xml version="1.0" encoding="UTF-8"?


Επίσημη Εφημερίδα C 106/31 Μ


| | | |
| --- | --- | --- |
| | | ISSN 1977-0901 |
| Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | | C 106 |
| European flag | | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 63ό έτος 31 Μαρτίου 2020 |

---

| | | |
| --- | --- | --- |
| Περιεχόμενα | | Σελίδα |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις | |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ | |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή | |
| | 549η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 22.1.2020 - 23.1.2020 | |
| 2020/C 106/01 | [Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα H βιώσιμη οικονομία που χρειαζόμαστε (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)](http://publications.europa.eu/resource/uriserv/OJ.C_.2020.106.01.0001.01.ELL.xhtml) | [1](#C_2020106EL.01000101.doc) |

---

| | | |
| --- | --- | --- |
| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις | |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή | |
| | 549η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 22.1.2020 - 23.1.2020 | |
| 2020/C 106/02 | [Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1139 όσον αφορά τη θέσπιση ορίων αλιευτικής ικανότητας για τον γάδο της Ανατολικής Βαλτικής, τη συλλογή δεδομένων και τα μέτρα ελέγχου στη Βαλτική Θάλασσα και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά την οριστική παύση για τους στόλους που αλιεύουν γάδο της Ανατολικής Βαλτικής Θάλασσας[COM(2019) 564 — 2019/0246 (COD)]](http://publications.europa.eu/resource/uriserv/OJ.C_.2020.106.01.0010.01.ELL.xhtml) | [10](#C_2020106EL.01001001.doc) |

---

| | |
| --- | --- |
| EL | |

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

549η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 22.1.2020 - 23.1.2020

| | | | |
| --- | --- | --- | --- |
| 31.3.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 106/1 |

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «H βιώσιμη οικονομία που χρειαζόμαστε»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2020/C 106/01)

| | |
| --- | --- |
| Εισηγητής: | Peter SCHMIDT (DE-II) |

| | |
| --- | --- |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 24.1.2019 |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 27.11.2019 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.1.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 549 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) | 100/8/9 |

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί πλήρως όσον αφορά την Ατζέντα του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ). Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή τους, η ΕΕ οφείλει να αναπτύξει επειγόντως τις βάσεις για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία της ευημερίας που θα είναι επωφελής για όλους. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.2. | Το όραμα της κοινωνικής προόδου που βασίζεται μόνο στην επιδίωξη της αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) αγνοεί σημαντικά στοιχεία της ατομικής και κοινωνικής ευημερίας και δεν λαμβάνει δεόντως υπόψη τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να προτείνει ένα νέο όραμα ευημερίας για τους ανθρώπους και τον πλανήτη, με βάση τις αρχές της οικολογικής βιωσιμότητας, του δικαιώματος σε μια αξιοπρεπή ζωή και της προστασίας των κοινωνικών αξιών. Η οικονομία είναι καταλυτικός παράγοντας για το όραμα αυτό. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.4. | Η οικονομία της ευημερίας θα πρέπει να προστατεύει τα οικοσυστήματα, να διατηρεί τη βιοποικιλότητα και να παρέχει μια δίκαιη μετάβαση σε ένα κλιματικά ουδέτερο τρόπο ζωής σε ολόκληρη την ΕΕ καθώς και να προωθεί τη βιώσιμη επιχειρηματικότητα. Τα εκπαιδευτικά συστήματα σε ολόκληρη την ΕΕ θα διαδραματίσουν βασικό ρόλο στην προώθηση των εν λόγω εννοιών σε ολόκληρη την κοινωνία, και, ως εκ τούτου, στη μετάδοση του τρόπου σκέψης των υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων και των ηγετών της κοινωνίας του αύριο. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.5. | Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να υποστηριχθούν οι θεμελιώδεις αλλαγές που έχουν ήδη αρχίσει να προκύπτουν από τη φύση των επιχειρήσεων, την οργάνωση της εργασίας, τον ρόλο των επενδύσεων και τη δομή του χρηματικού συστήματος. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η οικοδόμηση της οικονομίας της ευημερίας πρέπει να αρχίσει με την υιοθέτηση μιας προληπτικής προσέγγισης σύμφωνα με την οποία η μακροοικονομική σταθερότητα δεν θα εξαρτάται από την αύξηση του ΑΕγχΠ. Προτείνει την ανάπτυξη νέων δεικτών οικονομικών επιδόσεων και κοινωνικής προόδου πέραν του ΑΕγχΠ. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την υιοθέτηση ενός πλαισίου για τις συνθήκες διαβίωσης (Living Standards Framework) και τη θέσπιση ενός προϋπολογισμού ευημερίας της ΕΕ, κατά το πρότυπο των προσεγγίσεων που έχουν ήδη υιοθετηθεί αλλού. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.8. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να δοθεί τέλος στις στρεβλές επιδοτήσεις και να ευθυγραμμιστούν όλες οι δαπάνες του δημόσιου τομέα σε ολόκληρη την ΕΕ και στα κράτη μέλη της με στόχο την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.9. | Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για μια ευρωπαϊκή πράσινη και κοινωνική συμφωνία προκειμένου να εξασφαλιστούν οι μεγάλης κλίμακας επενδύσεις που απαιτούνται για μια δίκαιη μετάβαση σε κλιματικά ουδέτερη οικονομία, καθώς και για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας σε κάθε κοινότητα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προβούν σε πράσινη δημοσιονομική μεταρρύθμιση που θα συμβάλει στην ευθυγράμμιση της φορολογίας, των επιδοτήσεων και των εκ των προτέρων διανεμητικών πολιτικών με στόχο την επίτευξη μιας δίκαιης μετάβασης σε μια οικονομία της ευημερίας, ιδίως με την επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την επανεξέταση της εξάρτησης των κρατών μελών της ΕΕ από την ανάπτυξη καθώς και μια στρατηγική που θα εστιάζεται στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ευημερία στην οικονομία της ΕΕ. Συνιστά επίσης την αναθεώρηση των δημοσιονομικών και νομισματικών κανόνων της ΕΕ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι κατάλληλοι για την επίτευξη της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να ευθυγραμμιστούν επειγόντως όλα τα υφιστάμενα πολιτικά και δημοσιονομικά/χρηματοδοτικά πλαίσια και εργαλεία της ΕΕ (όπως το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, η πρωτοβουλία για τη βελτίωση της νομοθεσίας κ.λπ.) με μια δίκαιη μετάβαση σε μια οικονομία της ευημερίας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.13. | Η ΕΟΚΕ προτείνει την προσαρμογή του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και της Ετήσιας Επισκόπησης της Ανάπτυξης ώστε να διασφαλιστεί ότι η οικονομία της ευημερίας είναι πλήρως συμβατή με τους ΣΒΑ και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.14. | Η πρόσφατη δήλωση της νεοδιορισθείσας προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ursula von der Leyen, στις Βρυξέλλες, για μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, καθώς και η ομιλία της κατά την COP 25 στη Μαδρίτη, τον Δεκέμβριο, όπως και η δημοσίευση της ανακοίνωσης της Επιτροπής COM(2019) 640 final, της 11.12.2019 —με την επιφύλαξη εμπεριστατωμένης ανάλυσης του εν λόγω εγγράφου σε προσεχή γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ—, διανοίγουν ευοίωνες προοπτικές όσον αφορά τις προτάσεις που διατυπώνει η ΕΟΚΕ στην παρούσα γνωμοδότηση. |

2.   Εισαγωγή

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.1. | Η ΕΕ έχει δεσμευτεί πλήρως για την εφαρμογή της Ατζέντας του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη και των 17 ΣΒΑ που συμφωνήθηκαν από τον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2015 [(1)](#ntr1-C_2020106EL.01000101-E0001). Στο επίκεντρο της Ατζέντας του 2030 είναι η αναγνώριση ότι η παρούσα και μελλοντική ευημερία μας πρέπει να παραμείνει εντός των περιορισμών της βιόσφαιρας που μας συντηρεί. Τα σημερινά πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης δεν συνάδουν με τα πλανητικά όρια. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.2. | Η οικονομία πρέπει να βασίζεται σε σαφείς αρχές που αντικατοπτρίζουν τόσο τις προσδοκίες μας για έναν καλύτερο κόσμο όσο και την επιστημονική μας κατανόηση του πλανήτη που μας συντηρεί. Σε έναν υποβαθμισμένο πλανήτη δεν θα υπάρχει ούτε ζωή, ούτε δουλειά, ούτε επιχειρήσεις [(2)](#ntr2-C_2020106EL.01000101-E0002). Δεν θα υπάρξει ασφάλεια εάν η μετάβαση αφήνει πίσω ολόκληρες κοινότητες ή εάν οι απλοί πολίτες αισθάνονται αποξενωμένοι. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.3. | Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 άφησε ένα βαθύ σημάδι στην κοινωνία και άλλαξε άρδην την οικονομία μας. Η μακροοικονομική πολιτική που οδήγησε στην κρίση έθεσε ως προτεραιότητα τη χρηματοπιστωτική απορρύθμιση προκειμένου να τονωθεί η οικονομική ανάπτυξη, αλλά αυτή η αποκλειστική έμφαση στην αύξηση του ΑΕγχΠ οδήγησε στη χρηματοπιστωτική αστάθεια και στην αύξηση της ανισότητας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.4. | Επιπλέον, σε ορισμένα κράτη μέλη η μετανάστευση, οι οικονομικές ανισότητες και άλλες προκλήσεις οδήγησαν σε απώλεια της πίστης των πολιτών στο ευρωπαϊκό εγχείρημα και σε αύξηση του εθνικισμού και του λαϊκισμού, που τώρα απειλεί να ανατρέψει τις δημοκρατικές αξίες και να υπονομεύσει την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.5. | Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι η δημιουργία των βάσεων για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία της ευημερίας για την Ευρώπη [(3)](#ntr3-C_2020106EL.01000101-E0003). Πρώτα αναλύει τις προκλήσεις του σημερινού συστήματος και στη συνέχεια προτείνει σαφή θεμέλια για την οικοδόμηση μιας οικονομίας που να λειτουργεί για τους ανθρώπους και τον πλανήτη. Διατυπώνει συγκεκριμένες συστάσεις προς τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τομείς στους οποίους απαιτείται δράση προτεραιότητας για την επίτευξη αυτού του στόχου. |

3.   Προκλήσεις — ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.1. | Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο κόσμος είναι πρωτοφανείς. Μια παγκόσμια έκτακτη ανάγκη για το κλίμα, μια καταστροφική απώλεια βιοποικιλότητας και η ρύπανση του αέρα, του νερού και του εδάφους υπονομεύουν τη βάση για μελλοντική ευημερία στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Παρά τις κάποιες θετικές εξελίξεις και ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ, αυτές οι επιπτώσεις αποτελούν τώρα μια επείγουσα απειλή για την ανθρώπινη υγεία και τη βιωσιμότητα των αλυσίδων τροφίμων και των γεωργικών μας συστημάτων [(4)](#ntr4-C_2020106EL.01000101-E0004). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.2. | Η ευημερία του σήμερα δεν έχει νόημα εάν έχει κόστος την επιβίωση του αύριο. Η επιτυχία που μετράται με βάση το ΑΕγχΠ είναι παραπλανητική όταν οι επιπτώσεις της ανάπτυξης οδηγούν σε μη αναστρέψιμες και καταστροφικές αλλαγές στην κατάσταση του κλίματος, του εδάφους, των δασών, των ποταμών και των ωκεανών μας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.3. | Η αυξανόμενη κλίμακα της οικονομικής απόδοσης οδήγησε σε αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης υλικών και ενεργειακών πόρων και επέβαλε επικίνδυνες ανθρωπογενείς επιπτώσεις τόσο στα τοπικά όσο και στα παγκόσμια οικοσυστήματα [(5)](#ntr5-C_2020106EL.01000101-E0005). Στην έκθεση του 2019 του Παγκόσμιου Οικονομικού φόρουμ για τους παγκόσμιους κινδύνους διαπιστώθηκε ότι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι κατατάσσονται μεταξύ των κορυφαίων απειλών που επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία και κοινωνία [(6)](#ntr6-C_2020106EL.01000101-E0006). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.4. | Η παρακμή της αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας και η επίμονη ανισότητα εξακολουθούν να δημιουργούν σημαντικές αβεβαιότητες για το μέλλον της οικονομίας της ΕΕ. Οι τάσεις αυτές είναι μόνο εν μέρει το αποτέλεσμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ μειώθηκε από άνω του 4 % στις αρχές της δεκαετίας του 1970 σε λιγότερο από 1 % σήμερα, με αποτέλεσμα τη «χρόνια στασιμότητα» του μέσου ρυθμού ανάπτυξης στις προηγμένες οικονομίες [(7)](#ntr7-C_2020106EL.01000101-E0007). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.5. | Τα μέτρα που ελήφθησαν σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση αυτής της παρακμής οδήγησαν σε αυξημένες ανισότητες σε επίπεδο εισοδήματος και πλούτου και σε μη βιώσιμα επίπεδα χρέους. Το 5 % των πλουσιότερων Ευρωπαίων κατέχει πλέον σχεδόν το 40 % του συνολικού ιδιωτικού πλούτου. Η φτώχεια των εργαζομένων έχει αυξηθεί κατά 15 % από το 2010, καθώς σχεδόν το 10 % των Ευρωπαίων εργαζομένων χαρακτηρίζονται ως φτωχοί εργαζόμενοι. Σχεδόν το ένα τέταρτο των παιδιών και των νέων μας αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή βρίσκονται σε κατάσταση φτώχειας, και εκατομμύρια νέοι δεν μπορούν να βρουν μια αξιοπρεπή εργασία προκειμένου να αρχίσουν να διαμορφώνουν την ενήλικη ζωή τους [(8)](#ntr8-C_2020106EL.01000101-E0008). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.6. | Τα τεχνολογικά επιτεύγματα στην αυτοματοποίηση και στην τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) έχουν τη δυνατότητα να αναστρέψουν τη μείωση της αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά τα πιθανά κέρδη παραμένουν ασαφή σε μακροοικονομικό επίπεδο. Τα κέρδη από την «οριακή παραγωγικότητα» έχουν μεταφερθεί στους μετόχους μεγάλων εταιρειών και όχι στους εργαζομένους, διαταράσσοντας το κοινωνικό συμβόλαιο, αυξάνοντας την ανισότητα και υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στις κυβερνήσεις. Η αντιστροφή αυτής της τάσης μέσω της φορολογικής και της μισθολογικής πολιτικής είναι απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλιστεί δικαιότερη κατανομή των οικονομικών οφελών. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.7. | Οι νέες βιώσιμες τεχνολογίες έχουν τη δυνατότητα να αναζωογονήσουν τις κοινότητες που έχουν μείνει πίσω λόγω χρόνιων υποεπενδύσεων και να βελτιώσουν την κοινωνική ευημερία. Όμως, η εμμονή στην αύξηση της παραγωγικότητας χωρίς τη δέουσα προσοχή στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις της μπορεί να οδηγήσει τις μικρότερες επιχειρήσεις να εγκαταλείψουν τις δραστηριότητές τους, να συμβάλει στην αύξηση της ανεργίας και να επιδεινώσει την ανισότητα [(9)](#ntr9-C_2020106EL.01000101-E0009). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 3.8. | Η ΕΕ πρωτοστατεί ήδη στην οικονομία της ευημερίας, όπως προκύπτει από τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Οκτωβρίου 2019 σχετικά με την οικονομία της ευημερίας [(10)](#ntr10-C_2020106EL.01000101-E0010). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η οικονομία της ευημερίας πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχει τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης και να διασφαλίσει την ευημερία ακόμη και υπό συνθήκες χαμηλής ή μηδενικής ανάπτυξης, όπως εκείνες που συνδέονται με την οικονομική ύφεση ή τη χρόνια στασιμότητα. |

4.   Όραμα και αρχές

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.1. | Η μετάβαση προς μια οικονομία της ευημερίας σημαίνει συνδυασμό της ιδέας της ευημερίας με τη δυνατότητα κοινωνικής προόδου εντός των ορίων του πλανήτη. Περιλαμβάνει τον σαφέστερο προσδιορισμό του τι θέλουμε από την πρόοδο και τη διαμόρφωση των θεμελίων για μια οικονομία που βασίζεται στη βιωσιμότητα. Το σημείο εκκίνησης είναι ένα ουσιαστικό και βιώσιμο όραμα ευημερίας για τους ανθρώπους και τον πλανήτη. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.2. | Η ευημερία δεν είναι απλώς ζήτημα παραγωγής ή εισοδήματος. Καθορίζεται με μεγαλύτερη ακρίβεια όσον αφορά τις δυνατότητες που πρέπει να αναπτύξουν οι άνθρωποι και να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους [(11)](#ntr11-C_2020106EL.01000101-E0011). Η οικονομία της ευημερίας πρέπει να παρέχει στους πολίτες όλες τις δυνατότητες που χρειάζονται για να αναπτυχθούν ως άνθρωποι, στο πλαίσιο των οικολογικών περιορισμών ενός πεπερασμένου πλανήτη. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.3. | Οι ΣΒΑ, και ιδίως οι τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης —περιβαλλοντικός, οικονομικός και κοινωνικός— παρέχουν τα θεμέλια για το έργο αυτό. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.4. | Ο περιβαλλοντικός πυλώνας αφορά τους περιορισμούς του περιβάλλοντος και τους περιορισμούς των πόρων —το «ασφαλές πεδίο αλληλεπίδρασης»— εντός του οποίου πρέπει να πραγματοποιείται η ανθρώπινη δραστηριότητα. Το Κέντρο Ανθεκτικότητας της Στοκχόλμης (Stockholm Resilience Centre) έχει προσδιορίσει εννέα «πλανητικά όρια», εντός των οποίων πρέπει να παραμείνει η ανθρωπότητα, προκειμένου να αναπτυχθεί και να ακμάσει για τις επόμενες γενιές [(12)](#ntr12-C_2020106EL.01000101-E0012). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.5. | Ο οικονομικός πυλώνας αφορά τις επιχειρήσεις, την απασχόληση με αξιοπρεπείς μισθούς και τις επενδυτικές πολιτικές που παρέχουν αξιοπρεπή ζωή και πόρους διαβίωσης. Η επιχειρηματικότητα διαδραματίζει εν προκειμένω ζωτικό ρόλο. Το επιχειρείν πρέπει να είναι σε θέση να παρέχει τα βασικά μέσα σε όλους τους πολίτες για την κάλυψη των αναγκών τους όσον αφορά την επιβίωση, τη διατροφή, το καθαρό νερό, την οικονομικά προσιτή ενέργεια, την υγεία και την εκπαίδευση. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.6. | Η απαίτηση αυτή υπερβαίνει τον καθορισμό ελάχιστων υλικών συνθηκών. Πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κοινωνική δικαιοσύνη. Η μετάβαση σε μια οικονομία ευημερίας πρέπει να λαμβάνει προσεκτικά υπόψη τα συμφέροντα όλων των κοινωνικών ομάδων και να αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή σε όσους ενδέχεται να χάσουν περισσότερο από τη μετάβαση. Οι νόμιμες ανησυχίες που εκφράζουν οι εργαζόμενοι στον τομέα του άνθρακα σε πολλές χώρες της ΕΕ τόνισαν την ανάγκη για μια «δίκαιη μετάβαση» κατά την οποία το κόστος και τα οφέλη της μετάβασης κατανέμονται δίκαια μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, βιομηχανιών και περιφερειών — καθώς και μεταξύ των σημερινών και των μελλοντικών γενεών [(13)](#ntr13-C_2020106EL.01000101-E0013). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.7. | Ο κοινωνικός πυλώνας αφορά την ποιότητα της κοινωνίας μας και τα δικαιώματα των ατόμων σε δίκαιη και ισότιμη συμμετοχή σε αυτήν. Συχνά υποτιμημένη και ενίοτε πλήρως απούσα από τις νομισματικές αξιολογήσεις, παραμένει αυτονόητο ότι καμία οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών της. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.8. | Ο χαρακτηρισμός των πολιτών, πρωτίστως ως μεμονωμένων καταναλωτών, έχει κάνει τους ανθρώπους υπεύθυνους για τις επιλογές τους χωρίς όμως να τους παρέχονται προσβάσιμες ή οικονομικά προσιτές εναλλακτικές λύσεις [(14)](#ntr14-C_2020106EL.01000101-E0014). Η εμπορευματοποίηση της κοινωνικής ζωής και η ενθάρρυνση του υπερ-ατομικισμού έχουν υπονομεύσει τον κοινωνικό ιστό και έχουν συμβάλει στην πολιτική αστάθεια στην Ευρώπη. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι πολιτικές της ΕΕ και των κρατών μελών θα πρέπει να επιδιώκουν την αντιστροφή αυτής της ανισορροπίας. Η ενίσχυση της κοινωνικής αλληλεγγύης θα συμβάλει επίσης στην αναζωογόνηση της δημοκρατίας. Η ανησυχία των πολιτών για την κλιματική κατάρρευση, την κοινωνική αδικία και τις οικονομικές παρατυπίες είναι πλέον ορατή σε νέες και πιο επείγουσες μορφές, όπως οι σχολικές απεργίες για το κλίμα και άλλα κοινωνικά κινήματα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 4.10. | Εν ολίγοις, η οικονομία της ευημερίας πρέπει να αναγνωρίζει τη θεμελιώδη σημασία των κοινωνικών αξιών και να στηρίζει την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων. |

5.   Τα θεμέλια της οικονομίας της ευημερίας

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.1. | Η παρούσα γνωμοδότηση επισημαίνει τέσσερις ειδικές πτυχές του οικονομικού συστήματος όπου θα χρειαστούν ριζικές αλλαγές προκειμένου να επιτευχθεί η οικονομία της ευημερίας: επαναπροσδιορισμός του ρόλου της επιχείρησης, μεταρρύθμιση της φύσης και της ποιότητας της εργασίας, αναδιάρθρωση των επενδύσεων και μετατροπή του συστήματος χρήματος. Οι επόμενες παράγραφοι αναφέρονται εκτενέστερα στα τέσσερα αυτά θεμέλια. |

5.2.   Επαναπροσδιορισμός της επιχείρησης

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.1. | Η επιχείρηση έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση της οικονομίας της ευημερίας. Τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα αρχίζουν ήδη να μετασχηματίζουν τις γραμμικές διαδικασίες κατανάλωσης και παραγωγής στις οποίες βασιζόταν παραδοσιακά η επιχείρηση. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.2. | Για παράδειγμα η «κυκλική οικονομία» δίνει έμφαση στην επαναχρησιμοποίηση και στην ανακατασκευή των προϊόντων, στον επανασχεδιασμό των διαδικασιών παραγωγής και στην ανακύκλωση των πρώτων υλών [(15)](#ntr15-C_2020106EL.01000101-E0015). Η συνεταιριστική και συνεργατική οικονομία (ή οικονομία του διαμοιρασμού) επιδιώκει την αύξηση της κοινής χρήσης των αγαθών, τη βελτίωση της χρήσης τους και τη μείωση της ανάγκης για νέα παραγωγή [(16)](#ntr16-C_2020106EL.01000101-E0016). Η οικονομία των πλατφορμών υιοθετεί νέα επιχειρηματικά μοντέλα και μορφές απασχόλησης [(17)](#ntr17-C_2020106EL.01000101-E0017). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.3. | Αυτά τα αναδυόμενα μοντέλα οικονομικής δραστηριότητας προσφέρουν νέες ευκαιρίες απασχόλησης, ιδιοκτησίας και καινοτομίας. Έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν τις σχέσεις μεταξύ παραγωγών, διανομέων και καταναλωτών, ακόμη και σε παραδοσιακούς κλάδους, με τρόπους που δημιουργούν πιο ανθεκτικές τοπικές οικονομίες με δικαιότερη κατανομή ιδιοκτησίας και κέρδους [(18)](#ntr18-C_2020106EL.01000101-E0018). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.4. | Το επιχειρείν αναδύεται από τη δέσμευση των ανθρώπων που εργάζονται για το καλό όλων και της κοινωνίας. Ακριβώς όπως η οικονομική ανάπτυξη είναι στην καλύτερη περίπτωση το μέσο για την ευημερία και όχι αυτοσκοπός, έτσι η διακίνηση των υλικών βασικών προϊόντων είναι πολύτιμη μόνο στο μέτρο που παρέχει τις υπηρεσίες που χρειάζονται οι άνθρωποι για να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.5. | Ακόμη και οι βασικότερες υλικές ανάγκες μας είναι καλύτερα να μελετηθούν από την άποψη της υπηρεσίας που μας παρέχουν παρά από την ποσότητα διακίνησης. Για παράδειγμα, η έννοια των ενεργειακών υπηρεσιών άρχισε ήδη να αντικαθιστά την έννοια του ενεργειακού εφοδιασμού ως βάση για τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας [(19)](#ntr19-C_2020106EL.01000101-E0019). Παρόμοιες προσεγγίσεις έχουν εφαρμοστεί σε τομείς όπως οι μεταφορές, η στέγαση, η επικοινωνία, ακόμη και η μεταποίηση. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.6. | Εν προκειμένω, ο τομέας της γεωργίας και των τροφίμων της ΕΕ διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο. Η γεωργία που υποστηρίζεται από την Κοινότητα, οι βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού, τα εναλλακτικά δίκτυα τροφίμων, τα τοπικά συστήματα εκτροφής και οι άμεσες πωλήσεις και οι συνεταιρισμοί καταναλωτών έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν δημόσια αγαθά, επισιτιστική ασφάλεια, κοινωνική προστασία και βιώσιμη παραγωγή [(20)](#ntr20-C_2020106EL.01000101-E0020). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.7. | Η στήριξη της ικανότητας των βιώσιμων επιχειρήσεων στην ΕΕ απαιτεί να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες υπό τις οποίες τα αγαθά και οι υπηρεσίες αποτελούν αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών με τον υπόλοιπο κόσμο. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.2.8. | Πέραν των υλικών αναγκών μας, το όραμα της επιχείρησης ως υπηρεσίας σημαίνει στήριξη των επιχειρήσεων που συμβάλλουν περισσότερο στην κοινή ευημερία. Τομείς όπως η υγεία, η κοινωνική πρόνοια, η εκπαίδευση, η ανακαίνιση, ο πολιτισμός, η βιοτεχνία και η δημιουργικότητα έχουν εγγενώς ελαφρύτερες υλικές και ενεργειακές απαιτήσεις από ό,τι οι τομείς εξόρυξης ή μεταποίησης και συμβάλλουν άμεσα σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Η μετάβαση αυτή αποτελεί μια σημαντική αλλά ζωτική πρόκληση για την κοινωνία. |

5.3.   Μεταρρύθμιση της εργασίας

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.1. | Η εργασία είναι κάτι περισσότερο από απλό μέσο για την επιβίωση. Η καλή εργασία προσφέρει σεβασμό, κίνητρα, πληρότητα, συμμετοχή στην κοινότητα και στις καλύτερες περιπτώσεις μια αίσθηση ουσίας και σκοπού στη ζωή. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.2. | Η πραγματικότητα είναι μερικές φορές πολύ διαφορετική. Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται παγιδευμένοι σε χαμηλής ποιότητας θέσεις εργασίας με επισφαλείς αμοιβές. Η ανεργία των νέων σε ολόκληρη την Ευρώπη υπερβαίνει το 14 % και σε περιοχές της νότιας Ευρώπης παραμένει πάνω από το 40 % [(21)](#ntr21-C_2020106EL.01000101-E0021). Αυτή η τεράστια κατασπατάληση του ανθρώπινου δυναμικού υπονομεύει τη δημιουργικότητα του εργατικού δυναμικού και απειλεί να εκτροχιάσει την ευημερία. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις μπορεί να αποβούν καταστροφικές. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.3. | Οι δραστηριότητες που βασίζονται στις υπηρεσίες τείνουν να είναι έντασης εργασίας, διότι είναι ο χρόνος που δαπανούν οι άνθρωποι για τη φροντίδα ή τη βιοτεχνία (για παράδειγμα) που δημιουργεί οικονομική αξία για την κοινωνία. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα της μετάβασης προς τις υπηρεσίες θα ήταν συνεπώς η δημιουργία μιας οικονομίας με μεγαλύτερη ένταση εργασίας, η αντιστάθμιση της επισφάλειας των θέσεων εργασίας στους τομείς αυτούς, η στήριξη υψηλότερων επιπέδων απασχόλησης και η επιστροφή των θέσεων εργασίας στην πραγματική οικονομία [(22)](#ntr22-C_2020106EL.01000101-E0022). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.4. | Η αξιοποίηση αυτού του διπλού μερίσματος (υψηλότερη απασχόληση και μικρότερος αντίκτυπος στο περιβάλλον) μπορεί να σημαίνει μείωση της παραγωγικότητας της εργασίας, ιδίως σε τομείς (όπως η περίθαλψη) όπου η επιδίωξη αύξησης της παραγωγικότητας μπορεί να αντιβαίνει στην ποιότητα των υπηρεσιών και μπορεί να υπονομεύσει την εργασιακή εμπειρία. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.5. | Μια οικονομία με χαμηλότερη αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας τείνει να ασκεί πίεση προς τα κάτω στους μισθούς, εκτός αν αυτό αντισταθμίζεται από την προστασία που παρέχεται στους εργαζόμενους. Οι πολιτικές για τη στήριξη της εργασίας σε τομείς έντασης εργασίας που παρέχουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες είναι, ως εκ τούτου, καθοριστικής σημασίας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.6. | Η ποιοτική βασική εκπαίδευση, καθώς και η υψηλού επιπέδου και η αποτελεσματική κατάρτιση, η διά βίου μάθηση, η αναβάθμιση και η ανανέωση των δεξιοτήτων και η ψηφιοποίηση θα αποτελέσουν επίσης τα απαραίτητα εργαλεία για την αξιοποίηση των ευκαιριών απασχόλησης του μέλλοντος και για την ενίσχυση της οικονομίας της ευημερίας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.7. | Οι ειδικές πολιτικές για εμπεριστατωμένη εξέταση και περαιτέρω εργασίες για την ΕΟΚΕ θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν: την αύξηση της εκπροσώπησης των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών, την υιοθέτηση του δικαιώματος στην εργασία ή της «εγγύησης της εργασίας», του καθολικού βασικού εισοδήματος, των καθολικών βασικών υπηρεσιών και ενός μέγιστου εισοδήματος. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.3.8. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για τη θέσπιση ενός δεσμευτικού ευρωπαϊκού πλαισίου για ένα αξιοπρεπές ελάχιστο εισόδημα στην Ευρώπη και την επέκταση των εθνικών συστημάτων ελάχιστου εισοδήματος [(23)](#ntr23-C_2020106EL.01000101-E0023). |

5.4.   Αναδιάρθρωση των επενδύσεων

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.1. | Ο επαναπροσδιορισμός της επιχείρησης και της εργασίας δεν θα καταστεί εφικτός χωρίς τον μετασχηματισμό των επενδύσεων που αποτελούν τη βάση για οποιαδήποτε βιώσιμη ευημερία. Όταν μεγάλα ποσοστά ιδιωτικών επενδύσεων είναι αφιερωμένα σε κερδοσκοπικές συμπεριφορές και στην κερδοσκοπία ως προς τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων, η παραγωγική σχέση μεταξύ του παρόντος και του μέλλοντος είναι ουσιαστικά στρεβλωμένη, αποσταθεροποιώντας έτσι την οικονομία και υπονομεύοντας την ευημερία. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.2. | Οι βιώσιμες επενδύσεις σε κοινότητες, σε δημόσιους χώρους, στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, στην εκπαίδευση, στις κοινωνικές υπηρεσίες, σε κατοικίες και υποδομές μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και στην προστασία και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας θα είναι ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη της οικονομίας της ευημερίας που θα λειτουργεί για όλους και θα είναι σύμφωνη με τους ΣΒΑ. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.3. | Η επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας εντός τριών δεκαετιών ή λιγότερο απαιτεί πλήρη ανανέωση των ενεργειακών μας συστημάτων, των υποδομών μεταφορών και των διαδικασιών μας παραγωγής. Εκτιμάται ότι αυτό θα απαιτήσει ετήσιες επενδύσεις ύψους περίπου 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα επόμενα δώδεκα έτη [(24)](#ntr24-C_2020106EL.01000101-E0024). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.4. | Περίπου το ήμισυ αυτής της επένδυσης αφορά την προώθηση μεγαλύτερης ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, με αποτέλεσμα την εξοικονόμηση κόστους και την παροχή ευκαιριών για κερδοφόρες ιδιωτικές επενδύσεις. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι κορυφαίες επιχειρήσεις και επενδυτές αναπτύσσουν ήδη αυτές τις ευκαιρίες. Είναι ζωτικής σημασίας η πολιτική της ΕΕ να στηρίζει και να ανταμείβει αυτές τις πρωτοβουλίες. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.5. | Ιδιαίτερης σημασίας είναι η ανάγκη να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες που θα εξασφαλίζουν ότι τόσο η ιδιωτική όσο και η δημόσια αποταμίευση κατευθύνονται προς τις βιώσιμες μακροπρόθεσμες επενδύσεις που απαιτούνται για μια βιώσιμη οικονομία [(25)](#ntr25-C_2020106EL.01000101-E0025). Η προληπτική ρύθμιση είναι απαραίτητη προκειμένου να αποτραπεί η βραχυπρόθεσμη συμπεριφορά από την υπονόμευση της σταθερότητας και να επιβραβευτεί ένα νέο χαρτοφυλάκιο επενδύσεων για βιώσιμη ευημερία. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.6. | Η υλοποίηση αυτού του νέου χαρτοφυλακίου επενδύσεων εξαρτάται από την ύπαρξη ενός χρηματοπιστωτικού συστήματος κατάλληλου για τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται [(26)](#ntr26-C_2020106EL.01000101-E0026). Η βελτίωση της ικανότητας των απλών ανθρώπων να επενδύουν υπεύθυνα με τρόπους που να ωφελούν τόσο τη δική τους κοινότητα όσο και το ευρύτερο περιβάλλον είναι υψίστης σημασίας, αλλά απαιτούνται επίσης βαθύτερες και πιο αποφασιστικές αλλαγές. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.4.7. | Είναι σαφές ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε ολόκληρη την ΕΕ που στηρίζουν την οικονομία, όπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και οι εμπορικές τράπεζες που λειτουργούν σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, πρέπει να ενσωματώσουν τους ΣΒΑ ως κατευθυντήριες αρχές στις επενδυτικές και δανειοδοτικές τους δραστηριότητες [(27)](#ntr27-C_2020106EL.01000101-E0027). |

5.5.   Μετατροπή του συστήματος χρήματος

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.5.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι καιρός να καταστεί πιο ανθεκτικό το σύστημα χρήματος στις αρνητικές επιπτώσεις της βραχυχρόνιας κερδοσκοπίας και να εξασφαλιστεί η λειτουργία του ίδιου του συστήματος χρήματος για το καλό της κοινωνίας, του πλανήτη και των βιώσιμων επιχειρήσεων. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.5.2. | Το χρήμα δημιουργείται με τρεις διαφορετικούς τρόπους στις προηγμένες καπιταλιστικές οικονομίες: μέσω κρατικών δαπανών, μέσω πράξεων κεντρικής τράπεζας και μέσω δημιουργίας πιστώσεων (χρέος) σε εμπορικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα [(28)](#ntr28-C_2020106EL.01000101-E0028). Πάνω από το 95 % της προσφοράς χρήματος στη σύγχρονη οικονομία δημιουργείται ως χρέος από εμπορικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.5.3. | Η ΕΕ ενημερώνει την κανονιστική βάση για όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε όλα τα κράτη μέλη και καθορίζει τους φορολογικούς και νομισματικούς κανόνες υπό τους οποίους λειτουργούν οι χώρες της ευρωζώνης. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι τελικά υπεύθυνη για τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα της προσφοράς χρήματος σε ολόκληρη την ευρωζώνη και έχει παρέμβει δυναμικά μερικές φορές για την επίτευξη αυτού του στόχου [(29)](#ntr29-C_2020106EL.01000101-E0029). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.5.4. | Μεταξύ του 2015 και του τέλους του 2018, το πρόγραμμα αγοράς περιουσιακών στοιχείων της ΕΚΤ διοχέτευσε 2,6 τρισεκατομμύρια ευρώ στην οικονομία για τη στήριξη χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, την ενίσχυση των πιστώσεων και τον έλεγχο του πληθωρισμού. Κατά τη διάρκεια του Ιουνίου 2019, έξι μήνες μετά τη λήξη του προγράμματος, ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας, Mario Draghi, δήλωσε την επαναφορά του προγράμματος, επικαλούμενος την «παρατεταμένη αδυναμία» στις παγκόσμιες αγορές [(30)](#ntr30-C_2020106EL.01000101-E0030). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.5.5. | Το άρθρο 123 της Συνθήκης της Λισαβόνας απαγορεύει ρητά στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να χρηματοδοτεί δημόσιους οργανισμούς και κρατικές κυβερνήσεις, αλλά η παροχή «νομισματικής χρηματοδότησης» —ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αγορά κρατικού χρέους από την κεντρική τράπεζα— υπήρξε κάποτε συνήθης πρακτική στις προηγμένες οικονομίες και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται τακτικά στην Ιαπωνία [(31)](#ntr31-C_2020106EL.01000101-E0031). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.5.6. | Υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο μεγαλύτερος κρατικός έλεγχος της προσφοράς χρήματος μπορεί να μειώσει τόσο το δημόσιο όσο και το ιδιωτικό χρέος και να βελτιώσει τη χρηματοπιστωτική ανθεκτικότητα [(32)](#ntr32-C_2020106EL.01000101-E0032). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι καιρός να επανεξεταστεί το σύστημα του χρήματος στην Ευρώπη και να ευθυγραμμιστεί με τις προτεραιότητες της μετάβασης σε μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία της ευημερίας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.6. | Συνοπτικά, υπάρχουν θετικά στοιχεία που υποδηλώνουν ότι ο επαναπροσδιορισμός των επιχειρήσεων, η μεταρρύθμιση της εργασίας, η αναδιάρθρωση των επενδύσεων και η μετατροπή του συστήματος χρήματος παρέχουν τη βάση για μια ισχυρή απάντηση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 5.7. | Η καινοτομία είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της κοινωνικής προόδου, αλλά η οικοδόμηση μιας οικονομίας που να λειτουργεί για όλους συνεπάγεται κάτι περισσότερο από την τεχνολογική καινοτομία για την επιδίωξη της αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας. Απαιτείται η συμμετοχή μας σε μια νέα και ζωτικής σημασίας συζήτηση σχετικά με το είδος της κοινωνίας που θέλουμε να είμαστε και να ξεκινήσουμε τις κοινωνικές καινοτομίες που απαιτούνται για την επίτευξη αυτού του οράματος [(33)](#ntr33-C_2020106EL.01000101-E0033). Στο τελευταίο τμήμα της παρούσας γνωμοδότησης, παρουσιάζουμε ορισμένες προτάσεις για το έργο αυτό. |

6.   Από το όραμα στην εφαρμογή — πολιτικές για τον μετασχηματισμό της οικονομίας

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.1. | Τα έθνη του κόσμου έχουν δεσμευτεί για μια Ατζέντα για το 2030 που να είναι ριζοσπαστική, δίκαιη και εφικτή. Η ΕΕ έχει εγκρίνει την Ατζέντα του 2030 και έχει δεσμευτεί να σημειώσει πρόοδο ως προς την επίτευξη των ΣΒΑ. Τα επιχειρήματα της παρούσας γνωμοδότησης αποσκοπούν στην επίτευξη αυτού του στόχου. Η δέσμευση σε αυτή τη διαδικασία προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για την ΕΕ να ανανεώσει το όραμά της για κοινωνική πρόοδο, να αναζωογονήσει την οικονομία της και να ενισχύσει την ηγετική της θέση παγκοσμίως. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.2. | Η μετάβαση προς μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία της ευημερίας ξεκινά από το κοινό όραμα. Καθοδηγείται από αρχές που πηγάζουν από αξίες που πλαισίωναν το ευρωπαϊκό εγχείρημα από την αρχή. Η οικοδόμηση της θα απαιτήσει συστηματική μεταρρύθμιση των θεμελίων στα οποία βασίζεται το οικονομικό σύστημα: επιχειρήσεις, εργασία, επενδύσεις και χρήμα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί τώρα τη νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συνεργαστούν στενά με την ΕΟΚΕ για την ανάπτυξη ενός ουσιαστικού προγράμματος ολοκληρωμένων πολιτικών που θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για τον μετασχηματισμό αυτό. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.4. | Ως αφετηρία της παρούσας διαδικασίας προτείνονται οι ακόλουθες προτάσεις. Θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω σε επόμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ. |

6.5.   Χρηματοδότηση της μετάβασης

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.5.1. | Ευθυγράμμιση όλων των δαπανών του δημόσιου τομέα σε όλα τα κράτη μέλη με στόχο την επίτευξη των ΣΒΑ και τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία· διασφάλιση ότι όλοι οι μηχανισμοί χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένου του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση ευθυγραμμίζονται πλήρως με τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία· |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.5.2. | Υιοθέτηση μιας ευρωπαϊκής κοινωνικής και πράσινης συμφωνίας για την πραγματοποίηση επενδύσεων μεγάλης κλίμακας με σαφή και ευρύτατα δημόσια οφέλη, όπως η μετασκευή δημόσιων κτιρίων, ο επανασχεδιασμός των δημόσιων συγκοινωνιών και η δημιουργία συστημάτων καθαρής ενέργειας· ένα τέτοιο πρόγραμμα θα προσφέρει θέσεις εργασίας σε κάθε κοινότητα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.5.3. | Άμεση παύση των «στρεβλών επιδοτήσεων» που υποστηρίζουν, για παράδειγμα, την εξόρυξη και τη χρήση ορυκτών καυσίμων και τη χρήση φοινικελαίου, άμεσα ή έμμεσα· η κατάργηση αυτών των επιδοτήσεων θα αυξήσει τα δημόσια έσοδα κατά 3,6 % του παγκόσμιου ΑΕγχΠ, θα μειώσει τις εκπομπές κατά περισσότερο από 20 %, θα μειώσει τους πρόωρους θανάτους εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης κατά περισσότερο από το ήμισυ και θα αυξήσει την παγκόσμια οικονομική ευημερία κατά 1,8 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (2,2 % του παγκόσμιου ΑΕγχΠ) [(34)](#ntr34-C_2020106EL.01000101-E0034). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.5.4. | Χάραξη σχεδίου στρατηγικής για την «πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση» στην ΕΕ —με τη χρήση της φορολογίας και των κινήτρων για την προώθηση των επιθυμητών αποτελεσμάτων, την ποινικοποίηση των ανεπιθύμητων, την επιβράβευση όσων επιδιώκουν να ζήσουν μια πιο βιώσιμη ζωή και την παροχή κινήτρων για βιώσιμες επενδύσεις. Αυτό δεν θα είναι δυνατό χωρίς μεγαλύτερη ευελιξία στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ για τη διευκόλυνση της εισαγωγής των απαραίτητων δημοσιονομικών μέσων και των μηχανισμών που βασίζονται στην αγορά. Η σταδιακή μετάβαση στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία θα συμβάλει σε αποτελεσματικότερη επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων σε μια εποχή που η δράση για την αλλαγή του κλίματος είναι πιο επείγουσα από ποτέ [(35)](#ntr35-C_2020106EL.01000101-E0035). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.5.5. | Χρήση της αναδιανεμητικής φορολογίας και των επιδοτήσεων και των «εκ των προτέρων διανεμητικών» πολιτικών για τη μείωση των ανισοτήτων εισοδήματος και πλούτου και τη διασφάλιση μιας «δίκαιης μετάβασης» με την παροχή επαρκούς χρηματοδοτικής στήριξης και ευκαιριών επιμόρφωσης για τους εργαζομένους που κινδυνεύουν να χάσουν τη θέση εργασίας τους ως αποτέλεσμα της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. |

6.6.   Διασφάλιση της συνοχής της διακυβέρνησης και των πολιτικών

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.6.1. | Εντοπισμός και μεταρρύθμιση των εμποδίων για μια κλιματικά ουδέτερη μετάβαση, η οποία θα εντάσσεται στο πλαίσιο της υφιστάμενης βιομηχανικής στρατηγικής, της εμπορικής πολιτικής, της πολιτικής ανταγωνισμού, της πολιτικής για την καινοτομία, της πολιτικής για την εργασία και της χρηματοπιστωτικής ρύθμισης· ευθυγράμμιση όλων των τομέων πολιτικής με στόχο την επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας· |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.6.2. | Αναθεώρηση των δημοσιονομικών και νομισματικών κανόνων της ΕΕ προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι κατάλληλοι για την επίτευξη της μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.6.3. | Επανεξέταση των υφιστάμενων δομών της ΕΕ για την ανάπτυξη των γνώσεων και των στρατηγικών που αποσκοπούν στον τερματισμό της «εξάρτησης από την ανάπτυξη» της οικονομίας της ΕΕ. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.6.4. | Διερεύνηση της δυνατότητας μιας νέας Διεύθυνσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή που θα είναι επιφορτισμένη με την ευθύνη για την ευημερία των μελλοντικών γενεών, προκειμένου να ενισχυθεί η πολιτική που βασίζεται στη γνώση και στην ανθεκτική μελλοντικά λήψη αποφάσεων· παράλληλα να αναπτυχθεί μια διατομεακή αξιολόγηση για το θέμα αυτό. |

6.7.   Μεταρρύθμιση των υφιστάμενων εργαλείων

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.7.1. | Ανάληψη δράσης για την αντιμετώπιση του υπερκαταναλωτισμού, μέσω (π.χ.) του περιορισμού της επιβλαβούς διαφήμισης (ιδίως για τα παιδιά [(36)](#ntr36-C_2020106EL.01000101-E0036)), της ρύθμισης των επιβλαβών προϊόντων, της προώθησης δεοντολογικών και βιώσιμων επιλογών κατανάλωσης, της ενθάρρυνσης δημιουργίας κοινών χώρων και κοινοτικών προσπαθειών καθώς και μέσω της προστασίας των κοινών πόρων και δημόσιων αγαθών. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.7.2. | Υποστήριξη της κοινωνικής αλληλεγγύης μέσω της πλήρους εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και ενίσχυση της σημαντικής αλλαγής πλεύσης της Ατζέντας του 2030 προς ένα περισσότερο συμμετοχικό μοντέλο πολυμερούς διακυβέρνησης για τη βιώσιμη ανάπτυξη και ενθάρρυνση μιας προσέγγισης με γνώμονα «ολόκληρη την κοινωνία» ώστε να πραγματοποιηθεί η σημαντική μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο μέλλον για τον πλανήτη [(37)](#ntr37-C_2020106EL.01000101-E0037). |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.7.3. | Ανάπτυξη νέων δεικτών οικονομικών επιδόσεων και κοινωνικής προόδου για την αντικατάσταση της ακατάλληλης χρήσης του ΑΕγχΠ που δεν παρέχει ολοκληρωμένη εικόνα της ευημερίας των ανθρώπων· |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.7.4. | Προσαρμογή της ετήσιας επισκόπησης της ανάπτυξης ώστε να διασφαλιστεί η συνοχή με τους ΣΒΑ που αντανακλούν μια πιο πλουραλιστική προσέγγιση για την κατανόηση της βιώσιμης ευημερίας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.7.5. | Υιοθέτηση ενός «Προϋπολογισμού ευημερίας» για την ΕΕ, με βάση το παράδειγμα του πλαισίου συνθηκών διαβίωσης της Νέας Ζηλανδίας· |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 6.7.6. | Προσαρμογή του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης της ΕΕ ώστε να ληφθούν υπόψη η βιωσιμότητα και η ευημερία, και να αντικατοπτρίζεται η ορθή ευθυγράμμιση των μηχανισμών διακυβέρνησης της ΕΕ με τους κοινωνικούς και οικολογικούς της στόχους με παράλληλη τήρηση της δημοσιονομικής ευθύνης. |

Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---

[(1)](#ntc1-C_2020106EL.01000101-E0001)  https://www.un.org/sustainabledevelopment/development-agenda/

[(2)](#ntc2-C_2020106EL.01000101-E0002)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Sibiu και πέραν αυτού», [ΕΕ C 228 της 5.7.2019, σ. 37](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_228_R_TOC).

[(3)](#ntc3-C_2020106EL.01000101-E0003)  Βλέπε επίσης τα ακόλουθα έγγραφα: ΟΟΣΑ πέραν του ΑΕγχΠ· Συμπεράσματα του Συμβουλίου με θέμα «Η οικονομία της ευημερίας», 17 Οκτωβρίου 2019.

[(4)](#ntc4-C_2020106EL.01000101-E0004)  https://www.ipcc.ch/sr15/

https://ipbes.net/sites/default/files/ipbes\_7\_10\_add.1\_en\_1.pdf

http://europa.eu/rapid/press-release\_IP-18-3927\_el.htm.

[(5)](#ntc5-C_2020106EL.01000101-E0005)  https://doi.org/10.1146/annurev-environ-102016-060726

[(6)](#ntc6-C_2020106EL.01000101-E0006)  https://www.weforum.org/reports/the-global-risks-report-2019

[(7)](#ntc7-C_2020106EL.01000101-E0007)  https://www.cusp.ac.uk/themes/aetw/wp12/

[(8)](#ntc8-C_2020106EL.01000101-E0008)  Η έκθεση για το 2019 της Ανεξάρτητης Επιτροπής για Βιώσιμη Ισότητα είναι διαθέσιμη Eurostat.

[(9)](#ntc9-C_2020106EL.01000101-E0009)  https://www.economics.ox.ac.uk/materials/papers/15126/819-susskind-a-model-of-technological-unemployment-july-2017.pdf

[(10)](#ntc10-C_2020106EL.01000101-E0010)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13432-2019-INIT/el/pdf, βλέπε σημείο 1.

[(11)](#ntc11-C_2020106EL.01000101-E0011)  Jackson, T., 2017. Prosperity without Growth (Ευημερία χωρίς ανάπτυξη), Raworth, K., Doughnut Economics.

[(12)](#ntc12-C_2020106EL.01000101-E0012)  https://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries.html

[(13)](#ntc13-C_2020106EL.01000101-E0013)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Καθαρός πλανήτης για όλους» ([ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 51](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_282_R_TOC)), σημείο 3.4.1, γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κλιματική δικαιοσύνη» ([ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 22](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_081_R_TOC)), σημείο 4.1.5.

[(14)](#ntc14-C_2020106EL.01000101-E0014)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κλιματική δικαιοσύνη» ([ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 22](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_081_R_TOC)).

[(15)](#ntc15-C_2020106EL.01000101-E0015)  http://ec.europa.eu/environment/circular-economy/index\_en.htm

[(16)](#ntc16-C_2020106EL.01000101-E0016)  https://www.investopedia.com/terms/c/collaborative-economy.asp

[(17)](#ntc17-C_2020106EL.01000101-E0017)  https://issues.org/the-rise-of-the-platform-economy/

[(18)](#ntc18-C_2020106EL.01000101-E0018)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Δέσμη μέτρων για την κυκλική οικονομία» ([ΕΕ C 264 της 20.7.2016, σ. 98](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2016_264_R_TOC)), σημεία 3.1, 3.6, 4.1.7.

[(19)](#ntc19-C_2020106EL.01000101-E0019)  Βλέπε για παράδειγμα: Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Οι μεταφορές, η ενέργεια και οι ΥΓΣ ως κινητήρες διατηρήσιμης ανάπτυξης της ΕΕ μέσω της ψηφιακής επανάστασης» ([ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 79](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_353_R_TOC)).

[(20)](#ntc20-C_2020106EL.01000101-E0020)  https://www.thersa.org/discover/publications-and-articles/reports/future-land

[(21)](#ntc21-C_2020106EL.01000101-E0021)  https://www.statista.com/statistics/266228/youth-unemployment-rate-in-eu-countries/

[(22)](#ntc22-C_2020106EL.01000101-E0022)  https://www.cusp.ac.uk/themes/s2/wp12/

[(23)](#ntc23-C_2020106EL.01000101-E0023)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Για μία ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο σχετικά με τη θέσπιση ελάχιστου εισοδήματος» ([ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 1](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_190_R_TOC)). Η γνωμοδότηση αυτή δεν υποστηρίχθηκε από την Ομάδα Εργοδοτών.

[(24)](#ntc24-C_2020106EL.01000101-E0024)  https://www.e3 g.org/docs/E3G\_Report\_Just\_Transition\_and\_EU\_Budget.pdf

[(25)](#ntc25-C_2020106EL.01000101-E0025)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Επόμενα βήματα για ένα βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον» ([ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 91](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2017_345_R_TOC)).

[(26)](#ntc26-C_2020106EL.01000101-E0026)  https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/green-finance\_el

[(27)](#ntc27-C_2020106EL.01000101-E0027)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκό σύμφωνο “Ο χρηματοπιστωτικός τομέας υπέρ του κλίματος”» ([ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 8](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_062_R_TOC)), σημείο 5.5.2.

[(28)](#ntc28-C_2020106EL.01000101-E0028)  https://www.ecb.europa.eu/explainers/tell-me-more/html/what\_is\_money.el.html

[(29)](#ntc29-C_2020106EL.01000101-E0029)  https://www.ecb.europa.eu/pub/economic-bulletin/articles/2019/html/ecb.ebart201902\_01~3049319b8d.en.html

[(30)](#ntc30-C_2020106EL.01000101-E0030)  https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2019/html/ecb.sp190618~ec4cd2443b.en.html

[(31)](#ntc31-C_2020106EL.01000101-E0031)  https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2018/10/WP48-DellAriccia-et-al.pdf

[(32)](#ntc32-C_2020106EL.01000101-E0032)  http://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2012/wp12202.pdf

[(33)](#ntc33-C_2020106EL.01000101-E0033)  https://diem25.org/wp-content/uploads/2017/03/European-New-Deal-Complete-Policy-Paper.pdf

[(34)](#ntc34-C_2020106EL.01000101-E0034)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Νέα βιώσιμα οικονομικά μοντέλα» ([ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 57](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_081_R_TOC)), γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Το πρωτόκολλο του Παρισιού» ([ΕΕ C 383 της 17.11.2015, σ. 74](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2015_383_R_TOC)), γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Κλιματική δικαιοσύνη» ([ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 22](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2018_081_R_TOC)), σημείο 1.9.

[(35)](#ntc35-C_2020106EL.01000101-E0035)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Φορολογία — ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία» ([EE C 353 της 18.10. 2019, σ. 90](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2019_353_R_TOC)).

[(36)](#ntc36-C_2020106EL.01000101-E0036)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Διαφήμιση/παιδιά και νέοι» ([ΕΕ C 351 της 15.11.2012, σ. 6](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2012_351_R_TOC)).

[(37)](#ntc37-C_2020106EL.01000101-E0037)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια βιώσιμη Ευρώπη έως το 2030» ([ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 95](http://publications.europa.eu/resource/oj/JOC_2020_014_R_TOC)).

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

549η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 22.1.2020 - 23.1.2020

| | | | |
| --- | --- | --- | --- |
| 31.3.2020 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 106/10 |

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1139 όσον αφορά τη θέσπιση ορίων αλιευτικής ικανότητας για τον γάδο της Ανατολικής Βαλτικής, τη συλλογή δεδομένων και τα μέτρα ελέγχου στη Βαλτική Θάλασσα και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 508/2014 όσον αφορά την οριστική παύση για τους στόλους που αλιεύουν γάδο της Ανατολικής Βαλτικής Θάλασσας»

[COM(2019) 564 — 2019/0246 (COD)]

(2020/C 106/02)

| | |
| --- | --- |
| Γενικός Εισηγητής: | ο κ. Gerardo LARGHI |

| | |
| --- | --- |
| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.11.2019 Συμβούλιο, 18.11.2019 |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.1.2020 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 549 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) | 112/0/1 |

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για την ανάληψη επείγουσας δράσης προς όφελος του τομέα της αλιείας γάδου της Βαλτικής Θάλασσας, αλλά θεωρεί ότι αυτή δεν αρκεί από μόνη της για την κάλυψη των αναγκών της συγκεκριμένης περιοχής και των κατοίκων της. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η απόφαση να μην επιτραπεί η αλιεία γάδου θα οδηγήσει στην κατάρρευση σημαντικού μέρους των δραστηριοτήτων θαλάσσιας αλιείας σε ορισμένα κράτη μέλη, γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα όχι μόνο άνεργους αλιείς, αλλά και αρνητικές συνέπειες στη μικρής κλίμακας επεξεργασία αλιευμάτων, στις άμεσες πωλήσεις και στον τουριστικό τομέα. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα φρέσκων ψαριών στους καταναλωτές, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια σε υπεράκτιες εκμεταλλεύσεις που απασχολούν τοπικούς αλιείς. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μείωση των αλιευτικών ποσοστώσεων δεν διευθετεί από μόνη της την κατάσταση κρίσης που πλήττει την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και κρίνει, αντίθετα, αναγκαία την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου που θα εξασφαλίζει μελλοντικές προοπτικές στον εν λόγω τομέα, στους επιχειρηματίες, στους εργαζομένους και στους καταναλωτές. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.4. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση την επιλογή της Επιτροπής να θέσει στη διάθεση των κρατών μελών τα αναγκαία εργαλεία για τη διάλυση των σκαφών που επιδίδονται επί του παρόντος στην αλιεία γάδου και να αναθέσει στα κράτη μέλη τον καθορισμό της χωρητικότητας και του αριθμού των προς διάλυση σκαφών. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις αρνητικές συνέπειες που συνεπάγεται η καταστροφή των εν λόγω στόλων και εκτιμά ότι η υιοθέτηση ενός τέτοιου σχεδίου πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε εθελοντική βάση. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.6. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει τονίσει ότι τα κονδύλια που διατίθενται για τον σκοπό αυτό συχνά χρησιμοποιούνται ανεπαρκώς και δεν αποφέρουν πάντοτε το προσδοκώμενο αποτέλεσμα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μέτρα για την αποτροπή του εν λόγω φαινομένου στην προκειμένη περίπτωση. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, εάν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη είχαν παρέμβει εγκαίρως, θα είχε καταστεί δυνατή μια πιο σταδιακή προσέγγιση του προβλήματος. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη τα οποία διαθέτουν αρμοδιότητα θέσπισης των κανόνων που διέπουν την καταβολή των οικονομικών αντισταθμίσεων για τη διάλυση αλιευτικών σκαφών να λάβουν δεόντως υπόψη τους ειδικευμένους εργαζόμενους του εν λόγω τομέα οι οποίοι θα στερηθούν μια πηγή εισοδήματος. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.9. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τα κονδύλια του ΕΚΤ για την υλοποίηση προγραμμάτων επανεκπαίδευσης των εργαζομένων που απασχολούνται επί του παρόντος στον εν λόγω τομέα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.10. | Εφόσον η επιστημονική έρευνα έχει δείξει ότι η τρέχουσα θνησιμότητα του γάδου οφείλεται περισσότερο σε περιβαλλοντικούς παράγοντες παρά στην αλιεία, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα σε κάθε δράση που συμβάλει στη βελτίωση του οικοσυστήματος της Βαλτικής Θάλασσας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει ένθερμα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διερευνήσει τη δυνατότητα ειδικής χρηματοδότησης για διαπεριφερειακές δράσεις που βασίζονται στις αρχές της γαλάζιας βιοοικονομίας. Κάποια από τα υφιστάμενα έργα έχουν ήδη αποδείξει ότι ορισμένες νέες οικονομικές δραστηριότητες μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην επίτευξη θετικών περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων στη Βαλτική Θάλασσα. Κρίνεται σκόπιμο να προαχθεί η καλλιέργεια μυδιών και φυκιών διότι αποτελούν εξαιρετικά αποτελεσματικά φίλτρα θρεπτικών ουσιών. Οι δραστηριότητες αυτού του είδους συμβάλλουν επίσης στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένων των αποθεμάτων ιχθύων, στην ακτογραμμή. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι ο υφιστάμενος στόλος και οι αλιείς θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αξιοποίηση αυτού του δυναμικού, δεδομένου ότι διαθέτουν προσαρμόσιμο εξοπλισμό και ευπροσάρμοστες δεξιότητες. Το ειδικό περιφερειακό πρόγραμμα χρηματοδότησης από την ΕΕ και τα ίδια τα κράτη μέλη είναι απολύτως απαραίτητο. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η απαγόρευση του επαγγελματικού επαναπροσανατολισμού προς την ερασιτεχνική και την τουριστική αλιεία που προβλέπεται στην πρόταση καθιστά αδύνατη την εξασφάλιση πραγματικής επαγγελματικής και επιχειρηματικής διεξόδου στις αλιευτικές επιχειρήσεις. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 1.13. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να μεριμνήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ώστε η απαγόρευση της αλιείας γάδου από τα κράτη μέλη να μην ευνοήσει τις αλιευτικές επιχειρήσεις άλλων χωρών εκτός ΕΕ· |

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.1. | Η υποβάθμιση του οικοσυστήματος της Βαλτικής Θάλασσας ήταν γνωστή εδώ και χρόνια. Σήμερα, το απόθεμα γάδου της Ανατολικής Βαλτικής είναι η μοναδική περίπτωση στην οποία η θνησιμότητα εξαιτίας περιβαλλοντικών παραγόντων είναι τριπλάσια της θνησιμότητας λόγω αλιείας. Επιπλέον, δεν αναμένονται σημαντικές μεταβολές πριν από το 2024, ακόμη και με πλήρη απουσία αλιευτικής δραστηριότητας. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενδελεχή εξέταση της κατάστασης που επικρατεί στον τομέα της αλιείας στη Βαλτική Θάλασσα, καθώς και του προβλήματος του θαλάσσιου οικοσυστήματος που απειλείται από πληθώρα παραγόντων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται —εκτός από τη ρύπανση που προέρχεται από τους παραπόταμους— τα λύματα των κρουαζιερόπλοιων που τη διαπλέουν χωρίς να συμμορφώνονται πάντοτε με τα πρότυπα ανακύκλωσης των υδάτων. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι σημαντικό μέρος της ρύπανσης εξακολουθεί να προέρχεται από βιομηχανίες και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απαιτήσει από τα κράτη μέλη την πιο ενεργό εφαρμογή της οδηγίας όσον αφορά το περιβαλλοντικό έγκλημα, καθώς και τη δέουσα δίωξη των μεγάλων ρυπαινόντων. Σε περίπτωση καταβολής χρηματικών προστίμων από τους ρυπαίνοντες, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διαθέτουν τα έσοδα αυτά σε περιβαλλοντικά προγράμματα. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.4. | Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαίο να συναντηθούν επειγόντως όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς του εν λόγω τομέα με στόχο την κατάρτιση κοινού σχεδίου δράσης. Οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα μπορεί να αποτελούν μέρος της λύσης. |

| | | |
| --- | --- | --- |
| | 2.5. | Κρίνεται επίσης σκόπιμο να διερευνηθεί η δυνατότητα σύναψης συμφωνίας για την απασχόληση αλλοδαπών αλιέων και την προώθηση των αρχών της γαλάζιας βιοοικονομίας στη γειτονική εδαφική επικράτεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Η συνεργασία δεν πρέπει να περιορίζεται στην αναζήτηση συγκλινουσών λύσεων για την αλιεία, αλλά να περιλαμβάνει επίσης τη θέσπιση και την εφαρμογή μέτρων για τη με βιώσιμο τρόπο και ριζική αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που θέτουν σε κίνδυνο την ισορροπία του οικοσυστήματος της Βαλτικής Θάλασσας. |

Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2020.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

---