# Dziennik Urzędowy C 298/2022

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 298 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 655 sierpnia 2022 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 298

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 655 sierpnia 2022

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | II   Komunikaty |
| | KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja Europejska |
| 2022/C 298/01 | Zawiadomienie Komisji – Wytyczne mające na celu wsparcie stosowania rozporządzenia 2020/741 w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody | 1 |
| 2022/C 298/02 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10777 – PLASTIC OMNIUM / VARROC (LIGHTING DIVISION)) (
  1
  ) | 56 |
| 2022/C 298/03 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10748 – MACQUARIE / BCI / NATIONAL GRID / NATIONAL GRID GAS) (
  1
  ) | 57 |

Spis treści

Strona

II   Komunikaty

KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

2022/C 298/01

Zawiadomienie Komisji – Wytyczne mające na celu wsparcie stosowania rozporządzenia 2020/741 w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody

1

2022/C 298/02

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10777 – PLASTIC OMNIUM / VARROC (LIGHTING DIVISION)) (
  1
  )

1

56

2022/C 298/03

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10748 – MACQUARIE / BCI / NATIONAL GRID / NATIONAL GRID GAS) (
  1
  )

1

57

---

| | IV   Informacje |
| --- | --- |
| | INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja Europejska |
| 2022/C 298/04 | Kursy walutowe euro — 4 sierpnia 2022 r. | 58 |
| 2022/C 298/05 | Opinia Komitetu Doradczego ds. Koncentracji wydana na posiedzeniu w dniu 14 lutego 2022 r. dotycząca decyzji w sprawie M.10078 – Cargotec/Konecranes – Spotkanie w formie audiokonferencji – za pośrednictwem platformy Skype for Business – Sprawozdawca: Węgry (
  1
  ) | 59 |
| 2022/C 298/06 | Sprawozdanie końcowe urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające – Sprawa M.10078 – Cargotec / Konecranes (
  1
  ) | 61 |
| 2022/C 298/07 | Streszczenie decyzji Komisji z dnia 24 lutego 2022 r. uznającej koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG (Sprawa M.10078 – Cargotec/Konecranes)
  (notyfikowana jako dokument nr C(2022)1070)

   (
  1
  ) | 63 |

IV   Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

2022/C 298/04

Kursy walutowe euro — 4 sierpnia 2022 r.

58

2022/C 298/05

Opinia Komitetu Doradczego ds. Koncentracji wydana na posiedzeniu w dniu 14 lutego 2022 r. dotycząca decyzji w sprawie M.10078 – Cargotec/Konecranes – Spotkanie w formie audiokonferencji – za pośrednictwem platformy Skype for Business – Sprawozdawca: Węgry (
  1
  )

1

59

2022/C 298/06

Sprawozdanie końcowe urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające – Sprawa M.10078 – Cargotec / Konecranes (
  1
  )

1

61

2022/C 298/07

Streszczenie decyzji Komisji z dnia 24 lutego 2022 r. uznającej koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG (Sprawa M.10078 – Cargotec/Konecranes)
  (notyfikowana jako dokument nr C(2022)1070)

   (
  1
  )

(notyfikowana jako dokument nr C(2022)1070)

1

63

---

| | V   Ogłoszenia |
| --- | --- |
| | POSTĘPOWANIA ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI |
| | Komisja Europejska |
| 2022/C 298/08 | Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR) – Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej (
  1
  ) | 70 |
| | INNE AKTY |
| | Komisja Europejska |
| 2022/C 298/09 | Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 | 72 |

V   Ogłoszenia

POSTĘPOWANIA ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI

Komisja Europejska

2022/C 298/08

Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR) – Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej (
  1
  )

1

70

INNE AKTY

Komisja Europejska

2022/C 298/09

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

72

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG. |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG.

1

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

II Komunikaty

KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/1 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/1

---

ZAWIADOMIENIE KOMISJI

Wytyczne mające na celu wsparcie stosowania rozporządzenia 2020/741 w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody

(2022/C 298/01)

Spis treści

| 1. | Wprowadzenie | 3 |
| --- | --- | --- |

1.

| 2. | Obowiązki ogólne i administracyjne | 3 |
| --- | --- | --- |

2.

| 2.1. | Zakres stosowania | 4 |
| --- | --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Kryteria | 4 |
| --- | --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Przedkładanie i przegląd decyzji | 5 |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

| 2.2. | Właściwy organ | 5 |
| --- | --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Punkty kontaktowe | 6 |
| --- | --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Podmioty odpowiedzialne | 6 |
| --- | --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Obowiązki operatora zakładu odzyskiwania wody w zakresie jakości wody | 7 |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Obowiązki innych podmiotów | 7 |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

| 2.5. | Zezwolenia | 8 |
| --- | --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | Organy udzielające zezwolenia | 8 |
| --- | --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | Wniosek o udzielenie zezwolenia | 9 |
| --- | --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | Treść zezwolenia | 9 |
| --- | --- | --- |

2.5.3.

| 2.5.4. | Wyłączenia dla projektów badawczych i pilotażowych | 10 |
| --- | --- | --- |

2.5.4.

| 2.6. | Kontrole zgodności | 10 |
| --- | --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Sankcje | 10 |
| --- | --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Upowszechnianie wiedzy i wymiana informacji | 11 |
| --- | --- | --- |

2.8.

| 3. | Aspekty techniczne | 12 |
| --- | --- | --- |

3.

| 3.1. | Zarządzanie ryzykiem | 12 |
| --- | --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Kluczowe elementy zarządzania ryzykiem | 13 |
| --- | --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Opis systemu | 15 |
| --- | --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Podmioty i role | 15 |
| --- | --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Określenie zagrożeń oraz środowisk i populacji, których dotyczy ryzyko | 15 |
| --- | --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Metody oceny ryzyka dla środowiska i zdrowia | 18 |
| --- | --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Warunki dotyczące wymogów dodatkowych | 20 |
| --- | --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Środki zapobiegawcze | 20 |
| --- | --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Kontrola jakości i systemy monitorowania środowiska | 20 |
| --- | --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Zarządzanie nagłymi sytuacjami i koordynacja takich sytuacji | 21 |
| --- | --- | --- |

3.1.9.

| 3.2. | Rodzaje upraw i klasy odzyskanej wody | 21 |
| --- | --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Przykłady metod nawadniania i rodzajów upraw | 22 |
| --- | --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Przykłady stosowania barier w celu osiągnięcia wymaganej klasy jakości wody | 24 |
| --- | --- | --- |

3.2.2.

| 3.3. | Monitorowanie walidacyjne | 26 |
| --- | --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Zasady ogólne | 26 |
| --- | --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Protokoły monitorowania walidacyjnego | 27 |
| --- | --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Przykłady monitorowania walidacyjnego | 28 |
| --- | --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Dodatkowe źródła | 29 |
| --- | --- | --- |

3.3.4.

1.   Wprowadzenie

Zasoby wodne UE znajdują się pod coraz większą presją. Prowadzi to do deficytu wody, tj. sytuacji, w której zasoby wodne są niewystarczające do zaspokojenia potrzeb, oraz do pogorszenia jakości wody. Ponadto zmiana klimatu, nieprzewidywalne typy pogody i susze w znacznym stopniu przyczyniają się do ograniczenia dostępności wody słodkiej. Ponowne wykorzystanie odzyskanej wody jest powszechnie uznawane za praktykę, która pomaga w bardziej efektywnym zarządzaniu zasobami wodnymi i pomaga dostosować nasze systemy do zmiany klimatu, zgodnie ze strategią UE określoną w Europejskim Zielonym Ładzie (1).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/741 w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody (rozporządzenie w sprawie ponownego wykorzystania wody) (2) ma na celu ułatwienie – i zachęcenie do praktyki – ponownego wykorzystania wody do nawadniania w rolnictwie – sektorze, który może być szczególnie wrażliwy na ograniczone zasoby wodne lub przerwy w dostępie do nich, dzięki czemu system żywnościowy UE stanie się bardziej zrównoważony i odporny (3) przy jednoczesnej ochronie zdrowia publicznego i środowiska.

Rozporządzeniem w sprawie ponownego wykorzystania wody, mającym zastosowanie od 26 czerwca 2023 r., ustanowiono jednolite minimalne wymogi dotyczące jakości wody w celu bezpiecznego ponownego wykorzystania oczyszczonych ścieków komunalnych w nawadnianiu w rolnictwie. Zharmonizowane minimalne wymogi zapewnią również prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku produktów rolniczych i powinny zwiększyć zaufanie konsumentów.

Zgodnie z tym rozporządzeniem ścieki komunalne oczyszczone zgodnie z wymogami określonymi w dyrektywie 91/271/EWG regulującej oczyszczanie ścieków komunalnych (dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych) (4) muszą zostać poddane dalszemu oczyszczaniu, aby spełniły nowe minimalne parametry jakościowe i stały się odpowiednie do wykorzystania w rolnictwie.

Oprócz jednolitych minimalnych wymogów dotyczących jakości wody w przedmiotowym rozporządzeniu określono również jednolite minimalne wymogi w zakresie monitorowania, zasady zarządzania ryzykiem w celu oceny potencjalnego dodatkowego ryzyka dla zdrowia i środowiska i przeciwdziałania mu, obowiązki w zakresie wydawania zezwoleń oraz zasady dotyczące przejrzystości, zgodnie z którymi najważniejsze informacje dotyczące wszystkich projektów w zakresie ponownego wykorzystania wody muszą być udostępniane publicznie.

W art. 11 ust. 5 rozporządzenia w sprawie ponownego wykorzystania wody zobowiązano Komisję, aby konsultując się z państwami członkowskimi, ustanowiła wytyczne dotyczące stosowania tego rozporządzenia. W niniejszym zawiadomieniu określa się te wytyczne. Zostało ono przygotowane w ścisłej współpracy z Grupą Roboczą ds. Ponownego Wykorzystania Wody (5), ustanowioną w ramach Strategicznej Grupy Koordynacyjnej ds. Polityki Wodnej (6), której członkami są organy państw członkowskich i organizacje zainteresowanych stron. Grupa Robocza ds. Ponownego Wykorzystania Wody dokładnie omówiła ten dokument na dwóch spotkaniach, które odbyły się 21–22 października 2021 r. i 18 lutego 2022 r., oraz przedstawiła pisemne uwagi.

Sekcja 2 niniejszych wytycznych obejmuje ogólne i administracyjne obowiązki ustanowione na mocy przedmiotowego rozporządzenia, w tym zakres stosowania tego rozporządzenia. Sekcja 3 dotyczy bardziej technicznych aspektów.

2.   Obowiązki ogólne i administracyjne

Niniejsza sekcja obejmuje następujące aspekty: zakres stosowania przedmiotowego rozporządzenia, w szczególności stosowanie art. 2 ust. 2; właściwe organy; punkty kontaktowe i współpracę transgraniczną; obowiązki poszczególnych podmiotów; zezwolenia; kontrole zgodności; sankcje; upowszechnianie wiedzy i wymianę informacji.

2.1   
  Zakres stosowania

Przedmiotowe rozporządzenie ma zastosowanie w każdym przypadku, gdy oczyszczone ścieki komunalne są ponownie wykorzystywane do nawadniania w rolnictwie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 państwa członkowskie mogą jednak postanowić, że ponowne wykorzystanie wody do nawadniania w rolnictwie nie jest odpowiednie na jednym z jego obszarów dorzecza lub większej ich liczbie lub jego czy ich częściach.

Decyzje podjęte na podstawie art. 2 ust. 2 efektywnie oznaczają zakaz ponownego wykorzystania wody na danym terytorium (jego części), w związku z czym przedmiotowe rozporządzenie nie ma zastosowania na tych obszarach. Innymi słowy, jeżeli państwo członkowskie uzna ponowne wykorzystanie wody za nieodpowiednie tylko na części swojego terytorium, przedmiotowe rozporządzenie nadal będzie miało pełne zastosowanie na pozostałych obszarach, gdzie woda może być ponownie wykorzystana.

Niektóre z bardziej ogólnych obowiązków zawartych w przedmiotowym rozporządzeniu nadal mogą mieć zastosowanie, nawet jeśli ponowne wykorzystanie wody zostanie zakazane w całym państwie członkowskim. Na przykład:

| — | art. 2 ust. 3 dotyczący wyłączeń dla projektów badawczych: jeżeli państwo członkowskie zezwala na takie projekty, powinno wyznaczyć odpowiednie właściwe organy odpowiedzialne za sprawdzanie zgodności z kryteriami określonymi w art. 2 ust. 3; |
| --- | --- |

—

art. 2 ust. 3 dotyczący wyłączeń dla projektów badawczych: jeżeli państwo członkowskie zezwala na takie projekty, powinno wyznaczyć odpowiednie właściwe organy odpowiedzialne za sprawdzanie zgodności z kryteriami określonymi w art. 2 ust. 3;

| — | art. 8 dotyczący wyznaczenia punktu kontaktowego do celów współpracy z innymi państwami członkowskimi; |
| --- | --- |

—

art. 8 dotyczący wyznaczenia punktu kontaktowego do celów współpracy z innymi państwami członkowskimi;

| — | art. 10 ust. 1 dotyczący informowania społeczeństwa o punkcie kontaktowym; |
| --- | --- |

—

art. 10 ust. 1 dotyczący informowania społeczeństwa o punkcie kontaktowym;

| — | art. 15 dotyczący sankcji w celu zapewnienia, aby w przypadku podjęcia decyzji o nieudzieleniu zezwolenia na ponowne wykorzystanie wody była ona przestrzegana, tzn. aby woda nie była ponownie wykorzystywana, a wszelkie projekty badawcze objęte wyłączeniem spełniały odpowiednie warunki. |
| --- | --- |

—

art. 15 dotyczący sankcji w celu zapewnienia, aby w przypadku podjęcia decyzji o nieudzieleniu zezwolenia na ponowne wykorzystanie wody była ona przestrzegana, tzn. aby woda nie była ponownie wykorzystywana, a wszelkie projekty badawcze objęte wyłączeniem spełniały odpowiednie warunki.

W przypadku niepodjęcia decyzji na podstawie art. 2 ust. 2 do dnia rozpoczęcia stosowania przedmiotowego rozporządzenia (26 czerwca 2023 r.) każdy podmiot odpowiedzialny w systemie ponownego wykorzystania wody musi mieć możliwość złożenia wniosku o zezwolenie.

Innymi słowy, domyślnie (tj. w przypadku braku decyzji krajowej stanowiącej inaczej) ponowne wykorzystanie wody jest dozwolone pod warunkiem uzyskania zezwolenia udzielonego na podstawie przedmiotowego rozporządzenia. Oznacza to, że plan zarządzania ryzykiem musi obejmować wszystkie możliwe rodzaje ryzyka, a projekt musi być w pełni zgodny ze wszystkimi przepisami UE dotyczącymi zdrowia i środowiska.

2.1.1   Kryteria

Wiele różnych okoliczności i cech klimatycznych w państwach członkowskich może wpłynąć na decyzję dotyczącą tego, czy ponowne wykorzystanie wody ma istotną rolę do odegrania w zintegrowanej gospodarce wodnej.

Może się okazać, że warunki klimatyczne w niektórych państwach członkowskich sprawiają, że ponowne wykorzystanie wody jest niepotrzebne lub nieekonomiczne ze względu na obfitość opadów. Nawet w państwach członkowskich, które borykają się z niedoborem wody i powtarzającymi się suszami, mogą jednak wystąpić okoliczności, które oznaczają, że ponowne wykorzystanie wody, będące zasadniczo odpowiedzią na jej niedobór, może nie być odpowiednią praktyką.

Może tak być na przykład wtedy, gdy niektóre obszary są dotknięte długotrwałymi i przedłużającymi się suszami, a jednolite części wód powierzchniowych są uzależnione od odprowadzania oczyszczonych ścieków w celu zapewnienia ich przepływu hydrobiologicznego i dobrego stanu wód. Jeżeli oczyszczone ścieki zostałyby skierowane do zakładu odzyskiwania wody, a następnie do rolnictwa, mogłoby to pozbawić wody powierzchniowe niezbędnych ilości wody gwarantujących minimalny przepływ hydrobiologiczny.

W takich przypadkach konieczna jest również ocena wpływu wykorzystania alternatywnych źródeł, tj. poboru z (innych) jednolitych części wód powierzchniowych lub podziemnych, ponieważ mogą one również mieć wpływ na ilość/jakość wody. Presja związana między innymi z poborem wody może wpływać na stan ilościowy jednolitych części wód podziemnych i w takim przypadku ponowne wykorzystanie wody może stanowić alternatywne źródło wody. Możliwe są również sytuacje, w których nie ma presji związanej z poborem wody, a koszt ponownego wykorzystania wody może nie być konkurencyjny w porównaniu z innymi źródłami wody.

Przy podejmowaniu decyzji należy zatem dokładnie rozważyć zalety i wady ponownego wykorzystania wody. Wszystkie te względy powinny wpłynąć na decyzję o rezygnacji z ponownego wykorzystania wody na danym obszarze w ramach zintegrowanej gospodarki wodnej.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia państwa członkowskie muszą wziąć pod uwagę określone kryteria, aby stwierdzić, czy ponowne wykorzystanie wody nie jest odpowiednie na niektórych obszarach dorzeczy (lub ich częściach).

Państwa członkowskie podejmujące taką decyzję na podstawie art. 2 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia muszą ją należycie uzasadnić i przedłożyć Komisji. Jeżeli zakaz jest wynikiem presji związanej z jakością jednolitych części wód powierzchniowych, których przepływ i stan ekologiczny zależą od odprowadzanych ścieków, decyzję uznaje się za należycie uzasadnioną, pod warunkiem że określono w niej:

| — | których jednolitych części wód dotyczy zakaz; |
| --- | --- |

—

których jednolitych części wód dotyczy zakaz;

| — | aktualny stan tych wód: |
| --- | --- |

—

aktualny stan tych wód:

| — | jakie inne opłacalne środki zostały zastosowane i mogą zostać zastosowane w celu zmniejszenia dystansu do dobrego stanu lub uniknięcia pogorszenia; |
| --- | --- |

—

jakie inne opłacalne środki zostały zastosowane i mogą zostać zastosowane w celu zmniejszenia dystansu do dobrego stanu lub uniknięcia pogorszenia;

| — | alternatywne źródła wody do nawadniania w rolnictwie oraz |
| --- | --- |

—

alternatywne źródła wody do nawadniania w rolnictwie oraz

| — | czy te inne źródła mogłyby spowodować nadmierny pobór wody z innych jednolitych części wód powierzchniowych lub podziemnych, co mogłoby wpłynąć na ich stan ilościowy lub jakościowy. |
| --- | --- |

—

czy te inne źródła mogłyby spowodować nadmierny pobór wody z innych jednolitych części wód powierzchniowych lub podziemnych, co mogłoby wpłynąć na ich stan ilościowy lub jakościowy.

Jeżeli decyzja oparta jest na kryteriach opłacalności, ważne jest, aby wziąć pod uwagę wszystkie koszty, zarówno środowiskowe, jak i koszty zasobów (odzyskanej wody oraz alternatywnych źródeł, które państwo członkowskie uznało za bardziej odpowiednie). W analizie ekonomicznej przeprowadzonej na podstawie art. 5 dyrektywy 2000/60/WE i załącznika III do tej dyrektywy można znaleźć użyteczne informacje uzupełniające.

2.1.2   Przedkładanie i przegląd decyzji

Każda należycie uzasadniona i jasno uargumentowana decyzja, oparta na kryteriach określonych w art. 2 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, musi zostać przedłożona Komisji na piśmie, za pośrednictwem zwykłych kanałów komunikacji (np. za pośrednictwem Stałego Przedstawicielstwa państwa członkowskiego przy UE). Państwo członkowskie musi również udostępnić publicznie każdą taką decyzję, zgodnie z art. 10 ust. 3.

Art. 2 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia stanowi, że każda taka decyzja musi zostać poddana przeglądowi w razie konieczności, aby odzwierciedlić zmieniające się okoliczności. W szczególności decyzje te muszą być poddawane przeglądowi, biorąc pod uwagę przewidywania dotyczące zmiany klimatu i krajowe strategie dostosowania do zmiany klimatu (aktualizowane co dwa lata) (7), a co najmniej co sześć lat z uwzględnieniem planów gospodarowania wodami w dorzeczu ustanowionych zgodnie z dyrektywą 2000/60/WE.

Każda decyzja o zakazie ponownego wykorzystania wody powinna być zatem uzasadniona w szerszym kontekście zintegrowanej gospodarki wodnej. Powinna być w pełni zgodna z podejściem do zarządzania określonym w odpowiednich planach gospodarowania wodami w dorzeczu, a także z polityką łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej.

Oznacza to, że decyzja o zakazie ponownego wykorzystania wody musi być oparta na informacjach dotyczących stanu wód, ciśnienia oraz skutków i środków zebranych i określonych w tych planach. Wiąże się to również z dokonaniem oceny kosztów środowiskowych i zasobów odzyskanej wody i innych zasobów wodnych, biorąc również pod uwagę analizę ekonomiczną przeprowadzoną na podstawie art. 5 dyrektywy 2000/60/WE.

2.2   
  Właściwy organ

Właściwe organy, o których mowa w art. 3 pkt 1, są odpowiedzialne za:

| — | udzielanie zezwoleń na otrzymywanie i dostarczanie odzyskanej wody, w tym za zapewnienie, by sporządzono plan zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody; |
| --- | --- |

—

udzielanie zezwoleń na otrzymywanie i dostarczanie odzyskanej wody, w tym za zapewnienie, by sporządzono plan zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody;

| — | ustalenie, czy spełniono kryteria dotyczące wyłączenia projektów badawczych lub pilotażowych z przedmiotowego rozporządzenia (w stosownych przypadkach); |
| --- | --- |

—

ustalenie, czy spełniono kryteria dotyczące wyłączenia projektów badawczych lub pilotażowych z przedmiotowego rozporządzenia (w stosownych przypadkach);

| — | weryfikację zgodności z warunkami określonymi w zezwoleniach oraz podejmowanie działań następczych w przypadku naruszeń. |
| --- | --- |

—

weryfikację zgodności z warunkami określonymi w zezwoleniach oraz podejmowanie działań następczych w przypadku naruszeń.

Obowiązki te mogą obejmować na przykład: przegląd planu zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody i zapewnienie, aby obejmował on wszystkie aspekty; regularne sprawdzanie, czy realizowane są środki i zadania określone w planach; ułatwianie komunikacji między różnymi podmiotami w systemie ponownego wykorzystania wody; koordynowanie wymiany informacji z innymi organami. W zależności od struktury administracyjnej, na przykład struktur stosowanych do zarządzania dorzeczami, państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o wyznaczeniu więcej niż jednego właściwego organu.

Jeżeli państwo członkowskie postanowi, że otrzymywanie i ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie na jakimkolwiek obszarze dorzecza (efektywnie na całym jego terytorium) nie jest odpowiednie, zgodnie z art. 2, ustanowienie właściwych organów byłoby konieczne jedynie w przypadku prowadzenia projektów badawczych i pilotażowych dotyczących ponownego wykorzystania wody do nawadniania w rolnictwie. Podobnie jeżeli państwo członkowskie zezwala na otrzymywanie odzyskanej wody, ale nie na jej wykorzystanie, właściwy organ byłby również zobowiązany do zarządzania zezwoleniami na otrzymywanie.

2.3   
  Punkty kontaktowe

Zgodnie z art. 8 przedmiotowego rozporządzenia państwa członkowskie są zobowiązane do wyznaczenia punktu kontaktowego do celów współpracy z punktami kontaktowymi innych państw członkowskich.

Rola punktów kontaktowych polega na: a) otrzymywaniu i przekazywaniu wniosków o udzielenie pomocy, b) zapewnieniu pomocy na wniosek oraz c) koordynowaniu komunikacji pomiędzy właściwymi organami w różnych państwach członkowskich. Na przykład przed udzieleniem zezwolenia na otrzymywanie lub dostarczanie odzyskanej wody właściwe organy muszą wymienić informacje na temat warunków określonych w powiązanym zezwoleniu i powiązanych planach zarządzania ryzykiem z punktem kontaktowym w państwie członkowskim, w którym zamierza się wykorzystywać odzyskaną wodę. Punkty kontaktowe powinny odpowiadać na wnioski o udzielenie pomocy bez zbędnej zwłoki.

Tworzenie punktów kontaktowych może nie być konieczne, jeżeli państwo członkowskie postanowi, na podstawie art. 2 ust. 2, że wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie na jakimkolwiek obszarze dorzecza (praktycznie na całym jego terytorium) nie jest odpowiednie.

Jeżeli jednak państwo członkowskie nie zezwala na wykorzystanie odzyskanej wody na swoim terytorium, ale wywozi odzyskaną wodę do sąsiedniego kraju, musi mimo wszystko utworzyć punkt kontaktowy. Podobnie punkt kontaktowy jest konieczny w państwach członkowskich, które nie otrzymują odzyskanej wody na swoim terytorium, ale chcą ją przywozić z sąsiedniego kraju w celu wykorzystania w nawadnianiu.

Ponadto projekty realizowane w sąsiednim państwie członkowskim mogą w pewien sposób wpływać na wspólny obszar zlewni i dlatego wymagają konsultacji między właściwymi organami państw członkowskich za pośrednictwem punktów kontaktowych.

2.4   
  Podmioty odpowiedzialne

W rozporządzeniu określono szereg „podmiotów odpowiedzialnych”, tj. podmiotów pełniących jakąś rolę lub prowadzących działalność w systemie ponownego wykorzystania wody. System ponownego wykorzystania wody, określony w art. 3 pkt 15, obejmuje infrastrukturę i inne części techniczne, począwszy od wlotu do oczyszczalni ścieków komunalnych, aż do punktu, gdzie odzyskana woda jest wykorzystywana do nawadniania w rolnictwie, z uwzględnieniem – w odpowiednich przypadkach – infrastruktury dystrybucji i przechowywania.

W art. 3 pkt 14 określono, że do podmiotów odpowiedzialnych należą:

| — | operator zakładu odzyskiwania wody; |
| --- | --- |

—

operator zakładu odzyskiwania wody;

| — | operator oczyszczalni ścieków komunalnych, o ile jest inny niż operator zakładu odzyskiwania wody; |
| --- | --- |

—

operator oczyszczalni ścieków komunalnych, o ile jest inny niż operator zakładu odzyskiwania wody;

| — | odpowiedni organ inny niż wyznaczony właściwy organ oraz |
| --- | --- |

—

odpowiedni organ inny niż wyznaczony właściwy organ oraz

| — | w stosownych przypadkach – operator prowadzący dystrybucję odzyskanej wody lub operator systemu przechowywania odzyskanej wody. |
| --- | --- |

—

w stosownych przypadkach – operator prowadzący dystrybucję odzyskanej wody lub operator systemu przechowywania odzyskanej wody.

W rozporządzeniu określono minimalne obowiązki operatora zakładu odzyskiwania wody (zob. sekcja 2.4.1).

W zezwoleniu wydanym przez właściwy organ określone zostaną obowiązki pozostałych podmiotów odpowiedzialnych, z uwzględnieniem obowiązków określonych w planie zarządzania ryzykiem.

Zadania pozostałych organów, innych niż właściwy organ, mogą obejmować przegląd planów zarządzania ryzykiem w celu sprawdzenia zgodności z mającymi zastosowanie przepisami (np. dotyczącymi zdrowia, środowiska, rolnictwa), określenie szczegółowych wymogów w zakresie ich wiedzy fachowej oraz wydanie opinii na temat planu zarządzania ryzykiem.

Państwa członkowskie mogą, w stosownych przypadkach i zgodnie z prawem krajowym, doprecyzować role i obowiązki pod warunkiem zachowania zgodności z minimalnymi zasadami.

2.4.1   Obowiązki operatora zakładu odzyskiwania wody w zakresie jakości wody

Operator zakładu odzyskiwania wody prowadzi zakład odzyskiwania wody lub nim zarządza i może być podmiotem prywatnym lub publicznym. Może to być inny podmiot niż operator oczyszczalni ścieków komunalnych w rozumieniu dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia operator zakładu odzyskiwania wody jest odpowiedzialny za jakość odzyskanej wody w punkcie kontroli zgodności z przepisami.

Punkt kontroli zgodności z przepisami to, jak określono w art. 3 pkt 11, punkt, do którego operator zakładu odzyskiwania wody dostarcza odzyskaną wodę następnemu podmiotowi w łańcuchu. W zależności od konkretnej struktury systemu ponownego wykorzystania wody w danym państwie członkowskim następnym podmiotem może być użytkownik końcowy lub, jeżeli woda jest transportowana, dystrybuowana lub przechowywana do wykorzystania w przyszłości, mogą to być inne podmioty.

W punkcie kontroli zgodności z przepisami, który zostanie określony w zezwoleniu na otrzymywanie i dostarczanie odzyskanej wody (zob. sekcja 2.5 dotycząca zezwoleń), operator zakładu odzyskiwania wody musi zapewnić, aby odzyskana woda spełniała minimalne wymogi określone w załączniku I, jak również wszystkie inne dodatkowe istotne warunki określone przez właściwy organ w powiązanym zezwoleniu oraz opisane w planie zarządzania ryzykiem.

2.4.2   Obowiązki innych podmiotów

Po przejściu wody przez punkt kontroli zgodności z przepisami odpowiedzialność za jej jakość przechodzi na kolejny podmiot w łańcuchu – użytkownika końcowego albo dowolny podmiot pośredni odpowiedzialny za dystrybucję lub przechowywanie.

Plan zarządzania ryzykiem musi, w stosownych przypadkach, określać warunki związane z dystrybucją, przechowywaniem i wykorzystywaniem; należy w nim również wskazać, które podmioty uczestniczące w systemie ponownego wykorzystania wody są odpowiedzialne za spełnienie tych wymagań.

W przypadku gdy plan zarządzania ryzykiem określa warunki stosowania dla użytkownika końcowego, muszą być one zgodne z przepisami UE w zakresie higieny żywności (i pasz) oraz powiązanymi dokumentami, ze szczególnym uwzględnieniem tych wymienionych w rozporządzeniu w sprawie ponownego wykorzystania wody. Obejmują one:

| — | rozporządzenie (WE) nr 178/2002 (8): „przepisy ogólne prawa żywnościowego”, które określają (w art. 17) podstawowe obowiązki wszystkich podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze (w tym producentów pierwotnych, tj. rolników); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (WE) nr 178/2002 (8): „przepisy ogólne prawa żywnościowego”, które określają (w art. 17) podstawowe obowiązki wszystkich podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze (w tym producentów pierwotnych, tj. rolników);

| — | rozporządzenie (WE) nr 852/2004 (9) w sprawie higieny środków spożywczych: W art. 4 ust. 1 powtórzono spoczywający na producentach pierwotnych obowiązek postępowania zgodnie z ogólnymi przepisami dotyczącymi higieny (dobre praktyki higieniczne) ustanowionymi w załączniku I do tego rozporządzenia. Załącznik I część A pkt II ppkt 5 lit. c) stanowi, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze produkujące lub zbierające produkty roślinne muszą podjąć odpowiednie działania i używać wody pitnej, lub czystej wody, według potrzeb, w każdym przypadku gdy jest to niezbędne do zapobieżenia zanieczyszczeniu; |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (WE) nr 852/2004 (9) w sprawie higieny środków spożywczych: W art. 4 ust. 1 powtórzono spoczywający na producentach pierwotnych obowiązek postępowania zgodnie z ogólnymi przepisami dotyczącymi higieny (dobre praktyki higieniczne) ustanowionymi w załączniku I do tego rozporządzenia. Załącznik I część A pkt II ppkt 5 lit. c) stanowi, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze produkujące lub zbierające produkty roślinne muszą podjąć odpowiednie działania i używać wody pitnej, lub czystej wody, według potrzeb, w każdym przypadku gdy jest to niezbędne do zapobieżenia zanieczyszczeniu;

| — | rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 (10) ustanawiające kryteria mikrobiologiczne dotyczące środków spożywczych, które obejmuje kryteria dotyczące E. coli występujących w niektórych rodzajach żywności pochodzenia niezwierzęcego (po zbiorze); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 (10) ustanawiające kryteria mikrobiologiczne dotyczące środków spożywczych, które obejmuje kryteria dotyczące E. coli występujących w niektórych rodzajach żywności pochodzenia niezwierzęcego (po zbiorze);

| — | rozporządzenie (UE) 2017/625 (11) (zastępujące rozporządzenie (WE) nr 882/2004) ustanawiające ramy prawne dotyczące kontroli urzędowych żywności i bezpieczeństwa żywności na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Właściwe organy muszą sprawdzać, czy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze spełnia wymogi dotyczące bezpieczeństwa żywności i egzekwować przestrzeganie tych wymogów; |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (UE) 2017/625 (11) (zastępujące rozporządzenie (WE) nr 882/2004) ustanawiające ramy prawne dotyczące kontroli urzędowych żywności i bezpieczeństwa żywności na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Właściwe organy muszą sprawdzać, czy podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze spełnia wymogi dotyczące bezpieczeństwa żywności i egzekwować przestrzeganie tych wymogów;

| — | zawiadomienie Komisji zawierające wytyczne dotyczące ograniczania ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny żywności (12). |
| --- | --- |

—

zawiadomienie Komisji zawierające wytyczne dotyczące ograniczania ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny żywności (12).

Rozporządzenie w sprawie ponownego wykorzystania wody, które określa jakość wody dla określonego źródła wody na etapie przed produkcją podstawową (zanim zostanie ona wykorzystana do nawadniania), stanowi uzupełnienie przepisów dotyczących zasad higieny żywności. Przepisy dotyczące zasad higieny żywności (i pasz) mają zastosowanie od etapu produkcji podstawowej, w tym nawadniania, i obejmują wszystkie aspekty nawadniania w odniesieniu do wszystkich źródeł wody.

2.5   
  Zezwolenia

Art. 6 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia zawiera wymóg, aby otrzymywanie i dostarczanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie podlegało obowiązkowi uzyskania zezwolenia. Wszystkie zezwolenia muszą być oparte na planie zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody i muszą określać obowiązki operatora zakładu odzyskiwania wody oraz, w stosownych przypadkach, wszystkich innych podmiotów odpowiedzialnych, zgodnie z art. 6 ust. 3.

W przedmiotowym rozporządzeniu opisano informacje, które muszą zawierać zezwolenia, ale to do państw członkowskich należy określenie szczegółów procedur udzielania zezwoleń, takich jak wyznaczenie właściwych organów i terminów.

Dlatego też niniejsza sekcja nie obejmuje kwestii związanych z procedurą, z wyjątkiem stwierdzenia, że w przedmiotowym rozporządzeniu wyraźnie dopuszcza się stosowanie przez państwa członkowskie istniejących procedur przyznawania zezwoleń, pod warunkiem że zostaną one dostosowane w celu spełnienia wymogów określonych w rozporządzeniu.

2.5.1   Organy udzielające zezwolenia

Zezwoleń na ponowne wykorzystanie wody mogą udzielać wyłącznie właściwe organy wyznaczone przez państwa członkowskie. Nie powinien istnieć konflikt interesów między podmiotami odpowiedzialnymi za sporządzenie projektu planu zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody i wniosku o udzielenie zezwolenia a organem udzielającym zezwolenia na otrzymywanie i dostarczanie odzyskanej wody.

Do celu oceny wniosku właściwy organ musi skonsultować się i wymienić informacje z wszelkimi innymi odpowiednimi organami, w szczególności z organami ds. wody i zdrowia (jeśli są to organy inne niż właściwy organ) i z wszelkimi innymi podmiotami uznanymi za odpowiednie przez właściwy organ.

Przykłady

Na poziomie krajowym możliwych jest kilka różnych konfiguracji, co ilustrują poniższe przykłady.

Przykład 1 – Jeżeli zakład odzyskiwania wody, a tym samym jego operator, jest również oczyszczalnią ścieków komunalnych, właściwym organem może być organ udzielający zezwolenia na oczyszczanie ścieków komunalnych, a tym samym może być on różny od organów ds. wody lub zdrowia.

W takich przypadkach konieczna jest ścisła współpraca między poszczególnymi organami w celu zapewnienia (i) zgodności z obowiązującymi normami wodnymi i nieprzekroczenia maksymalnych poziomów, gdy zmniejszone ilości wody są odprowadzane do jednolitych części wód powierzchniowych, oraz (ii) przestrzegania norm zdrowotnych, gdy woda jest wykorzystywana do nawadniania.

W takich przypadkach organy ds. wody lub zdrowia mogą uczestniczyć w procesie przygotowania planu zarządzania ryzykiem i wniosku o udzielenie zezwolenia, ponieważ nie wystąpi konflikt interesów z organem udzielającym zezwolenia.

Przykład 2 – Jeżeli zakład odzyskiwania wody, a tym samym jego operator, nie jest równocześnie oczyszczalnią ścieków komunalnych, właściwy organ udzielający zezwolenie na ponowne wykorzystanie wody może być różny od organu udzielającego zezwolenia dla oczyszczalni ścieków komunalnych.

Mogą to być na przykład organy ds. wody lub zdrowia. W takim przypadku organy te nie mogą być zaangażowane w sporządzanie wniosku o udzielenie zezwolenia ani planu zarządzania ryzykiem, ponieważ stanowiłoby to konflikt interesów między organem udzielającym zezwolenia a podmiotami sporządzającymi wniosek o udzielenie zezwolenia i plan zarządzania ryzykiem.

Organy te mogłyby jednak zostać poproszone o dostarczenie danych lub innych informacji na potrzeby procesu, takich jak dane z monitorowania zasobów wodnych lub inne dane dotyczące środowiska, dostarczenie wytycznych dotyczących procedur, które należy stosować, itp.

Przykład 3 – Jeżeli zakład odzyskiwania wody jest własnością właściwego organu, należy wprowadzić procedury pozwalające na uniknięcie konfliktu interesów, zapewnienie, aby wniosek o wydanie zezwolenia i plan zarządzania ryzykiem były przygotowywane odpowiednio przez wszystkie podmioty odpowiedzialne oraz aby nie dochodziło do ingerencji w działalność osoby lub działu odpowiedzialnych za udzielenie zezwolenia.

Jeżeli wszystkie wymagania dotyczące udzielenia zezwolenia zostaną spełnione, właściwy organ w państwie członkowskim powinien (zgodnie z art. 6 ust. 5) bez zbędnej zwłoki udzielić zezwolenia zawierającego wszystkie niezbędne warunki i środki określone w planie zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody. Ma to na celu zapewnienie pewności regulacyjnej dla wszystkich podmiotów uczestniczących.

Jeżeli z uwagi na złożoność wniosku właściwy organ potrzebuje więcej niż 12 miesięcy od daty otrzymania pełnego wniosku na podjęcie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia, organ ten musi poinformować wnioskodawców o przewidywanej dacie podjęcia tej decyzji.

2.5.2   Wniosek o udzielenie zezwolenia

Na podstawie art. 6 ust. 2 każdy podmiot odpowiedzialny w systemie ponownego wykorzystania wody, w tym użytkownik końcowy, w stosownych przypadkach zgodnie z prawem krajowym, może złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia lub o zmianę istniejącego zezwolenia. Wniosek musi zostać złożony do właściwego organu państwa członkowskiego, w którym działa lub będzie działać zakład odzyskiwania wody.

W niektórych projektach ponownego wykorzystania wody operator zakładu odzyskiwania wody przekazuje odzyskaną wodę bezpośrednio do użytkownika końcowego. W innych projektach w grę wchodzą jednak inne podmioty i może zaistnieć potrzeba powołania podmiotu zajmującego się dystrybucją odzyskanej wody oraz podmiotu zajmującego się przechowywaniem odzyskanej wody.

W tych przypadkach państwa członkowskie mogą postanowić o wymaganiu od takich podmiotów i użytkowników końcowych uzyskania szczególnego zezwolenia, zgodnie z art. 6 ust. 7. Te szczególne zezwolenia muszą następnie określać obowiązki, w tym wszelkie dodatkowe wymogi i bariery określone w planie zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody opracowanym dla tego systemu, o którym to planie mowa w art. 5 ust. 4.

2.5.3   Treść zezwolenia

Zgodnie z art. 6 ust. 3 zezwolenie lub zezwolenia, w przypadku gdy podmioty odpowiedzialne inne niż operator zakładu odzyskiwania wody są zobowiązane do uzyskania szczególnego zezwolenia (art. 6 ust. 7), muszą być oparte na planie zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody.

Plan zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody musi być sporządzony zgodnie z załącznikiem II do przedmiotowego rozporządzenia. Musi on określać warunki, jakie należy spełnić, aby zapewnić zgodność z wymaganiami dotyczącymi jakości wody, jej wykorzystania i monitorowania, określonymi w załączniku I do przedmiotowego rozporządzenia.

Zezwolenie musi określać:

| — | klasę lub klasy jakości odzyskanej wody oraz zastosowanie w rolnictwie, w odniesieniu do którego dopuszczona jest odzyskana woda; |
| --- | --- |

—

klasę lub klasy jakości odzyskanej wody oraz zastosowanie w rolnictwie, w odniesieniu do którego dopuszczona jest odzyskana woda;

| — | miejsce lub miejsca, w których wykorzystanie jest dozwolone; |
| --- | --- |

—

miejsce lub miejsca, w których wykorzystanie jest dozwolone;

| — | zakłady odzyskiwania wody, w tym na przykład lokalizację zakładu lub zakładów, dane kontaktowe operatora oraz szacunkową roczną ilość odzyskanej wody, która ma być otrzymywana; |
| --- | --- |

—

zakłady odzyskiwania wody, w tym na przykład lokalizację zakładu lub zakładów, dane kontaktowe operatora oraz szacunkową roczną ilość odzyskanej wody, która ma być otrzymywana;

| — | warunki dotyczące minimalnych wymogów w zakresie jakości wody i monitorowania określonych w załączniku I sekcja 2, które mogą obejmować specyfikacje dotyczące rodzaju oczyszczania; |
| --- | --- |

—

warunki dotyczące minimalnych wymogów w zakresie jakości wody i monitorowania określonych w załączniku I sekcja 2, które mogą obejmować specyfikacje dotyczące rodzaju oczyszczania;

| — | wszelkie warunki w odniesieniu do dodatkowych wymogów wobec operatora zakładu odzyskiwania wody, określone w planie zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody; |
| --- | --- |

—

wszelkie warunki w odniesieniu do dodatkowych wymogów wobec operatora zakładu odzyskiwania wody, określone w planie zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody;

| — | wszelkie inne warunki niezbędne do zredukowania wszelkiego niedopuszczalnego ryzyka dla środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt. Mogą one obejmować informacje na temat dokładnej roli, zadań, działań i obowiązków pozostałych podmiotów odpowiedzialnych w systemie lub obowiązki związane z systemami monitorowania środowiska, w zależności od wyników planu zarządzania ryzykiem, oraz procedury działań następczych w przypadku wystąpienia negatywnych skutków dla środowiska; |
| --- | --- |

—

wszelkie inne warunki niezbędne do zredukowania wszelkiego niedopuszczalnego ryzyka dla środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt. Mogą one obejmować informacje na temat dokładnej roli, zadań, działań i obowiązków pozostałych podmiotów odpowiedzialnych w systemie lub obowiązki związane z systemami monitorowania środowiska, w zależności od wyników planu zarządzania ryzykiem, oraz procedury działań następczych w przypadku wystąpienia negatywnych skutków dla środowiska;

| — | okres ważności zezwolenia; |
| --- | --- |

—

okres ważności zezwolenia;

| — | punkt kontroli zgodności z przepisami, w którym będą przeprowadzane kontrole w celu sprawdzenia, czy podmiot spełnił swoje zobowiązania w zakresie jakości odzyskanej wody. |
| --- | --- |

—

punkt kontroli zgodności z przepisami, w którym będą przeprowadzane kontrole w celu sprawdzenia, czy podmiot spełnił swoje zobowiązania w zakresie jakości odzyskanej wody.

Jak określono w art. 6 ust. 6, zezwolenia muszą być regularnie poddawane przeglądowi i, w razie konieczności, aktualizowane. Zezwolenia muszą być poddawane przeglądowi i aktualizowane co najmniej w następujących przypadkach:

| — | znaczącej zmiany zdolności zakładu; |
| --- | --- |

—

znaczącej zmiany zdolności zakładu;

| — | modernizacji sprzętu lub dodania nowego sprzętu lub procesów, co stwarza potrzebę monitorowania walidacyjnego przed rozpoczęciem działalności (dla wody klasy A); |
| --- | --- |

—

modernizacji sprzętu lub dodania nowego sprzętu lub procesów, co stwarza potrzebę monitorowania walidacyjnego przed rozpoczęciem działalności (dla wody klasy A);

| — | zmian warunków klimatycznych lub innych, które znacząco wpływają na stan ekologiczny jednolitych części wód powierzchniowych. |
| --- | --- |

—

zmian warunków klimatycznych lub innych, które znacząco wpływają na stan ekologiczny jednolitych części wód powierzchniowych.

2.5.4   Wyłączenia dla projektów badawczych i pilotażowych

Zgodnie z art. 2 ust. 1 przedmiotowe rozporządzenie ma zastosowanie w każdym przypadku, gdy odzyskana woda jest wykorzystywana do nawadniania w rolnictwie. Na podstawie art. 2 ust. 3 projekty badawcze lub pilotażowe mogą jednak zostać wyłączone z zakresu zastosowania tego przepisu, jeśli spełnione są pewne warunki. W celu przyznania tego wyłączenia właściwy organ musi upewnić się, że spełnione są następujące kryteria:

| — | projekt badawczy lub pilotażowy nie będzie prowadzony w jednolitej części wód wykorzystywanych do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi lub w strefie ochronnej wyznaczonej na podstawie dyrektywy 2000/60/WE; |
| --- | --- |

—

projekt badawczy lub pilotażowy nie będzie prowadzony w jednolitej części wód wykorzystywanych do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi lub w strefie ochronnej wyznaczonej na podstawie dyrektywy 2000/60/WE;

| — | projekt badawczy lub pilotażowy będzie właściwie monitorowany. |
| --- | --- |

—

projekt badawczy lub pilotażowy będzie właściwie monitorowany.

Do właściwego organu należy ustalenie warunków i częstotliwości monitorowania, na podstawie poszczególnych przypadków, niezbędnych do zapewnienia zgodności z ramową dyrektywą wodną i innymi mającymi zastosowanie przepisami.

Wyłączenia nie mogą trwać dłużej niż pięć lat. Ponadto żadne płody rolne będące rezultatem projektu badawczego lub pilotażowego objętego wyłączeniem zgodnie z tym rozporządzeniem nie mogą być wprowadzane do obrotu.

2.6   
  Kontrole zgodności

Kontrole zgodności muszą być przeprowadzane przez właściwe organy w celu zapewnienia spełnienia wymogów określonych w zezwoleniach przez poszczególne podmioty uczestniczące w systemie ponownego wykorzystania wody.

Wymogi te mogą dotyczyć operatora zakładu odzyskiwania wody, w punkcie kontroli zgodności z przepisami, lub wszelkich innych podmiotów odpowiedzialnych lub użytkowników końcowych, zgodnie z planem zarządzania ryzykiem dotyczącym ponownego wykorzystania wody.

Jeżeli te podmioty działają w różnych państwach członkowskich, na przykład w ramach transgranicznego projektu opisanego w sekcji 2.3, kontrole te muszą być przeprowadzane przez właściwe organy, którym podlegają odpowiednie podmioty.

2.7   
  Sankcje

Zgodnie z art. 15 państwa członkowskie muszą ustanowić przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia i powinny wdrożyć wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wykonywania. Sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Przy określaniu sankcji należy wziąć pod uwagę następujące kryteria:

| a) | charakter, wagę, zakres i czas trwania naruszenia; |
| --- | --- |

a)

charakter, wagę, zakres i czas trwania naruszenia;

| b) | umyślny lub nieumyślny charakter naruszenia; |
| --- | --- |

b)

umyślny lub nieumyślny charakter naruszenia;

| c) | obszary, których dotyczy naruszenie, w szczególności obszary wrażliwe; |
| --- | --- |

c)

obszary, których dotyczy naruszenie, w szczególności obszary wrażliwe;

| d) | korzyści uzyskane z naruszenia przez osoby odpowiedzialne (w celu zapewnienia, by osoby odpowiedzialne zostały pozbawione tych korzyści); |
| --- | --- |

d)

korzyści uzyskane z naruszenia przez osoby odpowiedzialne (w celu zapewnienia, by osoby odpowiedzialne zostały pozbawione tych korzyści);

| e) | powtarzający się charakter naruszenia (w celu zniechęcenia do popełniania kolejnych naruszeń tego samego rodzaju). |
| --- | --- |

e)

powtarzający się charakter naruszenia (w celu zniechęcenia do popełniania kolejnych naruszeń tego samego rodzaju).

Państwa członkowskie powinny wprowadzić środki zapewniania zgodności w celu zapobiegania naruszeniom i ich wykrywania oraz stosować sankcje. Zapewnianie zgodności obejmuje wszystkie sposoby wykorzystywane przez organy publiczne w działaniach mających na celu zapewnienie, aby przedsiębiorstwa i inne podmioty („podmioty odpowiedzialne”) przestrzegały swoich zobowiązań w zakresie ochrony środowiska, w tym na przykład inspekcje i środki egzekwowania.

Zasadniczo można wyróżnić trzy kategorie działań:

| — | monitorowanie zgodności z przepisami:

  oznacza analizę, oceny, nadzór, inspekcje, dochodzenia, audyty lub inne kontrole i interwencje przeprowadzane przez właściwy organ, w jego imieniu lub pod jego nadzorem w celu zbadania, czy podmioty odpowiedzialne przestrzegają wykonalnych zobowiązań; |
| --- | --- |

—

monitorowanie zgodności z przepisami:

oznacza analizę, oceny, nadzór, inspekcje, dochodzenia, audyty lub inne kontrole i interwencje przeprowadzane przez właściwy organ, w jego imieniu lub pod jego nadzorem w celu zbadania, czy podmioty odpowiedzialne przestrzegają wykonalnych zobowiązań;

| — | działania następcze i egzekwowanie prawa:

  oznacza działania podejmowane przez właściwy organ na mocy prawa administracyjnego, cywilnego lub karnego w odpowiedzi na nieprzestrzeganie lub podejrzenie nieprzestrzegania wykonalnego zobowiązania oraz |
| --- | --- |

—

działania następcze i egzekwowanie prawa:

oznacza działania podejmowane przez właściwy organ na mocy prawa administracyjnego, cywilnego lub karnego w odpowiedzi na nieprzestrzeganie lub podejrzenie nieprzestrzegania wykonalnego zobowiązania oraz

| — | promowanie zgodności z przepisami i zapobieganie nieprzestrzeganiu przepisów:

  oznacza działania mające na celu zachęcanie do przestrzegania wykonalnych zobowiązań, inne niż monitorowanie zgodności z przepisami lub działania następcze i egzekwowanie prawa. |
| --- | --- |

—

promowanie zgodności z przepisami i zapobieganie nieprzestrzeganiu przepisów:

oznacza działania mające na celu zachęcanie do przestrzegania wykonalnych zobowiązań, inne niż monitorowanie zgodności z przepisami lub działania następcze i egzekwowanie prawa.

Zasada ta ma zastosowanie do wszystkich aspektów przedmiotowego rozporządzenia, w tym do przepisów, które państwa członkowskie postanawiają wprowadzić w odniesieniu do obszarów na swoich terytoriach, gdzie ponowne wykorzystanie wody nie jest uznawane za odpowiednie, lub w odniesieniu do projektów badań naukowych lub pilotażowych projektów badawczych.

2.8   
  Upowszechnianie wiedzy i wymiana informacji

Zgodnie z art. 9 państwa członkowskie, które stosują ponowne wykorzystanie wody do nawadniania w rolnictwie, są zobowiązane do organizowania ogólnych kampanii upowszechniających wiedzę, które mogłyby obejmować promowanie korzyści wynikających z bezpiecznego ponownego wykorzystania wody.

Państwa członkowskie mogą swobodnie dostosować zakres i ton takich kampanii do swoich indywidualnych sytuacji, w tym do skali ponownego wykorzystania wody. Mogą one również zorganizować specjalne kampanie informacyjne dla użytkowników końcowych w celu zachęcenia, w stosownych przypadkach, do stosowania odzyskanej wody jako bezpiecznej i trwałej alternatywy dla nawadniania oraz zapewnienia jej optymalnego i bezpiecznego wykorzystania przy zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz zdrowia ludzi i zwierząt.

Takie kampanie informacyjne mogą być przydatne w rozwiewaniu ewentualnych obaw społeczeństwa dotyczących ponownego wykorzystania wody i mogą pomóc w zapewnieniu szerokiego poparcia dla ustanowienia systemu ponownego wykorzystania wody. W tym kontekście, w celu zbudowania zaufania i akceptacji, zaleca się wczesne zaangażowanie zainteresowanych stron i staranne dostosowanie komunikatów z wykorzystaniem osobistych doświadczeń i przy uwzględnieniu wyzwań związanych z konkretnym miejscem.

Z dobrych praktyk wynika, że wielopoziomowe uczestnictwo społeczeństwa i zainteresowanych stron może być skutecznym narzędziem docierania do szerokiego grona odbiorców, zaczynając od ukierunkowanych kampanii upowszechniających wiedzę, przez konsultacje, po większe zaangażowanie zainteresowanych stron w planowanie i podejmowanie decyzji.

W wytycznych z 2016 r. w ramach wspólnej strategii wdrażania dotyczących uwzględnienia ponownego wykorzystania wody w planowaniu zasobów wodnych i zarządzaniu nimi w kontekście ramowej dyrektywy wodnej (13) zasugerowano, jako wskazówkę ogólną, zebranie następujących informacji na potrzeby kampanii informacyjnych i upowszechniających wiedzę:

| — | uzasadnienie potrzeby ponownego wykorzystania wody, np. w kontekście niedoboru wody, w tym w przyszłych warunkach klimatycznych; |
| --- | --- |

—

uzasadnienie potrzeby ponownego wykorzystania wody, np. w kontekście niedoboru wody, w tym w przyszłych warunkach klimatycznych;

| — | koszty instalacji systemów oczyszczania i dystrybucji; |
| --- | --- |

—

koszty instalacji systemów oczyszczania i dystrybucji;

| — | korzyści i wady/ryzyko z punktu widzenia środowiska; |
| --- | --- |

—

korzyści i wady/ryzyko z punktu widzenia środowiska;

| — | korzyści i wady/ryzyko z punktu widzenia społeczeństwa i gospodarki: przejrzystość w zakresie ryzyka narażenia ludności, sposobów przeciwdziałania temu ryzyku oraz obowiązujących standardów oczyszczania. |
| --- | --- |

—

korzyści i wady/ryzyko z punktu widzenia społeczeństwa i gospodarki: przejrzystość w zakresie ryzyka narażenia ludności, sposobów przeciwdziałania temu ryzyku oraz obowiązujących standardów oczyszczania.

Ważne jest również uwzględnienie kosztów strat w uprawach spowodowanych brakiem wody do nawadniania, które można zminimalizować, stosując niezawodne i bardziej przewidywalne źródło wody, np. odzyskaną wodę.

W art. 10 i 11 przedmiotowego rozporządzenia określono zasady dotyczące informacji, które mają być podawane do wiadomości publicznej, oraz informacje o sposobie wdrażania tych zasad. Informacje te muszą być dostępne dla Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób.

Informacje, które muszą być regularnie podawane do wiadomości publicznej, obejmują:

| — | ilość i jakość dostarczanej odzyskanej wody; |
| --- | --- |

—

ilość i jakość dostarczanej odzyskanej wody;

| — | odsetek całkowitej ilości oczyszczonych ścieków komunalnych, jaki stanowi odzyskana woda, jeśli takie dane są dostępne; |
| --- | --- |

—

odsetek całkowitej ilości oczyszczonych ścieków komunalnych, jaki stanowi odzyskana woda, jeśli takie dane są dostępne;

| — | wyniki kontroli zgodności; |
| --- | --- |

—

wyniki kontroli zgodności;

| — | wyznaczone punkty kontaktowe oraz |
| --- | --- |

—

wyznaczone punkty kontaktowe oraz

| — | wszelkie decyzje podjęte na podstawie art. 2 ust. 2. |
| --- | --- |

—

wszelkie decyzje podjęte na podstawie art. 2 ust. 2.

Ponadto państwa członkowskie będą musiały publikować zestawy danych zawierające dodatkowe informacje o wynikach kontroli zgodności, a także dodatkowe informacje o przypadkach niezgodności, w tym o środkach zastosowanych w celu przywrócenia zgodności.

Państwa członkowskie mogą wybrać najbardziej odpowiedni format i sposób podawania informacji określonych w art. 10 do wiadomości publicznej, dostosowane do ich konkretnych okoliczności.

W odniesieniu do art. 11, w którym szczegółowo określono informacje na temat wdrażania, jakie państwa członkowskie muszą udostępnić, format i sposób prezentacji tych danych mogą zostać określone w aktach wykonawczych, które Komisja może opracować przy wsparciu komitetu powołanego na mocy dyrektywy 2000/60/WE i zgodnie z procedurą opisaną w art. 14.

3.   Aspekty techniczne

Niniejsza sekcja dotyczy: wszelkich aspektów związanych z zarządzaniem ryzykiem; rodzajów upraw i klas odzyskanej wody oraz monitorowania walidacyjnego.

3.1   
  Zarządzanie ryzykiem

Jak określono w art. 5 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia, właściwy organ jest ostatecznie odpowiedzialny za zapewnienie opracowania planu zarządzania ryzykiem, który uwzględnia wszystkie możliwe aspekty projektu ponownego wykorzystania wody, w tym otrzymywanie, dostarczanie i wykorzystanie odzyskanej wody, oraz w którym przypisano odpowiedzialność za każdy aspekt zarządzania projektem ponownego wykorzystania.

Właściwy organ jest odpowiedzialny za zapewnienie opracowania planu zarządzania ryzykiem, natomiast podmiotami, które faktycznie muszą go sporządzić, są – w stosownych przypadkach – operator zakładu odzyskiwania wody, inne podmioty odpowiedzialne i użytkownicy końcowi.

Osobą (osobami) lub podmiotem faktycznie opracowującym i sporządzającym plan zarządzania ryzykiem może być każdy z „podmiotów odpowiedzialnych” uczestniczących w systemie ponownego wykorzystania wody lub użytkownik końcowy, zgodnie z przepisami krajowymi. Z punktu widzenia prawidłowego wdrożenia przedmiotowego rozporządzenia nie ma znaczenia, kto faktycznie przygotowuje lub opracowuje plan, pod warunkiem że odbywają się konsultacje – właściwe i wymagane ze względu na charakter, lokalizację i właściwości systemu ponownego wykorzystania wody – ze wszystkimi odpowiednimi podmiotami odpowiedzialnymi i użytkownikami końcowymi.

Plan zarządzania ryzykiem może obejmować jeden system ponownego wykorzystania wody lub większą ich liczbę, pod warunkiem że uwzględnia on wszystkie aspekty wymagane w przedmiotowym rozporządzeniu. Mogłoby to doprowadzić do stworzenia systemu, w którym ustalono by szereg standardowych elementów podstawowych – na przykład w przypadku podobnych upraw i praktyk nawadniania na obsługiwanym obszarze lub w kodeksie dobrych praktyk – które mogą stanowić podstawę bardziej dostosowanego do potrzeb planu zarządzania ryzykiem dla konkretnych systemów ponownego wykorzystania wody.

Aspekty, które należy uwzględnić w planie zarządzania ryzykiem (zgodnie z wymogami określonymi w przedmiotowym rozporządzeniu), obejmują wszelkie dodatkowe wymogi nałożone na operatora zakładu, które muszą być spełnione przed dostarczeniem wody następnemu podmiotowi w łańcuchu, a także odpowiednie środki zapobiegawcze/naprawcze i bariery, monitorowanie lub wszelkie inne wymogi, które należy zastosować w systemie ponownego wykorzystania wody, aby zapewnić jej bezpieczeństwo, po przejściu przez punkt kontroli zgodności z przepisami, po stronie innych uczestników systemu.

W planie zarządzania ryzykiem opisuje się zadania i wymogi oraz jasno określa zakres odpowiedzialności odpowiednich podmiotów w ramach systemu.

W niektórych przypadkach może się zdarzyć, że konkretny użytkownik końcowy nie został jeszcze zidentyfikowany. W takich przypadkach plan zarządzania ryzykiem można opracować na podstawie zamierzonego wykorzystania odzyskanej wody na określonym obszarze (np. na podstawie najczęściej stosowanych praktyk rolniczych i upraw).

Jeżeli po ukończeniu planu zarządzania ryzykiem zostanie zidentyfikowany nowy użytkownik końcowy, należy przeprowadzić ocenę w celu ustalenia, czy konieczne jest dostosowanie planu: na przykład praktyki nawadniania i uprawy nowego użytkownika końcowego mogą różnić się od tych, które są już obsługiwane przez zakład odzyskiwania wody (i mogą wymagać na przykład wyższej klasy jakości wody).

W takim przypadku konieczna może być ponowna ocena w ramach planu zarządzania ryzykiem wszelkiego ryzyka, środków zapobiegawczych lub barier w odniesieniu do nowych zastosowań. Może to wymagać pewnych dostosowań systemu ponownego wykorzystania wody (jak również – w stosownych przypadkach – dostosowań zezwolenia, które jest oparte na planie zarządzania ryzykiem). Tę ponowną ocenę może przeprowadzić dowolny z podmiotów odpowiedzialnych lub – w stosownych przypadkach – użytkownik końcowy.

3.1.1   Kluczowe elementy zarządzania ryzykiem

Plan zarządzania ryzykiem musi być oparty na elementach zarządzania ryzykiem wymienionych w załączniku II do przedmiotowego rozporządzenia. Musi on być zgodny z podejściem systematycznym, które obejmuje przeprowadzenie ustrukturyzowanej analizy systemu ponownego wykorzystania wody, określenie potencjalnych zagrożeń i niebezpiecznych zdarzeń (wraz z populacjami i środowiskami, których dotyczy ryzyko, oraz powiązanymi drogami narażenia) oraz zaplanowanie – w stosownych przypadkach – możliwych środków zapobiegawczych i barier w celu zarządzania ocenionym ryzykiem i łagodzenia go.

Powinien on również zawierać przepisy dotyczące komunikacji i współpracy między podmiotami uczestniczącymi, aby zapewnić podjęcie działań naprawczych i powiadomienie o nich w razie potrzeby. Kluczowe elementy planu zarządzania ryzykiem (KRM) są podstawą do zapewnienia, aby odzyskana woda była używana oraz by zarządzano nią w sposób bezpieczny w celu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska.

W załączniku II do przedmiotowego rozporządzenia określono 11 kluczowych elementów (KRM), podzielonych na części A, B i C i stanowiących podstawę sugerowanego ogólnego podejścia do planu zarządzania ryzykiem.

Obejmują one:

| | Część A – Kluczowe elementy zarządzania ryzykiem






  1. | Opis systemu (KRM1) – należy opisać cały system ponownego wykorzystania wody – od etapu, na którym ścieki są doprowadzane do oczyszczalni ścieków komunalnych, do etapu wykorzystania. |
| --- | --- | --- |

Część A – Kluczowe elementy zarządzania ryzykiem

1.

Opis systemu (KRM1) – należy opisać cały system ponownego wykorzystania wody – od etapu, na którym ścieki są doprowadzane do oczyszczalni ścieków komunalnych, do etapu wykorzystania.

| 2. | Podmioty i role (KRM2) – określenie wszystkich podmiotów uczestniczących w systemie ponownego wykorzystania wody wraz z ich rolami i obowiązkami. |
| --- | --- |

2.

Podmioty i role (KRM2) – określenie wszystkich podmiotów uczestniczących w systemie ponownego wykorzystania wody wraz z ich rolami i obowiązkami.

| 3. | Określenie zagrożeń (KRM3) – określenie potencjalnych zagrożeń (patogenów i substancji zanieczyszczających) oraz niebezpiecznych zdarzeń (np. awarii związanej z procesem oczyszczania) związanych z systemem ponownego wykorzystania wody. |
| --- | --- |

3.

Określenie zagrożeń (KRM3) – określenie potencjalnych zagrożeń (patogenów i substancji zanieczyszczających) oraz niebezpiecznych zdarzeń (np. awarii związanej z procesem oczyszczania) związanych z systemem ponownego wykorzystania wody.

| 4. | Środowiska i populacje, których dotyczy ryzyko, oraz drogi narażenia (KRM4) – określenie populacji i środowisk potencjalnie narażonych na każde zidentyfikowane zagrożenie. |
| --- | --- |

4.

Środowiska i populacje, których dotyczy ryzyko, oraz drogi narażenia (KRM4) – określenie populacji i środowisk potencjalnie narażonych na każde zidentyfikowane zagrożenie.

| 5. | Ocena ryzyka dla środowiska i zdrowia (KRM5) – w odniesieniu do każdego uprzednio zidentyfikowanego zagrożenia należy określić potencjalne powiązane ryzyko dla każdego przedmiotu oddziaływania (ludzie, zwierzęta, uprawy lub rośliny, inna fauna i flora lądowa, fauna i flora wodna, gleby lub środowisko ogółem) w przypadku każdej drogi narażenia. |
| --- | --- |

5.

Ocena ryzyka dla środowiska i zdrowia (KRM5) – w odniesieniu do każdego uprzednio zidentyfikowanego zagrożenia należy określić potencjalne powiązane ryzyko dla każdego przedmiotu oddziaływania (ludzie, zwierzęta, uprawy lub rośliny, inna fauna i flora lądowa, fauna i flora wodna, gleby lub środowisko ogółem) w przypadku każdej drogi narażenia.

Ocenę ryzyka można przeprowadzić, stosując metody jakościowe i półilościowe; ilościowa ocena ryzyka wymagałaby wystarczających danych potwierdzających ryzyko. W tej ocenie ryzyka należy również uwzględnić wszelkie obowiązki i wymogi określone w przepisach UE wskazanych w przedmiotowym rozporządzeniu, a także we wszelkich odnośnych przepisach krajowych lub lokalnych.

| | Część B – Warunki dotyczące wymogów dodatkowych






  6. | Dodatkowe wymogi (KRM6) – na podstawie wyników oceny ryzyka można określić wymogi dotyczące jakości wody i monitorowania, które są dodatkowe w stosunku do wymogów określonych w sekcji 2 załącznika I do przedmiotowego rozporządzenia lub bardziej rygorystyczne niż te wymogi. |
| --- | --- | --- |

Część B – Warunki dotyczące wymogów dodatkowych

6.

Dodatkowe wymogi (KRM6) – na podstawie wyników oceny ryzyka można określić wymogi dotyczące jakości wody i monitorowania, które są dodatkowe w stosunku do wymogów określonych w sekcji 2 załącznika I do przedmiotowego rozporządzenia lub bardziej rygorystyczne niż te wymogi.

Jeżeli uwzględniono dodatkowe parametry lub wartości graniczne, powinny one być oparte na wynikach oceny ryzyka oraz poparte dowodami naukowymi na to, że ich źródłem jest system ponownego wykorzystania wody, a nie inne czynniki.

Te dodatkowe parametry mogą obejmować również następujące zanieczyszczenia: metale ciężkie, pestycydy, produkty uboczne dezynfekcji, produkty farmaceutyczne, nowo pojawiające się zanieczyszczenia, bakterie wykazujące oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe.

| | Część C – Środki zapobiegawcze






  7. | Środki zapobiegawcze (KRM7) – określenie środków zapobiegawczych lub barier (dodatkowych lub już istniejących), które powinny być zastosowane w częściach systemu ponownego wykorzystania wody, aby ograniczyć lub złagodzić wszelkie zidentyfikowane ryzyko. Na przykład metody kontroli dostępu, dodatkowe uzdatnianie wody lub konkretne technologie nawadniania czy bariery. |
| --- | --- | --- |

Część C – Środki zapobiegawcze

7.

Środki zapobiegawcze (KRM7) – określenie środków zapobiegawczych lub barier (dodatkowych lub już istniejących), które powinny być zastosowane w częściach systemu ponownego wykorzystania wody, aby ograniczyć lub złagodzić wszelkie zidentyfikowane ryzyko. Na przykład metody kontroli dostępu, dodatkowe uzdatnianie wody lub konkretne technologie nawadniania czy bariery.

| 8. | Systemy kontroli jakości (KRM8) – określenie środków kontroli jakości, w tym protokołów monitorowania odzyskanej wody pod kątem odpowiednich parametrów oraz programów konserwacji urządzeń, w celu zapewnienia skuteczności łańcucha oczyszczania i przyjętych środków zapobiegawczych. |
| --- | --- |

8.

Systemy kontroli jakości (KRM8) – określenie środków kontroli jakości, w tym protokołów monitorowania odzyskanej wody pod kątem odpowiednich parametrów oraz programów konserwacji urządzeń, w celu zapewnienia skuteczności łańcucha oczyszczania i przyjętych środków zapobiegawczych.

| 9. | System monitorowania środowiska (KRM9) – utworzenie systemu monitorowania środowiska w celu kontroli uwalniania zidentyfikowanych zanieczyszczeń w narażonych środowiskowych przedmiotach oddziaływania (np. woda słodka, wody podziemne, gleba). System monitorowania może obejmować, w stosownych przypadkach, udokumentowane procedury już obowiązujące w celu zapewnienia stałej ochrony środowiska lub mogą one być dalej rozwijane lub dostosowywane w zależności od wyników oceny ryzyka dla środowiska. |
| --- | --- |

9.

System monitorowania środowiska (KRM9) – utworzenie systemu monitorowania środowiska w celu kontroli uwalniania zidentyfikowanych zanieczyszczeń w narażonych środowiskowych przedmiotach oddziaływania (np. woda słodka, wody podziemne, gleba). System monitorowania może obejmować, w stosownych przypadkach, udokumentowane procedury już obowiązujące w celu zapewnienia stałej ochrony środowiska lub mogą one być dalej rozwijane lub dostosowywane w zależności od wyników oceny ryzyka dla środowiska.

| 10. | Zarządzanie nagłymi sytuacjami (KRM10) – opracowanie protokołów zarządzania incydentami i nagłymi sytuacjami. |
| --- | --- |

10.

Zarządzanie nagłymi sytuacjami (KRM10) – opracowanie protokołów zarządzania incydentami i nagłymi sytuacjami.

| 11. | Koordynacja (KRM11) – określenie mechanizmów koordynacji i komunikacji pomiędzy poszczególnymi podmiotami uczestniczącymi w systemie ponownego wykorzystania wody. |
| --- | --- |

11.

Koordynacja (KRM11) – określenie mechanizmów koordynacji i komunikacji pomiędzy poszczególnymi podmiotami uczestniczącymi w systemie ponownego wykorzystania wody.

Jedną z możliwych struktur pomagających w organizacji analizy elementów KRM opisano w sprawozdaniu technicznym Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) pt. „Technical Guidance – Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe” („Wytyczne techniczne – zarządzanie ryzykiem w ponownym wykorzystaniu wody w systemach nawadniania w rolnictwie w Europie”) (14). W owym sprawozdaniu JRC proponuje się strukturę modułową (zob. rys. 1), w której każdy moduł dotyczy określonego aspektu planu zarządzania ryzykiem i obejmuje kilka elementów KRM:

| — | Moduł I – Przygotowanie (KRM1 i KRM2); |
| --- | --- |

—

Moduł I – Przygotowanie (KRM1 i KRM2);

| — | Moduł II – Ocena ryzyka (KRM: 3, 4, 5 i 6); |
| --- | --- |

—

Moduł II – Ocena ryzyka (KRM: 3, 4, 5 i 6);

| — | Moduł III – Monitorowanie (KRM6 i KRM9); |
| --- | --- |

—

Moduł III – Monitorowanie (KRM6 i KRM9);

| — | Moduł IV – Kierowanie, zarządzanie i komunikacja (KRM: 7, 8, 9, 10 i 11). |
| --- | --- |

—

Moduł IV – Kierowanie, zarządzanie i komunikacja (KRM: 7, 8, 9, 10 i 11).

Rysunek 1

Kluczowe elementy zarządzania ryzykiem (KRM) w zakresie ponownego wykorzystania wody podzielone na cztery moduły, aby wspomóc opracowanie planu zarządzania ryzykiem

Image 1

3.1.2   Opis systemu

Szczegółowy opis systemu (KRM1) jest punktem wyjścia do pełnej charakterystyki całego systemu ponownego wykorzystania wody – od punktu wlotowego ścieków surowych do oczyszczalni ścieków komunalnych (UWWTP) do ostatecznego wykorzystania odzyskanej wody. Powinien on zawierać szczegółowy opis oczyszczalni ścieków komunalnych lub zakładu odzyskiwania wody, wszelkiej infrastruktury związanej z pompowaniem, przechowywaniem i dystrybucją, systemów nawadniania i ostatecznego wykorzystania w określonych granicach systemu (zob. przykład na rys. 2).

Aby zgromadzić dane niezbędne do oceny ryzyka, opis systemu powinien zawierać również charakterystykę jakości wody w odniesieniu do źródeł ścieków wprowadzanych do oczyszczalni ścieków komunalnych, dane dotyczące objętości wody, wszelkich zmiennych i zdarzeń pogodowych oraz opis matryc środowiskowych otoczenia (gleba, wody podziemne i powierzchniowe, ekosystemy).

Rysunek 2

Główne elementy systemu ponownego wykorzystania wody służące identyfikacji przedmiotów oddziaływania w ocenie ryzyka

Image 2

3.1.3   Podmioty i role

W odniesieniu do każdego elementu systemu ponownego wykorzystania wody należy określić wszystkie zaangażowane podmioty oraz ich role i obowiązki (KRM2).

Należy uwzględnić podmioty odpowiedzialne za (i) eksploatację zakładów (operatorzy oczyszczalni ścieków komunalnych i zakładów odzyskiwania wody), (ii) transport i przechowywanie, w stosownych przypadkach, oraz (iii) nawadniane pól (rolnicy). Ponadto należy uwzględnić wszelkie odpowiednie władze lub organy (np. organy ds. wody, organy ds. zdrowia publicznego, organy ds. ochrony środowiska) lub inne podmioty, takie jak stowarzyszenia rolników i konsorcja irygatorów.

3.1.4   Określenie zagrożeń oraz środowisk i populacji, których dotyczy ryzyko

Elementy KRM3 i KRM4 obejmują:

| 1. | określenie wszelkich potencjalnych zagrożeń (substancji zanieczyszczających i patogenów) lub niebezpiecznych zdarzeń (awarii związanych z procesem oczyszczania, przypadkowych wycieków, skażeń), które pochodzą z systemu ponownego wykorzystania wody i mogą stwarzać ryzyko dla zdrowia publicznego lub środowiska; |
| --- | --- |

1.

określenie wszelkich potencjalnych zagrożeń (substancji zanieczyszczających i patogenów) lub niebezpiecznych zdarzeń (awarii związanych z procesem oczyszczania, przypadkowych wycieków, skażeń), które pochodzą z systemu ponownego wykorzystania wody i mogą stwarzać ryzyko dla zdrowia publicznego lub środowiska;

| 2. | scharakteryzowanie potencjalnych dróg narażenia w odniesieniu do każdego zagrożenia dla określonych ludzkich, zwierzęcych lub środowiskowych przedmiotów oddziaływania (narażonych populacji i środowisk). Elementy te są niezbędne, aby móc następnie ocenić ryzyko dla zdrowia i środowiska (KRM5). |
| --- | --- |

2.

scharakteryzowanie potencjalnych dróg narażenia w odniesieniu do każdego zagrożenia dla określonych ludzkich, zwierzęcych lub środowiskowych przedmiotów oddziaływania (narażonych populacji i środowisk). Elementy te są niezbędne, aby móc następnie ocenić ryzyko dla zdrowia i środowiska (KRM5).

Identyfikacja zagrożeń (KRM3) powinna obejmować wszelkie patogeny i zanieczyszczenia w odzyskanej wodzie, które mogą stwarzać ryzyko dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska.

Patogeny mikrobiologiczne w odzyskanej wodzie (np. E. coli i inne bakterie, wirusy, pasożyty) wykorzystywanej do nawadniania w rolnictwie mogą być odpowiedzialne za ogniska chorób przenoszonych przez wodę (np. zapalenie żołądka i jelit) i inne działania ostre (15).

Chemiczne substancje zanieczyszczające, które mogą być nadal obecne w odzyskanej wodzie, również mogą stwarzać ryzyko dla zdrowia ludzi. Niemniej zanieczyszczenia chemiczne są zwykle obecne w niskich stężeniach w odpływach z oczyszczalni ścieków komunalnych i wymagają na ogół dłuższego narażenia, aby wywołać choroby lub ostre reakcje, więc zasadniczo ryzyko przez nie stwarzane jest niższe niż ryzyko, które stwarzają patogeny.

Ważne jest zidentyfikowanie wszelkich gałęzi przemysłu zlokalizowanych na obszarze obsługiwanym przez oczyszczalnię ścieków komunalnych, których zrzuty do miejskiego systemu zbierania mogą przyczyniać się do wysokich stężeń określonych zanieczyszczeń chemicznych w ściekach komunalnych (np. przemysł farmaceutyczny, przemysł galwanizacyjny).

W wyniku niebezpiecznych zdarzeń, takich jak przypadkowe lub niewłaściwe zrzuty, mogą wystąpić niekontrolowane stężenia zagrożeń chemicznych w odpływach z oczyszczalni ścieków komunalnych. Prawdopodobieństwo ich wystąpienia można zminimalizować dzięki zastosowaniu odpowiednich środków zapobiegawczych (16).

Pełna zgodność odzyskanej wody z wszelkimi przepisami mającymi zastosowanie do systemu ponownego wykorzystania wody, regulującymi zarówno zanieczyszczenia mikrobiologiczne, jak i chemiczne, wraz z wymogami dotyczącymi nawadniania w rolnictwie określonymi w przepisach dotyczących higieny pasz i środków spożywczych, zapewniłaby ochronę środowiska, a także zdrowia ludzi i zwierząt.

W ramach systemu zarządzania ryzykiem należy zatem zapewnić, aby wykorzystanie odzyskanej wody nie doprowadziło do szkodliwego stężenia zanieczyszczeń w określonej matrycy środowiskowej (np. w wodach podziemnych) oraz aby zostały zastosowane odpowiednie środki zapobiegawcze, by takim sytuacjom zapobiec (np. poprzez odpowiednie oczyszczanie mające na celu ograniczenie zanieczyszczeń do ustalonych wartości granicznych czy poprzez minimalizację wszelkich przypadkowych wycieków do otoczenia).

Wraz z charakterystyką odzyskanej wody można określić wstępną listę przesiewową istotnych zagrożeń (patogenów i chemicznych substancji zanieczyszczających), uwzględniając również wszystkie odpowiednie przepisy unijne, krajowe i lokalne, a także wymogi określone w przepisach (wymienionych w pkt 5 załącznika II do przedmiotowego rozporządzenia) dotyczących ochrony zasobów wód powierzchniowych i podziemnych. Przepisy te obejmują: ramową dyrektywę wodną (2000/60/WE), dyrektywę w sprawie ochrony wód podziemnych (2006/118/WE), dyrektywę w sprawie środowiskowych norm jakości (2008/105/WE), dyrektywę azotanową (91/676/EWG) oraz, w stosownych przypadkach, dyrektywę dotyczącą jakości wody w kąpieliskach (2006/7/WE) i dyrektywę w sprawie wody pitnej (2020/2184).

Wymogi, które powinna spełniać odzyskana woda, będą zależały od warunków specyficznych dla danego miejsca w systemie ponownego wykorzystania wody oraz od oceny, w jaki sposób wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie może wpływać na otaczające środowisko poprzez potencjalne drogi (np. spływ wody do nawadniania, infiltracja do wód podziemnych itp.)

W szczególności, jeżeli odzyskana woda miałaby migrować w kierunku jednolitych części wód (powierzchniowych lub podziemnych) na obszarze objętym systemem ponownego wykorzystania wody, w ocenie należy rozważyć, czy jednolite części wód, do których ta woda trafi, nadal spełniałyby cele środowiskowe określone w art. 4 ramowej dyrektywy wodnej (tj. dobry stan ekologiczny i chemiczny wód powierzchniowych oraz dobry stan chemiczny wód podziemnych – przy czym stan chemiczny jest szczegółowo określony w dyrektywie w sprawie środowiskowych norm jakości i dyrektywie w sprawie ochrony wód podziemnych).

Dobry stan ekologiczny i chemiczny wód powierzchniowych oznacza zgodność z unijnymi i krajowymi środowiskowymi normami jakości. Unijne środowiskowe normy jakości są ustalone na mocy dyrektywy w sprawie środowiskowych norm jakości, natomiast normy krajowe mogą dotyczyć substancji zanieczyszczających istotnych z krajowego punktu widzenia, mianowicie zanieczyszczeń specyficznych dla dorzecza, które są elementem dobrego powierzchniowego stanu ekologicznego.

Dyrektywa w sprawie środowiskowych norm jakości przewiduje również mechanizm listy obserwacyjnej w celu gromadzenia danych z monitorowania na szczeblu UE dotyczących nowo pojawiających się zanieczyszczeń oraz substancji, które mogą stwarzać ryzyko dla środowiska wodnego lub za jego pośrednictwem, a w przypadku których dane dotyczące ryzyka są niewystarczające do ustanowienia środowiskowej normy jakości.

Stan chemiczny wody słodkiej określony przez państwa członkowskie w krajowych planach gospodarowania wodami w dorzeczu można sprawdzić za pośrednictwem systemu WISE (17).

Dalsze informacje na temat środowiskowych norm jakości w odniesieniu do substancji priorytetowych można znaleźć w bazie danych Europejskiej Agencji Chemikaliów (18).

Odpowiednie informacje dotyczące emisji określonych zanieczyszczeń można znaleźć w Europejskim Rejestrze Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (mającym zastosowanie do oczyszczalni ścieków komunalnych o zdolności 100 000 RLM) (19).

Mogą mieć również zastosowanie inne, specyficzne dla danego miejsca warunki ochrony wód powierzchniowych i podziemnych: na przykład jeżeli system ponownego wykorzystania wody i obszary nawadniane znajdują się w pobliżu strefy narażonej na zanieczyszczenia azotanami wyznaczonej na podstawie dyrektywy azotanowej.

Chociaż ponowne wykorzystanie wody w rolnictwie może być sposobem na odzyskanie składników odżywczych do nawadniania, należy zwrócić szczególną uwagę na uniknięcie zanieczyszczenia zasobów wodnych azotanami poprzez obniżenie zawartości azotanów w odzyskanej wodzie do poziomu poniżej poziomów szkodliwych.

Podobnie jeżeli woda odzyskana może migrować do jednolitych części wód sklasyfikowanych jako obszary ochrony wody pitnej, ważne jest, aby (i) zidentyfikować wszelkie ryzyko skażenia źródeł wody pitnej przez podlegające uregulowaniom substancje zanieczyszczające obecne w odzyskanej wodzie oraz (ii) zaplanować oczyszczanie niezbędne do obniżenia zawartości tych substancji do dopuszczalnych poziomów.

Ponadto jeżeli odzyskana woda spływa do wód powierzchniowych wykorzystywanych do rekreacyjnej aktywności kąpielowej, można uwzględnić dodatkowe wymogi dotyczące patogenów, wynikające z dyrektywy dotyczącej jakości wody w kąpieliskach. Celem tych przepisów jest ochrona środowiska i zdrowia ludzi poprzez ustanowienie norm lub obowiązków dotyczących monitorowania patogenów lub chemikaliów, w tym metali ciężkich, produktów ubocznych procesu dezynfekcji, produktów leczniczych i innych substancji sklasyfikowanych jako priorytetowe substancje zanieczyszczające.

Ponieważ odzyskaną wodę wykorzystuje się do nawadniania w rolnictwie, w pkt 5 załącznika II do przedmiotowego rozporządzenia wskazano dodatkowe przepisy mające na celu ochronę żywności i pasz, gleby, upraw i zwierząt. Znaczenie wymogów zawartych w tych przepisach dla konkretnych systemów ponownego wykorzystania wody będzie zależało od rodzaju upraw (np. produkcja środków spożywczych lub materiałów paszowych) oraz praktyk (np. wykorzystywanie pestycydów, stosowanie osadu ściekowego) stosowanych na polach uprawnych nawadnianych odzyskaną wodą.

Wymogi takie obejmują: wymogi w zakresie higieny środków spożywczych (rozporządzenie (WE) nr 852/2004), higieny pasz (rozporządzenie (WE) nr 183/2005), kryteriów mikrobiologicznych (rozporządzenie (WE) nr 2073/2005), najwyższych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w środkach spożywczych (rozporządzenie (WE) nr 1881/2006), poziomów pestycydów w żywności i paszy (rozporządzenie (WE) nr 396/2005), stosowania osadu ściekowego (dyrektywa 86/278/EWG) oraz ochrony zdrowia zwierząt (rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 i (UE) nr 142/2011).

Na rysunku 3 pokazano na przykładzie graficznym, w jaki sposób określić, którą dyrektywę lub które rozporządzenie stosuje się do systemu ponownego wykorzystania wody, przy założeniu potencjalnych dróg przedostawania się odzyskanej wody do matryc środowiskowych (zasobów wody słodkiej) w razie przypadkowych wycieków lub poprzez spływ z nawadnianego pola.

Na rysunku przedstawiono także rozporządzenia i dyrektywy wymienione w pkt 5 załącznika II, które mogą mieć zastosowanie w zależności od praktyk rolniczych. Tabelę określającą zastosowanie tych wymogów do systemu ponownego wykorzystania wody przedstawiono także w załączniku 2 do niniejszego zawiadomienia.

Rysunek 3

Przykład przedstawiający: (i) sposób, w jaki można ustalić, które dyrektywy i rozporządzenia mają zastosowanie w ramach systemu ponownego wykorzystania wody, w oparciu o potencjalne drogi przedostawania się odzyskanej wody do otaczającego środowiska (wód powierzchniowych i wód podziemnych), oraz (ii) rozporządzenia i dyrektywy, które mogą mieć zastosowanie do nawadniania w rolnictwie w zależności od konkretnych praktyk rolniczych

Image 3

Należy wziąć pod uwagę także inne konkretne aspekty dotyczące wpływu parametrów jakości odzyskanej wody na właściwości agronomiczne, w tym zagrożenia dla gleby oraz upraw/roślin. Zgodnie z normą ISO 16075-1:2020 zagrożenia agronomiczne związane z odzyskaną wodą, które mogą spowodować uszkodzenie gleb i straty w nawadnianych uprawach, obejmują: (i) substancje chemiczne, takie jak zasolenie, bor, określona toksyczność jonowa; (ii) inne pierwiastki chemiczne; oraz (iii) składniki odżywcze.

W wodzie odzyskanej z odpływów pochodzących z oczyszczalni ścieków komunalnych zwykle nie znajduje się patogenów, które mogą powodować choroby roślin lub upraw. Ich obecność w odzyskanej wodzie można jednak ocenić w warunkach specyficznych dla danego miejsca (np. spływ wody stosowanej do nawadniania, skażonej patogenami roślin).

Załącznik 2 do niniejszego zawiadomienia zawiera przykłady i tabele o charakterze informacyjnym dotyczące patogenów i substancji zanieczyszczających, które zwykle są obecne w odpływach pochodzących z oczyszczalni ścieków komunalnych oraz które uregulowano w niektórych wyżej wymienionych dyrektywach i rozporządzeniach, jak również przykłady zagrożeń agronomicznych, które mogą wpłynąć na gleby, uprawy, wody słodkie oraz wody podziemne podczas nawadniania w rolnictwie.

Zawiera on także przykłady niebezpiecznych zdarzeń oraz dróg narażenia do celów oceny ryzyka dla zdrowia i środowiska, jak również przykłady populacji i środowisk, których dotyczy ryzyko.

Należy jednak zauważyć, że wykazów zasobów zawartych w załączniku nie należy uznawać za wyczerpujące oraz że mają one charakter wyłącznie informacyjny. Zagrożenia należy dokładnie zidentyfikować w odniesieniu do każdego konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody, biorąc pod uwagę charakterystykę odzyskanej wody oraz wszelkie obowiązujące wymogi.

Do wykazu zagrożeń można dodać niektóre inne substancje zanieczyszczające, które nie zostały jeszcze uregulowane i które nie figurują w wymienionych dyrektywach i rozporządzeniach (np. mikrodrobiny plastiku lub niektóre związki chemiczne rosnącego ryzyka), jeśli ryzyko dla zdrowia ludzi i zwierząt lub środowiska zostało naukowo udowodnione oraz jeśli wykazano, że zanieczyszczenia te pochodzą z systemu ponownego wykorzystania wody, a nie z innych źródeł. W ocenie ryzyka można także wskazać źródło tych zanieczyszczeń, np. zanieczyszczenia spowodowane obecnością określonych gałęzi przemysłu, oraz zaplanować dowolne środki zapobiegawcze.

3.1.5   Metody oceny ryzyka dla środowiska i zdrowia

Ocenę ryzyka dla środowiska i zdrowia (KRM5) należy przeprowadzać przy uwzględnieniu uprzednio zidentyfikowanych zagrożeń (każdego z osobna lub w grupach) oraz niebezpiecznych zdarzeń, potencjalnych dróg narażenia oraz przedmiotów oddziaływania zidentyfikowanych w ramach systemu ponownego wykorzystania wody.

Ocenę ryzyka można przeprowadzić przy zastosowaniu metod jakościowych lub półilościowych. Zaleca się jakościową ocenę ryzyka jako metodę najwłaściwszą i najbardziej ekonomicznie wykonalną. Ilościową ocenę ryzyka można stosować do projektów wysokiego ryzyka oraz jeśli dostępne są wystarczające dane potwierdzające ryzyka umożliwiające jej przeprowadzenie.

Jeśli chodzi o metody, w celu przeprowadzenia tych ocen można zastosować metody jakościowe, półilościowe oraz ilościowe. W ocenie ryzyka dla zdrowia dokonuje się analizy wszelkiego ryzyka dla zdrowia ludzi i zwierząt, natomiast celem oceny ryzyka dla środowiska jest określenie, czy zanieczyszczenia zidentyfikowane w odzyskanej wodzie wpływają na status jakości matryc środowiskowych.

Jakościowe i półilościowe oceny ryzyka można przeprowadzać za pomocą kilku podejść, takich jak drzewa zdarzeń, matryce lub wskaźniki. Zazwyczaj stosuje się metodę opartą na połączonej ocenie prawdopodobieństwa oraz skali/dotkliwości wpływu zagrożenia na narażony przedmiot oddziaływania.

Analizę prawdopodobieństwa można przeprowadzać w drodze przeglądu danych historycznych lub oceny błędu ludzkiego, drzew błędów oraz drzew zdarzeń. Analizę skutków przeprowadza się zwykle w drodze klasyfikacji na kategorie, biorąc pod uwagę rosnące poziomy dotkliwości skutków.

Istnieje kilka metod jakościowej i półilościowej oceny ryzyka, dostępnych w opublikowanych wytycznych i normach, którymi można się posłużyć (np. wytyczne WHO, 2006; norma ISO 20426 (2018); FAO i WHO, 2019) (20).

W załączniku 3 do niniejszego zawiadomienia przedstawiono jakościowe i półilościowe metody oceny ryzyka dla zdrowia przy użyciu matryc do określenia prawdopodobieństwa i dotkliwości skutków. Przedstawiono w nim także metodę półilościową stosowaną do zasobów wodnych. Dalsze praktyczne przykłady znajdują się także w sprawozdaniu technicznym JRC (21).

Ilościowa ocena ryzyka może umożliwić liczbowe oszacowanie ryzyka – na przykład skutków określonego zakażenia drobnoustrojami w ciągu roku w określonym scenariuszu.

Taka charakterystyka ryzyka dla zdrowia ludzi i zwierząt opiera się zwykle na zależności dawka-odpowiedź, umożliwiając stwierdzenie, czy zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie może wywołać skutki dla zdrowia

Ocenę ryzyka dla zdrowia, jakie niesie za sobą zagrożenie mikrobiologiczne, można przeprowadzić przy zastosowaniu ilościowej oceny ryzyka mikrobiologicznego (QMRA), opartej na ocenie zależności dawka-odpowiedź między skalą występowania zagrożeń a skutkiem, jaki może ona wywołać dla przedmiotów oddziaływania. Wyniki uzyskane przy użyciu tej metody reprezentują wartości prawdopodobieństwa dla niepożądanych skutków dla zdrowia i są wyrażane jako prawdopodobieństwo zakażenia lub jako wskaźnik lat życia skorygowanych niepełnosprawnością (DALY).

Przy użyciu tego podejścia można uzyskać odpowiedzi na konkretne pytania dotyczące określonego punktu. Z tego względu, aby objąć cały projekt i zwiększyć poziom bezpieczeństwa, można je łączyć z metodami jakościowymi lub półilościowymi.

Metody i kryteria dotyczące QMRA i DALY można znaleźć w wytycznych WHO (2006) i wytycznych WHO dotyczących QMRA (2016) (22).

Podejście ilościowe do oceny ryzyka dla środowiska (ilościowa ocena ryzyka chemicznego, QCRA) zwykle opiera się na:

| — | stosunku przewidywanego stężenia w środowisku, obliczonego przy użyciu złożonych modeli losów i przenoszenia określonej substancji zanieczyszczającej do elementów środowiska; oraz |
| --- | --- |

—

stosunku przewidywanego stężenia w środowisku, obliczonego przy użyciu złożonych modeli losów i przenoszenia określonej substancji zanieczyszczającej do elementów środowiska; oraz

| — | przewidywanego stężenia niepowodującego zmian w środowisku lub najwyższego dopuszczalnego stężenia substancji zanieczyszczającej określonego w obowiązujących przepisach (np. środowiskowych normach jakości stosowanych do jednolitych części wód w zależności od ich statusu jakości). |
| --- | --- |

—

przewidywanego stężenia niepowodującego zmian w środowisku lub najwyższego dopuszczalnego stężenia substancji zanieczyszczającej określonego w obowiązujących przepisach (np. środowiskowych normach jakości stosowanych do jednolitych części wód w zależności od ich statusu jakości).

Tego rodzaju podejście wymaga znacznej ilości danych z monitorowania, pochodzących z projektów ponownego wykorzystania wody, oraz szczegółowej charakterystyki otaczającego środowiska. Oznacza to, że stosuje się je wyłącznie do projektów, w których dostępne są wystarczające dane, a założenia są poparte dowodami naukowymi.

3.1.6   Warunki dotyczące wymogów dodatkowych

Wyniki oceny ryzyka dla zdrowia i środowiska pomogą w ustaleniu, czy w odniesieniu do jakości i monitorowania wody należy dodać jakiekolwiek szczegółowe wymogi dodatkowe (KRM6) dotyczące parametrów (dodatkowe w stosunku do wymogów określonych w sekcji 2 załącznika I lub bardziej rygorystyczne niż te wymogi).

Może to obejmować dodatkowe patogeny lub substancje zanieczyszczające zidentyfikowane na podstawie oceny ryzyka dla zdrowia i środowiska, z uwzględnieniem warunków specyficznych dla danego miejsca, a także obowiązujących dyrektyw i rozporządzeń, jak opisano wcześniej.

Na przykład na podstawie oceny ryzyka można ustalić, że określona substancja zanieczyszczająca w odzyskanej wodzie (np. azotany) może negatywnie wpływać na pobliską jednolitą część wód (np. poprzez eutrofizację), jeśli występuje w odzyskanej wodzie w wyższym stężeniu niż przewidywane najwyższe dopuszczalne stężenie.

Z tego względu w odniesieniu do jakości odzyskanej wody można ustanowić limit dotyczący najwyższego dopuszczalnego stężenia, wynikający z oceny ryzyka, i objąć ten parametr obowiązkiem monitorowania.

Najwyższe dopuszczalne stężenia mogą także być równe wymaganym limitom, na przykład dla określonej klasy jakości (np. środowiskowych norm jakości) narażonej jednolitej części wód. W odniesieniu do jakości i monitorowania wody można dodać wykaz dodatkowych parametrów wraz ze zidentyfikowanymi limitami, jeśli jest oczywiste, że przedmiotowe substancje pochodzą z systemu ponownego wykorzystania wody, a wartości referencyjne ich dotyczące są poparte oceną ryzyka oraz wystarczającym poziomem wiedzy naukowej.

3.1.7   Środki zapobiegawcze

Aby zlikwidować zidentyfikowane zagrożenia, które mogą powodować ryzyko, lub zredukować je do akceptowalnego poziomu,KRM7 powinien obejmować identyfikację środków zapobiegawczych i barier mających zastosowanie do systemu ponownego wykorzystania wody.

Środki zapobiegawcze to wszelkiego rodzaju procesy oczyszczania, działania lub procedury, które można zastosować do różnych elementów systemu ponownego wykorzystania wody, zarówno te, które zostały już wdrożone, jak i te, które zidentyfikowano podczas oceny ryzyka. Na przykład: (i) w oczyszczalni ścieków komunalnych (tj. poprzez ocenę wdrożonych procesów lub wskazanie dodatkowych procesów oczyszczania); (ii) w zakładzie odzyskiwania wody (np. rozważenie włączenia intensywniejszych procesów oczyszczania); (iii) na nawadnianych polach (np. poprzez rozważenie alternatywnych metod nawadniania, które zminimalizują ryzyko narażenia, zapewnienie stref buforowych itp.), ochrona pracowników i rolników (np. wskazanie konkretnych środków ochrony indywidualnej lub protokołów higieny oprócz ewentualnych środków wdrożonych już w celu zapewnienia zgodności z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy).

Identyfikację barier lub modyfikację istniejącego systemu nawadniania można oprzeć na ocenie stosowanych metod, rodzaju upraw i klasie wody, a decyzję w tym przedmiocie należy podjąć w porozumieniu z rolnikami oraz innymi podmiotami korzystającymi z systemu ponownego wykorzystania wody. Przykłady środków zapobiegawczych i barier zawarto w załączniku 4 do niniejszego dokumentu.

3.1.8   Kontrola jakości i systemy monitorowania środowiska

Elementy KRM8 i KRM9 obejmują wszystkie czynności związane z monitorowaniem, zaplanowane w odniesieniu do systemu ponownego wykorzystania wody: określenie procedur i protokołów kontroli jakości systemu oraz systemu monitorowania środowiska (EMS).

Programy operacyjne oraz programy monitorowania środowiska zapewniają pracownikom, społeczeństwu i organom gwarancje odpowiedniego działania systemu. Powinny one obejmować protokoły, programy (np. lokalizacja, parametry, częstotliwość) i procedury dotyczące przynajmniej wymogów w zakresie monitorowania rutynowego oraz wszelkie dodatkowe parametry i limity wskazane jako dodatkowe wymogi w ocenie ryzyka (KRM6).

System zarządzania jakością, opracowany zgodnie z normami ISO 9001 lub normami równoważnymi, w razie potrzeby mogą przygotować także operatorzy zakładów.

Protokoły systemu zarządzania energią powinny opierać się na wynikach oceny ryzyka dla środowiska, aby zapewnić nieprzerwaną ochronę środowiska podczas stosowania odzyskanej wody. Protokoły powinny być zgodne z obowiązującymi przepisami, np. monitorowanie zasobów wodnych powinno być zgodne z dyrektywą 2009/90/WE (23), w celu zagwarantowania porównywalności wyników z wynikami uzyskanymi w ramach monitorowania na podstawie ramowej dyrektywy wodnej.

3.1.9   Zarządzanie nagłymi sytuacjami i koordynacja takich sytuacji

KRM10 i KRM11 obejmują protokoły dotyczące zarządzania, nagłych sytuacji oraz komunikacji powiązane z elementami KRM10 (zarządzanie nagłymi sytuacjami) i KRM11 (koordynacja).

Programy te stanowią podstawę skutecznej komunikacji między stroną lub stronami odpowiedzialnymi za plan zarządzania ryzykiem a zaangażowanymi podmiotami.

KRM11 powinien obejmować protokoły dotyczące sposobu przekazywania informacji między podmiotami, formatów i procedur zgłaszania wypadków i nagłych sytuacji, procedur notyfikacyjnych, źródeł informacji oraz procesów konsultacji.

W załączniku 5 do niniejszego zawiadomienia można zapoznać się z przykładami (i) protokołów zarządzania incydentami i nagłymi sytuacjami oraz (ii) protokołów komunikacji.

3.2   
  Rodzaje upraw i klasy odzyskanej wody

Aby zapewnić bezpieczne wykorzystywanie odzyskanej wody, w tabeli 1 w załączniku I do przedmiotowego rozporządzenia wymieniono dozwolone klasy jakości odzyskanej wody (klasa A, B, C, D), którą należy wykorzystywać do nawadniania danej kategorii upraw w oparciu o wybraną metodę nawadniania.

Minimalne wymogi dotyczące jakości wody dla każdej klasy zawarte w tabeli 2 w załączniku I różnią się głównie stężeniem E. coli, a także innymi zagregowanymi parametrami.

Przy połączeniu rodzajów upraw oraz liczby i rodzaju akredytowanych barier, takich jak metody nawadniania, można zminimalizować ryzyko poprzez unikanie wszelkiego kontaktu między odzyskaną wodą a jadalnymi częściami nawadnianych produktów (zob. przykłady w załączniku 4 do niniejszego zawiadomienia).

W tym celu ważne jest przede wszystkim ustalenie prawdopodobieństwa kontaktu jadalnej części upraw z odzyskaną wodą. Ryzyko kontaktu należy ocenić dla każdego konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody, poprzez ocenę zakładanej odległości jadalnej części upraw od nawadnianej gleby oraz potencjalnych dróg przedostawania się odzyskanej wody w przypadku spryskiwania, podlewania kroplami lub zalewania.

Jeżeli uprawy poddawane są dodatkowej obróbce (np. gotowaniu lub procesom przemysłowym), która zmniejsza potencjalne zanieczyszczenie, należy także wziąć to pod uwagę.

Zgodnie z przedmiotowym rozporządzeniem odzyskaną wodę można wykorzystywać do nawadniania w rolnictwie następujących rodzajów upraw:

| — | roślin do spożycia w stanie surowym: roślin uprawianych do celów spożycia przez ludzi, które nie będą dodatkowo przetwarzane. Na podstawie odległości (24) jadalnej części upraw od gruntu można je następnie podzielić na:






  — | rośliny okopowe: rosnące pod powierzchnią gruntu w glebie, których część korzeniowa jest jadalna (np. marchewka, cebula, burak); |
| --- | --- | --- |

—

roślin do spożycia w stanie surowym: roślin uprawianych do celów spożycia przez ludzi, które nie będą dodatkowo przetwarzane. Na podstawie odległości (24) jadalnej części upraw od gruntu można je następnie podzielić na:

—

rośliny okopowe: rosnące pod powierzchnią gruntu w glebie, których część korzeniowa jest jadalna (np. marchewka, cebula, burak);

| — | rośliny nisko rosnące nad powierzchnią gruntu: rosną nad powierzchnią gruntu w częściowym kontakcie z glebą. Uprawy te można następnie podzielić na uprawy, które rosną na powierzchni gleby, takie jak uprawy liściaste (np. sałata), i uprawy, które rosną nad powierzchnią gruntu, a ich część jadalna znajduje się na poziomie <25 cm nad powierzchnią gleby (np. pomidor, papryka); |
| --- | --- |

—

rośliny nisko rosnące nad powierzchnią gruntu: rosną nad powierzchnią gruntu w częściowym kontakcie z glebą. Uprawy te można następnie podzielić na uprawy, które rosną na powierzchni gleby, takie jak uprawy liściaste (np. sałata), i uprawy, które rosną nad powierzchnią gruntu, a ich część jadalna znajduje się na poziomie <25 cm nad powierzchnią gleby (np. pomidor, papryka);

| — | rośliny wysoko rosnące nad powierzchnią gruntu: rosną nad powierzchnią gruntu, a ich części jadalne znajdują się na poziomie >50 cm nad powierzchnią gleby i z tego powodu w normalnych warunkach nie dotykają gleby (np. drzewa owocowe); |
| --- | --- |

—

rośliny wysoko rosnące nad powierzchnią gruntu: rosną nad powierzchnią gruntu, a ich części jadalne znajdują się na poziomie >50 cm nad powierzchnią gleby i z tego powodu w normalnych warunkach nie dotykają gleby (np. drzewa owocowe);

| — | roślin do spożycia po przetworzeniu: roślin uprawianych z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, które zostaną dodatkowo przetworzone (tj. ugotowane lub przetworzone przemysłowo) i nie będą spożywane na surowo (np. ryż, pszenica); |
| --- | --- |

—

roślin do spożycia po przetworzeniu: roślin uprawianych z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, które zostaną dodatkowo przetworzone (tj. ugotowane lub przetworzone przemysłowo) i nie będą spożywane na surowo (np. ryż, pszenica);

| — | roślin niespożywczych (pasz): roślin uprawianych nie z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, ale z przeznaczeniem na pastwiska i rośliny pastewne lub z przeznaczeniem dla innych sektorów (uprawy przemysłowe, energetyczne i uprawy, które są sadzone). |
| --- | --- |

—

roślin niespożywczych (pasz): roślin uprawianych nie z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, ale z przeznaczeniem na pastwiska i rośliny pastewne lub z przeznaczeniem dla innych sektorów (uprawy przemysłowe, energetyczne i uprawy, które są sadzone).

Metody nawadniania można ogólnie podzielić na:

| — | otwarte systemy nawadniania lub systemy nawadniania z samospływem: woda jest dostarczana na powierzchnię gleby bezpośrednio i nie pod ciśnieniem. Metoda ta obejmuje nawadnianie zalewowe i nawadnianie bruzdowe; |
| --- | --- |

—

otwarte systemy nawadniania lub systemy nawadniania z samospływem: woda jest dostarczana na powierzchnię gleby bezpośrednio i nie pod ciśnieniem. Metoda ta obejmuje nawadnianie zalewowe i nawadnianie bruzdowe;

| — | systemy nawadniania przy użyciu deszczowni: woda jest rozpylana w powietrzu i opada na powierzchnię gleby jak deszcz; |
| --- | --- |

—

systemy nawadniania przy użyciu deszczowni: woda jest rozpylana w powietrzu i opada na powierzchnię gleby jak deszcz;

| — | systemy mikropodlewania: woda jest dostarczana w określone miejsce za pomocą systemu kropelkowego lub kroplowego (skrapianie wodą powierzchni gleby lub jej wprowadzanie pod powierzchnię) lub systemu mikrospryskiwania. |
| --- | --- |

—

systemy mikropodlewania: woda jest dostarczana w określone miejsce za pomocą systemu kropelkowego lub kroplowego (skrapianie wodą powierzchni gleby lub jej wprowadzanie pod powierzchnię) lub systemu mikrospryskiwania.

Metody nawadniania należy ocenić pod kątem dróg, którymi zanieczyszczenia mogą potencjalnie dotrzeć do upraw. Na przykład w przypadku użycia systemów spryskiwania rośliny wysoko rosnące nad powierzchnią gruntu (np. drzewa owocowe) mogą być narażone na zanieczyszczenie spadającymi kroplami, więc zasadniczo należy wybrać wyższą jakość wody.

Systemy miejscowe (np. nawadnianie kropelkowe) wiążą się z mniejszym ryzykiem zanieczyszczenia, ponieważ woda jest kierowana na niejadalne części upraw. Aby osiągnąć wymaganą klasę jakości wody, można dodatkowo stosować odpowiednie i akredytowane bariery (zob. sekcja 3.2.2 i załącznik 4).

Należy ocenić także wszelkie ryzyko dla zdrowia pracowników lub ludzi mieszkających w pobliżu obszaru nawadnianego. Na przykład aerozole pochodzące z systemów nawadniania przy użyciu deszczowni mogą dosięgnąć przedmiotów oddziaływania znajdujących się w pobliżu obszarów nawadnianych. Ryzyko związane z aerozolami zależy w szczególności od jakości wody do nawadniania i prędkości wiatru (odpowiadającego za rozprowadzanie aerozoli wokół obszaru nawadnianego).

Należy zauważyć, że metody nawadniania i środki zapobiegawcze lub bariery wskazane w poniższej sekcji stanowią przykłady sugerowanego sposobu interpretacji tabeli 1 w załączniku I. Nie mają one charakteru wyczerpującego.

Systemy nawadniania i środki zapobiegawcze lub bariery, które już wprowadzono lub które są planowane, należy ocenić w celu określenia, czy mogą być potrzebne dodatkowe wymogi (np. dodatkowe oczyszczanie lub bariery, zmiany w systemie nawadniania), aby zminimalizować potencjalne zanieczyszczenie upraw, w zależności od klasy odzyskanej wody.

3.2.1   Przykłady metod nawadniania i rodzajów upraw

Rysunek 4 zawiera dwa przykłady schematów, które mogą pomóc w określeniu, które klasy odzyskanej wody zapewnią konsumentom i pracownikom wystarczającą ochronę przed E. coli w przypadku nawadniania z użyciem a) metod samospływu lub metod ciśnieniowych lub b) systemów miejscowych.

Niezależnie od klasy wody w schematach wzięto pod uwagę dodatkowe wymogi mikrobiologiczne, które należy zastosować, gdy odzyskana woda jest wykorzystywana do nawadniania pastwisk lub roślin pastewnych (nicienie jelitowe, przypis 3 do rysunku 4) oraz gdy istnieje ryzyko ze strony aerozoli (Legionella spp, przypis 1 do rysunku 4).

Rysunek 4

Przykładowe schematy wyboru klasy odzyskanej wody (zgodnie z przedmiotowym rozporządzeniem) w odniesieniu do a) metod nawadniania otwartego lub b) metod nawadniania miejscowego

Image 4

Image 5

Poniższy przykład pochodzący z wytycznych WHO dotyczących planów bezpieczeństwa (Worked Example: SSP in Newtown – hypothetical [Opracowany przykład: planowanie bezpieczeństwa sanitarnego w Newtown – przykład hipotetyczny]) dostosowano do wymogów przedmiotowego rozporządzenia, aby pokazać, w jaki sposób można zastosować powyższe schematy w praktyce.

Rozważano wyłącznie te elementy tego przykładu, które są dopuszczone przedmiotowym rozporządzeniem. Odzyskaną wodę wykorzystano do uprawy kilku rodzajów roślin przy użyciu różnych metod nawadniania (tabela 1).

Tabela 1

Rodzaje upraw i metody nawadniania wykorzystane w przykładzie

| Kategorie upraw | Metody nawadniania | Przeznaczenie upraw (*1) |
| --- | --- | --- |
| — | Rośliny okopowe do spożycia w stanie surowym (cebula, marchewka) |

Kategorie upraw

Metody nawadniania

Przeznaczenie upraw (*1)

—

Rośliny okopowe do spożycia w stanie surowym (cebula, marchewka)

| — | Rośliny liściaste do spożycia w stanie surowym rosnące nisko nad powierzchnią gruntu (sałata, papryka) |
| --- | --- |

—

Rośliny liściaste do spożycia w stanie surowym rosnące nisko nad powierzchnią gruntu (sałata, papryka)

| — | Rośliny do spożycia w stanie surowym rosnące wysoko nad powierzchnią gruntu (owoce) |
| --- | --- |

—

Rośliny do spożycia w stanie surowym rosnące wysoko nad powierzchnią gruntu (owoce)

| — | Nawadnianie zalewowe |
| --- | --- |

—

Nawadnianie zalewowe

| — | Otwarte bruzdy |
| --- | --- |

—

Otwarte bruzdy

| — | Narzędzia ręczne (np. czerpaki, konewki) |
| --- | --- |

—

Narzędzia ręczne (np. czerpaki, konewki)

| — | Nawadnianie natryskowe |
| --- | --- |

—

Nawadnianie natryskowe

| — | Spożywane przez rolników i ich rodziny |
| --- | --- |

—

Spożywane przez rolników i ich rodziny

| — | Sprzedawane społeczności lokalnej z przeznaczeniem do spożycia |
| --- | --- |

—

Sprzedawane społeczności lokalnej z przeznaczeniem do spożycia

| — | Sprzedawane pobliskim miastom z przeznaczeniem do spożycia |
| --- | --- |

—

Sprzedawane pobliskim miastom z przeznaczeniem do spożycia

W tym przypadku, zgodnie z tabelami 1 i 2 w załączniku I do przedmiotowego rozporządzenia, biorąc pod uwagę potencjalne drogi, którymi odzyskana woda może przedostać się do upraw, należy wybrać następujące klasy:

| — | w przypadku roślin okopowych oraz roślin liściastych do spożycia w stanie surowym, jeśli stosuje się nawadnianie zalewowe, bruzdowe lub natryskowe klasa A [E. coli ≤10 (liczba/100 ml)]; |
| --- | --- |

—

w przypadku roślin okopowych oraz roślin liściastych do spożycia w stanie surowym, jeśli stosuje się nawadnianie zalewowe, bruzdowe lub natryskowe klasa A [E. coli ≤10 (liczba/100 ml)];

| — | w przypadku roślin do spożycia w stanie surowym, rosnących nisko nad powierzchnią gruntu (np. papryki): jeśli stosuje się nawadnianie zalewowe, bruzdowe lub natryskowe klasa A [E. coli ≤10 (liczba/100 ml)]; jeśli stosuje się nawadnianie kropelkowe lub podpowierzchniowe klasa B [E. coli ≤100 (liczba/100 ml)]; |
| --- | --- |

—

w przypadku roślin do spożycia w stanie surowym, rosnących nisko nad powierzchnią gruntu (np. papryki): jeśli stosuje się nawadnianie zalewowe, bruzdowe lub natryskowe klasa A [E. coli ≤10 (liczba/100 ml)]; jeśli stosuje się nawadnianie kropelkowe lub podpowierzchniowe klasa B [E. coli ≤100 (liczba/100 ml)];

| — | w przypadku roślin spożywczych rosnących wysoko nad powierzchnią gruntu, które nie pozostają w bezpośrednim kontakcie z odzyskaną wodą (np. drzewa owocowe), wyłącznie wówczas, gdy stosuje się nawadnianie bruzdowe lub zalewowe klasa B [E. coli ≤100 (liczba/100 ml)]. |
| --- | --- |

—

w przypadku roślin spożywczych rosnących wysoko nad powierzchnią gruntu, które nie pozostają w bezpośrednim kontakcie z odzyskaną wodą (np. drzewa owocowe), wyłącznie wówczas, gdy stosuje się nawadnianie bruzdowe lub zalewowe klasa B [E. coli ≤100 (liczba/100 ml)].

W oparciu o dalszą ocenę ryzyka, jeśli występują owoce z jadalną skórką i stosuje się nawadnianie natryskowe, może być wymagana klasa A w celu uniknięcia potencjalnego zanieczyszczenia owoców przez rozpylaną wodę. W przypadku owoców z niejadalną skórką właściwa może być klasa B, ale ostatecznego wyboru jakości wody należy dokonać w oparciu o ocenę ryzyka.

3.2.2   Przykłady stosowania barier w celu osiągnięcia wymaganej klasy jakości wody

Art. 2 ust. 4 przedmiotowego rozporządzenia stanowi, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą osiągnąć jakość wody wymaganą do zapewnienia zgodności z przepisami rozporządzenia nr 852/2004 dzięki zastosowaniu, po przejściu wody przez punkt kontroli zgodności z przepisami, kilku wariantów oczyszczania wody, zarówno niezależnie, jak i w połączeniu z wariantami nieobejmującymi oczyszczania.

Zgodnie z podejściem zakładającym stosowanie wielu barier redukcje logarytmiczne, których celem jest uzyskanie wymaganej klasy jakości wody, można osiągnąć przy połączeniu różnych środków obejmujących oczyszczanie i środków nieobejmujących oczyszczania (barier).

Zgodnie z art. 3 pkt 12 rozporządzenia jeżeli odzyskaną wodę wykorzystuje się do nawadniania, barierę definiuje się jako:

| — | wszelkie środki, obejmujące zarówno fizyczne lub proceduralne kroki, lub warunki użytkowania, które zmniejszają ryzyko zakażenia u ludzi lub zapobiegają mu poprzez niedopuszczenie do kontaktu odzyskanej wody z (i) produktem przeznaczonym do spożycia lub (ii) osobami bezpośrednio narażonymi na kontakt z tą wodą, lub |
| --- | --- |

—

wszelkie środki, obejmujące zarówno fizyczne lub proceduralne kroki, lub warunki użytkowania, które zmniejszają ryzyko zakażenia u ludzi lub zapobiegają mu poprzez niedopuszczenie do kontaktu odzyskanej wody z (i) produktem przeznaczonym do spożycia lub (ii) osobami bezpośrednio narażonymi na kontakt z tą wodą, lub

| — | inne środki, które, na przykład, zmniejszają liczbę mikroorganizmów w odzyskanej wodzie lub zapobiegają ich przetrwaniu na powierzchni produktu przeznaczonego do spożycia. |
| --- | --- |

—

inne środki, które, na przykład, zmniejszają liczbę mikroorganizmów w odzyskanej wodzie lub zapobiegają ich przetrwaniu na powierzchni produktu przeznaczonego do spożycia.

Innymi słowy oraz zgodnie z sekcją 2 załącznika I do rozporządzenia, barierę należy postrzegać jako środek minimalizacji ryzyka do poziomów równoważnych poziomom wymaganej klasy jakości wody w przypadku wybranych upraw.

Różne bariery mogą umożliwić osiągnięcie różnych redukcji logarytmicznych, a ich połączenie można zastosować do odzyskanej wody w celu osiągnięcia ogólnej redukcji logarytmicznej niezbędnej do zminimalizowania wszelkiego ryzyka, w oparciu o wybraną klasę jakości wody.

W tabeli 2 zasugerowano liczbę barier, które należy zastosować do klasy jakości odzyskanej wody, aby uzyskać wymagany poziom równoważny klasie wyższej, w oparciu o rodzaj upraw.

W tabeli 3 zasugerowano rodzaje akredytowanych barier oraz powiązaną z nimi redukcję logarytmiczną.

Załącznik 4 do niniejszego zawiadomienia zawiera przykłady wskazujące, jak określić rodzaj i liczbę barier w oparciu o rodzaj upraw i klasę jakości wody.

Tabela 2

Sugerowana liczba barier niezbędnych do nawadniania przy użyciu odzyskanej wody według jej jakości (opracowano na podstawie tabeli 3 w normie ISO 16075:2020)

Uwaga: zmian w tabeli ISO dokonano wyłącznie w celu wykluczenia z tej tabeli klas jakości wody i rodzajów upraw, które nie zostały uwzględnione w rozporządzeniu w sprawie ponownego wykorzystania wody. Dalsze objaśnienia sposobu interpretacji tej tabeli w odniesieniu do rozporządzenia w sprawie ponownego wykorzystania wody znajdują się poniżej.

| Kategoria(1) | Nawadnianie warzyw przeznaczonych do spożycia w stanie surowym(2) | Nawadnianie warzyw po przetworzeniu i pastwisk(3) | Nawadnianie roślin spożywczych innych niż warzywa (sady, winnice) oraz ogrodów(4) | Nawadnianie pasz i upraw, które są sadzone(5) | Nawadnianie upraw przemysłowych i energetycznych(6) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| B | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| C | 3 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| D | zabronione | zabronione | 3 | 1 (*) | 0 |
| Poniższe definicje dla każdej kolumny w tabeli są zgodne z tabelą 1 w załączniku 1 do rozporządzenia w sprawie ponownego wykorzystania wody, a ich celem jest pomoc czytelnikowi w znalezieniu kategorii upraw, które w dużym stopniu odpowiadają kategoryzacji ISO, a tym samym w określeniu, jakie dodatkowe bariery mogą być konieczne:







  (1) | Minimalna klasa jakości odzyskanej wody. |

Kategoria(1)

Nawadnianie warzyw przeznaczonych do spożycia w stanie surowym(2)

Nawadnianie warzyw po przetworzeniu i pastwisk(3)

Nawadnianie roślin spożywczych innych niż warzywa (sady, winnice) oraz ogrodów(4)

Nawadnianie pasz i upraw, które są sadzone(5)

Nawadnianie upraw przemysłowych i energetycznych(6)

A

0

0

0

0

0

B

1

0

0

0

0

C

3

1

1

0

0

D

zabronione

zabronione

3

1 (*)

0

Poniższe definicje dla każdej kolumny w tabeli są zgodne z tabelą 1 w załączniku 1 do rozporządzenia w sprawie ponownego wykorzystania wody, a ich celem jest pomoc czytelnikowi w znalezieniu kategorii upraw, które w dużym stopniu odpowiadają kategoryzacji ISO, a tym samym w określeniu, jakie dodatkowe bariery mogą być konieczne:

(1)

Minimalna klasa jakości odzyskanej wody.

| (2) | Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna ma bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą, oraz rośliny okopowe do spożycia w stanie surowym. |
| --- | --- |

(2)

Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna ma bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą, oraz rośliny okopowe do spożycia w stanie surowym.

| (3) | Rośliny do spożycia po przetworzeniu i rośliny niespożywcze, w tym uprawy stosowane jako pasza dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa. |
| --- | --- |

(3)

Rośliny do spożycia po przetworzeniu i rośliny niespożywcze, w tym uprawy stosowane jako pasza dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa.

| (4) | Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna jest produkowana powyżej poziomu gruntu i nie ma bezpośredniego kontaktu z odzyskaną wodą. |
| --- | --- |

(4)

Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna jest produkowana powyżej poziomu gruntu i nie ma bezpośredniego kontaktu z odzyskaną wodą.

| (5) | Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna jest produkowana powyżej poziomu gruntu i nie ma bezpośredniego kontaktu z odzyskaną wodą; rośliny do spożycia po przetworzeniu i rośliny niespożywcze, w tym uprawy stosowane jako pasza dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa (w obydwu przypadkach – jeżeli wykorzystuje się nawadnianie kropelkowe lub inną metodę nawadniania, w której unika się bezpośredniego kontaktu z jadalną częścią upraw). Uwaga: wymienione w tym miejscu uprawy, które są sadzone, mogą obejmować nasiona przeznaczone do spożycia przez ludzi lub przeznaczone do wykorzystania jako pasza dla zwierząt. |
| --- | --- |

(5)

Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna jest produkowana powyżej poziomu gruntu i nie ma bezpośredniego kontaktu z odzyskaną wodą; rośliny do spożycia po przetworzeniu i rośliny niespożywcze, w tym uprawy stosowane jako pasza dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa (w obydwu przypadkach – jeżeli wykorzystuje się nawadnianie kropelkowe lub inną metodę nawadniania, w której unika się bezpośredniego kontaktu z jadalną częścią upraw). Uwaga: wymienione w tym miejscu uprawy, które są sadzone, mogą obejmować nasiona przeznaczone do spożycia przez ludzi lub przeznaczone do wykorzystania jako pasza dla zwierząt.

| (6) | Uprawy przemysłowe, energetyczne i uprawy, które są sadzone (przeznaczone do produkcji nasion do siewu). |
| --- | --- |

(6)

Uprawy przemysłowe, energetyczne i uprawy, które są sadzone (przeznaczone do produkcji nasion do siewu).

| (*) | Uwaga pochodząca z ISO 16075:2020: nasiona jadalne lub nasiona przeznaczone do siewu, które były nawadniane w okresie mniej niż 30 dni przed zbiorami. Jeżeli długość okresu przed zbiorami wynosi co najmniej 30 dni, można zastosować bezpośrednio i bez ograniczeń klasę D (tj. bez konieczności stosowania dodatkowych barier). |
| --- | --- |

(*)

Uwaga pochodząca z ISO 16075:2020: nasiona jadalne lub nasiona przeznaczone do siewu, które były nawadniane w okresie mniej niż 30 dni przed zbiorami. Jeżeli długość okresu przed zbiorami wynosi co najmniej 30 dni, można zastosować bezpośrednio i bez ograniczeń klasę D (tj. bez konieczności stosowania dodatkowych barier).

Tabela 3

Rodzaje akredytowanych barier i odpowiednich redukcji logarytmicznych patogenów (opracowano na podstawie tabeli 2 w normie ISO 16075:2020)

Zmian dokonano wyłącznie w celu wykluczenia z tej tabeli klas jakości wody i rodzajów upraw, które nie zostały uwzględnione w rozporządzeniu w sprawie ponownego wykorzystania wody.

| Rodzaj bariery | Zastosowanie | Redukcja logarytmiczna patogenów | Liczba barier |
| --- | --- | --- | --- |
| NAWADNIANIE ROŚLIN SPOŻYWCZYCH |
| Nawadnianie kropelkowe | Nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu | 2 | 1 |
| Nawadnianie kropelkowe roślin wysoko rosnących, co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu | 4 | 2 |
| Podpowierzchniowe nawadnianie kropelkowe, które nie wiąże się z podsiąkaniem wody wskutek zjawiska kapilarnego do powierzchni ziemi | 6 | 3 |
| Nawadnianie przy użyciu deszczowni | Nawadnianie przy użyciu deszczowni i nawadnianie przy użyciu mikrozraszaczy roślin nisko rosnących, w odległości co najmniej 25 cm od strumienia wody | 2 | 1 |
| Nawadnianie przy użyciu deszczowni i nawadnianie przy użyciu mikrozraszaczy drzew owocowych, w odległości co najmniej 50 cm od strumienia wody | 4 | 2 |
| Dodatkowa dezynfekcja na polu | Dezynfekcja niskiego poziomu (<1 mg/l chloru całkowitego po 30 min. chlorowania) | 2 | 1 |
| Dezynfekcja wysokiego poziomu (≥1 mg/l chloru całkowitego po 30 min. chlorowania) | 4 | 2 |
| Osłona cieniująca | Przy nawadnianiu kropelkowym, jeżeli pokrywa oddziela nawadnianie od warzyw | 2 –4 | 1 |
| Wymieranie patogenów | Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed zbiorami | 0,5 do 2 razy dziennie | 1 –2 |
| Mycie produktów, zanim zostaną one sprzedane klientom | Mycie upraw sałaty, warzyw i owoców wodą pitną | 1 | 1 |
| Dezynfekcja produktów, zanim zostaną one sprzedane klientom | Mycie upraw sałaty, warzyw i owoców słabym roztworem środka dezynfekcyjnego i spłukiwanie ich wodą pitną | 1 | 1 |
| Obieranie produktów | Obieranie owoców i roślin okopowych | 2 | 1 |
| NAWADNIANIE PASZ I UPRAW, KTÓRE SĄ SADZONE |
| Kontrola dostępu | Ograniczenie wstępu na nawadniane pole przez 24 godziny i dłużej po nawadnianiu, na przykład dla zwierząt wchodzących na pastwiska lub pracowników wchodzących na pola | 0,5 –2 | 1 |
| Ograniczenie wstępu na nawadniane pole przez pięć dni i dłużej po nawadnianiu | 2 –4 | 2 |
| Suszenie roślin pastewnych na słońcu | Rośliny pastewne i inne rośliny, które są suszone na słońcu i zbierane przed spożyciem | 2 –4 | 2 |
| Uwaga: bariery mogą być już wprowadzone na nawadnianym polu; ograniczenia dotyczące upraw i metod nawadniania, stanowiące bariery, uwzględniono już w przepisach przedmiotowego rozporządzenia dotyczących wyboru klasy jakości odzyskanej wody i rodzaju upraw. |

Rodzaj bariery

Zastosowanie

Redukcja logarytmiczna patogenów

Liczba barier

NAWADNIANIE ROŚLIN SPOŻYWCZYCH

Nawadnianie kropelkowe

Nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu

2

1

Nawadnianie kropelkowe roślin wysoko rosnących, co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu

4

2

Podpowierzchniowe nawadnianie kropelkowe, które nie wiąże się z podsiąkaniem wody wskutek zjawiska kapilarnego do powierzchni ziemi

6

3

Nawadnianie przy użyciu deszczowni

Nawadnianie przy użyciu deszczowni i nawadnianie przy użyciu mikrozraszaczy roślin nisko rosnących, w odległości co najmniej 25 cm od strumienia wody

2

1

Nawadnianie przy użyciu deszczowni i nawadnianie przy użyciu mikrozraszaczy drzew owocowych, w odległości co najmniej 50 cm od strumienia wody

4

2

Dodatkowa dezynfekcja na polu

Dezynfekcja niskiego poziomu (<1 mg/l chloru całkowitego po 30 min. chlorowania)

2

1

Dezynfekcja wysokiego poziomu (≥1 mg/l chloru całkowitego po 30 min. chlorowania)

4

2

Osłona cieniująca

Przy nawadnianiu kropelkowym, jeżeli pokrywa oddziela nawadnianie od warzyw

2 –4

1

Wymieranie patogenów

Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed zbiorami

0,5 do 2 razy dziennie

1 –2

Mycie produktów, zanim zostaną one sprzedane klientom

Mycie upraw sałaty, warzyw i owoców wodą pitną

1

1

Dezynfekcja produktów, zanim zostaną one sprzedane klientom

Mycie upraw sałaty, warzyw i owoców słabym roztworem środka dezynfekcyjnego i spłukiwanie ich wodą pitną

1

1

Obieranie produktów

Obieranie owoców i roślin okopowych

2

1

NAWADNIANIE PASZ I UPRAW, KTÓRE SĄ SADZONE

Kontrola dostępu

Ograniczenie wstępu na nawadniane pole przez 24 godziny i dłużej po nawadnianiu, na przykład dla zwierząt wchodzących na pastwiska lub pracowników wchodzących na pola

0,5 –2

1

Ograniczenie wstępu na nawadniane pole przez pięć dni i dłużej po nawadnianiu

2 –4

2

Suszenie roślin pastewnych na słońcu

Rośliny pastewne i inne rośliny, które są suszone na słońcu i zbierane przed spożyciem

2 –4

2

Uwaga: bariery mogą być już wprowadzone na nawadnianym polu; ograniczenia dotyczące upraw i metod nawadniania, stanowiące bariery, uwzględniono już w przepisach przedmiotowego rozporządzenia dotyczących wyboru klasy jakości odzyskanej wody i rodzaju upraw.

3.3   
  Monitorowanie walidacyjne

3.3.1   Zasady ogólne

Monitorowanie walidacyjne jest niezbędne do wykazania, że projekty nowych systemów ponownego wykorzystania wody lub wszelkie zmiany istniejących linii oczyszczania będą niezawodnie i stale umożliwiać osiągnięcie określonych poziomów inaktywacji wskaźników mikrobiologicznych dla klasy A jakości odzyskanej wody (tabela 4 w załączniku I do rozporządzenia). Inaktywację wskaźników mikrobiologicznych wyraża się w redukcji log10 (25).

Monitorowanie walidacyjne różni się od regularnego monitorowania rutynowego tym, że przeprowadza je operator (tabela 3 w załączniku I do rozporządzenia) w celu zapewnienia, aby w procesie oczyszczania zrealizowano wymogi przedmiotowego rozporządzenia. Należy postrzegać je jako intensywne krótkoterminowe działanie, które należy wykonać przed wprowadzeniem lub w trakcie fazy rozruchu nowych technologii lub procesów oczyszczania bądź wówczas, gdy są one udoskonalane.

Zmiany w systemie ponownego wykorzystania wody, które pociągają za sobą ulepszenie procesów, mogą być wymagane na przykład w przypadku przekształceń strukturalnych dotyczących:

| 1. | przepływu ścieków lub ich jakości, spowodowanych nowo wydanymi zezwoleniami w systemie kanalizacyjnym; |
| --- | --- |

1.

przepływu ścieków lub ich jakości, spowodowanych nowo wydanymi zezwoleniami w systemie kanalizacyjnym;

| 2. | równoważnych liczb mieszkańców (RLM) obsługiwanych przez oczyszczalnię ścieków komunalnych; |
| --- | --- |

2.

równoważnych liczb mieszkańców (RLM) obsługiwanych przez oczyszczalnię ścieków komunalnych;

| 3. | warunków klimatycznych (wzrost opadów sezonowych lub epizody suszy); |
| --- | --- |

3.

warunków klimatycznych (wzrost opadów sezonowych lub epizody suszy);

| 4. | innych warunków nieobjętych planem zarządzania ryzykiem, które wymagają udoskonalenia wykorzystywanej technologii/wykorzystywanych procesów. |
| --- | --- |

4.

innych warunków nieobjętych planem zarządzania ryzykiem, które wymagają udoskonalenia wykorzystywanej technologii/wykorzystywanych procesów.

Ponieważ wszelkie znaczące zmiany zdolności oczyszczalni ścieków komunalnych lub modernizacje linii oczyszczania w systemie ponownego wykorzystania będą wymagały przeglądu lub aktualizacji istniejącego zezwolenia (art. 6 ust. 6), zaleca się zakończenie monitorowania walidacyjnego przed rozpoczęciem procedury udzielenia zezwolenia.

W każdym razie w trakcie czynności walidacyjnych odzyskanej wody nie można dostarczać do miejsca jej zastosowania końcowego do chwili zakończenia monitorowania. W tym czasie odzyskaną wodę można odesłać do punktu wlotowego oczyszczalni ścieków komunalnych albo do wyznaczonego punktu zrzutu, dopóki nie zostaną spełnione wymogi dotyczące walidacji jakości mikrobiologicznej.

Po potwierdzeniu w ramach monitorowania walidacyjnego, że nowy system lub nowe technologie spełniają wymogi dotyczące wskaźników mikrobiologicznych, wystarczy zapewnić zgodność z wymogami monitorowania rutynowego.

W celu wsparcia czynności walidacyjnych można przygotować sprawozdanie przedstawiające metodę monitorowania walidacyjnego, projekt eksperymentalny oraz analizę próbek pochodzących z punktu wlotu i punktu wylotu pod kątem wymaganych wskaźników mikrobiologicznych. Sprawozdanie powinien sporządzić wykwalifikowany specjalista w zakresie ścieków.

Zakłady odzyskiwania wody, które już funkcjonowały i nadal spełniają wymogi w zakresie jakości odzyskanej wody określone w tabeli 2 lit. a) na dzień 25 czerwca 2020 r., nie są zobowiązane do przeprowadzenia monitorowania walidacyjnego.

3.3.2   Protokoły monitorowania walidacyjnego

Tabela 4 w załączniku I do przedmiotowego rozporządzenia stanowi, że redukcje log10 należy osiągnąć poprzez monitorowanie walidacyjne łańcucha oczyszczania (np. pomiędzy punktem wlotu ścieków surowych do oczyszczalni ścieków komunalnych a punktem kontroli zgodności z przepisami) w odniesieniu do bakterii, wirusów i wskaźników obecności pierwotniaków (E. coli, Campylobacter, ogółem colifagi/F-specyficzne colifagi/colifagi somatyczne/colifagi, rotawirusy, spory Clostridium perfringens/spory bakterii redukujących siarczany oraz Cryptosporidium).

Ponieważ w każdym zakładzie odzyskiwania wody wymaganą redukcję log10 można osiągnąć poprzez połączenie różnych procesów, nie jest możliwe ustalenie jednolitego, zharmonizowanego protokołu monitorowania walidacyjnego. Protokół taki powinien natomiast zostać w każdym konkretnym przypadku ustalony i wdrożony przez specjalistów w zakresie ścieków.

Przy opracowywaniu protokołu walidacji systemu ponownego wykorzystania wody niezbędna liczba zabiegów oczyszczania oraz poziom oczyszczania zostaną określone na podstawie różnicy między stężeniami w ściekach surowych a stężeniami obserwowanymi w zamierzonej klasie jakości wody (rysunek 5).

W przypadku dobrze ugruntowanych procesów oczyszczania wartości domyślne redukcji log10 są zwykle dostępne w wytycznych technicznych, podręcznikach i opublikowanych danych; w przypadku procesów innowacyjnych należy opracować protokół badawczy, aby zgromadzić dane dotyczące redukcji log10.

Na rysunku 5 przedstawiono przykład sposobu, w jaki można osiągnąć redukcję log 10
  E. coli poprzez zsumowanie wielokrotnego oczyszczania. Należy zauważyć, że chociaż oczyszczanie pierwotne i wtórne mogą doprowadzić do określonych redukcji bakterii chorobotwórczych o kilka jednostek logarytmicznych, najwyższa redukcja logarytmiczna wiąże się z dezynfekcją i trzecim stopniem oczyszczania, które to procesy należy dokładnie scharakteryzować.

Jeżeli system obejmuje wielokrotne oczyszczanie, wartości redukcji logarytmicznej można określić poprzez wartości techniczne lub realizację protokołów badania wstępnego na miejscu lub poza nim. Analizę walidacyjną na miejscu można przeprowadzić w zakładzie (zakładach) na próbkach pochodzących z wlotu i wylotu. Aby znormalizować monitorowanie walidacyjne, można opracować wytyczne lub normy na poziomie krajowym lub innym.

Rysunek 5

Ocena systemu ponownego wykorzystania wody z zastosowaniem wielu arbitralnych barier w celu zmniejszenia poziomu E. coli do poziomu redukcji log10 wymaganego w przypadku nawadniania klasy A (zakresy redukcji log10 przedstawiono w tabeli 3.4 australijskich wytycznych – zob. sekcja 3.3.4)

Image 6

Po ustaleniu, jakie procesy oczyszczania mają być przeprowadzane w zakładzie odzyskiwania wody, można wykorzystać szereg strategii monitorowania walidacyjnego, głównie wykonywanie badań poza terenem zakładu albo badań wstępnych na miejscu. Do celów walidacji można wykorzystać każde z tych podejść. Jeżeli jednak testy poza terenem zakładu nie wystarczają, można je uzupełnić badaniami na miejscu. Aby zapewnić zgodność z wymogami walidacji zawartymi w rozporządzeniu, wystarczy przebadać próbki odpływów z wlotu i wylotu.

Realizacja protokołu wstępnego badania składa się z następujących etapów:

| — | W pierwszej kolejności można zgromadzić dostępne dane dotyczące wyników w zakresie oczyszczania pod kątem wskaźników mikrobiologicznych poprzez zapoznanie się z arkuszami danych technicznych uzyskanych od dostawców, opublikowaną literaturą naukową i techniczną, wytycznymi organów ustawodawczych lub samorządu zawodowego, jak również danymi historycznymi. W ten sposób można ustalić, czy dany proces jest dobrze ugruntowany, czy też niezbędne jest przeprowadzenie badania wstępnego. |
| --- | --- |

—

W pierwszej kolejności można zgromadzić dostępne dane dotyczące wyników w zakresie oczyszczania pod kątem wskaźników mikrobiologicznych poprzez zapoznanie się z arkuszami danych technicznych uzyskanych od dostawców, opublikowaną literaturą naukową i techniczną, wytycznymi organów ustawodawczych lub samorządu zawodowego, jak również danymi historycznymi. W ten sposób można ustalić, czy dany proces jest dobrze ugruntowany, czy też niezbędne jest przeprowadzenie badania wstępnego.

| — | Jeżeli dostępne są wystarczające dane techniczne niezbędne do wykazania, że oczyszczanie spełni wymogi walidacji, może okazać się, że protokół badania wstępnego nie jest konieczny. |
| --- | --- |

—

Jeżeli dostępne są wystarczające dane techniczne niezbędne do wykazania, że oczyszczanie spełni wymogi walidacji, może okazać się, że protokół badania wstępnego nie jest konieczny.

W odniesieniu do monitorowania walidacyjnego odpływu z punktów wlotu i wylotu w fazie rozruchu nadal jednak konieczne będzie przeprowadzenie analizy wymaganej w tabeli 4 w załączniku I do przedmiotowego rozporządzenia, aby można było wykazać, że osiągnięto mikrobiologiczne redukcje log10.

W odniesieniu do określonych procesów/technologii dotyczących organizmów stanowiących największe wyzwanie dla każdej grupy wskaźników mikrobiologicznych (bakterii, wirusów i pierwotniaków) można przeprowadzić badanie wstępne, a następnie walidację dla wszystkich grup.

| W przypadku innowacyjnych technologii można przeprowadzić badania laboratoryjne (poza terenem zakładu) lub badania pilotażowe (poza terenem zakładu lub na miejscu) w celu zgromadzenia określonych parametrów projektowych lub w przypadku braku danych dotyczących wyników danej technologii. |
| --- |

W przypadku innowacyjnych technologii można przeprowadzić badania laboratoryjne (poza terenem zakładu) lub badania pilotażowe (poza terenem zakładu lub na miejscu) w celu zgromadzenia określonych parametrów projektowych lub w przypadku braku danych dotyczących wyników danej technologii.

Projekty eksperymentalne można opracowywać w oparciu o dostępne informacje oraz wiedzę ekspercką specjalistów w zakresie ścieków. Badania laboratoryjne można przeprowadzać na rzeczywistych ściekach lub, jeżeli nie jest to możliwe, można sporządzić roztwór o wysokim stężeniu zwalczanych organizmów. Próbki można następnie poddać dalszej analizie na miejscu, aby potwierdzić spostrzeżenia laboratoryjne.

| — | W odniesieniu do badań przeprowadzanych na miejscu operatorzy zakładów odzyskiwania wody mogą, po opracowaniu protokołu, przeprowadzić monitorowanie walidacyjne. W razie potrzeby można również skorzystać ze wsparcia niezależnych i wykwalifikowanych specjalistów, którzy nadzorowaliby te czynności. Analizę monitorowania walidacyjnego powinno przeprowadzać niezależne i certyfikowane laboratorium. |
| --- | --- |

—

W odniesieniu do badań przeprowadzanych na miejscu operatorzy zakładów odzyskiwania wody mogą, po opracowaniu protokołu, przeprowadzić monitorowanie walidacyjne. W razie potrzeby można również skorzystać ze wsparcia niezależnych i wykwalifikowanych specjalistów, którzy nadzorowaliby te czynności. Analizę monitorowania walidacyjnego powinno przeprowadzać niezależne i certyfikowane laboratorium.

| — | W odniesieniu do monitorowania mikrobiologicznego ważne jest przeprowadzenie poprawnej pod względem statystycznym analizy na szeregu próbek, tak aby co najmniej trzy próbki w każdym punkcie pobierania próbek umożliwiały obliczenie średnich i odchyleń standardowych. |
| --- | --- |

—

W odniesieniu do monitorowania mikrobiologicznego ważne jest przeprowadzenie poprawnej pod względem statystycznym analizy na szeregu próbek, tak aby co najmniej trzy próbki w każdym punkcie pobierania próbek umożliwiały obliczenie średnich i odchyleń standardowych.

Zaleca się, aby odchylenie standardowe wśród próbek było mniejsze niż 1 log10. Docelowe parametry skuteczności powinno spełniać co najmniej 90 % próbek. Częstotliwość i czas trwania monitorowania walidacyjnego należy ustalić na podstawie protokołu opracowanego dla konkretnego przypadku.

| — | Jeżeli w odzyskanej wodzie nie występuje żaden wskaźnik biologiczny, spełnienie wymogów walidacji nie jest konieczne. W szczególności jeżeli w ściekach surowych nie występuje wskaźnik mikrobiologiczny lub występuje w niskim stężeniu, uznaje się, że wskaźnik ten został zatwierdzony na podstawie monitorowania walidacyjnego. |
| --- | --- |

—

Jeżeli w odzyskanej wodzie nie występuje żaden wskaźnik biologiczny, spełnienie wymogów walidacji nie jest konieczne. W szczególności jeżeli w ściekach surowych nie występuje wskaźnik mikrobiologiczny lub występuje w niskim stężeniu, uznaje się, że wskaźnik ten został zatwierdzony na podstawie monitorowania walidacyjnego.

3.3.3   Przykłady monitorowania walidacyjnego

Poniższy przypadek zaczerpnięto z australijskich wytycznych jako przykład sposobu, w jaki można zrealizować protokół monitorowania walidacyjnego zgodnie z wymogami przedmiotowego rozporządzenia.

W tym przypadku zaplanowano nawadnianie natryskowe upraw sałaty przy użyciu wody odzyskanej z oczyszczalni ścieków komunalnych. Monitorowanie walidacyjne było wymagane w trakcie uruchamiania nowej oczyszczalni oraz przed zatwierdzeniem systemu ponownego wykorzystania wody (w rozumieniu przedmiotowego rozporządzenia – przed wydaniem zezwolenia).

W tym przykładzie systemu nie zaprojektowano w oparciu o dostępne normy techniczne, a zatem wartości domyślne dla redukcji logarytmicznej nie były dostępne. Z tego powodu w celu uzyskania danych dotyczących wyników w zakresie inaktywacji wybranych mikroorganizmów konieczny był plan badania w skali laboratoryjnej i pilotażowej.

Łańcuch oczyszczania w odniesieniu do systemu ponownego wykorzystania wody obejmował: oczyszczanie wtórne, wykop ziemny, koagulację, flotację drobnopęcherzykową i filtrację oraz chlorowanie. W tabeli 2 przedstawiono stężenie początkowe i końcowe uzyskane na podstawie przeprowadzonej analizy. Do celów odniesienia w ostatniej kolumnie przedstawiono minimalne wymogi przewidziane w przedmiotowym rozporządzeniu.

Tabela 2

Wyniki monitorowania walidacyjnego według przykładu dostępnego w australijskich wytycznych

| Mikroorganizmy wskaźnikowe (*2) | Stężenie początkowe w ściekach surowych | Stężenie w oczyszczonych ściekach | Całkowita redukcja logarytmiczna | Docelowe parametry skuteczności przewidziane w rozporządzeniu
  (tabela 4 w załączniku I) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Cryptosporidium | 2 000 /litr | <1 /50 litrów | 5 log | ≥5 log |
| Giardia | 20 000 /litr | <1 /50 litrów | nie dotyczy | nie dotyczy |
| Adenowirusy, reowirusy, enterowirusy, wirusowe zapalenie wątroby typu A | 8 000 /litr | <1 /50 litrów | 5,5 log | nie dotyczy |
| E. coli | nie dotyczy | <1 jtk/100 ml | >6 log | ≥5 log |

Mikroorganizmy wskaźnikowe (*2)

Stężenie początkowe w ściekach surowych

Stężenie w oczyszczonych ściekach

Całkowita redukcja logarytmiczna

Docelowe parametry skuteczności przewidziane w rozporządzeniu

(tabela 4 w załączniku I)

Cryptosporidium

2 000 /litr

<1 /50 litrów

5 log

≥5 log

Giardia

20 000 /litr

<1 /50 litrów

nie dotyczy

nie dotyczy

Adenowirusy, reowirusy, enterowirusy, wirusowe zapalenie wątroby typu A

8 000 /litr

<1 /50 litrów

5,5 log

nie dotyczy

E. coli

nie dotyczy

<1 jtk/100 ml

>6 log

≥5 log

3.3.4   Dodatkowe źródła

Ponieważ procedurę monitorowania walidacyjnego należy zaprojektować w taki sposób, aby obejmowała ona określone rodzaje oczyszczania, przedstawiono w tym miejscu niektóre zewnętrzne źródła do rozważenia przez praktyków w zakresie ścieków, aby pomóc im we wdrożeniu konkretnego protokołu.

| Aspekt walidacji | Dokumenty referencyjne |
| --- | --- |
| Typowe zakresy redukcji log10 dla wskaźników mikrobiologicznych w konwencjonalnych procesach oczyszczania ścieków (26) | — | Tabela 3.4 w rozdziale 3 publikacji Australian Guidelines for Water recycling: Managing Health and Environmental Risks, 2006. |

Aspekt walidacji

Dokumenty referencyjne

Typowe zakresy redukcji log10 dla wskaźników mikrobiologicznych w konwencjonalnych procesach oczyszczania ścieków (26)

—

Tabela 3.4 w rozdziale 3 publikacji Australian Guidelines for Water recycling: Managing Health and Environmental Risks, 2006.

| — | Tabela 1 w publikacji Global water pathogen project part four. Management of risk from excreta and waste water pathogen reduction and survival in complete treatment works, 2019. |
| --- | --- |

—

Tabela 1 w publikacji Global water pathogen project part four. Management of risk from excreta and waste water pathogen reduction and survival in complete treatment works, 2019.

| — | Metcalf & Eddy Inc. i in., Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery, wyd. 5, McGraw-Hill Professional, 2013. |
| --- | --- |

—

Metcalf & Eddy Inc. i in., Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery, wyd. 5, McGraw-Hill Professional, 2013.

Protokoły walidacji dla systemów dezynfekcji

| — | ISO 20468-4 Guidelines for performance evaluation of treatment technologies for water reuse systems - Part-4: UV Disinfection |
| --- | --- |

—

ISO 20468-4 Guidelines for performance evaluation of treatment technologies for water reuse systems - Part-4: UV Disinfection

| — | USEPA, 2006. Ultraviolet Disinfection Guidance Manual for the Final Long Term 2 Enhanced Surface Water Treatment Rule.EPA 815-R-06-007.Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, Biuro ds. Wody, Waszyngton. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, Biuro ds. Wody, Waszyngton, USEPA, 2005. Membrane Filtration Guidance Manual. EPA 815-R-06-009. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, Biuro ds. Wody, Waszyngton. |
| --- | --- |

—

USEPA, 2006. Ultraviolet Disinfection Guidance Manual for the Final Long Term 2 Enhanced Surface Water Treatment Rule.EPA 815-R-06-007.Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, Biuro ds. Wody, Waszyngton. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, Biuro ds. Wody, Waszyngton, USEPA, 2005. Membrane Filtration Guidance Manual. EPA 815-R-06-009. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska, Biuro ds. Wody, Waszyngton.

| — | Metcalf & Eddy Inc. i in., Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery, wyd. 5, McGraw-Hill Professional, 2013. |
| --- | --- |

—

Metcalf & Eddy Inc. i in., Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery, wyd. 5, McGraw-Hill Professional, 2013.

---

(1)  Zarówno w Planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym (COM(2020) 98 final), jak i nowej unijnej Strategii w zakresie przystosowania do zmiany klimatu (COM(2021) 82 final) jest mowa o ponownym wykorzystaniu wody, ponieważ zdolność UE do reagowania na coraz większą presję na zasoby wodne może wzrosnąć dzięki upowszechnieniu ponownego wykorzystywania oczyszczonych ścieków. Oprócz nawadniania ponowne wykorzystanie wody może być również z korzyścią stosowane w sektorze przemysłu i może przyczynić się do osiągnięcia celów określonych we wniosku Komisji dotyczącym zmiany dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych (COM(2022) 156 final/2).

(2)  Dz.U. L 177 z 5.6.2020 s. 32.

(3)  Ponowne wykorzystanie wody mogłoby przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest zmniejszenie śladu środowiskowego i klimatycznego systemu żywnościowego UE, który to cel określono w strategii „Od pola do stołu” (COM(2020) 381 final).

(4)  Dz.U. L 135 z 30.5.1991 s. 40, w dyrektywie dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych określono wymóg ponownego wykorzystania oczyszczonych ścieków w każdym przypadku, gdy jest to właściwe. Dyrektywa jest obecnie poddawana przeglądowi, ale oczekuje się, że planowana przyszła struktura legislacyjna wzmocni związek z praktyką ponownego wykorzystania wody. Dlatego też wszelkie odniesienia do tej dyrektywy w niniejszym zawiadomieniu będą w przyszłości odnosić się do planowanego zmienionego aktu prawnego dotyczącego oczyszczania ścieków komunalnych.

(5)  Wcześniej funkcjonująca pod nazwą grupa robocza ad hoc ds. ponownego wykorzystania wody, powołana jako stała grupa robocza w 2022 r.

(6)  Więcej informacji na temat tej grupy można znaleźć na stronie: https://circabc.europa.eu/ui/group/9ab5926d-bed4-4322-9aa7-9964bbe8312d/library/3644e20b-f5c5-46de-9d2f-3d9efb965fac?p=1&n=10&sort=modified_DESC

(7)  Art. 5 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2021/1119 w sprawie ustanowienia ram na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmiany rozporządzeń (WE) nr 401/2009 i (UE) 2018/1999, Dz.U. L 243 z 9.7.2021, s. 1, art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 1.

(8)  Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1.

(9)  Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych, Dz.U. L 139 z 30.4.2004, s. 1.

(10)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych, Dz.U. L 338 z 22.12.2005, s. 1.

(11)  Rozporządzenie (UE) 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, Dz.U. L 95 z 7.4.2017, s. 1.

(12)  Zawiadomienie Komisji w sprawie wytycznych dotyczących ograniczania ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny, Dz.U. C 163 z 23.5.2017, s. 1.

(13)  https://ec.europa.eu/environment/water/pdf/Guidelines_on_water_reuse.pdf

(14)  Maffettone, R. i Gawlik, B. M. (2022), Technical Guidance: Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe, Komisja Europejska, Luksemburg, JRC 129596.

(15)  Działania ostre: skutki dla zdrowia, które zazwyczaj występują szybko, w wyniku krótkotrwałego narażenia. Wpływ przewlekły: niepożądany skutek dla zdrowia wynikający z długotrwałego narażenia na działanie substancji.

(16)  WHO Guidelines for the Safe Use of Wastewater, Excreta and Greywater (WHO, 2006).

(17)  Katalog zasobów wody słodkiej WISE – https://water.europa.eu/freshwater/data-maps-and-tools/metadata#surface-water-bodies-priority-substances-2nd-rbmp-overview-chart

(18)  Środowiskowe normy jakości – Europejska Agencja Chemikaliów – https://echa.europa.eu/environmental-quality-standards

(19)  Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń – https://ec.europa.eu/environment/industry/stationary/e-prtr/legislation.htm

(20)  FAO i WHO, 2019. „Safety and Quality of Water Used in Food Production and Processing – Meeting report”, Microbiological Risk Assessment Series, nr 33, Rzym – https://www.fao.org/3/ca6062en/CA6062EN.pdf

(21)  Maffettone, R. i Gawlik, B. M. (2022), Technical Guidance: Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe, Komisja Europejska, Luksemburg, JRC 129596.

(22)  WHO, 2016. Quantitative Microbial Risk Assessment: Application for Water Safety Management. Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria – https://apps.who.int/iris/handle/10665/246195

(23)  Dyrektywa 2009/90/WE z dnia 31 lipca 2009 r. ustanawiająca, na mocy dyrektywy 2000/60/WE, specyfikacje techniczne w zakresie analizy i monitorowania stanu chemicznego wód, Dz.U. L 201 z 1.8.2009, s. 36.

(24)  Przykłady odległości jadalnej części upraw od nawadnianego gruntu zawarto w załączniku 4.

(*1)  Nie naruszając aktualnych przepisów oraz już istniejących wytycznych dotyczących bezpieczeństwa i higieny żywności. Należy zauważyć, że biorąc pod uwagę granice nakreślone na rysunku 2, ocena ryzyka kończy się w momencie wyprodukowania upraw.

(25)  Redukcja o 1 jednostkę logarytmiczną = redukcja zagęszczenia występowania zwalczanych organizmów o 90 %, redukcja o 2 jednostki logarytmiczne = redukcja o 99 %, redukcja o 3 jednostki logarytmiczne = redukcja o 99,9 % itp.

(*2)  wykryte przy użyciu kultury komórkowej, z wyjątkiem wirusowego zapalenia wątroby typu A, które wykryto przy użyciu łańcuchowej reakcji polimerazy

(26)  Stopień redukcji zależy od konkretnych warunków eksploatacji, takich jak czas retencji, czas kontaktu oraz stężenie użytych chemikaliów, średnica porów, głębokość filtrów, wstępne oczyszczanie i inne czynniki. Wskazanych zakresów nie należy wykorzystywać jako podstawy projektu lub regulacji – mają one na celu pokazanie względnych porównań podczas projektowania protokołu monitorowania walidacyjnego.

---

ZAŁĄCZNIK 1

Glosariusz

W niniejszym dokumencie często używa się poniższych terminów, które należy rozumieć w znaczeniu podanym poniżej. Nie są to definicje legalne, z wyjątkiem definicji zawartych w art. 3 rozporządzenia 2020/741 w sprawie ponownego wykorzystania wody lub w art. 2 dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych.

| — | Toksyczność ostra: szybko występujące szkodliwe skutki (np. śmierć) spowodowane przez substancję w żywym organizmie. Można ją wykorzystać do zdefiniowania narażenia albo reakcji na narażenie (skutku) [NRMMC–EPHC–AHMC, 2006]. |
| --- | --- |

—

Toksyczność ostra: szybko występujące szkodliwe skutki (np. śmierć) spowodowane przez substancję w żywym organizmie. Można ją wykorzystać do zdefiniowania narażenia albo reakcji na narażenie (skutku) [NRMMC–EPHC–AHMC, 2006].

| — | Bariera: wszelkie środki, obejmujące zarówno fizyczne lub proceduralne kroki, lub warunki użytkowania, które zmniejszają ryzyko zakażenia u ludzi lub zapobiegają mu poprzez niedopuszczenie do kontaktu odzyskanej wody z produktem przeznaczonym do spożycia oraz z osobami bezpośrednio narażonymi na kontakt z tą wodą, lub inne środki, które, na przykład, zmniejszają liczbę mikroorganizmów w odzyskanej wodzie lub zapobiegają ich przetrwaniu na powierzchni produktu przeznaczonego do spożycia [art. 3 pkt 12 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Bariera: wszelkie środki, obejmujące zarówno fizyczne lub proceduralne kroki, lub warunki użytkowania, które zmniejszają ryzyko zakażenia u ludzi lub zapobiegają mu poprzez niedopuszczenie do kontaktu odzyskanej wody z produktem przeznaczonym do spożycia oraz z osobami bezpośrednio narażonymi na kontakt z tą wodą, lub inne środki, które, na przykład, zmniejszają liczbę mikroorganizmów w odzyskanej wodzie lub zapobiegają ich przetrwaniu na powierzchni produktu przeznaczonego do spożycia [art. 3 pkt 12 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Właściwy organ: organ wyznaczony przez państwo członkowskie do wypełnienia obowiązków na mocy niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do udzielania zezwoleń do otrzymywania lub dostarczania odzyskanej wody, w odniesieniu do wyłączeń dla projektów badawczych lub pilotażowych oraz w odniesieniu do sprawdzania kontroli zgodności [art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Właściwy organ: organ wyznaczony przez państwo członkowskie do wypełnienia obowiązków na mocy niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do udzielania zezwoleń do otrzymywania lub dostarczania odzyskanej wody, w odniesieniu do wyłączeń dla projektów badawczych lub pilotażowych oraz w odniesieniu do sprawdzania kontroli zgodności [art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Zanieczyszczenie: substancja lub materia fizyczna, chemiczna, biologiczna lub radiologiczna znajdująca się w wodzie. Obecność zanieczyszczeń niekoniecznie wskazuje na to, że woda stwarza ryzyko dla zdrowia [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Zanieczyszczenie: substancja lub materia fizyczna, chemiczna, biologiczna lub radiologiczna znajdująca się w wodzie. Obecność zanieczyszczeń niekoniecznie wskazuje na to, że woda stwarza ryzyko dla zdrowia [ISO 20670:2018].

| — | Lata życia skorygowane niepełnosprawnością (DALY): populacyjny wskaźnik lat życia utraconych ze względu na chorobę, wyrażonych jako liczba lat utraconych z powodu złego stanu zdrowia, niepełnosprawności lub przedwczesnej śmierci. W wytycznych WHO z 2006 r. zalecana wartość docelowa oparta na ochronie zdrowia wynosi 10-6 DALY na osobę rocznie [WHO, 2006a]. |
| --- | --- |

—

Lata życia skorygowane niepełnosprawnością (DALY): populacyjny wskaźnik lat życia utraconych ze względu na chorobę, wyrażonych jako liczba lat utraconych z powodu złego stanu zdrowia, niepełnosprawności lub przedwczesnej śmierci. W wytycznych WHO z 2006 r. zalecana wartość docelowa oparta na ochronie zdrowia wynosi 10-6 DALY na osobę rocznie [WHO, 2006a].

| — | Dezynfekcja: proces, który niszczy, inaktywuje lub usuwa mikroorganizmy do momentu osiągnięcia odpowiedniego poziomu [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Dezynfekcja: proces, który niszczy, inaktywuje lub usuwa mikroorganizmy do momentu osiągnięcia odpowiedniego poziomu [ISO 20670:2018].

| — | Ocena dawka-odpowiedź: oszacowanie zależności między wielkością narażenia (dawka) na środek chemiczny, biologiczny lub fizyczny a dotkliwością lub częstotliwością powiązanych niepożądanych skutków dla zdrowia (odpowiedź) [WHO, 2006a]. |
| --- | --- |

—

Ocena dawka-odpowiedź: oszacowanie zależności między wielkością narażenia (dawka) na środek chemiczny, biologiczny lub fizyczny a dotkliwością lub częstotliwością powiązanych niepożądanych skutków dla zdrowia (odpowiedź) [WHO, 2006a].

| — | Użytkownik końcowy: osoba fizyczna lub prawna, bez względu na to czy jest podmiotem publicznym czy prywatnym, która wykorzystuje odzyskaną wodę do nawadniania w rolnictwie [art. 3pkt 2 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Użytkownik końcowy: osoba fizyczna lub prawna, bez względu na to czy jest podmiotem publicznym czy prywatnym, która wykorzystuje odzyskaną wodę do nawadniania w rolnictwie [art. 3pkt 2 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Środowisko: otoczenie, w którym funkcjonuje system ponownego wykorzystania wody, w tym powietrze, woda, grunty, zasoby naturalne, flora, fauna, ludzie, oraz wzajemne zależności między nimi [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Środowisko: otoczenie, w którym funkcjonuje system ponownego wykorzystania wody, w tym powietrze, woda, grunty, zasoby naturalne, flora, fauna, ludzie, oraz wzajemne zależności między nimi [ISO 20670:2018].

| — | Narażenie: kontakt czynnika chemicznego, fizycznego lub biologicznego z zewnętrzną barierą organizmu (np. drogą inhalacyjną, drogą pokarmową lub przez kontakt ze skórą) [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Narażenie: kontakt czynnika chemicznego, fizycznego lub biologicznego z zewnętrzną barierą organizmu (np. drogą inhalacyjną, drogą pokarmową lub przez kontakt ze skórą) [WHO, 2016a].

| — | Ocena narażenia: oszacowanie (jakościowe lub ilościowe) wielkości, częstości, czasu trwania, drogi i zakresu narażenia na co najmniej jeden zanieczyszczony nośnik [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Ocena narażenia: oszacowanie (jakościowe lub ilościowe) wielkości, częstości, czasu trwania, drogi i zakresu narażenia na co najmniej jeden zanieczyszczony nośnik [WHO, 2016a].

| — | Rośliny pastewne: rośliny, które nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Przykład: pastwiska i rośliny pastewne, uprawy roślin włóknistych, ozdobnych, uprawy nasienne, drzewostany i naturalne obszary trawiaste [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Rośliny pastewne: rośliny, które nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Przykład: pastwiska i rośliny pastewne, uprawy roślin włóknistych, ozdobnych, uprawy nasienne, drzewostany i naturalne obszary trawiaste [ISO 20670:2018].

| — | Rośliny spożywcze: rośliny przeznaczone do spożycia przez ludzi. Rośliny spożywcze są często dalej klasyfikowane w zależności od tego, czy są przeznaczone do gotowania, przetwarzania lub spożycia w stanie surowym [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Rośliny spożywcze: rośliny przeznaczone do spożycia przez ludzi. Rośliny spożywcze są często dalej klasyfikowane w zależności od tego, czy są przeznaczone do gotowania, przetwarzania lub spożycia w stanie surowym [ISO 20670:2018].

| — | Zagrożenie: czynnik biologiczny, chemiczny, fizyczny lub radiologiczny, który może wyrządzić szkodę ludziom, zwierzętom, uprawom lub roślinom, innej faunie i florze lądowej, faunie i florze wodnej, glebom lub środowisku ogółem [art. 3 pkt 7 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Zagrożenie: czynnik biologiczny, chemiczny, fizyczny lub radiologiczny, który może wyrządzić szkodę ludziom, zwierzętom, uprawom lub roślinom, innej faunie i florze lądowej, faunie i florze wodnej, glebom lub środowisku ogółem [art. 3 pkt 7 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Niebezpieczne zdarzenie: zdarzenie, w którym ludzie są narażeni na zagrożenie w ramach systemu. Może to być incydent lub sytuacja skutkujące wprowadzeniem lub uwolnieniem zagrożenia do środowiska, w którym ludzie mieszkają lub pracują, zwiększające natężenie zagrożenia lub nieusuwające zagrożenia ze środowiska człowieka [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Niebezpieczne zdarzenie: zdarzenie, w którym ludzie są narażeni na zagrożenie w ramach systemu. Może to być incydent lub sytuacja skutkujące wprowadzeniem lub uwolnieniem zagrożenia do środowiska, w którym ludzie mieszkają lub pracują, zwiększające natężenie zagrożenia lub nieusuwające zagrożenia ze środowiska człowieka [WHO, 2016a].

| — | Ryzyko dla zdrowia: połączenie prawdopodobieństwa wystąpienia szkody dla zdrowia oraz dotkliwości tej szkody [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Ryzyko dla zdrowia: połączenie prawdopodobieństwa wystąpienia szkody dla zdrowia oraz dotkliwości tej szkody [ISO 20670:2018].

| — | Ocena ryzyka dla zdrowia: wykorzystanie dostępnych informacji w celu identyfikacji zagrożeń dla zdrowia oraz oszacowania ryzyka dla zdrowia [ISO 20670:2018 (zmodyfikowana na potrzeby niniejszego zawiadomienia)]. |
| --- | --- |

—

Ocena ryzyka dla zdrowia: wykorzystanie dostępnych informacji w celu identyfikacji zagrożeń dla zdrowia oraz oszacowania ryzyka dla zdrowia [ISO 20670:2018 (zmodyfikowana na potrzeby niniejszego zawiadomienia)].

| — | System nawadniania: zespół rur, elementów i urządzeń zainstalowanych na polu w celu nawadniania określonego obszaru [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

System nawadniania: zespół rur, elementów i urządzeń zainstalowanych na polu w celu nawadniania określonego obszaru [ISO 20670:2018].

| — | Redukcja logarytmiczna: efektywność redukcji liczby organizmów: 1 jednostka logarytmiczna = 90 %, 2 jednostki logarytmiczne = 99 %, 3 jednostki logarytmiczne = 99,9 % itd. [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Redukcja logarytmiczna: efektywność redukcji liczby organizmów: 1 jednostka logarytmiczna = 90 %, 2 jednostki logarytmiczne = 99 %, 3 jednostki logarytmiczne = 99,9 % itd. [WHO, 2016a].

| — | Poziom lub stężenie, przy którym nie obserwuje się szkodliwych zmian: największe stężenie lub największa ilość substancji, wykryte w drodze obserwacji lub eksperymentu, które nie powodują wykrywalnych skutków [glosariusz EEA, źródło: WHO, 2004)]. |
| --- | --- |

—

Poziom lub stężenie, przy którym nie obserwuje się szkodliwych zmian: największe stężenie lub największa ilość substancji, wykryte w drodze obserwacji lub eksperymentu, które nie powodują wykrywalnych skutków [glosariusz EEA, źródło: WHO, 2004)].

| — | Patogen: organizmy chorobotwórcze (np. bakterie, helminty, pierwotniaki lub wirusy) [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Patogen: organizmy chorobotwórcze (np. bakterie, helminty, pierwotniaki lub wirusy) [WHO, 2016a].

| — | Substancja zanieczyszczająca: substancja, która sama albo w połączeniu z innymi substancjami lub poprzez jej produkty rozpadu lub emisje może wywoływać szkodliwe skutki dla zdrowia ludzi lub dla środowiska [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Substancja zanieczyszczająca: substancja, która sama albo w połączeniu z innymi substancjami lub poprzez jej produkty rozpadu lub emisje może wywoływać szkodliwe skutki dla zdrowia ludzi lub dla środowiska [ISO 20670:2018].

| — | Środek zapobiegawczy: odpowiednie działanie lub czynność, które mogą zapobiec ryzyku dla zdrowia lub środowiska lub wyeliminować takie ryzyko, lub mogą je ograniczyć do akceptowalnego poziomu [art. 3 pkt 10 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Środek zapobiegawczy: odpowiednie działanie lub czynność, które mogą zapobiec ryzyku dla zdrowia lub środowiska lub wyeliminować takie ryzyko, lub mogą je ograniczyć do akceptowalnego poziomu [art. 3 pkt 10 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Przedmiot oddziaływania: określony element, który jest narażony na szkodliwy skutek lub szkodliwe skutki substancji niebezpiecznej lub czynnika niebezpiecznego. Na przykład: ludzie, zwierzęta, woda, roślinność, instalacje w budynkach [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Przedmiot oddziaływania: określony element, który jest narażony na szkodliwy skutek lub szkodliwe skutki substancji niebezpiecznej lub czynnika niebezpiecznego. Na przykład: ludzie, zwierzęta, woda, roślinność, instalacje w budynkach [ISO 20670:2018].

| — | Odzyskana woda: ścieki komunalne, które zostały oczyszczone zgodnie z wymogami określonymi w dyrektywie 91/271/EWG i które zostały poddane dalszemu oczyszczaniu w zakładzie odzyskiwania wody zgodnie z sekcją 2 do załącznika I do rozporządzenia (UE) 2020/741 [art. 3 pkt 4 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Odzyskana woda: ścieki komunalne, które zostały oczyszczone zgodnie z wymogami określonymi w dyrektywie 91/271/EWG i które zostały poddane dalszemu oczyszczaniu w zakładzie odzyskiwania wody zgodnie z sekcją 2 do załącznika I do rozporządzenia (UE) 2020/741 [art. 3 pkt 4 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Zakład odzyskiwania wody: oczyszczalnia ścieków komunalnych lub inny zakład, który zajmuje się dalszym oczyszczaniem ścieków komunalnych, spełniające wymogi określone w dyrektywie 91/271/EWG w celu otrzymania wody zdatnej do użytku w sposób określony w sekcji 1 załącznika I do rozporządzenia (UE) 2020/741 [art. 3 pkt 5 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Zakład odzyskiwania wody: oczyszczalnia ścieków komunalnych lub inny zakład, który zajmuje się dalszym oczyszczaniem ścieków komunalnych, spełniające wymogi określone w dyrektywie 91/271/EWG w celu otrzymania wody zdatnej do użytku w sposób określony w sekcji 1 załącznika I do rozporządzenia (UE) 2020/741 [art. 3 pkt 5 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Operator zakładu odzyskiwania wody: osoba fizyczna lub prawna, reprezentująca podmiot prywatny lub organ publiczny, która prowadzi lub nadzoruje zakład odzyskiwania wody [art. 3 pkt 6 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Operator zakładu odzyskiwania wody: osoba fizyczna lub prawna, reprezentująca podmiot prywatny lub organ publiczny, która prowadzi lub nadzoruje zakład odzyskiwania wody [art. 3 pkt 6 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | 1 RLM (równoważna liczba mieszkańców): ładunek organiczny ulegający biodegradacji, wyrażony pięciodobowym biochemicznym zapotrzebowaniem tlenu (BZT5), w ilości 60 g tlenu na dzień [art. 2 pkt 6 dyrektywy 91/271/EWG]. |
| --- | --- |

—

1 RLM (równoważna liczba mieszkańców): ładunek organiczny ulegający biodegradacji, wyrażony pięciodobowym biochemicznym zapotrzebowaniem tlenu (BZT5), w ilości 60 g tlenu na dzień [art. 2 pkt 6 dyrektywy 91/271/EWG].

| — | Punkt kontroli zgodności z przepisami: punkt, do którego operator zakładu odzyskiwania wody dostarcza odzyskaną wodę następnemu podmiotowi w łańcuchu [art. 3 pkt 11, rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Punkt kontroli zgodności z przepisami: punkt, do którego operator zakładu odzyskiwania wody dostarcza odzyskaną wodę następnemu podmiotowi w łańcuchu [art. 3 pkt 11, rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | System ponownego wykorzystania wody: infrastruktura i inne techniczne elementy konieczne do wytwarzania, dostarczania i wykorzystywania odzyskanej wody; obejmuje on wszystkie elementy począwszy od wlotu do oczyszczalni ścieków, aż do punktu, gdzie odzyskana woda jest wykorzystywana do nawadniania w rolnictwie, z uwzględnieniem– w odpowiednich przypadkach – infrastruktury dystrybucji i przechowywania [art. 3 pkt 15 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

System ponownego wykorzystania wody: infrastruktura i inne techniczne elementy konieczne do wytwarzania, dostarczania i wykorzystywania odzyskanej wody; obejmuje on wszystkie elementy począwszy od wlotu do oczyszczalni ścieków, aż do punktu, gdzie odzyskana woda jest wykorzystywana do nawadniania w rolnictwie, z uwzględnieniem– w odpowiednich przypadkach – infrastruktury dystrybucji i przechowywania [art. 3 pkt 15 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Ryzyko: prawdopodobieństwo wystąpienia zidentyfikowanych zagrożeń powodujących szkodę w określonych ramach czasowych, w tym dotkliwość ich skutków [art. 3 pkt 8 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Ryzyko: prawdopodobieństwo wystąpienia zidentyfikowanych zagrożeń powodujących szkodę w określonych ramach czasowych, w tym dotkliwość ich skutków [art. 3 pkt 8 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Ocena ryzyka: proces mający na celu zrozumienie charakteru i określenie poziomu ryzyka [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Ocena ryzyka: proces mający na celu zrozumienie charakteru i określenie poziomu ryzyka [ISO 20670:2018].

| — | Zarządzanie ryzykiem: systematyczne zarządzanie, które konsekwentnie zapewnia bezpieczeństwo ponownego wykorzystania wody w konkretnym kontekście [art. 3 pkt 9 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Zarządzanie ryzykiem: systematyczne zarządzanie, które konsekwentnie zapewnia bezpieczeństwo ponownego wykorzystania wody w konkretnym kontekście [art. 3 pkt 9 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Interesariusz – zainteresowana strona: osoby fizyczne, grupy, organizacje lub agencje, które są zainteresowane działaniami, przedsięwzięciami lub decyzjami dotyczącymi ponownego wykorzystania wody, są zaangażowane w takie działania, przedsięwzięcia lub decyzje lub na które takie działania, przedsięwzięcia lub decyzje wywierają wpływ [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Interesariusz – zainteresowana strona: osoby fizyczne, grupy, organizacje lub agencje, które są zainteresowane działaniami, przedsięwzięciami lub decyzjami dotyczącymi ponownego wykorzystania wody, są zaangażowane w takie działania, przedsięwzięcia lub decyzje lub na które takie działania, przedsięwzięcia lub decyzje wywierają wpływ [ISO 20670:2018].

| — | Granice systemu: granice, w których realizowany jest plan zarządzania ryzykiem [WHO, 2016b (zmodyfikowane do celów niniejszego zawiadomienia)]. |
| --- | --- |

—

Granice systemu: granice, w których realizowany jest plan zarządzania ryzykiem [WHO, 2016b (zmodyfikowane do celów niniejszego zawiadomienia)].

| — | Proces oczyszczania: proces jednostkowy zaprojektowany w celu zmiany jakości wody za pomocą środków fizycznych, biologicznych lub chemicznych [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Proces oczyszczania: proces jednostkowy zaprojektowany w celu zmiany jakości wody za pomocą środków fizycznych, biologicznych lub chemicznych [ISO 20670:2018].

| — | System oczyszczania: zbiór wzajemnie powiązanych lub oddziałujących na siebie jednostkowych procesów oczyszczania [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

System oczyszczania: zbiór wzajemnie powiązanych lub oddziałujących na siebie jednostkowych procesów oczyszczania [ISO 20670:2018].

| — | Technologia oczyszczania: proces jednostkowy lub grupa zintegrowanych procesów jednostkowych zaprojektowanych w celu zmiany jakości wody za pomocą środków fizycznych, biologicznych lub chemicznych [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Technologia oczyszczania: proces jednostkowy lub grupa zintegrowanych procesów jednostkowych zaprojektowanych w celu zmiany jakości wody za pomocą środków fizycznych, biologicznych lub chemicznych [ISO 20670:2018].

| — | Ścieki komunalne: ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi lub wodami opadowymi [art. 2 pkt 1 dyrektywy 91/271/EWG]. |
| --- | --- |

—

Ścieki komunalne: ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi lub wodami opadowymi [art. 2 pkt 1 dyrektywy 91/271/EWG].

| — | Oczyszczalnia ścieków komunalnych: zakład zaprojektowany do oczyszczania ścieków komunalnych za pomocą połączenia procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych w celu produkcji wody spełniającej wymogi określone w dyrektywie 91/271/EWG [rozporządzenie (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Oczyszczalnia ścieków komunalnych: zakład zaprojektowany do oczyszczania ścieków komunalnych za pomocą połączenia procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych w celu produkcji wody spełniającej wymogi określone w dyrektywie 91/271/EWG [rozporządzenie (UE) 2020/741].

| — | Oczyszczanie pierwotne: oczyszczanie ścieków komunalnych za pomocą procesu fizycznego lub chemicznego, obejmującego osadzanie zawiesiny lub inny proces powodujący, że BZT5 dopływających ścieków jest przed odprowadzeniem zmniejszany o co najmniej 20 %, a zawiesina jest zmniejszana o co najmniej 50 % [art. 2 pkt 7 dyrektywy 91/271/EWG]. |
| --- | --- |

—

Oczyszczanie pierwotne: oczyszczanie ścieków komunalnych za pomocą procesu fizycznego lub chemicznego, obejmującego osadzanie zawiesiny lub inny proces powodujący, że BZT5 dopływających ścieków jest przed odprowadzeniem zmniejszany o co najmniej 20 %, a zawiesina jest zmniejszana o co najmniej 50 % [art. 2 pkt 7 dyrektywy 91/271/EWG].

| — | Oczyszczanie wtórne: oczyszczanie ścieków komunalnych głównie w procesie biologicznego oczyszczania z wtórnym osadzaniem lub w innym procesie, spełniającym wymagania podane w tabeli 1 załącznika I do dyrektywy 91/271/EWG [art. 2 pkt 8 dyrektywy 91/271/EWG]. |
| --- | --- |

—

Oczyszczanie wtórne: oczyszczanie ścieków komunalnych głównie w procesie biologicznego oczyszczania z wtórnym osadzaniem lub w innym procesie, spełniającym wymagania podane w tabeli 1 załącznika I do dyrektywy 91/271/EWG [art. 2 pkt 8 dyrektywy 91/271/EWG].

| — | Zezwolenie: wydawana przez właściwy organ pisemna zgoda na otrzymywanie lub dostarczanie odzyskanej wody do celów nawadniania w rolnictwie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem [art. 3 pkt 13 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Zezwolenie: wydawana przez właściwy organ pisemna zgoda na otrzymywanie lub dostarczanie odzyskanej wody do celów nawadniania w rolnictwie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem [art. 3 pkt 13 rozporządzenia (UE) 2020/741].

| — | Podmiot odpowiedzialny: podmiot pełniący rolę lub prowadzący działalność w systemie ponownego wykorzystania wody, w tym operator zakładu odzyskiwania wody, operator oczyszczalni ścieków komunalnych, o ile jest inny niż operator zakładu odzyskiwania wody, odpowiedni organ inny niż wyznaczony właściwy organ, operator prowadzący dystrybucję odzyskanej wody lub operator systemu przechowywania odzyskanej wody [art. 3 pkt 14 rozporządzenia (UE) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Podmiot odpowiedzialny: podmiot pełniący rolę lub prowadzący działalność w systemie ponownego wykorzystania wody, w tym operator zakładu odzyskiwania wody, operator oczyszczalni ścieków komunalnych, o ile jest inny niż operator zakładu odzyskiwania wody, odpowiedni organ inny niż wyznaczony właściwy organ, operator prowadzący dystrybucję odzyskanej wody lub operator systemu przechowywania odzyskanej wody [art. 3 pkt 14 rozporządzenia (UE) 2020/741].

Bibliografia:

| | WHO, 1994. Assessing human health risks of chemicals: derivation of guidance values for health-based exposure limits (Environmental health criteria 170). Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria. |
| --- | --- |

WHO, 1994. Assessing human health risks of chemicals: derivation of guidance values for health-based exposure limits (Environmental health criteria 170). Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria.

| | WHO, 2016a. Quantitative Microbial Risk Assessment: Application for Water Safety Management. Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria. |
| --- | --- |

WHO, 2016a. Quantitative Microbial Risk Assessment: Application for Water Safety Management. Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria.

| | WHO, 2016b. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta. Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria. |
| --- | --- |

WHO, 2016b. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta. Światowa Organizacja Zdrowia, Genewa, Szwajcaria.

| | ISO 20670, 2018. Water Reuse – Vocabulary. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, Genewa, Szwajcaria. Dostępne do wglądu. |
| --- | --- |

ISO 20670, 2018. Water Reuse – Vocabulary. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, Genewa, Szwajcaria. Dostępne do wglądu.

| | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/741 z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody. |
| --- | --- |

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/741 z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody.

| | Dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych. |
| --- | --- |

Dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych.

| | NRMMC–EPHC–AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). Krajowa Strategia Zarządzania Jakością Wody. Rada Ministerialna ds. Zarządzania Zasobami Naturalnymi, Rada ds. Ochrony Środowiska i Dziedzictwa Naturalnego, Australijska Konferencja Ministrów Zdrowia, Canberra, Australia. |
| --- | --- |

NRMMC–EPHC–AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). Krajowa Strategia Zarządzania Jakością Wody. Rada Ministerialna ds. Zarządzania Zasobami Naturalnymi, Rada ds. Ochrony Środowiska i Dziedzictwa Naturalnego, Australijska Konferencja Ministrów Zdrowia, Canberra, Australia.

---

ZAŁĄCZNIK 2

Przykładowe zagrożenia dla zdrowia i środowiska oraz drogi narażenia

W niniejszym załączniku podano przykłady typowych zagrożeń i niebezpiecznych zdarzeń, dróg narażenia i przedmiotów oddziaływania, które mogą występować w systemie ponownego wykorzystania wody do nawadniania w rolnictwie. Zawiera on również listę kontrolną służącą do oceny zastosowania dyrektyw i rozporządzeń wymienionych w przedmiotowym rozporządzeniu do określonego systemu ponownego wykorzystania wody. Elementy te wyselekcjonowano z odpowiednich dyrektyw i rozporządzeń unijnych oraz opublikowanych norm i wytycznych (tj. ISO 20426 (2018) (1), ISO 16075–1 (2020) (2), wytyczne WHO (2006) (3), podręcznik planowania bezpieczeństwa sanitarnego WHO (2016) (4), australijskie wytyczne (2006) (5)). Celem jest zaproponowanie przykładów ułatwiających identyfikację tych elementów, co jest niezbędne do opracowania oceny ryzyka. Przedstawione tu elementy są jedynie przykładami: ich prawidłowa identyfikacja i ocena muszą być oparte na konkretnym systemie ponownego wykorzystania wody.

Dyrektywy i rozporządzenia wymienione w pkt 5 załącznika II do przedmiotowego rozporządzenia

Tabela 2.1

Dyrektywa i rozporządzenia wymienione w załączniku II pkt 5 i ocena ich zastosowania do systemu ponownego wykorzystania wody

| Dyrektywa/rozporządzenie | Wymogi zgodnie z załącznikiem II pkt 5 | Zastosowanie |
| --- | --- | --- |
| DYREKTYWA AZOTANOWA (91/676/EWG)
  dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego | Zmniejszanie zanieczyszczenia wód azotanami i zapobieganie mu | W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano jakiekolwiek wody powierzchniowe i gruntowe podlegające przepisom tej dyrektywy (np. zidentyfikowane jako strefa narażona na zanieczyszczenia azotanami), które byłyby potencjalnie narażone przez ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie (np., odpowiednio, poprzez spływ lub infiltrację). |
| DYREKTYWA W SPRAWIE WODY PITNEJ (2020/2184)
  w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi | Spełnienie wymogów w zakresie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na obszarach chronionych, czyli w zakresie obszarów ochrony wody pitnej | W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano jakiekolwiek wody powierzchniowe i podziemne klasyfikowane jako obszary ochrony wody pitnej, które byłyby potencjalnie narażone przez ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie (np., odpowiednio, poprzez spływ lub infiltrację). |
| RAMOWA DYREKTYWA WODNA (2000/60/WE)
  ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej | Spełnienie celów środowiskowych dotyczących wód powierzchniowych i podziemnych oraz środowiskowych norm jakości w odniesieniu do substancji zanieczyszczających istotnych z krajowego punktu widzenia (zanieczyszczeń specyficznych dla dorzecza) | W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano potencjalne czynniki ryzyka dla wód powierzchniowych i podziemnych (np., odpowiednio, poprzez spływ lub infiltrację), w odniesieniu do których określono stan chemiczny (Dobry stan chemiczny wód powierzchniowych i Dobry stan chemiczny wód podziemnych). |
| DYREKTYWA W SPRAWIE OCHRONY WÓD PODZIEMNYCH (2006/118/WE)
  w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu | Zapobieganie zanieczyszczeniu wód podziemnych. | W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano wody podziemne podlegające przepisom tej dyrektywy, które byłyby potencjalnie narażone przez ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie. |
| DYREKTYWA W SPRAWIE ŚRODOWISKOWYCH NORM JAKOŚCI
  (2008/105/WE) w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej | Spełnienie środowiskowych norm jakości w odniesieniu do substancji priorytetowych i niektórych innych zanieczyszczeń | W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano wody powierzchniowe (lub osady oraz faunę i florę) potencjalnie narażone w związku z wykorzystaniem odzyskanej wody (np. poprzez spływ), w odniesieniu do których określono substancje priorytetowe i środowiskowe normy jakości w planie gospodarowania wodami w dorzeczu. |
| DYREKTYWA DOTYCZĄCA JAKOŚCI WODY W KĄPIELISKACH (2006/7/WE)
  dotycząca zarządzania jakością wody w kąpieliskach | Spełnienie norm jakości wody w kąpieliskach | W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano jednolite części wód (lub osady oraz faunę i florę) potencjalnie narażone w związku z wykorzystaniem odzyskanej wody (np. poprzez spływ). |
| DYREKTYWA W SPRAWIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH (86/278/EWG)
  w sprawie ochrony środowiska, w szczególności gleby, w przypadku wykorzystywania osadów ściekowych w rolnictwie | Ochrona środowiska i gleby | W przypadku stosowania na polu uprawnym osadów ściekowych z systemu ponownego wykorzystania wody. |
| Rozporządzenie (WE) nr 852/2004
  w sprawie higieny środków spożywczych | Ograniczanie ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny | W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji świeżych owoców i warzyw. |
| Rozporządzenie (WE) nr 183/2005
  ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz | Spełnienie wymogów w zakresie higieny pasz | W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji pasz (np. upraw niespożywczych, w tym upraw stosowanych jako pasza dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa). |
| Rozporządzenie (WE) nr 2073/2005
  w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych | Spełnienie odpowiednich kryteriów mikrobiologicznych | W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji środków spożywczych. |
| Rozporządzenie (WE) nr 1881/2006
  ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych | Spełnienie wymogów dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych. | W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji środków spożywczych. |
| Rozporządzenie (WE) nr 396/2005
  w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni | Spełnienie wymogów dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy oraz na ich powierzchni | W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji środków spożywczych i pasz, w której stosuje się pestycydy. |
| Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 oraz (UE) nr 142/2011
  określające warunki dotyczące zdrowia zwierząt | Spełnienie wymogów dotyczących zdrowia zwierząt. | W przypadku gdy zastosowanie odzyskanej wody mogłoby mieć wpływ na zdrowie zwierząt (ze względu na paszę lub narażenie na polu). |

Dyrektywa/rozporządzenie

Wymogi zgodnie z załącznikiem II pkt 5

Zastosowanie

DYREKTYWA AZOTANOWA (91/676/EWG)

dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego

Zmniejszanie zanieczyszczenia wód azotanami i zapobieganie mu

W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano jakiekolwiek wody powierzchniowe i gruntowe podlegające przepisom tej dyrektywy (np. zidentyfikowane jako strefa narażona na zanieczyszczenia azotanami), które byłyby potencjalnie narażone przez ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie (np., odpowiednio, poprzez spływ lub infiltrację).

DYREKTYWA W SPRAWIE WODY PITNEJ (2020/2184)

w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi

Spełnienie wymogów w zakresie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi na obszarach chronionych, czyli w zakresie obszarów ochrony wody pitnej

W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano jakiekolwiek wody powierzchniowe i podziemne klasyfikowane jako obszary ochrony wody pitnej, które byłyby potencjalnie narażone przez ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie (np., odpowiednio, poprzez spływ lub infiltrację).

RAMOWA DYREKTYWA WODNA (2000/60/WE)

ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej

Spełnienie celów środowiskowych dotyczących wód powierzchniowych i podziemnych oraz środowiskowych norm jakości w odniesieniu do substancji zanieczyszczających istotnych z krajowego punktu widzenia (zanieczyszczeń specyficznych dla dorzecza)

W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano potencjalne czynniki ryzyka dla wód powierzchniowych i podziemnych (np., odpowiednio, poprzez spływ lub infiltrację), w odniesieniu do których określono stan chemiczny (Dobry stan chemiczny wód powierzchniowych i Dobry stan chemiczny wód podziemnych).

DYREKTYWA W SPRAWIE OCHRONY WÓD PODZIEMNYCH (2006/118/WE)

w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu

Zapobieganie zanieczyszczeniu wód podziemnych.

W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano wody podziemne podlegające przepisom tej dyrektywy, które byłyby potencjalnie narażone przez ponowne wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie.

DYREKTYWA W SPRAWIE ŚRODOWISKOWYCH NORM JAKOŚCI

(2008/105/WE) w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej

Spełnienie środowiskowych norm jakości w odniesieniu do substancji priorytetowych i niektórych innych zanieczyszczeń

W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano wody powierzchniowe (lub osady oraz faunę i florę) potencjalnie narażone w związku z wykorzystaniem odzyskanej wody (np. poprzez spływ), w odniesieniu do których określono substancje priorytetowe i środowiskowe normy jakości w planie gospodarowania wodami w dorzeczu.

DYREKTYWA DOTYCZĄCA JAKOŚCI WODY W KĄPIELISKACH (2006/7/WE)

dotycząca zarządzania jakością wody w kąpieliskach

Spełnienie norm jakości wody w kąpieliskach

W przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano jednolite części wód (lub osady oraz faunę i florę) potencjalnie narażone w związku z wykorzystaniem odzyskanej wody (np. poprzez spływ).

DYREKTYWA W SPRAWIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH (86/278/EWG)

w sprawie ochrony środowiska, w szczególności gleby, w przypadku wykorzystywania osadów ściekowych w rolnictwie

Ochrona środowiska i gleby

W przypadku stosowania na polu uprawnym osadów ściekowych z systemu ponownego wykorzystania wody.

Rozporządzenie (WE) nr 852/2004

w sprawie higieny środków spożywczych

Ograniczanie ryzyka mikrobiologicznego w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw na etapie produkcji podstawowej poprzez przestrzeganie zasad higieny

W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji świeżych owoców i warzyw.

Rozporządzenie (WE) nr 183/2005

ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz

Spełnienie wymogów w zakresie higieny pasz

W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji pasz (np. upraw niespożywczych, w tym upraw stosowanych jako pasza dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa).

Rozporządzenie (WE) nr 2073/2005

w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych

Spełnienie odpowiednich kryteriów mikrobiologicznych

W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji środków spożywczych.

Rozporządzenie (WE) nr 1881/2006

ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych

Spełnienie wymogów dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych.

W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji środków spożywczych.

Rozporządzenie (WE) nr 396/2005

w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni

Spełnienie wymogów dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy oraz na ich powierzchni

W przypadku wykorzystywania pola uprawnego nawadnianego odzyskaną wodą do produkcji środków spożywczych i pasz, w której stosuje się pestycydy.

Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 oraz (UE) nr 142/2011

określające warunki dotyczące zdrowia zwierząt

Spełnienie wymogów dotyczących zdrowia zwierząt.

W przypadku gdy zastosowanie odzyskanej wody mogłoby mieć wpływ na zdrowie zwierząt (ze względu na paszę lub narażenie na polu).

Niebezpieczne zdarzenia i drogi narażenia

Na każdym etapie systemu ponownego wykorzystania wody należy zidentyfikować niebezpieczne zdarzenia i drogi narażenia w odniesieniu do każdego potencjalnie narażonego przedmiotu oddziaływania (ryzyko dla ludzi lub środowiska). Zdarzenia niebezpieczne mogą wystąpić podczas normalnej eksploatacji systemu (np. wadliwa infrastruktura, przeciążenie systemu, brak konserwacji, niebezpieczne zachowanie), w wyniku awarii systemu lub wypadku lub mogą być związane z czynnikami sezonowymi lub klimatycznymi. W tabeli 2.2 przedstawiono kilka przykładów niebezpiecznych zdarzeń wraz z potencjalnie narażonymi przedmiotami oddziaływania i drogami narażenia. Dalsze przykłady można znaleźć w proponowanych normach i wytycznych.

Tabela 2.2

Przykładowe niebezpieczne zdarzenia, potencjalnie narażone przedmioty oddziaływania i drogi narażenia w systemie ponownego wykorzystania wody (źródło: australijskie wytyczne (2006), ISO 20426, (2018))

| Niebezpieczne zdarzenie | Narażony przedmiot oddziaływania | Droga narażenia |
| --- | --- | --- |
| — | Awaria związana z procesem oczyszczania |

Niebezpieczne zdarzenie

Narażony przedmiot oddziaływania

Droga narażenia

—

Awaria związana z procesem oczyszczania

| — | Przypadkowe lub nielegalne zrzuty |
| --- | --- |

—

Przypadkowe lub nielegalne zrzuty

| — | Pracownicy (operatorzy zakładu odzyskiwania wody) |
| --- | --- |

—

Pracownicy (operatorzy zakładu odzyskiwania wody)

| — | Użytkownicy końcowi (rolnicy) |
| --- | --- |

—

Użytkownicy końcowi (rolnicy)

| — | Osoby postronne |
| --- | --- |

—

Osoby postronne

| — | Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora) |
| --- | --- |

—

Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora)

| — | Uprawy |
| --- | --- |

—

Uprawy

| — | Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą |
| --- | --- |

—

Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą

| — | Przypadkowe spożycie |
| --- | --- |

—

Przypadkowe spożycie

| — | Wchłonięcie przez uprawy |
| --- | --- |

—

Wchłonięcie przez uprawy

| — | Niespełnianie wymogów przez odzyskaną wodę z powodu awarii związanej z procesem oczyszczania |
| --- | --- |

—

Niespełnianie wymogów przez odzyskaną wodę z powodu awarii związanej z procesem oczyszczania

| — | Zanieczyszczenie systemu przechowywania i dystrybucji |
| --- | --- |

—

Zanieczyszczenie systemu przechowywania i dystrybucji

| — | Pracownicy (operatorzy zakładu odzyskiwania wody) |
| --- | --- |

—

Pracownicy (operatorzy zakładu odzyskiwania wody)

| — | Użytkownicy końcowi (rolnicy) |
| --- | --- |

—

Użytkownicy końcowi (rolnicy)

| — | Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora) |
| --- | --- |

—

Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora)

| — | Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą |
| --- | --- |

—

Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą

| — | Przypadkowe spożycie |
| --- | --- |

—

Przypadkowe spożycie

| — | Infiltracja wód podziemnych |
| --- | --- |

—

Infiltracja wód podziemnych

| — | Spływ do wód powierzchniowych |
| --- | --- |

—

Spływ do wód powierzchniowych

| — | Przypadkowe narażenie na kontakt z odzyskaną wodą na skutek wypadków związanych z projektem i eksploatacją systemu: pęknięcia lub przecieki rur, nieodpowiedni harmonogram nawadniania |
| --- | --- |

—

Przypadkowe narażenie na kontakt z odzyskaną wodą na skutek wypadków związanych z projektem i eksploatacją systemu: pęknięcia lub przecieki rur, nieodpowiedni harmonogram nawadniania

| — | Pracownicy (operatorzy zakładu odzyskiwania wody) |
| --- | --- |

—

Pracownicy (operatorzy zakładu odzyskiwania wody)

| — | Użytkownicy końcowi (rolnicy) |
| --- | --- |

—

Użytkownicy końcowi (rolnicy)

| — | Osoby postronne – Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora) |
| --- | --- |

—

Osoby postronne – Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora)

| — | Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą |
| --- | --- |

—

Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą

| — | Przypadkowe spożycie |
| --- | --- |

—

Przypadkowe spożycie

| — | Wycieki z rurociągów lub systemów dystrybucji wody odzyskanej |
| --- | --- |

—

Wycieki z rurociągów lub systemów dystrybucji wody odzyskanej

| — | Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora) |
| --- | --- |

—

Środowisko (wody słodkie, wody morskie, gleba i związana z nimi fauna i flora)

| — | Infiltracja wód podziemnych |
| --- | --- |

—

Infiltracja wód podziemnych

| — | Spływ do wód powierzchniowych |
| --- | --- |

—

Spływ do wód powierzchniowych

| — | Przypadkowe narażenie na kontakt z odzyskaną wodą spowodowane awariami systemu na poziomie użytkownika końcowego |
| --- | --- |

—

Przypadkowe narażenie na kontakt z odzyskaną wodą spowodowane awariami systemu na poziomie użytkownika końcowego

| — | Użytkownicy końcowi (rolnicy) |
| --- | --- |

—

Użytkownicy końcowi (rolnicy)

| — | Osoby postronne |
| --- | --- |

—

Osoby postronne

| — | Uprawy |
| --- | --- |

—

Uprawy

| — | Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą |
| --- | --- |

—

Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą

| — | Przypadkowe spożycie |
| --- | --- |

—

Przypadkowe spożycie

| — | Narażenie przez drogi oddechowe (aerozole) |
| --- | --- |

—

Narażenie przez drogi oddechowe (aerozole)

| — | Błędy ludzkie wynikające z niewystarczającego szkolenia i niedostatecznej wiedzy o dozwolonym zastosowaniu |
| --- | --- |

—

Błędy ludzkie wynikające z niewystarczającego szkolenia i niedostatecznej wiedzy o dozwolonym zastosowaniu

| — | Użytkownicy końcowi (rolnicy) |
| --- | --- |

—

Użytkownicy końcowi (rolnicy)

| — | Osoby postronne |
| --- | --- |

—

Osoby postronne

| — | Uprawy |
| --- | --- |

—

Uprawy

| — | Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą |
| --- | --- |

—

Bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą

| — | Przypadkowe spożycie |
| --- | --- |

—

Przypadkowe spożycie

| — | Zanieczyszczenie upraw |
| --- | --- |

—

Zanieczyszczenie upraw

Zagrożenia dla zdrowia i środowiska w odzyskanej wodzie

Niebezpieczne zdarzenia mogą prowadzić do uwolnienia odzyskanej wody zawierającej substancje mikrobiologiczne i chemiczne, które mogą stanowić zagrożenie dla narażonych przedmiotów oddziaływania, tj. ludzi i środowiska. Identyfikacja zagrożeń w odzyskanej wodzie powinna opierać się na konkretnym systemie ponownego wykorzystania wody, z uwzględnieniem charakterystyki odpływu ścieków komunalnych i wszelkich mających zastosowanie wymogów prawnych w kontekście lokalizacji systemu ponownego wykorzystania wody (zob. rys. 3 w niniejszym zawiadomieniu). Wprowadzenie etapu badania przesiewowego mogłoby pomóc w identyfikacji zagrożeń przez dopasowanie zanieczyszczeń występujących w konkretnej odzyskanej wodzie do wartości progowych określonych w stosunku do tych zanieczyszczeń w mających zastosowanie dyrektywach, rozporządzeniach i wytycznych. W poniższych tabelach przedstawiono przykładowe sposoby prowadzenia badań przesiewowych pod kątem potencjalnych zagrożeń: wykaz substancji ma charakter wyłącznie orientacyjny i nie należy go uważać za wyczerpujący. Zadaniem osób opracowujących plan zarządzania ryzykiem jest wskazanie wszelkich zagrożeń dla konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody.

W tabeli 2.3 przedstawiono wykaz patogenów mikrobiologicznych, wraz z odnoszącymi się do nich patogenami referencyjnymi, sugerowanych do celów oceny ryzyka dla zdrowia w odpowiednich normach i wytycznych, które mogą być istotne w zależności od kontekstu lokalnego. Zagrożenia te można podzielić na grupy i ocena ryzyka może się opierać na patogenie referencyjnym. Inne wymagania mikrobiologiczne są określone w mających zastosowanie rozporządzeniach dotyczących higieny pasz i żywności (rozporządzenie (WE) nr 852/2004, rozporządzenie (WE) nr 183/2005, rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 i rozporządzenie (WE) nr 1881/2006).

Tabela 2.3

Wykaz zagrożeń mikrobiologicznych zwykle wykrywanych w ściekach surowych i ich wpływu na zdrowie oraz patogenów referencyjnych (tabela A.1 w normie ISO 20426:2018)
   (7)

| Patogen | Przykłady | Choroba | Patogen referencyjny (6) |
| --- | --- | --- | --- |
| Bacteria | Shigella | Szigeloza (czerwonka bakteryjna) | E. coli O157:H7

  Campylobacter |
| Salmonella | Salmonelloza, zapalenie żołądka i jelit (biegunka, wymioty, gorączka), reaktywne zapalenie stawów, dur brzuszny |
| Vibrio cholera | Cholera |
| Patogenna E. coli | Zapalenie żołądka i jelit i posocznica, zespół hemolityczno-mocznicowy |
| Campylobacter | Zapalenie żołądka i jelit, reaktywne zapalenie stawów, zespół Guillaina-Barrégo |
| Protozoa | Entamoeba | Ameboza (czerwonka pełzakowa) | Cryptosporidium |
| Giardia | Giardioza (zapalenie żołądka i jelit) |
| Cryptosporidium | Kryptosporydioza, biegunka, gorączka |
| Helminty | Ascaris | Glistnica | Nicienie jelitowe (jaja helmintów) |
| Ancylostoma | Ankylostomoza (zakażenie wywołane przez gatunki Ancylostoma) |
| Necator | Nekatorioza (zakażenie wywołane przez Necator americanus) |
| Trichuris | Trichurioza |
| Wirusy | Enterowirusy | Zapalenie żołądka i jelit, wady serca, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroby układu oddechowego, zaburzenia nerwowe, inne | Rotavirus |
| Adenovirus | Choroba układu oddechowego, zakażenie oka, zapalenie żołądka i jelit |
| Rotavirus | Zapalenie żołądka i jelit |

Patogen

Przykłady

Choroba

Patogen referencyjny (6)

Bacteria

Shigella

Szigeloza (czerwonka bakteryjna)

E. coli O157:H7

Campylobacter

Salmonella

Salmonelloza, zapalenie żołądka i jelit (biegunka, wymioty, gorączka), reaktywne zapalenie stawów, dur brzuszny

Vibrio cholera

Cholera

Patogenna E. coli

Zapalenie żołądka i jelit i posocznica, zespół hemolityczno-mocznicowy

Campylobacter

Zapalenie żołądka i jelit, reaktywne zapalenie stawów, zespół Guillaina-Barrégo

Protozoa

Entamoeba

Ameboza (czerwonka pełzakowa)

Cryptosporidium

Giardia

Giardioza (zapalenie żołądka i jelit)

Cryptosporidium

Kryptosporydioza, biegunka, gorączka

Helminty

Ascaris

Glistnica

Nicienie jelitowe (jaja helmintów)

Ancylostoma

Ankylostomoza (zakażenie wywołane przez gatunki Ancylostoma)

Necator

Nekatorioza (zakażenie wywołane przez Necator americanus)

Trichuris

Trichurioza

Wirusy

Enterowirusy

Zapalenie żołądka i jelit, wady serca, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroby układu oddechowego, zaburzenia nerwowe, inne

Rotavirus

Adenovirus

Choroba układu oddechowego, zakażenie oka, zapalenie żołądka i jelit

Rotavirus

Zapalenie żołądka i jelit

Wykorzystywanie odzyskanej wody pochodzącej z odpływów z oczyszczalni ścieków komunalnych do zastosowań rolniczych może mieć wpływ na jakość wód przeznaczonych do użytku przez ludzi oraz na stan ekosystemów wodnych (zob. rys. 3 w niniejszym zawiadomieniu Komisji). Cele w zakresie jakości jednolitych części wód są określone w przepisach UE w celu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz ochrony środowiska. Normy jakości określa się na przykład dla wskaźników bakterii z grupy coli w wodzie w kąpieliskach, dla składników odżywczych (azot, fosfor), biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT) i substancji chemicznych w ekosystemach wodnych oraz dla azotanów i substancji chemicznych w źródłach wody wykorzystywanych do produkcji wody pitnej.

W tabeli 2.4 przedstawiono przegląd limitów mikrobiologicznych określonych w dyrektywie dotyczącej jakości wody w kąpieliskach. Parametry te mogą być brane pod uwagę, w przypadku gdy w wyniku oceny ryzyka zidentyfikowano potencjalne zagrożenie skażenia jednolitej części wód objętych ochroną na mocy tej dyrektywy.

Tabela 2.4

Normy jakości dla enterokoków jelitowych i E. coli określone w dyrektywie dotyczącej jakości wody w kąpieliskach (2006/7/WE)

| | Enterokoki jelitowe (CFU/100ml) | E. coli (CFU/100 ml) |
| --- | --- | --- |
| Klasa jakości | Wody śródlądowe | Wody przybrzeżne i przejściowe | Wody śródlądowe | Wody przybrzeżne i przejściowe |
| Doskonała | 200  (8) | 100  (8) | 500  (8) | 250  (8) |
| Dobra | 400  (8) | 200  (8) | 1 000  (8) | 500  (8) |
| Wystarczająca | 330  (9) | 185  (9) | 900  (9) | 500  (9) |
| Źródło: dyrektywa 2006/7/WE; wybrane w JRC (2019) () |

Enterokoki jelitowe (CFU/100ml)

E. coli (CFU/100 ml)

Klasa jakości

Wody śródlądowe

Wody przybrzeżne i przejściowe

Wody śródlądowe

Wody przybrzeżne i przejściowe

Doskonała

200  (8)

100  (8)

500  (8)

250  (8)

Dobra

400  (8)

200  (8)

1 000  (8)

500  (8)

Wystarczająca

330  (9)

185  (9)

900  (9)

500  (9)

Źródło: dyrektywa 2006/7/WE; wybrane w JRC (2019) ()

Jeżeli system ponownego wykorzystania wody znajduje się w pobliżu obszarów ochrony wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, należy przeprowadzić dokładną analizę wszelkiego ryzyka wynikającego z infiltracji i spływu. Należy również podjąć wszelkie działania niezbędne do wypełnienia obowiązków wynikających z ramowej dyrektywy wodnej oraz wymogów określonych w dyrektywie 2020/2184 w sprawie wody pitnej. Praktyki zarządcze mające na celu ochronę źródeł wody pitnej można znaleźć w normie ISO 16075-3 sekcja 6.6.

W tabeli 2.5 przedstawiono wykaz parametrów wybranych z dyrektywy w sprawie wody pitnej, które mogą występować w odpływach z oczyszczalni ścieków komunalnych. Jest to orientacyjny wykaz zanieczyszczeń, który można wykorzystywać do badania przesiewowego pod kątem potencjalnych zagrożeń dla zasobów wody pitnej oraz do charakterystyki źródeł ścieków i np. obecności zakładów przemysłowych na danym obszarze. Podobne podejście można zastosować do badania przesiewowego pod kątem wszelkich innych potencjalnych zagrożeń obecnych w odzyskanej wodzie, które mogłyby mieć wpływ na inne elementy środowiska. Można na przykład zapoznać się również z wykazem substancji zanieczyszczających zamieszczonym w dyrektywie w sprawie środowiskowych norm jakości. W tabeli 2.6 przedstawiono przykładowe substancje zanieczyszczające z dyrektywy w sprawie środowiskowych norm jakości, które mogą występować w odpływach z oczyszczalni ścieków komunalnych.

Tabela 2.5

Przykładowe parametry chemiczne umieszczone w wykazie zawartym w dyrektywie w sprawie wody pitnej, potencjalnie występujące w ściekach komunalnych

| Parametr | Wartość |
| --- | --- |
| Azotany (NO3) | 50 mg/l |
| Miedź | 2,0 mg/l |
| Uran | 30 μg/l |
| Chrom | 25 μg/l |
| Nikiel | 20 μg/l |
| Arsen, trichloroeten i tetrachloroeten | 10 μg/l |
| Selen | 20 μg/l |
| Kadm, ołów | 5 μg/l |
| Antymon | 10 μg/l |
| 1,2-dichloroetan | 3 μg/l |
| Rtęć, benzen | 1,0 μg/l |
| Chlorek winylu | 0,50 μg/l |
| PFAS ogółem (całkowita zawartość wszystkich substancji per– i polifluoroalkilowych) | 0,50 μg/l |
| Suma PFAS (suma substancji per– i polifluoroalkilowych uznawanych za powód do obaw w odniesieniu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi) | 0,10 μg/l |
| Akryloamid, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), epichlorohydryna | 0,10 μg/l |
| Benzo[a]piren | 10 ng/l |
| Bisfenol A | 2,5 μg/l |
| Trihalometany ogółem | 100 μg/l |
| Kwasy halogenooctowe (HAA) | 60 μg/l |
| Źródło: część B załącznika I do dyrektywy 2020/2184 (Minimalne wymogi dotyczące wartości parametrycznych wykorzystywanych do oceny jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi). Wybrane w JRC (2019) i dostosowane z uwzględnieniem zmian wprowadzonych do nowej dyrektywy w sprawie wody pitnej oraz substancji, które mogą występować po dezynfekcji.
  W dyrektywie 2020/2184 wprowadzono mechanizm listy obserwacyjnej w celu rozwiązania problemu nowo pojawiających się substancji wzbudzających zainteresowanie, takich jak substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, farmaceutyki i mikroplastik. W decyzji wykonawczej Komisji z 19 stycznia 2022 r. ustanowiono następujące substancje zaburzające gospodarkę hormonalną na potrzeby listy obserwacyjnej substancji i związków wzbudzających zainteresowanie w odniesieniu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi:






  — | 17-beta-estradiol ≤1 ng/l |

Parametr

Wartość

Azotany (NO3)

50 mg/l

Miedź

2,0 mg/l

Uran

30 μg/l

Chrom

25 μg/l

Nikiel

20 μg/l

Arsen, trichloroeten i tetrachloroeten

10 μg/l

Selen

20 μg/l

Kadm, ołów

5 μg/l

Antymon

10 μg/l

1,2-dichloroetan

3 μg/l

Rtęć, benzen

1,0 μg/l

Chlorek winylu

0,50 μg/l

PFAS ogółem (całkowita zawartość wszystkich substancji per– i polifluoroalkilowych)

0,50 μg/l

Suma PFAS (suma substancji per– i polifluoroalkilowych uznawanych za powód do obaw w odniesieniu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi)

0,10 μg/l

Akryloamid, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), epichlorohydryna

0,10 μg/l

Benzo[a]piren

10 ng/l

Bisfenol A

2,5 μg/l

Trihalometany ogółem

100 μg/l

Kwasy halogenooctowe (HAA)

60 μg/l

Źródło: część B załącznika I do dyrektywy 2020/2184 (Minimalne wymogi dotyczące wartości parametrycznych wykorzystywanych do oceny jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi). Wybrane w JRC (2019) i dostosowane z uwzględnieniem zmian wprowadzonych do nowej dyrektywy w sprawie wody pitnej oraz substancji, które mogą występować po dezynfekcji.

W dyrektywie 2020/2184 wprowadzono mechanizm listy obserwacyjnej w celu rozwiązania problemu nowo pojawiających się substancji wzbudzających zainteresowanie, takich jak substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, farmaceutyki i mikroplastik. W decyzji wykonawczej Komisji z 19 stycznia 2022 r. ustanowiono następujące substancje zaburzające gospodarkę hormonalną na potrzeby listy obserwacyjnej substancji i związków wzbudzających zainteresowanie w odniesieniu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi:

—

17-beta-estradiol ≤1 ng/l

| — | nonylofenol: ≤300 ng/l |
| --- | --- |

—

nonylofenol: ≤300 ng/l

Tabela 2.6

Przykładowe priorytetowe substancje zanieczyszczające umieszczone w wykazie zawartym w dyrektywie w sprawie środowiskowych norm jakości, potencjalnie występujące w ściekach komunalnych(
   (11)
  )

| Parametr | Wartość średnioroczna (μg/l) | Najwyższe dopuszczalne stężenie (μg/l) | μg/kg świeżej masy |
| --- | --- | --- | --- |
| | Wody powierzchniowe śródlądowe (12) | Inne wody powierzchniowe | Wody powierzchniowe śródlądowe (12) | Inne wody powierzchniowe | Flora i fauna |
| Antracen | 0,1 | 0,1 | 0,1 | 0,1 | - |
| Benzen | 10 | 8 | 50 | 50 | - |
| Bromowane difenyloetery
  (suma stężeń kongenerów nr 28, 47, 99, 100, 153 i 154) | - | - | 0,14 | 0,14 | 0,0085 |
| Kadm i jego związki (w zależności od klas twardości wody) | 0,08 –0,25 | 0,2 | 0,45 –1,5 | 0,45 –1,5 | - |
| C10–13 chloroalkany
  (Dla tej grupy substancji nie określono żadnego parametru wskaźnikowego. Parametry wskaźnikowe należy określić przy użyciu metody analitycznej.) | 0,4 | 0,4 | 1,4 | 1,4 | - |
| 1,2-dichloroetan | 10 | 10 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| Dichlorometan | 20 | 20 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| Ftalan di-2-etyloheksylu (DEHP) | 1,3 | 1,3 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| Fluoranten | 0,0063 | 0,0063 | 0,12 | 0,12 | 30 |
| Heksachlorobenzen | - | - | 0,05 | 0,05 | 10 |
| Heksachlorobutadien | - | - | 0,6 | 0,6 | 55 |
| Ołów i jego związki | 1,2 (biodostępne stężenia substancji) | 1,3 | 14 | 14 | - |
| Rtęć i jej związki | - | - | 0,07 | 0,07 | 20 |
| Naftalen | 2 | 2 | 130 | 130 | - |
| Nikiel i jego związki | 4
  (biodostępne stężenia substancji) | 8,6 | 34 | 34 | - |
| Nonylofenole (4-nonylfenol) | 0,3 | 0,3 | 2,0 | 2,0 | - |
| Oktylofenol (4-(1,1′,3,3′-tetrametylobutylo)-fenol) | 0,1 | 0,01 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| Pentachlorobenzen | 0,007 | 0,0007 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| WWA Benzo[a]piren (13) | 1,7 × 10–4 | 1,7 × 10–4 | 0,27 | 0,027 | - |
| Związki tributylocyny (kation tributylocyny) | 0,0002 | 0,0002 | 0,0015 | 0,0015 | - |
| Trichlorobenzeny | 0,4 | 0,4 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| Trichlorometan | 2,5 | 2,5 | nie ma zastosowania | nie ma zastosowania | - |
| Kwas perfluorooktanosulfonowy i jego pochodne (PFOS) | 6,5 × 10–4 | 1,3 × 10–4 | 36 | 7,2 | 9,1 |
| Heksabromocyklododekany (HBCDD) | 0,0016 | 0,0008 | 0,5 | 0,05 | 167 |
| Źródło: dyrektywa w sprawie środowiskowych norm jakości 2013/39/UE; wybrane w JRC, 2019. |

Parametr

Wartość średnioroczna (μg/l)

Najwyższe dopuszczalne stężenie (μg/l)

μg/kg świeżej masy

Wody powierzchniowe śródlądowe (12)

Inne wody powierzchniowe

Wody powierzchniowe śródlądowe (12)

Inne wody powierzchniowe

Flora i fauna

Antracen

0,1

0,1

0,1

0,1

-

Benzen

10

8

50

50

-

Bromowane difenyloetery

(suma stężeń kongenerów nr 28, 47, 99, 100, 153 i 154)

-

-

0,14

0,14

0,0085

Kadm i jego związki (w zależności od klas twardości wody)

0,08 –0,25

0,2

0,45 –1,5

0,45 –1,5

-

C10–13 chloroalkany

(Dla tej grupy substancji nie określono żadnego parametru wskaźnikowego. Parametry wskaźnikowe należy określić przy użyciu metody analitycznej.)

0,4

0,4

1,4

1,4

-

1,2-dichloroetan

10

10

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

Dichlorometan

20

20

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

Ftalan di-2-etyloheksylu (DEHP)

1,3

1,3

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

Fluoranten

0,0063

0,0063

0,12

0,12

30

Heksachlorobenzen

-

-

0,05

0,05

10

Heksachlorobutadien

-

-

0,6

0,6

55

Ołów i jego związki

1,2 (biodostępne stężenia substancji)

1,3

14

14

-

Rtęć i jej związki

-

-

0,07

0,07

20

Naftalen

2

2

130

130

-

Nikiel i jego związki

4

(biodostępne stężenia substancji)

8,6

34

34

-

Nonylofenole (4-nonylfenol)

0,3

0,3

2,0

2,0

-

Oktylofenol (4-(1,1′,3,3′-tetrametylobutylo)-fenol)

0,1

0,01

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

Pentachlorobenzen

0,007

0,0007

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

WWA Benzo[a]piren (13)

1,7 × 10–4

1,7 × 10–4

0,27

0,027

-

Związki tributylocyny (kation tributylocyny)

0,0002

0,0002

0,0015

0,0015

-

Trichlorobenzeny

0,4

0,4

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

Trichlorometan

2,5

2,5

nie ma zastosowania

nie ma zastosowania

-

Kwas perfluorooktanosulfonowy i jego pochodne (PFOS)

6,5 × 10–4

1,3 × 10–4

36

7,2

9,1

Heksabromocyklododekany (HBCDD)

0,0016

0,0008

0,5

0,05

167

Źródło: dyrektywa w sprawie środowiskowych norm jakości 2013/39/UE; wybrane w JRC, 2019.

Ocena zagrożenia może obejmować ocenę stanu jakości chemicznej wód podziemnych i powierzchniowych, wyznaczonych stref narażonych na zanieczyszczenia azotanami wrażliwych na azotany oraz zanieczyszczeń specyficznych dla dorzecza.

Zasoby przedstawione w tabeli 2.7 mogą pomóc osobom odpowiedzialnym za plan zarządzania ryzykiem w gromadzeniu informacji istotnych z punktu widzenia konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody i kontekstu lokalnego.

Tabela 2.7

Źródła danych w internecie

| Źródło | Dostępne informacje | Link |
| --- | --- | --- |
| Zestaw danych przestrzennych dotyczących obszarów chronionych WISE zgodnie z ramową dyrektywą wodną | — | Obszary chronione wody pitnej |

Źródło

Dostępne informacje

Link

Zestaw danych przestrzennych dotyczących obszarów chronionych WISE zgodnie z ramową dyrektywą wodną

—

Obszary chronione wody pitnej

| — | Wyznaczone obszary, takie jak obszary chronione występowania ryb i obszary chronione występowania skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych |
| --- | --- |

—

Wyznaczone obszary, takie jak obszary chronione występowania ryb i obszary chronione występowania skorupiaków, mięczaków i innych bezkręgowców wodnych

| — | Obszary narażone na zanieczyszczenia azotanami |
| --- | --- |

—

Obszary narażone na zanieczyszczenia azotanami

| — | Obszary narażone na ścieki komunalne |
| --- | --- |

—

Obszary narażone na ścieki komunalne

| — | Obszary chronione wód w kąpieliskach |
| --- | --- |

—

Obszary chronione wód w kąpieliskach

https://sdi.eea.europa.eu/catalogue/water/eng/catalog.search#/home

Zestaw danych przestrzennych WISE EIONET

Informacje dotyczące europejskich obszarów dorzeczy, podjednostek obszaru dorzecza, jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych i miejsc monitorowania.

https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/wise-eionet-spatial-3

Mapa elementów jakości WISE zgodnie z ramową dyrektywą wodną

Informacje z drugich planów gospodarowania wodami w dorzeczu przekazane przez państwa członkowskie UE i Norwegię zgodnie z art. 13 ramowej dyrektywy wodnej. Na mapie przedstawiono stan lub potencjał ekologiczny jednolitych części wód powierzchniowych na podstawie stanu wartości elementów jakości

https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/explore-interactive-maps/water-framework-directive-quality-elements

Baza danych dotyczących stanu chemicznego wód podziemnych WISE

Informacje o stanie chemicznym wód podziemnych (dobry, nieznany, słaby) dotyczące poszczególnych planów gospodarowania wodami w dorzeczu i krajów.

https://water.europa.eu/freshwater/data-maps-and-tools/water-framework-directive-groundwater-data-products/groundwater-chemical-status

System informacyjny dotyczący wód słodkich WISE

Informacje i dane o stanie europejskich rzek, jezior, wód podziemnych, o wpływających na nie oddziaływaniach, o środkach i działaniach wprowadzanych w celu ochrony i zachowania środowiska wodnego.

https://water.europa.eu/freshwater

Centrum wiedzy na temat wody i rolnictwa

Narzędzie informacyjne dotyczące wody i rolnictwa:

| — | jakość wód powierzchniowych |
| --- | --- |

—

jakość wód powierzchniowych

| — | jakość wód podziemnych |
| --- | --- |

—

jakość wód podziemnych

| — | stan ekologiczny jednolitej części wód |
| --- | --- |

—

stan ekologiczny jednolitej części wód

| — | stan chemiczny jednolitej części wód |
| --- | --- |

—

stan chemiczny jednolitej części wód

https://water.jrc.ec.europa.eu/

Baza danych Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) dotycząca środowiskowych norm jakości

Środowiskowe normy jakości, w tym średnie roczne wartości stężeń i najwyższe dopuszczalne stężenia substancji priorytetowych i niektórych innych zanieczyszczeń, jak określono w art. 16 dyrektywy 2000/60/WE

https://echa.europa.eu/environmental-quality-standards

Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR)

Dane środowiskowe z zakładów przemysłowych w państwach członkowskich Unii Europejskiej

https://ec.europa.eu/environment/industry/stationary/e-prtr/legislation.htm

Baza danych zagrożeń chemicznych OpenFoodTox Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA)

Dane ze źródeł otwartych dotyczące charakterystyki substancji, podstawowe przepisy europejskie oraz podsumowanie krytycznych toksykologicznych punktów końcowych i wartości referencyjnych.

https://www.efsa.europa.eu/en/data-report/chemical-hazards-database-openfoodtox

Zagrożenia agronomiczne występujące w odzyskanej wodzie

Tabela 2.8 ilustruje niektóre zagrożenia agronomiczne potencjalnie występujące w odzyskanej wodzie, które mogą mieć wpływ na glebę, zasoby wody słodkiej i uprawy podczas nawadniania. Zagrożenia te związane są z substancjami chemicznymi zawartymi w odzyskanej wodzie.

Tabela 2.8

Kluczowe zagrożenia dla środowiska, środowiskowe przedmioty oddziaływania oraz potencjalny negatywny skutek związany z odzyskaną wodą wykorzystaną do nawadniania w rolnictwie (źródło: australijskie wytyczne, 2006, ISO 16075-1: 2020)

| Zagrożenie | Środowiskowy przedmiot oddziaływania | Potencjalne skutki |
| --- | --- | --- |
| Azot | Gleba
  Wody podziemne (wymywanie)
  Wody powierzchniowe (spływ)
  Uprawa | Zakłócenie równowagi składników odżywczych w uprawach; eutrofizacja; toksyczne działanie na faunę i florę lądową
  Zanieczyszczenie
  Eutrofizacja |
| Fosfor | Gleba
  Wody powierzchniowe | Eutrofizacja/toksyczne działanie na faunę i florę lądową
  Eutrofizacja |
| Pozostałości po dezynfekcji chlorem | Wody powierzchniowe
  Uprawa | Toksyczność dla fauny i flory wodnej
  Toksyczność dla upraw |
| Zasolenie (całkowita ilość rozpuszczonych substancji stałych, przewodność elektryczna) | Gleba (zasalanie)
  Wody powierzchniowe
  Wody podziemne | Zanieczyszczenie gleby; stres dla uprawy; pobieranie kadmu przez uprawę
  Wzrost zasolenia |
| Bor | Gleba (akumulacja) | Toksyczność dla upraw |
| Chlorki | Uprawa
  Gleba
  Wody powierzchniowe
  Wody podziemne (wymywanie) | Toksyczność dla upraw (w przypadku oprysku liści)
  Toksyczność dla upraw przy pobieraniu przez korzenie
  Toksyczność dla fauny i flory wodnej |
| Sód | Uprawa
  Gleba | Toksyczność dla upraw (w przypadku oprysku liści)
  Zanieczyszczenie gleby (toksyczność dla upraw) |
| Adsorbowalne zanieczyszczenia nieorganiczne (np. metale ciężkie) | Akumulacja w glebie | Toksyczność dla upraw |

Zagrożenie

Środowiskowy przedmiot oddziaływania

Potencjalne skutki

Azot

Gleba

Wody podziemne (wymywanie)

Wody powierzchniowe (spływ)

Uprawa

Zakłócenie równowagi składników odżywczych w uprawach; eutrofizacja; toksyczne działanie na faunę i florę lądową

Zanieczyszczenie

Eutrofizacja

Fosfor

Gleba

Wody powierzchniowe

Eutrofizacja/toksyczne działanie na faunę i florę lądową

Eutrofizacja

Pozostałości po dezynfekcji chlorem

Wody powierzchniowe

Uprawa

Toksyczność dla fauny i flory wodnej

Toksyczność dla upraw

Zasolenie (całkowita ilość rozpuszczonych substancji stałych, przewodność elektryczna)

Gleba (zasalanie)

Wody powierzchniowe

Wody podziemne

Zanieczyszczenie gleby; stres dla uprawy; pobieranie kadmu przez uprawę

Wzrost zasolenia

Bor

Gleba (akumulacja)

Toksyczność dla upraw

Chlorki

Uprawa

Gleba

Wody powierzchniowe

Wody podziemne (wymywanie)

Toksyczność dla upraw (w przypadku oprysku liści)

Toksyczność dla upraw przy pobieraniu przez korzenie

Toksyczność dla fauny i flory wodnej

Sód

Uprawa

Gleba

Toksyczność dla upraw (w przypadku oprysku liści)

Zanieczyszczenie gleby (toksyczność dla upraw)

Adsorbowalne zanieczyszczenia nieorganiczne (np. metale ciężkie)

Akumulacja w glebie

Toksyczność dla upraw

Wartości referencyjne tych parametrów zależą od kontekstu lokalnego (np. typu gleby, kwasowości gleby, warunków klimatycznych, rodzaju nawadnianych upraw i ich tolerancji). Mające zastosowanie przepisy i normy referencyjne mogą pomóc we wskazaniu najwyższego dopuszczalnego stężenia w odniesieniu do konkretnych zidentyfikowanych zagrożeń. Norma ISO 16075-1 (2020) zawiera przykłady czynników ryzyka środowiskowego i agronomicznego związanego z uprawami i glebami. W załącznikach B i C do normy ISO 16075-1 (2020) można uzyskać informacje na temat norm dotyczących zagrożeń dla środowiska oraz na temat zarządzania ryzykiem w odniesieniu do nawadniania w rolnictwie z wykorzystaniem odzyskanej wody. Dostępne informacje obejmują:

| — | przegląd czynników ryzyka związanych z glebą (tabela B.2) – np. mobilizacja nieorganicznych zanieczyszczeń adsorbowalnych, zasalanie gleby, rozpad wierzchniej warstwy gleby pod wpływem wilgoci, mobilizacja boru, akumulacja i mobilność fosforu; |
| --- | --- |

—

przegląd czynników ryzyka związanych z glebą (tabela B.2) – np. mobilizacja nieorganicznych zanieczyszczeń adsorbowalnych, zasalanie gleby, rozpad wierzchniej warstwy gleby pod wpływem wilgoci, mobilizacja boru, akumulacja i mobilność fosforu;

| — | przykładowe maksymalne poziomy składników odżywczych w oczyszczonych ściekach stosowanych do nawadniania (tabela C.1); przykładowa maksymalna przewodność elektryczna wody wykorzystywanej do nawadniania, zgodnie z tolerancją roślin, podczas nawadniania metodą zraszania z góry (tabela C.2); przykładowa względna tolerancja wybranych upraw na uszkodzenia liści spowodowane przez słoną wodę podawaną przez zraszacze górne (tabela C.3); łączny wpływ przewodności elektrycznej wody wykorzystywanej do nawadniania i współczynnika adsorpcji sodu (SAR) na prawdopodobieństwo wystąpienia problemów związanych z infiltracją wody (przepuszczalnością) (tabela C.4); przykładowe maksymalne poziomy czynników zasolenia w oczyszczonych ściekach stosowanych do nawadniania według wrażliwości upraw (tabela C.5); |
| --- | --- |

—

przykładowe maksymalne poziomy składników odżywczych w oczyszczonych ściekach stosowanych do nawadniania (tabela C.1); przykładowa maksymalna przewodność elektryczna wody wykorzystywanej do nawadniania, zgodnie z tolerancją roślin, podczas nawadniania metodą zraszania z góry (tabela C.2); przykładowa względna tolerancja wybranych upraw na uszkodzenia liści spowodowane przez słoną wodę podawaną przez zraszacze górne (tabela C.3); łączny wpływ przewodności elektrycznej wody wykorzystywanej do nawadniania i współczynnika adsorpcji sodu (SAR) na prawdopodobieństwo wystąpienia problemów związanych z infiltracją wody (przepuszczalnością) (tabela C.4); przykładowe maksymalne poziomy czynników zasolenia w oczyszczonych ściekach stosowanych do nawadniania według wrażliwości upraw (tabela C.5);

| — | przykładowa średnia i maksymalna wartość stężenia innych pierwiastków chemicznych w oczyszczonych ściekach (tabela C.6): podano w nim sugerowane stężenia w odzyskanej wodzie, które prawdopodobnie spowodowałyby toksyczność dla roślin, nadmierne wchłonięcie przez uprawy, a następnie akumulację toksycznych poziomów innych pierwiastków chemicznych w tkankach roślinnych oraz przemieszczanie się innych pierwiastków chemicznych do wód podziemnych. |
| --- | --- |

—

przykładowa średnia i maksymalna wartość stężenia innych pierwiastków chemicznych w oczyszczonych ściekach (tabela C.6): podano w nim sugerowane stężenia w odzyskanej wodzie, które prawdopodobnie spowodowałyby toksyczność dla roślin, nadmierne wchłonięcie przez uprawy, a następnie akumulację toksycznych poziomów innych pierwiastków chemicznych w tkankach roślinnych oraz przemieszczanie się innych pierwiastków chemicznych do wód podziemnych.

---

(1)  ISO 20426:2018. Guidelines for health risk assessment and management for non-potable water reuse.

(2)  ISO 16075-1, 2020. Guidelines for treated wastewater use for irrigation projects. Part 1: The basis of a reuse project for irrigation.

(3)  WHO, 2006. WHO guidelines on the safe use of wastewater, excreta and greywater – Vol II: Wastewater in agriculture.

(4)  WHO, 2016. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta.

(5)  NRMMC–EPHC–AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1).Krajowa Strategia Zarządzania Jakością Wody.

(6)  Źródło: Minimum quality requirements for water reuse in agricultural irrigation and aquifer recharge, JRC (2017)

(7)  JRC, 2017. Minimum quality requirements for water reuse in agricultural irrigation and aquifer recharge. Sprawozdanie JRC „Nauka na rzecz polityki”.

(8)  95. percentyl mierzonych stężeń

(9)  90. percentyl mierzonych stężeń

(10)  JRC, 2019. Water quality in Europe: effects of the Urban Wastewater Treatment Directive. Sprawozdanie JRC „Nauka na rzecz polityki”.

(11)  Wybrane spośród 45 substancji priorytetowych ustanowionych na mocy dyrektywy w sprawie środowiskowych norm jakości, obejmujących pestycydy oraz produkty chemii gospodarczej i chemikalia przemysłowe.

(12)  Wody powierzchniowe śródlądowe obejmują rzeki i jeziora oraz związane z nimi sztuczne lub silne zmienione jednolite części wód.

(13)  W odniesieniu do grupy substancji priorytetowych „wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne” (WWA) (nr 28) środowiskowe normy jakości dla flory i fauny i odpowiadające im średnioroczne środowiskowe normy jakości (AA-EQS) w wodzie odnoszą się do stężenia benzo[a]pirenu i są oparte na jego toksyczności. Benzo[a]piren można uznać za wskaźnik dla innych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, dlatego do celów porównań ze środowiskowymi normami jakości dla flory i fauny lub odpowiadających im AA-EQS w wodzie wystarczy monitorować benzo[a]piren.

---

ZAŁĄCZNIK 3

Przykładowe metody oceny ryzyka

Czynniki ryzyka dla zdrowia i środowiska można oceniać, stosując różne podejścia o różnym stopniu złożoności i wymaganiach dotyczących danych, w zależności od konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody. W niniejszym załączniku przedstawiono, tytułem ilustracji, niektóre jakościowe i półilościowe metody i narzędzia oceny ryzyka wybrane spośród tych zaproponowanych w opublikowanych praktykach i normach: ISO 20426 (2018) (1), Podręcznik planowanie bezpieczeństwa sanitarnego WHO (2) (2016), ISO 16075-1 do 2 (2020) (3) oraz australijskie wytyczne (2006) (4).

Najlepsze praktyki i przykłady z systemów ponownego wykorzystania wody stosowanych w kilku państwach członkowskich są również dostępne w sprawozdaniu technicznym JRC (5).

Ocena ryzyka dla zdrowia

W jakościowej lub półilościowej ocenie ryzyka poziom ryzyka w przypadku każdego zidentyfikowanego zagrożenia wynika z połączonej oceny prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia oraz poziomu jego skutków lub dotkliwości, zgodnie z poniższym wyrażeniem:

Poziom ryzyka = prawdopodobieństwo x skutki (lub dotkliwość)

Prawdopodobieństwo oznacza szanse na wystąpienie, w określonych ramach czasowych, niebezpiecznego zdarzenia o potencjalnie szkodliwych skutkach. Prawdopodobieństwo wystąpienia można ocenić, analizując dostępne dane historyczne lub oceniając błąd ludzki z zastosowaniem drzew błędów lub zdarzeń. W systemie ponownego wykorzystania wody takie prawdopodobieństwo może wynikać z połączenia prawdopodobieństwa narażenia ludzi (np. poprzez spożycie) na odzyskaną wodę zawierającą niebezpieczny czynnik (np. E. coli) oraz prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia w odzyskanej wodzie (np. wynikającego z niebezpiecznego zdarzenia, takiego jak przypadkowe uwolnienie).

Skutki lub dotkliwość oznaczają potencjalny niekorzystny wpływ na zdrowie wynikający z narażenia na zagrożenie. Poziomy skutków można określić za pomocą oceny jakościowej opartej na opisowym przedstawieniu wyników lub przy użyciu innych narzędzi (np. drzew decyzyjnych) uwzględniających zagrożenia i niebezpieczne zdarzenia.

W ramach jakościowej i półilościowej oceny ryzyka określanie zagrożeń/niebezpiecznych zdarzeń oraz przypisywanie im poziomów prawdopodobieństwa i skutków opiera się na osądzie i doświadczeniu zespołu ds. oceny ryzyka. Poziom ryzyka można wyrazić jako bardzo niski, niski, umiarkowany, wysoki lub bardzo wysoki przez połączenie poziomów prawdopodobieństwa i skutków (tabela 3.1).

Tabela 3.1

Przykładowa matryca do oceny ryzyka jakościowego (źródło: tabela 4 w normie ISO 20426: 2018)

| PRAWDOPODOBIEŃSTWO | SKUTKI |
| --- | --- |
| 1 – Nieistotne | 2 – Niewielkie | 3 – Umiarkowane | 4 – Poważne | 5 – Katastrofalne |
| A – Rzadkie | Bardzo niskie | Bardzo niskie | Niewielkie | Niewielkie | Umiarkowane |
| B – Mało prawdopodobne | Bardzo niskie | Niskie | Niskie | Umiarkowane | Wysokie |
| C – Możliwe | Niskie | Niskie | Umiarkowane | Wysokie | Wysokie |
| D – Prawdopodobne | Niskie | Umiarkowane | Wysokie | Wysokie | Bardzo wysokie |
| E – Niemal pewne | Umiarkowane | Wysokie | Wysokie | Bardzo wysokie | Bardzo wysokie |

PRAWDOPODOBIEŃSTWO

SKUTKI

1 – Nieistotne

2 – Niewielkie

3 – Umiarkowane

4 – Poważne

5 – Katastrofalne

A – Rzadkie

Bardzo niskie

Bardzo niskie

Niewielkie

Niewielkie

Umiarkowane

B – Mało prawdopodobne

Bardzo niskie

Niskie

Niskie

Umiarkowane

Wysokie

C – Możliwe

Niskie

Niskie

Umiarkowane

Wysokie

Wysokie

D – Prawdopodobne

Niskie

Umiarkowane

Wysokie

Wysokie

Bardzo wysokie

E – Niemal pewne

Umiarkowane

Wysokie

Wysokie

Bardzo wysokie

Bardzo wysokie

Alternatywna matryca ryzyka, zaproponowana w Podręczniku planowania bezpieczeństwa sanitarnego WHO (2016), opiera się na metodzie półilościowej, w przypadku której wymagane jest bardziej rygorystyczne podejście (np. korzystanie z formuł) dotyczące przypisywania do każdego zidentyfikowanego zagrożenia lub niebezpiecznego zdarzenia określonej wartości liczbowej prawdopodobieństwa i dotkliwości w celu ustalenia poziomu ryzyka lub wyniku oceny ryzyka (tabela 3.2).

Tabela 3.2

Matryca półilościowej oceny ryzyka (źródło: narzędzie 3.4 określone w Podręczniku planowania bezpieczeństwa sanitarnego WHO, 2016)

| PRAWDOPODOBIEŃSTWO | DOTKLIWOŚĆ |
| --- | --- |
| 1 – Nieistotna | 2 – Niewielka | 4 – Umiarkowana | 8 – Znaczna | 16 – Katastrofalna |
| Rzadkie (bardzo mało prawdopodobne) – 1 | 1 | 2 | 4 | 8 | 16 |
| Mało prawdopodobne – 2 | 2 | 4 | 8 | 16 | 32 |
| Możliwe – 3 | 3 | 6 | 12 | 24 | 48 |
| Prawdopodobne – 4 | 4 | 8 | 16 | 32 | 64 |
| Niemal pewne – 5 | 5 | 10 | 20 | 40 | 80 |
| Wynik oceny ryzyka R = P x D | <6 | 7 –12 | 13 –32 | >32 |
| Poziom ryzyka | Niskie ryzyko | Średnie ryzyko | Wysokie ryzyko | Bardzo wysokie ryzyko |

PRAWDOPODOBIEŃSTWO

DOTKLIWOŚĆ

1 – Nieistotna

2 – Niewielka

4 – Umiarkowana

8 – Znaczna

16 – Katastrofalna

Rzadkie (bardzo mało prawdopodobne) – 1

1

2

4

8

16

Mało prawdopodobne – 2

2

4

8

16

32

Możliwe – 3

3

6

12

24

48

Prawdopodobne – 4

4

8

16

32

64

Niemal pewne – 5

5

10

20

40

80

Wynik oceny ryzyka R = P x D

<6

7 –12

13 –32

>32

Poziom ryzyka

Niskie ryzyko

Średnie ryzyko

Wysokie ryzyko

Bardzo wysokie ryzyko

W podejściu półilościowym konieczne jest określenie poziomów prawdopodobieństwa na podstawie zagrożeń lub niebezpiecznych zdarzeń oraz poziomów skutków/dotkliwości, biorąc pod uwagę np. przekroczenia progów ochronnych substancji niebezpiecznych w odzyskanej wodzie i wielkości związanych z tym efektów zdrowotnych. Definicje te należy opracować na podstawie konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody i kontekstu lokalnego, należy też zawsze uwzględniać zasadę ochrony zdrowia publicznego oraz wszelkie mające zastosowanie skutki regulacyjne. W tabelach 3.3 i 3.4 przedstawiono niektóre definicje zaczerpnięte z normy ISO 20426 (2018) oraz z Podręcznika planowania bezpieczeństwa sanitarnego WHO (2016).

Tabela 3.3

Sugerowane miary skutków lub dotkliwości wpływu (tabela 2 w normie ISO 20426:2018 oraz narzędzie 3.3 z podręcznika WHO, 2016)

| SKUTKI (LUB DOTKLIWOŚĆ) |
| --- |
| Wskaźnik poziomu | Opis przykładu |
| 1 – NIEISTOTNE | Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie powodujące brak skutków dla zdrowia lub nieistotne skutki dla zdrowia (6) w porównaniu z poziomami tła. |
| 2 – NIEWIELKIE | Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące niewielkie skutki dla zdrowia (7). |
| 3 – UMIARKOWANE | Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące samoistnie ustępujące skutki dla zdrowia lub lekką chorobę (8). |
| 4 – POWAŻNE | Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące chorobę lub uraz (9) lub takie, które może prowadzić do pozwu lub problemów prawnych. |
| 5 – KATASTROFALNE | Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące poważną chorobę lub poważny uraz (10) lub nawet utratę życia lub które doprowadzi do wszczęcia poważnego dochodzenia przez organ regulacyjny mogącego skutkować wszczęciem postępowania karnego. |

SKUTKI (LUB DOTKLIWOŚĆ)

Wskaźnik poziomu

Opis przykładu

1 – NIEISTOTNE

Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie powodujące brak skutków dla zdrowia lub nieistotne skutki dla zdrowia (6) w porównaniu z poziomami tła.

2 – NIEWIELKIE

Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące niewielkie skutki dla zdrowia (7).

3 – UMIARKOWANE

Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące samoistnie ustępujące skutki dla zdrowia lub lekką chorobę (8).

4 – POWAŻNE

Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące chorobę lub uraz (9) lub takie, które może prowadzić do pozwu lub problemów prawnych.

5 – KATASTROFALNE

Zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie potencjalnie powodujące poważną chorobę lub poważny uraz (10) lub nawet utratę życia lub które doprowadzi do wszczęcia poważnego dochodzenia przez organ regulacyjny mogącego skutkować wszczęciem postępowania karnego.

Tabela 3.4

Sugerowane miary prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń powodujących narażenie (tabela 3 w normie ISO 20426:2018 oraz narzędzie 3.3 z podręcznika WHO, 2016)

| PRAWDOPODOBIEŃSTWO |
| --- |
| Wskaźnik poziomu | Opis przykładu |
| A – RZADKIE | Nie wystąpiło w przeszłości i jest wysoce nieprawdopodobne, że wystąpi w rozsądnym okresie (11). |
| B – MAŁO PRAWDOPODOBNE | Nie wystąpiło w przeszłości, lecz może wystąpić w wyjątkowych okolicznościach w rozsądnym okresie. |
| C – MOŻLIWE | Mogło wystąpić w przeszłości lub może wystąpić w normalnych okolicznościach w rozsądnym okresie. |
| D – PRAWDOPODOBNE | Zaobserwowano wystąpienie takiego zdarzenia w przeszłości lub jego wystąpienie jest prawdopodobne w normalnych okolicznościach w rozsądnym okresie. |
| E – NIEMAL PEWNE | Zaobserwowano wystąpienie takiego zdarzenia w przeszłości lub jego wystąpienie jest niemal pewne w większości okoliczności w rozsądnym okresie. |

PRAWDOPODOBIEŃSTWO

Wskaźnik poziomu

Opis przykładu

A – RZADKIE

Nie wystąpiło w przeszłości i jest wysoce nieprawdopodobne, że wystąpi w rozsądnym okresie (11).

B – MAŁO PRAWDOPODOBNE

Nie wystąpiło w przeszłości, lecz może wystąpić w wyjątkowych okolicznościach w rozsądnym okresie.

C – MOŻLIWE

Mogło wystąpić w przeszłości lub może wystąpić w normalnych okolicznościach w rozsądnym okresie.

D – PRAWDOPODOBNE

Zaobserwowano wystąpienie takiego zdarzenia w przeszłości lub jego wystąpienie jest prawdopodobne w normalnych okolicznościach w rozsądnym okresie.

E – NIEMAL PEWNE

Zaobserwowano wystąpienie takiego zdarzenia w przeszłości lub jego wystąpienie jest niemal pewne w większości okoliczności w rozsądnym okresie.

Na podstawie zidentyfikowanych poziomów ryzyka związanych z zagrożeniem/niebezpiecznymi zdarzeniami według drogi narażenia i przedmiotów oddziaływania zostaną określone priorytety dotyczące zarządzania ryzykiem i wszelkie środki zapobiegawcze, które ograniczą ryzyko. Na przykład jeżeli poziom ryzyka jest średni lub wyższy, środek zapobiegawczy powinien obniżyć poziom ryzyka. Ocena ta może obejmować ocenę wszelkich już stosowanych środków zapobiegawczych oraz wskazanie dodatkowych środków/działań dotyczących tych zagrożeń, w przypadku których nie ma istniejących środków lub nie wprowadzono skutecznych środków. Jeżeli środek zapobiegawczy może kontrolować ryzyko w wystarczającym stopniu, wówczas działania mogą wymagać ustanowienia monitorowania i innych metod kontroli operacyjnej, aby zapewnić jego funkcjonowanie. Podejście oparte na wielu barierach, w ramach którego wprowadzono wiele środków zapobiegawczych i barier, zapewnia bardziej niezawodne zarządzanie ryzykiem niż pojedynczy środek lub pojedyncza bariera. Wybrane środki zapobiegawcze i bariery należy następnie poddać ponownej ocenie, aby sprawdzić, czy poziomy ryzyka uległy zmniejszeniu, jak w przykładzie w tabeli 3.5.

Tabela 3.5

Przykład oceny ryzyka i zarządzania ryzykiem potencjalnego kontaktu z bakteriami chorobotwórczymi w odzyskanej wodzie w punkcie zastosowania końcowego, na podstawie tabeli 5 w normie ISO 20426:2018.

| Zagrożenie | Źródło ścieków | Przewidywane zastosowanie końcowe | Niebezpieczne zdarzenie | Maksymalne ryzyko | Środek zapobiegawczy | Ryzyko rezydualne |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Skutki | Prawdopodobieństwo | Ryzyko | Skutki | Prawdopodobieństwo | Ryzyko |
| Bakterie chorobotwórcze (np. E. coli) | Ścieki komunalne | Stosowanie w rolnictwie | Zakażenie przez kontakt z odzyskaną wodą lub jej spożycie (np. podczas praktyk nawadniania) | Poważne | Prawdopodobne | Wysokie (na podstawie tabeli 3.1) | Kontrola źródła | Poważne (12) | Rzadkie  (13) | Niskie |
| Kontrola stosowania (np. dezynfekcja) |
| Kontrola zastosowania końcowego (np. stosowanie barier i środków ochrony indywidualnej) |
| Uwaga: przykładowe środki zapobiegawcze i bariery przedstawiono w załączniku 4. |

Zagrożenie

Źródło ścieków

Przewidywane zastosowanie końcowe

Niebezpieczne zdarzenie

Maksymalne ryzyko

Środek zapobiegawczy

Ryzyko rezydualne

Skutki

Prawdopodobieństwo

Ryzyko

Skutki

Prawdopodobieństwo

Ryzyko

Bakterie chorobotwórcze (np. E. coli)

Ścieki komunalne

Stosowanie w rolnictwie

Zakażenie przez kontakt z odzyskaną wodą lub jej spożycie (np. podczas praktyk nawadniania)

Poważne

Prawdopodobne

Wysokie (na podstawie tabeli 3.1)

Kontrola źródła

Poważne (12)

Rzadkie  (13)

Niskie

Kontrola stosowania (np. dezynfekcja)

Kontrola zastosowania końcowego (np. stosowanie barier i środków ochrony indywidualnej)

Uwaga: przykładowe środki zapobiegawcze i bariery przedstawiono w załączniku 4.

Ocena ryzyka środowiskowego dotyczącego zasobów wody słodkiej

Podczas gdy ocena ryzyka dla zdrowia skupia się na przedmiotach oddziaływania będących ludźmi, w ramach oceny ryzyka środowiskowego ocenia się wszelkie oddziaływania na elementy środowiska, na które może mieć wpływ wykorzystanie odzyskanej wody do nawadniania w rolnictwie. Wymaga to szczegółowej charakterystyki lokalnych warunków geologicznych/hydrogeologicznych panujących na obszarze, na którym zlokalizowany jest system ponownego wykorzystania wody. W tym celu można zapoznać się z zestawem danych przestrzennych WISE EIONET (14) zawierającym informacje dotyczące europejskich obszarów dorzeczy, podjednostek obszaru dorzecza, jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych i miejsc monitorowania. Proponowana tutaj procedura, opracowana zgodnie z sekcją 6.3 normy ISO 16075-1 (2020) i pkt 4.2 australijskich wytycznych (2006), ma na celu udzielenie specjalistom zajmującym się wodą wskazówek w zakresie przeprowadzania oceny wpływu zagrożeń występujących w odzyskanej wodzie na zasoby wody słodkiej (wód powierzchniowych i podziemnych).

Etap 1 – Badanie przesiewowe pod kątem zagrożeń

Porównanie zagrożeń występujących w odzyskanej wodzie ze znanymi wartościami określonymi w dyrektywach, normach i wytycznych w zależności od potencjalnie narażonego elementu środowiska (zob. rys. 3 w niniejszym zawiadomieniu). Może to obejmować najwyższe dopuszczalne stężenia lub środowiskowe normy jakości dla zanieczyszczeń objętych regulacjami w potencjalnie narażonych elementach środowiska, których przestrzeganie w większości przypadków zapewni ochronę narażonych środowisk. Można zastosować najbardziej pesymistyczny scenariusz, w którym porównuje się 95. percentyl lub maksymalne zarejestrowane stężenie zanieczyszczenia z jego najniższą wartością określoną w wytycznych (np. w normie jakości środowiska). Należy również wskazać niebezpieczne zdarzenia związane z uwolnieniem tych zagrożeń (np. wycieki z rurociągów lub systemów dystrybucji wody odzyskanej).

Etap 2 – Prawdopodobieństwo dotarcia substancji do środowiskowego przedmiotu oddziaływania

Prawdopodobieństwo można oszacować, oceniając, czy zagrożenia mogą dotrzeć do środowiskowego przedmiotu oddziaływania, i biorąc pod uwagę wszelkie zastosowane środki zapobiegawcze i bariery. W przypadku wód podziemnych i powierzchniowych prawdopodobieństwo będzie zależało od warunków hydrogeologicznych miejsca (np. występowania warstwy wodonośnej), prawdopodobieństwa przemieszczania się substancji w strefie nienasyconej w celu infiltracji (np. typ gleby i charakterystyka zagrożenia) oraz rodzaju warunków nawadniania (np. praktyk rolniczych, potrzeb upraw, typu gleby, prawdopodobieństwa przelania się odzyskanej wody z systemów odwadniania).

Etap 3 – Skutki/dotkliwość szkody

Poziomy skutków lub dotkliwości szkody będą zależały od początkowego stanu jakości wód powierzchniowych lub podziemnych. Poziomy dotkliwości mogłyby służyć określeniu, w jakim stopniu stężenie zagrożenia spowoduje szkodliwe skutki dla danego elementu środowiska. Na przykład poziom dotkliwości szkody będzie zależał od stopnia, w jakim zagrożenie przyczyniłoby się do pogorszenia stanu rozpatrywanej jednolitej części wód. Poziomy skutków mogą obejmować inne czynniki, na przykład jeśli źródło wody jest wykorzystywane do produkcji wody pitnej.

Etap 4 – Ocena poziomów ryzyka

Po zidentyfikowaniu wszystkich zagrożeń oraz ich prawdopodobieństwa i poziomów dotkliwości (poprzez przypisanie poziomu jakościowego albo wartości liczbowej) do oceny poziomów ryzyka można zastosować matrycę jakościową lub półilościową, taką jak matryce zaproponowane do celów oceny ryzyka dla zdrowia (tabela 3.1 i 3.2).

Prawdopodobieństwo dotarcia określonej substancji do jednolitej części wód można oszacować za pomocą następujących narzędzi określonych w normie ISO 16075-1 (2020), które służą do oceny podatności wód podziemnych i powierzchniowych odpowiednio na infiltrację lub spływ odzyskanej wody. Za pomocą tego narzędzia wody powierzchniowe i podziemne są klasyfikowane do czterech grup wrażliwości, których podstawę stanowią warunki hydrogeologiczne dotyczące wód podziemnych oraz obecność systemu odwadniania służącego do kontroli spływu do wód powierzchniowych (tabela 3.6).

Tabela 3.6

Definicja grup wrażliwości dotycząca wód powierzchniowych i wód podziemnych (źródło: sekcja 6.3.3 normy ISO 16075-1:2020 i załącznik D do tej normy)

| Określenie grup wrażliwości | Wody powierzchniowe | Wody podziemne |
| --- | --- | --- |
| Wysoka (I) | Występowanie spływów powierzchniowych podczas nawadniania lub akumulacji na powierzchni, które mogą być wypłukiwane podczas opadów deszczu. | Występowanie pod obszarem nawadnianym nieograniczonej warstwy wodonośnej o zawartości gliny (16) <5 % w obrębie górnych dwóch metrów gleby.
  Występowanie warstwy wodonośnej na głębokości mniejszej niż pięć metrów. |
| Średnia (II) | Projekt i działanie systemu nawadniania zapobiega spływom powierzchniowym.
  Występowanie płytkiego podziemnego systemu odwadniania (na głębokości nie większej niż 80 cm). | Występowanie warstwy wodonośnej na głębokości ponad pięciu metrów pod powierzchnią o zawartości gliny wynoszącej 15–40 % w obrębie górnych dwóch metrów gleby. |
| Niska (III) | Projekt i działanie systemu nawadniania zapobiega spływom powierzchniowym.
  Występowanie głębokiego systemu odwadniania (o głębokości ponad 80 cm). | Występowanie warstwy wodonośnej na głębokości ponad pięciu metrów o zawartości gliny wynoszącej >40 % w obrębie górnych dwóch metrów gleby. |
| (Zerowa) IV | Projekt i działanie systemu nawadniania zapobiega spływom powierzchniowym.
  System nawadniania nie obejmuje odwadniania (15). | Brak warstwy wodonośnej pod obszarem nawadnianym i brak ciągłości hydrogeologicznej, która prawdopodobnie spowodowałaby przemieszczenie wody do pobliskiej warstwy wodonośnej (17) |

Określenie grup wrażliwości

Wody powierzchniowe

Wody podziemne

Wysoka (I)

Występowanie spływów powierzchniowych podczas nawadniania lub akumulacji na powierzchni, które mogą być wypłukiwane podczas opadów deszczu.

Występowanie pod obszarem nawadnianym nieograniczonej warstwy wodonośnej o zawartości gliny (16) <5 % w obrębie górnych dwóch metrów gleby.

Występowanie warstwy wodonośnej na głębokości mniejszej niż pięć metrów.

Średnia (II)

Projekt i działanie systemu nawadniania zapobiega spływom powierzchniowym.

Występowanie płytkiego podziemnego systemu odwadniania (na głębokości nie większej niż 80 cm).

Występowanie warstwy wodonośnej na głębokości ponad pięciu metrów pod powierzchnią o zawartości gliny wynoszącej 15–40 % w obrębie górnych dwóch metrów gleby.

Niska (III)

Projekt i działanie systemu nawadniania zapobiega spływom powierzchniowym.

Występowanie głębokiego systemu odwadniania (o głębokości ponad 80 cm).

Występowanie warstwy wodonośnej na głębokości ponad pięciu metrów o zawartości gliny wynoszącej >40 % w obrębie górnych dwóch metrów gleby.

(Zerowa) IV

Projekt i działanie systemu nawadniania zapobiega spływom powierzchniowym.

System nawadniania nie obejmuje odwadniania (15).

Brak warstwy wodonośnej pod obszarem nawadnianym i brak ciągłości hydrogeologicznej, która prawdopodobnie spowodowałaby przemieszczenie wody do pobliskiej warstwy wodonośnej (17)

Połączenie grup wrażliwości dotyczących wód podziemnych i powierzchniowych odpowiednio z poziomem infiltracji do wód podziemnych lub spływem powierzchniowym może wskazywać na poziom podatności danej jednolitej części wód (tabela 3.7).

Tabela 3.7

Przykładowy poziom podatności (18) wód podziemnych i powierzchniowych (źródło: tabela D.1 w normie ISO 16075-1:2020)

| WSKAŹNIK INFILTRACJI | Brak infiltracji do wód podziemnych | Niski poziom infiltracji do wód podziemnych | Średni poziom infiltracji do wód podziemnych | Wysoki poziom infiltracji do wód podziemnych |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I | II | III | IV |
| Wrażliwość wód podziemnych | Płytka warstwa wodonośna lub brak ochrony w postaci gliny | I | 1 | 2 | 3 | 3 |
| Głęboka warstwa wodonośna z ochroną w postaci gliny | II | 1 | 2 | 2 | 3 |
| Głęboka warstwa wodonośna ze znaczącą ochroną w postaci gliny | III | 1 | 1 | 2 | 2 |
| Brak warstwy wodonośnej mającej ciągłość hydrologiczną z obszarem | IV | 1 | 1 | 2 | 2 |
| Wrażliwość wód powierzchniowych | 3 | 3 | 2 | 1 |
| IV | III | II | I |
| Wysoki poziom spływu powierzchniowego | Średni poziom spływu powierzchniowego | Niski poziom spływu powierzchniowego | Brak spływu powierzchniowego |
| SPŁYW POWIERZCHNIOWY |

WSKAŹNIK INFILTRACJI

Brak infiltracji do wód podziemnych

Niski poziom infiltracji do wód podziemnych

Średni poziom infiltracji do wód podziemnych

Wysoki poziom infiltracji do wód podziemnych

I

II

III

IV

Wrażliwość wód podziemnych

Płytka warstwa wodonośna lub brak ochrony w postaci gliny

I

1

2

3

3

Głęboka warstwa wodonośna z ochroną w postaci gliny

II

1

2

2

3

Głęboka warstwa wodonośna ze znaczącą ochroną w postaci gliny

III

1

1

2

2

Brak warstwy wodonośnej mającej ciągłość hydrologiczną z obszarem

IV

1

1

2

2

Wrażliwość wód powierzchniowych

3

3

2

1

IV

III

II

I

Wysoki poziom spływu powierzchniowego

Średni poziom spływu powierzchniowego

Niski poziom spływu powierzchniowego

Brak spływu powierzchniowego

SPŁYW POWIERZCHNIOWY

---

(1)  ISO 20426: 2018. Guidelines for health risk assessment and management for non-potable water reuse.

(2)  WHO, 2016. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta.

(3)  ISO 16075-1:2020. Guidelines for treated wastewater use for irrigation projects – Part 1: The basis of a reuse project for irrigation. ISO 16075-2:2020. Guidelines for treated wastewater use for irrigation projects – Part 2: Development of the project.

(4)  NRMMC–EPHC–AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1).Krajowa Strategia Zarządzania Jakością Wody.

(5)  Maffettone, R. i Gawlik, B. M. (2022), Technical Guidance: Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe, Komisja Europejska, Luksemburg, JRC 129596, 81 s.

(6)  Brak skutków dla zdrowia lub nieistotne skutki dla zdrowia: nie zaobserwowano skutku dla zdrowia.

(7)  Niewielki skutek dla zdrowia, np. tymczasowe objawy, takie jak podrażnienie, nudności i ból głowy.

(8)  Samoistnie ustępujące skutki dla zdrowia lub lekka choroba, np. ostra biegunka, wymioty, zakażenie górnych dróg oddechowych, niewielki uraz.

(9)  Choroba lub uraz, np. malaria, schistosomatoza, przywrzyca pokarmowa, przewlekła biegunka, przewlekłe problemy oddechowe, zaburzenia neurologiczne, złamanie kości.

(10)  Poważna choroba lub poważny uraz, np. poważne zatrucie, utrata kończyn, poważne oparzenia, utonięcie.

(11)  Rozsądny okres zależy od poziomu ryzyka oraz od jurysdykcji lokalnej.

(12)  Skutki (dotkliwość) zależą od niepożądanego skutku dla zdrowia wynikającego z narażenia przedmiotu oddziaływania na kontakt z bakteriami chorobotwórczymi i nie zmieniają się one po zastosowaniu środka zapobiegawczego.

(13)  Stosowanie środków zapobiegawczych (np. dezynfekcja, stosowanie barier i środków ochrony indywidualnej) zmniejsza prawdopodobieństwo narażenia przedmiotu oddziaływania na zagrożenie.

(14)  Dostępne pod adresem: https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/wise-eionet-spatial-3

(15)  Przepływ w części podziemnej zapewnia filtrację zanieczyszczeń. Istnienie skutecznego odwadniania terenu zmniejsza zawartość wody w glebie, ale może prowadzić do zwiększonych obciążeń systemów wód powierzchniowych.

(16)  Zawartość gliny można określić za pomocą analizy sitowej.

(17)  Grupa do wyboru dopiero po przeprowadzeniu dokładnej analizy hydrogeologicznej. W przypadku braku jednoznacznych informacji na temat geologii/hydrogeologii warstw podziemnych należy uznać, że pod obszarem nawadnianym znajduje się warstwa wodonośna.

(18)  Termin podatność zastępuje oryginalny termin ryzyko stosowany w tabeli C1 w normie ISO 16075-1 (2020), aby uniknąć pomylenia z terminem poziomy ryzyka stosowanym w niniejszym zawiadomieniu w celu wskazania połączenia prawdopodobieństwa i dotkliwości szkody zgodnie z tabelami 3.1 i 3.2.

---

ZAŁĄCZNIK 4

Środki zapobiegawcze i bariery – przykłady ilustrujące

Niniejszy załącznik zawiera przykładowe środki zapobiegawcze i bariery, które można wdrożyć w systemie ponownego wykorzystania wody, zgodnie z art. 5 i 6 przedmiotowego rozporządzenia oraz sekcją 2 załącznika I do tego rozporządzenia. Przykłady mają na celu zilustrowanie rodzaju analizy wymaganej do określenia rodzaju i liczby środków zapobiegawczych i barier, w zależności od rodzaju upraw i klasy jakości wody, na podstawie międzynarodowych norm i praktyk. Należy zauważyć, że analiza musi być przeprowadzona indywidualnie dla każdego przypadku, z uwzględnieniem konkretnego kontekstu. Dlatego przedstawionych poniżej przykładów nie należy rozumieć jako mających automatyczne zastosowanie do wszystkich przypadków i w każdej możliwej okoliczności.

Przykłady zostały opracowane na podstawie wymogów przedmiotowego rozporządzenia oraz istniejących międzynarodowych norm i praktyk: australijskie wytyczne (2006), wytyczne WHO (2006) i norma ISO 16075-2:2020. W tabeli 4.1 przedstawiono wykaz środków zapobiegawczych, które można rozważyć w różnych częściach systemu ponownego wykorzystania wody.

Tabela 4.1

Przykładowe środki zapobiegawcze na potrzeby systemu ponownego wykorzystania wody (wykaz nie jest wyczerpujący). Źródła: pkt 7 załącznika II do przedmiotowego rozporządzenia, ramka 2.6 w australijskich wytycznych (2006)
   (2)
  i dodatek 3 do nich, wytyczne WHO (2006)
   (3)

| Rodzaj środka zapobiegawczego | Przykłady | Uwaga |
| --- | --- | --- |
| Ochrona źródeł ścieków komunalnych | — | zapobieganie zrzutom przemysłowym do ścieków komunalnych lub zarządzanie nimi poprzez zapewnienie spełnienia wszelkich wymogów wynikających z mających zastosowanie przepisów unijnych i lokalnych |

Rodzaj środka zapobiegawczego

Przykłady

Uwaga

Ochrona źródeł ścieków komunalnych

—

zapobieganie zrzutom przemysłowym do ścieków komunalnych lub zarządzanie nimi poprzez zapewnienie spełnienia wszelkich wymogów wynikających z mających zastosowanie przepisów unijnych i lokalnych

| — | ochrona wód burzowych przed odpadami zwierzęcymi i ludzkimi |
| --- | --- |

—

ochrona wód burzowych przed odpadami zwierzęcymi i ludzkimi

| — | kontrolowanie rodzaju wód odprowadzanych do systemu kanalizacyjnego (np. ustalanie limitów) |
| --- | --- |

—

kontrolowanie rodzaju wód odprowadzanych do systemu kanalizacyjnego (np. ustalanie limitów)

–

Dodatkowe oczyszczanie odpływu z oczyszczalni ścieków komunalnych

| — | procesy oczyszczania w celu zmniejszenia ilości zanieczyszczeń mikrobiologicznych i chemicznych w odpływie (np. dodatkowe środki w zakresie dezynfekcji lub usuwania zanieczyszczeń) |
| --- | --- |

—

procesy oczyszczania w celu zmniejszenia ilości zanieczyszczeń mikrobiologicznych i chemicznych w odpływie (np. dodatkowe środki w zakresie dezynfekcji lub usuwania zanieczyszczeń)

–

Ochrona i utrzymywanie systemu przechowywania odzyskanej wody

| — | stosowanie stref buforowych |
| --- | --- |

—

stosowanie stref buforowych

| — | unikanie wzrostu alg poprzez minimalizację dostępu światła (np. poprzez przykrycie systemu przechowywania) |
| --- | --- |

—

unikanie wzrostu alg poprzez minimalizację dostępu światła (np. poprzez przykrycie systemu przechowywania)

| — | utrzymywanie odwadniania i miejsc (np. pokrycie terenu, bilans składników odżywczych) |
| --- | --- |

—

utrzymywanie odwadniania i miejsc (np. pokrycie terenu, bilans składników odżywczych)

| — | zapobieganie przepływowi zwrotnemu i kontrola połączeń krzyżowych w podłączonych instalacjach |
| --- | --- |

—

zapobieganie przepływowi zwrotnemu i kontrola połączeń krzyżowych w podłączonych instalacjach

| — | oczyszczanie chemiczne w celu uniknięcia zatykania lub ponownego wzrostu bakterii |
| --- | --- |

—

oczyszczanie chemiczne w celu uniknięcia zatykania lub ponownego wzrostu bakterii

Dalsze przykłady można znaleźć w normie ISO 20419:2018 (1).

Kontrola i utrzymanie systemów dystrybucji i instalacji wodnokanalizacyjnych

| — | przyjęcie kodeksów postępowania w odniesieniu do instalacji wody odzyskanej (np. kodowanie za pomocą kolorów) |
| --- | --- |

—

przyjęcie kodeksów postępowania w odniesieniu do instalacji wody odzyskanej (np. kodowanie za pomocą kolorów)

| — | unikanie łączenia instalacji wody pitnej z instalacjami wody odzyskanej (np. instalowanie szczeliny powietrznej lub urządzeń zapobiegających przepływowi zwrotnemu) |
| --- | --- |

—

unikanie łączenia instalacji wody pitnej z instalacjami wody odzyskanej (np. instalowanie szczeliny powietrznej lub urządzeń zapobiegających przepływowi zwrotnemu)

Dalsze przykłady można znaleźć w normie ISO 20419:2018.

Szczegółowe wymagania dotyczące systemów nawadniania (np. kropelkowego lub podpowierzchniowego, deszczowania, mikrodeszczowania) i pól uprawnych

| — | ustanowienie minimalnych odległości bezpieczeństwa (np. od wód powierzchniowych, w tym źródeł dla zwierząt gospodarskich, lub takich rodzajów działalności jak akwakultura, hodowla ryb, hodowla mięczaków, skorupiaków i innych bezkręgowców wodnych, pływanie i inna działalność w środowisku wodnym) w celu ograniczenia narażenia ludzi i środowiska |
| --- | --- |

—

ustanowienie minimalnych odległości bezpieczeństwa (np. od wód powierzchniowych, w tym źródeł dla zwierząt gospodarskich, lub takich rodzajów działalności jak akwakultura, hodowla ryb, hodowla mięczaków, skorupiaków i innych bezkręgowców wodnych, pływanie i inna działalność w środowisku wodnym) w celu ograniczenia narażenia ludzi i środowiska

| — | kontrola nachylenia zbocza, nasycenia pola wodą i obszarów krasowych |
| --- | --- |

—

kontrola nachylenia zbocza, nasycenia pola wodą i obszarów krasowych

| — | kontrola zatykania się emiterów w systemach nawadniania kropelkowego |
| --- | --- |

—

kontrola zatykania się emiterów w systemach nawadniania kropelkowego

| — | kontrola tempa stosowania w celu zminimalizowania wpływu na środowisko przyjmujące, w tym na glebę, wody podziemne i powierzchniowe (np. czujniki wilgotności w glebie, określenie bilansu wody i składników odżywczych, mechanizmy zmniejszające wpływ zasolenia i sodowości) |
| --- | --- |

—

kontrola tempa stosowania w celu zminimalizowania wpływu na środowisko przyjmujące, w tym na glebę, wody podziemne i powierzchniowe (np. czujniki wilgotności w glebie, określenie bilansu wody i składników odżywczych, mechanizmy zmniejszające wpływ zasolenia i sodowości)

| — | kontrola czasu stosowania (np. ograniczenie nawadniania tylko do nocy) |
| --- | --- |

—

kontrola czasu stosowania (np. ograniczenie nawadniania tylko do nocy)

| — | kontrola obciążenia hydraulicznego i drenów przechwytujących wodę |
| --- | --- |

—

kontrola obciążenia hydraulicznego i drenów przechwytujących wodę

| — | szczególne wymogi dotyczące nawadniania przy użyciu deszczowni (np. maksymalna prędkość wiatru, odległości między deszczowniami a obszarami wrażliwymi; instalacja systemów minimalizujących tworzenie się aerozolu w systemach deszczowania i nawadniania kropelkowego) |
| --- | --- |

—

szczególne wymogi dotyczące nawadniania przy użyciu deszczowni (np. maksymalna prędkość wiatru, odległości między deszczowniami a obszarami wrażliwymi; instalacja systemów minimalizujących tworzenie się aerozolu w systemach deszczowania i nawadniania kropelkowego)

–

Specyficzne wymagania dotyczące nawadniania upraw

| — | stosowanie dodatkowych barier* |
| --- | --- |

—

stosowanie dodatkowych barier*

- Zob. tabela 4.2 w niniejszym załączniku oraz tabela 1 w załączniku II do przedmiotowego rozporządzenia.

Kontrola dostępu i stosowanie oznakowania

| — | zastosowanie ogrodzeń (np. proste barierki, siatka zabezpieczająca w zależności od jakości odzyskanej wody) |
| --- | --- |

—

zastosowanie ogrodzeń (np. proste barierki, siatka zabezpieczająca w zależności od jakości odzyskanej wody)

| — | zastosowanie oznakowania wskazującego, że woda nie nadaje się do picia (np. woda odzyskana – nie pić) lub innych rodzajów oznakowania (np. używana jest woda odzyskana – nie wchodzić w trakcie nawadniania) |
| --- | --- |

—

zastosowanie oznakowania wskazującego, że woda nie nadaje się do picia (np. woda odzyskana – nie pić) lub innych rodzajów oznakowania (np. używana jest woda odzyskana – nie wchodzić w trakcie nawadniania)

| — | kontrola dostępu: sposoby, ilości i czas podania |
| --- | --- |

—

kontrola dostępu: sposoby, ilości i czas podania

Ochrona pracowników i rolników

| — | stosowanie środków ochrony indywidualnej |
| --- | --- |

—

stosowanie środków ochrony indywidualnej

| — | kształcenie i szkolenie w zakresie higieny (np. częste mycie rąk) |
| --- | --- |

—

kształcenie i szkolenie w zakresie higieny (np. częste mycie rąk)

| — | kształcenie i szkolenie w zakresie sterowania urządzeniami (np. w zakresie zapobiegania przepływowi zwrotnemu i kontroli połączeń krzyżowych, w zakresie prawidłowej instalacji systemów wodno-kanalizacyjnych i urządzeń, zarządzania najlepszymi praktykami) |
| --- | --- |

—

kształcenie i szkolenie w zakresie sterowania urządzeniami (np. w zakresie zapobiegania przepływowi zwrotnemu i kontroli połączeń krzyżowych, w zakresie prawidłowej instalacji systemów wodno-kanalizacyjnych i urządzeń, zarządzania najlepszymi praktykami)

Zgodnie z sekcją 2 załącznika I do przedmiotowego rozporządzenia uprawy określonej kategorii należy nawadniać wodą o odpowiednich minimalnych klasach jakości wskazanych w tabeli 1. Niższa klasa jakości wody może być stosowana w przypadku zastosowania odpowiednich barier dodatkowych, które skutkują osiągnięciem wymogów jakościowych danej klasy dla danej kategorii upraw. W tabeli 4.2 przedstawiono przykłady łączenia klas jakości odzyskanej wody i akredytowanych barier na potrzeby nawadniania określonej kategorii klas zgodnie z zaleceniami określonymi w normie ISO 16075-2 (2020).

Tabela 4.2

Przykłady dotyczące sposobu obliczania liczby i rodzajów barier w zależności od rodzaju uprawy i wymaganych klas jakości odzyskanej wody zgodnie z tabelą 1 w załączniku 1 do przedmiotowego rozporządzenia, poprzez uwzględnienie tabeli 3 i tabeli 2 w normie ISO 16075-2:2020 (przedstawionych w niniejszym zawiadomieniu odpowiednio jako tabela 2 i tabela 3) oraz tabeli A.1 w normie ISO 16075-2:2020. Bariery są kwalifikowane pod warunkiem wdrożenia dobrych praktyk.

| Kategoria upraw
  (tabela 1 w załączniku 1 do przedmiotowego rozporządzenia) (4) | Przykłady upraw
  (tabela A.1 w normie ISO 16075-2:2020) (5) | Klasa jakości odzyskanej wody
  (tabela 1 w załączniku 1 do przedmiotowego rozporządzenia)17 | Liczba wymaganych barier
  (tabela 3 w normie ISO 16075-2:2020 (6) = tabela 2 w niniejszym zawiadomieniu) | Możliwe akredytowane bariery
  (tabela A.1 w normie ISO 16075-2:2020 i tabela 2 w normie ISO 16075-2:2020 (7) = tabela 3 w niniejszym zawiadomieniu) | Liczba barier (tabela 2 w normie ISO 16075-2:2020 = tabela 3 w niniejszym zawiadomieniu) | Uwaga |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Wszystkie rośliny do spożycia, w stanie surowym, których część jadalna ma bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą oraz rośliny okopowe do spożycia w stanie surowym | Rośliny liściaste uprawiane na powierzchni gleby spożywane na surowo (np. sałata, szpinak, kapusta pekińska, kapusta, seler).
  Rośliny do spożycia w stanie surowym, które rosną powyżej poziomu gruntu, a część jadalna znajduje się <25 cm nad powierzchnią gleby (np. papryka, pomidor, ogórek, cukinia, młoda fasola). | A | 0 | – | 0 | – |
| B | 1 | Osłona cieniująca
  LUB
  Dodatkowa dezynfekcja na polu (na niskim poziomie) | 1 | – |
| C | 3 | Dezynfekcja na wysokim poziomie +
  osłona cieniująca | 2+1 | – |
| Podpowierzchniowe nawadnianie kropelkowe, które nie wiąże się z podsiąkaniem wody wskutek zjawiska kapilarnego do powierzchni ziemi +
  Osłona cieniująca* | 3 (+1) | *Osłona cieniująca stanowi dodatkową barierę zapobiegającą kontaktowi na skutek zjawiska kapilarnego związanego z nawadnianiem kropelkowym.
  – |
| D | Zabronione* | – | – | *Zgodnie z tabelą 3 w normie ISO 16075:2020 oraz UWAGĄ 3 w tabeli A.1: do nawadniania warzyw nie należy stosować odpływów o średniej jakości (D). |
| Rośliny spożywcze, które można spożywać na surowo, rosnące w glebie (np. marchew, rzodkiewka, cebula) | A | 0 | – | – | – |
| B | 1 | Dezynfekcja na niskim poziomie | 1 | – |
| C | 3 | Wydaje się, że nie jest możliwe połączenie akredytowanych barier | – | – |
| D | Zabronione* | – | – | *Zgodnie z tabelą 3 w normie ISO 16075:2020 oraz UWAGĄ 3 w tabeli A.1: do nawadniania warzyw nie należy stosować odpływów o średniej jakości (D). |
| Rośliny do spożycia w stanie surowym, które rosną powyżej poziomu gruntu, a których część jadalna znajduje się >25 cm nad powierzchnią gleby*
  *z jadalną skórką | A | 0 | – | – | – |
| B | 1 | Osłona cieniująca
  LUB
  Dodatkowa dezynfekcja na polu (na niskim poziomie) | 1 | – |
| C | 3 | Dezynfekcja na niskim poziomie +
  nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, np. co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu +
  osłona cieniująca | 1+1+1 | – |
| C | 3 | Dezynfekcja na wysokim poziomie
  - nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, np. co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu | 2+1 | – |
| Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna jest produkowana powyżej poziomu gruntu i nie ma bezpośredniego kontaktu z odzyskaną wodą, rośliny do spożycia po przetworzeniu i rośliny niespożywcze, w tym płody rolne przeznaczone na paszę dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa | Rośliny spożywcze uprawiane na glebie, które można jeść na surowo po obraniu (np. arbuz, melon, groch) | A | 0 | – | – | – |
| B | 0 | – | – | Niejadalna skórka (lub obranie) liczy się jako jedna bariera |
| C | 2 | Nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu
  LUB
  Nawadnianie przy użyciu deszczowni i nawadnianie przy użyciu mikrozraszaczy roślin nisko rosnących na wysokości co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu +
  Osłona cieniująca (przy nawadnianiu kropelkowym, jeżeli pokrywa oddziela nawadnianie od warzyw) | 1+1 | – |
| Dezynfekcja na niskim poziomie +
  nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, np. co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu | 1+1 | – |
| Rośliny spożywcze uprawiane powyżej poziomu gruntu, których jadalna część znajduje się <25 cm nad powierzchnią gleby, spożywane po ugotowaniu lub przetworzeniu (np. bakłażan, dynia, zielona fasola, karczoch) | A | 0 | – | – | – |
| B | 0 | – | – | – |
| C | 2 | Dezynfekcja na niskim poziomie +
  osłona cieniująca | 1+1 | – |
| Podpowierzchniowe nawadnianie kropelkowe, które nie wiąże się z podsiąkaniem wody wskutek zjawiska kapilarnego do powierzchni ziemi +
  osłona cieniująca w celu zapewnienia dodatkowej ochrony | 3+1 | – |
| Rośliny do spożycia po ugotowaniu, które rosną w glebie (np. ziemniak) | B | 0 | -- | – | – |
| C | 2 | Dezynfekcja na wysokim poziomie | 2 | – |
| Rośliny spożywcze uprawiane powyżej poziomu gruntu, które mogą być spożywane po wysuszeniu i ugotowaniu (sucha fasola, soczewica) | B | 0 | -- | – | – |
| C | 2 | Dezynfekcja na wysokim poziomie
  LUB
  Długotrwałe suszenie powietrzem* | 2 | *W zależności od upraw i warunków pogodowych |
| Rośliny spożywcze, które rosną powyżej poziomu gruntu, np. co najmniej 50 cm nad poziomem gruntu, z jadalną skórką (sad, w którym rosną owoce z jadalną skórką: jabłka, śliwki, gruszki, brzoskwinie, morele, persymony, wiśnie, owoce cytrusowe, daktyle lub sad, w którym rosną owoce do spożycia po obraniu ze skórki: mango, awokado, papaja, granat).
  Sad, w którym rosną owoce do spożycia po przetworzeniu (np. oliwki) | B | 0 | – | – | Zachowanie naturalnej odległości owoców (rośliny wysoko rosnące, np. co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu) od systemu nawadniania pozwala uniknąć bezpośredniego kontaktu z jadalnymi częściami roślin uprawnych. |
| C | 0 | – | – |
| D | 3 | Nawadnianie kropelkowe upraw wysoko rosnących, np. co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu +
  wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed zbiorami* | 1 + 2 | *Zaprzestanie nawadniania na dłużej niż 24h przed zbiorem. |
| Sad orzechowy (np. migdały, pistacje) | C | 1 | Rośliny uprawne suszone na słońcu* | 2 | *W zależności od upraw i warunków pogodowych. |
| D | 3 | Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed zbiorami +
  rośliny uprawne suszone na słońcu* | 1(2)*+2 | *W zależności od upraw i warunków pogodowych. |
| Rośliny pastewne na paszę dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa (np. lucerna) | C | 1 | Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie* nawadniania przed wprowadzeniem zwierząt na pole | 1 | *Zaprzestanie nawadniania co najmniej 24h przed wprowadzeniem zwierząt na pole.
  Niedopuszczenie do kontaktu zwierząt z paszą nawadnianą odzyskaną wodą, chyba że istnieją wystarczające dane wskazujące na to, że ryzykiem związanym z konkretnym przypadkiem można zarządzać.
  Przed pakowaniem pasza musi zostać wysuszona lub zakiszona. |
| D | 3 | Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed wprowadzeniem zwierząt na pole
  +
  dezynfekcja na niskim poziomie | 2+1 | Wyłączenie zwierząt wypasanych z wypasu na pastwiskach przez 5 dni od ostatniego nawadniania.
  Niedopuszczenie do kontaktu zwierząt z paszą nawadnianą odzyskaną wodą, chyba że istnieją wystarczające dane wskazujące na to, że ryzykiem związanym z konkretnym przypadkiem można zarządzać.
  Przed pakowaniem pasza musi zostać wysuszona lub zakiszona. |

Kategoria upraw

(tabela 1 w załączniku 1 do przedmiotowego rozporządzenia) (4)

Przykłady upraw

(tabela A.1 w normie ISO 16075-2:2020) (5)

Klasa jakości odzyskanej wody

(tabela 1 w załączniku 1 do przedmiotowego rozporządzenia)17

Liczba wymaganych barier

(tabela 3 w normie ISO 16075-2:2020 (6) = tabela 2 w niniejszym zawiadomieniu)

Możliwe akredytowane bariery

(tabela A.1 w normie ISO 16075-2:2020 i tabela 2 w normie ISO 16075-2:2020 (7) = tabela 3 w niniejszym zawiadomieniu)

Liczba barier (tabela 2 w normie ISO 16075-2:2020 = tabela 3 w niniejszym zawiadomieniu)

Uwaga

Wszystkie rośliny do spożycia, w stanie surowym, których część jadalna ma bezpośredni kontakt z odzyskaną wodą oraz rośliny okopowe do spożycia w stanie surowym

Rośliny liściaste uprawiane na powierzchni gleby spożywane na surowo (np. sałata, szpinak, kapusta pekińska, kapusta, seler).

Rośliny do spożycia w stanie surowym, które rosną powyżej poziomu gruntu, a część jadalna znajduje się <25 cm nad powierzchnią gleby (np. papryka, pomidor, ogórek, cukinia, młoda fasola).

A

0

–

0

–

B

1

Osłona cieniująca

LUB

Dodatkowa dezynfekcja na polu (na niskim poziomie)

1

–

C

3

Dezynfekcja na wysokim poziomie +

osłona cieniująca

2+1

–

Podpowierzchniowe nawadnianie kropelkowe, które nie wiąże się z podsiąkaniem wody wskutek zjawiska kapilarnego do powierzchni ziemi +

Osłona cieniująca*

3 (+1)

*Osłona cieniująca stanowi dodatkową barierę zapobiegającą kontaktowi na skutek zjawiska kapilarnego związanego z nawadnianiem kropelkowym.

–

D

Zabronione*

–

–

*Zgodnie z tabelą 3 w normie ISO 16075:2020 oraz UWAGĄ 3 w tabeli A.1: do nawadniania warzyw nie należy stosować odpływów o średniej jakości (D).

Rośliny spożywcze, które można spożywać na surowo, rosnące w glebie (np. marchew, rzodkiewka, cebula)

A

0

–

–

–

B

1

Dezynfekcja na niskim poziomie

1

–

C

3

Wydaje się, że nie jest możliwe połączenie akredytowanych barier

–

–

D

Zabronione*

–

–

*Zgodnie z tabelą 3 w normie ISO 16075:2020 oraz UWAGĄ 3 w tabeli A.1: do nawadniania warzyw nie należy stosować odpływów o średniej jakości (D).

Rośliny do spożycia w stanie surowym, które rosną powyżej poziomu gruntu, a których część jadalna znajduje się >25 cm nad powierzchnią gleby*

*z jadalną skórką

A

0

–

–

–

B

1

Osłona cieniująca

LUB

Dodatkowa dezynfekcja na polu (na niskim poziomie)

1

–

C

3

Dezynfekcja na niskim poziomie +

nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, np. co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu +

osłona cieniująca

1+1+1

–

C

3

Dezynfekcja na wysokim poziomie

- nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, np. co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu

2+1

–

Rośliny do spożycia w stanie surowym, których część jadalna jest produkowana powyżej poziomu gruntu i nie ma bezpośredniego kontaktu z odzyskaną wodą, rośliny do spożycia po przetworzeniu i rośliny niespożywcze, w tym płody rolne przeznaczone na paszę dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa

Rośliny spożywcze uprawiane na glebie, które można jeść na surowo po obraniu (np. arbuz, melon, groch)

A

0

–

–

–

B

0

–

–

Niejadalna skórka (lub obranie) liczy się jako jedna bariera

C

2

Nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu

LUB

Nawadnianie przy użyciu deszczowni i nawadnianie przy użyciu mikrozraszaczy roślin nisko rosnących na wysokości co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu +

Osłona cieniująca (przy nawadnianiu kropelkowym, jeżeli pokrywa oddziela nawadnianie od warzyw)

1+1

–

Dezynfekcja na niskim poziomie +

nawadnianie kropelkowe roślin nisko rosnących, np. co najmniej 25 cm powyżej poziomu gruntu

1+1

–

Rośliny spożywcze uprawiane powyżej poziomu gruntu, których jadalna część znajduje się <25 cm nad powierzchnią gleby, spożywane po ugotowaniu lub przetworzeniu (np. bakłażan, dynia, zielona fasola, karczoch)

A

0

–

–

–

B

0

–

–

–

C

2

Dezynfekcja na niskim poziomie +

osłona cieniująca

1+1

–

Podpowierzchniowe nawadnianie kropelkowe, które nie wiąże się z podsiąkaniem wody wskutek zjawiska kapilarnego do powierzchni ziemi +

osłona cieniująca w celu zapewnienia dodatkowej ochrony

3+1

–

Rośliny do spożycia po ugotowaniu, które rosną w glebie (np. ziemniak)

B

0

--

–

–

C

2

Dezynfekcja na wysokim poziomie

2

–

Rośliny spożywcze uprawiane powyżej poziomu gruntu, które mogą być spożywane po wysuszeniu i ugotowaniu (sucha fasola, soczewica)

B

0

--

–

–

C

2

Dezynfekcja na wysokim poziomie

LUB

Długotrwałe suszenie powietrzem*

2

*W zależności od upraw i warunków pogodowych

Rośliny spożywcze, które rosną powyżej poziomu gruntu, np. co najmniej 50 cm nad poziomem gruntu, z jadalną skórką (sad, w którym rosną owoce z jadalną skórką: jabłka, śliwki, gruszki, brzoskwinie, morele, persymony, wiśnie, owoce cytrusowe, daktyle lub sad, w którym rosną owoce do spożycia po obraniu ze skórki: mango, awokado, papaja, granat).

Sad, w którym rosną owoce do spożycia po przetworzeniu (np. oliwki)

B

0

–

–

Zachowanie naturalnej odległości owoców (rośliny wysoko rosnące, np. co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu) od systemu nawadniania pozwala uniknąć bezpośredniego kontaktu z jadalnymi częściami roślin uprawnych.

C

0

–

–

D

3

Nawadnianie kropelkowe upraw wysoko rosnących, np. co najmniej 50 cm powyżej poziomu gruntu +

wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed zbiorami*

1 + 2

*Zaprzestanie nawadniania na dłużej niż 24h przed zbiorem.

Sad orzechowy (np. migdały, pistacje)

C

1

Rośliny uprawne suszone na słońcu*

2

*W zależności od upraw i warunków pogodowych.

D

3

Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed zbiorami +

rośliny uprawne suszone na słońcu*

1(2)*+2

*W zależności od upraw i warunków pogodowych.

Rośliny pastewne na paszę dla zwierząt wykorzystywanych do produkcji mleka lub mięsa (np. lucerna)

C

1

Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie* nawadniania przed wprowadzeniem zwierząt na pole

1

*Zaprzestanie nawadniania co najmniej 24h przed wprowadzeniem zwierząt na pole.

Niedopuszczenie do kontaktu zwierząt z paszą nawadnianą odzyskaną wodą, chyba że istnieją wystarczające dane wskazujące na to, że ryzykiem związanym z konkretnym przypadkiem można zarządzać.

Przed pakowaniem pasza musi zostać wysuszona lub zakiszona.

D

3

Wsparcie w procesie wymierania poprzez zaprzestanie lub przerwanie nawadniania przed wprowadzeniem zwierząt na pole

+

dezynfekcja na niskim poziomie

2+1

Wyłączenie zwierząt wypasanych z wypasu na pastwiskach przez 5 dni od ostatniego nawadniania.

Niedopuszczenie do kontaktu zwierząt z paszą nawadnianą odzyskaną wodą, chyba że istnieją wystarczające dane wskazujące na to, że ryzykiem związanym z konkretnym przypadkiem można zarządzać.

Przed pakowaniem pasza musi zostać wysuszona lub zakiszona.

---

(1)  ISO 20419:2018, Treated wastewater reuse for irrigation – Guidelines for the adaptation of irrigation systems and practices to treated wastewater.

(2)  NRMMC–EPHC–AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1).Krajowa Strategia Zarządzania Jakością Wody.

(3)  WHO, 2006. WHO Guidelines for the safe use of wastewater, excreta and greywater. Volume II: Wastewater use in agriculture.

(4)  Tabela 1 – Klasy jakości odzyskanej wody oraz dozwolone zastosowania w rolnictwie i metody nawadniania. Załącznik I do rozporządzenia nr 741/2020.

(5)  Tabela A.1 – Przykładowy sposób obliczania liczby i rodzaju barier. ISO 16075-2:2020.

(6)  Tabela 3 – Sugerowana liczba barier niezbędnych do nawadniania przy użyciu odzyskanej wody według ich jakości. ISO 16075-2:2020.

(7)  Tabela 2 – Proponowane rodzaje i akredytowana liczba barier. ISO 16075-2:2020.

---

ZAŁĄCZNIK 5

Zarządzanie nagłymi sytuacjami i protokoły – przykłady

Niniejszy załącznik zawiera przykłady zdarzeń i działań, które można uwzględnić w protokołach postępowania na wypadek nagłej sytuacji. Protokoły te powinny być opracowane na podstawie oceny ryzyka dotyczącej konkretnego systemu ponownego wykorzystania wody. Należy również ustanowić protokoły komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej z udziałem odpowiednich agencji (np. zdrowia, środowiska i innych agencji regulacyjnych), ponieważ skuteczna komunikacja odgrywa istotną rolę w zarządzaniu incydentami i nagłymi sytuacjami. W tabeli 5.1 przedstawiono listę zdarzeń, które mogą prowadzić do nagłych sytuacji, oraz działania niezbędne do sprostania im.

Tabela 5.1

Przykłady zdarzeń, które mogą prowadzić do nagłych sytuacji, oraz działań, które można uwzględnić w nagłych sytuacjach i protokołach komunikacji (źródło: sekcja 2.6, australijskie wytyczne, 2006)
   (1)

| Zdarzenia | Działania, które należy uwzględnić w protokołach | Uwaga |
| --- | --- | --- |
| — | Niezgodność z limitami, wartościami orientacyjnymi i innymi wymogami |

Zdarzenia

Działania, które należy uwzględnić w protokołach

Uwaga

—

Niezgodność z limitami, wartościami orientacyjnymi i innymi wymogami

| — | Awaria systemów oczyszczania (np. awaria systemu, niewłaściwe dozowanie chemikaliów, awaria sprzętu, awaria mechaniczna) |
| --- | --- |

—

Awaria systemów oczyszczania (np. awaria systemu, niewłaściwe dozowanie chemikaliów, awaria sprzętu, awaria mechaniczna)

| — | Przypadkowe lub nielegalne zrzuty (np. wycieki w zlewniach, nielegalne zrzuty do systemów zbierania) |
| --- | --- |

—

Przypadkowe lub nielegalne zrzuty (np. wycieki w zlewniach, nielegalne zrzuty do systemów zbierania)

| — | Długotrwałe przerwy w dostawie prądu |
| --- | --- |

—

Długotrwałe przerwy w dostawie prądu

| — | Ekstremalne zdarzenia pogodowe |
| --- | --- |

—

Ekstremalne zdarzenia pogodowe

| — | Klęski żywiołowe (np. pożar, trzęsienie ziemi, uszkodzenie urządzeń elektrycznych przez piorun) |
| --- | --- |

—

Klęski żywiołowe (np. pożar, trzęsienie ziemi, uszkodzenie urządzeń elektrycznych przez piorun)

| — | Działania człowieka (np. poważne błędy, sabotaż, strajki) |
| --- | --- |

—

Działania człowieka (np. poważne błędy, sabotaż, strajki)

| — | Nagłe wystąpienie choroby prowadzące do zwiększenia ilości patogenów w systemach oczyszczania |
| --- | --- |

—

Nagłe wystąpienie choroby prowadzące do zwiększenia ilości patogenów w systemach oczyszczania

| — | Narastanie błon biologicznych lub alg lub mikroorganizmów w zbiornikach lub drogach wodnych |
| --- | --- |

—

Narastanie błon biologicznych lub alg lub mikroorganizmów w zbiornikach lub drogach wodnych

| — | Uśmiercanie ryb lub innych organizmów wodnych |
| --- | --- |

—

Uśmiercanie ryb lub innych organizmów wodnych

| — | Uszkodzenie lub zniszczenie upraw w wyniku nawadniania odzyskaną wodą (podejrzenie) |
| --- | --- |

—

Uszkodzenie lub zniszczenie upraw w wyniku nawadniania odzyskaną wodą (podejrzenie)

| — | Określenie potencjalnych incydentów i nagłych sytuacji oraz udokumentowanie procedur i planów reagowania z udziałem odpowiednich agencji |
| --- | --- |

—

Określenie potencjalnych incydentów i nagłych sytuacji oraz udokumentowanie procedur i planów reagowania z udziałem odpowiednich agencji

| — | Określenie działań zaradczych, obejmujących wzmożone monitorowanie |
| --- | --- |

—

Określenie działań zaradczych, obejmujących wzmożone monitorowanie

| — | Określenie obowiązków i uprawnień podmiotów wewnętrznych i zewnętrznych |
| --- | --- |

—

Określenie obowiązków i uprawnień podmiotów wewnętrznych i zewnętrznych

| — | Określenie alternatywnych źródeł zaopatrzenia w wodę w przypadku nagłej sytuacji |
| --- | --- |

—

Określenie alternatywnych źródeł zaopatrzenia w wodę w przypadku nagłej sytuacji

| — | Szkolenie pracowników i regularne testowanie planów działania w nagłych sytuacjach |
| --- | --- |

—

Szkolenie pracowników i regularne testowanie planów działania w nagłych sytuacjach

| — | Opracowanie protokołu badania wszelkich incydentów lub nagłych sytuacji i poddanie go przeglądowi w razie potrzeby |
| --- | --- |

—

Opracowanie protokołu badania wszelkich incydentów lub nagłych sytuacji i poddanie go przeglądowi w razie potrzeby

| — | Określenie protokołów i strategii komunikacyjnych (obejmujących komunikację wewnętrzną i zewnętrzną) |
| --- | --- |

—

Określenie protokołów i strategii komunikacyjnych (obejmujących komunikację wewnętrzną i zewnętrzną)

| — | Dołączenie listy danych kontaktowych kluczowych podmiotów odpowiedzialnych i organów z określonym zakresem obowiązków, z uwzględnieniem zmian nocnych i weekendowych na wypadek wystąpienia nagłej sytuacji |
| --- | --- |

—

Dołączenie listy danych kontaktowych kluczowych podmiotów odpowiedzialnych i organów z określonym zakresem obowiązków, z uwzględnieniem zmian nocnych i weekendowych na wypadek wystąpienia nagłej sytuacji

| — | Pracownicy powinni odbyć szkolenie w zakresie reagowania na nagłe sytuacje i stosowania protokołów zdarzeń |
| --- | --- |

—

Pracownicy powinni odbyć szkolenie w zakresie reagowania na nagłe sytuacje i stosowania protokołów zdarzeń

| — | Rolnicy i inne zainteresowane strony powinni odbyć szkolenie w zakresie dobrych praktyk w kontekście ponownego wykorzystania wody, zwłaszcza w zakresie reagowania na nagłe sytuacje i stosowania protokołów zdarzeń |
| --- | --- |

—

Rolnicy i inne zainteresowane strony powinni odbyć szkolenie w zakresie dobrych praktyk w kontekście ponownego wykorzystania wody, zwłaszcza w zakresie reagowania na nagłe sytuacje i stosowania protokołów zdarzeń

| — | Regularne dokonywanie przeglądu planów reagowania w nagłych sytuacjach i prowadzenie ćwiczeń w zakresie postępowania zgodnie z tymi planami, w tym poza normalnymi godzinami pracy (noc i weekendy). Takie działania pozwalają zwiększyć gotowość i zapewniają możliwości poprawy skuteczności planów przed wystąpieniem nagłej sytuacji |
| --- | --- |

—

Regularne dokonywanie przeglądu planów reagowania w nagłych sytuacjach i prowadzenie ćwiczeń w zakresie postępowania zgodnie z tymi planami, w tym poza normalnymi godzinami pracy (noc i weekendy). Takie działania pozwalają zwiększyć gotowość i zapewniają możliwości poprawy skuteczności planów przed wystąpieniem nagłej sytuacji

| — | Po wystąpieniu incydentu lub sytuacji kryzysowej należy przeprowadzić dochodzenie, a wszyscy zaangażowani pracownicy powinni otrzymać sprawozdanie, aby omówić wyniki i przeanalizować wszelkie kwestie lub obawy w celu zapobieżenia nowym kryzysom lub ograniczenia ich skutków |
| --- | --- |

—

Po wystąpieniu incydentu lub sytuacji kryzysowej należy przeprowadzić dochodzenie, a wszyscy zaangażowani pracownicy powinni otrzymać sprawozdanie, aby omówić wyniki i przeanalizować wszelkie kwestie lub obawy w celu zapobieżenia nowym kryzysom lub ograniczenia ich skutków

---

(1)  NRMMC–EPHC–AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks: Phase 1.Krajowa Strategia Zarządzania Jakością Wody.

---

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/56 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/56

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.10777 – PLASTIC OMNIUM / VARROC (LIGHTING DIVISION))

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2022/C 298/02)

W dniu 1 sierpnia 2022 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

| — | w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora, |
| --- | --- |

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32022M10777. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32022M10777. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

---

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/57 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/57

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.10748 – MACQUARIE / BCI / NATIONAL GRID / NATIONAL GRID GAS)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2022/C 298/03)

W dniu 30 czerwca 2022 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

| — | w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora, |
| --- | --- |

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32022M10748. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32022M10748. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

---

IV Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/58 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/58

---

Kursy walutowe euro (1)

4 sierpnia 2022 r.

(2022/C 298/04)

1 euro =

| | Waluta | Kurs wymiany |
| --- | --- | --- |
| USD | Dolar amerykański | 1,0181 |
| JPY | Jen | 135,81 |
| DKK | Korona duńska | 7,4425 |
| GBP | Funt szterling | 0,84231 |
| SEK | Korona szwedzka | 10,3740 |
| CHF | Frank szwajcarski | 0,9765 |
| ISK | Korona islandzka | 138,70 |
| NOK | Korona norweska | 9,9065 |
| BGN | Lew | 1,9558 |
| CZK | Korona czeska | 24,659 |
| HUF | Forint węgierski | 395,98 |
| PLN | Złoty polski | 4,7233 |
| RON | Lej rumuński | 4,9261 |
| TRY | Lir turecki | 18,2922 |
| AUD | Dolar australijski | 1,4607 |
| CAD | Dolar kanadyjski | 1,3070 |
| HKD | Dolar Hongkongu | 7,9919 |
| NZD | Dolar nowozelandzki | 1,6172 |
| SGD | Dolar singapurski | 1,4037 |
| KRW | Won | 1 333,70 |
| ZAR | Rand | 17,0352 |
| CNY | Yuan renminbi | 6,8769 |
| HRK | Kuna chorwacka | 7,5150 |
| IDR | Rupia indonezyjska | 15 200,94 |
| MYR | Ringgit malezyjski | 4,5387 |
| PHP | Peso filipińskie | 56,633 |
| RUB | Rubel rosyjski | |
| THB | Bat tajlandzki | 36,606 |
| BRL | Real | 5,3614 |
| MXN | Peso meksykańskie | 20,7560 |
| INR | Rupia indyjska | 80,7715 |

Waluta

Kurs wymiany

USD

Dolar amerykański

1,0181

JPY

Jen

135,81

DKK

Korona duńska

7,4425

GBP

Funt szterling

0,84231

SEK

Korona szwedzka

10,3740

CHF

Frank szwajcarski

0,9765

ISK

Korona islandzka

138,70

NOK

Korona norweska

9,9065

BGN

Lew

1,9558

CZK

Korona czeska

24,659

HUF

Forint węgierski

395,98

PLN

Złoty polski

4,7233

RON

Lej rumuński

4,9261

TRY

Lir turecki

18,2922

AUD

Dolar australijski

1,4607

CAD

Dolar kanadyjski

1,3070

HKD

Dolar Hongkongu

7,9919

NZD

Dolar nowozelandzki

1,6172

SGD

Dolar singapurski

1,4037

KRW

Won

1 333,70

ZAR

Rand

17,0352

CNY

Yuan renminbi

6,8769

HRK

Kuna chorwacka

7,5150

IDR

Rupia indonezyjska

15 200,94

MYR

Ringgit malezyjski

4,5387

PHP

Peso filipińskie

56,633

RUB

Rubel rosyjski

THB

Bat tajlandzki

36,606

BRL

Real

5,3614

MXN

Peso meksykańskie

20,7560

INR

Rupia indyjska

80,7715

---

(1)  Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez EBC.

---

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/59 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/59

---

Opinia Komitetu Doradczego ds. Koncentracji wydana na posiedzeniu w dniu 14 lutego 2022 r. dotycząca decyzji w sprawie M.10078 – Cargotec/Konecranes

Spotkanie w formie audiokonferencji – za pośrednictwem platformy „Skype for Business”

Sprawozdawca: Węgry

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2022/C 298/05)

Transakcja

| 1. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że transakcja stanowi koncentrację w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.

Wymiar unijny

| 2. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że transakcja ma wymiar unijny zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.

Rynki produktowe

| 3. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z przedstawionymi przez Komisję definicjami właściwych rynków produktowych w tej sprawie, w szczególności z tym, że: |
| --- | --- |

3.

| 3.1. | suwnice bramowe na gumowych oponach i automatyczne żurawie do stertowania stanowią odrębne rynki produktowe; |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | wozy okraczające podsiębierne, transportery wahadłowe, ciągniki terminalowe i automatycznie sterowane pojazdy stanowią odrębne rynki produktowe; |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | wózki kontenerowe, wózki do kontenerów pustych i ciężkie wózki widłowe (pojemność >10 ton) stanowią odrębne rynki produktowe; |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | rozrzutniki do sprzętu mobilnego oraz rozrzutniki do innego sprzętu (w tym rozrzutniki do dźwigów) stanowią odrębne rynki produktowe. |
| --- | --- |

3.4.

Rynki geograficzne

| 4. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z przedstawionymi przez Komisję definicjami właściwych rynków geograficznych w tej sprawie, w szczególności z tym, że: |
| --- | --- |

4.

| 4.1. | rynki dla suwnic bramowych na gumowych oponach i automatycznych żurawi do stertowania mają zasięg EOG; |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | dokładna definicja rynku geograficznego dla wozów okraczających podsiębiernych oraz transporterów wahadłowych może pozostać otwarta; |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | rynki dla wózków kontenerowych, wózków do kontenerów pustych i ciężkich wózków widłowych (pojemność >10 ton) mają zasięg EOG; |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | rynki dla rozrzutników do sprzętu mobilnego mają zasięg EOG. |
| --- | --- |

4.4.

Ocena konkurencji

| 5. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z oceną Komisji, że transakcja doprowadziłaby do znacznego zakłócenia skutecznej konkurencji wskutek powstania pozycji dominującej w odniesieniu do produkcji i dostaw: |
| --- | --- |

5.

| 5.1. | suwnic bramowych na gumowych oponach; |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | wozów okraczających podsiębiernych oraz transporterów wahadłowych; oraz |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | wózków kontenerowych i ciężkich wózków widłowych (pojemność > 10 ton). |
| --- | --- |

5.3.

| 6. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z oceną Komisji, że transakcja znacząco zakłóciłaby skuteczną konkurencję poprzez wyeliminowanie istotnych ograniczeń konkurencji w odniesieniu do produkcji i dostaw wózków do kontenerów pustych oraz ciężkich wózków widłowych (pojemność > 10 ton). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z oceną Komisji, że transakcja doprowadziłaby do znacznego zakłócenia skutecznej konkurencji w wyniku powstania skutków wertykalnych (utrudnianie klientom dostępu do rynku) na rynku rozrzutników do sprzętu mobilnego. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z oceną Komisji, że transakcja nie doprowadziłaby do znacznego zakłócenia skutecznej konkurencji w odniesieniu do produkcji i dostaw: |
| --- | --- |

8.

| 8.1. | automatycznych żurawi do stertowania; |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | ciągników terminalowych i automatycznie sterowanych pojazdów; oraz |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | rozrzutników do dźwigów. |
| --- | --- |

8.3.

Środki na zobowiązania

| 9. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że w zobowiązaniach związanych z działalnością Kalmar w obszarze rozwiązań w zakresie automatyki (KAS) z 6 stycznia 2022 r. i w addendum z 20 stycznia 2022 r. uwzględniono problemy w zakresie konkurencji w odniesieniu do produkcji i dostaw: |
| --- | --- |

9.

| 9.1. | suwnic bramowych na gumowych oponach; oraz |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | wozów okraczających podsiębiernych oraz transporterów wahadłowych. |
| --- | --- |

9.2.

| 10. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że w zobowiązaniach związanych z działalnością w obszarze sprzętu mobilnego (MEQ) z 6 stycznia 2022 r. uwzględniono problemy w zakresie konkurencji w odniesieniu do produkcji i dostaw: |
| --- | --- |

10.

| 10.1. | wózków kontenerowych; |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | wózków do kontenerów pustych; |
| --- | --- |

10.2.

| 10.3. | ciężkich wózków widłowych (pojemność > 10 ton); oraz |
| --- | --- |

10.3.

| 10.4. | rozrzutników do sprzętu mobilnego. |
| --- | --- |

10.4.

| 11. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że pod warunkiem wypełnienia wszystkich zobowiązań KAS i MEQ transakcja nie zakłóci w znaczący sposób skutecznej konkurencji na rynku wewnętrznym ani na znacznej jego części. |
| --- | --- |

11.

Zgodność z rynkiem wewnętrznym

| 12. | Komitet Doradczy (11 państw członkowskich) zgadza się z Komisją, że należy zatem uznać transakcję za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz Porozumieniem EOG w myśl art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw oraz art. 57 Porozumienia EOG. |
| --- | --- |

12.

---

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/61 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/61

---

Sprawozdanie końcowe urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające (1)

Sprawa M.10078 – Cargotec / Konecranes

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2022/C 298/06)

1.

28 maja 2021 r. Komisja otrzymała zgłoszenie planowanej koncentracji, w wyniku której przedsiębiorstwo Cargotec Corporation („Cargotec”) zamierza połączyć się, w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw (2), z Konecranes Plc („Konecranes”) („proponowana transakcja”). Na potrzeby niniejszego sprawozdania Cargotec i Konecranes są zwane łącznie „stronami”.

2.

2 lipca 2021 r. Komisja przyjęła decyzję o wszczęciu postępowania na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, ponieważ w pierwszym etapie postępowania wyjaśniającego Komisja wyraziła poważne wątpliwości co do zgodności proponowanej transakcji z rynkiem wewnętrznym.

3.

20 lipca 2021 r. Komisja przyjęła dwie decyzje na podstawie art. 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, zobowiązując każdą ze stron do dostarczenia informacji stanowiących przedmiot wcześniejszego wniosku o udzielenie informacji. Obowiązujący termin, o którym mowa w art. 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, zawieszono począwszy od 20 lipca 2021 r. do 13 września 2021 r.

4.

22 października 2021 r. Komisja przyjęła pisemne zgłoszenie zastrzeżeń skierowane do stron. Strony oficjalnie powiadomiono o pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń 25 października 2021 r. (3) i wyznaczono im termin na przedstawienie uwag do 9 listopada 2021 r.

5.

25 października 2021 r. stronom zapewniono wgląd do akt za pośrednictwem płyty DVD, a także za pomocą biura danych zorganizowanego w dniach 25–29 października 2021 r. W następstwie wniosku złożonego przez strony do Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji 29 października 2021 r., w którym zwróciły się o dostęp do niektórych informacji uznanych za poufne przez podmioty trzecie dostarczające informacje, strony uzyskały dostęp do sześciu dodatkowych dokumentów w okresie od 29 października do 5 listopada 2021 r. Stronom udzielono dodatkowego dostępu do akt również w dniach 3 (4) i 21 grudnia 2021 r. oraz 17 stycznia 2022 r. Na wniosek stron z 22 grudnia 2021 r. otrzymały one mniej okrojone wersje dwóch dokumentów, które zostały im przekazane odpowiednio 22 grudnia 2021 r. i 10 stycznia 2022 r.

6.

Nie otrzymałam od stron żadnych skarg ani wniosków dotyczących dostępu do akt sprawy.

7.

W okresie od 21 października do 11 listopada 2021 r. dopuściłam sześć przedsiębiorstw (konkurentów, dostawców lub klientów stron) jako zainteresowane osoby trzecie w tej sprawie. Zainteresowanym osobom trzecim przekazano wersję pisemnego zgłoszenia zastrzeżeń nieopatrzoną klauzulą poufności i wyznaczono termin na przedstawienie uwag. Uwagi przedstawiły dwie zainteresowane osoby trzecie. Jedna z nich zwróciła się również o możliwość udziału w spotkaniu wyjaśniającym i została do niego dopuszczona.

8.

9 listopada 2021 r. strony przedłożyły swoją odpowiedź na pisemne zgłoszenie zastrzeżeń zgodnie z terminem na udzielenie odpowiedzi do tego dnia.

9.

W odpowiedzi na pisemne zgłoszenie zastrzeżeń strony zwróciły się o przeprowadzenie formalnego spotkania wyjaśniającego, które odbyło się 16 listopada 2021 r. Spotkanie wyjaśniające przebiegło sprawnie. W odniesieniu do tego spotkania nie zgłoszono żadnych problemów proceduralnych ani skarg.

10.

23 listopada 2021 r. Komisja przedłużyła termin przeprowadzenia swojego dochodzenia o 20 dni roboczych, zgodnie z art. 10 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw.

11.

2 grudnia 2021 r. Komisja przesłała stronom pismo przedstawiające okoliczności faktyczne w celu przedstawienia dodatkowych lub zaktualizowanych elementów stanu faktycznego, które zdaniem Komisji potwierdzały wstępne wnioski zawarte w pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń i mogły mieć istotne znaczenie dla uzasadnienia jej ostatecznej decyzji.

12.

9 grudnia 2021 r. strony przedstawiły zobowiązania w celu zapewnienia zgodności proponowanej transakcji z rynkiem wewnętrznym i funkcjonowaniem Porozumienia EOG, zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw („wstępne zobowiązania”). Tego samego dnia Komisja przeprowadziła test rynkowy wstępnych zobowiązań.

13.

10 grudnia 2021 r. strony przedłożyły pisemne uwagi do pisma przedstawiającego okoliczności faktyczne.

14.

6 stycznia 2022 r. po otrzymaniu od Komisji informacji zwrotnych na temat wstępnych zobowiązań strony przedstawiły zmienione zobowiązania zgodnie z art. 8 ust. 2 i art. 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw w celu zapewnienia zgodności proponowanej transakcji z rynkiem wewnętrznym oraz funkcjonowaniem Porozumienia EOG. Tego samego dnia Komisja rozpoczęła test rynkowy części zmienionych zobowiązań. W następstwie kolejnego addendum do tej konkretnej części zmienionych zobowiązań, przedłożonego przez strony 20 stycznia 2022 r., zmieniony zestaw zobowiązań stał się ostateczny („zobowiązania ostateczne”).

15.

W rezultacie w projekcie decyzji uznaje się, że proponowana transakcja jest zgodna z rynkiem wewnętrznym i funkcjonowaniem Porozumienia EOG pod warunkiem pełnego przestrzegania ostatecznych zobowiązań.

16.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 decyzji 2011/695/UE dokonałam przeglądu projektu decyzji i stwierdzam, że odnosi się on jedynie do zastrzeżeń, co do których strony miały możliwość przedstawienia swoich stanowisk.

17.

Wobec powyższego stwierdzam, że w niniejszym postępowaniu przestrzegano skutecznego wykonywania praw procesowych.

Bruksela, dnia 15 lutego 2022 r.

Dorothe DALHEIMER

---

(1)  Na podstawie art. 16 i 17 decyzji 2011/695/UE Przewodniczącego Komisji Europejskiej z dnia 13 października 2011 r. w sprawie funkcji i zakresu uprawnień urzędnika przeprowadzającego spotkanie wyjaśniające w niektórych postępowaniach z zakresu konkurencji, (Dz.U. L 275 z 20.10.2011, s. 29) („decyzja 2011/695/UE”).

1

(2)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw), (Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1).

2

(3)  22 października 2021 r. stronom przekazano nieformalną wyprzedzającą kopię pisemnego zgłoszenia zastrzeżeń.

3

(4)  6 grudnia 2021 r. zorganizowano również inne biuro danych.

4

---

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/63 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/63

---

Streszczenie decyzji Komisji

z dnia 24 lutego 2022 r.

uznającej koncentrację za zgodną z rynkiem wewnętrznym oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG

(Sprawa M.10078 – Cargotec/Konecranes)

(notyfikowana jako dokument nr C(2022)1070)

(jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2022/C 298/07)

Dnia 24 lutego 2022 r. Komisja przyjęła decyzję w sprawie połączenia na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (1)
  , w szczególności art. 8 ust. 2 tego rozporządzenia. Pełny tekst decyzji w języku angielskim w wersji nieopatrzonej klauzulą poufności znajduje się na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji pod następującym adresem: http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?clear=1&policy_area_id=2

I.   STRONY

| 1. | Cargotec z siedzibą w Helsinkach, w Finlandii, oferuje sprzęt i usługi, w szczególności w zakresie obsługi ładunków w portach, terminalach oraz w transporcie morskim i drogowym. Główna działalność Cargotec obejmuje (i) działalność Kalmar, która oferuje sprzęt do przeładunku kontenerów i rozwiązania dla terminali; (ii) Hiab, który oferuje urządzenia do przemieszczania ładunków na drogach; oraz (iii) MacGregor - zapewnia rozwiązania i usługi inżynieryjne dla przemysłu morskiego; |
| --- | --- |

1.

| 2. | Konecranes z siedzibą w Hyvinkää, w Finlandii, oferuje sprzęt i usługi, w szczególności w zakresie podnoszenia i przeładunku towarów w stoczniach, portach i terminalach. Główna działalność Konecranes obejmuje (i) działalność Port Solutions, która oferuje sprzęt do przeładunku kontenerów i technologie automatyzacji; (ii) sprzęt przemysłowy, który oferuje dźwigi i rozwiązania w zakresie przeładunku materiałów dla przemysłu wytwórczego i przetwórczego. |
| --- | --- |

2.

II.   TRANSAKCJA

| 3. | W dniu 28 maja 2021 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 („rozporządzenie w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw”), Komisja otrzymała zgłoszenie zaproponowanej koncentracji, w wyniku której przedsiębiorstwo Cargotec Corporation („Cargotec”, Finlandia) zamierza całkowicie połączyć się w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw z Konecranes Plc („Konecranes”, Finlandia) w drodze ustawowego połączenia przez przejęcie na mocy fińskiego prawa („transakcja” i „proponowana transakcja”) (2). Cargotec i Konecranes są określane łącznie jako „strony zgłaszające” lub „strony”. |
| --- | --- |

3.

| 4. | W dniu 2 lipca 2021 r. na podstawie wyników wstępnego badania rynku Komisja wyraziła poważne wątpliwości co do zgodności transakcji z zasadami rynku wewnętrznego i funkcjonowaniem Porozumienia EOG oraz przyjęła decyzję o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.

| 5. | W dniu 22 października 2021 r. Komisja przyjęła pisemne zgłoszenie zastrzeżeń. W pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń Komisja wstępnie stwierdziła, że transakcja prawdopodobnie znacznie utrudni efektywną konkurencję na rynku wewnętrznym w rozumieniu art. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. W szczególności Komisja zgłosiła zastrzeżenia w odniesieniu do rynku suwnic bramowych na kołach ogumionych (RTG), rynków wozów bramowych i wózków wahadłowych, a także w odniesieniu do następujących rynków sprzętu ruchomego: wózków wysokiego składowania, wózków do obsługi pustych kontenerów i wózków widłowych o dużym udźwigu (>10 ton). Komisja poruszyła również kwestię utrudnienia konsumentom dostępu do rynku w związku z dostawami rozrzutników sprzętu ruchomego. |
| --- | --- |

5.

| 6. | W dniu 9 listopada 2021 r. strony zgłaszające udzieliły odpowiedzi na pisemne zgłoszenie zastrzeżeń, a złożenie ustnych wyjaśnień na spotkaniu wyjaśniającym odbyło się 16 listopada 2021 r. Ponieważ Komisja podtrzymała swoje zastrzeżenia, w dniu 9 grudnia 2021 r. strony zgłaszające przedstawiły zobowiązania zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw w celu rozwiązania problemów w zakresie konkurencji wskazanych w pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń. W świetle wyników badania rynku w dniu 6 stycznia 2022 r. strony zgłaszające przedstawiły zmienione zobowiązania. Biorąc pod uwagę wyniki drugiego badania rynku, w dniu 20 stycznia 2022 r. strony zgłaszające przedłożyły podpisane addendum do zobowiązań. |
| --- | --- |

6.

III.   STRESZCZENIE

| 7. | Komisja wyraziła zastrzeżenia w zakresie konkurencji co do zgodności rynków suwnic bramowych na ogumionych kołach (RTG), wozów bramowych/ wózków wahadłowych, wózków wysokiego składowania, wózków do obsługi pustych kontenerów i wózków widłowych o dużym udźwigu (>10 ton) z zasadami rynku wewnętrznego. Ponadto Komisja poruszyła również kwestię utrudnienia konsumentom dostępu do rynku w związku z dostawami rozrzutników do sprzętu ruchomego. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Na podstawie wyników badania rynku i oceny zobowiązań można stwierdzić, że dzięki zmienionym zobowiązaniom wyeliminowano wskazane przez Komisję problemy w zakresie konkurencji wynikające z proponowanej transakcji. |
| --- | --- |

8.

| 9. | W związku z tym zaproponowano przyjęcie decyzji o warunkowej zgodności koncentracji ze wspólnym rynkiem zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

9.

IV.   UZASADNIENIE

1.1.   WŁAŚCIWE RYNKI PRODUKTOWE

| 10. | W niniejszej sekcji przedstawiono rynki właściwe, w przypadku których Komisja wstępnie przyjęła, że transakcja doprowadzi do znacznego zakłócenia efektywnej konkurencji. Komisja określiła i zbadała również inne właściwe rynki, na których obszary działalności prowadzonej przez strony pokrywają się lub występują między nimi pionowe powiązania, ale nie zgłoszono żadnych zastrzeżeń (3). |
| --- | --- |

10.

1.1.1.   Rynek suwnic bramowych na kołach ogumionych

| 11. | Suwnice bramowe na kołach ogumionych („suwnice RTG”) są najpopularniejszym systemem obsługi placów na dużych terminalach kontenerowych i specjalistycznych placach składowania kontenerów. Chociaż zdecydowana większość suwnic RTG jest obsługiwana ręcznie, obie strony sprzedają również automatyczne suwnice RTG sterowane za pomocą oprogramowania komputerowego. |
| --- | --- |

11.

| 12. | Komisja uważa, że rynki suwnic RTG (napędzanych ręcznie albo automatycznych) stanowią prawdopodobnie rynki odrębne od rynków innych suwnic bramowych, takich jak suwnice szynowe („RMG”) lub automatyczne żurawie do stertowania („ASC”). |
| --- | --- |

12.

| 13. | Komisja stwierdza również, że dostawcy działający poza obszarem EOG nie stanowią skutecznej presji konkurencyjnej dla dostawców z EOG i dlatego uważa, że właściwym rynkiem geograficznym w odniesieniu do dostaw suwnic RTG jest cały obszar EOG. |
| --- | --- |

13.

1.1.2.   Rynek wozów bramowych i wózków wahadłowych

| 14. | Wozy bramowe i wózki wahadłowe montowane są na kołach i mają konstrukcję podnoszącą, która umożliwia podnoszenie kontenerów. Wozy bramowe mogą podnosić i układać kontenery do wysokości równej wysokości czterech kontenerów ustawionych na sobie. Wykorzystuje się je również do transportu kontenerów z placu i na plac, a także do załadunku i rozładunku wózków i wagonów silnikowych. Wózki wahadłowe są zasadniczo takie same jak wozy bramowe, ale mają krótsze nogi i dlatego używa się ich głównie do transportu (a nie układania) kontenerów. |
| --- | --- |

14.

| 15. | Komisja uważa, że wozy bramowe i wózki wahadłowe stanowią odrębny rynek produktowy w stosunku do innych rodzajów sprzętu poziomego i sprzętu do układania, takiego jak suwnice bramowe. Dalsza segmentacja na wozy bramowe i wózki horyzontalne może ostatecznie pozostać otwarta, ponieważ proponowana transakcja budzi zastrzeżenia w obu tych segmentach oraz na całym rynku. |
| --- | --- |

15.

| 16. | Komisja uważa, że do celów niniejszej decyzji kwestia dokładnego określenia rynku geograficznego może pozostać otwarta, ponieważ proponowana transakcja budzi zastrzeżenia zarówno w kontekście rynków geograficznych obejmujących cały obszar EOG, jak i globalnych rynków geograficznych. |
| --- | --- |

16.

1.1.3.   Rynki sprzętu ruchomego

| 17. | Sprzęt ruchomy jest stosowany głównie do transportu i podnoszenia kontenerów, innych ładunków i kontenerów płytowych (ang. flat rack) w terminalach. Oprócz wózków wysokiego składowania zazwyczaj obejmuje on wózki do obsługi (pustych lub pełnych) kontenerów oraz wózki widłowe. Sprzęt ten wykorzystują również przedsiębiorstwa prowadzące działalność przemysłową i przedsiębiorstwa logistyczne. |
| --- | --- |

17.

| 18. | Wózki wysokiego składowania posiadają wysięgnik z rozrzutnikiem, który chwyta kontener od góry, umożliwiając obsługę kilku rzędów w głębi (tj. mogą dosięgnąć kontenerów znajdujących się w drugim lub trzecim rzędzie stosu kontenerów). |
| --- | --- |

18.

| 19. | Urządzenia do obsługi pustych kontenerów to wózki widłowe z masztem, które mogą układać kontenery tylko w pierwszym rzędzie. Ich udźwig jest mniejszy niż w przypadku wózków służących do obsługi pełnych kontenerów i są one używane do układania kontenerów bez ładunku, zazwyczaj do wysokości ośmiu kontenerów. |
| --- | --- |

19.

| 20. | Wózki widłowe o dużym udźwigu (>10 ton) to wózki masztowe wyposażone w widły. Wykorzystuje się je do różnych zastosowań związanych z podnoszeniem ciężkich ładunków, w tym towarów i ładunków nieskonteneryzowanych. |
| --- | --- |

20.

| 21. | Komisja uważa, że wózki wysokiego składowania, wózki do obsługi pustych kontenerów i wózki widłowe o dużym udźwigu (>10 ton) stanowią odrębne rynki produktowe, głównie ze względu na bardzo ograniczoną substytucyjność po stronie popytu i ograniczoną substytucyjność po stronie podaży. |
| --- | --- |

21.

| 22. | Komisja uważa również, że zakres każdego z tych trzech rynków produktowych obejmuje cały obszar EOG ze względu na charakterystykę popytu i niektóre czynniki podażowe, takie jak potrzeba ich obecności w regionie. |
| --- | --- |

22.

1.1.4.   Rozrzutniki

| 23. | Rozrzutniki to urządzenia służące do chwytania kontenerów i ładunków zjednostkowanych, zwykle wyposażone w mechanizm blokujący na każdym roku rozrzutnika, który mocuje się do czterech rogów kontenera. Wykorzystuje się je we wszystkich typach żurawi portowych, niektórych urządzeniach do transportu poziomego i w niektórych urządzeniach ruchomych. |
| --- | --- |

23.

| 24. | Komisja uważa, że rozrzutniki sprzętu ruchomego stanowią odrębny rynek w stosunku to innych rodzajów rozrzutników, w tym w stosunku do rozrzutników żurawi, ze względu na brak substytucyjności po stronie popytu i ograniczoną substytucyjność po stronie podaży. |
| --- | --- |

24.

| 25. | Komisja jest zdania, że właściwy rynek geograficzny obejmuje co najmniej obszar EOG. |
| --- | --- |

25.

1.2.   OCENA WPŁYWU NA KONKURENCJĘ

| 26. | W niniejszej sekcji skoncentrowano się również na właściwych rynkach, w przypadku których Komisja uznała, że transakcja może w znaczący sposób zakłócić efektywną konkurencję. |
| --- | --- |

26.

1.2.1.   Nieskoordynowane efekty horyzontalne na rynku suwnic RTG

| 27. | Na rynku suwnic RTG łączny udział podmiotu powstałego w wyniku połączenia wyniósłby [70-80] % w EOG, czyli byłby trzykrotnie większy niż udział kolejnego konkurenta, ZPMC. Chociaż udział Cargotec zmniejszał się, Konecranes pozostał niekwestionowanym liderem rynku. Chociaż ZPMC zwiększyło ostatnio swój udział w rynku, wynika to głównie z jednego przetargu – największego, jaki kiedykolwiek rozstrzygnięto w EOG. Ponadto specyfika popytu w EOG oraz wysokie bariery wejścia na rynek są uzasadnieniem przyczyn, dla których inni uczestnicy rynku spoza obszaru EOG nie sprzedali ani jednego urządzenia RTG żadnemu klientowi w ciągu ostatnich 10 lat. Inni dostawcy z EOG są zbyt drobni, aby mogli stanowić rzeczywistą alternatywę dla stron. Jeżeli chodzi o malejącą rentowność przedsiębiorstwa Cargotec, dowody przedstawione przez strony nie są wystarczające, aby stwierdzić, że w przypadku braku połączenia przedsiębiorstw Cargotec opuściłoby rynek. |
| --- | --- |

27.

| 28. | W projekcie decyzji Komisja stwierdza zatem, że transakcja w zgłoszonej postaci znacznie utrudnia efektywną konkurencję przez stworzenie pozycji dominującej na rynku suwnic RTG w obszarze EOG. |
| --- | --- |

28.

1.2.2.   Nieskoordynowane efekty horyzontalne na rynku wozów bramowych / wózków wahadłowych

| 29. | W przypadku wozów bramowych i wózków wahadłowych transakcja zasadniczo doprowadziłaby do połączenia skutkującego powstaniem monopolu z udziałem w rynku na poziomie [90–100] % na szczeblu EOG i światowym. Chociaż chińskie przedsiębiorstwo ZPMC niedawno weszło na rynek, byłoby ono jedynym (bardzo niewielkim) konkurentem na rynku. W wyniku badania rynku potwierdzono, że w ciągu najbliższych pięciu lat ZPMC najprawdopodobniej nie otrzyma zamówień na dużą skalę. |
| --- | --- |

29.

| 30. | Komisja stwierdza zatem, że transakcja w zgłoszonej postaci znacznie utrudnia efektywną konkurencję przez stworzenie pozycji dominującej. |
| --- | --- |

30.

1.2.3.   Nieskoordynowane efekty horyzontalne na rynku sprzętu ruchomego

| 31. | Na rynku wózków wysokiego składowania transakcja doprowadziłaby do uzyskania przez podmiot powstały w wyniku połączenia bardzo dużego udziału w rynku (ponad 70 %) na już skoncentrowanym rynku. Transakcja doprowadziłaby również do wyeliminowania konkurencji między stronami zgłaszającymi, które intensywnie i ściśle ze sobą konkurują oraz planują zwiększenie udziału w rynku. Ponadto nie istnieją wystarczające rozwiązania alternatywne ukierunkowane na ograniczenie działalności podmiotu powstałego w wyniku połączenia. |
| --- | --- |

31.

| 32. | Komisja stwierdza zatem, że transakcja w zgłoszonej postaci znacznie utrudnia efektywną konkurencję przez stworzenie pozycji dominującej. |
| --- | --- |

32.

| 33. | Na rynku urządzeń do obsługi pustych kontenerów transakcja doprowadziłaby do powstania sytuacji quasi duopolistycznej, w której podmiot powstały w wyniku połączenia byłby liderem rynku posiadającym znaczny udział w rynku ([40–50] %) i tylko jednego dużego konkurenta (Hyster). Transakcja doprowadziłaby do wyeliminowania konkurencji między stronami zgłaszającymi, które przed dokonaniem transakcji intensywnie i ściśle ze sobą konkurowały. Ponadto nie istnieją wystarczające rozwiązania alternatywne ukierunkowane na ograniczenie działalności podmiotu powstałego w wyniku połączenia. Wręcz przeciwnie, transakcja prawdopodobnie przyczyniłaby się do zmniejszenia presji konkurencyjnej wywieranej na pozostałych konkurentów, przez co prawdopodobny stałby się wzrost ceny drugiego rzędu. |
| --- | --- |

33.

| 34. | Komisja stwierdza zatem, że transakcja znacznie utrudniłaby efektywną konkurencję przez wyeliminowanie istotnych elementów presji konkurencyjnej, jaką wywierały na siebie strony zgłaszające, oraz przez zmniejszenie presji konkurencyjnej wywieranej na pozostałych konkurentów. |
| --- | --- |

34.

| 35. | Na rynku wózków widłowych o dużym udźwigu (>10 ton) transakcja doprowadziłaby do uzyskania przez podmiot powstały w wyniku połączenia bardzo dużego udziału w rynku (ponad 50 %) na już skoncentrowanym rynku. Transakcja doprowadziłaby również do wyeliminowania konkurencji między stronami zgłaszającymi, które intensywnie i ściśle ze sobą konkurują. Ponadto nie istnieją wystarczające rozwiązania alternatywne ukierunkowane na ograniczenie działalności podmiotu powstałego w wyniku połączenia. |
| --- | --- |

35.

| 36. | Komisja stwierdza zatem, że transakcja znacznie utrudniłaby efektywną konkurencję na rynku wózków widłowych o dużym udźwigu (>10 ton) w EOG przez stworzenie pozycji dominującej oraz wyeliminowanie istotnych elementów presji konkurencyjnej. |
| --- | --- |

36.

1.2.4.   Efekt zamknięcia na rynku rozrzutników sprzętu ruchomego

| 37. | Jeżeli chodzi o powiązania pionowe, Cargotec działa obecnie poprzez spółkę zależną Bromma w zakresie dostaw rozrzutników sprzętu ruchomego na rynku wyższego szczebla. Konecranes zaopatruje się w rozrzutniki sprzętu ruchomego u jedynego niezależnego producenta – Elme. Przeniesienie znacznego popytu z Konecranes do Bromma wpłynęłoby zatem na Elme oraz na rynek. Biorąc pod uwagę pozycję Cargotec na rynku wyższego szczebla, znaczenie Konecranes na rynku niższego szczebla, a także wspólną pozycję na rynku sprzętu ruchomego niższego szczebla, podmiot powstały w wyniku połączenia miałby możliwość i motywację do wykluczenia Elme z grona swoich ważnych klientów. |
| --- | --- |

37.

1.2.5.   Wniosek

| 38. | W związku z tym w decyzji uznano, że zgłoszona koncentracja wzbudza poważne wątpliwości co do jej zgodności z zasadami rynku wewnętrznego w odniesieniu do suwnic RTG, wozów bramowych/ wózków wahadłowych, wózków wysokiego składowania, wózków do obsługi pustych kontenerów i wózków widłowych o dużym udźwigu (>10 ton). Ponadto Komisja porusza również kwestię utrudnienia konsumentom dostępu do rynku w związku z dostawami rozrzutników sprzętu ruchomego. |
| --- | --- |

38.

1.2.6.   Zobowiązania przedłożone przez strony

| 39. | W celu ustosunkowania się do wyżej wymienionych obaw dotyczących konkurencji, strony przedłożyły opisane poniżej zobowiązania. |
| --- | --- |

39.

| 40. | W celu usunięcia zastrzeżeń dotyczących rynku suwnic RTG oraz wozów bramowych i wózków wahadłowych, Cargotec zobowiązuje się do zbycia swojej jednostki gospodarczej prowadzącej działalność w zakresie żurawi portowych oraz wozów bramowych / wózków wahadłowych, znanej pod nazwą „Kalmar Automation Solutions” lub „KAS”. Zbycie KAS obejmuje wszystkie rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, a także pracowników zgodnie z harmonogramem i dodatkami do zobowiązań („pakiet KAS”), m.in.:






  (a) | wszystkie linie produktów, powiązane zapasy wyrobów gotowych, komponentów, surowców i części zamiennych, a także narzędzia i sprzęt wykorzystywane do realizacji projektów dotyczących montażu na miejscu; |
| --- | --- | --- |

40.

(a)

wszystkie linie produktów, powiązane zapasy wyrobów gotowych, komponentów, surowców i części zamiennych, a także narzędzia i sprzęt wykorzystywane do realizacji projektów dotyczących montażu na miejscu;

| (b) | projekty w zakresie rozwoju produktów; |
| --- | --- |

(b)

projekty w zakresie rozwoju produktów;

| (c) | umowy z klientami oraz – na wniosek nabywcy – umowy dostawy i umowy dealerskie/agencyjne; |
| --- | --- |

(c)

umowy z klientami oraz – na wniosek nabywcy – umowy dostawy i umowy dealerskie/agencyjne;

| (d) | patenty oraz inne prawa własności intelektualnej i know-how (PWI) obecnie wykorzystywane wyłącznie lub przede wszystkim przez przedsiębiorstwo KAS. Ponadto – na wniosek nabywcy – licencję do praw własności intelektualnej wykorzystywanych obecnie w przypadku produktów nieobjętych zakresem zbywanej działalności, ale wykorzystywanych również w działalności KAS; |
| --- | --- |

(d)

patenty oraz inne prawa własności intelektualnej i know-how (PWI) obecnie wykorzystywane wyłącznie lub przede wszystkim przez przedsiębiorstwo KAS. Ponadto – na wniosek nabywcy – licencję do praw własności intelektualnej wykorzystywanych obecnie w przypadku produktów nieobjętych zakresem zbywanej działalności, ale wykorzystywanych również w działalności KAS;

| (e) | zbycie marki „Kalmar” do wykorzystania w związku z dostawą i serwisowaniem żurawi portowych i HTE w przypadku gdy nabywca nie posiada znanej marki w branży przeładunku materiałów lub sprzętu ciężkiego. Strony zachowują prawo do używania marki Kalmar w odniesieniu do wszelkich innych urządzeń, ale zapewnią jej zróżnicowanie; |
| --- | --- |

(e)

zbycie marki „Kalmar” do wykorzystania w związku z dostawą i serwisowaniem żurawi portowych i HTE w przypadku gdy nabywca nie posiada znanej marki w branży przeładunku materiałów lub sprzętu ciężkiego. Strony zachowują prawo do używania marki Kalmar w odniesieniu do wszelkich innych urządzeń, ale zapewnią jej zróżnicowanie;

| (f) | jeżeli nabywca posiada już znaną markę w tej branży, może zażądać, aby strony zgłaszające nie używały marki Kalmar do sprzedaży jakichkolwiek żurawi portowych lub sprzętu poziomego przez okres (10) lat od daty zamknięcia. Ponadto, w zależności od decyzji nabywcy, strony oraz nabywca zawrą porozumienia umożliwiające nabywcy sprzedaż żurawi portowych i sprzętu poziomego z wykorzystaniem marki Kalmar przez okres pięciu lat; |
| --- | --- |

(f)

jeżeli nabywca posiada już znaną markę w tej branży, może zażądać, aby strony zgłaszające nie używały marki Kalmar do sprzedaży jakichkolwiek żurawi portowych lub sprzętu poziomego przez okres (10) lat od daty zamknięcia. Ponadto, w zależności od decyzji nabywcy, strony oraz nabywca zawrą porozumienia umożliwiające nabywcy sprzedaż żurawi portowych i sprzętu poziomego z wykorzystaniem marki Kalmar przez okres pięciu lat;

| (g) | na wniosek nabywcy – przeniesienie umowy dotyczącej montażu, którą Cargotec posiada obecnie z chińskim podwykonawcą, oraz umowy o świadczenie usług w zakresie montażu końcowego przez PTZ w Polsce. |
| --- | --- |

(g)

na wniosek nabywcy – przeniesienie umowy dotyczącej montażu, którą Cargotec posiada obecnie z chińskim podwykonawcą, oraz umowy o świadczenie usług w zakresie montażu końcowego przez PTZ w Polsce.

| 41. | W ramach pakietu przewidziano również zbycie zakładu montażowego przedsiębiorstwa Cargotec w Stargardzie, z wyjątkiem całego personelu i aktywów wykorzystywanych przez należącą do Cargotec jednostkę gospodarczą zajmującą się produkcją żurawi ładowarek – Hiab. Cargotec wyodrębni również wszystkie aktywa i personel wykorzystywany wyłącznie do celów działalności Cargotec w zakresie sprzętu ruchomego, pod warunkiem uzyskania opinii pełnomocnika ds. monitorowania i zatwierdzenia przez Komisję. Przeniesienie tych aktywów zakończy się w ciągu dwudziestu czterech (24) miesięcy od daty zamknięcia. Do tego czasu Cargotec i nabywca zawrą przejściową umowę leasingu i przejściową umowę o świadczenie usług. |
| --- | --- |

41.

| 42. | Ponadto zakres pakietu obejmuje klauzulę dotyczącą wstępnego nabywcy oraz szczegółowe kryteria dotyczące nabywcy. |
| --- | --- |

42.

| 43. | Aby odpowiedzieć na obawy dotyczące rynków sprzętu ruchomego, Konecranes zobowiązuje się do zbycia działalności związanej z produkcją i komercjalizacją wózków wysokiego składowania, urządzeń do obsługi pełnych kontenerów, urządzeń do obsługi pustych kontenerów, a także wózków widłowych i związanych z nimi części zamiennych, oraz ze wsparciem technicznym („pakiet MEQ”). Rzeczowe aktywa trwałe oraz wartości niematerialne i prawne przeznaczone do zbycia obejmują:






  (a) | dział badań i rozwoju Konecranes w zakresie sprzętu mobilnego, zakład produkcyjny i centrum dystrybucji części zamiennych znajdujące się w Szwecji oraz zakład produkcyjny i centrum dystrybucji części zamiennych w Chinach; |
| --- | --- | --- |

43.

(a)

dział badań i rozwoju Konecranes w zakresie sprzętu mobilnego, zakład produkcyjny i centrum dystrybucji części zamiennych znajdujące się w Szwecji oraz zakład produkcyjny i centrum dystrybucji części zamiennych w Chinach;

| (b) | wszystkie linie produktowe sprzętu ruchomego; wszystkie istniejące zapasy wyrobów gotowych, komponentów, surowców i części zamiennych, w tym przejściowe umowy o świadczenie usług w zakresie przechowywania części zamiennych, a także sprzęt do produkcji, testowania i serwisowania; |
| --- | --- |

(b)

wszystkie linie produktowe sprzętu ruchomego; wszystkie istniejące zapasy wyrobów gotowych, komponentów, surowców i części zamiennych, w tym przejściowe umowy o świadczenie usług w zakresie przechowywania części zamiennych, a także sprzęt do produkcji, testowania i serwisowania;

| (c) | projekty badawczo-rozwojowe i projekty, które niedługo będą mogły być realizowane, oraz związane z nimi informacje; |
| --- | --- |

(c)

projekty badawczo-rozwojowe i projekty, które niedługo będą mogły być realizowane, oraz związane z nimi informacje;

| (d) | umowy z klientami, dystrybutorami, pełnomocnikami i umowy dostawy zawarte przez podmioty prawne będące częścią zbywanej działalności; |
| --- | --- |

(d)

umowy z klientami, dystrybutorami, pełnomocnikami i umowy dostawy zawarte przez podmioty prawne będące częścią zbywanej działalności;

| (e) | Konecranes dołoży wszelkich starań, aby przenieść umowy dotyczące dostaw sprzętu ruchomego, które nie zostały zawarte przez podmioty prawne będące częścią zbywanej działalności. Jeżeli klienci nie wyrażą zgodny na przeniesienie, Konecranes dołoży wszelkich starań, aby znaleźć inne rozwiązanie w celu przeniesienia danej działalności; |
| --- | --- |

(e)

Konecranes dołoży wszelkich starań, aby przenieść umowy dotyczące dostaw sprzętu ruchomego, które nie zostały zawarte przez podmioty prawne będące częścią zbywanej działalności. Jeżeli klienci nie wyrażą zgodny na przeniesienie, Konecranes dołoży wszelkich starań, aby znaleźć inne rozwiązanie w celu przeniesienia danej działalności;

| (f) | marki, patenty, prawa do wzoru i inny rodzaj własności intelektualnej, technologie i know-how wykorzystywane obecnie wyłącznie lub przede wszystkim w działalności związanej ze sprzętem ruchomym; |
| --- | --- |

(f)

marki, patenty, prawa do wzoru i inny rodzaj własności intelektualnej, technologie i know-how wykorzystywane obecnie wyłącznie lub przede wszystkim w działalności związanej ze sprzętem ruchomym;

| (g) | na wniosek nabywcy – licencję na wykorzystywanie marki Konecranes do sprzedaży istniejących zapasów i części zamiennych sprzętu ruchomego oraz okres „ciszy” (ang. black out), w którym ani strony, ani nabywca nie będą mogli sprzedawać sprzętu ruchomego pod marką Konecranes; |
| --- | --- |

(g)

na wniosek nabywcy – licencję na wykorzystywanie marki Konecranes do sprzedaży istniejących zapasów i części zamiennych sprzętu ruchomego oraz okres „ciszy” (ang. black out), w którym ani strony, ani nabywca nie będą mogli sprzedawać sprzętu ruchomego pod marką Konecranes;

| (h) | na wniosek nabywcy Konecranes udzieli licencji na te patenty i inne składniki wartości intelektualnej, technologie i know-how wykorzystywane przez Konecranes przede wszystkim w przypadku produktów nieobjętych zakresem zbywanej działalności MEQ, ale wykorzystywanych również w branży sprzętu ruchomego; |
| --- | --- |

(h)

na wniosek nabywcy Konecranes udzieli licencji na te patenty i inne składniki wartości intelektualnej, technologie i know-how wykorzystywane przez Konecranes przede wszystkim w przypadku produktów nieobjętych zakresem zbywanej działalności MEQ, ale wykorzystywanych również w branży sprzętu ruchomego;

| (i) | na wniosek nabywcy Konecranes zaoferuje również przejściowe umowy o świadczenie usług, w tym: platformy zdalnego monitorowania i zarządzania utrzymaniem. W odniesieniu do TruConnect, w zależności od decyzji nabywcy, Konecranes może zapewnić duplikat TruConnect w odniesieniu do sprzętu ruchomego. |
| --- | --- |

(i)

na wniosek nabywcy Konecranes zaoferuje również przejściowe umowy o świadczenie usług, w tym: platformy zdalnego monitorowania i zarządzania utrzymaniem. W odniesieniu do TruConnect, w zależności od decyzji nabywcy, Konecranes może zapewnić duplikat TruConnect w odniesieniu do sprzętu ruchomego.

| 44. | Pakiet ten zawiera również klauzulę dotyczącą wstępnego nabywcy. |
| --- | --- |

44.

1.2.7.   Ocena zaproponowanych zobowiązań

| 45. | Komisja uważa, że pakiet KAS przyczynia się do usunięcia horyzontalnego nakładania się obszarów działalności powstałego w wyniku transakcji na rynku suwnic RTG, a także na rynku wozów bramowych i wózków wahadłowych. W skład pakietu KAS wchodzi również rentowne i niezależne przedsiębiorstwo, które może skutecznie i trwale konkurować z podmiotem powstałym w wyniku połączenia. Do zapewnienia atrakcyjności i rentowności przedsiębiorstwa przeznaczonego do zbycia przyczyniają się w szczególności odwrócone wyodrębnienie działalności zakładu w Stargardzie oraz licencja, a w jej następstwie okres, w którym markę Kalmar obowiązuje zakaz dokonywania transakcji. Ponadto klauzula dotycząca wstępnego nabywcy wraz z wymaganą zgodą Komisji na zachowanie wszelkich aktywów zakładu w Stargardzie przyczyniają się do ograniczenia ryzyka związanego z realizacją takiego zbycia. |
| --- | --- |

45.

| 46. | Komisja uważa, że pakiet MEQ przyczynia się do usunięcia horyzontalnego nakładania się obszarów działalności na rynkach sprzętu ruchomego oraz do wyeliminowania ryzyka zamknięcia dostępu do rynku rozrzutników sprzętu ruchomego dla klientów. Zakres pakietu MEQ obejmuje również rentowne i konkurencyjne przedsiębiorstwo, które może skutecznie i trwale konkurować z podmiotem powstałym w wyniku połączenia. Ponadto klauzula dotycząca wstępnego nabywcy zapewnia, aby transakcję zrealizowano dopiero zatwierdzeniu nabywcy przez Komisję, co przyczyni się do ograniczenia wszelkiego potencjalnego ryzyka związanego z realizację. |
| --- | --- |

46.

| 47. | Na podstawie zobowiązań zgłoszonych przez strony w projekcie swojej decyzji Komisja doszła zatem do wniosku, że zgłoszona koncentracja nie doprowadzi do znacznego zakłócenia konkurencji na następujących rynkach: suwnic RTG, wozów bramowych i wózków wahadłowych, wózków wysokiego składowania, urządzeń do obsługi pustych kontenerów, wózków widłowych o dużym udźwigu i rozrzutników sprzętu ruchomego. |
| --- | --- |

47.

V.   WNIOSEK

| 48. | Z powodów wymienionych powyżej, w decyzji stwierdza się, że proponowana koncentracja – pod warunkiem pełnego dotrzymania zobowiązań przedstawionych przez strony – nie doprowadzi do istotnego utrudnienia efektywnej konkurencji na rynku wewnętrznym lub na jego znacznej części. |
| --- | --- |

48.

| 49. | W związku z powyższym koncentrację należy uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym i funkcjonowaniem Porozumienia EOG, zgodnie z art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw oraz art. 57 Porozumienia EOG, na warunkach i z zachowaniem obowiązków ukierunkowanych na zapewnienie, aby zainteresowane przedsiębiorstwa wywiązały się ze zobowiązań podjętych wobec Komisji. |
| --- | --- |

49.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

(2)  Publikacja w Dz.U. C 215 z 7.6.2021, s. 8.

(3)  Rynki te obejmują horyzontalne nakładanie się obszarów działalności na rynku suwnic do przeładunku towarów ze statków na nabrzeże, rynku suwnic szynowych i rynku automatycznych żurawi do stertowania, potencjalne nakładanie się obszarów działalności na rynku automatycznie sterowanych pojazdów i rynku ciągników terminalowych, a także pionowe powiązania między rynkiem rozrzutników żurawi (rynek wyższego szczebla) i ruchomych żurawi portowych (rynek niższego szczebla).

---

V Ogłoszenia

POSTĘPOWANIA ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI

Komisja Europejska

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/70 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/70

---

Zgłoszenie zamiaru koncentracji

(Sprawa M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR)

Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2022/C 298/08)

1.

Zgłoszenie to dotyczy następujących przedsiębiorstw:

| — | Hedin Group (Szwecja), |
| --- | --- |

—

Hedin Group (Szwecja),

| — | działalność przedsiębiorstwa Wiesenthal Autohandels AG w Słowacji, na którą składają się przedsiębiorstwa Motor-Car Bratislava spol s.r.o. („Motor-Car”, Słowacja) i Mercedes-Benz Financial Services Slovakia s.r.o. („MBFSS”, Słowacja). |
| --- | --- |

—

działalność przedsiębiorstwa Wiesenthal Autohandels AG w Słowacji, na którą składają się przedsiębiorstwa Motor-Car Bratislava spol s.r.o. („Motor-Car”, Słowacja) i Mercedes-Benz Financial Services Slovakia s.r.o. („MBFSS”, Słowacja).

Przedsiębiorstwo Hedin Group przejmie, w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw, wyłączną kontrolę nad całym przedsiębiorstwem Motor-Car i udział niekontrolujący w przedsiębiorstwie MBFSS.

Koncentracja dokonywana jest w drodze zakupu udziałów/akcji.

2.

| — | Hedin Group prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej nowych pojazdów silnikowych i oryginalnych części zamiennych, dystrybucji detalicznej używanych pojazdów silnikowych i części zamiennych, a także napraw i konserwacji pojazdów silnikowych w Szwecji, Belgii, Niemczech, Niderlandach, Norwegii, Szwajcarii i Finlandii, |
| --- | --- |

—

Hedin Group prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej nowych pojazdów silnikowych i oryginalnych części zamiennych, dystrybucji detalicznej używanych pojazdów silnikowych i części zamiennych, a także napraw i konserwacji pojazdów silnikowych w Szwecji, Belgii, Niemczech, Niderlandach, Norwegii, Szwajcarii i Finlandii,

| — | Motor-Car prowadzi działalność w zakresie dystrybucji detalicznej pojazdów silnikowych i części zamiennych oraz napraw i konserwacji pojazdów silnikowych, głównie w Czechach, na Węgrzech i w Słowacji, |
| --- | --- |

—

Motor-Car prowadzi działalność w zakresie dystrybucji detalicznej pojazdów silnikowych i części zamiennych oraz napraw i konserwacji pojazdów silnikowych, głównie w Czechach, na Węgrzech i w Słowacji,

| — | MBFSS świadczy usługi w zakresie finansowania i leasingu związane z dystrybucją pojazdów marek Daimler na Słowacji. |
| --- | --- |

—

MBFSS świadczy usługi w zakresie finansowania i leasingu związane z dystrybucją pojazdów marek Daimler na Słowacji.

3.

Należy zauważyć, iż zgodnie z zawiadomieniem Komisji w sprawie uproszczonej procedury rozpatrywania niektórych koncentracji na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (2) sprawa ta może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury określonej w tym zawiadomieniu.

4.

Komisja musi otrzymać takie uwagi w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od daty niniejszej publikacji. Należy zawsze podawać następujący numer referencyjny:

M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR

Uwagi można przesyłać do Komisji pocztą, pocztą elektroniczną lub faksem. Należy stosować następujące dane kontaktowe:

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Faks +32 22964301

Adres pocztowy:

| European Commission |
| --- |
| Directorate-General for Competition |
| Merger Registry |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

European Commission

Directorate-General for Competition

Merger Registry

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1 („rozporządzenie w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw”).

1

(2)  Dz.U. C 366 z 14.12.2013, s. 5.

2

---

INNE AKTY

Komisja Europejska

| 5.8.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 298/72 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 298/72

---

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

(2022/C 298/09)

Niniejsza informacja zostaje opublikowana zgodnie z art. 17 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 (1).

POWIADOMIENIE O STANDARDOWEJ ZMIANIE W JEDNOLITYM DOKUMENCIE

„Coteaux Varois en Provence”

PDO-FR-A0725-AM02

Data powiadomienia: 18.5.2022 r.

OPIS I UZASADNIENIE ZATWIERDZONEJ ZMIANY

1.   Nazwa pochodzenia

Pisownia nazwy pochodzenia „Coteaux Varois en Provence” zostaje ujednolicona w całej specyfikacji produktu, aby słowo „Varois” było pisane z wielkiej litery.

Powyższe ujednolicenie nie ma wpływu na jednolity dokument.

2.   Obszary, w których prowadzone są różne operacje

Rozdział I specyfikacji produktu „Coteaux Varois en Provence” zmieniono w pkt „IV – Obszary, w których prowadzone są różne operacje” i uzupełniono o odniesienie do oficjalnego kodu geograficznego, w którym uznaje się i ustanawia wykaz gmin całego kraju według departamentów. Powyższa zmiana redakcyjna umożliwia uwzględnienie obszaru geograficznego na podstawie obowiązującej w 2020 r. wersji oficjalnego kodu geograficznego redagowanego przez INSEE oraz zapewnienie prawnej definicji obszaru geograficznego.

Odniesieniem tym uzupełniono punkt „Obszar geograficzny”, a także „Obszar bezpośredniego sąsiedztwa” jednolitego dokumentu.

3.   Prowadzenie winnicy

Rozdział I specyfikacji produktu „Coteaux Varois en Provence” zaktualizowano w pkt „VI. – Prowadzenie winnicy” w celu dokonania rewizji kryteriów określających gęstość nasadzeń. Usunięto informację o minimalnej liczbie roślin na hektar. Gęstość nasadzeń jest wyliczana w stosunku do maksymalnej powierzchni 2,5 metra kwadratowego na roślinę. Powierzchnię tę oblicza się przez pomnożenie odległości między rzędami przez odległość między krzewami. Odstęp między rzędami nie może być większy niż 2,50 metra, a odstęp między krzewami w tym samym rzędzie nie może być mniejszy niż 0,80 metra.

Jednolity dokument zostaje zmieniony w punkcie „Praktyki winiarskie”.

4.   Przepisy dotyczące wprowadzania produktów do obrotu

Rozdział I specyfikacji produktu „Coteaux Varois en Provence” zaktualizowano w pkt IX. – „4. - Przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu produktu z przeznaczeniem dla konsumenta”, aby wykreślić datę, od której wina mogą znajdować się w obrocie między poszczególnymi dystrybutorami. Dzięki wykreśleniu tej daty wina mogą pozostawać w swobodnym obrocie między dystrybutorami od zakończenia winifikacji.

Powyższa zmiana nie ma wpływu na jednolity dokument.

5.   Obowiązki w zakresie składania deklaracji

Rozdział II specyfikacji produktu „Coteaux Varois en Provence” zmieniono w pkt „3. Deklaracja przed pakowaniem”, aby uściślić, że każdy podmiot gospodarczy, który chce pakować wino objęte nazwą pochodzenia, składa do jednostki certyfikującej deklarację dotyczącą pakowania dla danej partii. Partię określa się jako jednorodną całość pochodzącą z jednego lub kilku pojemników. Zasady składania deklaracji, które obowiązują podmioty gospodarcze, są określane w planie kontroli dla nazwy pochodzenia.

Powyższa zmiana nie ma wpływu na jednolity dokument.

6.   Główne punkty specyfikacji produktu podlegające kontroli

Rozdział III specyfikacji produktu „Coteaux Varois en Provence” zmieniono, aby zaktualizować wykaz głównych punktów specyfikacji przyjętych do kontroli produktów.

Powyższa aktualizacja nie ma wpływu na jednolity dokument.

W rozdziale III specyfikacji produktu zaktualizowano również dane kontaktowe organu odpowiedzialnego za kontrole. Aktualizację tę uwzględniono w jednolitym dokumencie w punkcie „Dane kontaktowe”.

JEDNOLITY DOKUMENT

1.   Nazwa lub nazwy

Coteaux Varois en Provence

2.   Rodzaj oznaczenia geograficznego

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3.   Kategorie produktów sektora wina

| 1. | Wino |
| --- | --- |

1.

Wino

4.   Opis wina lub win

1.   Opis cech analitycznych

KRÓTKI OPIS

Wina objęte nazwą pochodzenia „Coteaux Varois en Provence” to wina niemusujące, które dzielą się na wina czerwone, różowe i białe.

Na etapie pakowania wina czerwone osiągają maksymalną zawartość kwasu jabłkowego wynoszącą 0,4 g na litr.

Po fermentacji zawartość cukrów fermentujących (glukozy i fruktozy) w winach wynosi nie więcej niż 4 g/l w przypadku win białych i różowych oraz 3 g/l w przypadku win czerwonych.

Naturalna objętościowa zawartość alkoholu w tych winach wynosi co najmniej 11 %.

Pozostałe normy analityczne są zgodne z przepisami europejskimi.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | w miliekwiwalentach na litr |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

w miliekwiwalentach na litr

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

2.   Opis właściwości organoleptycznych

KRÓTKI OPIS

Wina różowe, wytrawne, o wyrazistej i żywej różowej barwie, wyróżniają się głównie trzema prowansalskimi odmianami winorośli cinsaut N, grenache N i syrah N i charakteryzują się aromatami świeżych owoców i często czerwonych owoców (czereśni, truskawki, maliny, czerwonej porzeczki). Złożoność profilu aromatycznego wzbogaca czasami kilka nut korzennych, nazywanych również „garigowymi”, przypominających tymianek, rozmaryn, żarnowiec, jałowiec itp. Wina te cechują się właściwą równowagą świeżości i struktury w ustach.

Wina czerwone powstają głównie z harmonijnej mieszanki odmian winorośli grenache N, syrah N i mourvèdre N. Są to wina bogate, z uporządkowaną strukturą, które dobrze się przechowują, o bogatych i jedwabistych taninach, przesycone nutami owocowymi przechodzącymi w zapachy korzennych przypraw i garigu.

Wytrawne wina białe są produkowane przede wszystkim z odmiany winorośli vermentino B, często mieszanej z odmianami grenache B, clairette B, E sémillon B lub ugni blanc B. Wina te mają delikatny aromat. Charakteryzują się właściwą równowagą między świeżością a krągłością.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | w miliekwiwalentach na litr |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

w miliekwiwalentach na litr

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

5.   Praktyki winiarskie

5.1.   Szczególne praktyki enologiczne

Praktyka uprawy

Gęstość nasadzeń

Na każdą roślinę przypada maksymalnie 2,50 m2 powierzchni. Powierzchnię tę oblicza się przez pomnożenie odległości między rzędami przez odległość między krzewami.

Odstęp między rzędami nie może być większy niż 2,50 metra, a odstęp między krzewami w tym samym rzędzie nie może być mniejszy niż 0,80 metra.

| — | Winorośl przycina się krótko (w formie kielicha lub sznura Royat).
  Każda roślina posiada maksymalnie 6 czopów z maksymalnie dwoma oczkami, tj. maksymalnie 12 oczek na łozie. |
| --- | --- |

—

Winorośl przycina się krótko (w formie kielicha lub sznura Royat).

Każda roślina posiada maksymalnie 6 czopów z maksymalnie dwoma oczkami, tj. maksymalnie 12 oczek na łozie.

| — | Winorośle odmiany cabernet-sauvignon N i syrah N można przycinać za pomocą cięcia długiego, zwanego „sznurem Guyota”, pozostawiając maksymalnie 10 oczek na łozie, w tym maksymalnie 8 oczek na długiej łozie.
  Nawadnianie w okresie wegetacji winorośli może być dopuszczone jedynie w przypadku utrzymującej się suszy i wówczas, gdy zakłóca ona prawidłowy rozwój fizjologiczny i prawidłowe dojrzewanie winogron. |
| --- | --- |

—

Winorośle odmiany cabernet-sauvignon N i syrah N można przycinać za pomocą cięcia długiego, zwanego „sznurem Guyota”, pozostawiając maksymalnie 10 oczek na łozie, w tym maksymalnie 8 oczek na długiej łozie.

Nawadnianie w okresie wegetacji winorośli może być dopuszczone jedynie w przypadku utrzymującej się suszy i wówczas, gdy zakłóca ona prawidłowy rozwój fizjologiczny i prawidłowe dojrzewanie winogron.

Szczególne praktyki enologiczne

W produkcji win różowych stosowanie węgla drzewnego do zastosowań enologicznych jest dozwolone dla moszczów lub win młodych, wyciskanych, będących jeszcze w stadium fermentacji, w proporcji nie większej niż 20 % łącznej ilości win różowych wyprodukowanych przez danego producenta z danego zbioru.

Poza wymienionym powyżej zakazem w praktykach enologicznych towarzyszących produkcji wina należy przestrzegać wymogów obowiązujących na poziomie wspólnotowym oraz zawartych w kodeksie rolnictwa i rybołówstwa morskiego.

5.2.   Maksymalna wydajność

60 hektolitrów z hektara

6.   Wyznaczony obszar geograficzny

Zbiór winogron, ich fermentacja i produkcja wina odbywają się na obszarze następujących gmin w departamencie Var, zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym „code officiel géographique” z 2020 r.: Barjols, Bras, Brignoles, Brue-Auriac, Camps-la-Source, La Celle, Châteauvert, Forcalqueiret, Garéoult, Méounes-lès-Montrieux, Nans-les-Pins, Néoules, Ollières, Pontevès, Rocbaron, La Roquebrussanne, Rougiers, Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, Saint-Zacharie, Sainte-Anastasie-sur-Issole, Salernes, Seillons-Source-d’Argens, Signes, Tavernes, Tourves, Le Val, Varages, Villecroze.

7.   Odmiana(-y) winorośli

Cabernet-Sauvignon N

Carignan N

Cinsaut N - Cinsault

Clairette B

Grenache N

Grenache blanc B

Mourvèdre N - Monastrell

Semillon B

Syrah N - Shiraz

Tibouren N

Ugni blanc B

Vermentino B - Rolle

8.   Opis związku lub związków

8.1.   Opis czynników naturalnych mających wpływ na związek z obszarem

Obszar geograficzny należy do regionu przyrodniczego zwanego „Prowansją Wapienną” (fr. Provence calcaire). Jest otoczony od południa wzgórzami tulońskimi i masywem Sainte-Baume, od wschodu przez górę Saint-Quinis, od północy przez płaskowyże Canjuers, od zachodu przez górę Aurélien i grzbiet góry Sainte-Victoire i wyróżnia się wyrazistymi wzniesieniami osiągającymi wysokość od 600 do 1 000 metrów, w przypadku masywu Sainte-Baume. Obszar rozciąga się na terytorium 28 gmin departamentu Var, skupionych wokół miejscowości Brignoles.

W ramach obszaru geograficznego precyzyjnie wyznaczone do zbioru winogron działki wpisują się w tradycyjne miejsca lokalizacji winnic.

Jego geologię i topografię cechuje z jednej strony szereg gliniasto-wapiennych fałdowań biegnących ze wschodu na zachód i przeplatających się ze strefami „gravettes” (lokalne określenie kamienistych aluwiów i koluwiów) i krzemienia, a z drugiej strony wysoki płaskowyż zbudowany z formacji triasowych, w którym swoje źródło mają główne rzeki departamentu Var.

Wysokość położenia winnic, od 350 metrów do 500 metrów w przypadku działek usytuowanych najwyżej, a także obecność wapiennych masywów skalnych, które zatrzymują wpływy morskie, sprawiają, że panujący na obszarze geograficznym klimat śródziemnomorski ma kontynentalny charakter, co pokazuje obecność dębu ostrolistnego w regionie Brignoles i dębu omszonego bardziej na północy. Roczna suma opadów waha się od 700 do 900 milimetrów, a średnie temperatury kształtują się na poziomie około 13 °C. Jesień i wiosna są często bardzo łagodne. Lata charakteryzują się czasami upalnymi temperaturami w ciągu dnia, łagodzonymi przez chłodniejsze noce. Zimy są bardzo zimne i surowe, ostrzejsze niż w pozostałej części regionu prowansalskiego.

Obszar uprawy winorośli, wciśnięty między zalesione, wapienne masywy, jest położony na odwapnionych gliniastych glebach i u podnóża wapiennych zboczy pokrytych kamienistymi koluwiami. Doliny są wąskie, a zbiorniki wyodrębnione i położone na różnych wysokościach. Jest on otoczony obszarem geograficznym kontrolowanej nazwy pochodzenia „Côtes de Provence” oraz obszarem kontrolowanej nazwy pochodzenia „Coteaux d’Aix-en-Provence”, ale wyróżnia się na ich tle wyłącznie wapiennymi (lub gliniasto-wapiennymi) glebami i chłodniejszym klimatem.

8.2.   Opis czynników ludzkich mających wpływ na związek z obszarem

Winnice są tu zakładane od czasów rzymskich, jednak ich rozwój zostaje wstrzymany z chwilą inwazji barbarzyńców w V i VI w. Ponownie rozkwitają w czasach późniejszych dzięki mnichom z opactwa św. Wiktora, a następnie templariuszom i hrabiom Prowansji, których siedziba znajduje się w Brignoles. Te wina są spożywane głównie lokalnie, przede wszystkim na stołach hrabiów Prowansji lub Parlamentu Aix, od średniowiecza do końca XIX w.

Kontynentalne położenie obszaru geograficznego sprawia, że rolnicy żyją samowystarczalnie, uprawiając na jednej działce winorośl, zboża i drzewa oliwne, które tworzą charakterystyczny krajobraz szeroko rozstawionych rzędów winorośli z innymi uprawami pośrodku (fr. oullières).

Tak jak w przypadku wszystkich prowansalskich winnic, stosowane odmiany winorośli są niezwykle zróżnicowane pod wpływem kontaktów, do których dochodzi wzdłuż szlaków komunikacyjnych łączących Hiszpanię, Włochy i dolinę Rodanu i przebiegających przez obszar geograficzny. Ze względu na dostosowanie do specyfiki obszaru oraz zdolność do zapewniania win jakościowych, stopniowo wybrane zostaje kilkanaście odmian winorośli, w tym w szczególności odmiany cinsaut N, grenache N i grenache blanc B, mourvèdre N, syrah N, tibouren N, carignan N, clairette B, ugni B i vermentino B (zwana lokalnie „rolle”).

Koniec XIX w., który odznacza się rozwojem kopalni boksytu wokół Brignoles, dodatkowo sprzyja rozwojowi uprawy winorośli przez górników, którzy poszukują dodatkowego źródła dochodu. Ta zmiana w gospodarowaniu winnicami zwiększa rolę spółdzielczości, która rodzi się na początku XX w. i jest bardzo powszechna w „środkowej części Var”.

Nazwa „Coteaux varois” pojawia się po raz pierwszy w 1945 r., w tekście prawnym ustalającym ceny win. Zarządzenie z 29 stycznia 1975 r., uzupełnione kolejnym, z 18 grudnia 1978 r., wyznacza obszar produkcji „Vin de Pays des Coteaux varois”. W zarządzeniu z 28 czerwca 1984 r. uznaje się nazwę pochodzenia wina z wyznaczonego obszaru i o wyższej jakości „Coteaux varois”. Kontrolowana nazwa pochodzenia zostaje uznana 26 marca 1993 r. jako „Coteaux varois”, a następnie 2 sierpnia 2005 r. – jako „Coteaux varois en Provence”.

W 2009 r. 81 indywidualnych piwnic winiarskich i 10 piwnic spółdzielczych produkuje z 2 560 hektarów 117 500 hektolitrów wina.

Wina różowe stanowią 85 % produkcji, wina czerwone 12,5 %, a wina białe 2,5 %.

8.3.   Związki przyczynowe

Klimat śródziemnomorski z wpływami kontynentalnymi, chłodniejszy niż na obszarach przybrzeżnych, w powiązaniu z kamienistymi glebami gliniasto-wapiennymi, które posiadają zrównoważone warunki hydrologiczne i łatwo się nagrzewają, ogranicza niedobory wody i sprzyja właściwej dojrzałości winogron i polifenoli. Naprzemienność chłodnych nocy i upalnych dni, cechująca ten obszar geograficzny w porze letniej, przyczynia się do lepszej jakości i dojrzewania polifenoli, zwłaszcza w okresie poprzedzającym zbiory. Tej fenolowej właściwości zawdzięczają swoje bogactwo i subtelność szczególnie taniny win czerwonych.

Na winnice oddziałuje mistral – gwałtowny, zimny i suchy wiatr północny, który oczyszcza je przez cały cykl wegetacyjny, ograniczając rozwój chorób kryptogamicznych, zwłaszcza po częstych sierpniowych burzach.

Wszystkie te cechy sprzyjają zbiorom winogron bardzo dojrzałych, o wysokich stężeniach substancji, zdrowych, z których powstają wina owocowe i złożone, o przyjemnej i charakterystycznej równowadze między krągłością a żywotnością.

Rozgłos i renoma win kontrolowanej nazwy pochodzenia „Coteaux Varois en Provence” rozwijają się w samym sercu Prowansji dzięki rzutkości producentów, którzy korzystają z Domu Wina (fr. Maison des vins) mieszczącego się w dawnym opactwie La Celle, miejscu wyciszenia i odosobnienia. Opactwo otacza cyprysowa aleja, a na jego dziedzińcu urządzono ogród w stylu francuskim, prezentujący kolekcję ponad 80 odmian winorośli z regionu Prowansji.

9.   Dodatkowe wymogi zasadnicze (pakowanie, etykietowanie i inne wymogi)

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

odstępstwo dotyczące produkcji na wyznaczonym obszarze geograficznym

Opis wymogu

Obszar bezpośredniego sąsiedztwa, określony na zasadzie odstępstwa w odniesieniu do fermentacji i produkcji wina, stanowi obszar następujących gmin, zgodnie z oficjalnym kodem geograficznym („code officiel géographique”) z 2020 r.:

| — | w departamencie Var: Besse-sur-Issole, Carcès, Correns, Cotignac, Cuers, Entrecasteaux, Flassans-sur-Issole, Montfort-sur-Argens, Pierrefeu-du-Var, Pourcieux; |
| --- | --- |

—

w departamencie Var: Besse-sur-Issole, Carcès, Correns, Cotignac, Cuers, Entrecasteaux, Flassans-sur-Issole, Montfort-sur-Argens, Pierrefeu-du-Var, Pourcieux;

| — | w departamencie Bouches-du-Rhône: Auriol. |
| --- | --- |

—

w departamencie Bouches-du-Rhône: Auriol.

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu

| a) | Na etykiecie win można wskazać nazwę większej jednostki geograficznej „Vin de Provence”.
  Czcionka, którą zapisana jest nazwa tej większej jednostki geograficznej, nie może być większa (wysokość i szerokość) niż czcionka, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.
  Nazwa większej jednostki geograficznej „Vin de Provence” znajduje się w tym samym polu widzenia co nazwa pochodzenia. |
| --- | --- |

a)

Na etykiecie win można wskazać nazwę większej jednostki geograficznej „Vin de Provence”.

Czcionka, którą zapisana jest nazwa tej większej jednostki geograficznej, nie może być większa (wysokość i szerokość) niż czcionka, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.

Nazwa większej jednostki geograficznej „Vin de Provence” znajduje się w tym samym polu widzenia co nazwa pochodzenia.

| b) | Na etykiecie wina można umieścić nazwę mniejszej jednostki geograficznej, pod warunkiem że:






  — | jest to miejsce (fr. lieu-dit) wpisane do ksiąg wieczystych; |
| --- | --- | --- |

b)

Na etykiecie wina można umieścić nazwę mniejszej jednostki geograficznej, pod warunkiem że:

—

jest to miejsce (fr. lieu-dit) wpisane do ksiąg wieczystych;

| — | została ona podana w deklaracji zbiorów. |
| --- | --- |

—

została ona podana w deklaracji zbiorów.

Nazwa lokalizacji wpisanej do ksiąg wieczystych jest zapisana czcionką o wymiarach nieprzekraczających (pod względem wysokości i szerokości) połowy wymiarów czcionki, którą zapisano nazwę pochodzenia.

Link do specyfikacji produktu

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-56db90a9-1adb-44fb-806d-d89e584cfdf9

---

(1)  Dz.U. L 9 z 11.1.2019, s. 2.

---