# Publicatieblad C 79/2020

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 79 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 63e jaargang10 maart 2020 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 79

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

63e jaargang10 maart 2020

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | RESOLUTIES |
| | Comité van de Regio's |
| 2020/C 79/01 | Resolutie van het Europees Comité van de Regio’s over de Green Deal in partnerschap met de lokale en regionale overheden | 1 |
| | ADVIEZEN |
| 2020/C 79/02 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitdagingen van metropolitane regio’s en hun positie in het toekomstige cohesiebeleid na 2020 | 8 |
| 2020/C 79/03 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een macroregionale strategie voor de Karpaten | 13 |
| 2020/C 79/04 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het potentieel van de spoorwegsector bij het verwezenlijken van de beleidsprioriteiten van de EU | 18 |
| 2020/C 79/05 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een verbetering van de bestuurlijke capaciteit van lokale en regionale overheden om investeringen en structurele hervormingen in 2021-2027 kracht bij te zetten | 25 |
| 2020/C 79/06 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het Burgemeestersconvenant na 2020 | 30 |
| 2020/C 79/07 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over platformwerk — lokale en regionale regelgevingskwesties | 36 |
| 2020/C 79/08 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europees kader dat regelgevende oplossingen biedt voor de deeleconomie | 40 |
| 2020/C 79/09 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over lokale en regionale overheden bij de vormgeving van het toekomstige Oostelijk Partnerschap | 45 |
| 2020/C 79/10 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s betreffende het actieplan tegen desinformatie | 50 |
| 2020/C 79/11 | Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2018 | 54 |

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

2020/C 79/01

Resolutie van het Europees Comité van de Regio’s over de Green Deal in partnerschap met de lokale en regionale overheden

1

ADVIEZEN

2020/C 79/02

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitdagingen van metropolitane regio’s en hun positie in het toekomstige cohesiebeleid na 2020

8

2020/C 79/03

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een macroregionale strategie voor de Karpaten

13

2020/C 79/04

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het potentieel van de spoorwegsector bij het verwezenlijken van de beleidsprioriteiten van de EU

18

2020/C 79/05

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een verbetering van de bestuurlijke capaciteit van lokale en regionale overheden om investeringen en structurele hervormingen in 2021-2027 kracht bij te zetten

25

2020/C 79/06

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het Burgemeestersconvenant na 2020

30

2020/C 79/07

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over platformwerk — lokale en regionale regelgevingskwesties

36

2020/C 79/08

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europees kader dat regelgevende oplossingen biedt voor de deeleconomie

40

2020/C 79/09

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over lokale en regionale overheden bij de vormgeving van het toekomstige Oostelijk Partnerschap

45

2020/C 79/10

Advies van het Europees Comité van de Regio’s betreffende het actieplan tegen desinformatie

50

2020/C 79/11

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2018

54

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

RESOLUTIES

Comité van de Regio's

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/1 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/1

---

Resolutie van het Europees Comité van de Regio’s over de Green Deal in partnerschap met de lokale en regionale overheden

(2020/C 79/01)

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S (CvdR)

gelet op:

| — | de aankondiging van de nieuwgekozen voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, inzake een Europese Green Deal in Een Unie die de lat hoger legt - Mijn agenda voor Europa; |
| --- | --- |

—

de aankondiging van de nieuwgekozen voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, inzake een Europese Green Deal in Een Unie die de lat hoger legt - Mijn agenda voor Europa;

| — | het feit dat lokale en regionale overheden 70 % van alle EU-wetgeving, 70 % van de maatregelen om de klimaatverandering te matigen, 90 % van het beleid inzake klimaataanpassing en 65 % van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen uitvoeren en een derde van de overheidsuitgaven en twee derde van de overheidsinvesteringen vertegenwoordigen: zij moeten de Europese Green Deal op het terrein waarmaken; |
| --- | --- |

—

het feit dat lokale en regionale overheden 70 % van alle EU-wetgeving, 70 % van de maatregelen om de klimaatverandering te matigen, 90 % van het beleid inzake klimaataanpassing en 65 % van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen uitvoeren en een derde van de overheidsuitgaven en twee derde van de overheidsinvesteringen vertegenwoordigen: zij moeten de Europese Green Deal op het terrein waarmaken;

Naar een ambitieuze Green Deal die op lokaal niveau resultaten boekt en tegelijkertijd streeft naar actie op mondiaal niveau

| 1. | beklemtoont dat een ambitieuze Green Deal noodzakelijk is om tegen 2050 van Europa het eerste klimaatneutrale werelddeel te maken en is ermee ingenomen dat duurzaamheid daarmee een centrale plaats krijgt in de EU-beleidsvorming. De Green Deal zou een agendabepalend instrument moeten zijn dat ertoe leidt dat duurzaamheidscriteria worden opgenomen in alle EU-beleidsmaatregelen, macro-economische prioriteiten en financiële instrumenten, het Europees Semester en het meerjarig financieel kader (MFK) voor de periode 2021-2027; |
| --- | --- |

1.

| 2. | onderstreept dat de Green Deal een instrument zou moeten zijn om de doelstellingen van de biodiversiteitsstrategie en de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken en de Agenda 2030 van de VN en de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) ten volle uit te voeren, en om de EU een ambitieuze bijdrage te laten leveren aan het beleidskader voor de internationale bescherming van de biodiversiteit na 2020, dat door de COP 15 van het Verdrag inzake biologische diversiteit (CBD) wordt vastgesteld; |
| --- | --- |

2.

| 3. | vraagt de Commissie om waar nodig de EU-doelstellingen in het pakket schone energie te herzien om uiterlijk in 2050 te zorgen voor een klimaatneutraal Europa dat het concurrentievermogen van en de sociale rechtvaardigheid in Europa stimuleert, en die doelstellingen vast te leggen in een Europese klimaatwet. In dit verband dringt het erop aan dat de doelstelling voor de vermindering van de broeikasgasemissies tegen 2030 wordt opgetrokken tot ten minste 55 %, de doelstelling voor energie-efficiëntie tot 40 % en die voor hernieuwbare energie tot 40 %; |
| --- | --- |

3.

Een Green Deal waarbij een plaatsgebonden benadering wordt toegepast en beleidscoherentie wordt gewaarborgd

| 4. | verlangt dat bij de Green Deal een alomvattende plaatsgebonden benadering wordt gehanteerd die concrete oplossingen voorstelt, dat rekening wordt gehouden met de economische, sociale, geografische en milieugerelateerde uitdagingen en kansen van de regio’s en steden en dat de plaatselijke bevolking deelneemt aan en betrokken wordt bij het ontwerp en de uitvoering van toekomstige voorstellen; |
| --- | --- |

4.

| 5. | verwacht dat de Green Deal duurzaamheid mainstreamt en van beleidsintegratie een benadering en niet alleen een prioriteit maakt, en zorgt voor beleidscoherentie, ook bij de evaluatie en geschiktheidscontroles, teneinde de prioriteiten, ambities en tijdschema’s van verschillende EU-beleidsmaatregelen op elkaar af te stemmen en overlapping of tegenstrijdige procedures en resultaten te voorkomen. Het CvdR roept de Commissie op om de richtsnoeren en het instrumentarium voor betere regelgeving te gebruiken om toekomstbestendige wetgeving te helpen ontwerpen en waarschuwt in dit verband voor een formalistische aanpak van betere regelgeving, zoals het “één erbij, één eraf”-principe voor EU-wetgeving, waarmee geen recht wordt gedaan aan de complexe aspecten van de uitdagingen op politiek en regelgevingsgebied waaraan het hoofd geboden moet worden; |
| --- | --- |

5.

| 6. | verzoekt de Commissie om op EU-niveau maatregelen voor te stellen met het oog op de internalisering van de externe kosten en de coherente tenuitvoerlegging van het beginsel dat “de vervuiler betaalt”; |
| --- | --- |

6.

| 7. | herhaalt dat in de externe betrekkingen van de EU meer rekening moet worden gehouden met overwegingen inzake milieu en klimaatverandering; benadrukt ook het belang van het delen van ervaringen onder gelijken op platformen voor territoriale samenwerking zoals de Arlem en de Corleap en via partnerschappen tussen steden onderling. Klimaatverandering moet een strategische diplomatieke prioriteit van de EU blijven om ervoor te zorgen dat derde landen ambitieuze beleidsmaatregelen aannemen en uitvoeren om tot klimaatneutraliteit te komen; |
| --- | --- |

7.

| 8. | beklemtoont in het licht hiervan het belang van een ambitieus geïntegreerd maritiem beleid dat een overkoepelende en coherente benadering mogelijk maakt, zodat de oceanen een rol kunnen blijven spelen in de strijd tegen de opwarming van het klimaat, hun biodiversiteit — waarvan we afhankelijk zijn voor onze voeding — kan worden beschermd en zij nog sterker kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van hernieuwbare energie; |
| --- | --- |

8.

Op het terrein tastbare resultaten behalen door gebruik te maken van multilevel governance en actieve subsidiariteit

| 9. | roept de Commissie op om ervoor te zorgen dat de Green Deal gebaseerd is op een kader voor multilevel governance; is ingenomen met de resoluties van het Europees Parlement over de VN-klimaatconferentie van 2019 in Madrid en over de klimaatnoodtoestand met de roep om onmiddellijke en ambitieuze actie om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C, waarin wordt erkend dat een langdurige transitie naar een duurzame en koolstofarme samenleving niet kan worden bereikt zonder bottom-up- en top-downbetrokkenheid; onderstreept dat lokale en regionale overheden klaarstaan om het Europees klimaatpact in samenspraak met burgers, bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra vorm te geven; |
| --- | --- |

9.

| 10. | dringt erop aan om EU-financiering en -steun altijd te onderwerpen aan een beoordeling van de klimaat- en duurzaamheidsgevolgen. Directe en indirecte subsidies, steunmaatregelen en -programma's die belastend zijn voor het milieu, moeten worden getoetst op hun coherentie met de klimaat- en duurzaamheidsdoelen en worden afgeschaft; |
| --- | --- |

10.

| 11. | roept de Commissie op om Green Deal-actieagenda’s voor te stellen met meetbare doelstellingen, gerichte acties en passende middelen die in samenwerking met lokale en regionale overheden worden voorbereid in overeenstemming met hun wettelijke bevoegdheden in de lidstaten. De Green Deal kan alleen succesvol zijn als hij wordt vertaald in strategieën en plannen en wordt uitgevoerd op EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau; |
| --- | --- |

11.

| 12. | verzoekt de Commissie om de voortgang van nationale regeringen en lokale en regionale overheden bij het aanpakken van de aanjagers en belemmeringen in het kader van de stand van de energie-unie te volgen, en de lokale en regionale overheden daar nauw en rechtstreeks bij te betrekken; |
| --- | --- |

12.

| 13. | vraagt de lidstaten om meerlagige klimaat- en energiedialogen in het leven te roepen en lokale en regionale overheden actief te betrekken bij het ontwerp en de herziening van de nationale energie- en klimaatplannen, waarbij hun ambities wordt afgestemd op de weg naar klimaatneutraliteit en lokaal en regionaal bepaalde bijdragen worden ontwikkeld ter aanvulling van de nationale energie- en klimaatplannen (1); |
| --- | --- |

13.

| 14. | verbindt zich er in dit verband toe om met het oog op samenwerking met de Commissie en de lidstaten een Forum van lokale en regionale overheden en belanghebbende partijen op te richten, dat alle relevante actoren regelmatig bijeenbrengt om feedback te geven over de uitvoering van acties en initiatieven die verband houden met de Green Deal, suggesties voor wetgevingsvoorstellen aan te dragen en best practices uit te wisselen tussen alle bestuursniveaus; |
| --- | --- |

14.

| 15. | roept de Commissie op om van de Green Deal een van de onderwerpen te maken van de komende conferentie over de toekomst van Europa, aangezien de klimaatverandering en de duurzame ontwikkeling in het kader van de VN-doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) een directe impact hebben op het welzijn van de EU-burgers; |
| --- | --- |

15.

| 16. | verwacht dat de Commissie initiatieven zoals het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie zowel binnen de grenzen van de EU als daarbuiten zal blijven ondersteunen en uitbreiden; |
| --- | --- |

16.

| 17. | vraagt de Commissie om terdege rekening te houden met de conclusies van de uitvoeringsverslagen over het beleid inzake schone lucht en over openbare aanbestedingen van het proefproject regionale hubs (2) van het CvdR (RegHubs). Het RegHubs-project moet ook worden gebruikt voor de Green Deal-initiatieven; |
| --- | --- |

17.

Het hoofd bieden aan transities die regio’s en steden duurzamer maken

| 18. | verlangt van de Green Deal dat die het hoofd biedt aan verschillende transitie-uitdagingen, ook die op het vlak van energie, oceanen, circulaire economie, voedselproductie en -consumptie, mobiliteit, digitalisering en milieu; |
| --- | --- |

18.

| 19. | roept het Europees Parlement op om een officiële studie te laten verrichten naar de milieu-impact van het feit dat het Europees Parlement twaalf keer per jaar van Brussel naar Straatsburg verhuist; |
| --- | --- |

19.

| 20. | roept de Europese Commissie op om ervoor te zorgen dat de transities rechtvaardig en participatief zijn en dat alle actoren bij het partnerschap worden betrokken zonder dat er iemand wordt achtergelaten; |
| --- | --- |

20.

| 21. | roept de Europese Commissie op om de economische, sociale en territoriale cohesie van de transities te waarborgen, waarbij extra aandacht moet uitgaan naar de minst begunstigde regio’s, gebieden die een industriële transitie doormaken, dunbevolkte gebieden en gebieden met een kwetsbaar milieu, zoals eilanden en berggebieden; |
| --- | --- |

21.

| 22. | benadrukt dat overheidsopdrachten een sterke hefboom kunnen zijn voor een duurzamere voedselvoorziening (lokaal en biologisch) via openbare contracten voor de catering in school- en ziekenhuiskantines, alsook voor de ontwikkeling van duurzame mobiliteit. Deze voorbeelden kunnen de verwevenheid tussen stad en platteland versterken, zoals in de nieuwe stedelijke agenda Habitat III (UPA) staat te lezen. Het Comité roept de Commissie in het bijzonder nogmaals op om de bestaande beperkingen in haar aanbestedingsregels te verduidelijken teneinde duurzaamheidscriteria toe te passen, bijv. door het publiceren van handboeken; |
| --- | --- |

22.

| 23. | onderstreept de noodzaak van de ontwikkeling van een alomvattende opleiding en van vaardigheden, die broodnodig zijn in de groene transitie; pleit nogmaals voor een waarnemingspost van een dergelijke transitie, die op regionaal niveau gegevens verzamelt ter ondersteuning van de beleidsvorming op alle bestuursniveaus; |
| --- | --- |

23.

Energie- en klimaattransitie

| 24. | roept de Commissie op om ervoor te zorgen dat de Europese klimaatwet gebaseerd is op een grondige analyse van de impact en de voordelen ervan en gekoppeld is aan concrete financieringsplannen alsook inzet op zowel de matiging van als de aanpassing aan de klimaatverandering en de grondslag vormt voor een alomvattend en ambitieus pakket klimaatneutraliteit; |
| --- | --- |

24.

| 25. | wijst op het belang van onderzoek naar en het verzamelen van gegevens over voorziene klimaatverschillen en op de noodzaak om de interregionale samenwerking op te voeren om de uit het oogpunt van klimaatverandering meest kwetsbare punten aan te pakken; |
| --- | --- |

25.

| 26. | roept de EU-instellingen opnieuw op om ervoor te zorgen dat aanpassing aan klimaatverandering en rampenbestendigheid in aanmerking worden genomen in toekomstige EU-fondsen en -projecten, en die ook te linken aan het beleid op het gebied van cohesie, plattelandsontwikkeling, gezondheid, onderzoek en milieu (3); |
| --- | --- |

26.

| 27. | roept de EU op de lokale en regionale overheden te helpen bij het behoud en herstel van voor klimaatneutraliteit belangrijke natuurlijke koolstofputten, met name door de manier waarop de organische bodem wordt bewerkt, aan te passen en veen- en waterrijke gebieden in oude staat te herstellen; |
| --- | --- |

27.

| 28. | verzoekt de Commissie duidelijke definities en regels voor te stellen voor lokale energiegemeenschappen en andere soorten van “prosumenten”om hun zekerheid te verschaffen en toegang tot de markt, financiële instrumenten en knowhow te bieden en om collectieve consumptie van zelfgeproduceerde hernieuwbare energie (zelfconsumptie) in particuliere gebouwen te bevorderen; |
| --- | --- |

28.

| 29. | dringt er wat openbare gebouwen betreft op aan om door te gaan met energie-efficiëntiemaatregelen en om meer werk te maken van zelfconsumptie; het verzamelen van gegevens over elektriciteits- en warmteverbruik zou moeten worden gestimuleerd en er zouden strategieën inzake kunstmatige intelligentie moeten worden gelanceerd die bijdragen aan energiebesparing; |
| --- | --- |

29.

| 30. | zou graag zien dat de Europese Commissie de ontwikkeling en invoering van maatregelen inzake duurzame en hernieuwbare energie verder ondersteunt door te voorzien in een duidelijk beleids- en regelgevingskader en door passende steun te verlenen voor onderzoek en ontwikkeling op het gebied van innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie, met inbegrip van een stappenplan voor schone waterstof; |
| --- | --- |

30.

| 31. | verwacht dat de Green Deal tevens een EU-actieplan inzake betaalbare huisvesting zal omvatten dat ook zou moeten aansluiten bij grotere inspanningen om een einde te maken aan energie-armoede. Om een rechtvaardige transitie te waarborgen moeten er maatregelen worden genomen die ervoor zorgen dat kwetsbare personen het genot kunnen hebben van warmere, energie-efficiëntere huizen die gebruikmaken van hernieuwbare energie, zoals zonne-energie; |
| --- | --- |

31.

| 32. | wijst erop dat het energieverbruik van gebouwen meer dan 40 % van het totale energieverbruik in de EU uitmaakt en is dan ook van mening dat de modernisering van woningen aanzienlijk zou kunnen helpen om de uitstoot van broeikasgassen in Europa te verminderen en een einde te maken aan energiearmoede. In dit verband verzoekt het CvdR de Commissie om als onderdeel van het Green Dealpakket een ambitieus financieringsplan voor woningrenovatie voor te stellen; |
| --- | --- |

32.

Transitie naar een circulaire economie

| 33. | is van mening dat een alomvattende, langetermijnstrategie voor de Europese industrie een essentieel element is voor de verwezenlijking van de doelstellingen van de Green Deal, waardoor innovatie wordt gestimuleerd, concurrentievoordelen ontstaan en — vooral voor jongeren — arbeidsplaatsen kunnen worden geschapen; om concurrentieverstoringen te beperken en koolstoflekkage te voorkomen is het in dit verband cruciaal dat energie-intensieve industrieën bij de omschakeling op koolstofarme productiemethoden worden gesteund, met name door EU-financiering beschikbaar te stellen voor het onderzoeken en ontwikkelen van praktische oplossingen ter zake; |
| --- | --- |

33.

| 34. | roept op tot een nieuw ambitieus, tijdgebonden en wetenschappelijk onderbouwd EU-Actieplan voor de circulaire economie na 2020 en kijkt ernaar uit om nauw samen te werken met de Europese Commissie bij de uitwerking van deze voorstellen; |
| --- | --- |

34.

| 35. | wijst erop dat preventie de eerste prioriteit moet zijn, in overeenstemming met de afvalhiërarchie van de EU; roept op tot ambitieuze maatregelen waaronder het milieuvriendelijk ontwerp van producten en diensten, afvalvermijding, recycling, terugwinning en hergebruik van materialen en componenten, alsook de vermindering van gevaarlijke en de recycling van belemmerende componenten zodat de herstelbaarheid, recyclingsmogelijkheden, modernisering en duurzaamheid worden bevorderd. In dit verband moedigt het CvdR lokale en regionale overheden aan om velerlei instrumenten te gebruiken, waaronder de lokalisatie van bindende streefcijfers op EU-niveau, fiscale maatregelen op alle niveaus, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en groene overheidsopdrachten met verplichte doelstellingen als onderdeel van elke EU-financieringsmogelijkheid; |
| --- | --- |

35.

| 36. | roept de Europese Commissie op om een ambitieuze doelstelling voor te stellen voor de vermindering van stadsafval tegen 2030, om de hergebruik- en recyclingdoelstellingen voor stadsafval tegen 2030 vast te leggen op 70 % van het gewicht, om voedselverspilling tegen 2030 terug te brengen tot 50 % en om te bepalen dat tegen 2030 maximaal 5 % van het restafval gestort wordt; |
| --- | --- |

36.

| 37. | ondersteunt in dit verband ook de nieuwe inspanningen op het gebied van microplastics en voor de uitvoering van de wetgeving inzake kunststoffen (4), en onderstreept daarbij dat plasticvervuiling bij de bron moet worden aangepakt; |
| --- | --- |

37.

| 38. | vraagt de Commissie om alle Europese regio’s en steden aan te moedigen om actieplannen voor de bio-economie goed te keuren of een apart hoofdstuk inzake de bio-economie op te nemen in hun algemene ontwikkelingsstrategie; |
| --- | --- |

38.

Voedseltransitie

| 39. | dringt er tegen de achtergrond van het feit dat de EU de grootste importeur en exporteur van voedsel ter wereld is geworden op aan dat handelsovereenkomsten worden beoordeeld op de doelstelling van vermindering van de broeikasgassenuitstoot, ook in de agrofoodsector, en dat handelsovereenkomsten gebaseerd worden op duurzame ontwikkeling; |
| --- | --- |

39.

| 40. | aangezien de landbouw verantwoordelijk is voor 10 % van de broeikasgasemissies en rechtstreeks getroffen wordt door klimaatverandering, vraagt het Comité de Commissie om duurzame landbouw te bevorderen door de financiële steun voor milieu- en klimaatvriendelijke praktijken in beide pijlers van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) te versterken; |
| --- | --- |

40.

| 41. | suggereert een lokaal en regionaal hoofdstuk inzake de “van boer tot bord”-strategie, vooral belangrijk in gebieden met kleinschalige economische structuren, om de effecten van de internationale en mondiale voedselproductiepatronen op lokale en regionale productieschema’s te beoordelen; |
| --- | --- |

41.

| 42. | benadrukt de cruciale rol die de bossen en het veenland in de EU spelen bij het bereiken van klimaatneutraliteit; roept op tot een solide EU-strategie voor bossen en veenland en steunt de ambitieuze etiketteerplannen voor voedsel dat zonder ontbossing geproduceerd is (5); wijst in dit opzicht op de verbintenissen van de lidstaten in het kader van de LULUCF-Verordening en erkent de inspanningen om tot meer CO2-verwijderingen te komen; |
| --- | --- |

42.

| 43. | herinnert eraan dat oceanen een belangrijke rol spelen in onze voeding; het Comité pleit voor de uitwerking van een nieuwe strategie ter ondersteuning van maricultuur en blauwe biotechnologie, met aandacht voor de bescherming van het (natuurlijke) milieu. Ook wijst het op het belang van duurzame visserij voor het evenwicht van de kustgebieden; |
| --- | --- |

43.

| 44. | beklemtoont dat lokale en regionale overheden behoefte hebben aan gestandaardiseerde methoden voor het verzamelen en rapporteren van gegevens over de milieueffecten van levensmiddelen, met inbegrip van voedselafval, om de vergelijkbaarheid van gegevens uit verschillende lidstaten te waarborgen en ervoor te zorgen dat milieu- en sociale kosten in verband met levensmiddelen of voedingspatronen worden gemeten in economische termen; |
| --- | --- |

44.

Mobiliteitstransitie

| 45. | herinnert eraan dat lokale en regionale overheden van doorslaggevend belang zijn voor schone mobiliteit en voor de vergroening van het vervoer en spoort daarom aan tot dringende maatregelen op EU-niveau voor de internalisering van de externe kosten per vervoerswijze om een gelijk speelveld te waarborgen, met inbegrip van de herziening van de fiscale regelingen voor bepaalde brandstoffen in het vervoer in het bijzonder; |
| --- | --- |

45.

| 46. | wijst erop dat stroomnetten, elektriciteitsopslag en -handel en het beheer van de openbare infrastructuur moeten worden gemoderniseerd, net als de vervoersregels en -belasting, als adequate voorbereiding op nieuwe en innovatieve vervoerswijzen, waaronder voertuigen op batterij en op waterstof met brandstofcellen; |
| --- | --- |

46.

| 47. | beklemtoont dat door het potentieel van digitale technologieën te benutten het vervoer geoptimaliseerd en een multimodaal trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-V) opgezet zal kunnen worden. Noodzakelijke voorwaarden zijn intelligente vervoerssystemen (IVS) en infrastructuur; |
| --- | --- |

47.

Milieutransitie

| 48. | dringt nogmaals aan op een 8e milieuactieprogramma (6) en benadrukt dat dit programma in overeenstemming moet worden gebracht met de doelstellingen die in het kader van de Green Deal zijn bepaald en kordaat zou moeten helpen de werkelijke uitvoering op het terrein te begeleiden. roept op tot meer participatie van de subnationale overheden in de cyclus voor de evaluatie van de tenuitvoerlegging van het milieubeleid; |
| --- | --- |

48.

| 49. | dringt erop aan dat het biodiversiteitskader voor de periode na 2020 wordt ontwikkeld door alle relevante VN-milieuovereenkomsten in overeenstemming te brengen met en te integreren in de biodiversiteitsdoelstellingen voor 2030. Met het oog op de COP15 in 2020 moeten de partijen bij het Biodiversiteitsverdrag formeel erkennen dat er een onmisbare rol is weggelegd voor de lokale en regionale overheden bij de verwezenlijking van een succesvolle tenuitvoerlegging en coherente monitoring, rapportage en verificatie van de mondiale en EU-beleidsmaatregelen inzake biodiversiteit; |
| --- | --- |

49.

| 50. | herhaalt dat om de EU-ambitie om milieuverontreiniging tot nul terug te dringen waar te maken, een brede aanpak vereist is waarbij gekeken moet worden naar de kwaliteit van lucht en water, gevaarlijke chemische stoffen, emissies, bestrijdingsmiddelen en hormoonontregelende stoffen; roept de Commissie op om de ontwikkeling en goedkeuring van de nieuwe strategie inzake hormoonontregelende stoffen en strengere regels voor chemische stoffen niet langer uit te stellen; |
| --- | --- |

50.

| 51. | verzoekt de Commissie om het potentieel van op de natuur gebaseerde oplossingen en groene en blauwe infrastructuur meer onder de aandacht te brengen als nuttige aanvulling op en niet ter vervanging van krachtdadige acties op het gebied van biodiversiteit en ecosysteemdiensten in voorstedelijke en plattelandsgebieden; |
| --- | --- |

51.

| 52. | benadrukt de voordelen van regionale milieukaderprogramma’s die zijn afgestemd op de verschillende nationale, Europese en internationale strategieën; deze programma’s kunnen bijdragen tot het vaststellen van doelstellingen en het uitzetten van de belangrijkste actielijnen, duidelijkheid verschaffen over de regionale milieukeuzes en een routekaart voor de lange termijn opstellen waarbij de betrokkenheid van de samenleving centraal staat; ten slotte kunnen zij het opzetten van allianties met andere Europese regio’s vergemakkelijken; |
| --- | --- |

52.

Digitale transitie

| 53. | herinnert aan de belangrijke rol die slimme regio’s, steden en gemeenschappen spelen bij het waarborgen van een rechtvaardige en eerlijke transitie naar klimaatneutraliteit; verzoekt de Commissie om te blijven inzetten op digitale cohesie, zodat geen enkel individu en geen enkele regio bij de digitale transitie uit de boot valt, om gerichte maatregelen te begunstigen teneinde lokale en regionale overheden te ondersteunen bij het uitrollen van slimme oplossingen en om de hefboomwerking te vergroten van slimme specialisatieprogramma’s ter bevordering van digitale vaardigheden; |
| --- | --- |

53.

| 54. | pleit voor de ontwikkeling van algemene kaders waarbinnen gegevens worden geïntegreerd en gebruikt met het oog op slimme governance en tegelijkertijd de vereiste bescherming wordt gewaarborgd; |
| --- | --- |

54.

| 55. | vestigt de aandacht op de aanzienlijke koolstofvoetafdruk van het internet en digitale gegevensverwerking en verzoekt daarom de EU om meer te doen aan de gevolgen die digitalisering heeft op het vlak van energie en CO2 en om de duurzaamheid ervan te bevorderen. Overheden moeten de mensen meer van deze problematiek bewust maken; |
| --- | --- |

55.

Adequate financiële middelen op EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau om aan de behoeften van de burgers tegemoet te komen

| 56. | is ingenomen met het voorstel voor een investeringsplan voor een duurzaam Europa met investeringen ter waarde van 1 biljoen euro tussen 2021 en 2030, wat overeenstemt met de behoeften die door de Europese Rekenkamer zijn vastgesteld (7); ondersteunt ook het besluit van de Europese Investeringsbank om de financiering van het merendeel van de projecten op het gebied van fossiele brandstoffen vanaf eind 2021 stop te zetten en het aandeel van op klimaatactie en milieuduurzaamheid gerichte financiering geleidelijk te verhogen; herhaalt zijn oproep om de administratieve rompslomp te verminderen en de procedures voor de voorbereiding van projecten te vereenvoudigen en te zorgen voor extra op maat gesneden technische bijstand om toegang te krijgen tot de JASPERS- en ELENA-programma’s van de Europese Investeringsbank, voor de ontwikkeling van financierbare projecten, met inbegrip van kleinschalige projecten; |
| --- | --- |

56.

| 57. | houdt ook vol dat aanvullende middelen, zoals de voorgestelde uitbreiding van het emissiehandelssysteem en de invoering van een koolstofbelasting aan de grens conform de WTO-regels noodzakelijk zijn, evenals een passende belasting op vliegtuigbrandstof; |
| --- | --- |

57.

| 58. | vraagt de Commissie om een nieuw fonds voor een rechtvaardige transitie in het leven te roepen dat gericht is op steenkool- en koolstofintensieve regio’s en bestaat uit aanvullende middelen bovenop de middelen die aan het cohesiebeleid zijn toegewezen, maar ter aanvulling van de operationele programma’s van het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 op NUTS 2-niveau werkt; |
| --- | --- |

58.

| 59. | dringt erop aan dat minstens 30 % van de volledige EU-begroting 2021-2027 wordt uitgetrokken voor maatregelen op het gebied van klimaat en biodiversiteit, terwijl subsidies voor fossiele brandstoffen geleidelijk worden afgeschaft; |
| --- | --- |

59.

| 60. | benadrukt de cruciale rol van het cohesiebeleid als het belangrijkste financiële instrument voor de uitvoering van de doelstellingen van de transities; dringt erop aan dat het cohesiebeleid over voldoende financiële middelen moet kunnen beschikken — daarom moet het deel van de begroting dat in het volgende MFK voor het cohesiebeleid wordt uitgetrokken, gelijk blijven; |
| --- | --- |

60.

| 61. | is bezorgd dat de Green Deal niet haalbaar is zonder het juiste financiële kader. Het CvdR dringt aan op de volledige uitvoering van het actieplan van de Commissie voor de financiering van duurzame groei en op de snelle goedkeuring van het regelgevend kader inzake taxonomie om duurzame investeringen te vergemakkelijken, inzake de openbaarmaking van duurzame investeringen en duurzaamheidsrisico’s en inzake koolstofarme benchmarks en benchmarks met een positieve koolstofbalans (8). Dit kader moet ook investeringen in de nucleaire industrie, de luchtvaart en de spoorwegsector omvatten. Het actieplan moet ook snel worden uitgebreid tot sociale criteria; |
| --- | --- |

61.

| 62. | pleit voor een ambitieuze aanpak van de investeringen van de EU in natuur en biodiversiteit, waarbij eraan wordt herinnerd dat de kosten worden overtroffen door de voordelen van ecosysteemdiensten, bijvoorbeeld in de vorm van gezondheidsdiensten, CO2-opslag, hoogwaterbescherming, zuivering van watervoorraden, bestrijding van luchtverontreiniging en preventie van bodemerosie; |
| --- | --- |

62.

| 63. | herhaalt zijn standpunt dat er aan de uitgavenzijde van de EU-begroting alleen overeenstemming kan worden bereikt als er aan de ontvangstenzijde overeenkomstige vooruitgang wordt geboekt, omdat de omvang van de EU-begroting in overeenstemming moet zijn met de huidige en toekomstige prioriteiten van de EU (9), en dringt er bij de Commissie op aan om noodmaatregelen voor te stellen ter ondersteuning van de Green Deal als de volgende EU-begroting niet voor eind 2020 kan worden uitgevoerd; |
| --- | --- |

63.

| 64. | benadrukt het belang van medefinancieringspercentages voor EU-fondsen om de toegang tot deze fondsen voor kleine gemeenschappen, plattelandsgebieden en eilanden te vergemakkelijken. Hun capaciteit als “proeftuinen”voor energietransitie moet worden versterkt door innovatieve oplossingen en gecoördineerde beleidsmaatregelen te ontwikkelen; |
| --- | --- |

64.

| 65. | pleit, met het oog op de staatssteunregels na 2020, voor een verhoging van het toegestane niveau van staatssteun en ook voor een aanpassing van de energiebelastingrichtlijn om het gebruik van emissiearme brandstoffen te bevorderen. Voor regelgeving en projecten in verband met de energietransitie moet voldoende flexibiliteit worden betracht en worden gekozen voor een technologieneutrale aanpak met betrekking tot duurzaamheid en verminderde uitstoot; |
| --- | --- |

65.

Rechtstreekse communicatie met de burgers over de voordelen van de Green Deal

| 66. | stelt voor om de voorlichtingscampagnes en rechtstreekse dialogen met de burgers te intensiveren om hen bewust te maken van het belang van een transitie naar duurzamere samenlevingen, gezondere lokale gemeenschappen en meer concurrerende lokale economieën; verzoekt de Commissie om samen met het CvdR een reeks burgerdialogen te organiseren om de meerwaarde van de Green Deal te presenteren en concrete resultaten voor het dagelijkse leven van de burgers te illustreren; |
| --- | --- |

66.

| 67. | draagt zijn voorzitter op om deze resolutie aan de Europese Commissie, het Europees Parlement, het Finse, Kroatische en Duitse voorzitterschap van de Raad en de voorzitter van de Europese Raad toe te sturen. |
| --- | --- |

67.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  CvdR 2018/923.

1

(2)  https://cor.europa.eu/en/our-work/Pages/network-of-regional-hubs.aspx

2

(3)  CvdR 2018/6135.

3

(4)  CvdR 2018/925 en CvdR 2018/3652.

4

(5)  CvdR 2019/973.

5

(6)  CvdR 2019/1672.

6

(7)  Europese Rekenkamer: Overzicht van de EU-maatregelen op het gebied van energie en klimaatverandering, 20 september 2017 https://op.europa.eu/webpub/eca/lr-energy-and-climate/nl/

7

(8)  Zie het CvdR-advies van 6 december 2018 van Tilo Gundlack (PSE/DE).

8

(9)  CvdR 2019/3887.

9

---

ADVIEZEN

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/8 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/8

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over de uitdagingen van metropolitane regio’s en hun positie in het toekomstige cohesiebeleid na 2020

(2020/C 79/02)

| Rapporteur | : | Juraj DROBA (SK/ECR), voorzitter van het regiobestuur van Bratislava |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Juraj DROBA (SK/ECR), voorzitter van het regiobestuur van Bratislava

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Algemene opmerkingen

| 1. | stelt vast dat twee derde van de EU-bevolking in metropolitane regio’s (MR) woont. Daarom is het van belang om deze kwestie ook in het kader van de voorbereiding van het cohesiebeleid voor de periode na 2020 aan de orde te stellen. |
| --- | --- |

1.

| 2. | De toenemende verstedelijking is niet alleen een Europese, maar ook een mondiale trend. Dit schept enerzijds kansen, anderzijds stelt het ons voor nieuwe uitdagingen. Samenwerking tussen instellingen en actoren in de MR is daarom van cruciaal belang. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Momenteel is er geen consensus over de criteria voor het definiëren en afbakenen van MR die een afspiegeling zijn van de diversiteit en de reële situatie in deze regio’s in de lidstaten. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Eurostat omschrijft MR als NUTS-3-gebieden of combinaties van zulke gebieden waar ten minste de helft van de bevolking in een functioneel stedelijk gebied woont en waar minstens 250 000 mensen wonen. De territoriale indeling is gebaseerd op de identificatie van stedelijke centra met een hoge bevolkingsdichtheid en een minimumbevolking van 50 000 inwoners. Uitgaande van deze statistische interpretatie woonden er in 2016 293,3 miljoen EU-ingezetenen in MR. In dit verband moet ook rekening worden gehouden met gebieden die functioneel verbonden zijn met gebieden buiten de EU. De OESO definieert MR op grond van de functie, waarbij een stedelijk centrum met een hoge bevolkingsdichtheid en werkgelegenheidskansen verbonden is met de rest van het gebied door middel van fors dagelijks woon-werkverkeer naar het gebied. |
| --- | --- |

4.

| 5. | MR omvatten verschillende soorten gebieden die overwegend stedelijk qua bevolking zijn maar vaak landelijk wat de oppervlakte betreft. Zij hebben sterke banden met peri-urbane en plattelandsgebieden en hebben vaak te maken met het fenomeen suburbanisatie. Het landgebruik van voorstedelijke gebieden is van cruciaal belang voor de levenskwaliteit, de aanpassing aan de klimaatverandering en de beperking van de gevolgen daarvan. Regio’s dienen zich te buigen over specifieke beleidsmaatregelen om de ongebreidelde stadsuitbreiding te beperken. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen sterk verstedelijkte en minder verstedelijkte MR, die verschillende beleidsbenaderingen en -maatregelen vereisen. |
| --- | --- |

6.

| 7. | De metropolitane regio’s Parijs en Londen zijn gevallen apart, met ruim 12 miljoen inwoners, terwijl de meeste MR in de Europese Unie wat omvang, functies en economische pluspunten betreft variëren, alsook ten aanzien van hun mate van polycentriciteit. Er zijn ook forse verschillen in de aanpak van de MR bij de coördinatie van hun gezamenlijke beleid en acties. |
| --- | --- |

7.

| 8. | De migratie van mensen naar de steden is een van de belangrijkste demografische tendensen van dit moment, waarbij de bevolking van de EU voornamelijk geconcentreerd is in de MR van de hoofdsteden. MR moeten het hoofd bieden aan uitdijende steden, de toenemende bevolkingsdichtheid in stedelijke centra en, omgekeerd, de ontvolking van het platteland. Deze ontwikkeling leidt tot eisen in verband met openbare voorzieningen voor de bevolking en nieuwe infrastructuur, bijvoorbeeld op sociaal gebied, vervoer, scholen en gezondheidszorg en in verband met de digitalisering en de uitvoering van een duurzame energietransitie, en legt zodoende een enorme druk op de begrotingen van de MR. Voor MR die tevens fungeren als hoofdstad van een lidstaat komen er nog extra eisen bij, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, diensten van algemeen belang, digitale diensten en vervoer. |
| --- | --- |

8.

| 9. | In sommige gevallen is de werkelijke bevolkingsomvang in MR hoger dan de officiële statistieken aangeven. Niet iedereen die in MR woont, heeft daar ook zijn vaste woonplaats. Er zijn ook veel mensen die naar MR reizen voor hun werk en er gebruikmaken van daar aanwezige sociale voorzieningen en diensten. Daarnaast hebben MR vaak een sterk grensoverschrijdend aspect. |
| --- | --- |

9.

Het potentieel van metropolitane regio’s

| 10. | MR worden beschouwd als de motoren van de economieën van de lidstaten en centra van economische groei. Volgens Eurostat wordt circa 72 % van het bbp van de 28 lidstaten in MR gegenereerd. MR zijn niet alleen centra voor economische groei van landen, maar ook hubs van onderzoek, innovatie en creatief potentieel, die van nature kapitaal, investeringen en mensen aantrekken. Zij zijn voorlopers in slimme oplossingen op het gebied van informatie en dienstverlening, de kringloopeconomie, milieuduurzaamheid, energie-efficiëntie en duurzame mobiliteit. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Voor een harmonieuze ontwikkeling van de regio’s is het van belang dat de EU en de lidstaten de meerwaarde erkennen van metropolitane samenwerking voor het bereiken van gemeenschappelijke doelstellingen voor het terugdringen van regionale ongelijkheden. Door middelen en deskundigheid te bundelen, kunnen MR bijdragen tot versterking van de interne connectiviteit, alsook tot de spreiding van welvaart en voordelen in een bepaald gebied door de regionale samenwerking en economische groei te bevorderen en door efficiëntere verbindingen tussen stad en platteland tot stand te brengen. Door diensten te verlenen buiten hun grenzen spelen MR een belangrijke rol bij de spreiding van de ontwikkeling in de omliggende — vaak landelijke — gebieden. Zij helpen om gemeenschappen en burgers samen te brengen, aangezien levende functionele relaties bruggen bouwen tussen stedelijke gebieden, kleinere steden en plattelandsgebieden. De interactie tussen het platteland en stedelijke gebieden is een belangrijke impuls voor een harmonieuze territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het nationale beleid dient daadwerkelijk te worden betrokken bij het gebruik van territoriale instrumenten; ook moet gezorgd worden voor een eerlijke verdeling van de middelen over alle gebieden, regio’s en gemeenten, ongeacht of het om metropolitane, stedelijke of landelijke gebieden gaat. Voorts zouden de lidstaten in een vroeg stadium overleg moeten plegen met de LRO over de vraag waar en hoe de territoriale instrumenten zullen worden gebruikt. Dit is van essentieel belang voor een geharmoniseerde steun op alle niveaus, waarbij een evenwichtige ontwikkeling van zowel stedelijke als plattelandsgebieden wordt gewaarborgd, met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel en de territoriale samenhang. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het huidige voorstel voor het cohesiebeleid stelt een Europese meerwaarde als voorwaarde voor het verkrijgen van financiering. Steun voor MR levert niet alleen een Europese meerwaarde op, maar waarborgt ook het mondiale concurrentievermogen van de EU en draagt, via de overloopeffecten van zulke steun, bij tot de regionale convergentie van de lidstaten. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Ruim 70 % van de maatregelen ter beperking van de klimaatverandering en tot 90 % van de aanpassingsmaatregelen worden uitgevoerd op subnationaal niveau, wat betekent dat de MR een sleutelrol spelen bij het nakomen van de COP21-toezeggingen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Een aanzienlijk deel van de middelen van het cohesiebeleid voor de periode na 2020 zal worden besteed aan de ondersteuning van innovatie en slimme oplossingen, die grotendeels in MR worden toegepast. |
| --- | --- |

15.

Uitdagingen

| 16. | Sommige MR, ook de volgens de statistieken meest welvarende regio’s, blijven kampen met een groot infrastructuurtekort uit het verleden en moeten in de kerninfrastructuur blijven investeren. |
| --- | --- |

16.

| 17. | MR moeten economische, fiscale en territoriale uitdagingen aanpakken maar worstelen tegelijkertijd met een toenemende vraag naar hoogwaardige openbare diensten en beperkte financiële middelen om deze te verlenen, wat een uitgesproken effect heeft op de algemene levenskwaliteit van de bevolking. De begrotingsinkomsten van sommige MR staan in sommige gevallen haaks op hun economisch succes en hun hoge bbp. In sommige MR is het budget afkomstig van een deel van de inkomstenbelasting van de personen die er zijn geregistreerd, maar niet van de rechtspersonen die het bbp van de regio genereren. Daarom leidt de aanwezigheid van multinationale ondernemingen niet noodzakelijkerwijs tot inkomsten voor de overheidsbegrotingen. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Kenmerkend voor MR is dat veel werknemers naar de stedelijke kernen pendelen; één van de grootste uitdagingen is dan ook toegankelijk en milieuvriendelijk openbaar vervoer. MR moeten actieve vormen van vervoer en mobiliteitsoplossingen in de openbare ruimte introduceren en de grensoverschrijdende mobiliteit verbeteren. Ze hebben te kampen met verkeersopstoppingen, die de luchtkwaliteit verminderen en de volksgezondheid negatief beïnvloeden. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Niet in de laatste plaats door de concentratie van de industrie staan MR voor grotere problemen in verband met de milieukwaliteit, de invoering van duurzame energiebronnen, de circulaire economie, luchtverontreiniging, de grondwaterkwaliteit, afvalbeheer, afnemende biodiversiteit en het wegnemen van de milieubelasting. Ook bij de aanpassing aan de gevolgen van de klimaatverandering vervullen de MR een centrale rol. Een holistische aanpak is geboden om al deze kwesties het hoofd te bieden. |
| --- | --- |

19.

| 20. | MR hebben te maken met een hoge mate van ongelijkheid. In sommige MR komen de armste gebieden van de lidstaten voor; zij hebben te maken met stedelijke armoede, sociale inclusie, het toenemende aantal daklozen, kinderen die in armoede leven, kwetsbare groepen, jeugdwerkloosheid, een tekort aan geschoolde arbeidskrachten, integratie van migranten en vluchtelingen, toenemende criminaliteit, vergrijzing van de bevolking en armoede onder werkenden. Het bestaan van deze gebieden wordt vaak verhuld doordat officiële statistieken alleen op grotere schaal beschikbaar zijn, wat van invloed is op de ontwikkeling van relevant beleid en maatregelen. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De huisvestingscrisis is onmiskenbaar van invloed op de MR. Aan de ene kant is er in sommige gebieden ontvolking, terwijl er in andere regio’s een enorme vraag naar huisvesting is. In steden waar de vraag naar huisvesting groot is, stijgen de prijzen sneller dan de inkomens, wat leidt tot meer segregatie en sociale ongelijkheid. In dit verband herhaalt het CvdR zijn verzoek om een Europese agenda voor huisvesting. (1) |
| --- | --- |

21.

| 22. | Eurostat wordt verzocht gegevens over de toegankelijkheid en de kosten van huisvesting te verzamelen en vanuit een lokaal en regionaal perspectief te analyseren. Initiatieven voor betaalbare woningbouw, onder meer van het maatschappelijk middenveld, moeten ook worden geanalyseerd. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Bijzondere aandacht moet worden besteed aan MR in economische transitie, die het hoofd moeten bieden aan de negatieve gevolgen van bedrijfssluitingen. Zij worden geconfronteerd met hoge — vaak langdurige — werkloosheid en moeten tegelijkertijd de omschakeling van uit gebruik genomen industriële installaties en het herstel van achtergestelde stadswijken en -buurten aanpakken. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Eén van de grote vraagstukken voor MR is de ondersteuning van de uitbreiding van de digitale infrastructuur die mensen in staat stelt om werk te vinden in nieuwe industrieën, en de invoering van nieuwe werkpatronen, zoals telewerken. |
| --- | --- |

24.

| 25. | MR omvatten vaak ook plattelandsgebieden; daarom is het van groot belang te werken aan goed functionerende verbindingen in MR en ongecoördineerde beleidsvorming te voorkomen. MR zijn een brandpunt van middelen en expertise en zijn, met hun professionele en strategische planningscapaciteiten, in staat om het grote gebied te helpen bij het verkrijgen van financiering in het kader van het cohesiebeleid. MR kunnen daarmee het geschikte niveau zijn om geïntegreerde benaderingen van duurzame ontwikkeling ten uitvoer te leggen, met de nadruk op lokale en regionale solidariteit. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Het is belangrijk om de samenwerking te verkennen op het gebied van sectoroverschrijdende kwesties in de vorm van verbindingen tussen stad en platteland die bijdragen tot de ontwikkeling van zowel het platteland als het metropolitane gebied, zoals de ondersteuning van de totstandbrenging van regionale en lokale waardeketens en de directe afzet van landbouwproducten in de metropolitane regio’s om zo een meerwaarde te creëren voor de aangrenzende plattelandsgebieden. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het is noodzakelijk om meer inzicht te krijgen in de patronen van MR in een insulaire context, en om de interacties tussen eilandgebieden beter te doorgronden. |
| --- | --- |

27.

| 28. | De analyse moet worden uitgebreid tot niet-continentale metropolitane regio’s. |
| --- | --- |

28.

Betere betrokkenheid van MR bij de formulering en uitvoering van het cohesiebeleid

| 29. | Het huidige proces van de formulering van het cohesiebeleid voor de periode na 2020 is een unieke gelegenheid om bij de uitwerking van toekomstige partnerschapsovereenkomsten en vervolgens de operationele programma’s voor de fondsen van het cohesiebeleid rekening te houden met de behoefte aan een specifieke aanpak van de MR. |
| --- | --- |

29.

| 30. | De samenwerking tussen NUTS II-regio’s die samen de hoofdstedelijke regio (hoofdstad en hoofdstedelijke regio) vormen en hun strategieën en activiteiten in het kader van de respectieve OP’s willen coördineren, dienen niet met administratieve belemmeringen te worden geconfronteerd. Er moet voldoende flexibiliteit zijn bij de keuze van de maatregelen voor nauwe samenwerking. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het CvdR wijst op de rol van metropolitane regio’s in het cohesiebeleid; het beveelt aan om deze dimensie zo snel mogelijk in het cohesiebeleid voor de periode na 2020 te creëren en te versterken, alsook in het relevante Europese beleid, met inbegrip van de nieuwe Territoriale Agenda en de strategiedocumenten, zoals het nieuwe Handvest van Leipzig en de nieuwe Europese ontwikkelingsstrategie, die de Europa 2020-strategie vervangt. |
| --- | --- |

31.

| 32. | MR zouden rechtstreeks betrokken moeten worden bij de uitwerking van het cohesiebeleid en de uitvoering en evaluatie van operationele programma’s en EU-projecten, mits zij overeenkomsten voor territoriale samenwerking opstellen. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Bij de goedkeuring van de partnerschapsovereenkomsten en vervolgens de operationele programma’s zou de Commissie er goed aan doen om na te gaan welke partij bevoegd is voor de uitvoering van de afzonderlijke acties, aangezien de bevoegdheden van de MR en de lokale overheden van lidstaat tot lidstaat verschillen. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Vanwege hun relatieve rijkdom kunnen MR slechts beperkt putten uit de middelen van het cohesiebeleid, waardoor de druk om deze effectief te gebruiken toeneemt. Het beeld van het ontwikkelingsniveau is onvolledig omdat de methode voor de verdeling van de middelen van het cohesiebeleid in het kader van de relevante nationale toewijzingen in de eerste plaats gebaseerd is op één enkele indicator (het bbp per hoofd van de bevolking in koopkrachtpariteit) en omdat de sociale, demografische en milieuaspecten slechts ten dele in aanmerking worden genomen. Het is dan ook terecht dat regio’s met een achterstand als gevolg van een economische verdeling van de financiële middelen op passende wijze worden gecompenseerd. De voorgestelde overdraagbaarheid van middelen (2) is in dit verband een relevant instrument. De lidstaten worden aangemoedigd om de overdrachten met alle betrokken regio’s te bespreken en ervoor te zorgen dat elk besluit dat wordt genomen, strookt met het multilevel governance-principe. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Het CvdR onderschrijft het voorstel van de Europese Commissie om de mogelijkheid van een financiële overdracht tussen categorieën van regio’s te verhogen van 3 tot 15 % van de totale toewijzing van een lidstaat en roept de lidstaten op om deze optie te gebruiken. De toepassing van flexibiliteit vergt echter een zorgvuldige analyse. |
| --- | --- |

35.

Verzameling en analyse van gegevens op regionaal niveau

| 36. | De Europese Commissie zou via het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de EU moeten nagaan wat de mogelijke meerwaarde is van steun voor MR in verband met de hoofddoelstelling van het cohesiebeleid, nl. het terugdringen van regionale verschillen. Dit onderzoek zou zich bijvoorbeeld kunnen richten op de overloopeffecten van de steun aan MR en hun bijdrage aan de cohesie van landen en regio’s (3). |
| --- | --- |

36.

| 37. | Aanbevolen wordt om aan de hand van de methode van de Social Progress Index (SPI) de dringendste vraagstukken voor de MR in kaart te brengen die uit de fondsen van het cohesiebeleid moeten worden gefinancierd. Dit kan regionale en lokale belanghebbenden helpen om de investeringsbehoeften in hun gebied naar behoren te evalueren en te bepalen. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Bij de beoordeling van de economische ontwikkeling van regio’s zou Eurostat regionale statistieken op moeten stellen en niet uit moeten gaan van nationale gemiddelden als basis voor het meten van het regionale bbp per hoofd van de bevolking in koopkrachtpariteit. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Aanbevolen wordt om de verzameling van statistische gegevens op regionaal niveau verder te ontwikkelen, met name gegevens die de functionele verbanden binnen de MR aantonen. Zo wordt het mogelijk om meer uitgebreide informatie over de bevolking en haar mobiliteit binnen de MR te verkrijgen, beter op maat gesneden maatregelen uit te werken en de middelen uit de fondsen van het cohesiebeleid gerichter te investeren. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Om de administratieve rompslomp en de kosten van het verzamelen van gegevens te beperken, zou steun moeten worden verleend aan innovatieve methoden voor het verzamelen van gegevens die kunnen worden gebruikt om het woon-werkverkeer binnen de MR te volgen. |
| --- | --- |

40.

Een cohesiebeleid dat is afgestemd op de behoeften van de MR en hun inwoners

| 41. | Er zou meer steun moeten worden verleend aan instrumenten die de metropolitane samenwerking ondersteunen, zoals ITI en CLLD, afzonderlijke prioritaire zwaartepunten voor MR binnen afzonderlijke operationele programma’s, regionale geïntegreerde territoriale strategieën, strategieën voor duurzame stedelijke ontwikkeling en duurzame stedelijke mobiliteitsplanning, die in het kader van het cohesiebeleid voor de periode na 2020 verder moeten worden ontwikkeld en als documentatie ter ondersteuning van investeringen moeten dienen. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Helaas bedraagt de ontwerpbegroting voor het cohesiebeleid voor het eerst minder dan een derde van de EU-begroting. En toch is de thematische concentratie nauw verbonden met de eerste twee doelstellingen van het nieuwe cohesiebeleid: een slimmer en groener Europa. Dit is het soort maatregel dat grotendeels wordt uitgevoerd in de MR. De lidstaten wordt dan ook aanbevolen om bij het opstellen van partnerschapsovereenkomsten nauw samen te werken met de MR om duidelijk te maken hoe zij de thematische concentratie gestalte zullen geven. |
| --- | --- |

42.

| 43. | De Commissie wordt verzocht om de voorwaarden en mechanismen te creëren voor kennisoverdracht, uitwisseling van ervaringen en goede praktijken ten aanzien van belangrijke uitdagingen, door de MR ontwikkelde oplossingen of projecten, zoals het bestuur tussen de MR, indicatoren voor het toezicht op de uitvoering van metropolitane planningsstrategieën of de ontwikkeling van slimme beleidsmaatregelen. |
| --- | --- |

43.

| 44. | MR worden gekenmerkt door versnipperde bestuursstructuren die bestaan uit een groot aantal regionale en lokale entiteiten, waardoor zij niet in staat zijn de economische, sociale en milieu-uitdagingen efficiënt aan te pakken. Om deze versnipperde bevoegdheden te overbruggen, wordt daarom aanbevolen om tussen MR goede praktijken uit te wisselen voor de uitwerking van langetermijnstrategieën en innovatieve oplossingen. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Het CvdR onderschrijft het idee voor de oprichting van een Fonds voor een rechtvaardige transitie ter ondersteuning van een duurzame energietransitie die het hoofd biedt aan maatschappelijke uitdagingen in verband met arbeidsmobiliteit en grote demografische veranderingen. Het zou gefinancierd moeten worden met nieuwe middelen, naast die van het cohesiebeleid. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Enerzijds beschikken MR over een enorme hoeveelheid menselijk kapitaal en talent, maar anderzijds worden ze geconfronteerd met een hele reeks problemen, variërend van sociale uitsluiting tot aanpassing aan toekomstige vaardigheden op de arbeidsmarkt. Het ESF+ moet worden gebruikt om deze uitdagingen voor MR aan te pakken, in nauwe samenwerking en overeenstemming met de door het EFRO gefinancierde infrastructuurmaatregelen. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Alle partnerschappen in de nieuwe stedelijke agenda van de EU zouden zich moeten richten op de huidige metropolitanisering van gebieden of er zou een nieuw partnerschap voor de metropolitane dimensie van de stedelijke agenda moeten komen met een horizontale en strategische invalshoek. |
| --- | --- |

47.

Brussel, 4 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Paragraaf 20 van de resolutie over de voorstellen van het Europees Comité van de Regio’s voor het nieuwe wetgevingsmandaat van de Europese Unie, 27 juni 2019, https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2019-02550-00-01-res-tra-en.docx/content

1

(2)  COM(2018) 375, artikel 105

2

(3)  Zie in dit verband het verslag over “The impacts of metropolitan regions on their surrounding areas”, https://cor.europa.eu/en/engage/studies/Documents/Metropolitan-regions.pdf

3

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/13 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/13

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een macroregionale strategie voor de Karpaten

(2020/C 79/03)

| Rapporteur | : | Władysław ORTYL (PL/ECR), voorzitter van het bestuur van de provincie Subkarpaten |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Władysław ORTYL (PL/ECR), voorzitter van het bestuur van de provincie Subkarpaten

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

De rol van macroregionale strategieën bij de verwezenlijking van samenhang in de EU

| 1. | wijst erop dat de EU op grond van de Verdragen (1) beleid dient te ontwikkelen en maatregelen dient te nemen om de economische, sociale en territoriale samenhang te versterken. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Macroregionale strategieën helpen concrete gebieden bij de aanpak van gezamenlijke uitdagingen in een brede, grensoverschrijdende geografische context. Door het gehele potentieel van grensoverschrijdende gebieden te benutten leveren deze strategieën een belangrijke bijdrage aan de totstandbrenging van territoriale samenhang tussen landen en regio’s (2). De ontwikkeling van macroregionale strategieën laat zien hoe de EU op natuurlijke wijze evolueert, en vormt een volgende stap in de steeds nauwere samenwerking tussen landen, regio’s en lokale gemeenschappen over grenzen heen. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Macroregionale strategieën vormen een multilevel-governance-instrument dat maatregelen van Europese, nationale, regionale en lokale entiteiten integreert om bepaalde doelstellingen te realiseren. Ook vergroot dit instrument de complementariteit van de diverse beleidsstrategieën en -programma’s die de uiteenlopende bestuursniveaus vaststellen en uitvoeren. Het aldus bundelen van gezamenlijk in kaart gebrachte mogelijkheden en het coördineren van maatregelen om ontwikkelingsbelemmeringen aan te pakken, is van grote Europese meerwaarde. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Macroregionale strategieën zijn van essentieel belang voor de verdieping van de Europese integratie. Dat gebeurt via dynamische ontwikkelingsprocessen op regionaal en lokaal niveau. De integratie wordt bevorderd doordat ervaringen en goede praktijkvoorbeelden kunnen worden uitgewisseld tussen de landen en regio’s die onder een macroregionale strategie vallen. Op natuurlijke wijze worden zo de voorwaarden geschapen voor het ontstaan van Europese solidariteit en een gevoel van verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de gehele macroregio. Dit kan ertoe leiden dat specifieke standpunten opzij worden geschoven ten gunste van een brede, macroregionale visie. Macroregionale strategieën stimuleren ook lokale en regionale maatschappelijke initiatieven om de Europese gedachte dichter bij de burgers te brengen. |
| --- | --- |

4.

| 5. | De lokale en regionale overheden spelen een grote rol bij de bevordering van democratie, decentralisatie en lokale en regionale autonomie, nemen deel aan de uitvoering van de bestaande macroregionale strategieën en dragen bij aan de totstandkoming van nieuwe. Die strategieën worden een bottom-upinstrument voor territoriale samenwerking en zijn gebaseerd op het betrekken van regionale en lokale entiteiten en het maatschappelijk middenveld bij de strategie. Door gezamenlijk actie te ondernemen om de doelstellingen van de strategieën te realiseren, wordt een samenwerkingsplatform gecreëerd dat de Europese waarden propageert, de democratische beginselen versterkt en de bestuurlijke normen voor regionale ontwikkeling verhoogt (waaronder de uitwerking van een model voor multilevel governance). |
| --- | --- |

5.

De Karpaten als specifieke Europese macroregio

| 6. | De Karpaten hebben een oppervlakte van 190 000 km2, waarmee ze het op één na grootste berggebied in Europa zijn (na de Alpen). Er wonen ongeveer 68 miljoen mensen. Qua geografie vormen ze een gelijksoortige bergketen met specifieke problemen en ontwikkelingsmogelijkheden. |
| --- | --- |

6.

| 7. | De Karpaten kennen unieke hulpbronnen, zoals hun natuurlijke rijkdom, bijzonder multicultureel erfgoed, menselijk potentieel en de gemeenschappelijke identiteit van de berggemeenschappen. Dit alles biedt een uitgelezen kans voor gezamenlijk optreden ten gunste van een meer dynamische, permanente en duurzame sociaal-economische ontwikkeling van het gebied. |
| --- | --- |

7.

| 8. | De Karpaten zijn van uitzonderlijk belang vanwege hun grote biodiversiteit en de staat van het natuurlijk milieu. Dat is uniek in Europa en maakt deel uit van het Europese culturele erfgoed dat voor toekomstige generaties behouden moet blijven. Daarom dient te worden gestreefd naar een verantwoorde economische ontwikkeling om dit erfgoed te bewaren en te beschermen. Coördinatie van het desbetreffende beleid op alle bestuursniveaus is dan ook noodzakelijk, onder meer gelet op de grensoverschrijdende aard van de milieuproblematiek. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Het Comité ziet het potentieel van de eeuwenoude nabuurschap van de regionale Karpatengemeenschappen en de rijke cultuur van de berggebieden, die het resultaat is van een mix van oosterse en westerse invloeden, een gedeelde geschiedenis en nomadische tradities. De huidige initiatieven om het gezamenlijke culturele erfgoed (3) te beschermen en bekender te maken, bieden aanzienlijke mogelijkheden voor de integratie van lokale gemeenschappen. Inachtneming van de rechten van etnische minderheden en behoud van hun cultureel erfgoed zijn van groot belang in de Karpaten. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Een flink deel van de macroregio Karpaten bestaat uit de armste regio’s van de lidstaten. Het bbp pro capita bedraagt in de meeste ervan minder dan de helft van het EU-gemiddelde. Hun ontwikkelingscapaciteiten worden beperkt door de perifere ligging ten opzichte van de Europese ontwikkelingscentra, de slecht ontwikkelde communicatieverbindingen als gevolg van het bergachtige terrein, en de van oudsher door natuurlijke barrières gevormde grenzen. Een andere factor is ook de gebrekkige infrastructuur, die te wijten is aan jarenlange onderinvesteringen, economische transformatieprocessen en de verwaarlozing van het ontwikkelingspotentieel. |
| --- | --- |

10.

| 11. | De bijzondere behoeften van de berggebieden in de Karpaten moeten onder de aandacht worden gebracht en het specifieke, eigen potentieel van deze macroregio moet worden benut. Samenwerking in de vorm van partnerschap tussen de landen en regio’s uit de Karpaten zal het mogelijk maken om maatregelen beter af te stemmen op de speciale ontwikkelingsvoorwaarden en -behoeften die samenhangen met de sociale, historische, infrastructurele en geopolitieke omstandigheden. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Als de Europese Commissie de Karpaten centraal zou stellen in een strategiedocument, zou de aandacht worden gevestigd op de problemen van dit gebied. Het tot nu toe onbenutte, unieke potentieel van de hele macroregio zou dan kunnen worden benut doordat maatregelen genomen zouden kunnen worden gericht op haar voornaamste horizontale problemen en uitdagingen. |
| --- | --- |

12.

| 13. | De Karpaten vormen een uiterst belangrijk geopolitiek gebied waar de strategische politieke en economische belangen van West- en Oost-Europa samenkomen. Met de uitbreiding van de EU in 2004 werden de Karpaten de oostelijke buitengrens van de EU en nam het belang ervan nog verder toe. |
| --- | --- |

13.

| 14. | De macroregio Karpaten omvat niet alleen EU-lidstaten, maar ook Moldavië, Servië en Oekraïne, waardoor naast bevordering van de integratie binnen de EU tevens de ontwikkeling in haar buurlanden kan worden beïnvloed door ze bij de verdergaande samenwerking te betrekken. |
| --- | --- |

14.

Uitgangspunten van de macroregionale strategie voor de Karpaten

| 15. | Op verschillende niveaus en door meerdere entiteiten zijn initiatieven genomen voor het opstellen van een macroregionale strategie voor de Karpaten (Karpatenstrategie) (4). Die leidden tot verklaringen waarin dit idee wordt onderschreven (5) en waren afkomstig van zowel nationale regeringen en parlementen als van regionale overheden, steden en lokale gemeenschappen. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Tot tevredenheid van het Comité kwamen alle desbetreffende documenten tot stand op basis van overleg tussen de diverse belanghebbenden van de toekomstige strategie en is telkens rekening gehouden met het transnationale, interregionale en lokale karakter daarvan. Hieruit blijkt de complementariteit van de ondernomen initiatieven, die in de toekomst bepalend kan zijn voor het succes van de macroregionale strategie voor de Karpaten. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het Comité is ingenomen met de maatregelen ter uitvoering van het Kaderverdrag voor de bescherming en duurzame ontwikkeling van de Karpaten uit 2003 (Karpatenverdrag), een multilaterale internationale overeenkomst voor de Karpaten opgesteld op basis van internationaal rechtelijke verdragsbeginselen. De partijen bij dit verdrag zijn verplicht samen te werken en algemeen beleid te voeren dat de bescherming en duurzame ontwikkeling van de Karpaten ten goede komt, onder meer door rekening te houden met de doelstellingen en bepalingen van het verdrag in hun sectorale beleidsmaatregelen (bijv. op het gebied van ruimtelijke ordening, land- en bosbouw, vervoer en toerisme), door die maatregelen beter te coördineren en door een geïntegreerde aanpak te volgen bij het beheer van natuurlijke hulpbronnen. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het Karpatenverdrag is een sectoroverschrijdend governance-instrument voor de Karpaten dat integratie tussen sectoren en een brede deelname van belanghebbenden van verschillende niveaus (landelijk, regionaal, niet-gouvernementeel enz.) mogelijk maakt. De normen die zijn opgesteld voor de samenwerking op meerdere niveaus, waaruit vijf thematische protocollen bij het Karpatenverdrag (6) zijn voortgevloeid, kunnen worden benut als fundament voor verdere samenwerking (7). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Positief zijn de ervaringen en verwezenlijkingen van de in 1993 opgerichte Euregio Karpaten, een maatschappelijk-politiek initiatief dat door de regeringen van de Karpatenlanden wordt ondersteund en de oudste organisatie is die zich inzet voor de sociaal-economische ontwikkeling van dit gebied. Haar ruim 26 jaar ervaring heeft een sectoroverschrijdende, internationale, gespecialiseerde samenwerkingsstructuur opgeleverd waarbij meer dan 1 000 entiteiten betrokken zijn. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Binnen het Comité is in februari 2016 de interregionale groep Karpaten opgericht, waaraan wordt deelgenomen door vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden uit de lidstaten die belang hebben bij een macroregionale strategie voor de Karpaten. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Het Comité heeft in een eerder advies over macroregionale strategieën (8) gepleit vóór een macroregionale strategie voor de Karpaten en verklaard ervan overtuigd te zijn dat zo’n strategie een uitstekende aanvulling zou vormen op bestaande initiatieven zoals het Karpatenverdrag en de Euregio Karpaten, en het mogelijk zou maken het aanwezige potentieel voor samenwerking tussen alle bestuursniveaus te benutten. |
| --- | --- |

21.

| 22. | De belangrijkste doelstelling van een Karpatenstrategie zou moeten zijn om de hoge natuurwaarde van de macroregio Karpaten te behouden en deze regio concurrerender en aantrekkelijker te maken uitgaande van haar unieke natuurlijke en culturele erfgoed en interne duurzame-ontwikkelingspotentieel en door concurrentievoordelen te creëren. Het gaat er hierbij om de levensstandaard en levenskwaliteit van de inwoners van de Karpaten te verhogen en tegelijkertijd de unieke ecologische waarden van dit gebied te behouden. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Een probleem dat dringend moet worden aangepakt is de bevolkingsafname in combinatie met de vergrijzing in de Karpatengemeenschappen. Daarom zou een van de kernpunten van de samenwerking in het kader van de Karpatenstrategie de ontwikkeling van sociale basisdienstverlening in dit gebied moeten zijn, met name van diensten die verband houden met de toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en sociale integratie. |
| --- | --- |

23.

| 24. | De maatregelen die in de strategie worden voorgesteld zouden gericht moeten zijn op het versterken van duurzame en economische samenwerking in voor de macroregio strategische sectoren (schone industrie, duurzaam toerisme en de agrovoedingssector) door middel van de ontwikkeling van clusters in de Karpaten en een macroregionaal innovatie-ecosysteem. De focus zou daarbij moeten liggen op een efficiënt gebruik van de lokale hulpbronnen, onder meer via certificering en de invoering van een gemeenschappelijk productlabel voor de Karpaten, en op benutting van het gezamenlijke potentieel van de landen en regio’s in de Karpaten, alsmede op het krachtig stimuleren van de ontwikkeling van ook de sociaal-economisch achtergebleven gebieden om het concurrentievermogen van de gehele macroregio te vergroten. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het Comité benadrukt dat de ecologische waarden van de Karpaten een integraal onderdeel van de ontwikkeling van de macroregio vormen. De kwaliteit van het milieu in de Karpaten kan worden verbeterd door de macroregionale samenwerking te intensiveren op het gebied van behoud en bescherming van het natuurlijke milieu, beheer van natuurrampen, beperking van en aanpassing aan de klimaatverandering en, daaraan gekoppeld, beheer van teeltmateriaal via duurzaam bosbeheer, alsmede door maatregelen te nemen om het milieubewustzijn te vergroten. Als het beleid overal in de Karpaten op elkaar wordt afgestemd, kunnen schaalvoordelen worden bereikt. |
| --- | --- |

25.

| 26. | De Karpaten als geheel moeten een actieve rol spelen en een grote bijdrage leveren aan het EU-klimaatbeleid en aan de gemeenschappelijke doelstelling om de verbintenissen uit de Overeenkomst van Parijs na te komen. In dit verband dienen de bossen in de Karpaten te worden beschermd, aangezien deze van groot belang zijn voor koolstofreductie, waterretentie, bodembescherming en biodiversiteitsbehoud. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Initiatieven om het concurrentie- en innovatievermogen van de regio te bevorderen moeten gepaard gaan met het verbeteren van de toegankelijkheid. Maatregelen op andere terreinen kunnen niet worden gerealiseerd zonder duurzaam vervoer en digitale en sociale infrastructuur. Gezamenlijk beleid op dit gebied zal de Karpaten toegankelijker maken en daarmee de interne samenhang in de regio en bijvoorbeeld ook de grensoverschrijdende verbindingen versterken. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Belangrijk aspecten van een alomvattende ontwikkeling van de Karpaten zijn regionale ruimtelijke ordening en samenwerking. De kwaliteit van het functioneren van instanties, waaronder lokale overheden, is bepalend voor de kwaliteit van de samenwerking en dus voor de ontwikkelingsperspectieven van de macroregio. In de strategie moet expliciet worden ingegaan op de specifieke bewoningsstructuur van de Karpaten, d.w.z. veel kleine plaatsen in de dalen en in de bergen traditionele nomadische veehouders van wie de situatie als gevolg van de sociaal-economische veranderingen van de afgelopen decennia is verslechterd. Tevens van belang is de ontwikkeling van functionele betrekkingen tussen de berggebieden in de Karpaten en de omliggende gebieden alsmede de versterking van stedelijke centra. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Onder verwijzing naar zijn voornoemde eerdere advies (9) is het Comité van mening dat de macroregionale strategie voor de Karpaten, doordat daarin de specifieke kenmerken van dit berggebied centraal staan, een aanvulling kan vormen op al in het kader van de Donaustrategie genomen maatregelen. De strategie voor het Donaugebied (EUSDR) uit 2010 omvat momenteel van alle macroregionale strategieën van de EU het grootste geografische gebied. Delen daarvan vallen ook onder de strategie voor het Alpengebied (Eusalp) uit 2016 of onder de strategie voor de Adriatische en Ionische regio (Eusair) uit 2014, wat geen negatieve gevolgen heeft. Het Comité is ervan overtuigd dat dit ook voor de Karpatenstrategie zal gelden. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Het Comité herhaalt nadrukkelijk zijn meermaals in andere adviezen (10) uitgesproken steun voor het initiatief om een macroregionale strategie voor de Karpaten uit te werken. Het beschouwt dit als een uitgerijpt initiatief waarbij alle bestuursniveaus betrokken zijn (Europees, nationaal, regionaal en lokaal). |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het Comité wijst op de oproep van de Raad om aan de macroregionale strategieën een nieuwe politieke impuls te geven, en op diens bereidheid om initiatieven voor de vaststelling van nieuwe strategieën te bestuderen (11). |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het Comité verzoekt de Europese Commissie om haar steun te geven aan het initiatief voor het opstellen van een macroregionale strategie voor de Karpaten, die de volgende macroregionale strategie en de tweede macroregionale strategie voor een Europees berggebied zou zijn. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Dankzij een macroregionale strategie kan efficiënter gebruik worden gemaakt van de financiële middelen die beschikbaar zijn voor de doelstelling “Europese territoriale samenwerking” (ETS), omdat in het kader van zo’n strategie een echt systeem zal worden opgezet voor de medefinanciering en uitvoering van maatregelen ter ondersteuning van de regio’s in de Karpatenlanden. Daardoor zullen Europese middelen voor hen ook toegankelijker worden (12). |
| --- | --- |

33.

| 34. | Het Comité erkent de positieve bijdrage van het Karpatenverdrag, het belang van de doelstellingen daarvan en de overeenstemming van dit verdrag met de prioriteiten van de EU, en roept de Europese Commissie dan ook op de nodige stappen te zetten zodat de EU partij bij dit verdrag wordt. Het herinnert er in dit verband aan dat de EU al partij bij de Alpenovereenkomst is. |
| --- | --- |

34.

Brussel, 4 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Bijv. titel XVIII van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).

1

(2)  Net als andere instrumenten dat doen, zoals de Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS), de Interreg-programma’s en de programma’s in het kader van het Europees nabuurschapsinstrument.

2

(3)  Bijv. de projecten in het kader van de lopende ETS-programma’s, waaronder projecten van lokale overheden en ngo’s.

3

(4)  Een Karpatenstrategie is een van de onderwerpen die aan de orde komt tijdens de internationale “Europa Karpaten”-conferenties, die sinds 2011 worden gehouden. Tijdens het jaarlijks economisch forum in Krynica vinden paneldiscussies plaats over een strategie voor de Karpaten, waaraan wordt deelgenomen door internationale vertegenwoordigers van parlementen, regeringen en regio’s. Voorbeelden van initiatieven van decentrale overheden zijn het internationaal forum voor samenwerking in de Karpaten, de dagen van goed nabuurschap in de Karpaten en talrijke andere conferenties en bijeenkomsten.

4

(5)  In september 2018 hebben vertegenwoordigers van de regeringen van Hongarije, Slowakije, Oekraïne en Polen de Karpatenverklaring ondertekend (“Declaration of Intent to Create the EU Macro-Regional Strategy for the Carpathian Region”).

5

(6)  Protocol betreffende de bescherming en duurzame benutting van de biologische en landschappelijke diversiteit (Boekarest, 2008), protocol betreffende duurzaam toerisme (Bratislava, 2011), protocol betreffende duurzame bosbouw (Bratislava, 2011), protocol betreffende duurzaam vervoer (Mikulov, 2015), protocol betreffende duurzame landbouw en plattelandsontwikkeling (Lilllafüred, 2017).

6

(7)  De samenwerking in het kader van het Karpatenverdrag (dat door zeven landen is ondertekend, nl. Tsjechië, Hongarije, Polen, Roemenië, Servië, Slowakije en Oekraïne) is belangrijk voor de Europese integratie, aangezien er naast vijf EU-lidstaten ook twee directe buurlanden van de EU (Servië en Oekraïne) bij betrokken zijn.

7

(8)  Advies 6422/2018 “Macroregionale strategieën, zoals de strategie voor het Donaugebied: een kader om transnationale clusters te stimuleren”, rapporteur Dainis Turlais (LV/ALDE).

8

(9)  Advies van het Comité 6422/2018.

9

(10)  O.a. de adviezen van het Comité “Macroregionale strategieën, zoals de strategie voor het Donaugebied: een kader om transnationale clusters te stimuleren” (6422/2018), “De uitvoering van de macroregionale strategieën” (2554/2017) en “De toekomst van het cohesiebeleid na 2020” (PB C 306 van 15.9.2017, blz. 8).

10

(11)  COM(2019) 21 final — doc. 5927/19 + ADD 1.

11

(12)  Met inachtneming van de conclusies van de Europese Raad en de adviezen van het Comité zelf, waaronder zijn advies over “De toekomst van het cohesiebeleid na 2020” (PB C 306 van 15.9.2017, blz. 8), waarin het aandringt op een “plaatsgerichte” aanpak als uitgangspunt van de Europese structuur- en investeringsfondsen, en stelt dat het beleid en de maatregelen van de EU gericht moeten zijn op de problemen van concrete gebieden waarvan de structurele economische en sociale situatie overeenkomstig het VWEU specifieke maatregelen rechtvaardigt.

12

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/18 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/18

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het potentieel van de spoorwegsector bij het verwezenlijken van de beleidsprioriteiten van de EU

(2020/C 79/04)

| Rapporteur | : | Pascal MANGIN (FR/EVP), lid van de regioraad van Grand Est |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Pascal MANGIN (FR/EVP), lid van de regioraad van Grand Est

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

| 1. | wijst op de bijdrage van de spoorwegsector en met name het potentieel van de regionale en lokale spoorlijnen aan diverse overkoepelende beleidsprioriteiten van de EU, nl. het koolstofvrij maken van de economie en het tegengaan van de klimaatverandering, de territoriale, economische en sociale cohesie, de interne markt, het vrije verkeer van personen en goederen en duurzame mobiliteit. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het vervoersnetwerk, als ruggengraat van de economie in de EU, en het potentieel van het spoorwegnet vervullen een cruciale rol bij het verbinden van de belangrijkste vervoerswegen met de perifere regio’s en gebieden van de EU en tegelijkertijd dragen zij bij tot een groenere logistieke distributie in de EU door de verschuiving van het goederenvervoer over lange afstanden van weg naar spoorweg te bevorderen. Naast het definitief bevorderen van lijnen die als prioritair zijn aangemerkt, mag de rol van secundaire regionale lijnen in dit verband ook niet over het hoofd worden gezien. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Gewezen zij op de kansen die de spoorwegsector biedt voor gekwalificeerde en stabiele banen, die gelijkmatig over het grondgebied van de EU verspreid zijn, en op het positieve overloopeffect voor andere sectoren van de economie. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Maatregelen zijn geboden om deze bijdragen in het kader van de Europese Green Deal verder te optimaliseren en zo tegemoet te komen aan de zorgen van de burgers op deze gebieden. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Van belang zijn multimodaliteit voor een duurzaam mobiliteitssysteem in de EU — gebruik makend van de sterke punten van elke vervoerswijze — en de noodzaak gelijke concurrentievoorwaarden te blijven waarborgen, met name door de internalisering van externe kosten. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De spoorwegen zouden kunnen uitgroeien tot de meest kritieke component van de mobiliteit. Zij zullen de digitalisering en automatisering volledig moeten omarmen om diensten in de passagiers- en goederensector tot en met de laatste kilometer te kunnen aanbieden en op die manier bij te dragen tot de overschakeling op een duurzamer vervoerssysteem. |
| --- | --- |

6.

| 7. | De Commissie dient te zorgen voor de juiste tenuitvoerlegging van het bestaande regelgevingskader voor de spoorwegen. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Het CvdR wijst op de rol van stations als vectoren van cultuur- en dienstencentra en op het succes van treinreisinitiatieven zoals #DiscoverEU om de cultuur en het erfgoed van de EU te promoten. |
| --- | --- |

8.

Territoriale samenhang

| 9. | Lokale en regionale overheden (LRO) zijn niet alleen verantwoordelijk voor het openbaar vervoer op hun grondgebied, maar hebben ook tot taak om de territoriale samenhang tussen stad en platteland te versterken. Gezien de toezeggingen van de Unie in het kader van de Overeenkomst van Parijs voeren de LRO oplossingen uit voor een duurzamere vervoerssector, die cruciaal zullen zijn om tegen 2030 een duurzaam Europa tot stand te brengen. |
| --- | --- |

9.

| 10. | De spoorwegen spelen een belangrijke rol in verschillende van de overkoepelende beleidsprioriteiten van de Unie, om te beginnen bij de uitvoering van de doelstellingen inzake duurzame ontwikkeling door middel van de nieuwe Europese Green Deal, geschetst in de beleidslijnen van de voorzitter van de Commissie, mevrouw Von der Leyen. Zij dragen met name bij tot het verminderen van de ongelijkheid tussen steden en peri-urbane regio’s en tussen plattelands- en stedelijke gebieden. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Met het oog op de totstandbrenging van één Europese spoorwegruimte benadrukt het CvdR in zijn advies CDR 18/2017 dat de nodige infrastructuur moet worden aangelegd in regio’s waar het spoor minder ontwikkeld is, zodat burgers en bedrijven onder dezelfde voorwaarden als in de rest van de EU gebruik kunnen maken van het spoorvervoer, tenzij er duurzamere en over het algemeen goedkopere vervoersoplossingen voor de gebruikers en de gemeenschap bestaan. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Hoewel de huidige EU-beleidsdoelstellingen stellen dat de kernnetwerkcorridors (CNC’s) en de goederencorridors voor het spoor de belangrijkste assen moeten vormen voor de ontwikkeling van intermodaliteit in de EU, wordt in het onderzoeksrapport voor de commissie TRAN van het Europees Parlement over de modal shift benadrukt dat connectiviteit niet gelijkelijk over de EU-regio’s is verdeeld. Het verslag benadrukt met name dat moet worden gegarandeerd dat het hele grondgebied van de EU de mogelijkheid heeft om op het spoorwegnet te worden aangesloten “conform het beginsel van cohesie en toegankelijkheid [...], en op basis van duidelijke indicatoren van de vraag en de sociaal-economische omstandigheden in het betrokken gebied” (1). Om adequate Europese connectiviteit tot stand te brengen, dienen vanuit de EU niet alleen de kernnetwerkcorridors te worden gefinancierd, maar ook de secundaire corridors. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Grensoverschrijdende spoorwegverbindingen, met inbegrip van die van regionale relevantie, zijn belangrijk. De specifieke bijdrage hiervan aan de territoriale cohesie vereist dat de EU er rekening mee houdt, ook in de vorm van steun via EU-programma’s. |
| --- | --- |

13.

Economische en sociale cohesie

| 14. | Wat de cohesie betreft, is de werkgelegenheid in de spoorwegsector sterk verspreid over de regio’s van de Unie, variërend van exploitanten en infrastructuurbeheerders tot leveranciers en fabrikanten en onderhouds-, veiligheids- en beveiligingsdiensten. Volgens studies bedraagt de werkgelegenheid in de sector 2,3 miljoen banen en 4 miljoen wanneer rekening wordt gehouden met bredere economische effecten (2). Ten gevolge van zowel sectorale als operationele verplichtingen is de spoorwegsector een maatschappelijk verantwoorde werkgever die de ontwikkeling van geschoolde arbeidskrachten bevordert en als katalysator voor duurzame groei op lokaal, nationaal en EU-niveau fungeert. |
| --- | --- |

14.

| 15. | De Commissie zou een nauw partnerschap met de spoorwegsector moeten aangaan om de problemen op het gebied van opleiding, aanwerving en aantrekkelijkheid van beroepen in de spoorwegsector, met name voor jonge volwassenen, aan te pakken, alsook om controleurs op Europees niveau als gezagsdragers te beschouwen, zodat de agressiegevallen tegen wie met dergelijk gezag is bekleed kunnen afnemen door er in de nationale strafwetboeken sancties voor te bepalen. |
| --- | --- |

15.

| 16. | De spoorwegindustrie zal geconfronteerd worden met een groeiende vraag naar ict- en cyberbeveiligingsprofessionals, die gelijke tred houdt met de toenemende digitalisering en automatisering van de sector. Zulke ontwikkelingen hebben positieve overloopeffecten op andere economische sectoren, waarbij één arbeidsplaats in de spoorwegsector 0,52 extra arbeidsplaatsen oplevert in andere sectoren, vooral in het mkb (3). |
| --- | --- |

16.

| 17. | In het kader van de digitalisering en automatisering wordt ook de spoorwegsector beïnvloed door de vaardigheidskloof en geconfronteerd met veranderende vaardigheidseisen in bepaalde sectoren (4). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Gewezen zij op de voordelen van gestructureerde stageprogramma’s in de spoorwegsector, zowel voor bestaande als nieuwe beroepen in de sector, die in samenwerking met aanbieders van beroepsonderwijs en middelbare scholen zouden kunnen worden opgezet en die in het kader van de overgang naar meer digitalisering en automatisering van bepaalde beroepen zouden kunnen worden ondersteund met EU-fondsen voor bij- en omscholing (5). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Een belangrijk aspect is het geringe aandeel vrouwen in de werkgelegenheid in de spoorwegsector. Volgens de RMMS-studie van 2019 (6) varieert dit percentage van 8 tot 49 % in de EU, met slechts vier lidstaten van meer dan 30 %. Het voor vrouwen aantrekkelijker maken van beroepen in de spoorwegsector in de EU kan ertoe bijdragen dat het aantal knelpunten in de aanwerving van personeel afneemt. Het Comité van de Regio’s wijst op de resultaten van het EU-Platform voor verandering en de lijst van goede praktijken (7) om deze onevenwichtigheden aan te pakken. Geboden is een combinatie van door ondernemingen genomen maatregelen, maatregelen op sectoraal niveau en beleidsmaatregelen. |
| --- | --- |

19.

De speciale rol van reizigersstations als culturele platforms

| 20. | Het CvdR herhaalt de kern van zijn advies CDR185/2018 (8),wijst in dit verband op de rol van stations en merkt op “dat het rijkgeschakeerde cultureel erfgoed van grote waarde is voor Europa: het kan in de EU een aanzienlijk hefboomeffect hebben voor duurzamere regio’s met een grotere cohesie en bijdragen tot een sterkere identiteit in een regio en in heel Europa. Als zodanig is het exemplarisch voor het motto van de EU: “In verscheidenheid verenigd”.”. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Behalve voor het vervoer van passagiers zijn stations ook van belang als cultuurdragers en vormen ze een uitgebreid netwerk om mensen te bereiken. Ze zijn dus perfect geschikt om cultuur over te dragen en culturele mogelijkheden aan te bieden aan een breder publiek, wat bijdraagt aan de kwaliteit van het leven en de sociale cohesie. Dit geldt met name voor middelgrote steden, waar stations een bron van onbenutte mogelijkheden vormen, als alternatieve culturele locaties voor musea of festivals. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Daarom worden stationsbeheerders en LRO aangemoedigd om meer werk te maken van culturele initiatieven in stations en optimaal gebruik te maken van bestaande programma’s zoals de EU-prijs voor hedendaagse architectuur (9), mogelijke samenwerking met de Europese route voor industrieel erfgoed (ERIH) bij het bevorderen van het besef van het culturele erfgoed en de diversiteit van de EU (10), het EU-netwerk van creatieve hubs, dat een aantal getransformeerde stations omvat, nominaties voor EU-prijzen voor hedendaagse architectuur en het EU-programma Creatief Europa, dat beschikbaar is voor projecten van meer dan drie lidstaten die specifieke aspecten van de cultuur willen bevorderen. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het huidige succes van het #DiscoverEU programma (11) mag niet als vanzelfsprekend worden beschouwd. Dankzij deze regeling konden 30 000 jonge Europeanen gedurende één dag tot één maand gratis per spoor reizen. Het CvdR stelt daarom voor een gezamenlijk initiatief te lanceren dat het EU-programma #DiscoverEU van de Commissie, de spoorwegsector en het Comité van de Regio’s combineert en de Interrail-reizen van jongeren zou kunnen koppelen aan een programma van evenementen in de Europese steden en regio’s, gericht op de lokale stations en hun omgeving vanuit cultureel oogpunt en/of voor technische bezoeken ter plaatse, zodat jongeren meer te weten komen over de spoorwegen. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Gewezen zij op de toenemende populariteit van nachttreinen, met name onder jongeren, en op de noodzaak om deze treinen op bepaalde Europese trajecten in het kader van de groene transitie opnieuw te laten rijden. Het internationale kunstenfestival EUROPALIA zal in 2021 gewijd zijn aan de invloed van de spoorwegen op de kunst; voorgesteld wordt om de bijdrage van de nachttreinen en de herinvoering ervan bij deze gelegenheid te benadrukken. Het CvdR roept de spoorwegen ook op om hun bijdrage aan duurzaam toerisme te versterken door hun samenwerking met reisbureaus en andere vervoerswijzen uit te breiden. |
| --- | --- |

24.

Europese Green Deal

| 25. | De EU heeft herhaaldelijk bevestigd dat zij ernaar streeft dat haar industrieën wereldleider worden op het gebied van innovatie, digitalisering en decarbonisatie. Decarbonisatie en terugdringing van de klimaatverandering staan op de eerste plaats tussen de prioriteiten van de politieke agenda van de nieuwe Commissie in het kader van de Europese Green Deal. Daarom zijn er dringend vernieuwende en evenwichtige voorstellen van de Commissie nodig, die binnen 100 dagen na het aantreden van de nieuwe Commissie moeten worden ingediend. Zij dient te vermelden welke bedragen nodig zijn om de doelstellingen inzake decarbonisatie uit te voeren. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Het CvdR neemt terdege nota van steeds populairder wordende verschijnselen zoals “vliegschaamte” of de stakingen voor het klimaat, en is ervan overtuigd dat deze alleen kunnen bijdragen tot ander reisgedrag als de spoorwegen tegen een betaalbare prijs een echt alternatief bieden voor meer vervuilende vervoerswijzen. Dit hangt af van de bijdragen van de LRO en de overheid, maar ook van het vermogen van de sector om nog milieuvriendelijker te worden. |
| --- | --- |

26.

Milieuprestaties en toepassing van het beginsel “de vervuiler betaalt”

| 27. | 27 % van de broeikasgasemissies in de EU is afkomstig van de vervoerssector. De huidige beleidsaspiraties zijn vervat in de in 2016 door de Commissie goedgekeurde strategie voor emissiearme mobiliteit, die werd gevolgd door drie wetgevende “mobiliteitspakketten”. De emissies in de spoorwegsector zijn veruit de laagste van alle vervoerswijzen. Bovendien is het spoor de enige vervoerssector waar de totale uitstoot daalt (12), ondanks toenemende vervoersvolumes. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Verwezen zij naar de studie van CE Delft (13) uit 2019 over de internalisering van externe kosten. Hieruit blijkt dat het spoor er uitstekend in slaagt om zijn variabele infrastructuurkosten en externe effecten zoals luchtvervuiling, CO2 en geluidshinder door middel van heffingen te dekken, met kleinere verschillen in kostendekking in EUR per passagierskilometer of tonkilometer dan andere vervoerswijzen. |
| --- | --- |

28.

| 29. | De milieuprestaties van het spoor zouden zelfs nog beter zijn als de sector zijn belangrijkste tekortkomingen zou verhelpen door een systematischer inzet van langere en zwaardere goederentreinen, het gebruik van stillere treinen, het stimuleren van de aanpassing van wagons met composiet remblokken en het gebruik van schone en efficiënte energie. |
| --- | --- |

29.

| 30. | De spoorwegen moeten ook intensief werken aan alternatieven voor schadelijke producten zoals glyfosaat of creosoot, die op vele kilometers spoorlijn worden gebruikt. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het is een goede zaak dat de grote spoorwegmaatschappijen zich ertoe verbonden hebben om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn, maar het CvdR meent dat dit doel al eerder bereikt kan worden. |
| --- | --- |

31.

| 32. | De wetgever kan aan dit doel bijdragen door toepassing van het beginsel “de vervuiler betaalt”. Herinnerd zij aan het advies CDR 2017/18 (14), dat het volgende stelt: “Alle vervoerswijzen zouden naargelang van de mate waarin zij vervuilen moeten bijdragen aan de externe kosten die ze veroorzaken, volgens het beginsel dat de vervuiler betaalt”, alsook: “... oplossingen die een verschuiving naar emissiearme mobiliteit inhouden, [zouden] hoge prioriteit moeten krijgen, bijvoorbeeld door bestaande verborgen of zichtbare subsidies voor het wegvervoer te heroverwegen.”. |
| --- | --- |

32.

| 33. | De huidige btw-vrijstellingen in Richtlijn 2006/112/EG van de Raad (15), op grond waarvan alle lidstaten btw-vrijstellingen voor grensoverschrijdende luchtvaart toepassen, maar niet voor grensoverschrijdende spoorwegen, zouden herzien moeten worden. Wijziging van de richtlijn zou de lidstaten in staat stellen om op duurzamere wijze btw-tarieven voor grensoverschrijdende personenvervoersdiensten toe te passen. In dit verband vestigt het CvdR de aandacht op het Europees burgerinitiatief voor de beëindiging van de belastingvrijstelling voor vliegtuigbrandstof in Europa (16); het neemt ook nota van de toezeggingen van de heer Timmermans, de voor de Europese Green Deal uitvoerend vicevoorzitter van de Commissie, over de noodzaak om de fiscale behandeling van bepaalde transportbrandstoffen te herzien teneinde deze beter af te stemmen op de klimaatambities van de Unie. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Wat betreft de door voorzitter Von der Leyen aangekondigde herziening van de richtlijn energiebelasting (2003/96/EG) (17) zouden de verplichte belastingvrijstellingen voor de lucht- en zeevaart afgeschaft moeten worden (terwijl deze vrijstellingen facultatief zijn voor energieproducten en elektriciteit die worden gebruikt voor het goederen- en personenvervoer per spoor, metro, tram enz.) als verdere maatregel om de overschakeling op duurzamere vervoerswijzen te stimuleren. |
| --- | --- |

34.

Aantrekkelijkheid van de spoorwegen en van de modal shift

| 35. | De modal shift zal ook worden gestimuleerd als de betrouwbaarheid en het comfort van de treinen toenemen. De stations maken integraal deel uit van het comfort van de reizigers. Personen met beperkte mobiliteit moeten ook baat hebben bij deze extra kwaliteit van de dienstverlening aan boord en op de stations. Nachttreinen over langere afstanden zijn een steeds geloofwaardiger oplossing, nu passagiers steeds meer op zoek zijn naar duurzame reisalternatieven. De spoorwegsector (spoorwegmaatschappijen en infrastructuurbeheerders) kan deze beweging ondersteunen door aantrekkelijke prijzen, comfortabele wagons en geschikte trajecten aan te bieden. |
| --- | --- |

35.

| 36. | De spoorwegen bieden een goede combinatie van snelheid, veiligheid, comfort, efficiëntie en milieuprestaties. Toch is het wegvervoer nog steeds goed voor meer dan 50 % van het goederenvervoer, terwijl het spoor slechts 12 % voor zijn rekening neemt. In het personenvervoer hebben de spoorwegen nog steeds een marktaandeel van gemiddeld minder dan 10 %, ondanks enige vooruitgang in de afgelopen jaren. De lokale en regionale overheden komt een belangrijke rol toe bij het aanzwengelen van discussies over financiering en oplossingen met zowel publieke als private partijen om een aantrekkelijk vervoersaanbod op te zetten. In dit verband roept het CvdR de Commissie op vaart te zetten achter de snelspoortrajecten en de overheidsfinanciering van de terminals en het rollend materieel daarvan te stimuleren als een geoptimaliseerde modalshiftoplossing die zal bijdragen tot een aanzienlijk snellere decarbonisatie van het goederenvervoer. |
| --- | --- |

36.

Digitalisering, innovatie en industriebeleid

| 37. | De ervaringen van de twee Franse en Duitse spoorweggiganten lijken aan te tonen dat de spoorwegen zich opnieuw op hun kernactiviteit moeten richten: het zware spoor. Een deugdelijke industriestrategie in combinatie met de digitalisering zal helpen om meer treinen op de rails te krijgen. |
| --- | --- |

37.

| 38. | In verband met digitalisering beveelt het CvdR het volgende aan:






  — | ERTMS moet snel worden ingevoerd om extra capaciteit en veiliger vervoer beter te combineren; |
| --- | --- | --- |

38.

—

ERTMS moet snel worden ingevoerd om extra capaciteit en veiliger vervoer beter te combineren;

| — | digitalisering moet op intermodaal niveau worden ontwikkeld om de prestaties van de vervoerssector als geheel te optimaliseren; dienstverlening voor personen met beperkte mobiliteit of een handicap (fysiek, sensorisch of verstandelijk) moet bijzondere aandacht krijgen; |
| --- | --- |

—

digitalisering moet op intermodaal niveau worden ontwikkeld om de prestaties van de vervoerssector als geheel te optimaliseren; dienstverlening voor personen met beperkte mobiliteit of een handicap (fysiek, sensorisch of verstandelijk) moet bijzondere aandacht krijgen;

| — | de klantenservice moet worden verbeterd en passagiers moeten kunnen beschikken over een hoogwaardige dataverbinding en internettoegang; daartoe moet 5G ten volle worden benut; |
| --- | --- |

—

de klantenservice moet worden verbeterd en passagiers moeten kunnen beschikken over een hoogwaardige dataverbinding en internettoegang; daartoe moet 5G ten volle worden benut;

| — | “digitaal goederenvervoer” zou binnen afzienbare tijd een feit moeten zijn. Daarbij verzamelen de treinen informatie over de status van de goederen en de trein zelf (temperatuur, schokken, veiligheidswaarschuwingen enz.) en delen zij deze gegevens aan boord en met de controlecentra langs het spoor; |
| --- | --- |

—

“digitaal goederenvervoer” zou binnen afzienbare tijd een feit moeten zijn. Daarbij verzamelen de treinen informatie over de status van de goederen en de trein zelf (temperatuur, schokken, veiligheidswaarschuwingen enz.) en delen zij deze gegevens aan boord en met de controlecentra langs het spoor;

| — | snelle uitbreiding van het voorspellend onderhoud van zowel rollend materieel als infrastructuur door middel van grootschalige toepassing van draadloze sensoren (IoT) voor het vaststellen van temperaturen, druk, trillingen, beveiligingswaarschuwingen op kritieke punten en in real time, automatische verzameling en organisatie van de gegevens van al deze sensoren, onmiddellijke analyse door automatische systemen op basis van kunstmatige intelligentie. |
| --- | --- |

—

snelle uitbreiding van het voorspellend onderhoud van zowel rollend materieel als infrastructuur door middel van grootschalige toepassing van draadloze sensoren (IoT) voor het vaststellen van temperaturen, druk, trillingen, beveiligingswaarschuwingen op kritieke punten en in real time, automatische verzameling en organisatie van de gegevens van al deze sensoren, onmiddellijke analyse door automatische systemen op basis van kunstmatige intelligentie.

| 39. | Het potentieel van geïntegreerde vervoersbewijzen en MaaS hangt af van de vraag of de vervoersactoren hun gegevens gemakkelijk toegankelijk maken voor de rest van het ecosysteem. Op EU-niveau moeten richtsnoeren worden uitgewerkt om de spoorwegen aan te moedigen hun gegevens verder open te stellen. Zij kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van slimme steden. Daarnaast moeten LRO nieuwe vaardigheden ontwikkelen voor het produceren, uitwisselen en beheren van openbare gegevens. |
| --- | --- |

39.

| 40. | De geïntegreerde ticketsystemen moeten onderling verenigbaar zijn, waardoor het risico op versnippering van de interne markt afneemt. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Gezien de forse impact van digitalisering en automatisering op de processen en diensten waarbij de LRO de komende jaren betrokken zijn, is het van het grootste belang dat er in het volgende MFK voor een opvolger van de gemeenschappelijke onderneming Shift2Rail wordt gezorgd. Elke partner, de EU en de spoorwegsector, zal zijn financiële inspanningen op peil moeten houden en laatstgenoemde zou deze gelegenheid moeten aangrijpen om meer multi-partnerprojecten op Europese schaal te ontwikkelen waarbij het mkb betrokken is. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Omgekeerd moet Shift2Rail zijn beloften gestand doen: de levenscycluskosten van de spoorwegsystemen (ontwikkeling, exploitatie en vernieuwing van infrastructuur en rollend materieel) met 50 % verminderen; de capaciteit van het spoorwegsysteem verdubbelen; de stiptheid en betrouwbaarheid van de spoordiensten met 50 % verhogen; de resterende obstakels op het gebied van interoperabiliteit en efficiëntie wegnemen; en de negatieve externe effecten zoals geluid, trillingen en emissies verminderen; en ervoor zorgen dat toegankelijkheid voor iedereen wordt bevorderd op een manier die verder gaat dan louter het nakomen van de geldende nationale voorschriften ter zake. |
| --- | --- |

42.

Intramodale concurrentie

| 43. | Voor de periode van 2019-2034 wordt de nettowinst ten gevolge van een verdere openstelling van de markt, een grotere openstelling van de aanbestedingen voor openbaredienstcontracten en de voortgezette ontvlechting geraamd op 18 tot 32 miljard EUR. Het CvdR roept de Commissie en het Europees Spoorwegbureau dan ook op om ervoor te zorgen dat het vierde spoorwegpakket naar behoren wordt uitgevoerd, zodat de voordelen van de openstelling van de markt en vereenvoudiging van de regels kunnen worden benut. |
| --- | --- |

43.

| 44. | De bevoegde autoriteit of autoriteiten die het openbaredienstcontract heeft of hebben gegund kunnen eisen dat de toezichthoudende instantie een analyse uitvoert van de impact op het economisch evenwicht om ervoor te zorgen dat een nieuwe spoorwegdienst een bestaande openbare dienst niet in gevaar brengt. Versterking van de toezichthoudende instanties is ook cruciaal voor een beter presterend spoorwegecosysteem. Dit vereist echter wel dat hun onafhankelijkheid en bevoegdheid moeten worden gewaarborgd. |
| --- | --- |

44.

| 45. | De LRO zijn ook een belangrijke speler op de markt voor rollend materieel en kunnen nieuwkomers op de markt helpen toegang te krijgen tot een vloot. Dit moet gelijk op gaan met een dynamischer markt voor tweedehands rollend materieel op EU-niveau, zowel voor passagiers als voor vracht. De gevestigde spoorwegondernemingen dragen in dit opzicht verantwoordelijkheid, aangezien zij de belangrijkste eigenaars van rollend materieel zijn. |
| --- | --- |

45.

Intermodaliteit/Multimodaliteit

| 46. | Het wordt steeds belangrijker voor het hele spoorwegsysteem om te denken in termen van mobiliteit en niet alleen van het spoorvervoer. Passagiers in de EU verwachten nu multimodale deur-tot-deur-diensten en experimenteren snel met nieuwe vervoerswijzen (autodelen, elektrische scooters, openbaar vervoer enz.). Door ten volle rekening te houden met het concept van mobiliteit als een dienst en het potentieel voor integratie met andere vervoerswijzen tot en met de laatste kilometer kan het spoorwegvervoer zijn marktaandeel vergroten. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Onder de Commissie-Juncker werd het idee geopperd om te komen tot een Europese identiteit op het gebied van mobiliteit. Het CvdR zou graag zien dat de nieuwe Commissie de technologische en juridische mogelijkheden om dit te verwezenlijken nader onderzoekt. Het is een zeer ambitieus en geavanceerd project waarbij een uniek apparaat/kaart de volgende gegevens combineert:






  — | profielgegevens, met inbegrip van bewijsmateriaal voor personen met beperkte mobiliteit en rijbewijzen; |
| --- | --- | --- |

47.

—

profielgegevens, met inbegrip van bewijsmateriaal voor personen met beperkte mobiliteit en rijbewijzen;

| — | een betaalmiddel en een papierloos ticket voor alle vervoerswijzen; |
| --- | --- |

—

een betaalmiddel en een papierloos ticket voor alle vervoerswijzen;

| — | een rekening voor het ontvangen van compensatie voor schendingen van passagiersrechten; |
| --- | --- |

—

een rekening voor het ontvangen van compensatie voor schendingen van passagiersrechten;

| — | een instrument om de koolstofvoetafdruk van de mobiliteit te berekenen. |
| --- | --- |

—

een instrument om de koolstofvoetafdruk van de mobiliteit te berekenen.

| 48. | De Commissie wordt verzocht belemmeringen aan te pakken, met name de garanties voor passagiers in geval van gemiste aansluitingen of ten aanzien van informatieverstrekking. Vooral passagiers die in aansluitende treinen tussen verschillende lidstaten reizen, zijn vaak minder goed op de hoogte van hun rechten dan bijvoorbeeld luchtvaartpassagiers. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Investeringen in het goederenvervoer per spoor moeten gericht zijn op de knelpunten in de laatste kilometer. Dit geldt niet alleen voor stedelijke knooppunten, maar ook voor spoorverbindingen in havens. De vracht in capaciteitsplanning moet prioriteit krijgen. Voorts dringt het CvdR aan op meer Europese financieringsbronnen voor de ontwikkeling van intermodale vervoerscentra en het creëren van hubs, die grote investeringen vergen. |
| --- | --- |

49.

| 50. | Helaas konden de interinstitutionele onderhandelingen over de richtlijn inzake het gecombineerd vervoer (92/106/EEG) (18) niet vóór de institutionele vernieuwing eerder in 2019 worden afgerond; hopelijk worden deze in het najaar van 2019 hervat. |
| --- | --- |

50.

| 51. | Volgens het CvdR zou een algemene groepsvrijstelling voor investeringen in intermodale logistieke platforms overwogen moeten worden. Dit zou een belangrijke vereenvoudigingsmaatregel voor LRO zijn. Voorwaarde voor een dergelijke vrijstelling is echter dat de spoorwegen afzien van kruissubsidies. Het zal de besluitvormers ervan overtuigen dat de staatssteunregels de spoorwegen moeten blijven bevorderen in plaats van de meer vervuilende vervoerswijzen, conform de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun aan spoorwegondernemingen van 2008 (19). |
| --- | --- |

51.

Veiligheid en beveiliging van het spoorvervoer

| 52. | Veiligheid maakt deel uit van het DNA van de spoorwegen en kan nog verder worden verbeterd in overeenstemming met de noodzakelijke interoperabiliteitsverbeteringen. ATO, ERTMS, voorspellend onderhoud en cyberbeveiliging zullen de digitale tak van een dergelijke verbetering zijn, net als de opheffing van spoorwegovergangen. |
| --- | --- |

52.

Handel

| 53. | Van belang is een evenwichtige aanpak van de tien actiepunten inzake de betrekkingen met China die aan de Europese Raad van maart 2019 zijn voorgelegd (EU-China — een strategisch perspectief) (20). |
| --- | --- |

53.

| 54. | Het CvdR onderschrijft de in de mededeling erkende noodzaak tot adequaat toezicht om ervoor te zorgen dat de bestaande capaciteit en het toekomstige potentieel van de EU op het gebied van hoogwaardige productie (en de bijbehorende werkgelegenheidskansen in de gehele EU) niet onnodig worden ondermijnd door concurrentieverstoringen op internationaal niveau (toegang tot de bouwmarkt, exploitatie van spoorwegdiensten enz.). |
| --- | --- |

54.

| 55. | Het CvdR merkt op dat i) in actie 6 van de mededeling over de strategische visie het Europees Parlement en de Raad worden verzocht om het instrument voor internationale aanbestedingen vóór eind 2019 goed te keuren, ii) de Commissie heeft aangegeven dat er medio 2019 richtsnoeren zullen worden gepubliceerd over de deelname van buitenlandse inschrijvers en goederen op de EU-aanbestedingsmarkt, en iii) de Commissie vóór eind 2019 zal nagaan hoe de bestaande leemten in de EU-wetgeving kunnen worden opgevuld. |
| --- | --- |

55.

| 56. | Voor overheidsopdrachten in de spoorwegsector wijst het CvdR op het belang van de toepassing van het MEAT-principe (uit economisch oogpunt voordeligste inschrijving), zoals dat in het EU-aanbestedingspakket van 2014 is vastgelegd, en verzoekt de Commissie richtsnoeren te geven voor de toepassing van dit principe. Tegelijkertijd moet worden gegarandeerd dat bij openbare aanbestedingen het bestek economische, sociale en ecologische verbeteringen opneemt. |
| --- | --- |

56.

Brussel, 4 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/629182/IPOL_STU(2018)629182_EN.pdf

1

(2)  ERRAC (European Rail Research Advisory Council): https://errac.org/wp-content/uploads/2019/03/122017_ERRAC-RAIL-2050.pdf

2

(3)  http://www.esce.at/ecodev/wp-content/uploads/2016/04/2013-Der-%C3%B6konomische-Fu%C3%9Fabdruck-des-Systems-Bahn-Folder.pdf

3

(4)  https://ec.europa.eu/transport/modes/rail/market/market_monitoring_en

4

(5)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15431-2017-INIT/nl/pdf

5

(6)  https://ec.europa.eu/transport/modes/rail/market/market_monitoring_en

6

(7)  https://ec.europa.eu/transport/themes/social/women-transport-eu-platform-change_en

7

(8)  Sociaal Beleid, Onderwijs, Werkgelegenheid, Onderzoek en Cultuur.

8

(9)  https://ec.europa.eu/programmes/creative-europe/actions/architecture-prize_en

9

(10)  https://www.erih.net/

10

(11)  https://europa.eu/youth/discovereu/

11

(12)  https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/share-of-transport-ghg-emissions-1#tab-chart_1

12

https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/daviz/specific-co2-emissions-per-tonne-2#tab-chart_1

(13)  https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/studies/internalisation-state-of-play-isbn-978-92-76-01413-3.pdf

13

(14)  PB C 342 van 12.10.2017, blz. 57.

14

(15)  Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PB L 347 van 11.12.2006, blz. 1).

15

(16)  https://www.fairosene.eu/

16

(17)  Richtlijn 2003/96/EG van de Raad van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten en elektriciteit (PB L 283 van 31.10.2003, blz. 51).

17

(18)  Richtlijn 92/106/EEG van de Raad van 7 december 1992 houdende vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor bepaalde vormen van gecombineerd vervoer van goederen tussen Lid-Staten (PB L 368 van 17.12.1992, blz. 38).

18

(19)  https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2008:184:0013:0031:NL:PDF

19

(20)  https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/communication-eu-china-a-strategic-outlook.pdf

20

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/25 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/25

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een verbetering van de bestuurlijke capaciteit van lokale en regionale overheden om investeringen en structurele hervormingen in 2021-2027 kracht bij te zetten

(2020/C 79/05)

| Rapporteur | : | Manuela BORA (IT/PSE), lid van de regioraad en het regiobestuur van Le Marche |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Manuela BORA (IT/PSE), lid van de regioraad en het regiobestuur van Le Marche

ADVIES

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Zorgen voor voldoende bestuurlijke capaciteit voor steden en regio’s in de EU: de uitdaging

| 1. | benadrukt dat bestuurlijke capaciteit van groot belang is voor het welslagen van de investeringen en hervormingen die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen van de EU op lange termijn te verwezenlijken. Na het verstrijken van de Europa 2020-strategie moeten deze langetermijndoelstellingen worden afgestemd op de tenuitvoerlegging van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen, die ook voorrang moeten krijgen boven regelingen betreffende economische governance die van belang zijn voor de bestuurlijke capaciteit, zoals het Europees Semester. Het is ook van aanzienlijk belang dat de bestuurlijke capaciteit van lokale en regionale overheden wordt versterkt met het oog op de milieu- en klimaatgerelateerde uitdagingen die moeten worden aangepakt wanneer de nieuwe Green Deal ten uitvoer wordt gelegd. |
| --- | --- |

1.

| 2. | De lokale en regionale overheden spelen een belangrijke rol binnen de bevoegdheidsverdeling in de lidstaten en zijn verantwoordelijk voor meer dan de helft van de overheidsinvesteringen in de EU; los daarvan hebben ze een aanzienlijk stimulerend effect op particuliere investeringen. Met een verbeterde bestuurlijke capaciteit van de lokale en regionale overheden kan het plaatselijk overheidsbeleid doeltreffender worden uitgevoerd, wat een absolute voorwaarde is voor het vertrouwen van burgers in de lokale, regionale, nationale en Europese instellingen. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Sinds januari 2017 heeft het CvdR in minstens 38 van zijn adviezen en resoluties gewezen op de noodzaak om de bestuurlijke capaciteit van de lokale en regionale overheden op tal van gebieden, waaronder het cohesiebeleid, het Europees Fonds voor strategische investeringen (EFSI) en het InvestEU-programma, alsook het programma voor de eengemaakte markt, te versterken (1). Ook heeft het onlangs nog, op 9 oktober 2019, een resolutie aangenomen over het Europees Semester, met het oog op de jaarlijkse groeianalyse 2020 (2). |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het CvdR onderstreept dat 12 % van alle deelaanbevelingen van de landspecifieke aanbevelingen voor 2019 betrekking heeft op uitdagingen op het gebied van de bestuurlijke capaciteit van lokale en regionale overheden (3) in 17 lidstaten. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Verbetering van de bestuurlijke capaciteit vormt een structurele uitdaging. Daarbij gaat het om: a) personeelszaken (zoals onderbezetting, problemen met het vervullen van vacatures voor hooggekwalificeerde functies, onvoldoende intern aanwezige technische vaardigheden, onvoldoende prestatiebeloning, lagere salarissen dan in de particuliere sector, opleidingsbehoeften van ambtenaren op het gebied van digitale vaardigheden, het vermogen om hooggekwalificeerde en technische taken uit te voeren en kennis van de werking en de financieringsmogelijkheden van de EU); b) systemen en procedures; c) netwerken met externe actoren. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Feit is dat de lidstaten, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, op verschillende bestuursniveaus verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van het openbaar bestuur. De EU kan echter een aanvullende rol spelen door de normen te harmoniseren door middel van wetgeving of coördinatieprocedures als het Europees Semester, en door het pad te effenen voor de uitwisseling van goede praktijken en ondersteuning te bieden voor een efficiënt en innovatief openbaar bestuur en de opbouw van bestuurlijke capaciteit op alle bestuursniveaus. Artikel 14 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) kan een relevante rechtsgrondslag bieden voor de kwaliteit van het openbaar bestuur met betrekking tot diensten van algemeen economisch belang. |
| --- | --- |

6.

Beoordeling van het huidige MFK

| 7. | In het huidige MFK werd de capaciteitsopbouw voor lokale en regionale overheden ondersteund door het cohesiebeleid van de EU, het steunprogramma voor structurele hervormingen (SRSP) en diverse andere instrumenten en programma’s (4), waaronder de door de EIB beheerde instrumenten en programma’s ter ondersteuning van investeringen van lokale en regionale overheden (5). |
| --- | --- |

7.

| 8. | Het CvdR betreurt het gebrek aan transparante informatie over het totale bedrag en het daadwerkelijke gebruik van de beschikbare EU-middelen voor capaciteitsopbouw van lokale en regionale overheden (6), evenals over het algehele effect ervan, en verzoekt de Commissie deze informatie zo snel mogelijk te verstrekken; het stelt ook voor om in het jaarlijks monitoringverslag van het steunprogramma voor structurele hervormingen een permanent onderdeel op te nemen over de betrokkenheid van de lokale en regionale overheden als begunstigden van het programma. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Uit de beschikbare informatie blijkt dat er, gezien de rol van de lokale en regionale overheden binnen de huidige bevoegdheidsverdeling en het aantal landspecifieke aanbevelingen dat aan deze overheden is gericht, onvoldoende gebruik is gemaakt van de EU-middelen die in het kader van het huidige MFK beschikbaar zijn gesteld voor capaciteitsopbouw van lokale en regionale overheden (7). Met betrekking tot de twee programma’s waarvan de lokale en regionale overheden ook rechtstreeks zouden kunnen profiteren, blijkt uit de beschikbare informatie dat a) de lokale en regionale overheden 15 % ontvingen van de middelen die in het kader van thematische doelstelling 11 van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF) beschikbaar zijn voor capaciteitsopbouw; b) de lokale en regionale overheden geen noemenswaardig gebruik hebben gemaakt van de technische bijstand waarop de lidstaten een beroep kunnen doen ter ondersteuning van capaciteitsopbouw in verband met het gebruik van de ESIF. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Het zou goed zijn om de regels voor de Europese fondsen uit te breiden met bepalingen op grond waarvan, ter aanvulling van geïntegreerde projecten, nog meer gebruik kan worden gemaakt van de mogelijkheid om verschillende soorten Europese fondsen voor hetzelfde project te combineren. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het CvdR onderstreept dat er onvoldoende informatie beschikbaar is over de betrokkenheid van de lokale en regionale overheden bij het programma ter ondersteuning van de structurele hervorming (SRSP). Volgens officieuze schattingen had slechts ongeveer 6 % van de projecten in het kader van het SRSP betrekking op lokale en regionale overheden, een zeer laag percentage gezien het feit dat 55 % van alle landspecifieke aanbevelingen rechtstreeks of onrechtstreeks tot deze overheden is gericht. Het is dan ook betreurenswaardig dat lokale en regionale overheden eerst langs hun nationale regering moeten voordat zij een beroep kunnen doen op het SRSP. |
| --- | --- |

11.

| 12. | De obstakels waarop lokale en regionale overheden stuiten wanneer zij gebruik willen maken van de EU-steun voor capaciteitsopbouw omvatten o.m. gebrek aan kennis omtrent de bestaande mogelijkheden, gebrek aan de noodzakelijke vaardigheden voor het aanvragen van steun, problemen met cofinanciering, te veel administratieve rompslomp en gebrek aan steun van de nationale regering. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het CvdR stelt vast dat de verschillen tussen de lidstaten op het gebied van de kwaliteit van het openbaar bestuur “langzaam lijken te vervagen” (8) en dat het cohesiebeleid van de EU hierbij een rol heeft gespeeld, met name in de lidstaten waar minstens de helft van alle overheidsinvesteringen uit de fondsen komt. Technische bijstand op initiatief van de Commissie vertegenwoordigde ongeveer de helft van de middelen voor het verbeteren van capaciteitsopbouw op alle niveaus in verband met het beheer van de ESIF (9). |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het CvdR wijst erop dat er ook binnen een land verschillen kunnen bestaan in kwaliteit van overheidsinstellingen, zoals blijkt uit het “Doing Business”-project van de Wereldbank, en deelt de mening van het Europees Parlement dat “het, vooral voor regio’s met een achterstand, vaak moeilijk is om toegang te krijgen tot financiering of deze te gebruiken, als gevolg van administratieve rompslomp, beperkte administratieve capaciteit of onregelmatigheden” en hoopt daarom, net als het Parlement, dat “de lidstaten interne hervormingen zullen doorvoeren om het beginsel van behoorlijk bestuur voelbaarder te maken en de gerechtelijke procedures te bespoedigen” (10). |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het CvdR benadrukt dat het probleem van onvoldoende bestuurlijke capaciteit soms wordt verergerd door procedures die buitensporige administratieve lasten met zich meebrengen en toont zich in dit verband bezorgd over de EU-voorstellen voor de e-dienstenkaart, de kennisgevingsprocedure en de evenredigheidstoets, die onderdeel zijn van het dienstenpakket, alsook over de bijkomende administratieve lasten die voortvloeien uit de Europese en nationale wetgeving inzake overheidsopdrachten. |
| --- | --- |

15.

Voorstellen voor actie in het volgende MFK

| 16. | Het CvdR dringt erop aan dat lokale en regionale overheden rechtstreeks een beroep moeten kunnen blijven doen op passende financiering voor capaciteitsopbouw (d.w.z. niet minder dan in de periode 2014-2020) door middel van beleidsinstrumenten onder gedeeld beheer en stelt daarom voor dat artikel 32 van het voorstel voor een verordening gemeenschappelijke bepalingen voor de periode 2021-2027 of artikel 2 van de voorgestelde EFRO/CF-verordening in alle operationele programma’s voorziet in maatregelen die gericht zijn op de capaciteitsopbouw van overheden en belanghebbenden op alle niveaus en niet uitsluitend betrekking hebben op het beheer van de ESIF. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het CvdR verwijst naar zijn advies over het voorstel voor een verordening gemeenschappelijke bepalingen voor de periode 2021-2027 (11), waarin werd gepleit voor een verhoging van het vaste percentage voor technische bijstand in het kader van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en het Cohesiefonds (CF) naar 5 % (artikel 31), zijn advies over de volgende EFRO/CF-verordening (12), waarin aanvullende financiering voor capaciteitsopbouw wordt voorgesteld, ook met het oog op het noodzakelijke “lokaliseren” van de SDG’s, en zijn advies over het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) (13), waarin wordt voorgesteld om thematische doelstelling 11 ook na 2020 te handhaven. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Het CvdR benadrukt het belang van de verspreiding van kennis en goede praktijken, zoals de Italiaanse plannen voor bestuurlijke versterking (14), het Burgemeestersconvenant voor klimaat en energie en het Europese programma voor interregionale samenwerking Interreg. Het is ook zeer te spreken over de TAIEX-REGIO PEER 2 PEER-initiatieven van de Commissie, de integriteitspacten en het proefproject in samenwerking met de OESO, waarin wordt aangedrongen op stappenplannen voor de tijdige opbouw van bestuurlijke capaciteit na 2020. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het CvdR herhaalt ook dat zijn voorstel om een Erasmus-programma voor lokale en regionale afgevaardigden in het leven te roepen relevant kan zijn voor het verbeteren van de bestuurlijke capaciteit (15). |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het CvdR is voorstander van het bevorderen van een tijdelijk verblijf bij de administratieve diensten van verschillende Europese instellingen, organisaties en agentschappen voor ambtenaren van lokale en regionale overheden van de lidstaten in het kader van de programma’s voor gedetacheerde nationale deskundigen, de professionele ontwikkeling van nationale deskundigen en Erasmus voor overheidsdiensten. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Voorts benadrukt het CvdR dat de tekortlimieten van het stabiliteits- en groeipact niet van toepassing zouden mogen zijn op de nationale en regionale programma’s voor cofinanciering van de capaciteitsopbouw. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Lokale en regionale overheden zijn verplicht om de SDG’s op hun grondgebied ten uitvoer te leggen en daarom is het belangrijk dat het CvdR doelstelling 17 — de partnerschappen — steunt om de doelstellingen te bereiken. In een wereld waar mensen steeds meer met elkaar verbonden zijn, is het van essentieel belang dat de toegang tot technologie en kennis voor lokale en regionale overheden wordt verbeterd, om ideeën uit te wisselen en innovatie in de publieke sector te bevorderen. |
| --- | --- |

22.

Betere governance en vereenvoudiging

| 23. | De EU zou op lange termijn moeten streven naar duurzame verbetering van de institutionele en bestuurlijke capaciteit van de lokale en regionale overheden. Dit vereist een langetermijnplanning, terwijl het risico bestaat dat dit doel wordt ondermijnd door aanvragen van de lidstaten voor technische bijstand op korte termijn. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het Burgemeestersconvenant is een belangrijk instrument om lokale en regionale overheden te ondersteunen bij de overgang naar klimaatneutraliteit. Feit is echter dat het gebrek aan bestuurlijke capaciteit is aangemerkt als een van de grootste obstakels voor een meer succesvolle uitvoering van het Convenant en met name lokale en regionale overheden in de weg zit omdat zij hierdoor niet kunnen profiteren van gunstige financieringsvoorwaarden voor renovatieprojecten op het gebied van energie-efficiëntie. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Er is behoefte aan coördinatie van en synergie tussen de bestaande, door de EU gefinancierde instrumenten voor capaciteitsopbouw, evenals aan transparante en tijdige monitoring en evaluatie van dergelijke instrumenten. Met het oog hierop herhaalt het CvdR zijn aanbeveling (16) dat de Commissie één enkele reeks richtsnoeren voor capaciteitsopbouw zou moeten verstrekken die van toepassing zijn op alle relevante EU-programma’s. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Het CvdR betreurt dat de inspanningen om te komen tot een grotere administratieve vereenvoudiging van het beheer van de middelen niet de verwachte resultaten hebben opgeleverd. Dit is een belangrijk obstakel dat de capaciteit van de bemiddelende instanties en vooral de begunstigden van de steun in de weg staat. Uit recent onderzoek is namelijk gebleken dat de administratieve kosten oplopen tot naar schatting 3 % van de gemiddelde programmakosten voor het EFRO en 2,2 % voor het Cohesiefonds. |
| --- | --- |

26.

| 27. | De jaarlijkse groeianalyse, de landenverslagen en de nationale hervormingsprogramma’s zouden hoofdstukken over capaciteitsopbouw op alle bestuursniveaus moeten bevatten. Door de behoeften en het daarmee verband houdende beleid inzake capaciteitsopbouw op alle bestuursniveaus in kaart te brengen, zouden de nationale hervormingsprogramma’s een strategisch coördinatie-instrument kunnen worden. Het CvdR schaart zich achter het voorstel van het Europees Parlement om in de jaarlijkse groeianalyse opnieuw een hoofdstuk over openbaar bestuur en governance op te nemen (17). |
| --- | --- |

27.

| 28. | Het CvdR is van mening dat de rechtstreekse structurele betrokkenheid van de lokale en regionale overheden of hun nationale organisaties bij het Europees Semester, op basis van partnerschap en multilevel governance, hen in staat zou stellen om de behoeften op het vlak van capaciteitsopbouw te beoordelen en doelstellingen en beleid voor de lange termijn vast te stellen, hun eigen verantwoordelijkheid te versterken en maatregelen te stimuleren. Lokale en regionale overheden of nationale organisaties van decentrale overheden zouden als volwaardige partners moeten worden betrokken bij het Europees Semester via een wettelijk bindende Europese gedragscode (18), te meer daar het semester nu richtsnoeren biedt voor de programmering van het cohesiebeleid (19), nl. in bijlage D van de landenverslagen. Dit zou de lokale en regionale overheden in staat stellen om in het kader van de halfjaarlijkse cyclus bij te dragen tot een succesvolle aanpassing van het EU-beleid aan de feitelijke territoriale verschillen en specifieke omstandigheden. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Gezien de vereenvoudigingsvoorstellen van de Europese Commissie voor de periode 2021-2027 en met het oog op de tenuitvoerlegging van het cohesiebeleid door middel van een combinatie van verschillende EU-financieringsbronnen, is er behoefte aan een geïntegreerde aanpak in de vorm van een gezamenlijke planning waarbij gebruik wordt gemaakt van verschillende instrumenten, zoals geïntegreerde territoriale investeringen (ITI’s) en door de gemeenschap geleide lokale ontwikkeling (CLLD), en waarbij de lokale en regionale overheden worden betrokken bij zowel de besluitvorming als de uitvoering. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Het CvdR deelt de mening van het Europees Parlement dat “de Commissie noch over een gestandaardiseerd en gemeenschappelijk kader voor de beoordeling van het openbaar bestuur, noch over een methode voor systematische gegevensverzameling beschikt” en verzoekt de Europese Commissie om deze instrumenten te ontwikkelen. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het CvdR zou graag zien dat de lokale en regionale overheden rechtstreeks een beroep zouden kunnen doen op het nieuwe steunprogramma voor hervormingen (RSP) en dat dit programma meer gericht zou zijn op het verbeteren van de kwaliteit van het openbaar bestuur en het ondersteunen van capaciteitsopbouw op alle bestuursniveaus. De governance van het RSP zou gebaseerd moeten zijn op partnerschap en multilevel governance, zoals het CvdR al eerder heeft aanbevolen (20), en een deel van de middelen die in het kader van dit programma worden verstrekt, zou moeten worden toegewezen aan projecten waar de lokale en regionale overheden om hebben verzocht. Zolang de lidstaten alleen gebruikmaken van de Ondersteuningsdienst voor structurele hervormingen via contactpunten op nationaal niveau, zouden aanvragen van lokale en regionale overheden permanent moeten worden aangemoedigd en gemonitord. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het CvdR onderstreept het belang van digitalisering en e-governance, met inbegrip van digitale regionale knooppunten en open dataplatforms, en deelt de mening van het EP dat “binnen de overheidsdiensten innovatieve processen ter bevordering van een betere connectiviteit, digitalisering en digitale diensten [...] moeten worden bevorderd” (21). |
| --- | --- |

32.

Brussel, 4 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Plus op vele andere gebieden, waaronder de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), het milieuactieprogramma (MAP), slimme dorpen, macroregionale strategieën, het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG), Erasmus+, Digitaal Europa (met zijn digitale hubs), slimme specialisatiestrategieën, de verordening inzake de verdeling van de inspanningen en de verordening betreffende de opname van landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF), het Fonds voor asiel en migratie, kunstmatige intelligentie voor Europa, de blauwe economie en de volledige tenuitvoerlegging van de Klimaatovereenkomst van Parijs op lidstaatniveau.

1

(2)  https://memportal.cor.europa.eu/Handlers/ViewDoc.ashx?doc=COR-2019-03856-00-00-RES-TRA-NL.docx

2

(3)  Territoriale analyse van de landspecifieke aanbevelingen door het CvdR

3

(https://portal.cor.europa.eu/europe2020/Pages/welcome.aspx#).

(4)  Zie de studie die in opdracht van het CvdR werd uitgevoerd over de bestuurlijke capaciteit van de lokale en regionale overheden: “Kansen en uitdagingen voor structurele hervormingen en een effectiever Europees economisch bestuur” (https://portal.cor.europa.eu/europe2020/Documents/publi-file/AdminCapacity/AdminCapacity.pdf), evenals de studie van het Europees Parlement getiteld “Public Sector Reform: How the EU budget is used to encourage it” (http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2016/572696/IPOL_STU(2016)572696_EN.pdf).

4

(5)  https://eiah.eib.org/index

5

(6)  “Administrative capacity of local and regional authorities: Opportunities and challenges for structural reforms and a more effective European economic governance”, studie in opdracht van het CvdR, oktober 2018 (https://cor.europa.eu/en/engage/studies/Documents/Administrative-capacity/AdminCapacity.pdf).

6

(7)  Zie de in voetnoot 11 genoemde documenten.

7

(8)  Volgens een recente evaluatie van de onderzoeksdienst van het Europees Parlement (EPRS), die gebaseerd is op de bevindingen van de European Quality of Government Index (EQI) voor 2017, hebben de oostelijke regio’s aanzienlijke vooruitgang geboekt in vergelijking met de voorgaande jaren, terwijl sommige zuidelijke regio’s tekenen van achteruitgang vertonen (http://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_BRI(2018)628244).

8

(9)  Deze initiatieven zijn te vinden op de webpagina’s van de Europese Commissie over het cohesiebeleid: https://ec.europa.eu/regional_policy/en/policy/how/improving-investment/.

9

(10)  http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2019-0012_NL.html

10

(11)  Uitgebracht op 5 december 2018 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2018-03593-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

11

(12)  Uitgebracht op 5 december 2018 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2018-03594-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

12

(13)  Uitgebracht op 5 december 2018 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2018-03597-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

13

(14)  http://www.pra.gov.it/cosa-sono/

14

(15)  Uitgebracht op 31 januari 2018 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2017-01298-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

15

(16)  Advies over het steunprogramma voor structurele hervormingen voor de periode 2017-2020, uitgebracht op 7 april 2016 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2016-01214-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

16

(17)  Resolutie van het Europees Parlement van 15 januari 2019 over de evaluatie van de benutting van de EU-begroting voor de hervorming van de publieke sector (http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2019-0012_NL.html).

17

(18)  Advies over verbetering van de governance van het Europees Semester: een gedragscode voor de inbreng van de lokale en regionale overheden, uitgebracht op 11 mei 2017 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2016-05386-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

18

(19)  Advies van het CvdR over het Europees Semester en het cohesiebeleid: structurele hervormingen en langetermijninvesteringen op elkaar afstemmen, uitgebracht op 10 april 2019 (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2018-05504-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

19

(20)  Advies over het steunprogramma voor hervormingen en een Europese stabilisatiefunctie voor investeringen, uitgebracht op 5 december 2018

20

(https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2018-03764-00-00-ac-tra-nl.docx/content).

(21)  Resolutie van het Europees Parlement van 15 januari 2019 over de evaluatie van de benutting van de EU-begroting voor de hervorming van de publieke sector (http://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2019-0012_NL.html).

21

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/30 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/30

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het Burgemeestersconvenant na 2020

(2020/C 79/06)

| Rapporteur | : | Benedetta BRIGHENTI (IT/PSE), lid van de gemeenteraad van Castelnuovo Rangone (Modena) |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Benedetta BRIGHENTI (IT/PSE), lid van de gemeenteraad van Castelnuovo Rangone (Modena)

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Het belang van het Burgemeestersconvenant voor het Europese klimaatbeleid

| 1. | benadrukt dat belangrijke internationale studies over klimaatverandering (1) erop wijzen dat er dringend een ambitieus klimaatbeleid moet worden gevoerd en dat de Europese publieke opinie zich daar steeds meer zorgen over maakt. Het kijkt uit naar de voorstellen van de nieuwe Europese Commissie m.b.t. een Europese Green Deal en een Europese klimaatwet en roept de Europese Commissie en alle lidstaten in dit verband op om het Burgemeestersconvenant te erkennen als een van de belangrijkste instrumenten om de klimaatproblematiek aan te pakken en de lokale en regionale overheden te begeleiden bij de overgang naar klimaatneutraliteit en aanpassing aan de klimaatverandering, met inachtneming van de verbintenissen die zijn aangegaan in het kader van de Overeenkomst van Parijs en de langetermijnstrategie voor 2050 (2). Het Convenant kan een belangrijke aanvulling vormen op de betrokkenheid van lokale en regionale overheden in de opstelling van integrale nationale energie- en klimaatplannen. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het Convenant verenigt steden met extra ambities en ruime ervaring op het gebied van lokaal klimaatbeleid, die daarbij vaak verder gaan dan hun respectieve lidstaten voorschrijven. Wanneer lidstaten lokale en regionale overheden bij het opstellen van geïntegreerde nationale energie- en klimaatplannen willen betrekken, moeten zij de ondertekenaars en coördinatoren van het Convenant dan ook als bevoorrechte gesprekspartners beschouwen. |
| --- | --- |

2.

| 3. | De Europese Commissie wordt opgeroepen om de doelstelling voor 2050 in het Burgemeestersconvenant krachtiger te bevorderen en te overwegen om de thematiek van het initiatief uit te breiden om beter te kunnen inspelen op de horizontale uitdagingen en kansen die klimaatneutraliteit voor lokale en regionale overheden met zich meebrengt. Zo kan worden gedacht aan potentiële nieuwe actiegebieden, zoals de industrie, landbouw en bosbeheer, en nieuwe milieukwesties als luchtkwaliteit, kringloopeconomie, biodiversiteit, bioculturele diversiteit en natuurlijke koolstofputten, om de ambities van reeds meer geavanceerde gemeenten te ondersteunen. Deze uitbreiding moet vooral gericht zijn op het actieplan, en aanvullende rapportage- en monitoringeisen voor de ondertekenaars moeten worden vermeden. Tegelijkertijd is het belangrijk om andere, in verschillende lidstaten bestaande vormen van samenwerking inzake klimaatverandering en milieubescherming waarbij lokale en regionale overheden betrokken zijn, te ondersteunen en om hun integratie met het Burgemeestersconvenant te bevorderen. Wanneer deze lokale en regionale overheden over relevante mogelijkheden beschikken om een bijdrage te leveren aan de lokale inspanningen, moeten zij naar behoren worden erkend en ondersteund. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het Comité van de Regio’s zou meer erkenning moeten krijgen voor de strategische rol die het speelt in de governance van het Burgemeestersconvenant, met inbegrip van de mondiale aspecten ervan. Het zorgt ervoor dat dit initiatief volledig trouw blijft aan zijn Europese wortels en blijft beantwoorden aan de behoeften van EU-steden, en bevordert tegelijkertijd klimaatmaatregelen in de hele wereld. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Het Comité is ingenomen met het initiatief Green City Accord en roept de Europese Commissie op deze gelegenheid te benutten en verder te onderzoeken of het mogelijk is nieuwe milieukwesties zoals luchtkwaliteit, biodiversiteit, geluidshinder en kringloopeconomie in het Protocol bij het Burgemeestersconvenant op te nemen. Een dergelijke uitbreiding mag niet leiden tot complexere minimumeisen voor de ondertekenaars, maar kan hun veeleer de kans bieden om geleidelijk nieuwe aspecten te bekijken en de uitdagingen van de matiging van en de aanpassing aan de klimaatverandering en de energietransitie aan te pakken door middel van een meer transversale en holistische aanpak, gebruik makend van synergieën. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) (3) moeten het relevante referentiekader vormen voor de duurzame ontwikkeling van lokale en regionale overheden. Het Comité is in dat verband van mening dat het Convenant stevig moet worden verankerd in het kader van de SDG’s en moet worden beschouwd als een van de belangrijkste instrumenten voor de monitoring van de uitvoering ervan op lokaal niveau. Het roept de Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant dan ook op om in het methodologische kader van het Convenant een link naar de SDG’s op te nemen, door in eerste instantie eenvoudig te verwijzen naar de verschillende SDG’s waarop de actie betrekking heeft. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het Comité is ermee ingenomen dat het Burgemeestersconvenant wordt uitgebreid en een mondiale dimensie krijgt en dat er inspanningen worden geleverd om een samenhangend referentiekader te creëren. Het beschouwt het mondiaal Convenant als een belangrijk instrument voor diplomatie en dialoog met derde landen, en erkent dat het Convenant een cruciale rol speelt om ervoor te zorgen dat de inspanningen van de EU niet worden ondermijnd door het gebrek aan ambitie van derde landen. Het waarschuwt er echter voor dat de inspanningen om het referentiekader van het Convenant op mondiaal niveau te harmoniseren er niet toe mogen leiden dat afstand wordt genomen van de behoeften en praktijken van de lokale en regionale overheden van de EU, waardoor het succes van het Convenant in de toekomst immers op de helling kan worden gezet. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Lovenswaardig zijn de diverse bottom-up initiatieven van de Europese Commissie voor steden en regio’s, zoals het Platform voor steenkoolregio’s in transitie, het Platform voor slimme specialisatie op het gebied van energie (S3PEnergy), Schone energie voor EU-eilanden, Slimme steden en gemeenschappen, Europees groen kapitaal enz. In dit verband roept het Comité de Europese Commissie op voort te bouwen op de inventarisatie die reeds is gemaakt via het éénloketsysteem voor steden (4), alsook het doel en de rol van deze initiatieven grondig te onderzoeken, en in het bijzonder hun mogelijke synergieën met het Burgemeestersconvenant, teneinde een zo gebruiksvriendelijk mogelijke structuur tot stand te brengen. Deze aanpak zou ertoe bijdragen om een duidelijk en samenhangend kader te creëren voor deze verschillende initiatieven die verband houden met de SDG’s, zonder hun specifieke individuele kenmerken uit het oog te verliezen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | De lidstaten worden eraan herinnerd dat het subnationale niveau moet worden geraadpleegd bij de ontwikkeling van de nationale klimaat- en energieplannen. Zij worden verzocht rekening te houden met de ervaring en feedback van de gemeenschap van het Burgemeestersconvenant bij de ontwikkeling, herziening en uitvoering van plannen en langetermijnstrategieën tot 2050, evenals van de meer dan 400 energieagentschappen in de EU, waarvan er vele verantwoordelijk zijn voor de coördinatie en promotie van het Burgemeestersconvenant en belast zijn met het opstellen van regionale energieplannen. |
| --- | --- |

9.

De governance van het Burgemeestersconvenant

| 10. | Het Comité herhaalt zijn steun voor een systeem van regionaal en lokaal bepaalde bijdragen (RLDC’s) om aldus de vermindering van de koolstofuitstoot door steden, lokale overheden en regio’s wereldwijd formeel te erkennen, te monitoren en aan te moedigen. De Europese Commissie wordt verzocht om samen met het CvdR te onderzoeken hoe SECAP’s of soortgelijke plannen kunnen fungeren als RLDC’s teneinde lokale bijdragen aan de VN-klimaatovereenkomst van Parijs te leveren. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het Burgemeestersconvenant is in de loop der jaren gegroeid en geëvolueerd, mede als reactie op de snel veranderende omgeving. Het Comité is van mening dat het van essentieel belang is de structuur te reorganiseren om aan de huidige en toekomstige verwachtingen te kunnen voldoen. Het herinnert in dit verband aan de strategische rol die het CvdR kan spelen door de Europese Commissie te voorzien van een kanaal voor continue tweerichtingscommunicatie met lokale en regionale overheden. Om een en ander te waarborgen zou het CvdR graag zien dat de Europese Commissie zijn rol in het Europees Burgemeestersconvenant duidelijker formaliseert, onder meer door het CvdR op te nemen in de organen die verantwoordelijk zijn voor het toezicht op en de aansturing van het initiatief. |
| --- | --- |

11.

| 12. | De Europese Commissie wordt opgeroepen om er samen met het bureau van het Burgemeestersconvenant en het CvdR voor te zorgen dat het Burgemeestersconvenant dan wel soortgelijke nationale en regionale initiatieven die op lokaal en regionaal niveau worden ontplooid en voor zover ze compatibel zijn, worden opgenomen in de nationale referentiekaders, met name de nationale energie- en klimaatplannen en de nationale langetermijnstrategieën voor 2050. In dit verband zou de Europese Commissie een deskundigengroep voor het Burgemeestersconvenant moeten oprichten, met vertegenwoordigers van de nationale coördinatie, CvdR-ambassadeurs, vertegenwoordigers van het bureau van het Burgemeestersconvenant, de Europese Commissie en het GCO alsook andere deskundigen, waaronder vertegenwoordigers van andere samenwerkingsinitiatieven op klimaat- en milieugebied, om regelmatig de uitdagingen en mogelijkheden bij de uitvoering van het Burgemeestersconvenant in de verschillende nationale contexten te bespreken, ook in samenhang met daar reeds bestaande andere initiatieven van die aard. |
| --- | --- |

12.

| 13. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant worden verzocht de nationale strategie en met name de rol van de nationale en regionale coördinatoren en promotoren kracht bij te zetten. Regionale coördinatoren moeten een krachtiger mandaat krijgen en hun acties moeten door de Europese Commissie in technisch en financieel opzicht worden ondersteund, onder meer door voldoende financiering uit de ESI-fondsen. Dit moet de coördinatoren in staat stellen om met name kleine lokale overheden toegang tot technische bijstand te verlenen. De beheersautoriteiten moeten in dit verband voor ogen houden dat aan het Convenant gerelateerde activiteiten op hun grondgebied een cruciale rol spelen bij de aanpak van de uitdagingen op klimaat-, energie- en milieugebied, en ze moeten rekening houden met deze activiteiten bij de planning voor de volgende programmeringsperiode. |
| --- | --- |

13.

| 14. | De versterking van het netwerk van nationale en vooral regionale coördinatoren is van strategisch belang om het belang en het centrale karakter van het Convenant in stand te houden als instrument ter ondersteuning van de uitvoering van en het toezicht op het nationale en regionale beleid en voor de uitwisseling van goede praktijken. De Europese Commissie wordt daarom verzocht het bureau van het Convenant voldoende middelen ter beschikking te stellen voor de coördinatie en technische ondersteuning van de nationale partners en te voorzien in parallelle mechanismen voor de financiële ondersteuning van nationale coördinatieactiviteiten. |
| --- | --- |

14.

| 15. | De regionale coördinatoren van het Convenant zijn van cruciaal belang voor de ondersteuning van kleine en middelgrote gemeenten die het Convenant hebben ondertekend, zowel in de eerste planningsfase als in de fase van gegevensverzameling, uitvoering en monitoring van acties. Tevens zij herinnerd aan de belangrijke rol van ondersteunende organisaties die de toetreding tot het Convenant vergemakkelijken door als tussenschakel te fungeren en het voortouw te nemen bij de bevordering ervan. Daarom roept het Comité de Europese Commissie op om de coördinatoren te steunen en ondersteunende organisaties op te waarderen, zodat hun rol houdbaar is op de lange termijn. |
| --- | --- |

15.

| 16. | De Europese Commissie wordt verzocht ervoor te zorgen dat het CvdR vertegenwoordigd is in de politieke raad van het Europees Convenant, alsook een nauwere band te garanderen tussen het beheer van het Convenant op EU-niveau en de ambassadeurs ervan, zodat er politieke steun kan komen voor het initiatief, het Convenant wordt bevorderd en de dialoog met de nationale instanties wordt vergemakkelijkt. In dit verband moeten de nodige middelen worden ingezet om ervoor te zorgen dat het netwerk van ambassadeurs van het Convenant steeds actiever en doeltreffender wordt, in nauwe samenwerking met de Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant. |
| --- | --- |

16.

| 17. | De Europese Commissie zou de gegevens van het Burgemeestersconvenant openbaar moeten maken en van geografische referenties moeten voorzien: deze gegevens zouden kunnen bijdragen aan de oprichting van een EU-waarnemingspost voor klimaatneutraliteit, aan het Urban Data Platform (5) en aan de waarnemingspost voor energiearmoede, die ten minste op NUTS 2-niveau uitgesplitste gegevens zou moeten verzamelen. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Lokale en regionale overheden worden tegelijkertijd verzocht het Burgemeestersconvenant aan te grijpen om de capaciteit van hun administratie te versterken en hun ambtenaren op te leiden; aldus kan worden voorkomen dat buitensporig veel activiteiten worden uitbesteed, wat het vermogen van administraties om SECAP’s uit te voeren en bij te werken, zou kunnen ondermijnen. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het GCO van de EU moet de banden aanhalen met de regionale coördinatoren van het Convenant en hun technische en wetenschappelijke ondersteuning bieden bij het verzamelen en analyseren van gegevens. Ook zou het voldoende technische bijstand moeten verlenen aan gemeenten voor de uitvoering van actieplannen voor duurzame energie en klimaat (SECAP’s), het vaststellen van de financiering en het opzetten van participatieve processen. |
| --- | --- |

19.

| 20. | De Europese Commissie, het GCO en het bureau van het Burgemeestersconvenant moeten verder werk maken van een eenvoudiger stabiel monitoringkader dat voorkomt dat permanente opleiding en bijscholing vereist is en tegelijkertijd de nodige flexibiliteit biedt om in te spelen op een veranderende beleidsomgeving. De monitoringverplichtingen, die belangrijk zijn voor het functioneren en de geloofwaardigheid van het systeem van het Convenant, mogen voor lokale, en met name kleinere entiteiten geen belemmering vormen om zich bij het Convenant aan te sluiten en het potentieel ervan te benutten om ambitieuze acties te stimuleren. In dit verband moet ook worden onderzocht hoe beter gebruik kan worden gemaakt van de monitoringoefening zelf, zowel wat de communicatie als de procedure betreft, om maximale deelname aan het netwerk te bevorderen. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Ook de mogelijkheid moet wordt overwogen om thematische netwerken tot stand te brengen tussen ondertekenaars met vergelijkbare kenmerken of met vergelijkbare problemen, bijv. op basis van hun omvang of hun geografische, sociale of economische situatie. |
| --- | --- |

21.

| 22. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant worden opgeroepen om in het kader van SECAP’s acties te bevorderen, met name op het gebied van klimaataanpassing, die de gemeentelijke, regionale en nationale administratieve grenzen overstijgen en gericht zijn op samenwerking rond een kwetsbare milieucontext. |
| --- | --- |

22.

| 23. | De Europese Commissie en het GCO zouden, met de steun van regionale coördinatoren en promotoren, de procedure voor de evaluatie van SECAP’s moeten heroverwegen teneinde deze sneller, gebruiksvriendelijker en beleidsgerichter te maken. Er moeten inspanningen worden geleverd om de administratieve procedures te beperken, de rapportageverplichtingen te stroomlijnen en het gebruik van gegevens te verbeteren. |
| --- | --- |

23.

| 24. | De Europese Commissie en het bureau van het Convenant zouden altijd een zo eenvoudig, actueel en duidelijk mogelijke taal en communicatiewijze moeten hanteren om ervoor te zorgen dat het Burgemeestersconvenant alsook andere vormen van klimaat- en milieugerelateerde samenwerking van lokale en regionale overheden worden erkend als een garantie voor duurzaamheid en een bewijs van uitmuntendheid voor klimaatactie wanneer bepaalde resultaten worden gehaald. |
| --- | --- |

24.

Een participatieve overgang naar klimaatneutraliteit

| 25. | De Europese Commissie en het bureau van het Convenant zouden werk moeten maken van maatregelen ter ondersteuning van ondertekenaars die, om onvoorziene redenen buiten hun macht, moeilijkheden ondervinden om de doelstellingen te verwezenlijken waartoe zij zich met de ondertekening van het Burgemeestersconvenant hebben verbonden. |
| --- | --- |

25.

| 26. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant worden opgeroepen om de opleiding en bijscholing van de ondertekenaars verder te versterken en de taalbarrières zo veel mogelijk te slechten. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de kwesties van de aanpassing aan de klimaatverandering en de energiearmoede, die voor de meeste ondertekenaars nog relatief nieuw zijn en daarom een bijzondere uitdaging vormen. |
| --- | --- |

26.

| 27. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant zouden de deskundigengroep van het lokale niveau (Practitioners Group) (6) verder kracht moeten bijzetten en transparanter moeten maken door de samenstelling ervan openbaar te maken: deze groep is een belangrijk instrument om ervoor te zorgen dat het besluitvormingsproces in het Burgemeestersconvenant een bottom-uplogica volgt en dat de behoeften van de lokale en regionale overheden goed worden begrepen. De Europese Commissie zou kunnen overwegen om voor deskundigen bestemde opleidingsactiviteiten op hoog niveau te organiseren, in het kader en ter aanvulling van reeds geplande vergaderingen. Dergelijke opleidingsactiviteiten, met bijzondere aandacht voor de ondersteuning van professionals uit kleine gemeenschappen, kunnen worden georganiseerd met de steun van academici die aangesloten zijn bij het Wetenschappelijk Netwerk van de gemeenschap van het Burgemeestersconvenant. |
| --- | --- |

27.

| 28. | De Europese Commissie en het bureau van het Convenant zouden een grotere rol moeten toebedelen aan het zogenaamde “Wetenschappelijk Netwerk”, dat tot doel heeft banden te creëren tussen universiteiten en onderzoeksinstellingen en lokale en regionale overheden. Het Comité herinnert eraan dat dergelijke banden van fundamenteel belang zijn voor de ontwikkeling van de kennis en vaardigheden die nodig zijn voor de transities, alsook dat meer steun nodig is voor onderzoek en studies en voor de verspreiding van de resultaten van dergelijke activiteiten onder de bredere gemeenschap van het Convenant. |
| --- | --- |

28.

| 29. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant zouden goede praktijken op het gebied van goedkope acties verder moeten bevorderen en verspreiden, bijv. door duurzaamheidscriteria op te nemen in bestaande of geplande gemeentelijke activiteiten, waarvoor vaak geen nieuwe financieringsbronnen nodig zijn, maar alleen een betere toewijzing van de beschikbare middelen. In dit verband zij herinnerd aan het bijzondere belang van een systematische toepassing van groene en duurzame overheidsopdrachten. Richtsnoeren voor het ramen van de personeelstijd en de betreffende kosten zouden ook nuttig zijn om de participatie en het politieke toezicht te vergroten. |
| --- | --- |

29.

| 30. | De Europese Commissie zou meer aandacht moeten besteden aan het sociale aspect, te beginnen met energiearmoede, maar ook aan gezondheid, kwetsbaarheid voor klimaatverandering, risicobeheersing en levenskwaliteit. |
| --- | --- |

30.

| 31. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant zouden scholen en onderwijscentra van alle niveaus nauwer moeten betrekken bij de ontwikkeling, uitvoering en herziening van de SECAP’s. Dit zal ook van cruciaal belang zijn voor het creëren van gedragsveranderingen op lange termijn, die nodig zijn om de doeltreffendheid van het overgangsproces naar klimaatneutraliteit te waarborgen, zoals ook in de langetermijnstrategie voor 2050 uitvoerig is benadrukt. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het Comité bevestigt dat het van cruciaal belang is om een “vijfvoudige helix”-aanpak te hanteren, zodat effectieve en toekomstbestendige actieplannen kunnen worden opgesteld om de noodzakelijke en complexe transitie in goede banen te leiden, waarbij de betrokkenheid van openbare besturen, het bedrijfsleven, universiteiten, ngo’s en burgers vereist is. Het roept de Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant dan ook op de formele rol van de particuliere sector, andere niet-gemeentelijke overheidsorganen (gezondheidsinstellingen, onderzoeksstructuren enz.), non-profitorganisaties en het maatschappelijk middenveld te versterken met het oog op de ontwikkeling en uitvoering van de SECAP’s. |
| --- | --- |

32.

Systematische planning ondersteund door passende financiële instrumenten

| 33. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant zouden maatregelen moeten voorstellen om nauwere banden te bevorderen met planningsactiviteiten op lokaal en regionaal niveau, te beginnen met duurzame mobiliteitsplannen en stadsplanning. In dit verband zij eraan herinnerd dat in het recente IPCC-rapport over klimaatverandering en landgebruik (7) nog eens wordt gewezen op de cruciale rol van het beleid inzake landgebruik in de strijd tegen de klimaatverandering. Ook zouden SECAP’s een operationeel, flexibel en dynamisch instrument voor de lokale overheden moeten worden, en nauw met andere plannen en programma’s moeten worden verbonden. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Het CvdR verzoekt de Europese Commissie om rekening te houden met het feit dat de bevoegdheid op het gebied van matiging van en aanpassing aan de klimaatverandering grotendeels bij de lokale overheid ligt. Dit moet worden erkend om het belang van de SECAP’s binnen de nationale financieringsstelsels te onderstrepen. |
| --- | --- |

34.

| 35. | De Europese Commissie en het bureau van het Burgemeestersconvenant zouden ervoor moeten zorgen dat SECAP’s meer worden beschouwd als algemene strategische documenten die op horizontale wijze in de algemene planning van het lokale bestuur moeten worden opgenomen, rekening houdend met de diverse lokale behoeften. Elke actie zou moeten verwijzen naar specifieke plannen/instrumenten die reeds in de gemeente bestaan. In SECAP’s zouden ook kwalitatieve/kwantitatieve criteria kunnen worden gedefinieerd ter ondersteuning van de plannings- en besluitvormingsprocessen in de gemeente om de doelstellingen van het Burgemeestersconvenant te verwezenlijken. |
| --- | --- |

35.

| 36. | De Europese Commissie zou de inspanningen van de ondertekenaars, coördinatoren en promotoren in de meest relevante EU-financieringsinstrumenten moeten erkennen en belonen. Ook de lidstaten moeten worden aangemoedigd om hetzelfde te doen, met het oog op de correcte uitvoering van hun nationale klimaat- en energieplannen. |
| --- | --- |

36.

| 37. | De Europese Commissie zou een grotere rol moeten toekennen aan regio’s die een belangrijke rol spelen in een systeem van multilevel governance. Zij zou in dit verband moeten zorgen voor stimulansen, zoals lastenverdeling, om regio’s aan te moedigen de CO2-reductiedoelstellingen te verwezenlijken.Voorts moeten de ESI-fondsen in mechanismen voorzien om de werkzaamheden van de regionale coördinatoren te ondersteunen. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Het bestaan van een SECAP of een gelijkwaardig energie- en klimaatplan zou een voorwaarde moeten worden om toegang te krijgen tot alle relevante financieringsprogramma’s (City Facility, Horizon Europa, Life enz.). |
| --- | --- |

38.

| 39. | Het transversale karakter van klimaatgerelateerde actieplannen maakt dat veel van de maatregelen mogelijk in aanmerking komen voor steun uit de EU-fondsen voor plattelandsontwikkeling en maritieme actie. Het Comité moedigt de coördinatoren van het Convenant dan ook aan om deze mogelijkheid verder te onderzoeken en vraagt het bureau van het Burgemeestersconvenant in dit verband sturing te bieden. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Het Europees Parlement zou moeten nagaan of er met het CvdR en zijn leden kan worden samengewerkt in het kader van het project van de CvdR-ambassadeurs van het Convenant, teneinde de politieke steun voor alsook het bereik en de zichtbaarheid van het Convenant te vergroten. |
| --- | --- |

40.

| 41. | De Europese Commissie zou de regio’s duidelijke richtsnoeren moeten verstrekken, en samen met alle betrokken directoraten-generaal richtsnoeren moeten ontwikkelen over de wijze waarop de tenuitvoerlegging van SECAP’s via regionale operationele EFRO-programma’s en het ESF kan worden ondersteund. Voorts zou ze goede praktijken moeten uitwisselen en professionele profielen moeten creëren om gemeenten te ondersteunen. |
| --- | --- |

41.

| 42. | De EIB wordt opgeroepen om de communicatie met de gemeenschap van het Burgemeestersconvenant verder te intensiveren, teneinde de capaciteit van lokale en regionale overheden te vergroten om optimaal gebruik te maken van de instrumenten van de EIB. Daarbij moet bijzondere aandacht worden geschonken aan de ontwikkeling van instrumenten ter ondersteuning van kleine en middelgrote lokale overheden. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Het Comité is ingenomen met de oprichting van de Europese investeringsadvieshub (European Investment Advisory Hub) (8), die inspeelt op een grote behoefte aan steun en begeleiding van lokale en regionale overheden op het gebied van financieringsmogelijkheden. Het stelt echter vast dat dit instrument tot nu toe slechts een beperkte impact op lokale en regionale overheden lijkt te hebben gehad. Het Comité roept de Europese Commissie dan ook op om de redenen hiervoor te onderzoeken en meer synergieën te creëren tussen dit instrument en bottom-up-initiatieven, met name met het Burgemeestersconvenant. Voorts verklaart het zich bereid om de Europese Commissie te steunen bij het verder promoten van dit instrument en het verkennen van strategieën om het functioneler te maken. |
| --- | --- |

43.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  https://www.ipcc.ch/2018/10/08/summary-for-policymakers-of-ipcc-special-report-on-global-warming-of-1-5c-approved-by-governments/

1

(2)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:52018DC0773

2

(3)  https://www.un.org/sustainabledevelopment/

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/eu-regional-and-urban-development/topics/cities-and-urban-development_en

4

(5)  https://urban.jrc.ec.europa.eu/#/en

5

(6)  https://www.eumayors.eu/about/support-the-community/group-of-practitioners.html

6

(7)  IPCC Special Report on Climate Change and Land (Bijzonder verslag van het IPCC over klimaatverandering en landgebruik).

7

IPCC Special Report on Climate Change and Land (Bijzonder verslag van het IPCC over klimaatverandering en landgebruik).

(8)  https://eiah.eib.org/about/initiative-urbis.htm

8

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/36 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/36

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over platformwerk — lokale en regionale regelgevingskwesties

(2020/C 79/07)

| Rapporteur | : | Dimitrios BIRMPAS (EL/PSE), lid van de gemeenteraad van Egaleo |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Dimitrios BIRMPAS (EL/PSE), lid van de gemeenteraad van Egaleo

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Inleidende opmerkingen

| 1. | benadrukt dat digitale platforms nu al niet meer weg te denken zijn uit de Europese economie en in de toekomst nog aanzienlijk aan economisch en maatschappelijk belang zullen winnen. |
| --- | --- |

1.

| 2. | De platformeconomie wordt door de Europese Commissie omschreven als “bedrijfsmodellen waarin activiteiten worden gefaciliteerd door deelplatforms” (1). Volgens dezelfde bron creëren deelplatforms een open markt voor het tijdelijk gebruik van goederen of diensten die vaak door particulieren worden verstrekt. De deeleconomie omvat drie categorieën actoren: i) dienstverleners die activa, middelen, tijd en/of vaardigheden delen en die particulieren kunnen zijn die incidenteel diensten verrichten, of dienstverleners die beroepshalve handelen; ii) gebruikers van diensten, en iii) tussenpersonen die via een onlineplatform aanbieders en gebruikers met elkaar verbinden en de onderlinge handel vergemakkelijken (“deelplatforms”); |
| --- | --- |

2.

| 3. | De OESO definieert het platform als een digitale dienst die de interactie tussen twee of meer afzonderlijke, maar onderling afhankelijke groepen van gebruikers (bedrijven of particulieren) via de dienst op het internet faciliteert (2). |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het gebruik van digitale platforms voor de coördinatie van elke vorm van economische activiteiten stijgt doordat het internetgebruik razendsnel toeneemt. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Een verklaring voor de groeiende werkzaamheden op digitale platforms is dat zij zowel werkgevers als werknemers een aantal voordelen bieden gezien de behoefte aan flexibiliteit van de arbeidsmarkt. Volgens Eurofound (3) schept platformwerk ook een aantal mogelijkheden voor de arbeidsmarkt: het maakt hem gemakkelijk toegankelijk, het is een bron van aanvullend inkomen en een stimulans voor zelfstandig werk, het zorgt voor flexibiliteit van de arbeidstijd en het voorkomt discriminatie van werknemers op grond van etniciteit, handicap of geografische situatie. Zoals benadrukt wordt door het JRC (4), is het voorts mogelijk, aangezien veel platformwerkers afkomstig zijn uit kwetsbare groepen van werkzoekenden (jongeren, vrouwen, mensen uit afgelegen gebieden), dat platformwerk een positieve invloed heeft op de integratie van dergelijke groepen op de arbeidsmarkt en “de overgang naar meer stabiele vormen van werk vergemakkelijkt”, mits passende maatregelen worden genomen om fatsoenlijke arbeidsomstandigheden te waarborgen. |
| --- | --- |

5.

| 6. | De snelle uitbreiding van digitale werkplatforms de afgelopen jaren heeft een aantal vragen doen rijzen die verband houden met de werking en de voordelen die voortvloeien uit de reorganisatie van het werk door deze platforms, en met de daaraan verbonden risico’s. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Volgens Eurofound (5) is er door de specifieke arbeidsovereenkomst voor platformwerknemers, gebaseerd op taken die op ad-hocbasis worden verricht, meer onzekerheid over de rechten en het niveau van sociale bescherming, de arbeidsvoorwaarden of de stabiliteit van de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Er dient een algemeen kader te komen dat de sociale bescherming en de sociale rechten van alle werkenden waarborgt (variërend van de bescherming van de gezondheid en veiligheid tot toegang tot een leven lang leren), teneinde een gelijk speelveld te creëren voor de platformeconomie en de “traditionele” offline-economie, op basis van dezelfde rechten en plichten voor alle belanghebbende partijen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Schijnzelfstandigheid (ook wel aangeduid als verkapte of fictieve zelfstandigheid) heeft betrekking op gevallen waarin mensen als zelfstandige worden aangemerkt, maar in wezen als werknemers werkzaam zijn. Er moet worden opgetreden als werkgevers werknemers bewust onjuist classificeren om arbeidsregelingen, fiscale verplichtingen en vertegenwoordiging van werknemers te vermijden, of om risico’s op werknemers af te wentelen en/of een concurrentievoordeel te verwerven. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Het recht van alle werknemers op een eerlijke en billijke behandeling met betrekking tot arbeidsvoorwaarden, toegang tot sociale bescherming en opleiding, ongeacht de aard en de duur van de arbeidsrelatie, alsook het recht op een billijke vergoeding die een waardige levensstandaard mogelijk maakt, is vastgelegd in de Europese pijler van sociale rechten (6), die unaniem door alle lidstaten is goedgekeurd. |
| --- | --- |

10.

| 11. | De zogenaamde “werknemers voor eigen rekening” ondervinden moeilijkheden bij het vinden van een collectieve vertegenwoordiging. Het CvdR wijst erop dat de grootste uitdaging voor de sociale partners erin bestaat om contact te leggen met werknemers in de informele sector en in de nieuwe arbeidsvormen, zoals de platformwerknemers (7). Het dringt er daarom op aan dat maatregelen worden genomen om de sociale dialoog in dit segment van de arbeidsmarkt te bevorderen en te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Een gezamenlijk Europees initiatief dat de werkzaamheden op digitale platforms reguleert, zou moeten zorgen voor een gecoördineerde reactie van de lidstaten op de wettelijke problemen die voortvloeien uit de voortdurende technologische veranderingen op de arbeidsmarkt. Het CvdR is zich ervan bewust dat de nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, toegang bieden tot mogelijkheden op het gebied van professionele ondersteuning, kennisverzameling en leren. Voorts benadrukt het CvdR dat de negatieve gevolgen van nieuwe technologieën voor platformwerknemers naar behoren moeten worden beheerd, aangezien het toenemende aantal van zulke technologieën, waaronder kunstmatige intelligentie, deze werknemers onderwerpt aan beslissingen die in hoge mate worden bepaald door algoritmen voor kunstmatige intelligentie. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het CvdR schaart zich achter de oproep van de IAO om een internationaal bestuurssysteem op te zetten dat van de platformhouders eist dat zij bepaalde minimumrechten en -bescherming in acht nemen en dat het gebruik van gegevens en de algoritmische verantwoordingsplicht op de arbeidsmarkt reguleert. Dit zou zaken als collectieve vertegenwoordiging van platformwerknemers en kwesties in verband met kunstmatige intelligentie kunnen aanpakken, door de verplichte toepassing van een human-in-command-benadering, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de uiteindelijke beslissingen die van invloed zijn op het werk door de mens worden genomen (8). Voorts is het Comité ingenomen met initiatieven op nationaal en subnationaal niveau (9), alsook met initiatieven op basis van platforms die een gedragscode hebben ingevoerd voor crowdsourcing en crowdworking. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het CvdR onderschrijft de conclusies van de Raad Epsco van 24 oktober 2019 t.a.v. de noodzaak om “arbeidsinstellingen en dan met name arbeidsbureaus en de arbeidsinspectie te versterken alsmede te helpen zorgen voor een doeltreffende toepassing van internationale arbeidsnormen ter bescherming van alle werkenden, dus ook van degenen die nieuwe vormen van werk verrichten, en voor de transitie van informele naar formele economie” (10). Voorts bevestigt het de noodzaak “te zorgen voor passende bescherming van de persoonlijke levenssfeer en persoonsgegevens, alsmede in voorkomend geval de uitdagingen aan te gaan en de kansen te benutten, met name in het kader van de digitale transformatie van werk, platformwerk inbegrepen” (11). |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het CvdR is ingenomen met het voornemen van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, mevrouw Ursula von der Leyen, die tijdens de openingszitting van het Europees Parlement op 16 juli 2019 te kennen gaf de arbeidsomstandigheden van platformwerkers te willen verbeteren, met name door de nadruk te leggen op vaardigheden en onderwijs (12). Het hoopt echter dat de verbetering van deze omstandigheden verder zal gaan dan de eerder genoemde beleidsterreinen en ook een voorstel van de nieuwe Commissie zal omvatten teneinde de arbeidsvoorwaarden van platformwerkers aan de orde te stellen en nieuwe onzekere vormen van werk actief aan te pakken (13). |
| --- | --- |

15.

| 16. | In het algemeen dienen de huidige wettelijke kaders op EU-niveau (d.w.z. de richtlijn elektronische handel, de dienstenrichtlijn) te worden aangepast aan de snelle expansie van de deeleconomie en de uitdagingen die de wereldwijd actieve platforms met zich meebrengen. Om het rechtskader te actualiseren is het absoluut zaak dat de doeltreffendheid van bestaande EU-wetgeving die ook van toepassing kan zijn op platformwerk, zoals de Richtlijn betreffende transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden, wordt onderzocht en dat de bestaande vormen van platformwerk nauwkeurig in kaart worden gebracht. |
| --- | --- |

16.

Classificatie van werknemers en contracten

| 17. | Het CvdR herinnert aan een eerder advies, waarin het er op wijst dat “sommige van de bedrijfsmodellen van de deeleconomie [...] veel negatieve externe effecten [veroorzaken] op sociaal en werkgelegenheidsgebied, met name omdat het begrip “zelfstandige arbeid” wordt misbruikt, en [...] op sociale verschillen tussen werknemers” [berusten] (14). |
| --- | --- |

17.

| 18. | Voorts wordt herinnerd aan het eerdere standpunt van het CvdR dat “veel vormen van werk in de deeleconomie [...] ergens tussen werk in loondienst en werk als zelfstandige [moeten] worden gesitueerd”, een feit dat “belangrijke vragen [doet rijzen] over arbeidsvoorwaarden, gezondheid en veiligheid, ziektekostenverzekering, betaald ziekteverlof, werkloosheidsuitkeringen en ouderdomspensioen” (15). |
| --- | --- |

18.

| 19. | In de discussienota over de sociale dimensie van Europa (16) geeft de Europese Commissie te kennen dat verdieping van de sociale dimensie alleen mogelijk is als de EU overeenkomt “om gemeenschappelijke regels inzake de arbeidssituatie van werknemers van digitale platforms vast te stellen. Dit geeft bedrijven de mogelijkheid om ten volle te profiteren van de voordelen van een eengemaakte Europese digitale markt.” |
| --- | --- |

19.

| 20. | Aangezien jongeren vertrouwder zijn met de digitale transformatie en de technologische ontwikkelingen, lijken zij het werken via digitale platforms en de flexibiliteit die daarbij vaak wordt geboden te beschouwen als een aantrekkelijke kans op de arbeidsmarkt, ook al ontbreekt het aan duidelijkheid op het gebied van arbeidsrechten. Hierbij zij opgemerkt dat platformwerkers momenteel gemiddeld tien jaar jonger zijn dan personen die offline werken (17), en dat het ontbreken van een duidelijk kader dat deze rechten definieert, ertoe leidt dat steeds meer jongeren een onzekere baan hebben. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De contractuele betrekkingen in digitale platforms zijn complex; anderzijds worden de zeer diverse werkgelegenheidsmodellen in de traditionele economie beheerst door gemeenschappelijke basisregels die op dezelfde wijze voor alle actoren gelden. Het Comité van de Regio’s dringt er daarom op aan dat de fundamentele sociale en arbeidsvoorzieningen worden overgeheveld naar de platformeconomie en haar werknemers en benadrukt dat de sociale gevolgen van de digitale eengemaakte markt op Europees niveau moeten worden aangepakt. Een evenredige regelgeving voor de werkzaamheden op digitale platforms op nationaal niveau en, waar noodzakelijk, gezien het transnationale karakter van de digitale economie, een Europees kader voor de aanpak van uitdagingen op het gebied van regelgeving, zal zorgen voor een gelijk speelveld tussen de traditionele economie en de digitale platformeconomie en sociale dumping tegengaan. Een dergelijk regelgevingskader moet ook voorzien in een verbod op exclusiviteitsclausules die werknemers beletten om samen te werken met andere platforms. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Een dergelijke regeling moet belangrijke reguleringskwesties aanpakken zoals de last voor het aantonen van een arbeidsverhouding (en dus van een eventuele onjuiste classificatie), de evaluatie van het weerlegbaar vermoeden van een arbeidsverhouding, de organisatie van werk via contractuele betrekkingen met oneerlijke clausules alsook de kwestie van de eigendom en overdraagbaarheid van gegevens over het profiel en de prestaties van een platformwerker. Voorts zou de kwestie van de werkgeversbijdragen voor de sociale zekerheid kunnen worden aangepakt, in verhouding tot het totale aantal betrokken werknemers en ongeacht de status van het werk, rekening houdend met de kwaliteit van de arbeidsregelingen. Om rekening te houden met de mogelijkheid van grensoverschrijdende digitale activiteit en om de toepassing van de richtlijn betreffende de terbeschikkingstelling van werknemers mogelijk te maken (18) moet er onderscheid kunnen worden gemaakt tussen de “arbeidsplaats” en de “plaats van dienstverlening” als minimale garantie van de arbeidsrechten. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Of er sprake is van een arbeidsrelatie, moet worden bepaald aan de hand van de definities in de wetgeving, collectieve overeenkomsten of praktijken van elke lidstaat, met inachtneming van de jurisprudentie van het HvJ (19). Volgens deze jurisprudentie kan deze status ook voor platformwerknemers gelden, voor zover ze aan de relevante criteria voldoen. Het Europees Comité van de Regio’s valt het Europees Parlement bij, dat zegt: “Of er sprake is van een arbeidsrelatie moet worden bepaald aan de hand van de feiten die verband houden met de daadwerkelijke uitvoering van werk en niet aan de hand van de kwalificatie van de arbeidsrelatie door de betrokken partijen.” (20) Het is het er ook mee eens dat “misbruik, op nationaal niveau of in grensoverschrijdende situaties, van de hoedanigheid van zelfstandige als omschreven in het nationaal recht, een vorm is van valselijk gemeld werk die vaak verband houdt met zwartwerk, ... met als doel te ontkomen aan bepaalde juridische of fiscale verplichtingen” (21). Het bevestigt daarom de noodzaak van richtsnoeren op Europees niveau om dit fenomeen te bestrijden. |
| --- | --- |

23.

| 24. | In de meeste EU-lidstaten gelden wettelijke minimumloonregelingen of regelingen die overeengekomen zijn in collectieve onderhandelingen. De lidstaten en/of de nationale sociale partners zijn bevoegd en verantwoordelijk voor zaken die verband houden met loonvorming. De autonomie van de sociale partners en hun recht om collectieve overeenkomsten te sluiten moeten daarom ten volle worden gewaarborgd (22). |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het CvdR staat achter de oprichting van een speciale werkgroep voor het bestuderen en volgen van de arbeidsverhoudingen en de classificatie van werknemers van digitale platforms, in het kader van de werkzaamheden van het bij Commissiebesluit opgerichte “EU-waarnemingscentrum voor de onlineplatformeconomie” (23). Het waarnemingscentrum, bestaande uit een groep van onafhankelijke deskundigen op het gebied van de onlineplatformeconomie en een specifieke groep ambtenaren van de Commissie, heeft zijn taken reeds opgevat en verstrekt de Commissie advies en expertise over ontwikkelingen in de onlineplatformeconomie. Het Comité van de Regio’s kan bijdragen aan de werkzaamheden van de groep met succesvolle praktijkvoorbeelden op lokaal, regionaal en grensoverschrijdende niveau, die o.m. de ontwikkeling van de vaardigheden van het personeel van lokale en regionale overheden kracht bijzetten. Het zou dan ook graag zien dat het de status van waarnemer in het Waarnemingscentrum krijgt. |
| --- | --- |

25.

Regionale en lokale dimensie

| 26. | De gestage ontwikkeling en verspreiding van de economische activiteiten die digitale platforms ontplooien, hebben een weerslag op lokaal en regionaal niveau, en moeten daarom ook door regionale en lokale overheden worden geregeld, binnen het kader van hun bevoegdheden, met name wat belasting en stadsplanning betreft. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Regionale en lokale overheden worden verzocht om oplossingen aan te reiken voor de uitdagingen op sociaal en werkgelegenheidsgebied die voortvloeien uit platformwerk, en sociale steunmaatregelen te treffen voor atypische vormen van arbeid, alsook maatregelen om irreguliere en soms illegale vormen van arbeid (zoals schijnzelfstandigheid) op de betrokken platforms tegen te gaan, zodat de rechten van platformwerkers individueel en collectief gewaarborgd worden. |
| --- | --- |

27.

| 28. | Regionale en lokale overheden worden verzocht, als aanbieders en ontvangers van allerlei onlinediensten, vaak via digitale platforms, om in de gunningscriteria van overheidsopdrachten positieve discriminatie van platforms die maatschappelijk verantwoord opereren mogelijk te maken en om sociale criteria met betrekking tot de arbeidsomstandigheden op platforms op te nemen. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Lokale en regionale overheden worden als dienstverleners aangemoedigd om arbeidsovereenkomsten te ontwikkelen die als voorbeeld kunnen dienen voor andere lokale werkgevers. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Lokale en regionale overheden worden aangespoord om te voorzien in werkgelegenheidsmaatregelen, een leven lang leren en sociaal beleid om zo gelijke tred en rekening te houden met de digitalisering van de arbeidsmarkten. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het CvdR roept lokale en regionale overheden op om binnen het kader van hun bevoegdheden en via de arbeidsinspectie of gelijksoortige organen/instanties op te treden tegen frauduleuze classificatie van werknemers. |
| --- | --- |

31.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Mededeling van de Commissie over een Europese agenda voor de deeleconomie (COM(2016) 356 final).

1

(2)  OESO, Employment Outlook 2019.

2

Employment Outlook 2019

(3)  Eurofound, 2019, Platform work: Maximising the potential while safeguarding standards? https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/ef_publication/field_ef_document/ef19045en.pdf

3

(4)  JRC, 2018, Platform Workers in Europe https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC112157/jrc112157_pubsy_platform_workers_in_europe_science_for_policy.pdf

4

(5)  Eurofound, 2018, Employment and working conditions of selected types of platform work (Werkgelegenheid en arbeidsomstandigheden van geselecteerde soorten platformwerk), https://www.eurofound.europa.eu/publications/report/2018/employment-and-working-conditions-of-selected-types-of-platform-work

5

(6)  Hoofdstuk II: Billijke arbeidsvoorwaarden, punten 5 en 6 (https://ec.europa.eu/commission/priorities/deeper-and-fairer-economic-and-monetary-union/european-pillar-social-rights/european-pillar-social-rights-20-principles_nl).

6

(7)  Studie van het Europees Parlement over “EU and ILO: Shaping the Future of Work”, 2019 (http://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2014_2019/plmrep/COMMITTEES/EMPL/DV/2019/09-03/IPOL_STU2019638407_EN.pdf).

7

(8)  “Work for a brighter future”, IAO-wereldcommissie over de toekomst van het werk, 2019. http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—dgreports/—cabinet/documents/publication/wcms_662410.pdf

8

(9)  Een interessant voorbeeld is het initiatief van de stad Milaan, die in 2018 van start is gegaan met een “Riders' Municipal Information Counter”, dat een eerste contactpunt is in Italië voor het aanhoren, informeren en adviseren van werknemers van platforms voor maaltijdbezorging: http://www.ansa.it/lombardia/notizie/2018/07/18/a-milano-primo-sportello-per-i-rider_111a55ca-fc7b-4c16-91f7-60b1b22a3c96.html

9

(10)  De toekomst van werk: de Europese Unie propageert de eeuwfeestverklaring van de IAO — Conclusies van de Raad (24 oktober 2019).

10

(11)  Idem.

11

(12)  Politieke richtsnoeren voor de volgende Europese Commissie 2019-2024 (https://www.europarl.europa.eu/resources/library/media/20190716RES57231/20190716RES57231.pdf).

12

(13)  Inleidende toespraak van Nicolas Schmit, kandidaat-commissaris voor werkgelegenheid, tijdens zijn hoorzitting voor het Europees Parlement (https://multimedia.europarl.europa.eu/en/-hearing-of-nicolas-schmit-commissioner-designate-jobs-opening-statement-by-nicolas-schmit_I178011-V_v)

13

(14)  Advies van het CvdR over deeleconomie en onlineplatforms: een gezamenlijke visie van steden en regio’s (COR-2016-04163).

14

(15)  Advies van het CvdR over transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in de Europese Unie (CDR 1129/2018).

15

(16)  COM(2017) 206 van 26 april 2017.

16

(17)  http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC112157/jrc112157_pubsy_platform_workers_in_europe_science_for_ policy.pdf, blz. 23.

17

(18)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/PE-18-2018-INIT/nl/pdf

18

(19)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/PE-43-2019-INIT/nl/pdf

19

(20)  Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 16 april 2019 over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in de Europese Unie: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2019-0379_NL.html

20

(21)  Idem.

21

(22)  Advies van het CvdR over minimumnormen voor de beloning van arbeid in de EU (COR-2015-01689).

22

(23)  Besluit van de Commissie van 26 april 2018 betreffende de oprichting van de deskundigengroep van het Waarnemingscentrum voor de onlineplatformeconomie (C(2018) 2393 final).

23

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/40 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/40

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over een Europees kader dat regelgevende oplossingen biedt voor de deeleconomie

(2020/C 79/08)

| Rapporteur | : | Peter FLORIANSCHÜTZ (AT/PSE), lid van het parlement van de deelstaat Wenen en gemeenteraadslid van de stad Wenen. |
| --- | --- | --- |

Rapporteur

:

Peter FLORIANSCHÜTZ (AT/PSE), lid van het parlement van de deelstaat Wenen en gemeenteraadslid van de stad Wenen.

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Algemene opmerkingen

| 1. | verzoekt het Europees Parlement, de Raad en de Commissie de deeleconomie tijdens de mandaatsperiode 2019-2024 bovenaan op de agenda te zetten. |
| --- | --- |

1.

| 2. | De deeleconomie is gebaseerd op een driehoeksverhouding tussen drie categorieën deelnemers, te weten klanten, aanbieders en platforms/tussenpersonen, en verschilt daarmee aanzienlijk van het traditionele “ketenmodel” en de bilaterale klant-leverancierrelatie waarop het bestaande EU-regelgevingskader berust. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Gevolg is dat het EU-recht waar het gaat om deze nieuwe bedrijfsmodellen tekortschiet en vaak voor interpretatie vatbaar is, zoals blijkt uit de hevige controverses en de vele gevallen waarin mensen naar de rechter stappen. |
| --- | --- |

3.

| 4. | In zijn advies van 2016 (1) over de Commissiemededeling “Een Europese agenda voor de deeleconomie” (2) stelt het Comité vast dat de Commissie geen sluitende oplossing heeft voor een aantal van de meest prangende problemen in verband met de deeleconomie; dit gebrek aan daadkracht heeft ertoe geleid dat overduidelijk politieke beslissingen aan de rechter worden overgelaten en niet aan de Europese en regionale wetgevers. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Het Comité wijst op de voordelen die de deeleconomie kan hebben als er sprake is van regelgeving die voor eerlijke en gelijke concurrentievoorwaarden zorgt: zij versterkt dan de concurrentie in heel wat sectoren (wat ontregelende gevolgen heeft voor de gevestigde ondernemingen en leidt tot een ruimere keuze voor de consument en lagere kosten), verbetert de arbeidskansen en heeft een positief effect op het milieu dankzij een efficiënter gebruik van middelen en hulpbronnen. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Behalve voordelen heeft de deeleconomie echter ook negatieve gevolgen voor traditionele ondernemingen en lokale gemeenschappen. Het is op de eengemaakte markt niet aanvaardbaar dat de rechten van werknemers en consumenten en de milieubeschermingsnormen met voeten worden getreden. Het Comité is bezig met een afzonderlijk advies over de sociale en werkgelegenheidsaspecten van platformwerk (3). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Er moet op de eengemaakte markt een gelijk speelveld zijn voor online en offline economische activiteiten. De deeleconomie biedt meer keuze voor consumenten en nieuwe kansen voor ondernemers, maar burgers en bedrijven moeten zich bewust zijn van de toepasselijke lokale voorschriften en verplichtingen, ongeacht de platformonderneming van hun keuze (bv. het delen van huizen of autoritten, diverse huishoudelijke diensten, al dan niet met winstoogmerk). |
| --- | --- |

7.

| 8. | Voorts betreurt het Comité ten zeerste dat in diverse grote steden de lokale bevolking wordt verdrongen door de stijgende vastgoedprijzen die het gevolg zijn van het feit dat heel wat wooneenheden via onlineplatforms voor kortere perioden worden verhuurd aan toeristen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Wel staat het achter het streven van de Commissiemededeling “Een Europese agenda voor de deeleconomie” uit 2016 om de gulden middenweg aan te houden tussen twee doelstellingen, enerzijds om de huidige problemen aan te pakken — en rechtszekerheid te bieden — door middel van regelgeving, anderzijds om innovatie, nieuwe bedrijven en de verdere ontwikkeling van de deeleconomie te bevorderen. |
| --- | --- |

9.

| 10. | De rechtsstaat houdt in dat wetgeving wordt vastgesteld maar ook dat op efficiënte wijze wordt toegezien op de naleving daarvan; de lokale en regionale overheden mag niets in de weg worden gelegd bij de toepassing en handhaving van Europese, nationale of regionale wetten. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Vrijwillige maatregelen van platforms in Europa verdienen lof maar kunnen geen vervanging zijn voor een regelgevend kader voor een echte gemeenschappelijke markt. |
| --- | --- |

11.

Een Europees kader met een territoriale dimensie

| 12. | In het licht van bovenstaande punten van zorg is het Comité van oordeel dat het bestaande EU-regelgevingskader — dat nog vóór het ontstaan van deelplatforms werd ingevoerd — in feite achterhaald is en zonder diepgaande aanpassing niet kan beantwoorden aan de uitdagingen van de deeleconomie. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Het Comité roept de Europese Commissie op om in de loop van 2020 in dit verband voorstellen in te dienen, in de bredere context van de wet op digitale diensten die op de agenda van de nieuwe Commissievoorzitter staat (4), vooral omdat de belangrijkste technische voorzieningen (bv. smartphones) en platforms pas lang na de richtlijn inzake elektronische handel van 2000 het licht zagen. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het Comité wijst op de sterke lokale en regionale dimensie van de deeleconomie, die van invloed is op het dagelijks leven: veel van de sectoren waarin deze platforms functioneren, van huisvesting, stadsvervoer en bezorgdiensten tot het gebruik van openbare ruimte, worden immers op lokaal of regionaal niveau gereguleerd en belast. |
| --- | --- |

14.

| 15. | De Commissie en de lidstaten zouden een stimulerend regelgevingsklimaat moeten creëren dat kleinschalige Europese platforms in staat stelt om meer te profiteren van de gemeenschappelijke markt en zich verder te ontwikkelen, zodat zij met succes kunnen concurreren met dominante wereldspelers. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het is belangrijk dat deze territoriale dimensie in het toekomstige Europese kader erkenning krijgt en dat de overheden beter in staat worden gesteld om de regelgeving inzake de deeleconomie af te stemmen op hun nationale, regionale of lokale situatie, met volledige inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel. Het is voor de lokale autoriteiten geen sinecure om de naleving van geldige rechterlijke besluiten tegen kortetermijnverhuurplatforms in het land van vestiging af te dwingen; zij beschikken immers niet over de nodige (financiële) middelen om in een andere EU-lidstaat een proces aan te spannen. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het beginsel van het land van oorsprong in de richtlijn elektronische handel kan voor steden en regio’s problematisch zijn. Hoe verder dit beginsel reikt, hoe duidelijker en effectiever de regels voor de handhaving van de wetgeving moeten zijn. Het risico bestaat dat bedrijven die de eengemaakte markt binnenkomen aan cherrypicking gaan doen, waardoor uiteindelijk rechtsonzekerheid ontstaat en de administratieve controle door de autoriteiten in het land van bestemming moeizamer verloopt. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Lokale of nationale maatregelen alleen zullen evenwel niet toereikend zijn om een aantal van de belangrijkste problemen in verband met de deeleconomie aan te pakken; daartoe is een duidelijk Europees kader ter aanvulling van de nationale en regionale wetgeving nodig. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Er zouden territoriale effectbeoordelingen moeten worden uitgevoerd van de belangrijkste elementen van de wet op digitale diensten en het Europees kader voor de deeleconomie. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Gezien het dynamische karakter van de deeleconomie zou het ook een goed idee zijn om een mechanisme voor toezicht op de tenuitvoerlegging van de wet op digitale diensten en het Europees kader voor de deeleconomie in te voeren. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De Europese Commissie zou regelmatig toezicht moeten houden op de ontwikkeling van deelplatforms, dit om na te gaan of de mededingingsregels worden nageleefd, aangezien op regionaal en lokaal niveau een handvol platforms de markt lijkt te domineren. |
| --- | --- |

21.

Versnippering van de interne markt

| 22. | Hoewel het hier om een relatief nieuw fenomeen gaat, is nu al voelbaar dat de interne markt versnipperd raakt: in veel lidstaten, steden en regio’s is een wildgroei aan regels voor de deeleconomie ontstaan. Zo is ongeveer twee derde van de lidstaten al vanaf 2017 bezig met de planning of uitvoering van wettelijke en beleidsinitiatieven, onder meer op het vlak van belastingheffing, huisvestings- en bouwvoorschriften, vervoers- en bezorgdiensten en openbare ruimte (5). |
| --- | --- |

22.

| 23. | Uit het grote aantal initiatieven blijkt wel dat er binnen de eengemaakte markt behoefte is aan duidelijke EU-regelgeving. Komt die er niet, dan zou de versnippering ertoe leiden dat noch gebruikers noch aanbieders ten volle kunnen profiteren van de mogelijkheden van de deeleconomie. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het tegengaan van versnippering van de markt via geharmoniseerde regels voor de hele EU is tevens cruciaal om de kleinere ondernemingen van de deeleconomie een duwtje in de rug te geven. De bestaande, grote multinationale platforms zijn dankzij hun omvang namelijk beter in staat zich aan te passen aan de complexe regelgeving en de veranderingen. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Dankzij de invoering van een duidelijk EU-kader zouden Europese start-ups de kans krijgen te groeien en concurrerender te worden op het wereldtoneel. Bijzondere aandacht moet uitgaan naar niet-Europese deelplatforms, aangezien de handhaving van regels in derde landen in de meeste gevallen schier onmogelijk is. |
| --- | --- |

25.

Status van deelplatforms

| 26. | Het valt te betreuren dat de kapitale kwestie van de status van de deelplatforms — en daarmee de vraag welke regels op de werking van die platforms van toepassing zijn — tot nu toe grotendeels aan de rechter is overgelaten, hoewel het om een strikt politiek probleem met verstrekkende gevolgen gaat, waarop de bestaande regelgeving op zich geen volledig antwoord biedt. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het Comité beklemtoont dat de richtlijn inzake elektronische handel (6) en de daarmee gepaard gaande vrijheid inzake grensoverschrijdende verlening van diensten van de informatiemaatschappij in het licht van de controverses en de lopende rechtszaken in dit verband (7) dringend aan herziening en actualisering toe zijn. |
| --- | --- |

27.

| 28. | De definitie zelf van dienst van de informatiemaatschappij (8) moet wellicht verder worden verduidelijkt om onderscheid te maken tussen verschillende soorten activiteiten; met name moet worden gekeken naar de opkomst van de zogenaamde “gemengde diensten”, zoals gedefinieerd door advocaat-generaal Szpunar van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU), waarbij het zowel gaat om een dienst van de informatiemaatschappij als om een daarmee onlosmakelijk verbonden dienst die niet langs elektronische weg wordt verleend (9). |
| --- | --- |

28.

| 29. | De status van deelplatforms zou moeten worden vastgelegd in een Europees kader, waarbij moet worden gekeken naar de precieze mate van controle die het platform uitoefent; de criteria voor de definitie van “beslissende invloed” — waarnaar het Hof van Justitie verwijst — moeten dan ook expliciet in de EU-wetgeving worden vastgelegd. |
| --- | --- |

29.

| 30. | De criteria inzake het begrip “marktmaker”, waarnaar de advocaat-generaal eveneens verwijst, zijn daarentegen tot op zekere hoogte van toepassing op de meeste deelplatforms; een definitie van hun status en de regels die van toepassing zijn op hun activiteiten is dan ook minder relevant. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Deelplatforms moeten aansprakelijk worden gesteld voor illegale handelingen of verspreiding van illegale inhoud (bv. het aanbieden van sociale woningen op platforms voor kortetermijnverhuur), en mogen enkel discriminerende beslissingen nemen op grond van lokale wetgeving of gerechtelijke uitspraken. |
| --- | --- |

31.

Status van gebruikers van deelplatforms en consumentenbescherming

| 32. | Een onderscheidend kenmerk van de deeleconomie is dat de grens tussen professionele en particuliere marktdeelnemers, d.w.z. tussen handelaars en peers, vervaagt. |
| --- | --- |

32.

| 33. | De in de dienstenrichtlijn (10) opgenomen definitie van “dienstverlener” moet worden herzien, aangezien dit begrip volgens de huidige formulering op elke economische activiteit zou kunnen slaan. Mensen die af en toe als niet-professionele dienstverrichters (“peers”) gebruik willen maken van een deelplatform, dreigen daardoor te worden afgeschrikt, aangezien de lasten buitensporig zwaar zijn. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Het Comité zou dan ook graag zien dat een en ander wordt verduidelijkt door middel van EU-wijde drempels om aan te geven vanaf welk niveau van economische activiteit een gebruiker als professional moet worden beschouwd en onderworpen is aan de marktvoorschriften. Bij de vastlegging van dergelijke drempels moet niet worden gekeken naar het financiële aspect maar naar tijdsperiodes, om zo een gelijk speelveld in de hele EU te waarborgen. |
| --- | --- |

34.

Toegang tot gegevens

| 35. | De toegang tot gegevens is van cruciaal belang voor met name lokale en regionale autoriteiten. Het is onmogelijk de toepasselijke lokale regels te handhaven en te zorgen voor toezichtmechanismen zonder toegang tot de relevante gegevens van platforms die op een bepaald grondgebied actief zijn. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Het Europees kader moet platforms daarom wettelijk verplichten de overheid de gegevens te verstrekken die nodig zijn voor de handhaving van de regels die van toepassing zijn op het platform en/of de sector waarin het actief is (11). Wel moet de overheid als zij toegang krijgt tot de data en knowhow van platforms, zoals zoek- en rankingalgoritmes, met de nodige omzichtigheid te werk gaan. Overheden mogen niet afhankelijk zijn van de bereidheid van platforms om gegevens met hen te delen. De ervaring die in verschillende Europese steden is opgedaan toont namelijk aan dat ook platforms die beweren dat zij bereid zijn samen te werken, dat in de praktijk niet of slechts op vrijwillige basis doen (12). |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het is prijzenswaardig dat een aantal platforms maatregelen heeft genomen om bepaalde regels zelf af te dwingen, maar vrijwillige zelfregulering kan gemakkelijk worden omzeild door de gebruikers (een bepaalde wooneenheid kan op verschillende platforms of zelfs meerdere keren op hetzelfde platform worden geplaatst). De beste oplossing in de ogen van het Comité is dan ook de overheid toegang te verschaffen tot gegevens. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Het Comité wijst erop dat grote digitale platforms in de digitale economie fungeren als poortwachters, een dominante positie op de markt kunnen verwerven en veel baat hebben bij positieve netwerkeffecten. Aanscherping van de op grond van de wetgeving inzake gegevensbescherming reeds bestaande verplichting om te zorgen voor gegevensportabiliteit (bv. via open interfaces) zal onvermijdelijk zijn voor platforms met een dominante marktpositie. |
| --- | --- |

38.

Belastingvraagstukken

| 39. | Positief is wel dat sommige platforms om de regels te doen naleven gebruikmaken van coöperatieve praktijken, zoals het innen van toeristenbelasting voor gemeenten. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Verplichte samenwerking van alle platforms met de lokale en regionale overheden zou evenwel heel wat administratieve rompslomp meebrengen, terwijl de uitwisseling van gegevens veel minder belastend is. |
| --- | --- |

40.

| 41. | Een aantal steden en regio’s is er niet in geslaagd om met platforms overeenkomsten te sluiten over belastingkwesties: bepaalde deelplatforms zijn immers duidelijk niet van plan om de nationale of regionale belastingwetgeving na te leven of zich te onderwerpen aan toezicht door lokale instanties (bijv. rekenkamers) of lokale controlemechanismen om na te gaan of de belastingheffing naar behoren verloopt. |
| --- | --- |

41.

| 42. | De inkomsten van aanbieders van de deeleconomie, die mogelijk via verschillende platforms in verschillende landen werken, zijn moeilijk te traceren voor de belastingdiensten en kunnen aanleiding zijn tot het ontstaan van grijze zones: sommige begunstigden verkeren in het ongewisse over de toepasselijke belastingen, terwijl anderen misschien wel bewust proberen de belasting te ontwijken onder het mom van een gebrek aan duidelijkheid. De uitwisseling van gegevens tussen de platforms en de bevoegde overheden zou een einde maken aan deze situatie en ervoor zorgen dat de nodige belastingen worden betaald. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Ook de belastingheffing op de platforms zelf is van cruciaal belang. Onlineplatforms moeten een billijk deel van de belastingen betalen. Het Comité verwijst naar zijn advies over “Belastingheffing in de digitale economie” (13), waarin het constateert dat de huidige belastingstelsels niet meer zijn toegesneden op de hedendaagse economische context, die wordt gekenmerkt door globalisering, mobiliteit, digitale technologie, nieuwe bedrijfsmodellen en ingewikkelde bedrijfsstructuren; de voorstellen van de Commissie in dit verband zijn naar zijn mening dan ook een goede zaak (14). |
| --- | --- |

43.

Milieueffecten

| 44. | De deeleconomie is een van de vele manieren om de klimaatdoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs van 2015 te bereiken, naast de diverse maatregelen die de EU al heeft genomen. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Het Comité verzoekt de Europese Commissie om tegen de tweede helft van 2020 na te gaan wat de mogelijke milieueffecten van de deeleconomie zijn; er zijn op dit vlak immers nog geen diepgravende studies. |
| --- | --- |

45.

Huisvesting

| 46. | De overheid moet voldoende speelruimte behouden om het vrij verkeer van goederen en diensten via elektronische weg te kunnen verzekeren, wat er evenwel niet toe mag leiden dat de mededinging wordt ingeperkt of de goede werking van de lokale markten wordt ondermijnd. Vandaar dat de criteria van algemeen belang in de richtlijn inzake elektronische handel moeten worden verduidelijkt en uitgebreid. Betaalbare huisvesting is voor de Europese burgers in alle lidstaten van kapitaal belang. Kortetermijnverhuur via platforms dreigt de negatieve tendensen op de woningmarkt te versterken. |
| --- | --- |

46.

Slotopmerkingen

| 47. | Tal van regio’s en steden worden geconfronteerd met de opkomst van platformactiviteiten op hun grondgebied zonder voorafgaande kennisgeving; verschillende Europese steden hebben in 2018 de “Sharing cities Declaration” (15) (Verklaring van delende steden) ondertekend. |
| --- | --- |

47.

| 48. | Het Comité zou daarom graag zien dat de Commissie een Europees kader voorstelt op grond waarvan de bevoegde autoriteiten verplicht op de hoogte moeten worden gesteld; ook moet de samenwerking tussen de autoriteiten en de platforms worden aangemoedigd, zodat deze laatste zich aan de geldende regels houden en de lokale situatie in aanmerking nemen. |
| --- | --- |

48.

| 49. | Het Comité kijkt ernaar uit om samen met de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad te werken aan een Europees kader dat regelgevende oplossingen biedt voor de deeleconomie. |
| --- | --- |

49.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  COR-2016-04163. Zie: https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2016-04163-00-01-ac-tra-nl.docx/content

1

(2)  COM(2016) 356 final. Zie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM%3A2016%3A356%3AFIN

2

(3)  CvdR-advies “Platformwerk — lokale en regionale uitdagingen op het gebied van regelgeving”, rapporteur: Dimitrios BIRMPAS. Dossier SEDEC-VI/051.

3

(4)  “A Union that strives for more: My agenda for Europe”. Zie: https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/political-guidelines-next-commission_en.pdf

4

(5)  EC Legal Analysis Report, DG JUST, 2017. blz. 92-101 Zie: https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/annex5_task5_reportmay2017.pdf

5

(6)  Richtlijn 2000/31/EG (richtlijn inzake elektronische handel). Zie: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=CELEX%3A32000L0031

6

(7)  Zie met name de zaken van het HvJ-EU C-434/15, C-320/16 in verband met Uber en de lopende zaak C-390/18 in verband met Airbnb.

7

(8)  Zie voor de definitie Richtlijn (EU) 2015/1535: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32015L1535

8

(9)  Zie HvJ-EU, conclusie van de advocaat-generaal in zaak C-434/15: https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2017-05/cp170050nl.pdf

9

(10)  Zie Richtlijn 2006/123/EG: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32006L0123

10

(11)  Algemene verordening gegevensbescherming artikel 6, lid 1, onder e).

11

(12)  Zie The Guardian juni 2019: https://www.theguardian.com/cities/2019/jun/20/ten-cities-ask-eu-for-help-to-fight-airbnb-expansion

12

(13)  Ref: COR-2018-02748. Zie: https://webapi2016.COR.europa.eu/v1/documents/cor-2018-02748-00-00-ac-tra-nl.docx/content

13

(14)  Ref: COM(2018) 147 final en COM(2018) 148 final.

14

(15)  Zie: http://www.sharingcitiesaction.net/declaration/

15

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/45 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/45

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over lokale en regionale overheden bij de vormgeving van het toekomstige Oostelijk Partnerschap

(2020/C 79/09)

| Algemeen rapporteur | : | Tadeuš ANDŽEJEVSKI (LT/ECR), lid van de gemeenteraad van Vilnius |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Gestructureerde EU-raadpleging over de toekomst van het Oostelijk Partnerschap gestart op 26 juli 2019 |

Algemeen rapporteur

:

Tadeuš ANDŽEJEVSKI (LT/ECR), lid van de gemeenteraad van Vilnius

Referentiedocument

:

Gestructureerde EU-raadpleging over de toekomst van het Oostelijk Partnerschap gestart op 26 juli 2019

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Algemene opmerkingen

| 1. | waardeert het tien jaar geleden in het leven geroepen Oostelijk Partnerschap (hierna: OP) op gezamenlijk initiatief van de EU, de lidstaten van de EU en zes Oost-Europese en Zuid-Kaukasische partnerlanden: Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Moldavië en Oekraïne. De belangrijkste drijvende krachten achter de oprichting van het OP als een gestructureerd beleidsinstrument ter bevordering van de regionale samenwerking en ter versterking van de betrekkingen van de EU met haar Oost-Europese partners waren Polen en Zweden. Het OP is in de loop der jaren uitgegroeid tot een belangrijk EU-instrument in de betrekkingen met de buurlanden aan de oostelijke buitengrens. In het decennium na de oprichting van het OP zijn een aantal projecten en initiatieven uitgevoerd die de uitvoering van absoluut noodzakelijke hervormingen in de landen van het OP en de ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld aldaar hebben bevorderd. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het OP zou in de komende tien jaar van samenwerking met de EU verder moeten worden ontwikkeld. Ook zou de deelname van de OP-landen aan de instellingen en agentschappen van de EU, alsmede aan de sectorale programma’s van de EU moeten worden uitgebreid en zij zouden meer betrokken moeten worden bij de besluitvorming over en het gebruik van deze programma’s in deze landen. Aanbevolen wordt om de rol van de lokale en regionale overheden in de OP-landen bij het beheer van de EU-programma’s die in deze landen ten uitvoer worden gelegd, gestaag uit te breiden. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Met name zou het rechtskader voor de vormgeving van het OP uitgebreid moeten worden, bijvoorbeeld door versterking van de associatieovereenkomsten met Oekraïne, Georgië en Moldavië of door aanvullingen die deelname aan andere EU-programma’s mogelijk maken. Het is daarom positief dat het Europees Parlement de samenwerking met deze drie landen wil uitbreiden. De steeds nauwere samenwerking met deze drie landen moet volgens het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) het vooruitzicht op het EU-lidmaatschap zijn. Opgemerkt zij echter dat de samenwerking met de andere OP-landen ook verder moet worden ontwikkeld; zo moeten onder meer de gemeenschappelijke prioriteiten van het partnerschap tussen de EU en elk land worden vastgesteld, die als basis kunnen dienen voor kaderovereenkomsten voor verdere samenwerking. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het CvdR heeft actief deelgenomen aan de werkzaamheden van het OP en dit initiatief op het niveau van de regionale en lokale overheden bevorderd en versterkt. Verder heeft het bijgedragen aan de versterking van het lokale zelfbestuur in de OP-landen en zowel de regionale samenwerking tussen de afzonderlijke OP-landen als tussen deze landen en de EU door middel van een aantal initiatieven, zoals de oprichting van de Conferentie van regionale en lokale overheden in het Oostelijk Partnerschap (Corleap) of de werkgroepen ter ondersteuning van de decentralisatiehervormingen in de afzonderlijke landen (Oekraïne). |
| --- | --- |

4.

| 5. | Aanbevolen wordt om de Corleap institutioneel te versterken, zodat zij haar taak, te weten de decentralisatie in de OP-landen bevorderen, beter kan vervullen. Daarom pleit het CvdR ervoor dat de vertegenwoordigers van de grootste verenigingen van lokale en regionale overheden in de EU en de landen van het OP in het kader van de Corleap nauwer gaan samenwerken. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Het CvdR wijst erop dat de gelijkheid van mannen en vrouwen is vastgelegd in de grondwetten en wetten van alle OP-landen en dat al deze landen alle belangrijke internationale verdragen op dit gebied zonder voorbehoud hebben geratificeerd. Het beginsel van gendergelijkheid is tevens stevig verankerd in de EU-Verdragen. Overeenkomstig artikel 8 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie streeft de Unie bij elk optreden (dus ook in het kader van het OP) ernaar de gelijkheid van mannen en vrouwen te bevorderen. Het CvdR moedigt de EU-instellingen dan ook aan steun te geven aan de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden van maatregelen om de deelname van vrouwen aan de lokale en regionale politiek in de EU en de OP-landen te stimuleren. |
| --- | --- |

6.

| 7. | Ook in de volgende programmeringsperiode van het OP zal volgens het CvdR een belangrijke rol weggelegd zijn voor de lokale en regionale overheden bij de succesvolle uitvoering van het partnerschap. Het verwacht daarom dat de Europese Commissie en de staatshoofden en regeringsleiders van de EU op de top die onder het Kroatische voorzitterschap van de Raad van de EU zal plaatsvinden, rekening zullen houden met de aanbevelingen en adviezen die het heeft geformuleerd in samenwerking met de bestuursniveaus die het dichtst bij de burgers staan. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Bij de versterking van de rechtsstaat is een belangrijke rol weggelegd voor het maatschappelijk middenveld en de lokale en regionale overheden. In de EU en de OP-landen staan deze overheden namelijk borg voor democratische legitimiteit. Bovendien leveren zij een cruciale bijdrage aan een rechtsstatelijke cultuur en aan het toezicht op de naleving van de beginselen die hieraan ten grondslag liggen. |
| --- | --- |

8.

| 9. | Verdere decentralisatiehervormingen in deze landen verdienen steun, waarbij het zelfbeschikkingsrecht van de OP-landen met betrekking tot de territoriale en institutionele structuur van hun grondgebied in acht wordt genomen. Het CvdR onderschrijft derhalve volledig de conclusie van de op 12 september 2019 in Turku (Finland) gehouden 9e jaarlijkse conferentie van de Corleap, waarin wordt opgeroepen tot een strategische aanpak ter versterking van de regionale en lokale initiatieven voor democratisering en decentralisatie, ook op het gebied van de overheidsfinanciën. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Het CvdR sluit zich aan bij de oproep van enkele Europese verenigingen van lokale en regionale overheden om de lokale en regionale overheden meer te betrekken bij de EU-programma’s die in de met de EU geassocieerde OP-landen worden uitgevoerd op gebieden als versterking van duurzame planning, economische en sociale ontwikkeling, investeringen en lokale en regionale infrastructuur. De doelstellingen voor duurzame ontwikkeling (SDG’s) moeten voor de EU en de OP-landen leidend zijn en als basis dienen voor samenwerking op alle gebieden waarop die doelstellingen betrekking hebben. Voorbeelden hiervan zijn de deelname van deze landen aan het Urbact-programma en het programma “Europa voor de burger”, alsook aan programma’s op het gebied van klimaatverandering zoals LIFE. Voorts zouden het Taiex-programma en jumelages van steden ook opengesteld moeten worden voor lokale en regionale overheden in de OP-landen. |
| --- | --- |

10.

| 11. | De lokale en regionale overheden van de OP-landen zouden betrokken moeten worden bij de vaststelling en uitvoering van de doelstellingen van het OP. Het CvdR steunt in dit verband de benadering waarbij de afzonderlijke OP-landen in verschillende mate kunnen deelnemen en wenst dat wordt vastgehouden aan het beginsel dat de afzonderlijke OP-landen niet tegen elkaar worden uitgespeeld. |
| --- | --- |

11.

| 12. | De 20 doelstellingen voor 2020 zouden bijgewerkt moeten worden op basis van de 17 mondiale SDG’s uit de Agenda 2030, om bij te dragen aan de verwezenlijking daarvan in de OP-landen. |
| --- | --- |

12.

| 13. | De Europese Unie blijft de territoriale integriteit, onafhankelijkheid en soevereiniteit van al haar partners ten volle steunen. Volledige gehechtheid aan en eerbiediging en onderschrijving van de doelen en beginselen die zijn verankerd in het Handvest van de VN, de Slotakte van Helsinki van 1975 en het OVSE-Handvest van Parijs van 1990 zijn essentieel voor onze gedeelde visie van een vreedzaam en onverdeeld Europa. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het CvdR pleit voor hernieuwde inspanningen om het vreedzaam beëindigen van conflicten in de regio op basis van de beginselen en normen van het internationaal recht te stimuleren. Het oplossen van conflicten en het opbouwen van vertrouwen en goede nabuurschapsbetrekkingen zijn essentieel voor economische en sociale ontwikkeling en samenwerking. Het CvdR is ingenomen met de inspanningen en met de versterkte rol van de EU bij het oplossen van conflicten en het opbouwen van vertrouwen in het kader of ter ondersteuning van bestaande overeengekomen onderhandelingsstructuren en -processen, mede door in voorkomend geval aanwezig te zijn op het terrein. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Het CvdR ziet uit naar nauwere samenwerking met alle partners inzake modernisering van onderwijs-, onderzoeks- en innovatiesystemen, en naar de verbetering van de kwaliteit van de prestaties en het concurrentievermogen ervan, met inachtneming van reeds uitgeoefende rechten van personen die tot nationale minderheden behoren, als verankerd in de Verdragen van de VN en de Raad van Europa en de bijbehorende protocollen, non-discriminatie van personen die tot minderheden behoren en respect voor diversiteit, en volledig rekening houdend met de deskundigheid van de organen van de Raad van Europa bij de hervorming van deze systemen. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het CvdR pleit in het bijzonder voor een vreedzame regeling van het conflict in de oostelijke regio’s van Oekraïne en van de illegale annexatie van de Krim door de Russische Federatie. |
| --- | --- |

16.

Goed bestuur in de OP-landen bevorderen

| 17. | Het CvdR is voorstander van versterking van de capaciteit en de kwaliteit van alle niveaus van het openbaar bestuur in de OP-landen, met name op het niveau van de lokale en regionale overheden. Ook wordt gepleit voor verbetering van de kwalificaties van ambtenaren en voor meer transparantie bij de aanwerving van ambtenaren en in de openbare besluitvorming, zoals de invoering van anticorruptienormen en besluitvorming op basis van democratische procedures. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Verheugend is daarom het “EU-corruptiebestrijdingsinitiatief in Oekraïne” (EUACI), dat wordt uitgevoerd door het Deense Ontwikkelingsagentschap en wordt gefinancierd door EU-fondsen en door Denemarken. Dit initiatief beoogt lokale overheden te helpen om het risico op corruptie te verminderen, onder meer door stabiele en transparante administratieve procedures in te voeren en dus voor burgers, lokale maatschappelijke organisaties en media meer transparantie te creëren over de werking van het openbaar bestuur. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Het CvdR waardeert in dit verband de rol van de nationale hogeschool voor openbaar bestuur in Warschau (Krajowa Szkoła Administracji Publicznej), die na de top van het OP in 2011 in het kader van het programma “Academie voor openbaar bestuur voor het Oostelijk Partnerschap” negen opleidingsprogramma’s heeft aangeboden voor ambtenaren op verschillende bestuursniveaus in de OP-landen. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Van de meer dan 500 deelnemers aan deze opleidingen was slechts een klein deel lokaal/regionaal personeel. Het zou goed zijn als meer lokale/regionale ambtenaren deelnemen aan opleidingen die door de lidstaten of de EU-instellingen worden georganiseerd om de administratieve capaciteit van de OP-landen te versterken. De regeringen van de afzonderlijke OP-landen rechtvaardigen de moeilijkheden die zich voordoen bij de rechtstreekse uitvoering en het beheer van de EU-projecten door de lokale autoriteiten in hun eigen land vaak met het argument dat zij niet over de nodige administratieve capaciteit beschikken. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Het CvdR juicht daarom het initiatief toe van de Corleap voor de ontwikkeling van een platform voor online-opleidingen en de oprichting van een Oost-Europese bestuursacademie in een van de OP-landen die zou moeten zorgen voor een alomvattende en gecoördineerde opleiding voor ambtenaren van de verschillende bestuursniveaus van de OP-landen, rekening houdend met de goede praktijken die reeds in Europa bestaan. De procedures voor de opleiding van hoge ambtenaren uit de OP-landen kunnen zo worden geharmoniseerd; onder meer kan de verwerving van de Engelse taalvaardigheid worden verbeterd en kunnen hoge professionele en ethische normen worden bijgebracht. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Het CvdR waardeert het in het kader van het “Taiex-Regio Peer 2 Peer”-instrument uitgevoerde EU-proefproject dat Georgische, Moldavische en Oekraïense ambtenaren opleidt volgens het “job shadowing”-principe, waardoor zij ervaring opdoen in de lidstaten en deze kennis en ervaring vervolgens kunnen delen in het openbaar bestuur van hun thuisland. Het CvdR stelt voor het aandeel van de lokale en regionale ambtenaren dat aan dit programma deelneemt, te verhogen en het programma voor alle OP-landen open te stellen. Het is verheugd dat de Europese Commissie niet alleen het voor de OP-landen opgezette programma voor nationale deskundigen op het gebied van beroepsopleiding (ENFP, National Experts in Professional Training) heeft ingevoerd, maar ook heeft aangekondigd dat het programma voor jonge vaklieden voor deze landen (EU4Youth) nieuw leven zal worden ingeblazen. Deelname aan het Jasper-initiatief, dat hulp biedt bij de voorbereiding van EU-projecten, kan volgens het CvdR ook worden gebruikt om de administratieve capaciteit in de OP-landen te versterken. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het CvdR is voorstander van partnerschappen tussen lokale en regionale overheden in de EU-lidstaten en de OP-landen en soortgelijke partnerschappen tussen lokale en regionale overheden in de afzonderlijke OP-landen. Een voorbeeld van deze vorm van partnerschap is samenwerking tussen regio’s, steden en gemeenten. Dergelijke partnerschappen kunnen mogelijkheden bieden voor de uitwisseling van informatie en ervaringen, culturele en jongerenuitwisselingen, de organisatie van opleidingen, bezoeken van deskundigen, stages voor ambtenaren en andere activiteiten. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Verheugend is het succes van het proefproject voor partnerschappen tussen steden en regio’s in de lidstaten en Oekraïne (in het kader van het programma U-LEAD with Europe). Dit eenjarige samenwerkingsprogramma, dat onder leiding van het CvdR werd uitgevoerd, had tot doel de decentralisatie in Oekraïne te bevorderen en met name de economische governance op gebieden als energie, toerisme en plattelandsontwikkeling te verbeteren. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Ter bevordering van goed bestuur op lokaal en regionaal niveau in de OP-landen dienen de analytische en technische werkzaamheden op het gebied van lokale en regionale ontwikkeling te worden bevorderd en de belangrijkste problemen en belemmeringen voor ontwikkeling die op deze niveaus zijn vastgesteld, te worden weggenomen. Deze technische werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd door lokale maatschappelijke organisaties (denktanks) en andere analyse- en/of onderzoekscentra in samenwerking met soortgelijke organisaties uit de lidstaten. |
| --- | --- |

25.

| 26. | De technische en organisatorische steun voor maatschappelijke organisaties, lokale media en verenigingen van lokale en regionale overheden vervult een belangrijke rol voor goed bestuur op lokaal en regionaal niveau in de OP-landen. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Voorts is de eerbiediging van de rechten van nationale minderheden, hun inbreng in de besluitvorming en de daaropvolgende uitvoering hiervan door de lokale en regionale overheden is een belangrijk onderdeel van goed bestuur. Economische en sociale ontwikkeling ondersteunen. |
| --- | --- |

27.

Economische en sociale ontwikkeling ondersteunen

| 28. | Alle initiatieven voor economische en sociale ontwikkeling in de OP-landen, met name op lokaal en regionaal niveau, kunnen op bijval van het CvdR rekenen. Het is dan ook ingenomen met het in 2017 in het kader van het OP gelanceerde EU initiatief Burgemeesters voor economische groei (Mayors for Economic Growth, M4EG), dat de lokale overheden moet helpen om de economische groei te stimuleren, onder meer door middel van wetswijzigingen, een betere toegang tot financiële middelen, ontwikkeling van de infrastructuur en human resources, en versterking van hun vermogen om buitenlandse investeringen aan te trekken. |
| --- | --- |

28.

| 29. | In het verlengde van zijn eerdere advies CIVEX-VI/030 pleit het CvdR er nogmaals voor om officiële statistieken van hoge kwaliteit over het lokale en regionale niveau van de OP-landen beschikbaar te stellen, zodat de sociale en economische ontwikkeling doeltreffender en strategischer kan worden gestuurd. Deze statistieken moeten zo veel mogelijk worden uitgesplitst naar geslacht. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Bij gebrek aan dergelijke statistische gegevens kunnen het economische potentieel van de verschillende regio’s of gemeenten en de effectiviteit van hun economische en sociale projecten niet goed in kaart worden gebracht, waardoor het moeilijk is om corruptie te bestrijden en de samenleving transparanter te maken. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Verder zouden de lidstaten bij het strategisch beheer van lokale begrotingen ervaringen moeten uitwisselen en technische ondersteuning moeten bieden. Ook spreekt het CvdR zich onder meer uit voor efficiëntere dienstverlening op lokaal niveau en voor invoering van een burgerbegroting. |
| --- | --- |

31.

| 32. | In de OP-landen zou er meer steun moeten worden gegeven aan initiatieven ter versterking van lokaal en regionaal ondernemerschap, met name in het midden- en kleinbedrijf, en zouden de grondbeginselen van sociaal ondernemerschap meer aandacht moeten krijgen. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Bovendien is het zaak in de OP-landen programma’s voor energie-efficiëntie en duurzame energie op te zetten die op lokaal en regionaal niveau gedecentraliseerd dienen te worden. Het initiatief van het oostelijk Burgemeestersconvenant (CoM East, Covenant of Mayors East) om het energie- en klimaatbeleid van de EU in de OP-landen uit te dragen en te verwezenlijken verdient in dit verband dan ook alle bijval. Het is met name bedoeld om de lokale overheden in deze landen te helpen bij de invoering van duurzaam energiegebruik, het garanderen van de energievoorziening en de aanpassing aan de klimaatverandering. |
| --- | --- |

33.

| 34. | De OP-landen moeten nauwer worden betrokken bij de programma’s Erasmus+, Creatief Europa, COSME en Horizon 2020 en bij soortgelijke initiatieven die voor het komende meerjarig financieel kader van de EU op stapel staan. Ook moet worden bepaald hoe de deelname van deze landen aan bovengenoemde programma’s organisatorisch het best geregeld kan worden, bijvoorbeeld in de vorm van consortia van actoren uit de OP-landen en uit de lidstaten. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Bij de uitvoering van gezamenlijke programma’s van lokale en regionale overheden, lokale marktpartijen, waaronder kleine en middelgrote ondernemingen, en buitenlandse investeerders in de OP-landen moet altijd transparant te werk worden gegaan en dient corruptie te worden bestreden. |
| --- | --- |

35.

Meer grensoverschrijdende samenwerking

| 36. | Initiatieven voor grensoverschrijdende samenwerking zijn belangrijke instrumenten die de doelstellingen van het OP kunnen helpen verwezenlijken, met name als zij betrekking hebben op de samenwerking tussen de OP-landen en de lidstaten en op de lokale en regionale ontwikkeling. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het CvdR is dan ook ingenomen met de uitbreiding van de programma’s voor territoriale samenwerking in het kader van het OP (EaPTC), die met medewerking van speciaal geselecteerde regionale en lokale overheden in vier landenparen — Armenië en Georgië, Azerbeidzjan en Georgië, Wit-Rusland en Oekraïne, en Moldavië en Oekraïne — worden uitgevoerd. De programma’s voor territoriale samenwerking moeten door de OP-landen uitgevoerd blijven worden, al dienen nu ook de grensregio’s van de OP-landen en de lidstaten van de Europese Unie daarin een rol te gaan spelen. |
| --- | --- |

37.

| 38. | Grensoverschrijdende samenwerking moet op de volgende doelstellingen gericht zijn: intensievere contacten tussen bevolkingen, culturele uitwisselingen en uitwisselingen van jongeren, uitwisseling van ervaringen tussen maatschappelijke organisaties, onder meer over het functioneren van lokale media, wetenschappelijke en technische uitwisselingen ter bevordering van decentralisatie, lokale en regionale ontwikkeling en een efficiënter openbaar bestuur, en partnerschappen tussen lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Bij de vormgeving van de grensoverschrijdende samenwerking kan worden gekeken naar vergelijkbare programma’s die in de EU worden uitgevoerd. Daartoe moet gebruik worden gemaakt van de praktijken die zich hebben bewezen voor het Interreg-programma, dat al meer dan twintig jaar met succes in de grensregio’s van de EU wordt uitgevoerd. |
| --- | --- |

39.

| 40. | Bij de programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking moet de aandacht in het bijzonder uitgaan naar het menselijke aspect, zodat de grensregio’s tussen de OP-landen, maar ook de regio’s van deze landen die aan lidstaten grenzen, in het teken van samenwerking en veelal ook van verzoening komen te staan. Kleinschalige people-to-people-projecten (P2P-projecten), die in administratief opzicht anders dan grotere programma’s zouden kunnen worden behandeld, hebben het in zich om veel mensen aan te spreken. Daarom is het zaak om de administratieve lasten te verlagen en de eigen bijdrage van eventuele begunstigden (zoals scholen, ziekenhuizen, jongerenorganisaties en religieuze instellingen) te verminderen, zodat zij zonder enig probleem aan dergelijke projecten kunnen deelnemen. Voor de ontwikkeling van permanente structuren met rechtspersoonlijkheid kan ook iets als een “OP-groepering voor territoriale samenwerking” (vergelijkbaar met de EGTS) worden overwogen. |
| --- | --- |

40.

| 41. | De financiering van programma’s voor grensoverschrijdende samenwerking moet worden geconcentreerd op een selectie van lokale en regionale overheden in de OP-landen. Eerst moet echter door middel van proefprojecten ervaring worden opgedaan. |
| --- | --- |

41.

Communicatie

| 42. | De ontwikkeling van bijvoorbeeld weg-, spoor- en telecommunicatieverbindingen draagt in belangrijke mate bij aan een hechtere samenwerking tussen de OP-landen onderling en tussen deze landen en de lidstaten van de EU. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Het CvdR is daarom verheugd over de oprichting van een investeringsplatform (Neighbourhood Investment Platform, NIP) voor de nabuurschapslanden. De activiteiten van dit platform worden gefinancierd door het Europees fonds voor duurzame ontwikkeling (EFDO) en door andere bronnen, door middel van subsidies en leningen (gemengde financiering). Bovendien biedt het EFDO financiële garanties voor deze investeringen. In 2019 waren voor een bedrag van in totaal 151 miljoen EUR 15 NIP-projecten opgestart dan wel goedgekeurd. Het totale bedrag hiervoor is 1,8 miljard EUR. Veel van deze investeringen hebben de ontwikkeling van netwerkinfrastructuur, waaronder de vervoersinfrastructuur, tot doel. Andere zijn gedaan in het kader van het investeringsprogramma voor gemeentelijke infrastructuur (Municipal Infrastructure Investment Programme). |
| --- | --- |

43.

| 44. | Vervoersinitiatieven moeten niet alleen worden uitgevoerd met EU-middelen die rechtstreeks voor het OP zijn bestemd, maar ook in het kader van gemengde financieringsprogramma’s. Het CvdR is dan ook tevreden over de investeringen die in OP-landen zijn gedaan in het kader van het indicatieve actieplan voor investeringen in TEN-V en over de mogelijkheid om maatregelen met de Connecting Europe-faciliteit te financieren. Sommige van deze investeringen hebben ook een lokaal karakter en dragen bij tot de ontwikkeling van vervoersverbindingen in steden en regio’s van de OP-landen. Er moeten meer mogelijkheden komen om andere programma’s en EU-middelen te gebruiken en de OP-landen moeten gemakkelijker toegang tot deze middelen krijgen. |
| --- | --- |

44.

| 45. | Om de doelstellingen van het OP te verwezenlijken zou in de financiële vooruitzichten voor de periode na 2020 het plafond voor EU-financiering moeten worden verhoogd. Het CvdR is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie om de financiering voor nieuwe instrumenten voor extern optreden (nabuurschapsinstrument, instrument voor ontwikkelingssamenwerking en internationaal samenwerkingsinstrument) met ongeveer 25 % op te voeren. Het wijst er echter op dat de financiële middelen voor het OP met een vergelijkbaar bedrag moeten worden verhoogd. Wat dit instrument betreft zou bovendien moeten worden overwogen om aparte middelen uit te trekken voor de verwezenlijking van de doelstellingen door de lokale en regionale overheden van de OP-landen en voor de grensoverschrijdende samenwerking. |
| --- | --- |

45.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/50 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/50

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s betreffende het actieplan tegen desinformatie

(2020/C 79/10)

| Rapporteur | : | Randel LÄNTS (EE/PSE), lid van de gemeenteraad van Viljandi |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocumenten | : | Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Actieplan tegen desinformatie
  JOIN(2018) 36 final |

Rapporteur

:

Randel LÄNTS (EE/PSE), lid van de gemeenteraad van Viljandi

Referentiedocumenten

:

Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Actieplan tegen desinformatie

JOIN(2018) 36 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S,

Opmerkingen

| 1. | is ingenomen met het initiatief van de Europese Commissie om desinformatie tegen te gaan (1), dat het probleem onder de aandacht brengt en waarschuwt voor de schadelijke effecten die desinformatie kan hebben op verkiezingsprocessen en de integriteit van democratische instellingen. Het CvdR is ingenomen met de multistakeholderaanpak van desinformatie, die de betrokkenheid van regeringen, het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector aanmoedigt en gebaseerd is op samenwerking, onderwijs en zelfregulering. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Het CvdR bevestigt de standpunten uit zijn advies Bestrijding van online-desinformatie: een Europese benadering (2). Met name zij opgemerkt dat de burgers meer bewust moeten worden gemaakt van dit probleem en dat dit bewustzijn onder meer kan worden vergroot via onderwijs op school. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het CvdR stelt tevreden vast dat het probleem van desinformatie, zowel gelet op wat er binnen de Europese Unie gaande is als gezien de ontwikkelingen buiten haar grenzen, waarbij actoren van binnen en buiten de Unie zijn betrokken, hoog op de agenda van de nieuwe Europese Commissie staat; het kijkt ernaar uit om nauw samen te werken met het nieuwe team van Europese commissarissen om de ervaring van de subnationale bestuursniveaus op dit gebied te benutten en hun zorgen op dit vlak onder de aandacht te brengen. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Verheugend is de resolutie van het Europees Parlement over buitenlandse verkiezingsinmenging en desinformatie in nationale en Europese democratische processen. Nogmaals wordt gewezen op de noodzaak van een gecoördineerde aanpak op meerdere niveaus en met meerdere belanghebbenden om dit fenomeen aan te pakken, mede vanuit het perspectief van lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

4.

| 5. | Desinformatie is een probleem dat nauw samenhangt met complexe en snelle sociaaleconomische ontwikkelingen en verdient dan ook een totaalaanpak. Volgens het CvdR bevinden de lokale en regionale overheden zich in een goede positie om deel te nemen aan discussies over de dreiging van desinformatie en om weloverwogen maatregelen te initiëren en te coördineren. |
| --- | --- |

5.

| 6. | Concrete centra voor de verspreiding van desinformatie bestaan wel degelijk. Om deze te neutraliseren is de gemeenschappelijke en permanente inzet geboden van de instellingen, de socialemediaplatforms en het maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

6.

| 7. | De nieuwe manieren om informatie te verkrijgen en te verspreiden vereisen dat burgers online desinformatie kunnen ontkrachten door middel van kennis, digitale vaardigheden en maatregelen. De ontwikkeling van mediageletterdheid bevordert het kritisch denken van burgers en stelt hen in staat om informatie en informatiebronnen grondig te onderzoeken. Hierdoor kunnen burgers geïnformeerde keuzes maken over de genoten inhoud, en wordt met name hun maatschappelijke veerkracht versterkt. De zaak is urgent aangezien meer dan de helft van de bevolking van de lidstaten het dagelijkse nieuws van de sociale media betrekt. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Volgens het CvdR worden de gewoonten en vaardigheden van mensen in verband met mediaconsumptie nog steeds gekenmerkt door de geloofwaardigheid van de “traditionele”media, die op haar beurt gebaseerd is op de verantwoordelijkheid bij het opstellen van persberichten. Het besef dat een bedrijf dat journalistieke inhoud levert wettelijk, economisch, ethisch en met zijn reputatie aansprakelijk is voor de waarheidsgetrouwheid van de informatie die het publiceert, heeft ervoor gezorgd dat we tot dusver in een betrouwbare en constructieve openbare informatieruimte verkeerden. |
| --- | --- |

8.

| 9. | De redacteuren en de betrouwbaarheid van de via de nieuwe media verspreide informatie worden onvoldoende of geheel niet gecontroleerd. Tegelijkertijd zijn er de laatste jaren nieuwe manieren en middelen ontstaan die valse informatie zeer geloofwaardig en realistisch kunnen presenteren. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Uit de ervaringen die in het verleden zijn opgedaan met diverse kwesties en campagnes op het gebied van burgerschapseducatie komt naar voren dat alleen een langdurig en complex proces het bewustzijn van mensen kan vergroten en gedragsveranderingen teweeg kan brengen, onder andere door hun media- en informatievaardigheden (zg. “mediageletterdheid”) bij te brengen. Media, politici en beleidsmakers kunnen weliswaar veel praten over het probleem van onjuiste informatie, maar de impact ervan op het gedrag van burgers is beperkt. |
| --- | --- |

10.

| 11. | Het is nog niet gelukt om al deze aspecten te integreren in programma’s voor burgerschapseducatie en ze te laten doordringen in het algemene bewustzijn van de mensen en in de dagelijkse praktijk van de nieuwe media. Om gedragsveranderingen op lange termijn te bewerkstelligen, zijn burgerschapseducatie en voorlichting nodig. Naast het onderwijssysteem en de ontwikkeling van het maatschappelijk denken en handelen is het ook van cruciaal belang dat de voorlichtingsactiviteiten een brede basis hebben en dat de doelgroep op de juiste manier wordt aangesproken, via de mediakanalen die zijn voorkeur genieten. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Socialemediaplatforms behalen in de Europese Unie forse winsten, maar wat de inhoud betreft bieden zij geen gebruikersdiensten aan die snel hulp kunnen bieden. De communicatie met socialemediaplatforms komt per geval tot stand, is individueel en incidenteel; er bestaat geen gestandaardiseerde, snelle en doeltreffende aanpak om verkeerde informatie of laster te bestrijden. |
| --- | --- |

12.

| 13. | Met het oog op een evenwichtige en op feiten gebaseerde publieke informatieruimte is het essentieel dat voor socialemediaplatforms waarop betaalde politieke posts worden gepubliceerd, uniforme eisen gelden inzake de waarheidsgetrouwheid van de informatie. Mocht blijken dat een betaalde politieke post niet aan deze eisen voldoet, dan moet het socialemediaplatform verplicht worden de bijbehorende inhoud te verwijderen. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Het is zorgwekkend dat socialemediaplatforms er tot nu toe in geslaagd zijn wetgeving te omzeilen die deze bedrijven verplicht om gebruikers in verband met de inhoud te ondersteunen en hun problemen in real time en in de taal van de betrokken lidstaat op te lossen. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Ook is het verontrustend dat individuen vaak niet over de nodige vaardigheden en kennis beschikken en niet weten hoe ze moeten reageren op valse informatie of hoe ze zich moeten gedragen als zij of nauw met hen verbonden personen het slachtoffer worden van verkeerde informatie of opruiing. Juist de kleinere gemeenten hebben vaak nog steeds niet de nodige ervaring en weten niet hoe ze in een crisissituatie moeten omgaan met de wereldwijde socialemediaplatforms. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Helaas worden de problemen vaak verergerd doordat vertegenwoordigers van socialemediaplatforms de culturele context en de specifieke lokale kenmerken soms niet begrijpen en doordat de communicatie meestal in het Engels verloopt en zeer tijdrovend is. In het geval van verspreiding van desinformatie moet er snel een oplossing worden gevonden, maar tot nu toe stellen de socialemediaplatforms zich passief en ondoorzichtig op. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Helaas spelen de lokale overheden, die het best op de hoogte zijn van wat er ter plaatse gebeurt, in de strijd tegen de verspreiding van valse informatie niet meer dan een bijrol en vaak schort het hun aan kennis, vaardigheden en middelen. Bovendien behoort de bestrijding van desinformatie, in tegenstelling tot sociale diensten, onderwijs en het algemeen welzijn, niet tot de traditionele verantwoordelijkheden van de lokale en regionale overheden. |
| --- | --- |

17.

| 18. | De lokale en regionale overheden zouden zeer veel kunnen doen om desinformatie tegen te gaan. Zij zouden de burgers kunnen helpen onderscheid te maken tussen echte informatie en desinformatie door opener en transparanter te werk te gaan en door met de burgers live en online dialogen en openbare debatten te organiseren. Bij deze initiatieven moeten zij samenwerken met lokale en regionale journalisten, de academische wereld en denktanks, het maatschappelijk middenveld, de nationale autoriteiten en de EU-organen, -instellingen, activisten en politieke commentatoren. |
| --- | --- |

18.

| 19. | De bestrijding en vervolging van desinformatie vergen echter specifieke vaardigheden en instrumenten waarover de gemiddelde ambtenaar of specialist van een lokale of regionale overheid momenteel nog niet beschikt. Tekortschietende vaardigheden en kennis en gebrek aan ervaring zijn belangrijke strategische nadelen, die een doeltreffende vaststelling van desinformatie en het voorkomen van de verspreiding ervan in de weg staan. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het belang van de publieke infosfeer en de snelheid waarmee informatie wordt verspreid, hebben een grote invloed op de politieke processen en de stemming in de samenleving. Daarom moet het vermogen van de lokale en regionale autoriteiten en andere lokale actoren om desinformatie te bestrijden dringend worden uitgebreid. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De strijd tegen de verspreiding van desinformatie mag geen controle van overtuigingen of censuur zijn, noch de indruk daarvan wekken. De mogelijke verspreiding van desinformatie moet in de aanloop naar verkiezingen, in crisissituaties en bij snelle sociale veranderingen systematisch en voortdurend in het oog worden gehouden, maar niet altijd. Het voorkomen van desinformatie mag niet worden gelijkgesteld met de beperking van de vrijheid van meningsuiting, controle van politieke overtuigingen of een stap in de richting van een toezichtsmaatschappij; integendeel, het is een voorwaarde voor vrijheid van meningsuiting en vrije meningsvorming. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Desinformatie mag slechts op voorwaarde van volledige transparantie worden bestreden, waarbij de burgers volledige informatie kunnen verkrijgen en op de hoogte kunnen blijven, bijvoorbeeld omtrent de gegevensbescherming, de verwerking van persoonsgegevens en financiële aspecten. Zonder voldoende transparantie is de kans groot dat maatregelen ter bestrijding van verkeerde informatie zelf in het schootsveld van vijandige informatieaanvallen terechtkomen. |
| --- | --- |

22.

| 23. | De lokale en regionale media en het maatschappelijk middenveld moeten ten volle worden betrokken bij de strijd tegen desinformatie. Op grond van hun dagelijks werk en professionele ervaring in het herkennen van desinformatie zijn journalisten beter geschoold, gevoeliger en attenter dan andere actoren die zich niet dagelijks bezighouden met informatiekwesties. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Financiële middelen, ontwikkeling van de samenwerking en versterking van de knowhow moeten bijdragen tot de bevordering van diverse initiatieven van journalisten en het maatschappelijk middenveld om feiten te controleren, mythes te ontkrachten en betrouwbare informatie te verspreiden. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Het is van belang actoren van het maatschappelijk middenveld op lokaal en regionaal niveau te betrekken bij de opbouw van netwerken van factcheckers, waardoor de transparantie en de kennis van de plaatselijke omstandigheden worden vergroot. Het zogenaamde beginsel van geloofwaardigheid, wat inhoudt dat factcheckers kunnen worden gecompenseerd op grond van de intensiteit en nauwkeurigheid van hun activiteit, zou ook uit de deeleconomie kunnen worden overgenomen om het aantal betrokkenen te vergroten. In een dergelijk systeem zou de factcheckgemeenschap haar eigen werkzaamheden reguleren en ook haar eigen normen waarborgen door middel van peer review. Voorts dienen de institutionele netwerken en instrumenten op nationaal en Europees niveau dringend verder te worden ontwikkeld. |
| --- | --- |

25.

| 26. | Opleiding en bewustmaking van de vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld zullen het netwerk tegen de verspreiding van nepnieuws en desinformatie helpen versterken en het risico van officiële censuur of pogingen tot beperking van de vrijheid van meningsuiting verminderen. |
| --- | --- |

26.

| 27. | Verder zouden bepaalde, publiek toegankelijke technologische instrumenten die de tijdige en gemakkelijkere opsporing van massale desinformatiecampagnes mogelijk maken, de strijd tegen desinformatie vergemakkelijken. De relevante algoritmen om de activiteiten op sociale media te monitoren zouden verder kunnen worden ontwikkeld om grootschalige desinformatiecampagnes in kaart te brengen en om in ernstige gevallen passende maatregelen te nemen. |
| --- | --- |

27.

| 28. | De bestrijding van desinformatie staat of valt met een snelle en doeltreffende uitwisseling van informatie en ervaringen. Uit de analyse van de ervaringen in de gemeenten en regio’s en de gevallen waarin valse informatie werd verspreid, kunnen overeenkomsten, patronen, fouten en successen van deze campagnes worden afgeleid. De Europese Unie moet daarom de uitwisseling van ervaringen tussen lokale overheden en lidstaten en het wederzijds leren, zowel financieel als via haar netwerk, bevorderen. |
| --- | --- |

28.

Voorstellen

| 29. | Het CvdR stelt voor om socialemediaplatforms door middel van beleidsaanbevelingen of regulerende maatregelen aan te moedigen om veel meer werk te maken van public relations om gebruikers te informeren over desinformatie en bronkritiek. In de aanloop naar verkiezingen of referenda en in tijden van crisis zouden de sociale media inhoud kunnen laten zien die de specifieke context verklaart en gebruikers van desinformatiebronnen waarschuwt. In dit verband zij opgemerkt dat uit een vroege analyse van de recente Europese verkiezingscampagne blijkt dat veel platforms wel degelijk informatie hebben verstrekt om de gebruikers te wijzen op de specifieke situatie, wat heeft bijgedragen tot het beperken van de gevolgen van desinformatieactiviteiten. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Socialemediaplatforms moeten er door middel van beleidsaanbevelingen of, indien nodig, regelgevende maatregelen toe worden aangezet om meer dan tot nu toe bij te dragen aan de ontwikkeling van uitgebreide netwerken van factcheckers, waarvoor waarschijnlijk een of andere vorm van compensatiesysteem nodig zal zijn dat gebaseerd is op de inkomsten uit de nieuwe media. Verder is het van cruciaal belang dat betrouwbare media-exploitanten op nationaal, regionaal en lokaal niveau worden bevorderd, waarbij met name de exploitanten van openbare diensten een belangrijke rol spelen, en dat ook in de toekomst zullen blijven doen. |
| --- | --- |

30.

| 31. | Er zouden regelgevende maatregelen moeten komen die gericht zijn op het in kaart brengen van campagnes die desinformatie verspreiden en op de neutralisatie daarvan, onder meer door samenwerking met socialemediaplatforms en via meldingen. De invoering van uniforme normen voor de rapportage over de bestrijding van onjuiste informatie zou het mogelijk maken de activiteiten van socialemediaplatforms over een langere periode te volgen, deze waar nodig door onafhankelijke derden te laten controleren en zo een vollediger beeld te krijgen van de omvang van de problemen in verband met de verspreiding van desinformatie. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het CvdR bepleit een Europees rechtskader dat vereist dat mondiale socialemediaplatforms in elke lidstaat een helpdesk en een contactpunt in hun nationale taal oprichten. Elke burger, elke lokale vertegenwoordiger en elke vertegenwoordiger van een ngo moet gemakkelijk toegang hebben tot de helpdesks voor klanten, die in de hele Europese Unie gebaseerd moeten zijn op vergelijkbare beginselen. Een gegarandeerde klantenservice in de moedertaal en de fysieke aanwezigheid van een helpdesk zou de strijd tegen valse informatie aanzienlijk vergemakkelijken en de rechten van de burgers versterken. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Aanbevolen wordt dat socialemediaplatforms burgers in staat stellen om indien nodig en zonder veel moeite de verspreiding van valse informatie of pogingen daartoe te melden. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Overwogen moet worden om financiële steun te verlenen aan lokale en regionale overheden en burgerverenigingen in heel Europa om de mogelijkheden te vergroten om valse informatie op te sporen, de verspreiding ervan te bestrijden en de wederzijdse en grensoverschrijdende samenwerking tussen overheden en burgerverenigingen te bevorderen. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Het CvdR beveelt aan om met behulp van het netwerk van factcheckers een “Leidraad voor de aanpak van desinformatie”op te stellen om via onderwijsinstellingen en lokale overheden voorlichting te verstrekken aan de hand waarvan een kritische houding in de strijd tegen desinformatie kan worden bevorderd. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Kinderen moet van jongs af aan worden geleerd om feiten te analyseren, een kritische houding aan te nemen en hun gezond verstand te gebruiken, zodat ze informatie kunnen doorgronden en weerleggen. Daarom moeten er in onderwijs- en opleidingsinstellingen voorlichtingsacties (debatten, dialogen enz.) op touw worden gezet om desinformatie tegen te gaan. |
| --- | --- |

36.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  Gezamenlijke mededeling aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Actieplan tegen desinformatie.

1

(2)  Advies van het Europees Comité van de Regio’s — Bestrijding van online-desinformatie: een Europese benadering.

2

Bestrijding van online-desinformatie: een Europese benadering

---

| 10.3.2020 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 79/54 |
| --- | --- | --- | --- |

10.3.2020

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 79/54

---

Advies van het Europees Comité van de Regio’s over het verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2018

(2020/C 79/11)

| Rapporteur | : | Dominique LÉVÊQUE (FR/PSE), burgemeester van Aÿ-en-Champagne |
| --- | --- | --- |
| Referentiedocument | : | Verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2018
  COM(2019) 339 final |

Rapporteur

:

Dominique LÉVÊQUE (FR/PSE), burgemeester van Aÿ-en-Champagne

Referentiedocument

:

Verslag van de Europese Commissie over het mededingingsbeleid 2018

COM(2019) 339 final

BELEIDSAANBEVELINGEN

HET EUROPEES COMITÉ VAN DE REGIO’S

Algemene overwegingen

| 1. | is van mening dat een onvervalst en doeltreffend mededingingsbeleid een van de grondslagen van de Europese integratie vormt. Zo’n beleid is niet zozeer een doel op zich als wel een onmisbaar instrument om de interne markt in de praktijk te brengen en de doelstellingen van de EU te verwezenlijken zoals die zijn vastgelegd in artikel 3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU). Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn het strategisch kader voor de duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s), een sociale markteconomie en sociale vooruitgang. De uitvoering van het mededingingsbeleid moet bovendien samenhang vertonen met de andere beleidsmaatregelen van de Unie (artikel 7 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, VWEU) en in overeenstemming zijn met de horizontale eisen inzake werkgelegenheid, milieu en consumentenbescherming uit de artikelen 9, 11 en 12 VWEU. |
| --- | --- |

1.

| 2. | Op grond van artikel 3 VWEU is de EU exclusief bevoegd voor de vaststelling van mededingingsregels. De Europese Commissie oefent in dit verband rechtstreekse uitvoeringsbevoegdheden uit. Bijgevolg zijn de juridische mechanismen om de naleving van het subsidiariteitsbeginsel te waarborgen niet van toepassing op het mededingingsbeleid (artikel 5 VEU). Deze exclusieve bevoegdheid ontslaat de Commissie echter niet van de verplichting om in het kader van de voorbereiding en evaluatie van de mededingingsinstrumenten een permanente dialoog te voeren en terdege rekening te houden met alle overheidsniveaus van de lidstaten, de nationale mededingingsautoriteiten, het Europees Parlement, het Europees Comité van de Regio’s, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het maatschappelijk middenveld, met name consumentenorganisaties. |
| --- | --- |

2.

| 3. | Het Comité is ingenomen met het verslag over het mededingingsbeleid 2018, hoewel dat hoofdzakelijk een overzicht geeft van de voornaamste Commissiebesluiten en wetgevingsontwikkelingen op mededingingsgebied in 2018 en geen hervormingsvoorstellen bevat. De beleidsrichtsnoeren voor de volgende Europese Commissie 2019-2024, die op 16 juli jl. door de nieuwe Commissievoorzitter zijn gepresenteerd, behelzen wel hervormingen van het Europese mededingingsbeleid, vooral in verband met de “green deal voor Europa”, alsmede nieuwe wetgeving voor digitale diensten en de oprichting van een speciaal publiek-privaat fonds voor beursintroducties van kleine en middelgrote ondernemingen. |
| --- | --- |

3.

| 4. | Het Comité betreurt het ten zeerste dat het akkoord van 17 oktober 2019 over de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU geen bindende maatregelen meer bevat om ervoor te zorgen dat het Verenigd Koninkrijk zich in de toekomst aanpast aan de EU-normen op het gebied van staatssteun, mededinging en relevante belastingkwesties. De niet-bindende en algemene toezegging van het Verenigd Koninkrijk in de bij dit akkoord gevoegde politieke verklaring om gelijke voorwaarden voor iedereen te garanderen door middel van “hoge gemeenschappelijke normen” op deze gebieden, biedt burgers, werknemers en ondernemingen in het Verenigd Koninkrijk onvoldoende bescherming. |
| --- | --- |

4.

Terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU

| 5. | Het Verenigd Koninkrijk (VK) blijft tot ten minste de datum waarop het de EU verlaat, onderworpen aan de mededingingsregels van de EU. Onderzoeken die voor die datum zijn gestart, kunnen wellicht pas na die datum worden afgesloten, maar de daaruit voortvloeiende besluiten moeten nog altijd worden uitgevoerd. Positief zijn in dit verband de door de Europese Commissie in haar nota van 25 maart 2019 gegeven verduidelijkingen over de gevolgen van de brexit voor het EU-mededingingsrecht (1). Helaas heeft die nota echter alleen betrekking op concurrentieverstorende gedragingen en controle op concentraties. |
| --- | --- |

5.

| 6. | In het geval dat het VK zich daadwerkelijk uit de EU terugtrekt, is waakzaamheid ook geboden indien de Britse regering haar toezegging om zich bij het staatssteuntoezicht te blijven houden aan een met de EU overeengekomen regelgevingskader niet nakomt. Verder herhaalt het Comité dat de mogelijkheid bestudeerd zou moeten worden om de staatssteunregels tijdelijk aan te passen (d.w.z. te versoepelen of op te schorten) voor bepaalde regio’s en sectoren waarvoor de brexit bijzonder grote gevolgen zou hebben, vooral als er met het VK geen akkoord wordt gesloten (no-dealbrexit). Dat zou moeten leiden tot een verruiming van de algemene groepsvrijstellingsverordeningen. |
| --- | --- |

6.

Mededingingsbeleid en industriestrategie van de EU

| 7. | De Raad heeft de Europese Commissie verzocht om “uiterlijk eind 2019 een langetermijnvisie voor de industriële toekomst van de EU voor te stellen, met concrete maatregelen om deze uit te voeren”. In dit verband heeft het Comité al verklaard “dat een EU-strategie voor het industriebeleid ook een behoedzame en onderbouwde herziening van de EU-regels voor staatssteun en toezicht op fusies moet omvatten om te zorgen voor een gelijk speelveld op internationaal niveau, in overeenstemming met het mondiale handelsbeleid en multilaterale overeenkomsten. Tegelijkertijd dient deze strategie ook het investerings- en innovatiepotentieel van staatssteun of fusieoperatie te omvatten” (2). Het Comité is van mening dat bij dit potentieel ook het vermogen hoort om werkgelegenheid in de EU-industrie te creëren of te behouden, vooral als bedoelde operaties de omschakeling van industrietakken in moeilijkheden en de productie van voor de Europese industrie strategische componenten ten goede komen. |
| --- | --- |

7.

| 8. | De manier waarop toezicht wordt gehouden op de steun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie zou moeten worden gewijzigd door de voorafgaande controles door de Europese Commissie tot een minimum te beperken, de termijnen voor het onderzoeken van deze steun in te korten en het instrument voor belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang (IPCEI’s) te vereenvoudigen (3). Hierdoor zou het gemakkelijker moeten worden om IPCEI’s uit te voeren. Daarvan kon er tot nu toe slechts één worden opgezet, op het gebied van micro-elektronica, ter waarde van 1,75 miljard EUR. Een tweede IPCEI is in mei jl. aan de Europese Commissie voorgelegd en betreft het ontwerp en de productie van batterijcellen en -modules van de volgende generatie. Met dit project is een bedrag van 6 miljard EUR aan investeringen en 1,2 miljard EUR aan overheidssteun gemoeid. |
| --- | --- |

8.

Staatssteun — algemene opmerkingen

| 9. | Het Comité is ermee ingenomen dat de in 2014 gestarte modernisering van het staatssteuntoezicht tot een groter aantal vrijstellingen heeft geleid. Sinds 2015 valt meer dan 96 % van de nieuwe steunmaatregelen onder de algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV) en concentreert het toezicht zich op grote zaken. |
| --- | --- |

9.

| 10. | Vanuit het oogpunt van transparantie is de ontwikkeling van het IT-platform “Transparency Award Module” (4) van belang, waarmee informatie over staatssteun van meer dan 500 000 EUR kan worden doorgegeven en gepubliceerd. Eind 2018 hadden 25 lidstaten gegevens over meer dan 43 000 steunverleningen bekendgemaakt. |
| --- | --- |

10.

| 11. | De door de Europese Commissie in 2016 uitgebrachte mededeling over het begrip staatssteun vormt volgens het Comité nog steeds een nuttige basis om dit complexe concept beter te begrijpen. Niettemin verzoekt het de Commissie om deze mededeling aan te passen aan haar veranderde besluitvormingspraktijk en de Europese jurisprudentie, met name ten aanzien van selectiviteit. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Het Comité vraagt de Europese Commissie om het plafond voor de-minimissteun in een periode van drie boekjaren te verhogen van 200 000 EUR naar 500 000 EUR aangezien dit plafond in 2006 is vastgesteld. |
| --- | --- |

12.

| 13. | De Europese Commissie is in 2018 begonnen met een “geschiktheidscontrole” van de staatssteunregels, die begin 2020 zal zou moeten worden gevolgd door een reeks voorstellen tot herziening van deze regels. Het Comité dringt er in dit verband op aan dat het zelf tijdig ten volle wordt betrokken bij de analyse van de voorstellen met betrekking tot de instrumenten die het nauwst verband houden met de politieke, economische en sociale bevoegdheden en werkterreinen van de lokale en regionale overheden, te weten: de AGVV, de de-minimisverordening, de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen, de kaderregeling betreffende staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie, de mededeling inzake staatssteun voor belangrijke projecten van gemeenschappelijk Europees belang (IPCEI’s), de richtsnoeren betreffende risicofinanciering, de richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen, de richtsnoeren voor steun voor milieubescherming en energie, de richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun en tot slot de richtsnoeren voor het spoorvervoer. |
| --- | --- |

13.

| 14. | Tussen 26 juni en 27 september 2019 is een openbare raadpleging gehouden over het voorstel tot herziening van de algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV), die deel zou moeten uitmaken van het volgende meerjarig financieel kader (MFK), om erachter te komen wat de eenvoudigste en efficiëntste manier is om het combineren van nationale en EU-financiering te vergemakkelijken. Het Comité is er met name mee ingenomen dat de huidige groepsvrijstelling (die alleen geldt voor steun aan kleine en middelgrote ondernemingen) in het voorstel wordt uitgebreid tot grote bedrijven zonder dat voorafgaande kennisgeving nodig is (artikel 20). Verder is het positief dat conform de AGVV een vereenvoudigde groepsvrijstelling kan worden verleend bij zeer geringe steunbedragen voor ETS-projecten (tot 20 000 EUR per onderneming en per project) (artikel 20 bis). Ook steunt het Comité de verhoging tot 80 % van de maximale steunintensiteit voor kleine en middelgrote ondernemingen. Het wijst hierbij echter op het volgende:






  i) | verduidelijkt moet worden dat gebruik van eigen middelen door overheidsinstellingen die deelnemen aan projecten, niet wordt beschouwd als overheidsbijdrage bij de berekening van de maximale steunintensiteiten; |
| --- | --- | --- |

14.

i)

verduidelijkt moet worden dat gebruik van eigen middelen door overheidsinstellingen die deelnemen aan projecten, niet wordt beschouwd als overheidsbijdrage bij de berekening van de maximale steunintensiteiten;

| ii) | bevestigd moet worden dat de uit hoofde van artikel 20 bis verleende steun niet onder de kennisgevingsverplichting (artikel 11) noch onder de controleverplichting (artikel 12) valt en geen enkele verslagleggingsverplichting voor derden inhoudt. |
| --- | --- |

ii)

bevestigd moet worden dat de uit hoofde van artikel 20 bis verleende steun niet onder de kennisgevingsverplichting (artikel 11) noch onder de controleverplichting (artikel 12) valt en geen enkele verslagleggingsverplichting voor derden inhoudt.

| 15. | Het Comité neemt kennis van de op 22 juli 2019 verschenen mededeling van de Europese Commissie betreffende de terugvordering van onrechtmatige en onverenigbare staatssteun (5), die deel uitmaakt van de uitvoering van Verordening (EU) 2015/1589 van de Raad van 13 juli 2015 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (6). Binnen dit rechtskader biedt deze mededeling geen verlichting voor de begunstigden van staatssteun en met name van de-minimissteun. Zo wordt de verjaringstermijn van tien jaar voor de-minimissteun niet ingekort, terwijl die termijn als gevolg van opschortende procedurele maatregelen in feite nog veel langer is. Evenmin heeft de Commissie ermee ingestemd af te zien van terugvordering in gevallen waarin zij een gewettigd vertrouwen heeft gewekt, wanneer de voor de terugvordering noodzakelijke informatie niet beschikbaar is of als de beslissing van een nationale rechtbank die specifiek betrekking heeft op het bestaan van steun, definitief wordt. Verder vindt de Commissie dat als het steunbedrag niet van de begunstigde kan worden teruggevorderd, deze niet alleen gedwongen moet worden tot insolventie, maar zelfs ook geen toestemming mag krijgen voor herstructurering of tijdelijke voortzetting van zijn activiteiten zonder terugvordering van het totale steunbedrag. Deze benadering valt moeilijk te rijmen met het doel van nationale en Europese insolventieprocedures. Hoewel de procedures voor de terugvordering van staatssteun erop gericht zijn de verstorende effecten van onrechtmatige steun met terugwerkende kracht op te heffen, worden met de herstructurering van ondernemingen in het kader van de insolventiewetgeving ook andere doelstellingen nagestreefd, zoals behoud van werkgelegenheid. Het Comité verzoekt de Europese Commissie derhalve te overwegen om met een voorstel tot wijziging van Verordening (EU) 2015/1589 te komen. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Het kader voor staatssteun in de banksector is sinds augustus 2013 niet meer gewijzigd (7), hoewel de economische context wel ingrijpend is veranderd. Daarom rijst de vraag of de voorwaarde dat steunmaatregelen ertoe moeten bijdragen om “een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen” (artikel 107, lid 3, onder b), VWEU) nog steeds relevant is. |
| --- | --- |

16.

| 17. | Het Comité is ingenomen met het arrest van het Gerecht van de EU van 24 september 2019 in de gevoegde zaken T-755/15 en T-759/15 over de geldigheid van het in 2015 door de Europese Commissie genomen besluit over de door Luxemburg aan Fiat Chrysler Finance Europe verleende steun. In dit arrest wordt namelijk bevestigd dat een via een fiscale ruling toegekend selectief voordeel onrechtmatige en onverenigbare staatssteun kan vormen, en dat het vanuit het oogpunt van de staatssteunregels door de Europese Commissie verrichte onderzoek van een fiscale ruling geen “belastingharmonisatie” is. Tegelijkertijd benadrukt het Comité dat, conform het arrest van het Hof van 15 november 2011 in de gevoegde zaken C-106/09 en C-107/09P, “de vaststelling van de heffingsgrondslagen en de verdeling van de belastingdruk over de verschillende productiefactoren en economische sectoren [...] tot de bevoegdheid behoren van de lidstaten”. |
| --- | --- |

17.

Staatssteun voor diensten van algemeen economisch belang (DAEB)

| 18. | Wat de toepassing van de EU-staatssteunregels op DAEB betreft, kennen de Verdragen aan de lidstaten een ruime discretionaire bevoegdheid toe om te bepalen wat een DAEB is. Ook nageleefd daarbij moeten worden het beginsel van lokaal en regionaal zelfbestuur, het beginsel van economische, sociale en territoriale samenhang alsmede het beginsel van neutraliteit ten aanzien van het eigendomsrecht in de lidstaten, zoals gewaarborgd in artikel 3 VEU en in de artikelen 14, 106 en 345 en in Protocol nr. 26 VWEU. |
| --- | --- |

18.

| 19. | Van groot belang voor DAEB op het gebied van sociale huisvesting is het arrest van het Gerecht van de EU van 15 november 2018 naar aanleiding van een beroep van Nederlandse woningcorporaties (8). Dit arrest preciseert namelijk enerzijds de verplichting van de lidstaat om aan te tonen dat, teneinde zich aan de mededingingsregels te onttrekken, de omvang van de DAEB op het gebied van sociale huisvesting noodzakelijk en evenredig is in verhouding tot een reële behoefte aan openbare dienstverlening met het oog op toegang tot huisvesting, en beperkt anderzijds de rol van de Europese Commissie tot de controle op kennelijke fouten. De definitie van DAEB op het gebied van huisvesting bevat een kennelijke fout als ze onnauwkeurig is omdat ze zich beperkt tot het geven van prioriteit bij verhuur aan mensen die moeite hebben met het vinden van geschikte huisvesting, zonder dat deze doelgroep wordt omschreven. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Het Comité wijst in dit verband (9) op zijn eerdere oproep om het toepassingsgebied van het besluit van de Europese Commissie van 20 december 2011 met betrekking tot sociale huisvesting te verduidelijken. Teneinde iets te doen aan de alarmerende huisvestingssituatie, die gevolgen heeft voor een groot deel van de bevolking met een laag of zelfs modaal inkomen, teneinde rekening te houden met de verschillen tussen de lokale onroerendgoedmarkten, teneinde ook de aan de lidstaten verleende discretionaire bevoegdheid om te bepalen wat een DAEB is, te eerbiedigen, en overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel zou dit besluit van toepassing moeten zijn op de verschaffing van sociale huisvesting aan specifieke groepen waarvan de markt niet aan de huisvestingsbehoeften kan voldoen, met name vanwege hun beperkte financiële mogelijkheden of andere kwetsbare situaties waarin zij zich bevinden. De bevoegde autoriteiten van de lidstaten dienen aan de hand van passende en transparante criteria duidelijk te definiëren waaraan precies behoefte is. |
| --- | --- |

20.

| 21. | De Europese Commissie heeft op 7 december 2018 de toepassingsduur van de verordening inzake de de-minimissteun voor ondernemingen die DAEB verrichten, verlengd tot 31 december 2020. Het Comité herinnert er in dit licht aan dat het heeft opgeroepen tot:






  — | een verhoging van de drempels van de de-minimisregels voor staatssteun voor DAEB (tot boven de compensatiemaatregelen tot 500 000 EUR in elke periode van drie boekjaren); |
| --- | --- | --- |

21.

—

een verhoging van de drempels van de de-minimisregels voor staatssteun voor DAEB (tot boven de compensatiemaatregelen tot 500 000 EUR in elke periode van drie boekjaren);

| — | een herziening van de definitie van “redelijke winst” voor een DAEB, met name om rekening te houden met het feit dat deze winst vaak wordt geherinvesteerd in de dienstverlener, onder meer via stimulansen of een verhoging van het percentage redelijke winst. |
| --- | --- |

—

een herziening van de definitie van “redelijke winst” voor een DAEB, met name om rekening te houden met het feit dat deze winst vaak wordt geherinvesteerd in de dienstverlener, onder meer via stimulansen of een verhoging van het percentage redelijke winst.

Staatssteun voor de milieu- en energietransitie

| 22. | Het is van belang dat het beleid van de Europese Commissie inzake steun voor milieubescherming en energie volledig in overeenstemming is met de uitvoering van de overeenkomst van Parijs in het kader van het UNFCCC, duurzame energie bevordert via stimulansen voor hernieuwbare energie en inspanningen voor meer energie-efficiëntie, en het mogelijk maakt om energiearmoede te bestrijden, de energievoorziening veilig te stellen en de territoriale samenhang te versterken. Bijgevolg dient te worden gestopt met staatssteun voor de winning van fossiele brandstoffen. |
| --- | --- |

22.

| 23. | Het Comité vestigt de aandacht van zijn leden en van de vertegenwoordigers van de lokale en regionale overheden in het algemeen op de tot 6 november 2019 lopende raadpleging over de evaluatie van de regels inzake overheidssubsidies voor sociale en gezondheidsdiensten van algemeen economisch belang (10). Het hoopt dat de Europese Commissie veel feedback krijgt in de vorm van praktijkervaringen. Zelf wijst het op de moeilijkheden die decentrale overheden ondervinden om te bepalen wie als “achterstandsgroepen” moeten worden beschouwd in verband met sociale huisvesting en de methode voor de berekening van overcompensatie. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Het Comité neemt kennis van de op 20 december 2018 gestarte herziening van de richtsnoeren betreffende bepaalde staatssteunmaatregelen in het kader van de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten. |
| --- | --- |

24.

| 25. | In verband met de op handen zijnde herziening van de richtsnoeren betreffende steun voor milieubescherming en energie dringt het Comité erop aan om:






  — | staatssteun voor biomassa en biomethaan te koppelen aan garanties van oorsprong; |
| --- | --- | --- |

25.

—

staatssteun voor biomassa en biomethaan te koppelen aan garanties van oorsprong;

| — | bepalingen in te voeren inzake opslag en zelfconsumptie van hernieuwbare energie en aldus te zorgen voor samenhang met de herziene richtlijn hernieuwbare energie (m.n. artikelen 21 en 22); |
| --- | --- |

—

bepalingen in te voeren inzake opslag en zelfconsumptie van hernieuwbare energie en aldus te zorgen voor samenhang met de herziene richtlijn hernieuwbare energie (m.n. artikelen 21 en 22);

| — | de toekenning van steun te koppelen aan een transparantieverplichting op grond waarvan de aan de consument doorberekende kosten duidelijk in de facturen moeten worden vermeld (conform Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad (11) betreffende de energiemarkt); |
| --- | --- |

—

de toekenning van steun te koppelen aan een transparantieverplichting op grond waarvan de aan de consument doorberekende kosten duidelijk in de facturen moeten worden vermeld (conform Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad (11) betreffende de energiemarkt);

| — | punt 220 uit de richtsnoeren zodanig te wijzigen dat de lidstaten de verplichting zouden krijgen om aan te tonen dat zij in de eerste plaats alternatieve methoden hebben overwogen met het oog op het bereiken van de doelstelling van de afbouw van ecologisch of economisch schadelijke subsidies, zoals prioriteit geven aan vraagbeheersing en energie-efficiëntiemaatregelen, vergroten van de interconnectiecapaciteit of openstellen van het systeem voor hernieuwbare energie (12). |
| --- | --- |

—

punt 220 uit de richtsnoeren zodanig te wijzigen dat de lidstaten de verplichting zouden krijgen om aan te tonen dat zij in de eerste plaats alternatieve methoden hebben overwogen met het oog op het bereiken van de doelstelling van de afbouw van ecologisch of economisch schadelijke subsidies, zoals prioriteit geven aan vraagbeheersing en energie-efficiëntiemaatregelen, vergroten van de interconnectiecapaciteit of openstellen van het systeem voor hernieuwbare energie (12).

| 26. | De Europese Commissie zou moeten nagaan of de belastingvrijstelling voor kerosine geen verstoring van de mededinging ten gunste van de luchtvaart vormt die is gebaseerd op een onjuiste interpretatie van het Verdrag van Chicago inzake de internationale burgerluchtvaart (1944). Daarin is namelijk bepaald dat tijdens internationale vluchten de brandstof in de tanks van een vliegtuig niet kan worden belast bij aankomst in een land, maar wordt niets gezegd over belastingheffing op het moment van bevoorrading. Daarom zou een land, zoals sommige lidstaten dat doen, in ieder geval voor binnenlandse vluchten belasting kunnen heffen op een vliegticket als de vlucht rechtstreeks concurreert met een spoorverbinding, of de kerosine kunnen belasten om de broeikasgasuitstoot te beperken. Gezien de impact van zulke belastingen op de interne markt, zou het echter beter zijn om ze op Europees niveau te coördineren. Om die reden vindt het Comité dat het Europees burgerinitiatief “Fairosene”, waarmee wordt beoogd om een einde te maken aan de belastingvrijstelling voor vliegtuigbrandstof in Europa, alle aandacht verdient (13). |
| --- | --- |

26.

| 27. | Het Comité heeft er eerder (14) voor gepleit dat “voor de steenkoolregio’s speciale steungebieden [moeten] worden aangewezen conform artikel 107, lid 3, onder a) en c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en [...] de EU-steunwetgeving voor deze speciale steungebieden [moet] worden aangepast, teneinde het mogelijk te maken maatregelen te nemen voor het beheer van de structurele veranderingen [...]. Bovendien moet worden onderzocht of zulke steunmaatregelen gebaseerd kunnen worden op artikel 107, lid 3, onder b), VWEU, gezien het prominente en voorbeeldige belang van de klimaatvriendelijke herstructurering van de kolenregio’s voor het energie- en klimaatbeleid van de Europese Unie. |
| --- | --- |

27.

Mededingingsbeleid en economische, sociale en territoriale samenhang

| 28. | Het Comité is ermee ingenomen dat de Europese Commissie in 2018 voor het eerst de breedbandrichtsnoeren heeft toegepast door overheden toe te staan de uitrol van breedband te steunen. Het betrof daarbij een project in Beieren (15) voor de aanleg van netwerken met zeer hoge capaciteit in zes landelijke gemeenten. Gelet op de constatering dat om de connectiviteitsdoelstellingen van de digitale eengemaakte markt te halen, er de komende tien jaar naar schatting in totaal ongeveer 500 miljard EUR moet worden geïnvesteerd, is essentieel dat in het mededingingsbeleid rekening wordt gehouden met de specifieke aspecten van de aanleg van breedband in plattelandsgebieden, zodat in dit geval het algemeen belang prevaleert, namelijk omkering van de trend van toenemende ongelijkheid bij de toegang tot beschikbare technologieën tussen plattelands- en stedelijke gebieden. |
| --- | --- |

28.

| 29. | Het Comité heeft in zijn advies over de kaderverordening inzake de structuur- en investeringsfondsen voorgesteld dat in de context van staatssteunregelingen de steunverlenende instantie beschouwd zou moeten kunnen worden als de begunstigde van de steun (artikel 2) “wanneer de steun per instantie minder dan 200 000 EUR bedraagt”. Het Europees Parlement en de Raad hebben hiermee ingestemd. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Wat Europese middelen betreft, wijst het Comité op overweging 26 van de algemene groepsvrijstellingsverordening: “Centraal door de instellingen, agentschappen, gemeenschappelijke ondernemingen of andere instanties van de Unie beheerde Uniefinanciering die niet direct of indirect onder de controle van de lidstaten valt, vormt geen staatssteun. Wanneer dit soort Uniefinanciering wordt gecombineerd met staatssteun, dient alleen met deze laatste rekening te worden gehouden om te bepalen of de aanmeldingsdrempels en de maximale steunintensiteiten in acht worden genomen, mits het totale bedrag aan overheidsfinanciering dat voor dezelfde in aanmerking komende kosten wordt toegekend, het gunstigste financieringspercentage dat in de toepasselijke regels van het Unierecht is vastgesteld, niet overschrijdt.” |
| --- | --- |

30.

| 31. | Het Comité dringt er bij de Europese Commissie nogmaals op aan om de drempel voor de toepassing van de AGVV op steun voor regionale luchthavens te verhogen tot aanzienlijk meer dan de huidige drempel van 200 000 passagiers per jaar, aangezien deze luchthavens geen noemenswaardige invloed op de handel tussen lidstaten hebben, ze structureel niet in staat zijn hun exploitatie- en investeringskosten te dekken (16) en de staatssteun in kwestie is bestemd voor de ontwikkeling van veilige en duurzame luchtvaartinfrastructuur in regio’s met weinig verbindingen (17). |
| --- | --- |

31.

| 32. | Het Comité betreurt dat, in tegenstelling tot waar het eerder op had aangedrongen, de in juni 2018 door de Europese Commissie gedane voorstellen voor een hervorming van het GLB na 2020 niet voorzagen in een herziening van de mededingingsregels die van toepassing zijn op de landbouwsector. Het verzoekt de Commissie derhalve om, los van de interinstitutionele follow-up van de wetgevingsvoorstellen voor het GLB na 2020, haar tot nu toe zeer restrictieve interpretatie van artikel 101 VWEU in de horizontale richtsnoeren te heroverwegen en geen belemmeringen op te werpen voor door producentenorganisaties gesloten collectieve overeenkomsten. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Tot tevredenheid van het Comité en in lijn met wat het heeft verzocht, heeft de Europese Commissie in maart 2019 het individuele plafond voor de de-minimissteun in de landbouwsector verhoogd van 15 000 tot 20 000 EUR en onder bepaalde voorwaarden tot 25 000 EUR en het nationale plafond voor alle de-minimissteun opgetrokken van 1 % naar 1,25 % van de jaarlijkse nationale landbouwproductie in drie jaar. Zo kan op zijn minst gedeeltelijk rekening worden gehouden met het snel toenemende aantal economische, klimaat- en gezondheidsgerelateerde crises. |
| --- | --- |

33.

Het mededingingsbeleid in het digitale tijdperk

| 34. | Het Comité is ermee ingenomen dat in het verslag van de Europese Commissie de aanpassing van het EU-mededingingsbeleid aan het digitale tijdperk als prioriteit wordt aangemerkt en het nieuwe mededingingsprogramma voor 2021-2027 gericht zal zijn op de uitdagingen die verband houden met het gebruik van metagegevens en algoritmen. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Daarom betreurt het Comité dat in het jaarlijkse verslag niet uitgebreid is ingegaan op de voorstellen uit het in april jl. verschenen rapport over het mededingingsbeleid voor het digitale tijdperk (18). Het vindt met name de volgende voorstellen bijzonder relevant:






  — | de door dominante platforms gebruikte strategieën om de concurrentiedruk te verlichten, zouden moeten worden verboden als niet duidelijk is gedocumenteerd hoe zulke strategieën de consumentenbescherming ten goede komen; |
| --- | --- | --- |

35.

—

de door dominante platforms gebruikte strategieën om de concurrentiedruk te verlichten, zouden moeten worden verboden als niet duidelijk is gedocumenteerd hoe zulke strategieën de consumentenbescherming ten goede komen;

| — | in de onderzoeken van de Europese Commissie zou de nadruk minder moeten liggen op het analyseren van de omvang van de markt en meer op theorieën over schade en het opsporen van concurrentieverstorende strategieën; |
| --- | --- |

—

in de onderzoeken van de Europese Commissie zou de nadruk minder moeten liggen op het analyseren van de omvang van de markt en meer op theorieën over schade en het opsporen van concurrentieverstorende strategieën;

| — | de gegevenstoegang waarover de vermoedelijk dominante onderneming beschikt maar haar concurrenten niet, en de duur van zo’n verschil in toegang moeten per geval worden onderzocht; |
| --- | --- |

—

de gegevenstoegang waarover de vermoedelijk dominante onderneming beschikt maar haar concurrenten niet, en de duur van zo’n verschil in toegang moeten per geval worden onderzocht;

| — | i) de overdraagbaarheid van gegevens, dat wil zeggen het vermogen van gebruikers om de gegevens die een platform over hen heeft verzameld, naar elders over te dragen, en ii) de interoperabiliteit van gegevens moeten worden gewaarborgd; |
| --- | --- |

—

i) de overdraagbaarheid van gegevens, dat wil zeggen het vermogen van gebruikers om de gegevens die een platform over hen heeft verzameld, naar elders over te dragen, en ii) de interoperabiliteit van gegevens moeten worden gewaarborgd;

| — | platforms die fungeren als voor het systeem belangrijke intermediaire infrastructuur zouden ermee moeten worden belast te bewijzen dat zelfreferentiëring (“self-preferencing”) op de lange termijn geen uitsluitingseffecten op de productmarkten tot gevolg heeft, wat wordt onderschreven door de klacht van 23 Europese digitale banenbeurzen tegen het programma “Google for Jobs”. |
| --- | --- |

—

platforms die fungeren als voor het systeem belangrijke intermediaire infrastructuur zouden ermee moeten worden belast te bewijzen dat zelfreferentiëring (“self-preferencing”) op de lange termijn geen uitsluitingseffecten op de productmarkten tot gevolg heeft, wat wordt onderschreven door de klacht van 23 Europese digitale banenbeurzen tegen het programma “Google for Jobs”.

| 36. | Er zou een Europees wetgevingsinstrument moeten worden gecreëerd waarmee het verantwoordelijke bestuursniveau (lokaal, regionaal, nationaal of Europees) dat platforms opdracht heeft gegeven diensten van algemeen belang te verrichten, toegang kan krijgen tot de door die platforms gebruikte algoritmen en deze kan controleren. |
| --- | --- |

36.

| 37. | Het Comité is voorstander van meer controle op overnames van start-ups door dominante of voor het systeem belangrijke platforms en/of ecosystemen. Tevens beveelt het aan de in de EU-concentratieverordening vastgelegde jurisdictionele drempels zodanig te wijzigen dat bij overnames niet alleen wordt gekeken naar de omzet, maar ook naar de waarde van de transactie, zodat het concurrentiepotentieel van start-ups beter kan worden beoordeeld, aangezien die in het algemeen geen winst op korte termijn nastreven. |
| --- | --- |

37.

Concentratiecontrole

| 38. | De Europese Commissie zou in haar mededingingsanalyse beter rekening moeten houden met staatstoezicht en subsidies voor ondernemingen die de mededinging kunnen verstoren, met name in het geval van concurrenten uit derde landen. |
| --- | --- |

38.

| 39. | Verder zou de Europese Commissie moeten overwegen om Verordening (EG) nr. 139/2004 van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de “EG-concentratieverordening”) (19) aan te passen en de richtsnoeren voor concentraties te actualiseren. Concreet zou zij erop moeten letten dat de structurele verbintenissen die zij met het oog op de goedkeuring van fusies vereist, niet leiden tot de verkoop van strategische activa aan niet-Europese concurrenten (wat sinds 2010 in de helft van de gevallen wordt geconstateerd). Bovendien bestrijkt haar analyse in beginsel een periode van twee à drie jaar, waardoor niet kan worden ingespeeld op grote veranderingen die verband houden met de komst van innovatieve spelers op de markt, met name in de digitale sector. De richtsnoeren voor horizontale concentraties zouden dus kunnen worden gewijzigd door de verwijzing naar de termijn van twee jaar te schrappen (punt 74) en te bepalen dat de tijdspanne van de analyse “afhangt van de kenmerken en dynamiek van de markt, alsmede van de specifieke mogelijkheden van de potentiële toetreder”. |
| --- | --- |

39.

Mondiale dimensie van het mededingingsbeleid

| 40. | De Europese Commissie zou niet alleen oog moeten hebben voor de opname van hoofdstukken over mededinging in nieuwe vrijhandelsovereenkomsten, maar zou ook de toepassing van al ondertekende overeenkomsten moeten controleren en vergeldingsmaatregelen moeten voorbereiden als de toegang van Europese ondernemingen tot buitenlandse markten wordt beperkt. Daartoe zou de mogelijkheid moeten worden onderzocht om binnen de Commissie de functie van “hoofdhandhaver” te creëren. |
| --- | --- |

40.

| 41. | In het kader van de openstelling van de aanbestedingsmarkten voor internationale concurrentie zou opnieuw de wetgevingsprocedure moeten worden gestart voor de goedkeuring van het door de Europese Commissie in 2016 voorgestelde instrument voor wederkerigheid met derde landen inzake overheidsopdrachten. Zo’n instrument lijkt namelijk essentieel aangezien de Unie in het kader van de binnen de WTO gevoerde onderhandelingen over de herziening van de Overeenkomst inzake overheidsopdrachten en in bilaterale onderhandelingen met derde landen heeft bevestigd haar aanbestedingsmarkten voor een bedrag van ongeveer 352 miljard EUR te zullen openstellen, terwijl sommige ondertekenaars van deze overeenkomst overheidsopdrachten slechts in beperkte mate in hun lijsten hebben opgenomen (VS: 178 miljard EUR; Japan: 27 miljard EUR). |
| --- | --- |

41.

| 42. | Het Comité dringt er bij alle lidstaten op aan om de verordening inzake de screening van buitenlandse investeringen (20) in Europa aan te vullen met nationale controlemechanismen, zodat zij met name elkaar kunnen bijstaan wanneer een buitenlandse directe investering in een lidstaat mogelijk een gevaar vormt voor de veiligheid of de openbare orde in andere lidstaten. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Het Comité is ermee ingenomen dat de Europese Commissie in februari 2019 definitieve vrijwaringsmaatregelen heeft ingevoerd in reactie op het besluit van de Verenigde Staten om invoerrechten op staalproducten te heffen. De invoer van staalproducten in de EU was namelijk aanzienlijk toegenomen, wat een ernstige bedreiging vormde voor de staalbedrijven in de EU, die zich nog altijd in een kwetsbare situatie bevinden als gevolg van de aanhoudende overcapaciteit op de wereldmarkt voor staal en een ongekend aantal oneerlijke handelspraktijken van bepaalde handelspartners. In overeenstemming met de door de EU gemaakte afspraken in het kader van de WTO is bij deze maatregelen een voortdurende invoer van producten gewaarborgd, waardoor wordt gezorgd voor voldoende mededinging op de Europese staalmarkt en genoeg keuze voor de vele Europese staalgebruikers. Gezien de verdere verslechtering van de economische vooruitzichten voor de staalindustrie zouden deze vrijwaringsmaatregelen echter snel opnieuw moeten worden bekeken en indien nodig aangescherpt. |
| --- | --- |

43.

Brussel, 5 december 2019.

De voorzitter

van het Europees Comité van de Regio’s

Karl-Heinz LAMBERTZ

---

(1)  https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/file_import/eu-competition-law_nl.pdf

1

(2)  Advies van het Comité over een plaatsgebonden aanpak van de EU-strategie voor het industriebeleid van 26 juni 2019, punt 16.

2

(3)  Zie het Frans-Duitse manifest voor een industriebeleid dat past bij de 21e eeuw: https://ue.delegfrance.org/manifeste-franco-allemand-pour-une (alleen in het Frans).

3

(4)  Zie: https://webgate.ec.europa.eu/competition/transparency/public

4

(5)  https://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/recovery_notice_nl.pdf

5

(6)  PB L 248 van 24.9.2015, blz. 9.

6

(7)  Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing vanaf 1 augustus 2013 van de staatssteunregels op maatregelen ter ondersteuning van banken in het kader van de financiële crisis:

7

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52013XC0730(01)&from=NL

(8)  Zaak T-202/10 RENV II: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?docid=207808&text=&dir=&doclang=NL&part=1&occ=first&mode=DOC&pageIndex=0&cid=15546738

8

(9)  Zie punt 41 van het advies van het Comité over staatssteun en diensten van algemeen economisch belang (ECON-VI/013), goedgekeurd op 11 oktober 2016.

9

(10)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/initiatives/ares-2019-3777435_nl

10

(11)  Richtlijn (EU) 2019/944 van het Europees Parlement en de Raad van 5 juni 2019 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot wijziging van Richtlijn 2012/27/EU (PB L 158 van 14.6.2019, blz. 125).

11

(12)  Richtsnoeren staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie 2014-2020: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52014XC0628%2801%29

12

(13)  https://eci.ec.europa.eu/008/public/#/initiative

13

(14)  Punten 29-31 van het ontwerpadvies van het Comité over sociaal-economische structurele verandering van steenkoolregio’s in Europa, rapporteur Mark Speich (EVP/DE), goedkeuring gepland voor de zitting van 8 en 9 oktober 2019.

14

(15)  Zaak SA.48418 Beiers Gigabit Pilotproject — Duitsland, beschikbaar op: http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/case_details.cfm?proc_code=3_SA_48418

15

(16)  Advies van het Comité over EU-richtsnoeren betreffende staatssteun voor luchthavens en luchtvaartmaatschappijen van 28 november 2013 (COTER-V-043).

16

(17)  Zie het besluit van de Europese Commissie van 23 juli 2014 betreffende de luchthaven van Angoulême: http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-14-498_en.htm

17

(18)  http://ec.europa.eu/competition/publications/reports/kd0419345enn.pdf

18

(19)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

19

(20)  Verordening (EU) 2019/452 van het Europees Parlement en de Raad.

20

---