samenwerking te verbeteren, met focus op de mensen die de technische bijstand moeten verstrekken en parallel daarmee ontwikkeling van capaciteit en goede werkmethoden op dit gebied. De ontwikkeling van richtlijnen voor technische bijstand zal deel uitmaken van dit proces, steunend op het brede overleg met de delegaties, de diensten in Brussel, de lidstaten en de partnerregeringen. Richtlijnen voor technische bijstand zullen essentieel zijn om een beter gestructureerde en strategische aanpak tot stand te brengen. Gelet op de complexiteit van dit soort bijstand moeten dergelijke richtlijnen volgens de Commissie een flexibele en aan de context aangepaste benadering mogelijk maken (een die aangepast kan worden aan de nationale en sectorale omstandigheden) en instrumenten aanreiken om de bijzondere kenmerken van de omgeving beter te begrijpen.

Aanbeveling 3

De Commissie stemt in met de aanbeveling. De voorlichting van de gebruikers van technische bijstand zal leiden tot beter opgezette capaciteitsontwikkelingsprojecten, en o.a. tot passende aandacht voor de behoeften inzake technische bijstand. Kwaliteitsgroepen moeten de tenuitvoerlegging van deze benadering ondersteunen.

| 46. | Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 19 tot en met 21.

  Tweede streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 22 tot en met 26.

  Derde streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 27 en 28.

  Vierde streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 29 en 30.

  Vijfde streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 32 tot en met 34. |
| --- | --- |

46.

Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 19 tot en met 21.

Tweede streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 22 tot en met 26.

Derde streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 27 en 28.

Vierde streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 29 en 30.

Vijfde streepje Zie het antwoord van de Commissie op de paragrafen 32 tot en met 34.

Aanbeveling 4

De Commissie heeft binnen het bestaande juridische kader al maatregelen genomen of op stapel staan om aan deze aanbeveling gevolg te geven (zie paragraaf 24). De Commissie toetst de bestaande procedures ook aan beproefde werkmethoden en beginselen van effectieve hulpverlening op het gebied van technische bijstand (de administratieve fase van de EuropeAid-strategie voor technische samenwerking en projectuitvoeringseenheden).

Aanbeveling 5

De Commissie is van mening dat de bestaande evaluatiecriteria objectief zijn en een gelijke behandeling van kandidaten waarborgen. Zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 28.

Aanbeveling 6

De regels inzake het plaatsen van overheidsopdrachten moeten ervoor zorgen dat op een onpartijdige en volkomen doorzichtige manier de beste en goedkoopste contractanten worden geselecteerd, conform de regels voor de besteding van overheidsgeld. De deelneming van deskundigen van openbare instellingen dient te worden overwogen, gelet op de competentie en de ervaring die nodig zijn om technische bijstand te verlenen. Zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 30.

Aanbeveling 7

De Commissie is bezig met het uitstippelen van een strategie voor het gebruik van technische bijstand en technische samenwerking om de effectiviteit van de hulp, conform de Verklaring van Parijs, te vergroten. De strategie moet gecoördineerde acties met partnerlanden en andere donoren, onder leiding van het partnerland, verder bevorderen.

De verstrekking van gecoördineerde technische bijstand hangt echter ook af van het beleid en de werkmethoden van andere donoren en van de sturing van de partnerregeringen.

Aanbeveling 8

Het presteren van verstrekkers van technische bijstand wordt tijdens de projectuitvoering gemonitord en de Commissie neemt de nodige maatregelen, zoals het vervangen van deskundigen, wanneer de prestaties niet aan de contractuele voorwaarden voldoen. Alle projectmanagers moeten voor elk door de EG gefinancierd dienstverleningscontract bij het eindverslag een formulier met een beoordeling van de contractant voegen. Zij geven in het kader daarvan een waardering aan de prestaties van de contractant en de belangrijkste deskundigen.

Voor de gunning van nieuwe opdrachten wordt tijdens de voorselectieprocedure, op basis van de inlichtingen die de kandidaten moeten verstrekken, een analyse gemaakt van de technische capaciteiten van de kandidaat-firma's, onder andere van de ervaring met het beheer van eerdere contracten. De Commissie past daarbij objectieve criteria toe en behandelt alle kandidaten op dezelfde wijze. Zie eveneens het antwoord van de Commissie op paragraaf 28.

---

(1)  Artikel 75 van het Financieel Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

(2)  De verklaring van Parijs inzake de doeltreffendheid van de hulp, maart 2005. Pakket ter vergroting van de effectiviteit van de hulp, maart 2006; Programmeringsrichtsnoeren voor het 10e EOF en gemeenschappelijk kader voor programmering; Conclusies van de Raad inzake een gedragscode van de EU inzake complementariteit en taakverdeling in het ontwikkelingsbeleid, mei 2007.

---