# Publicatieblad C 334/2022

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 334 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 65e jaargang1 september 2022 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 334

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

65e jaargang1 september 2022

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | AANBEVELINGEN |
| | Raad |
| 2022/C 334/01 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van België | 1 |
| | AANBEVELINGEN |
| 2022/C 334/02 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Bulgarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Bulgarije | 11 |
| 2022/C 334/03 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Tsjechië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Tsjechië | 19 |
| 2022/C 334/04 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Denemarken | 27 |
| 2022/C 334/05 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Duitsland | 35 |
| 2022/C 334/06 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Estland | 44 |
| 2022/C 334/07 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Ierland | 52 |
| 2022/C 334/08 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Griekenland | 60 |
| 2022/C 334/09 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Spanje en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Spanje | 70 |
| 2022/C 334/10 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Frankrijk | 79 |
| 2022/C 334/11 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma voor 2022 van Kroatië, met een advies van de Raad over het convergentieprogramma voor 2022 van Kroatië | 88 |
| 2022/C 334/12 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Italië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Italië | 96 |
| 2022/C 334/13 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Cyprus | 104 |
| 2022/C 334/14 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Letland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Letland | 112 |
| 2022/C 334/15 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Litouwen en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Litouwen | 120 |
| 2022/C 334/16 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Luxemburg en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Luxemburg | 128 |
| 2022/C 334/17 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Hongarije | 136 |
| 2022/C 334/18 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Malta | 146 |
| 2022/C 334/19 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het economisch beleid van Nederland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Nederland | 154 |
| 2022/C 334/20 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Oostenrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Oostenrijk | 162 |
| 2022/C 334/21 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Polen en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Polen | 171 |
| 2022/C 334/22 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Portugal en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Portugal | 181 |
| 2022/C 334/23 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Roemenië | 190 |
| 2022/C 334/24 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Slovenië | 197 |
| 2022/C 334/25 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Slowakije en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Slowakije | 205 |
| 2022/C 334/26 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Finland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Finland | 213 |
| 2022/C 334/27 | Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Zweden en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Zweden | 221 |

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

AANBEVELINGEN

Raad

2022/C 334/01

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van België

1

AANBEVELINGEN

2022/C 334/02

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Bulgarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Bulgarije

11

2022/C 334/03

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Tsjechië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Tsjechië

19

2022/C 334/04

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Denemarken

27

2022/C 334/05

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Duitsland

35

2022/C 334/06

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Estland

44

2022/C 334/07

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Ierland

52

2022/C 334/08

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Griekenland

60

2022/C 334/09

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Spanje en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Spanje

70

2022/C 334/10

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Frankrijk

79

2022/C 334/11

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma voor 2022 van Kroatië, met een advies van de Raad over het convergentieprogramma voor 2022 van Kroatië

88

2022/C 334/12

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Italië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Italië

96

2022/C 334/13

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Cyprus

104

2022/C 334/14

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Letland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Letland

112

2022/C 334/15

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Litouwen en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Litouwen

120

2022/C 334/16

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Luxemburg en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Luxemburg

128

2022/C 334/17

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Hongarije

136

2022/C 334/18

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Malta

146

2022/C 334/19

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het economisch beleid van Nederland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Nederland

154

2022/C 334/20

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Oostenrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Oostenrijk

162

2022/C 334/21

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Polen en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Polen

171

2022/C 334/22

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Portugal en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Portugal

181

2022/C 334/23

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Roemenië

190

2022/C 334/24

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Slovenië

197

2022/C 334/25

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Slowakije en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Slowakije

205

2022/C 334/26

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Finland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Finland

213

2022/C 334/27

Aanbeveling van de Raad van 12 juli 2022 over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Zweden en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Zweden

221

---

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

AANBEVELINGEN

Raad

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/1

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van België

(2022/C 334/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij België niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij België niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie van Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen, en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico te lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie van Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen, en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico te lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, bijgewerkt of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, bijgewerkte of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, bijgewerkt of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, bijgewerkte of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid”, heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid”, heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7) over het stabiliteitsprogramma 2021 van België, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7) over het stabiliteitsprogramma 2021 van België, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen deze achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen deze achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft België zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor België (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat België de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet teniet is gedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft België zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor België (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat België de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet teniet is gedaan.

| (10) | België heeft op 30 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van België over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

België heeft op 30 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van België over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor België gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die België heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door België van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die België heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor België gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die België heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door België van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die België heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van België besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van België besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad België aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij België aanbevolen om, als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van België volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 9,0 % van het bbp in 2020 tot 5,5 %. De begrotingsmaatregelen van België ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 4,4 % van het bbp in 2020 tot 2,9 % in 2021. De maatregelen die België in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen, niet tijdelijk of gingen zij niet gepaard met compenserende maatregelen; daarbij gaat het voornamelijk om permanente verhogingen van de minimumpensioenen en de lonen in de gezondheidszorg. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens daalde de overheidsschuld van 112,8 % van het bbp in 2020 tot 108,2 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad België aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij België aanbevolen om, als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van België volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 9,0 % van het bbp in 2020 tot 5,5 %. De begrotingsmaatregelen van België ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 4,4 % van het bbp in 2020 tot 2,9 % in 2021. De maatregelen die België in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen, niet tijdelijk of gingen zij niet gepaard met compenserende maatregelen; daarbij gaat het voornamelijk om permanente verhogingen van de minimumpensioenen en de lonen in de gezondheidszorg. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens daalde de overheidsschuld van 112,8 % van het bbp in 2020 tot 108,2 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is gunstig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,0 % en in 2023 met 1,9 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere reële bbp-groei van 2,0 % in 2022 en 1,6 % in 2023, voornamelijk als gevolg van de eerdere afsluitingsdatum voor de macro-economische prognoses die aan het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggen, nog vóór het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 5,2 % van het bbp in 2022 en tot 3,6 % in 2023. De daling in 2022 is voornamelijk het gevolg van de sterke groei van de economische bedrijvigheid en het afbouwen van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote in 2022 (zeer licht) dalen tot 108,0 % en in 2023 stijgen tot 108,8 %. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 5,0 % en 4,4 % van het bbp. In 2022 is dit in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort, ondanks het minder gunstige macro-economische scenario in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, aangezien in de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 (alleen) rekening wordt gehouden met een technische correctie die de budgettaire effecten weerspiegelt van de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne in 2022. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hoger overheidstekort in 2023, voornamelijk als gevolg van een minder gunstig macro-economisch scenario en maatregelen die in de laatste programmajaren van het stabiliteitsprogramma 2022 nog niet zijn gespecificeerd. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een min of meer vergelijkbare overheidsschuldquote van 107,5 % in 2022, maar van een lagere schuldquote van 107,6 % in 2023, wat de lagere stijging van de bbp-deflator in het stabiliteitsprogramma 2022 weerspiegelt. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële outputgroei op middellange termijn (gemiddelde over 10 jaar) geraamd op 1,4 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van België kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is gunstig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,0 % en in 2023 met 1,9 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere reële bbp-groei van 2,0 % in 2022 en 1,6 % in 2023, voornamelijk als gevolg van de eerdere afsluitingsdatum voor de macro-economische prognoses die aan het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggen, nog vóór het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 5,2 % van het bbp in 2022 en tot 3,6 % in 2023. De daling in 2022 is voornamelijk het gevolg van de sterke groei van de economische bedrijvigheid en het afbouwen van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote in 2022 (zeer licht) dalen tot 108,0 % en in 2023 stijgen tot 108,8 %. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 5,0 % en 4,4 % van het bbp. In 2022 is dit in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort, ondanks het minder gunstige macro-economische scenario in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, aangezien in de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 (alleen) rekening wordt gehouden met een technische correctie die de budgettaire effecten weerspiegelt van de gevolgen van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne in 2022. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hoger overheidstekort in 2023, voornamelijk als gevolg van een minder gunstig macro-economisch scenario en maatregelen die in de laatste programmajaren van het stabiliteitsprogramma 2022 nog niet zijn gespecificeerd. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een min of meer vergelijkbare overheidsschuldquote van 107,5 % in 2022, maar van een lagere schuldquote van 107,6 % in 2023, wat de lagere stijging van de bbp-deflator in het stabiliteitsprogramma 2022 weerspiegelt. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële outputgroei op middellange termijn (gemiddelde over 10 jaar) geraamd op 1,4 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van België kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,9 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort in 2022 wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,5 % van het bbp in 2022 en 0 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit overdrachten van forfaitaire bedragen aan huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn als tijdelijk aangekondigd en hebben betrekking op 2022. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen zijn niet gericht, met name lineaire overdrachten naar huishoudens ter ondersteuning van het energieverbruik en verlagingen van de btw-tarieven voor gas en elektriciteit en de accijnzen op benzine. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven (0,1 % van het bbp in 2022). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,9 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort in 2022 wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,5 % van het bbp in 2022 en 0 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit overdrachten van forfaitaire bedragen aan huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn als tijdelijk aangekondigd en hebben betrekking op 2022. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen zijn niet gericht, met name lineaire overdrachten naar huishoudens ter ondersteuning van het energieverbruik en verlagingen van de btw-tarieven voor gas en elektriciteit en de accijnzen op benzine. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven (0,1 % van het bbp in 2022).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad België aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad België aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad België aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad België aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van België, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,4 % van het bbp (14). België is van plan het herstel te blijven ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is België van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,1 procentpunten leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). Voorts zal de stijging van de overheidsuitgaven als gevolg van de automatische indexering van de lonen en sociale uitkeringen in de overheidssector, en in mindere mate van een hogere overheidsconsumptie van goederen en diensten, naar verwachting ook bijdragen tot de expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde netto primaire lopende uitgaven. Volgens de prognoses van de Commissie worden deze maatregelen en de oorzaken van hogere uitgaven niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van België, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,4 % van het bbp (14). België is van plan het herstel te blijven ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is België van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,1 procentpunten leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). Voorts zal de stijging van de overheidsuitgaven als gevolg van de automatische indexering van de lonen en sociale uitkeringen in de overheidssector, en in mindere mate van een hogere overheidsconsumptie van goederen en diensten, naar verwachting ook bijdragen tot de expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde netto primaire lopende uitgaven. Volgens de prognoses van de Commissie worden deze maatregelen en de oorzaken van hogere uitgaven niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,0 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). België zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,0 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). België zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,4 % van het bbp in 2024 en tot 2,7 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort in 2025 onder de 3 % van het bbp blijven. Deze prognoses zijn gebaseerd op een macro-economisch scenario dat vóór de Russische invasie van Oekraïne is uitgewerkt, en gaan uit van maatregelen die in de laatste jaren van het stabiliteitsprogramma 2022 nog niet zijn gespecificeerd, met name een zogenaamde “flexibele begrotingsinspanning” ten belope van 0,8 % van het bbp tussen 2023 en 2025. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 109,7 % in 2024 en tot 110,1 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,4 % van het bbp in 2024 en tot 2,7 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort in 2025 onder de 3 % van het bbp blijven. Deze prognoses zijn gebaseerd op een macro-economisch scenario dat vóór de Russische invasie van Oekraïne is uitgewerkt, en gaan uit van maatregelen die in de laatste jaren van het stabiliteitsprogramma 2022 nog niet zijn gespecificeerd, met name een zogenaamde “flexibele begrotingsinspanning” ten belope van 0,8 % van het bbp tussen 2023 en 2025. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 109,7 % in 2024 en tot 110,1 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot.

| (20) | Bij ongewijzigd beleid zal de snel vergrijzende bevolking naar verwachting het effect van de kosten van de vergrijzing op de overheidsfinanciën verergeren. In het vergrijzingsverslag 2021 van de Commissie (18) wordt uitgegaan van een stijging van de vergrijzingskosten met 3,6 procentpunten tegen 2040 en met 5,4 procentpunten van het bbp tegen 2070, voornamelijk als gevolg van uitgaven voor pensioenen en langdurige zorg. In zijn herstel- en veerkrachtplan heeft België zich ertoe verbonden een pensioenhervorming door te voeren, onder meer om de financiële en sociale houdbaarheid van het stelsel te verbeteren en de convergentie tussen de verschillende pensioenstelsels te bevorderen. Wat langdurige zorg betreft, was België in 2019 al een van de landen die het meeste uitgaven in de Unie, en de uitgaven zullen naar verwachting verder stijgen met 14 % tegen 2030 en met 2,2 procentpunten van het bbp tegen 2070. Er is een begin gemaakt, weliswaar met grote regionale verschillen, met hervormingen om het kostenefficiënte gebruik van de verschillende zorgstructuren te verbeteren, met name om onnodige of voortijdige opname in een zorginstelling (19) (dit heeft betrekking op een op de vier mensen in residentiële zorg) te voorkomen en te vertragen. De COVID-19-crisis heeft de uitvoering van de geplande kostenbesparende maatregelen tot stilstand gebracht. Dit wijst erop dat er misschien wel ruimte is om de te sterke gerichtheid op residentiële zorg verder terug te dringen en tegelijkertijd het gebruik van hoogwaardige thuiszorgdiensten te versterken en financiële belemmeringen aan te pakken die de toegang tot deze diensten voor de meest kwetsbare groepen beperken. Een snelle en ambitieuze uitvoering van hervormingen zou helpen om bezorgdheden over de houdbaarheid aan te pakken. |
| --- | --- |

(20)

Bij ongewijzigd beleid zal de snel vergrijzende bevolking naar verwachting het effect van de kosten van de vergrijzing op de overheidsfinanciën verergeren. In het vergrijzingsverslag 2021 van de Commissie (18) wordt uitgegaan van een stijging van de vergrijzingskosten met 3,6 procentpunten tegen 2040 en met 5,4 procentpunten van het bbp tegen 2070, voornamelijk als gevolg van uitgaven voor pensioenen en langdurige zorg. In zijn herstel- en veerkrachtplan heeft België zich ertoe verbonden een pensioenhervorming door te voeren, onder meer om de financiële en sociale houdbaarheid van het stelsel te verbeteren en de convergentie tussen de verschillende pensioenstelsels te bevorderen. Wat langdurige zorg betreft, was België in 2019 al een van de landen die het meeste uitgaven in de Unie, en de uitgaven zullen naar verwachting verder stijgen met 14 % tegen 2030 en met 2,2 procentpunten van het bbp tegen 2070. Er is een begin gemaakt, weliswaar met grote regionale verschillen, met hervormingen om het kostenefficiënte gebruik van de verschillende zorgstructuren te verbeteren, met name om onnodige of voortijdige opname in een zorginstelling (19) (dit heeft betrekking op een op de vier mensen in residentiële zorg) te voorkomen en te vertragen. De COVID-19-crisis heeft de uitvoering van de geplande kostenbesparende maatregelen tot stilstand gebracht. Dit wijst erop dat er misschien wel ruimte is om de te sterke gerichtheid op residentiële zorg verder terug te dringen en tegelijkertijd het gebruik van hoogwaardige thuiszorgdiensten te versterken en financiële belemmeringen aan te pakken die de toegang tot deze diensten voor de meest kwetsbare groepen beperken. Een snelle en ambitieuze uitvoering van hervormingen zou helpen om bezorgdheden over de houdbaarheid aan te pakken.

| (21) | Het Belgische belastingstelsel wordt gekenmerkt door een hoge belastingdruk op arbeid, met relatief hoge belastingtarieven, en door smalle belastingschijven. Dit beperkt de werkelijke progressiviteit van het belastingstelsel en verzwakt de arbeidsparticipatie verder. Terwijl de belastinghervorming van 2016 de belastingdruk op arbeid voor de laagste inkomens heeft verlaagd, blijft de belastingwig voor personen met een gemiddeld loon de hoogste in de Unie. Een hoge belasting op arbeid kan ook de deelname aan een leven lang leren ontmoedigen. Bovendien dreigen sommige ontwerpkenmerken van het stelsel van werkloosheidsuitkeringen de prikkels voor werkzoekenden om te werken te ondermijnen en de doeltreffendheid van het activeringsbeleid te verminderen. De complexiteit van sociale steun en de beperkte mogelijkheden om inkomen uit werk en sociale uitkeringen te combineren, kunnen ook negatieve prikkels creëren om aan het werk te gaan, met name voor mensen met een laag inkomenspotentieel. Bovendien worden, deels om de hoge belastingtarieven af te zwakken, de belastinggrondslagen uitgehold door talrijke vrijstellingen, aftrekken en verlaagde tarieven, die efficiëntieverlies en verstoringen veroorzaken. Sommige kenmerken van het belastingstelsel dragen bij tot het verstoren van beleggingskeuzes en leiden tot overinvestering in bepaalde activa. Zo worden huurgelden uit onroerend goed onderbelast en is rente op woningkredieten voor tweede verblijven fiscaal aftrekbaar. Bovendien vormen fiscale prikkels voor spaargelden en de starre opzet van de belastingregels die van toepassing zijn op langetermijnsparen en pensioenregelingen, belemmeringen voor een betere allocatie van kapitaal. Ook de belasting op effectenrekeningen die is ingesteld door de wet van 17 februari 2021 werkt ontmoedigend voor beleggingen in financiële instrumenten. Bovendien is er ruimte om milieubelastingen te ontwikkelen, door subsidies voor fossiele brandstoffen te verminderen en door investeringen in de koolstofarme economie aan te moedigen. Zo zou een herziening van de accijnzen op fossiele brandstoffen die worden gebruikt voor verwarming (bv. Stookolie en aardgas), die vergeleken met elektriciteit laag zijn, investeringen in koolstofarme verwarmingsoplossingen aanmoedigen. Beleidsopties zoals het invoeren van rekeningrijden voor particuliere voertuigen (net als voor vrachtwagens) en tegelijkertijd zorgen voor een toereikend aanbod van openbaar vervoer, kunnen worden gebruikt om files aan te pakken (het gemiddelde aantal uren files op jaarbasis behoort immers tot het hoogste in de Unie). Zij zouden ook kunnen bijdragen tot een vermindering van de niet onder de emissiehandelssystemen vallende uitstoot van broeikasgassen. Het verschuiven van belastingen weg van arbeid, gecombineerd met het verbreden van de belastinggrondslag, zou de billijkheid van het belastingstelsel kunnen verbeteren, de werkgelegenheid kunnen stimuleren en sociale en milieudoelstellingen kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(21)

Het Belgische belastingstelsel wordt gekenmerkt door een hoge belastingdruk op arbeid, met relatief hoge belastingtarieven, en door smalle belastingschijven. Dit beperkt de werkelijke progressiviteit van het belastingstelsel en verzwakt de arbeidsparticipatie verder. Terwijl de belastinghervorming van 2016 de belastingdruk op arbeid voor de laagste inkomens heeft verlaagd, blijft de belastingwig voor personen met een gemiddeld loon de hoogste in de Unie. Een hoge belasting op arbeid kan ook de deelname aan een leven lang leren ontmoedigen. Bovendien dreigen sommige ontwerpkenmerken van het stelsel van werkloosheidsuitkeringen de prikkels voor werkzoekenden om te werken te ondermijnen en de doeltreffendheid van het activeringsbeleid te verminderen. De complexiteit van sociale steun en de beperkte mogelijkheden om inkomen uit werk en sociale uitkeringen te combineren, kunnen ook negatieve prikkels creëren om aan het werk te gaan, met name voor mensen met een laag inkomenspotentieel. Bovendien worden, deels om de hoge belastingtarieven af te zwakken, de belastinggrondslagen uitgehold door talrijke vrijstellingen, aftrekken en verlaagde tarieven, die efficiëntieverlies en verstoringen veroorzaken. Sommige kenmerken van het belastingstelsel dragen bij tot het verstoren van beleggingskeuzes en leiden tot overinvestering in bepaalde activa. Zo worden huurgelden uit onroerend goed onderbelast en is rente op woningkredieten voor tweede verblijven fiscaal aftrekbaar. Bovendien vormen fiscale prikkels voor spaargelden en de starre opzet van de belastingregels die van toepassing zijn op langetermijnsparen en pensioenregelingen, belemmeringen voor een betere allocatie van kapitaal. Ook de belasting op effectenrekeningen die is ingesteld door de wet van 17 februari 2021 werkt ontmoedigend voor beleggingen in financiële instrumenten. Bovendien is er ruimte om milieubelastingen te ontwikkelen, door subsidies voor fossiele brandstoffen te verminderen en door investeringen in de koolstofarme economie aan te moedigen. Zo zou een herziening van de accijnzen op fossiele brandstoffen die worden gebruikt voor verwarming (bv. Stookolie en aardgas), die vergeleken met elektriciteit laag zijn, investeringen in koolstofarme verwarmingsoplossingen aanmoedigen. Beleidsopties zoals het invoeren van rekeningrijden voor particuliere voertuigen (net als voor vrachtwagens) en tegelijkertijd zorgen voor een toereikend aanbod van openbaar vervoer, kunnen worden gebruikt om files aan te pakken (het gemiddelde aantal uren files op jaarbasis behoort immers tot het hoogste in de Unie). Zij zouden ook kunnen bijdragen tot een vermindering van de niet onder de emissiehandelssystemen vallende uitstoot van broeikasgassen. Het verschuiven van belastingen weg van arbeid, gecombineerd met het verbreden van de belastinggrondslag, zou de billijkheid van het belastingstelsel kunnen verbeteren, de werkgelegenheid kunnen stimuleren en sociale en milieudoelstellingen kunnen bevorderen.

| (22) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot België heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name zal het herstel- en veerkrachtplan van België naar verwachting een aanzienlijk deel van de uitdagingen die in die landspecifieke aanbevelingen zijn vastgesteld, helpen aan te pakken. Om de overheidsuitgaven beter en efficiënter te maken, omvat het herstel- en veerkrachtplan van België de systematische integratie van uitgaventoetsingen in de begrotingsplanningscycli van alle overheidsniveaus. Tegen de achtergrond van de stijgende overheidsuitgaven voor pensioenen omvat het plan een pensioenhervorming die onder meer gericht is op het verbeteren van de financiële en sociale houdbaarheid van het pensioenstelsel. Het herstel- en veerkrachtplan van België bevat ook verschillende maatregelen om de uitdagingen op de arbeidsmarkt aan te pakken en te zorgen voor een sterkere sociale en arbeidsmarktintegratie van kwetsbare groepen, zoals mensen met een migratieachtergrond, vrouwen, jongeren, mensen met een handicap en mensen die het risico lopen op digitale uitsluiting. In het kader van het herstel- en veerkrachtplan zal België zorgen voor de uitrol van 5G. Het herstel en veerkrachtplan van België omvat ook een hervorming van de belastingregeling voor bedrijfswagens, met het oog op de volledige elektrificatie van het wagenpark van ondernemingen. |
| --- | --- |

(22)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot België heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name zal het herstel- en veerkrachtplan van België naar verwachting een aanzienlijk deel van de uitdagingen die in die landspecifieke aanbevelingen zijn vastgesteld, helpen aan te pakken. Om de overheidsuitgaven beter en efficiënter te maken, omvat het herstel- en veerkrachtplan van België de systematische integratie van uitgaventoetsingen in de begrotingsplanningscycli van alle overheidsniveaus. Tegen de achtergrond van de stijgende overheidsuitgaven voor pensioenen omvat het plan een pensioenhervorming die onder meer gericht is op het verbeteren van de financiële en sociale houdbaarheid van het pensioenstelsel. Het herstel- en veerkrachtplan van België bevat ook verschillende maatregelen om de uitdagingen op de arbeidsmarkt aan te pakken en te zorgen voor een sterkere sociale en arbeidsmarktintegratie van kwetsbare groepen, zoals mensen met een migratieachtergrond, vrouwen, jongeren, mensen met een handicap en mensen die het risico lopen op digitale uitsluiting. In het kader van het herstel- en veerkrachtplan zal België zorgen voor de uitrol van 5G. Het herstel en veerkrachtplan van België omvat ook een hervorming van de belastingregeling voor bedrijfswagens, met het oog op de volledige elektrificatie van het wagenpark van ondernemingen.

| (23) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van België zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in België vertegenwoordigen 49,6 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 26,6 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal België helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(23)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van België zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in België vertegenwoordigen 49,6 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 26,6 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal België helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (24) | België heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (20) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere in die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 dient België in de programmering van de cohesiebeleidsfondsen 2021-2027 rekening te houden met de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen. Dit is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen wordt ontvangen, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen deze fondsen van het cohesiebeleid en andere instrumenten en fondsen van de Unie. De succesvolle uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegnemen van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(24)

België heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (20) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere in die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 dient België in de programmering van de cohesiebeleidsfondsen 2021-2027 rekening te houden met de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen. Dit is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen wordt ontvangen, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen deze fondsen van het cohesiebeleid en andere instrumenten en fondsen van de Unie. De succesvolle uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegnemen van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (25) | Naast de economische en sociale uitdagingen die het herstel- en veerkrachtplan aanpakt, staat België voor een aantal extra uitdagingen in verband met zijn arbeidsmarkt en onderwijsstelsel. Het recordaantal vacatures in België wijst erop dat werkgevers het steeds moeilijker vinden om werknemers met de juiste vaardigheden in dienst te nemen. Tekorten aan arbeidskrachten hebben betrekking op alle vaardigheidsniveaus en zijn hardnekkig in verschillende sectoren, waaronder informatie- en communicatietechnologie, onderwijs, de zorgsector en de bouw. Met name zijn er te weinig afgestudeerden in wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM), zowel onder afgestudeerden in het hoger secundair technisch en beroepsonderwijs als onder afgestudeerden in het tertiair onderwijs. Vaardighedenmismatches worden ook verklaard door de geringe deelname aan volwasseneneducatie, met name voor laaggeschoolden, voor wie bijscholing betere arbeidskansen kan bieden. In het kader van het herstel- en veerkrachtplan zullen individuele leerrekeningen en individuele leerrechten voor werknemers worden ontwikkeld. Het aandeel van de uitgaven voor actief arbeidsmarktbeleid gericht op opleiding is echter beperkt en slechts een klein — maar toenemend — percentage werkzoekenden volgt een opleiding in verband met een knelpuntberoep. Het aanpakken van arbeidstekorten en vaardighedenmismatches is een belangrijke hefboom om de digitale transformatie aan te pakken en de groene transitie mogelijk te maken, alsook om de kerndoelen van de Unie voor werkgelegenheid en vaardigheden voor 2030 te verwezenlijken. |
| --- | --- |

(25)

Naast de economische en sociale uitdagingen die het herstel- en veerkrachtplan aanpakt, staat België voor een aantal extra uitdagingen in verband met zijn arbeidsmarkt en onderwijsstelsel. Het recordaantal vacatures in België wijst erop dat werkgevers het steeds moeilijker vinden om werknemers met de juiste vaardigheden in dienst te nemen. Tekorten aan arbeidskrachten hebben betrekking op alle vaardigheidsniveaus en zijn hardnekkig in verschillende sectoren, waaronder informatie- en communicatietechnologie, onderwijs, de zorgsector en de bouw. Met name zijn er te weinig afgestudeerden in wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM), zowel onder afgestudeerden in het hoger secundair technisch en beroepsonderwijs als onder afgestudeerden in het tertiair onderwijs. Vaardighedenmismatches worden ook verklaard door de geringe deelname aan volwasseneneducatie, met name voor laaggeschoolden, voor wie bijscholing betere arbeidskansen kan bieden. In het kader van het herstel- en veerkrachtplan zullen individuele leerrekeningen en individuele leerrechten voor werknemers worden ontwikkeld. Het aandeel van de uitgaven voor actief arbeidsmarktbeleid gericht op opleiding is echter beperkt en slechts een klein — maar toenemend — percentage werkzoekenden volgt een opleiding in verband met een knelpuntberoep. Het aanpakken van arbeidstekorten en vaardighedenmismatches is een belangrijke hefboom om de digitale transformatie aan te pakken en de groene transitie mogelijk te maken, alsook om de kerndoelen van de Unie voor werkgelegenheid en vaardigheden voor 2030 te verwezenlijken.

| (26) | Wat dat tekort aan arbeidskrachten en de vaardighedenmismatches betreft, is er met name bezorgdheid over de prestaties van en de inclusie in het onderwijsstelsel, mede in het licht van de hoge overheidsuitgaven voor onderwijs (21). De kloof in onderwijsresultaten houdt nauw verband met de sociaal-economische en migratieachtergrond van studenten en behoort tot de grootste in de Unie, wat leidt tot ongelijkheden in het onderwijs. Meer dan een op de drie jonge volwassenen met een handicap maakt het secundair onderwijs niet af. Bovendien nam in 2019 slechts 6,2 % van de studenten in België deel aan werkplekleren, ruim onder het Uniegemiddelde (29 %). Het vergroten van de arbeidsmarktrelevantie van de stelsels voor beroepsonderwijs en -opleiding is met name raadzaam in de Franse Gemeenschap, aangezien slechts 3 van de 10 populairste opties voor hoger secundair beroepsonderwijs voorbereiden op beroepen met een tekort aan arbeidskrachten. Al met al blijft in België bezorgdheid bestaan dat beroepsonderwijs en -opleiding minder aantrekkelijk zijn omdat zij niet als studierichtingen voor uitblinkers worden beschouwd, zoals blijkt uit het grote aandeel van de bevolking met een negatief beeld van beroepsonderwijs en -opleiding. Versterking van het beroep van leraar zou ertoe bijdragen dat leerkrachten het onderwijs niet verlaten en dat het groeiende tekort aan gekwalificeerde leerkrachten wordt teruggedrongen. Dit vormt een bijzondere uitdaging voor achterstandsscholen en dreigt de bestaande ongelijkheden in het onderwijsstelsel verder te vergroten. Ondanks de reeds genomen maatregelen zou het beroep van leraar aantrekkelijker worden door te zorgen voor een betere initiële opleiding en permanente professionele ontwikkeling, en door flexibelere en aantrekkelijkere loopbaantrajecten te ontwikkelen. |
| --- | --- |

(26)

Wat dat tekort aan arbeidskrachten en de vaardighedenmismatches betreft, is er met name bezorgdheid over de prestaties van en de inclusie in het onderwijsstelsel, mede in het licht van de hoge overheidsuitgaven voor onderwijs (21). De kloof in onderwijsresultaten houdt nauw verband met de sociaal-economische en migratieachtergrond van studenten en behoort tot de grootste in de Unie, wat leidt tot ongelijkheden in het onderwijs. Meer dan een op de drie jonge volwassenen met een handicap maakt het secundair onderwijs niet af. Bovendien nam in 2019 slechts 6,2 % van de studenten in België deel aan werkplekleren, ruim onder het Uniegemiddelde (29 %). Het vergroten van de arbeidsmarktrelevantie van de stelsels voor beroepsonderwijs en -opleiding is met name raadzaam in de Franse Gemeenschap, aangezien slechts 3 van de 10 populairste opties voor hoger secundair beroepsonderwijs voorbereiden op beroepen met een tekort aan arbeidskrachten. Al met al blijft in België bezorgdheid bestaan dat beroepsonderwijs en -opleiding minder aantrekkelijk zijn omdat zij niet als studierichtingen voor uitblinkers worden beschouwd, zoals blijkt uit het grote aandeel van de bevolking met een negatief beeld van beroepsonderwijs en -opleiding. Versterking van het beroep van leraar zou ertoe bijdragen dat leerkrachten het onderwijs niet verlaten en dat het groeiende tekort aan gekwalificeerde leerkrachten wordt teruggedrongen. Dit vormt een bijzondere uitdaging voor achterstandsscholen en dreigt de bestaande ongelijkheden in het onderwijsstelsel verder te vergroten. Ondanks de reeds genomen maatregelen zou het beroep van leraar aantrekkelijker worden door te zorgen voor een betere initiële opleiding en permanente professionele ontwikkeling, en door flexibelere en aantrekkelijkere loopbaantrajecten te ontwikkelen.

| (27) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(27)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (28) | Ongeveer 70 % van het bruto binnenlands energieverbruik van België wordt gedekt door de invoer van fossiele brandstoffen. Volgens gegevens over 2020 bedraagt de afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland 30 % voor ruwe olie (aandeel in de totale invoer), hoger dan het EU-27-gemiddelde (26 %) en relatief lager voor aardgas (7 % tegenover 44 % voor de Unie) en voor steenkool (39 % tegenover 54 %) (22). Het aandeel in de energiemix van olie (39 % van het bruto binnenlands verbruik tegenover 33 %) en aardgas (30 % tegenover 24 %) ligt boven het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel van steenkool lager is (5 % tegenover 11 %). Het aandeel van kernenergie in de energiemix bedraagt 16 % van het bruto binnenlands verbruik. Hernieuwbare energie was in 2020 goed voor slechts 13 % van het eindenergieverbruik. België zal aanzienlijke aanvullende maatregelen moeten nemen om de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen te versnellen teneinde vooruitgang te boeken in de richting van klimaatneutraliteit in 2050 en zijn afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen te verminderen. De ontwikkeling van windenergieprojecten aan land en de daarmee samenhangende uitbreiding van het elektriciteitsnet worden echter ernstig gehinderd door aanslepende procedures voor de afgifte van bouwvergunningen, met name als gevolg van talloze, repetitieve en langdurige beroepsprocedures. Als alle overheidsniveaus (federaal, regionaal, lokaal) het eens zouden zijn over de doelstellingen en strategie die nodig zijn om de Belgische streefcijfers voor hernieuwbare energie te halen, zou dat zorgen voor een duidelijker kader voor investeerders, het aantal beroepsprocedures verminderen en de uitrol van hernieuwbare energie en de daarmee verband houdende versterking van het net versnellen. Bovendien kan de vergunningverlening worden vergemakkelijkt door de capaciteit van beroepsinstanties te versterken en verdere maatregelen te nemen om de duur van beroepsprocedures en de kans op opeenvolgende beroepen te beperken, door de beperkingen in de buurt van luchthavens, radars en militaire zones te versoepelen en door de minimumafstandsvereisten (voor windturbines) te actualiseren. De invoering van een ruimtelijke ordening die rekening houdt met het hulpbronnenpotentieel van gebieden en een grotere deelname van gemeenten aan projecten voor de opwekking van hernieuwbare energie zou het draagvlak bij lokale bewoners kunnen vergroten.
  Het zonnepotentieel van daken (zowel voor kleinschalige als grootschalige installaties) zou beter kunnen worden benut door randvoorwaarden vast te stellen die voorspelbaar en toereikend zijn om het zelfverbruik, het delen van energie en de vraagsturing te stimuleren. Om te kunnen omgaan met het toegenomen niveau van variabele energiebronnen op het elektriciteitsnet, moet het netwerk worden versterkt en slimmer worden gemaakt. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst te herbestemmen voor duurzame brandstoffen. |
| --- | --- |

(28)

Ongeveer 70 % van het bruto binnenlands energieverbruik van België wordt gedekt door de invoer van fossiele brandstoffen. Volgens gegevens over 2020 bedraagt de afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland 30 % voor ruwe olie (aandeel in de totale invoer), hoger dan het EU-27-gemiddelde (26 %) en relatief lager voor aardgas (7 % tegenover 44 % voor de Unie) en voor steenkool (39 % tegenover 54 %) (22). Het aandeel in de energiemix van olie (39 % van het bruto binnenlands verbruik tegenover 33 %) en aardgas (30 % tegenover 24 %) ligt boven het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel van steenkool lager is (5 % tegenover 11 %). Het aandeel van kernenergie in de energiemix bedraagt 16 % van het bruto binnenlands verbruik. Hernieuwbare energie was in 2020 goed voor slechts 13 % van het eindenergieverbruik. België zal aanzienlijke aanvullende maatregelen moeten nemen om de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen te versnellen teneinde vooruitgang te boeken in de richting van klimaatneutraliteit in 2050 en zijn afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen te verminderen. De ontwikkeling van windenergieprojecten aan land en de daarmee samenhangende uitbreiding van het elektriciteitsnet worden echter ernstig gehinderd door aanslepende procedures voor de afgifte van bouwvergunningen, met name als gevolg van talloze, repetitieve en langdurige beroepsprocedures. Als alle overheidsniveaus (federaal, regionaal, lokaal) het eens zouden zijn over de doelstellingen en strategie die nodig zijn om de Belgische streefcijfers voor hernieuwbare energie te halen, zou dat zorgen voor een duidelijker kader voor investeerders, het aantal beroepsprocedures verminderen en de uitrol van hernieuwbare energie en de daarmee verband houdende versterking van het net versnellen. Bovendien kan de vergunningverlening worden vergemakkelijkt door de capaciteit van beroepsinstanties te versterken en verdere maatregelen te nemen om de duur van beroepsprocedures en de kans op opeenvolgende beroepen te beperken, door de beperkingen in de buurt van luchthavens, radars en militaire zones te versoepelen en door de minimumafstandsvereisten (voor windturbines) te actualiseren. De invoering van een ruimtelijke ordening die rekening houdt met het hulpbronnenpotentieel van gebieden en een grotere deelname van gemeenten aan projecten voor de opwekking van hernieuwbare energie zou het draagvlak bij lokale bewoners kunnen vergroten.

Het zonnepotentieel van daken (zowel voor kleinschalige als grootschalige installaties) zou beter kunnen worden benut door randvoorwaarden vast te stellen die voorspelbaar en toereikend zijn om het zelfverbruik, het delen van energie en de vraagsturing te stimuleren. Om te kunnen omgaan met het toegenomen niveau van variabele energiebronnen op het elektriciteitsnet, moet het netwerk worden versterkt en slimmer worden gemaakt. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst te herbestemmen voor duurzame brandstoffen.

| (29) | Aanvullende manieren om de energie-efficiëntie verder te stimuleren en het energieverbruik, de emissies en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, zijn onder meer investeringen in de waterstofwaardeketen, de energierenovatie en het koolstofvrij maken van gebouwen. Dit houdt in dat subsidies voortaan worden gericht op koolstofarme verwarmingsbronnen en dat regionaal verboden op met olie gestookte ketels of gasketels in nieuwe gebouwen worden ingevoerd of versneld. De brandstofomschakeling zal gemakkelijker worden gemaakt als het energieverbruik wordt verminderd en verbeteringen met het oog op de energie-efficiëntie worden opgevoerd (door een grondiger renovatie aan te moedigen) en parallel met de brandstofomschakeling worden uitgevoerd. Wil België de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Wat vervoer betreft, is een groot deel van het olieverbruik in België toe te schrijven aan het hoge aandeel particulier autogebruik. Het bevorderen van “zachte mobiliteit” (bijvoorbeeld fietsen en deelmobiliteit) en het gebruik van openbaar vervoer, onder meer door betere openbaarvervoersdiensten, zou het gebruik van particuliere auto’s en het daarmee samenhangende olieverbruik helpen te verminderen. |
| --- | --- |

(29)

Aanvullende manieren om de energie-efficiëntie verder te stimuleren en het energieverbruik, de emissies en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, zijn onder meer investeringen in de waterstofwaardeketen, de energierenovatie en het koolstofvrij maken van gebouwen. Dit houdt in dat subsidies voortaan worden gericht op koolstofarme verwarmingsbronnen en dat regionaal verboden op met olie gestookte ketels of gasketels in nieuwe gebouwen worden ingevoerd of versneld. De brandstofomschakeling zal gemakkelijker worden gemaakt als het energieverbruik wordt verminderd en verbeteringen met het oog op de energie-efficiëntie worden opgevoerd (door een grondiger renovatie aan te moedigen) en parallel met de brandstofomschakeling worden uitgevoerd. Wil België de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Wat vervoer betreft, is een groot deel van het olieverbruik in België toe te schrijven aan het hoge aandeel particulier autogebruik. Het bevorderen van “zachte mobiliteit” (bijvoorbeeld fietsen en deelmobiliteit) en het gebruik van openbaar vervoer, onder meer door betere openbaarvervoersdiensten, zou het gebruik van particuliere auto’s en het daarmee samenhangende olieverbruik helpen te verminderen.

| (30) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan België in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan België uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(30)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan België in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan België uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (31) | In het licht van de beoordeling van de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(31)

In het licht van de beoordeling van de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (32) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor België is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3, |
| --- | --- |

(32)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor België is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3,

BEVEELT AAN dat België in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 een prudent begrotingsbeleid voeren, met name door de groei van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven te beperken tot onder de potentiële outputgroei op middellange termijn, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen, en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van een geloofwaardige en geleidelijke schuldvermindering en budgettaire houdbaarheid op middellange termijn door middel van geleidelijke consolidatie, investeringen en hervormingen. Prioriteit geven aan hervormingen om de budgettaire houdbaarheid van langdurige zorg te verbeteren, onder meer door een kostenefficiënt gebruik van de verschillende zorgstructuren te bevorderen. De belasting- en uitkeringsstelsels hervormen om de negatieve prikkels om uit werken te gaan, te verminderen door de belastingdruk te verschuiven weg van arbeid en het belasting- en uitkeringsstelsel te vereenvoudigen. De belastinguitgaven verminderen en het belastingstelsel investeringsneutraler maken.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

Tekorten aan arbeidskrachten en vaardighedenmismatches aanpakken, met name door de prestaties van en inclusie in het onderwijs- en opleidingsstelsel te verbeteren, de kwaliteit en de relevantie voor de arbeidsmarkt van beroepsonderwijs en -opleiding te verbeteren en flexibelere en aantrekkelijkere loopbaantrajecten en opleidingen voor leerkrachten te ontwikkelen.

4.

De algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door meer inspanningen te leveren om de energie-efficiëntie te verbeteren en het gebruik van fossiele brandstoffen in gebouwen terug te dringen, het gebruik en het aanbod van openbaar vervoer alsook van “zachte mobiliteit” te bevorderen en de uitrol van hernieuwbare energie en de bijbehorende netinfrastructuur te versnellen door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, onder meer door de duur van beroepsprocedures te verkorten en randvoorwaarden vast te stellen om investeringen in zonne-energie-installaties te stimuleren.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van België (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 1).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10161/21 INIT; doc. ST 10161/21 ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van België en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van België (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 1).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne die naar de Unie komen eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening wordt gehouden met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als voordelen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage zullen leveren.

17

(18)  Europese Commissie, 2021, The 2021 Ageing Report: Economic and Budgetary Projections for the EU Member States (2019-2070), Institutional Paper 148.

18

(19)  Devos Carl, Cordon Audrey, Lefèvre Mélanie, Obyn Caroline, Renard Françoise, Bouckaert Nicolas, Gerkens Sophie, Maertens de Noordhout Charline, Devleesschauwer Brecht, Haelterman Margareta, Léonard Christian, Meeus Pascal. De performantie van het Belgische gezondheidssysteem — Rapport 2019. Health Services Research (HSR). Brussel. Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). 2019. KCE Report 313B. D/2019/10.273/32.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

20

(21)  OESO, PISA Results 2018, volume 1.

21

(22)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor België omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Geraffineerde olieproducten vallen niet onder ruwe olie.

22

(23)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231, 30.6.2021, blz. 21).

23

(24)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

24

---

AANBEVELINGEN

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/11 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/11

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Bulgarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Bulgarije

(2022/C 334/02)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Bulgarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Bulgarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Bulgarije wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Bulgarije wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op alle of een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op alle of een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Bulgarije, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Bulgarije, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s op te nemen. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s op te nemen. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 15 oktober 2021 heeft Bulgarije zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 4 mei 2022 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Bulgarije (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Bulgarije de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 15 oktober 2021 heeft Bulgarije zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 4 mei 2022 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Bulgarije (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Bulgarije de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Op 29 april 2022 heeft Bulgarije zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. |
| --- | --- |

(10)

Op 29 april 2022 heeft Bulgarije zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Bulgarije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Bulgarije heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Bulgarije van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Bulgarije heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Bulgarije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Bulgarije heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Bulgarije van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Bulgarije heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Bulgarije besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Bulgarije besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Bulgarije aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Bulgarije aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Bulgarije volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 4,0 % van het bbp in 2020, tot 4,1 %. De begrotingsmaatregelen van Bulgarije ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen gestegen zijn van 2,9 % van het bbp in 2020 tot 4,3 % in 2021. De maatregelen die Bulgarije in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld gestegen van 24,7 % van het bbp in 2020 tot 25,1 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Bulgarije aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Bulgarije aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Bulgarije volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 4,0 % van het bbp in 2020, tot 4,1 %. De begrotingsmaatregelen van Bulgarije ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen gestegen zijn van 2,9 % van het bbp in 2020 tot 4,3 % in 2021. De maatregelen die Bulgarije in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld gestegen van 24,7 % van het bbp in 2020 tot 25,1 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 gunstig en voor de periode daarna realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,6 % en in 2023 met 2,8 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,1 % in 2022 en een hogere groei van het reële bbp van 3,1 % in 2023, voornamelijk als gevolg van andere prognoses voor de groei van de werkgelegenheid en de investeringen. In zijn convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal stijgen tot 5,3 % van het bbp en in 2023 zal afnemen tot 2,9 %. De stijging van het tekort in 2022, die wordt opgevangen door de uitfasering van een aantal COVID-19-noodmaatregelen, is vooral toe te schrijven aan de sterke stijging van het intermediair verbruik, bedrijfssteun en energiemaatregelen, alsmede aan wijzigingen in het pensioenstelsel. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 25,5 % van het bbp in 2022 en tot 27,7 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren, uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 3,7 % en 2,4 % van het bbp. Dit is aanzienlijk lager dan het in het convergentieprogramma 2022 voorspelde tekort voor 2022, voornamelijk als gevolg van andere macro-economische prognoses, een lagere groei van het intermediaire verbruik en hogere belastinginkomsten op productie en invoer in 2022. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 25,3 % van het bbp in 2022 en 25,6 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan de lagere tekorten in beide jaren en de hogere geraamde economische groei in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,8 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Bulgarije kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 gunstig en voor de periode daarna realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,6 % en in 2023 met 2,8 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,1 % in 2022 en een hogere groei van het reële bbp van 3,1 % in 2023, voornamelijk als gevolg van andere prognoses voor de groei van de werkgelegenheid en de investeringen. In zijn convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal stijgen tot 5,3 % van het bbp en in 2023 zal afnemen tot 2,9 %. De stijging van het tekort in 2022, die wordt opgevangen door de uitfasering van een aantal COVID-19-noodmaatregelen, is vooral toe te schrijven aan de sterke stijging van het intermediair verbruik, bedrijfssteun en energiemaatregelen, alsmede aan wijzigingen in het pensioenstelsel. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 25,5 % van het bbp in 2022 en tot 27,7 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren, uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 3,7 % en 2,4 % van het bbp. Dit is aanzienlijk lager dan het in het convergentieprogramma 2022 voorspelde tekort voor 2022, voornamelijk als gevolg van andere macro-economische prognoses, een lagere groei van het intermediaire verbruik en hogere belastinginkomsten op productie en invoer in 2022. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 25,3 % van het bbp in 2022 en 25,6 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan de lagere tekorten in beide jaren en de hogere geraamde economische groei in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,8 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Bulgarije kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,3 % van het bbp in 2021 tot 1,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,9 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit steunprogramma’s voor openbare nutsbedrijven, industriële eindgebruikers van elektriciteit en particuliere gasverbruikers. Deze maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen, met name het moratorium op energieprijzen voor huishoudens, zijn niet gericht. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (12). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,3 % van het bbp in 2021 tot 1,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,9 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit steunprogramma’s voor openbare nutsbedrijven, industriële eindgebruikers van elektriciteit en particuliere gasverbruikers. Deze maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen, met name het moratorium op energieprijzen voor huishoudens, zijn niet gericht. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (12).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Bulgarije aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De Raad heeft Bulgarije ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden. Ook heeft hij Bulgarije aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Bulgarije aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De Raad heeft Bulgarije ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden. Ook heeft hij Bulgarije aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Bulgarije, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,4 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). Bulgarije is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 1,1 procentpunt van het bpp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 1,1 procentpunt leveren (14). Daarom is Bulgarije van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,4 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,2 procentpunt van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 procentpunt van het bbp), terwijl ook wijzigingen in het pensioenstelsel (0,6 % van het bbp) en loonstijgingen (0,3 % van het bbp) naar verwachting tot de groei van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. Op basis van de huidige ramingen van de Commissie houdt Bulgarije de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 niet voldoende onder controle. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Bulgarije, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,4 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). Bulgarije is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 1,1 procentpunt van het bpp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 1,1 procentpunt leveren (14). Daarom is Bulgarije van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,4 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,2 procentpunt van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 procentpunt van het bbp), terwijl ook wijzigingen in het pensioenstelsel (0,6 % van het bbp) en loonstijgingen (0,3 % van het bbp) naar verwachting tot de groei van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. Op basis van de huidige ramingen van de Commissie houdt Bulgarije de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 niet voldoende onder controle.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 1,3 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Verwacht wordt dat Bulgarije ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,5 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,9 % van het bbp), terwijl de toegenomen sociale overdrachten en loonstijgingen naar verwachting zullen bijdragen tot de groei van de netto lopende uitgaven. |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 1,3 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Verwacht wordt dat Bulgarije ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,5 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,9 % van het bbp), terwijl de toegenomen sociale overdrachten en loonstijgingen naar verwachting zullen bijdragen tot de groei van de netto lopende uitgaven.

| (19) | In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,8 % van het bbp in 2024 en tot 2,4 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het programma onder de 3 % van het bbp blijven. In die prognoses wordt ervan uitgegaan dat de inkomsten uit directe belastingen en sociale bijdragen zullen stijgen als gevolg van hogere inkomens van de huishoudens en een toename van de kapitaaloverdrachten dankzij de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 29,1 % van het bbp in 2024 en tot 30,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,8 % van het bbp in 2024 en tot 2,4 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het programma onder de 3 % van het bbp blijven. In die prognoses wordt ervan uitgegaan dat de inkomsten uit directe belastingen en sociale bijdragen zullen stijgen als gevolg van hogere inkomens van de huishoudens en een toename van de kapitaaloverdrachten dankzij de herstel- en veerkrachtfaciliteit. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 29,1 % van het bbp in 2024 en tot 30,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Bulgarije heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan wordt met name ingegaan op de landspecifieke aanbevelingen op sociaal gebied met maatregelen ter verbetering van de sociale inclusie, die naar verwachting de toereikendheid en dekking van de minimuminkomensregeling zullen verbeteren, en met maatregelen om de arbeidsbemiddelingsdiensten en sociale diensten verder te integreren. Andere maatregelen ter uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen zijn gericht op het verwerven van vaardigheden, met name digitale vaardigheden, het verbeteren van de arbeidsmarktrelevantie van het onderwijs en de stelsels voor levenslang leren, en het verbreden van het aanbod van gezondheidszorg in heel Bulgarije. Die maatregelen kunnen helpen de doelstellingen te verwezenlijken en verdere vooruitgang te boeken met de Europese pijler van sociale rechten en het bijbehorende actieplan tegen 2030. Voorts wordt in het herstel- en veerkrachtplan gevolg gegeven aan landspecifieke aanbevelingen door de decarbonisatie van de energiesector te bevorderen, de algemene energie-efficiëntie te verhogen en maatregelen op het gebied van duurzaam vervoer en digitale infrastructuur en diensten uit te voeren. Daarnaast voorziet het plan in vergaande maatregelen om de doeltreffendheid van het openbaar bestuur en het gerechtelijk apparaat te verbeteren, corruptie te voorkomen, op te sporen en recht te zetten, het ondernemingsklimaat te verbeteren, investeringen te stimuleren en het onderzoeks- en innovatiesysteem te verbeteren. Dit zal Bulgarije ook helpen bij het aanpakken van de punten van zorg en opmerkingen in het kader van het rechtsstaatmechanisme. |
| --- | --- |

(20)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Bulgarije heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan wordt met name ingegaan op de landspecifieke aanbevelingen op sociaal gebied met maatregelen ter verbetering van de sociale inclusie, die naar verwachting de toereikendheid en dekking van de minimuminkomensregeling zullen verbeteren, en met maatregelen om de arbeidsbemiddelingsdiensten en sociale diensten verder te integreren. Andere maatregelen ter uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen zijn gericht op het verwerven van vaardigheden, met name digitale vaardigheden, het verbeteren van de arbeidsmarktrelevantie van het onderwijs en de stelsels voor levenslang leren, en het verbreden van het aanbod van gezondheidszorg in heel Bulgarije. Die maatregelen kunnen helpen de doelstellingen te verwezenlijken en verdere vooruitgang te boeken met de Europese pijler van sociale rechten en het bijbehorende actieplan tegen 2030. Voorts wordt in het herstel- en veerkrachtplan gevolg gegeven aan landspecifieke aanbevelingen door de decarbonisatie van de energiesector te bevorderen, de algemene energie-efficiëntie te verhogen en maatregelen op het gebied van duurzaam vervoer en digitale infrastructuur en diensten uit te voeren. Daarnaast voorziet het plan in vergaande maatregelen om de doeltreffendheid van het openbaar bestuur en het gerechtelijk apparaat te verbeteren, corruptie te voorkomen, op te sporen en recht te zetten, het ondernemingsklimaat te verbeteren, investeringen te stimuleren en het onderzoeks- en innovatiesysteem te verbeteren. Dit zal Bulgarije ook helpen bij het aanpakken van de punten van zorg en opmerkingen in het kader van het rechtsstaatmechanisme.

| (21) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Bulgarije zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Bulgarije vertegenwoordigen 58,9 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 25,8 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Bulgarije helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. Tegelijkertijd zullen verdere inspanningen om ten volle gebruik te maken van de openbare diensten voor arbeidsvoorziening en om geïntegreerde ondersteuning op sociaal en werkgelegenheidsgebied te bieden, helpen om de gevolgen van de verwachte demografische veranderingen te verzachten en een eerlijke groene en digitale transitie te ondersteunen. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(21)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Bulgarije zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Bulgarije vertegenwoordigen 58,9 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 25,8 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Bulgarije helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. Tegelijkertijd zullen verdere inspanningen om ten volle gebruik te maken van de openbare diensten voor arbeidsvoorziening en om geïntegreerde ondersteuning op sociaal en werkgelegenheidsgebied te bieden, helpen om de gevolgen van de verwachte demografische veranderingen te verzachten en een eerlijke groene en digitale transitie te ondersteunen. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (22) | Bulgarije heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 11 mei 2022 ingediend, terwijl de programma’s van het cohesiebeleid nog niet zijn ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Bulgarije bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

Bulgarije heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 11 mei 2022 ingediend, terwijl de programma’s van het cohesiebeleid nog niet zijn ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Bulgarije bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. In de context van de energiecrisis en overeenkomstig het mandaat dat de Europese Raad in maart 2022 heeft gegeven, hebben de Commissie en de lidstaten een EU-energieplatform opgericht voor de vrijwillige gezamenlijke aankoop van gas, LNG en waterstof. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(23)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. In de context van de energiecrisis en overeenkomstig het mandaat dat de Europese Raad in maart 2022 heeft gegeven, hebben de Commissie en de lidstaten een EU-energieplatform opgericht voor de vrijwillige gezamenlijke aankoop van gas, LNG en waterstof. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (24) | Bulgarije heeft de meest koolstofintensieve economie van de Unie, met een broeikasgasintensiteit die meer dan vier keer zo hoog is als het Uniegemiddelde. Het aandeel van fossiele brandstoffen in de energiemix van Bulgarije bedraagt momenteel 61,5 %, terwijl kernenergie goed is voor 24 % en hernieuwbare energie voor 14,5 % (onder het Uniegemiddelde van 19 % voor hernieuwbare energie). Het land was tot april 2022 voor aardgas sterk afhankelijk van Rusland (18). In 2020 werd 75 % van het aardgas ingevoerd uit Rusland, wat meer is dan het Uniegemiddelde van 43,2 %. Het aandeel ervan in de energiemix bedroeg echter slechts 13,9 %, minder dan het Uniegemiddelde van 24,4 %. De industrie blijft de grootste verbruiker van gas, met een aandeel van 40 %, inclusief niet-energetisch gebruik, terwijl het aandeel van de elektriciteitssector sinds 2010 is gedaald, van 30 % tot 25 % in 2019. Stadsverwarming is afhankelijk van aardgas, met weinig ruimte voor verbetering aangezien de stadsverwarmingssystemen niet door alternatieve bronnen kunnen worden vervangen. Terwijl in het herstel- en veerkrachtplan het potentieel van geothermische energie voor verwarming wordt onderzocht, kunnen extra investeringen worden overwogen om de installatie van grote warmtepompen te ondersteunen. De opwekking van elektriciteit uit steenkool wordt volledig gedekt door de binnenlandse productie van bruinkool, en Bulgarije importeert beperkte hoeveelheden steenkool uit Rusland voor industrieel gebruik (0,56 miljoen ton, oftewel 85 % van de totale invoer van steenkool). Anderzijds is Bulgarije afhankelijk van Rusland voor ruwe olie (63 % van zijn ruwe olie komt uit Rusland (19), wat veel meer is dan het Uniegemiddelde van 26 %). Bulgarije voert 22 % van zijn geraffineerde olieproducten in uit Rusland, wat minder is dan het Uniegemiddelde van 35 %. Het totale aandeel van olie in de energiemix bedroeg 23,9 % in 2020, wat minder is dan het Uniegemiddelde van 32,7 %. Het Bulgaarse herstel- en veerkrachtplan omvat de goedkeuring van een stappenplan om klimaatneutraliteit te bereiken. Het omvat stappen voor de uitfasering van steenkool en bruinkool uiterlijk in 2038, alsook aanzienlijke investeringen en hervormingen om de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, hoewel verdere inspanningen nodig zullen zijn om de klimaat- en energietransitiedoelstellingen te verwezenlijken.
  Wat hernieuwbare energie betreft, heeft Bulgarije toegezegd om ten minste 3 500 MW aan nieuwe capaciteit uit hernieuwbare energiebronnen (wind en zon) toe te voegen en de technische voorwaarden te scheppen om nog eens 4 500 MW in het elektriciteitsnet te integreren tegen 2026. Het plan omvat ook een hervorming om de belangrijkste belemmeringen voor de ontwikkeling van hernieuwbare-waterstoftechnologieën en waardeketens weg te nemen, alsmede investeringen ter ondersteuning van de ontwikkeling van proefprojecten voor de productie van hernieuwbare waterstof en duurzaam biogas. Er zijn ook maatregelen gepland om huishoudens te helpen zonneboilers en fotovoltaïsche systemen te installeren. In het plan zal ook het begrip energiearmoede worden gedefinieerd. Wil Bulgarije de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(24)

Bulgarije heeft de meest koolstofintensieve economie van de Unie, met een broeikasgasintensiteit die meer dan vier keer zo hoog is als het Uniegemiddelde. Het aandeel van fossiele brandstoffen in de energiemix van Bulgarije bedraagt momenteel 61,5 %, terwijl kernenergie goed is voor 24 % en hernieuwbare energie voor 14,5 % (onder het Uniegemiddelde van 19 % voor hernieuwbare energie). Het land was tot april 2022 voor aardgas sterk afhankelijk van Rusland (18). In 2020 werd 75 % van het aardgas ingevoerd uit Rusland, wat meer is dan het Uniegemiddelde van 43,2 %. Het aandeel ervan in de energiemix bedroeg echter slechts 13,9 %, minder dan het Uniegemiddelde van 24,4 %. De industrie blijft de grootste verbruiker van gas, met een aandeel van 40 %, inclusief niet-energetisch gebruik, terwijl het aandeel van de elektriciteitssector sinds 2010 is gedaald, van 30 % tot 25 % in 2019. Stadsverwarming is afhankelijk van aardgas, met weinig ruimte voor verbetering aangezien de stadsverwarmingssystemen niet door alternatieve bronnen kunnen worden vervangen. Terwijl in het herstel- en veerkrachtplan het potentieel van geothermische energie voor verwarming wordt onderzocht, kunnen extra investeringen worden overwogen om de installatie van grote warmtepompen te ondersteunen. De opwekking van elektriciteit uit steenkool wordt volledig gedekt door de binnenlandse productie van bruinkool, en Bulgarije importeert beperkte hoeveelheden steenkool uit Rusland voor industrieel gebruik (0,56 miljoen ton, oftewel 85 % van de totale invoer van steenkool). Anderzijds is Bulgarije afhankelijk van Rusland voor ruwe olie (63 % van zijn ruwe olie komt uit Rusland (19), wat veel meer is dan het Uniegemiddelde van 26 %). Bulgarije voert 22 % van zijn geraffineerde olieproducten in uit Rusland, wat minder is dan het Uniegemiddelde van 35 %. Het totale aandeel van olie in de energiemix bedroeg 23,9 % in 2020, wat minder is dan het Uniegemiddelde van 32,7 %. Het Bulgaarse herstel- en veerkrachtplan omvat de goedkeuring van een stappenplan om klimaatneutraliteit te bereiken. Het omvat stappen voor de uitfasering van steenkool en bruinkool uiterlijk in 2038, alsook aanzienlijke investeringen en hervormingen om de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, hoewel verdere inspanningen nodig zullen zijn om de klimaat- en energietransitiedoelstellingen te verwezenlijken.

Wat hernieuwbare energie betreft, heeft Bulgarije toegezegd om ten minste 3 500 MW aan nieuwe capaciteit uit hernieuwbare energiebronnen (wind en zon) toe te voegen en de technische voorwaarden te scheppen om nog eens 4 500 MW in het elektriciteitsnet te integreren tegen 2026. Het plan omvat ook een hervorming om de belangrijkste belemmeringen voor de ontwikkeling van hernieuwbare-waterstoftechnologieën en waardeketens weg te nemen, alsmede investeringen ter ondersteuning van de ontwikkeling van proefprojecten voor de productie van hernieuwbare waterstof en duurzaam biogas. Er zijn ook maatregelen gepland om huishoudens te helpen zonneboilers en fotovoltaïsche systemen te installeren. In het plan zal ook het begrip energiearmoede worden gedefinieerd. Wil Bulgarije de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (25) | Tegelijkertijd voorziet het Bulgaarse herstel- en veerkrachtplan in meer dan 1 miljard EUR aan investeringen in energie-efficiëntiemaatregelen voor openbare en particuliere gebouwen. Dit wordt nog versterkt door hervormingen om belemmeringen voor investeringen in energie-efficiëntie weg te nemen en de administratieve lasten in verband met renovaties te verlichten. Niettemin moet Bulgarije ernaar streven het energieverbruik en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder te beperken om zijn doelstellingen te bereiken overeenkomstig zijn langetermijnstrategie om het gebouwenbestand te renoveren. Het nationale decarbonisatiefonds dat in 2023 moet worden opgericht, zou die maatregel kunnen ondersteunen. Tegelijkertijd moet Bulgarije zorgen voor energie-interconnecties met voldoende capaciteit, ook met buurlanden. Door de lopende investeringen te voltooien, kan Bulgarije de vruchten plukken van de eengemaakte markt, de voorzieningszekerheid waarborgen en de diversificatie van de gasroutes versnellen. Het verdient aanbeveling nieuwe gasinfrastructuur waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door deze in de toekomst te herbestemmen voor duurzame brandstoffen. |
| --- | --- |

(25)

Tegelijkertijd voorziet het Bulgaarse herstel- en veerkrachtplan in meer dan 1 miljard EUR aan investeringen in energie-efficiëntiemaatregelen voor openbare en particuliere gebouwen. Dit wordt nog versterkt door hervormingen om belemmeringen voor investeringen in energie-efficiëntie weg te nemen en de administratieve lasten in verband met renovaties te verlichten. Niettemin moet Bulgarije ernaar streven het energieverbruik en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder te beperken om zijn doelstellingen te bereiken overeenkomstig zijn langetermijnstrategie om het gebouwenbestand te renoveren. Het nationale decarbonisatiefonds dat in 2023 moet worden opgericht, zou die maatregel kunnen ondersteunen. Tegelijkertijd moet Bulgarije zorgen voor energie-interconnecties met voldoende capaciteit, ook met buurlanden. Door de lopende investeringen te voltooien, kan Bulgarije de vruchten plukken van de eengemaakte markt, de voorzieningszekerheid waarborgen en de diversificatie van de gasroutes versnellen. Het verdient aanbeveling nieuwe gasinfrastructuur waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door deze in de toekomst te herbestemmen voor duurzame brandstoffen.

| (26) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Bulgarije in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Bulgarije uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(26)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Bulgarije in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Bulgarije uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (27) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(27)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (28) | Op 10 juli 2020 werd de Bulgaarse lev opgenomen in het Europese wisselkoersmechanisme II (WKM II) als voorbereiding op de invoering van de euro. Om de economische en financiële stabiliteit te handhaven en een hoge mate van duurzame economische convergentie te bereiken, hebben de Bulgaarse autoriteiten zich ertoe verbonden specifieke beleidsmaatregelen uit te voeren om de duurzaamheid van de niet-bancaire financiële sector te waarborgen en het bestuur van staatsbedrijven te versterken, alsook het insolventiekader en het kader voor de bestrijding van het witwassen van geld. De vorderingen van Bulgarije bij het vervullen van de noodzakelijke vereisten voor de invoering van de euro zullen worden beoordeeld in de convergentieverslagen 2022 van de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank, |
| --- | --- |

(28)

Op 10 juli 2020 werd de Bulgaarse lev opgenomen in het Europese wisselkoersmechanisme II (WKM II) als voorbereiding op de invoering van de euro. Om de economische en financiële stabiliteit te handhaven en een hoge mate van duurzame economische convergentie te bereiken, hebben de Bulgaarse autoriteiten zich ertoe verbonden specifieke beleidsmaatregelen uit te voeren om de duurzaamheid van de niet-bancaire financiële sector te waarborgen en het bestuur van staatsbedrijven te versterken, alsook het insolventiekader en het kader voor de bestrijding van het witwassen van geld. De vorderingen van Bulgarije bij het vervullen van de noodzakelijke vereisten voor de invoering van de euro zullen worden beoordeeld in de convergentieverslagen 2022 van de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank,

BEVEELT AAN dat Bulgarije in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen doen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 4 mei 2022. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de invoer van fossiele brandstoffen verminderen door de ontwikkeling van hernieuwbare energie te versnellen, en de gasvoorzieningsbronnen en -routes diversifiëren door de interconnecties met de buurlanden uit te breiden. Zich meer inspannen om de vraag naar energie te verminderen door de energie-efficiëntie in de industrie en van particuliere en openbare gebouwen te verhogen. Nieuwe duurzame oplossingen voor centrale stadsverwarming bevorderen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Bulgarije (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 6).

6

(7)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Bulgarije kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  Doc. ST 8091/2022 en ST 8091/2022 ADD 1.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Bulgarije en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Bulgarije (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 8).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die eruitzag in maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

13

(14)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

14

(15)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

16

(17)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

17

(18)  Sinds april 2022 ontvangt Bulgarije, na de eenzijdige opschorting van de gaslevering door Gazprom, geen gasleveringen meer uit Rusland.

18

(19)  De importgegevens van Bulgarije zijn gebaseerd op Eurostatgegevens van 2019. De importgegevens van 2020 zijn niet zinvol, omdat grote hoeveelheden ingevoerde ruwe olie werden geclassificeerd als afkomstig van “niet nader gespecificeerde” handelspartners. Het EU-gemiddelde heeft betrekking op het aandeel van de invoer uit Rusland in de totale invoer van ruwe olie respectievelijk geraffineerde olieproducten van buiten de EU-27.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/19 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/19

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Tsjechië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Tsjechië

(2022/C 334/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Tsjechië niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Tsjechië niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Tsjechië wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Tsjechië wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Tsjechië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Tsjechië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 1 juni 2021 heeft Tsjechië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Tsjechië (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Tsjechië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 1 juni 2021 heeft Tsjechië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Tsjechië (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Tsjechië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Tsjechië heeft op 28 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 11 mei 2022 zijn convergentieprogramma 2022, na de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Tsjechië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Tsjechië heeft op 28 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 11 mei 2022 zijn convergentieprogramma 2022, na de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Tsjechië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Tsjechië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Tsjechië heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Tsjechië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Tsjechië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Tsjechië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Tsjechië heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Tsjechië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Tsjechië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Tsjechië besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Tsjechië besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Tsjechië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Tsjechië aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Tsjechië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 5,8 % van het bbp in 2020, tot 5,9 %. De begrotingsmaatregelen van Tsjechië ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,1 % van het bbp in 2020 tot 2,3 % in 2021. De maatregelen die Tsjechië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Sommige van de door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire maatregelen, voornamelijk bestaande uit verlagingen van de personenbelasting met een effect van ongeveer 1,9 % van het bbp, waren echter niet tijdelijk of gingen niet met compenserende maatregelen gepaard. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 37,7 % van het bbp in 2020, gestegen tot 41,9 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Tsjechië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Tsjechië aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Tsjechië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 5,8 % van het bbp in 2020, tot 5,9 %. De begrotingsmaatregelen van Tsjechië ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,1 % van het bbp in 2020 tot 2,3 % in 2021. De maatregelen die Tsjechië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Sommige van de door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire maatregelen, voornamelijk bestaande uit verlagingen van de personenbelasting met een effect van ongeveer 1,9 % van het bbp, waren echter niet tijdelijk of gingen niet met compenserende maatregelen gepaard. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 37,7 % van het bbp in 2020, gestegen tot 41,9 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 voorzichtig en voor 2023 gunstig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,2 % en in 2023 met 3,6 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere groei van het reële bbp van 1,9 % in 2022 en een lagere groei van het bbp van 2,7 % in 2023, voornamelijk als gevolg van andere vooruitzichten voor de particuliere consumptie die voortvloeien uit andere aannames met betrekking tot het gebruik van spaartegoeden en de indexering van lonen. In haar convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 4,5 % van het bbp in 2022 en tot 3,2 % in 2023. De daling is vooral te danken aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen en aan de hoge groei van het nominale bbp. Volgens het programma zou de overheidsschuldquote stijgen tot 42,7 % in 2022 en tot 43,4 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,3 % en 3,9 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het tekort dat in het convergentieprogramma 2022 voor 2022 werd voorspeld en hoger dan het tekort dat voor 2023 werd voorspeld, voornamelijk als gevolg van een iets minder optimistisch macro-economisch scenario in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en als gevolg van andere aannames met betrekking tot het inflatiepercentage en de doorberekening daarvan in de overheidsuitgaven. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 42,8 % van het bbp in 2022 en 44,0 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,0 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Tsjechië kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 voorzichtig en voor 2023 gunstig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,2 % en in 2023 met 3,6 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere groei van het reële bbp van 1,9 % in 2022 en een lagere groei van het bbp van 2,7 % in 2023, voornamelijk als gevolg van andere vooruitzichten voor de particuliere consumptie die voortvloeien uit andere aannames met betrekking tot het gebruik van spaartegoeden en de indexering van lonen. In haar convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 4,5 % van het bbp in 2022 en tot 3,2 % in 2023. De daling is vooral te danken aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen en aan de hoge groei van het nominale bbp. Volgens het programma zou de overheidsschuldquote stijgen tot 42,7 % in 2022 en tot 43,4 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,3 % en 3,9 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het tekort dat in het convergentieprogramma 2022 voor 2022 werd voorspeld en hoger dan het tekort dat voor 2023 werd voorspeld, voornamelijk als gevolg van een iets minder optimistisch macro-economisch scenario in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en als gevolg van andere aannames met betrekking tot het inflatiepercentage en de doorberekening daarvan in de overheidsuitgaven. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 42,8 % van het bbp in 2022 en 44,0 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,0 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Tsjechië kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,3 % van het bbp in 2021 tot 0,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (11). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik en zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlaging van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,6 % in 2023 (12). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,3 % van het bbp in 2021 tot 0,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (11). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik en zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlaging van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,6 % in 2023 (12).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Tsjechië aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te blijven varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Tsjechië aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Tsjechië aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te blijven varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Tsjechië aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Tsjechië, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting in grote lijnen neutraal zijn, met + 0,1 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers had aanbevolen (13). Tsjechië is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting onveranderd met 1,0 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (14). Tsjechië is derhalve niet van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dit is inclusief het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,03 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Tsjechië, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting in grote lijnen neutraal zijn, met + 0,1 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers had aanbevolen (13). Tsjechië is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting onveranderd met 1,0 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (14). Tsjechië is derhalve niet van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dit is inclusief het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,03 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,4 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Verwacht wordt dat Tsjechië ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting onveranderd met 0,1 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,2 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Verwacht wordt dat Tsjechië ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting onveranderd met 0,1 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,2 % van het bbp).

| (19) | In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,2 % van het bbp in 2023, 2,9 % in 2024 en 2,7 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het overheidstekort in 2024 onder de 3 % van het bbp zal zakken. Bij deze prognoses is uitgegaan van een beperking van de groei van de overheidsuitgaven — met inbegrip van de vergoeding van werknemers, het intermediair verbruik en sociale overdrachten in natura — in een tempo dat lager ligt dan de groei van de inkomsten en lager dan de groei van het nominale bbp. Ook wordt na de piek in 2023 een daling van de overheidsinvesteringen als percentage van het bbp verwacht. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 44,4 % van het bbp in 2024 en tot 45,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,2 % van het bbp in 2023, 2,9 % in 2024 en 2,7 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het overheidstekort in 2024 onder de 3 % van het bbp zal zakken. Bij deze prognoses is uitgegaan van een beperking van de groei van de overheidsuitgaven — met inbegrip van de vergoeding van werknemers, het intermediair verbruik en sociale overdrachten in natura — in een tempo dat lager ligt dan de groei van de inkomsten en lager dan de groei van het nominale bbp. Ook wordt na de piek in 2023 een daling van de overheidsinvesteringen als percentage van het bbp verwacht. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 44,4 % van het bbp in 2024 en tot 45,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Tsjechië loopt op middellange en lange termijn risico’s wat de houdbaarheid van de begroting betreft. Dit is te wijten aan een ongunstig beginsaldo en de kosten van de vergrijzing. Het beginsaldo wordt negatief beïnvloed door de permanente belastingverlagingen die de afgelopen twee jaar zijn doorgevoerd (waarbij de grootste verlaging voortvloeide uit de verlaging van de grondslag van de personenbelasting). Deze belastingverlagingen zijn niet gecompenseerd door overeenkomstige bezuinigingen en hebben geleid tot een toename van het structurele tekort. Op middellange tot lange termijn ontstaat extra druk als gevolg van de vergrijzingskosten. De verwachte verdubbeling van de afhankelijkheidsratio van ouderen (volgens het Vergrijzingsverslag 2021 van de Commissie) en de aftopping van de pensioenleeftijd liggen ten grondslag aan de verwachte stijging van de pensioenuitgaven van 8,8 % van het bbp in 2030 tot 11,4 % in 2050. Voorts wordt verwacht dat de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg en langdurige zorg tussen nu en 2070 met respectievelijk 0,9 procentpunt en 1,7 procentpunt van het bbp zullen stijgen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking. Hoewel de versnippering van het beheer en de financiering van de langdurige zorg al in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komt, zal het van essentieel belang zijn de vergrijzingsgerelateerde uitdagingen verder aan te pakken om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te herstellen. Beleidsopties zijn onder meer het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd in lijn met de stijging van de levensverwachting, het aanpassen van de percentages voor indexering van de pensioenen om de budgettaire houdbaarheid van het pensioenstelsel te waarborgen, het stimuleren van de verhoging van de participatiegraad van 60-plussers en het nemen van andere maatregelen om het arbeidsaanbod te versterken. |
| --- | --- |

(20)

Tsjechië loopt op middellange en lange termijn risico’s wat de houdbaarheid van de begroting betreft. Dit is te wijten aan een ongunstig beginsaldo en de kosten van de vergrijzing. Het beginsaldo wordt negatief beïnvloed door de permanente belastingverlagingen die de afgelopen twee jaar zijn doorgevoerd (waarbij de grootste verlaging voortvloeide uit de verlaging van de grondslag van de personenbelasting). Deze belastingverlagingen zijn niet gecompenseerd door overeenkomstige bezuinigingen en hebben geleid tot een toename van het structurele tekort. Op middellange tot lange termijn ontstaat extra druk als gevolg van de vergrijzingskosten. De verwachte verdubbeling van de afhankelijkheidsratio van ouderen (volgens het Vergrijzingsverslag 2021 van de Commissie) en de aftopping van de pensioenleeftijd liggen ten grondslag aan de verwachte stijging van de pensioenuitgaven van 8,8 % van het bbp in 2030 tot 11,4 % in 2050. Voorts wordt verwacht dat de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg en langdurige zorg tussen nu en 2070 met respectievelijk 0,9 procentpunt en 1,7 procentpunt van het bbp zullen stijgen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking. Hoewel de versnippering van het beheer en de financiering van de langdurige zorg al in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komt, zal het van essentieel belang zijn de vergrijzingsgerelateerde uitdagingen verder aan te pakken om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te herstellen. Beleidsopties zijn onder meer het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd in lijn met de stijging van de levensverwachting, het aanpassen van de percentages voor indexering van de pensioenen om de budgettaire houdbaarheid van het pensioenstelsel te waarborgen, het stimuleren van de verhoging van de participatiegraad van 60-plussers en het nemen van andere maatregelen om het arbeidsaanbod te versterken.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Tsjechië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name wat energie betreft, is Tsjechië voornemens de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om het gebruik van hernieuwbare energie, met name fotovoltaïsche energie, uit te breiden, de energie-efficiëntie van woningen en openbare gebouwen te verbeteren en de vervanging van kolengestookte ketels in huishoudens te ondersteunen. Duurzaam vervoer wordt bevorderd door te investeren in spoorweginfrastructuur en schoon stadsvervoer en door het gebruik van emissiearme voertuigen aan te moedigen. De aanbevelingen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (O&O) worden opgevolgd door investeringen die gericht zijn op het versterken van de publiek-private samenwerking, alsmede ondersteuning van het innovatiekader en financiële/niet-financiële steun voor innovatieve ondernemingen. Het ondernemingsklimaat wordt verbeterd door diverse e-overheidsmaatregelen, anticorruptiehervormingen en een uitgebreide hervorming van de procedure voor het verlenen van bouwvergunningen, die de investeringen in Tsjechië momenteel in hoge mate belemmert. De belangrijkste maatregelen om gevolg te geven aan de aanbevelingen op het gebied van de arbeidsmarkt, zijn onder meer bij- en omscholingsprogramma’s om de beroepsbevolking voor te bereiden op de groene en digitale transitie, en nieuwe kinderopvangvoorzieningen voor kinderen onder de drie jaar om meer vrouwen de mogelijkheid te bieden te werken of werk te zoeken. Wat onderwijs betreft, beoogt het herstel- en veerkrachtplan de digitale geletterdheid van leerlingen en leerkrachten te bevorderen, scholen van digitale apparatuur te voorzien en inclusief onderwijs te waarborgen door kansarme scholen en studiebegeleiding te steunen. De aanbevelingen op het gebied van gezondheidszorg worden opgevolgd door meer kankerpreventie en revalidatiezorg, de ontwikkeling van een e-gezondheidsportaal om geïntegreerde zorgpraktijken te bevorderen, en ondersteuning van opleidingen in de gezondheidszorg. Verdere aanvullende acties omvatten maatregelen om de langdurige zorg te verbeteren. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Tsjechië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name wat energie betreft, is Tsjechië voornemens de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om het gebruik van hernieuwbare energie, met name fotovoltaïsche energie, uit te breiden, de energie-efficiëntie van woningen en openbare gebouwen te verbeteren en de vervanging van kolengestookte ketels in huishoudens te ondersteunen. Duurzaam vervoer wordt bevorderd door te investeren in spoorweginfrastructuur en schoon stadsvervoer en door het gebruik van emissiearme voertuigen aan te moedigen. De aanbevelingen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling (O&O) worden opgevolgd door investeringen die gericht zijn op het versterken van de publiek-private samenwerking, alsmede ondersteuning van het innovatiekader en financiële/niet-financiële steun voor innovatieve ondernemingen. Het ondernemingsklimaat wordt verbeterd door diverse e-overheidsmaatregelen, anticorruptiehervormingen en een uitgebreide hervorming van de procedure voor het verlenen van bouwvergunningen, die de investeringen in Tsjechië momenteel in hoge mate belemmert. De belangrijkste maatregelen om gevolg te geven aan de aanbevelingen op het gebied van de arbeidsmarkt, zijn onder meer bij- en omscholingsprogramma’s om de beroepsbevolking voor te bereiden op de groene en digitale transitie, en nieuwe kinderopvangvoorzieningen voor kinderen onder de drie jaar om meer vrouwen de mogelijkheid te bieden te werken of werk te zoeken. Wat onderwijs betreft, beoogt het herstel- en veerkrachtplan de digitale geletterdheid van leerlingen en leerkrachten te bevorderen, scholen van digitale apparatuur te voorzien en inclusief onderwijs te waarborgen door kansarme scholen en studiebegeleiding te steunen. De aanbevelingen op het gebied van gezondheidszorg worden opgevolgd door meer kankerpreventie en revalidatiezorg, de ontwikkeling van een e-gezondheidsportaal om geïntegreerde zorgpraktijken te bevorderen, en ondersteuning van opleidingen in de gezondheidszorg. Verdere aanvullende acties omvatten maatregelen om de langdurige zorg te verbeteren.

| (22) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Tsjechië zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Tsjechië vertegenwoordigen 42 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 22 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Tsjechië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Tsjechië zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Tsjechië vertegenwoordigen 42 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 22 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Tsjechië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Tsjechië op 13 mei 2022 goedgekeurd. Tsjechië heeft in december 2021 en januari 2022 zeven programma’s ingediend waarin door die verordening wordt voorzien. Het programma voor een rechtvaardige transitie werd op 16 maart 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Tsjechië bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Tsjechië op 13 mei 2022 goedgekeurd. Tsjechië heeft in december 2021 en januari 2022 zeven programma’s ingediend waarin door die verordening wordt voorzien. Het programma voor een rechtvaardige transitie werd op 16 maart 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Tsjechië bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Tsjechië geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met huisvesting. De afgelopen vijf jaar was Tsjechië een van de landen die op het gebied van betaalbare huisvesting het slechtst scoorden in de Unie. Bovendien zijn er te weinig sociale woningen om te voldoen aan de vraag van alle huishoudens met een laag inkomen en kwetsbare huishoudens (in 2019 vertegenwoordigden sociale woningen 0,4 % van de totale woningvoorraad, tegenover gemiddeld 7 % tot 8 % in de Unie), en worden bestaande huisvestingstoelagen onderbenut. De afgelopen jaren heeft de financiering in het kader van het cohesiebeleid investeringen in nieuwe sociale woningen ondersteund, en in de nieuwe programmeringsperiode zal de sociale inclusie verder worden bevorderd, onder meer via sociale huisvesting. In Tsjechië ontbreekt het aan wetgeving inzake sociale huisvesting en aan een alomvattend kader. Dit bemoeilijkt de coördinatie van het versnipperde huisvestingsbeleid en de afbakening van verantwoordelijkheden tussen nationale en regionale instanties. De COVID-19-pandemie en de toestroom van mensen die Oekraïne ontvluchten, hebben deze uitdagingen nog vergroot. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Tsjechië geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met huisvesting. De afgelopen vijf jaar was Tsjechië een van de landen die op het gebied van betaalbare huisvesting het slechtst scoorden in de Unie. Bovendien zijn er te weinig sociale woningen om te voldoen aan de vraag van alle huishoudens met een laag inkomen en kwetsbare huishoudens (in 2019 vertegenwoordigden sociale woningen 0,4 % van de totale woningvoorraad, tegenover gemiddeld 7 % tot 8 % in de Unie), en worden bestaande huisvestingstoelagen onderbenut. De afgelopen jaren heeft de financiering in het kader van het cohesiebeleid investeringen in nieuwe sociale woningen ondersteund, en in de nieuwe programmeringsperiode zal de sociale inclusie verder worden bevorderd, onder meer via sociale huisvesting. In Tsjechië ontbreekt het aan wetgeving inzake sociale huisvesting en aan een alomvattend kader. Dit bemoeilijkt de coördinatie van het versnipperde huisvestingsbeleid en de afbakening van verantwoordelijkheden tussen nationale en regionale instanties. De COVID-19-pandemie en de toestroom van mensen die Oekraïne ontvluchten, hebben deze uitdagingen nog vergroot.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | De schaal en het tempo van de transitie van Tsjechië naar groene energie zijn ontoereikend. Om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, waaronder aardgas, te verminderen, is het van cruciaal belang de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, met bijzondere nadruk op zonne-energie, windenergie en warmtepompen. De afgifte van vergunningen voor nieuwe installaties kan eenvoudiger en sneller, en het bijbehorende regelgevingskader kan worden verbeterd. De energie-intensiteit van Tsjechië is dubbel zo hoog als het Uniegemiddelde, wat betekent dat het land ook baat zou hebben bij het bespoedigen van energiebesparingen door te focussen op ingrijpende renovaties. Een ander belangrijk element is het versnellen van investeringen in de decarbonisatie van de verwarmingssector en de industrie. Wil Tsjechië de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en zullen de streefcijfers voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie omhoog moeten. |
| --- | --- |

(26)

De schaal en het tempo van de transitie van Tsjechië naar groene energie zijn ontoereikend. Om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, waaronder aardgas, te verminderen, is het van cruciaal belang de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, met bijzondere nadruk op zonne-energie, windenergie en warmtepompen. De afgifte van vergunningen voor nieuwe installaties kan eenvoudiger en sneller, en het bijbehorende regelgevingskader kan worden verbeterd. De energie-intensiteit van Tsjechië is dubbel zo hoog als het Uniegemiddelde, wat betekent dat het land ook baat zou hebben bij het bespoedigen van energiebesparingen door te focussen op ingrijpende renovaties. Een ander belangrijk element is het versnellen van investeringen in de decarbonisatie van de verwarmingssector en de industrie. Wil Tsjechië de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en zullen de streefcijfers voor hernieuwbare energie en energie-efficiëntie omhoog moeten.

| (27) | Volgens de gegevens voor 2020 is al het ingevoerde aardgas afkomstig uit Rusland (100 % tegenover een Uniegemiddelde van 44 %) en ligt ook de afhankelijkheid van Rusland voor aardolie (49 % tegenover 26 %) en steenkool (70 % tegenover 54 %) aanzienlijk boven het Uniegemiddelde (18). Het aandeel aardgas (17,7 % tegenover 24,4 %) en aardolie (20,9 % tegenover 32,7 %) in de energiemix is lager dan het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel steenkool hoger is (29,6 % tegenover 10,8 %). Kernenergie vertegenwoordigt 18,2 % van de energiemix (vergeleken met 13,1 % voor de Unie) en hernieuwbare energie en biobrandstoffen zijn goed voor 13,4 %. Tsjechië streeft er momenteel naar om het aandeel hernieuwbare energie tussen nu en 2030 op te trekken tot 22 %. Hoewel het herstel- en veerkrachtplan voorziet in investeringen voor de toevoeging van ten minste 270 MW aan fotovoltaïsche capaciteit, vertegenwoordigt dit slechts een klein deel van de totale geïnstalleerde hernieuwbare-energiecapaciteit. Tsjechië zal de uitrol van hernieuwbare energie moeten versnellen, met name door het regelgevings- en vergunningenkader te verbeteren. Vereenvoudigde vergunningsprocedures voor hernieuwbare energie in één loket, hogere drempels voor vrijstellingen van bouwvergunningen, verplichte registratie van eigenaars van installaties voor hernieuwbare energie als ondernemer, en eenvoudigere toegang tot de beschikbare netcapaciteit zijn voorbeelden van maatregelen die dit doel zouden dienen. Ook zou het nuttig zijn om bijvoorbeeld de wetgeving en steunregelingen op het gebied van energie en hernieuwbare energie te herzien (bijv. stimulansen voor energiegemeenschappen; tariefsteun voor kleinschalige productie van hernieuwbare energie; veilingen voor nieuwe installaties; nieuwe steunregelingen voor sectorspecifieke doelstellingen; hernieuwbare energie voor verwarming en koeling; gerichte steun voor warmtepompen, geothermische energie, hernieuwbare waterstof en duurzaam biomethaan).
  Tsjechië zou ook baat hebben bij de digitalisering en modernisering van het elektriciteitsnet zodat het net meer fluctuerende hernieuwbare energie kan opvangen, in combinatie met investeringen in energieopslagfaciliteiten. Het gebruik van het bestaande onderling gekoppelde gasnet en de beschikbare opslagcapaciteit is van cruciaal belang om het aandeel van de aardgasinvoer uit Rusland te verminderen. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. |
| --- | --- |

(27)

Volgens de gegevens voor 2020 is al het ingevoerde aardgas afkomstig uit Rusland (100 % tegenover een Uniegemiddelde van 44 %) en ligt ook de afhankelijkheid van Rusland voor aardolie (49 % tegenover 26 %) en steenkool (70 % tegenover 54 %) aanzienlijk boven het Uniegemiddelde (18). Het aandeel aardgas (17,7 % tegenover 24,4 %) en aardolie (20,9 % tegenover 32,7 %) in de energiemix is lager dan het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel steenkool hoger is (29,6 % tegenover 10,8 %). Kernenergie vertegenwoordigt 18,2 % van de energiemix (vergeleken met 13,1 % voor de Unie) en hernieuwbare energie en biobrandstoffen zijn goed voor 13,4 %. Tsjechië streeft er momenteel naar om het aandeel hernieuwbare energie tussen nu en 2030 op te trekken tot 22 %. Hoewel het herstel- en veerkrachtplan voorziet in investeringen voor de toevoeging van ten minste 270 MW aan fotovoltaïsche capaciteit, vertegenwoordigt dit slechts een klein deel van de totale geïnstalleerde hernieuwbare-energiecapaciteit. Tsjechië zal de uitrol van hernieuwbare energie moeten versnellen, met name door het regelgevings- en vergunningenkader te verbeteren. Vereenvoudigde vergunningsprocedures voor hernieuwbare energie in één loket, hogere drempels voor vrijstellingen van bouwvergunningen, verplichte registratie van eigenaars van installaties voor hernieuwbare energie als ondernemer, en eenvoudigere toegang tot de beschikbare netcapaciteit zijn voorbeelden van maatregelen die dit doel zouden dienen. Ook zou het nuttig zijn om bijvoorbeeld de wetgeving en steunregelingen op het gebied van energie en hernieuwbare energie te herzien (bijv. stimulansen voor energiegemeenschappen; tariefsteun voor kleinschalige productie van hernieuwbare energie; veilingen voor nieuwe installaties; nieuwe steunregelingen voor sectorspecifieke doelstellingen; hernieuwbare energie voor verwarming en koeling; gerichte steun voor warmtepompen, geothermische energie, hernieuwbare waterstof en duurzaam biomethaan).

Tsjechië zou ook baat hebben bij de digitalisering en modernisering van het elektriciteitsnet zodat het net meer fluctuerende hernieuwbare energie kan opvangen, in combinatie met investeringen in energieopslagfaciliteiten. Het gebruik van het bestaande onderling gekoppelde gasnet en de beschikbare opslagcapaciteit is van cruciaal belang om het aandeel van de aardgasinvoer uit Rusland te verminderen. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken.

| (28) | Hoewel het herstel- en veerkrachtplan en de programma’s van het Cohesiefonds voor de periode 2021-2027 aanzienlijke investeringen in de renovatie van gebouwen omvatten, zijn verdere inspanningen nodig om het bovengemiddelde warmteverbruik per eenheid in de Tsjechische gebouwensector te doen dalen. Er is ruimte om de energierenovatie van gebouwen te versnellen en te verdiepen, het beginsel “energie-efficiëntie eerst” consequent toe te passen, in hernieuwbare warmtebronnen te investeren, een nationale strategie uit te stippelen om de verwarming van gebouwen koolstofvrij te maken, een nationaal agentschap voor duurzame energie op te richten en een regeling in te voeren ter bevordering van energie-efficiëntiemaatregelen in de industrie en bij kleine ondernemingen. Gebouwen en verwarmingsnetten die zijn aangesloten op stadsverwarming op basis van steenkool moeten zo snel mogelijk worden gerenoveerd volgens de strengste energie-efficiëntienormen om een kosteneffectieve uitfasering van steenkool te garanderen. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel het herstel- en veerkrachtplan en de programma’s van het Cohesiefonds voor de periode 2021-2027 aanzienlijke investeringen in de renovatie van gebouwen omvatten, zijn verdere inspanningen nodig om het bovengemiddelde warmteverbruik per eenheid in de Tsjechische gebouwensector te doen dalen. Er is ruimte om de energierenovatie van gebouwen te versnellen en te verdiepen, het beginsel “energie-efficiëntie eerst” consequent toe te passen, in hernieuwbare warmtebronnen te investeren, een nationale strategie uit te stippelen om de verwarming van gebouwen koolstofvrij te maken, een nationaal agentschap voor duurzame energie op te richten en een regeling in te voeren ter bevordering van energie-efficiëntiemaatregelen in de industrie en bij kleine ondernemingen. Gebouwen en verwarmingsnetten die zijn aangesloten op stadsverwarming op basis van steenkool moeten zo snel mogelijk worden gerenoveerd volgens de strengste energie-efficiëntienormen om een kosteneffectieve uitfasering van steenkool te garanderen.

| (29) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Tsjechië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie in de meest getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Tsjechië putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(29)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Tsjechië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie in de meest getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Tsjechië putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (30) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven, |
| --- | --- |

(30)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven,

BEVEELT AAN dat Tsjechië in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Maatregelen nemen om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te waarborgen, met inbegrip van de houdbaarheid van het pensioenstelsel.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 8 september 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

Het aanbod van sociale en betaalbare huisvesting vergroten, onder meer door een specifiek wetgevingskader voor sociale huisvesting vast te stellen en de coördinatie tussen de verschillende overheidsinstanties te verbeteren.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer ervan diversifiëren. De uitrol van hernieuwbare energie versnellen, de vergunningsprocedures stroomlijnen en de toegang tot het net vergemakkelijken. De energie-efficiëntie van stadsverwarmingssystemen en het gebouwenbestand verhogen door ingrijpende renovaties en het gebruik van hernieuwbare warmtebronnen te stimuleren.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Tsjechië (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 10).

6

(7)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Tsjechië kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  Doc. ST 11047/2021; doc. ST 11047/2021 ADD 1; doc. ST 11047/2021 COR 1.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Tsjechië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Tsjechië (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 15).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

13

(14)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,3 procentpunt van het bbp zullen leveren.

14

(15)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage zullen leveren.

16

(17)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Tsjechië omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten. Tsjechië is indirect afhankelijk van Russische invoer via de intracommunautaire handel. Indien rekening wordt gehouden met de secundaire afhankelijkheid van Russische steenkool via de invoer uit andere lidstaten, is Tsjechië naar schatting voor 70 % afhankelijk van de invoer van steenkool uit Rusland.

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

19

(20)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/27 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/27

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Denemarken

(2022/C 334/04)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Denemarken niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Denemarken niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Denemarken, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Denemarken, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020–2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020–2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Denemarken zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Denemarken (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Denemarken de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Denemarken zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Denemarken (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Denemarken de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Op 29 april 2022 heeft Denemarken zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 12 mei 2022 zijn convergentieprogramma 2022, na de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Denemarken over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 29 april 2022 heeft Denemarken zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 12 mei 2022 zijn convergentieprogramma 2022, na de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Denemarken over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Denemarken gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Denemarken heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Denemarken van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Denemarken heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Denemarken gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Denemarken heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Denemarken van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Denemarken heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Denemarken aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Denemarken aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens verbeterde het overheidssaldo van Denemarken in 2021, van een tekort van 0,2 % van het bbp in 2020 tot een overschot van 2,3 % in 2021, mede dankzij eenmalige belastinginkomsten. De begrotingsmaatregelen van Denemarken ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen stegen van 2,6 % van het bbp in 2020 tot 4,0 %. De maatregelen die Denemarken in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 42,1 % van het bbp in 2020, gedaald tot 36,7 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(12)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Denemarken aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Denemarken aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens verbeterde het overheidssaldo van Denemarken in 2021, van een tekort van 0,2 % van het bbp in 2020 tot een overschot van 2,3 % in 2021, mede dankzij eenmalige belastinginkomsten. De begrotingsmaatregelen van Denemarken ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen stegen van 2,6 % van het bbp in 2020 tot 4,0 %. De maatregelen die Denemarken in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 42,1 % van het bbp in 2020, gedaald tot 36,7 % van het bbp in 2021.

| (13) | Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is gunstig voor 2022 en realistisch voor 2023. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,4 % en in 2023 met 1,9 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,6 % in 2022 en 1,8 % in 2023, voornamelijk als gevolg van een lagere groei van de particuliere consumptie. In zijn convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 0,6 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 0,2 %. De daling in 2022 is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de vertraging van de economische bedrijvigheid en het wegvallen van bepaalde belastingontvangsten. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 33,3 % van het bbp in 2022 en tot 32,5 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidsoverschot 2022 en 2023 van respectievelijk 0,9 % en 0,6 % van het bbp. Dit is iets hoger dan het in het convergentieprogramma 2022 geraamde overschot. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 34,9 % van het bbp in 2022 en 33,9 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan hogere veronderstelde stock-flow adjustments, met name steun voor sociale huisvesting. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,9 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Denemarken kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(13)

Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is gunstig voor 2022 en realistisch voor 2023. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,4 % en in 2023 met 1,9 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,6 % in 2022 en 1,8 % in 2023, voornamelijk als gevolg van een lagere groei van de particuliere consumptie. In zijn convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 0,6 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 0,2 %. De daling in 2022 is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de vertraging van de economische bedrijvigheid en het wegvallen van bepaalde belastingontvangsten. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 33,3 % van het bbp in 2022 en tot 32,5 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidsoverschot 2022 en 2023 van respectievelijk 0,9 % en 0,6 % van het bbp. Dit is iets hoger dan het in het convergentieprogramma 2022 geraamde overschot. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 34,9 % van het bbp in 2022 en 33,9 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan hogere veronderstelde stock-flow adjustments, met name steun voor sociale huisvesting. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,9 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Denemarken kunnen bevorderen.

| (14) | In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,0 % van het bbp in 2021 tot 0,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten naar huishoudens met een lager inkomen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (12). |
| --- | --- |

(14)

In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,0 % van het bbp in 2021 tot 0,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten naar huishoudens met een lager inkomen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (12).

| (15) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Denemarken aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te blijven varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Denemarken aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(15)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Denemarken aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te blijven varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Denemarken aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (16) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Denemarken, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). Denemarken is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp leveren aan de begrotingskoers (14). Daarom is Denemarken van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,2 % van het bbp). Andere gestegen uitgaven betreffen met name overheidsuitgaven in verband met defensie- en veiligheidsbeleid, alsook extra uitgaven om de groene transitie te versnellen en een einde te maken aan de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen. |
| --- | --- |

(16)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Denemarken, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). Denemarken is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp leveren aan de begrotingskoers (14). Daarom is Denemarken van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,2 % van het bbp). Andere gestegen uitgaven betreffen met name overheidsuitgaven in verband met defensie- en veiligheidsbeleid, alsook extra uitgaven om de groene transitie te versnellen en een einde te maken aan de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen.

| (17) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,6 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). In 2023 zal Denemarken naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische bedrijvigheid van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt van het bbp afnemen ten opzichte van 2022 als gevolg van de vervroegd beschikbaar gestelde financiële steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2021 en 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren ten opzichte van 2022 (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,4 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). Andere redenen zijn onder meer lagere overheidsuitgaven voor energieverbruik. |
| --- | --- |

(17)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,6 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). In 2023 zal Denemarken naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische bedrijvigheid van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt van het bbp afnemen ten opzichte van 2022 als gevolg van de vervroegd beschikbaar gestelde financiële steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2021 en 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren ten opzichte van 2022 (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,4 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). Andere redenen zijn onder meer lagere overheidsuitgaven voor energieverbruik.

| (18) | In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidsoverschot geleidelijk zal stabiliseren op 0,6 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal dalen tot 0,4 % in 2025. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 34,0 % van het bbp in 2022 en tot 33,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag. |
| --- | --- |

(18)

In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidsoverschot geleidelijk zal stabiliseren op 0,6 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal dalen tot 0,4 % in 2025. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 34,0 % van het bbp in 2022 en tot 33,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag.

| (19) | In Denemarken zijn periodieke onroerendgoedbelastingen momenteel gemaximeerd, zodat zij niet stijgen met de marktprijzen. Daardoor kunnen zij de huizenprijscycli niet temperen en hebben zij nadelige verdelingseffecten. In 2017 heeft het parlement al een nieuw onroerendgoedbelastingstelsel goedgekeurd, maar dat is nog steeds niet ingevoerd. Door de stijging van de huizenprijzen en de lange wachttijden voor sociale woningen is er in de belangrijkste stedelijke gebieden een tekort aan betaalbare woningen ontstaan. Daarnaast is het percentage hypothecaire leningen met een schuld-inkomensverhouding van meer dan 4 en een lening-waardeverhouding van meer dan 60 % aanzienlijk gestegen in de regio-Kopenhagen, waardoor de betrokken kredietnemers potentieel kwetsbaar zijn voor rentestijgingen of een scherpe daling van de huizenprijzen. De Deense Raad voor systeemrisico's heeft aanbevelingen gedaan om de risico's voor dergelijke hypothecaire leningen te beperken, maar de aanbevelingen zijn niet uitgevoerd. |
| --- | --- |

(19)

In Denemarken zijn periodieke onroerendgoedbelastingen momenteel gemaximeerd, zodat zij niet stijgen met de marktprijzen. Daardoor kunnen zij de huizenprijscycli niet temperen en hebben zij nadelige verdelingseffecten. In 2017 heeft het parlement al een nieuw onroerendgoedbelastingstelsel goedgekeurd, maar dat is nog steeds niet ingevoerd. Door de stijging van de huizenprijzen en de lange wachttijden voor sociale woningen is er in de belangrijkste stedelijke gebieden een tekort aan betaalbare woningen ontstaan. Daarnaast is het percentage hypothecaire leningen met een schuld-inkomensverhouding van meer dan 4 en een lening-waardeverhouding van meer dan 60 % aanzienlijk gestegen in de regio-Kopenhagen, waardoor de betrokken kredietnemers potentieel kwetsbaar zijn voor rentestijgingen of een scherpe daling van de huizenprijzen. De Deense Raad voor systeemrisico's heeft aanbevelingen gedaan om de risico's voor dergelijke hypothecaire leningen te beperken, maar de aanbevelingen zijn niet uitgevoerd.

| (20) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Denemarken heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het herstel- en veerkrachtplan is gericht op investeringen in de groene en digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, duurzaam vervoer, alsmede onderzoek en innovatie. Onderzoeksmaatregelen hebben het potentieel om de innovatiebasis te verbreden en meer bedrijven bij onderzoeks- en innovatieactiviteiten te betrekken. Enkele landspecifieke aanbevelingen, zoals “het investeringsgerelateerde economische beleid toespitsen op onderwijs en vaardigheden”, en maatregelen om het tekort aan gezondheidswerkers aan te pakken en te zorgen voor een doeltreffend toezicht op en een doeltreffende handhaving van het kader tegen het witwassen van geld, zijn buiten het herstel- en veerkrachtplan om behandeld. Maatregelen met betrekking tot deze gebieden zijn niet opgenomen in het herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(20)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Denemarken heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het herstel- en veerkrachtplan is gericht op investeringen in de groene en digitale transitie, met name op het schoon en efficiënt opwekken en gebruiken van energie, duurzaam vervoer, alsmede onderzoek en innovatie. Onderzoeksmaatregelen hebben het potentieel om de innovatiebasis te verbreden en meer bedrijven bij onderzoeks- en innovatieactiviteiten te betrekken. Enkele landspecifieke aanbevelingen, zoals “het investeringsgerelateerde economische beleid toespitsen op onderwijs en vaardigheden”, en maatregelen om het tekort aan gezondheidswerkers aan te pakken en te zorgen voor een doeltreffend toezicht op en een doeltreffende handhaving van het kader tegen het witwassen van geld, zijn buiten het herstel- en veerkrachtplan om behandeld. Maatregelen met betrekking tot deze gebieden zijn niet opgenomen in het herstel- en veerkrachtplan.

| (21) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Denemarken zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transities. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Denemarken vertegenwoordigen 59 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 25 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Denemarken helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en zal zijn veerkracht verder vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(21)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Denemarken zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transities. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Denemarken vertegenwoordigen 59 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 25 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Denemarken helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en zal zijn veerkracht verder vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (22) | De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Denemarken op 25 mei 2022 goedgekeurd. Denemarken heeft de eerste programma's van het cohesiebeleid op 11 april 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Denemarken bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Denemarken op 25 mei 2022 goedgekeurd. Denemarken heeft de eerste programma's van het cohesiebeleid op 11 april 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Denemarken bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Denemarken geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, het versterken van de circulaire economie ter ondersteuning van de groene transitie en het veerkrachtiger maken van de huizenmarkt en huishoudens met schulden. |
| --- | --- |

(23)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Denemarken geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, het versterken van de circulaire economie ter ondersteuning van de groene transitie en het veerkrachtiger maken van de huizenmarkt en huishoudens met schulden.

| (24) | Hoewel in het Deense herstel- en veerkrachtplan 59 % van de middelen is uitgetrokken voor groene initiatieven, presteert Denemarken ondermaats op sommige gebieden van de circulaire economie. De percentages voor hergebruikt materiaal liggen in Denemarken ver onder het Uniegemiddelde. Van alle EU-lidstaten produceert Denemarken momenteel de grootste hoeveelheid stedelijk afval per hoofd van de bevolking per jaar, namelijk 845 kg. Denemarken zit net boven het Uniegemiddelde wat betreft voor recycling ingezameld stedelijk afval (53,9 % in 2020 tegenover een Uniegemiddelde van 47,8 %), maar verbrandt 45,2 % van zijn stedelijk afval, wat bijna het dubbele van het Uniegemiddelde is. Een groot deel van het afval in Denemarken wordt verbrand voor energieopwekking, waardoor kansen worden gemist om de hulpbronnenefficiëntie te verbeteren. Een nieuwe strategie inzake afvalbeheer en de circulaire economie en bijbehorende nationale programma’s en plannen op het gebied van afval en de circulaire economie moeten tijdig worden uitgevoerd. Verliezen in de vorm van minder energieopwekking door minder afvalverbranding zouden kunnen worden gecompenseerd door milieuvriendelijkere methoden, zoals de verbetering van de energie-efficiëntie en het gebruik van elektrische warmtepompen. |
| --- | --- |

(24)

Hoewel in het Deense herstel- en veerkrachtplan 59 % van de middelen is uitgetrokken voor groene initiatieven, presteert Denemarken ondermaats op sommige gebieden van de circulaire economie. De percentages voor hergebruikt materiaal liggen in Denemarken ver onder het Uniegemiddelde. Van alle EU-lidstaten produceert Denemarken momenteel de grootste hoeveelheid stedelijk afval per hoofd van de bevolking per jaar, namelijk 845 kg. Denemarken zit net boven het Uniegemiddelde wat betreft voor recycling ingezameld stedelijk afval (53,9 % in 2020 tegenover een Uniegemiddelde van 47,8 %), maar verbrandt 45,2 % van zijn stedelijk afval, wat bijna het dubbele van het Uniegemiddelde is. Een groot deel van het afval in Denemarken wordt verbrand voor energieopwekking, waardoor kansen worden gemist om de hulpbronnenefficiëntie te verbeteren. Een nieuwe strategie inzake afvalbeheer en de circulaire economie en bijbehorende nationale programma’s en plannen op het gebied van afval en de circulaire economie moeten tijdig worden uitgevoerd. Verliezen in de vorm van minder energieopwekking door minder afvalverbranding zouden kunnen worden gecompenseerd door milieuvriendelijkere methoden, zoals de verbetering van de energie-efficiëntie en het gebruik van elektrische warmtepompen.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | Denemarken heeft zich ertoe verbonden om de uitstoot van broeikasgassen tussen nu en 2030 met 70 % te verminderen ten opzichte van de niveaus van 1990 en om uiterlijk in 2028 het gebruik van steenkool uit te faseren. Om deze ambitieuze doelstellingen te halen, voorziet het Deense nationale energie- en klimaatplan in een aanzienlijke investering in extra hernieuwbare-energiecapaciteit en in energie-efficiëntie. Een snellere uitrol van hernieuwbare energie en hernieuwbaar waterstof kan worden bevorderd door de vergunningsprocedures te stroomlijnen en te versnellen. Denemarken verbindt zich ertoe de offshore-windcapaciteit te verhogen, maar er zijn verdere investeringen in energietransmissienetten nodig om ervoor te zorgen dat het toenemende aandeel van hernieuwbare energie efficiënt kan worden gebruikt. Investeringen in energie- en elektriciteitsinterconnectie, met inbegrip van hybride offshore-installaties, met buurlanden zouden de continuïteit van de energievoorziening en het vermogen tot aanpassing aan regionale schommelingen aanzienlijk verbeteren, ook tegen de achtergrond van de Russische invasie in Oekraïne. De totale energieafhankelijkheid van Denemarken van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland bedraagt 21,1 % (het Uniegemiddelde is 24,4 %), rekening houdend met secundaire afhankelijkheden waarbij alle wederinvoer op basis van passende veronderstellingen is getraceerd. In 2020 was de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit Rusland in de totale energiemix van Denemarken lager dan het Uniegemiddelde voor olie (12 % versus 36,5 % voor het Uniegemiddelde).
  Dit percentage was hoger voor steenkool (97 % vergeleken met 19,3 % voor het Uniegemiddelde), maar het aandeel van steenkool in de energiemix van Denemarken is klein (4,3 %). Aardgas is goed voor 12,8 % van zijn energiemix. Denemarken voert voor binnenlands gebruik niet rechtstreeks Russisch gas in, maar zijn afhankelijkheid van de Duitse gasinvoer houdt een aanzienlijke secundaire afhankelijkheid in die groter is dan het Uniegemiddelde: 65 % van het binnenlandse gasverbruik wordt ingevoerd uit Rusland, tegenover 41,1 % voor het Uniegemiddelde. Volgens de gegevens voor 2020 (18) is Denemarken nog steeds sterk afhankelijk van de invoer van olie en gas uit Rusland, maar verwacht wordt dat vanaf 2023 een einde komt aan deze afhankelijkheid wanneer de vernieuwing van een bestaand Noordzeeveld zal zijn voltooid en Denemarken naar verwachting weer een netto-uitvoerder van gas wordt. Het versnellen van lopende interconnectieprojecten kan ook de diversificatie van de energievoorziening bevorderen. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. De verwezenlijking van de Deense doelstellingen inzake energie-efficiëntie zou verder kunnen worden bevorderd door passende extra investeringen in het koolstofvrij maken van de industrie, de dienstensector, particuliere woningen en het vervoer. Om ervoor te zorgen dat Denemarken voldoet aan de “Fit for 55”-doelstellingen, zal de ambitie met betrekking tot minder broeikasgasemissies en meer hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie verder moeten worden opgevoerd. |
| --- | --- |

(26)

Denemarken heeft zich ertoe verbonden om de uitstoot van broeikasgassen tussen nu en 2030 met 70 % te verminderen ten opzichte van de niveaus van 1990 en om uiterlijk in 2028 het gebruik van steenkool uit te faseren. Om deze ambitieuze doelstellingen te halen, voorziet het Deense nationale energie- en klimaatplan in een aanzienlijke investering in extra hernieuwbare-energiecapaciteit en in energie-efficiëntie. Een snellere uitrol van hernieuwbare energie en hernieuwbaar waterstof kan worden bevorderd door de vergunningsprocedures te stroomlijnen en te versnellen. Denemarken verbindt zich ertoe de offshore-windcapaciteit te verhogen, maar er zijn verdere investeringen in energietransmissienetten nodig om ervoor te zorgen dat het toenemende aandeel van hernieuwbare energie efficiënt kan worden gebruikt. Investeringen in energie- en elektriciteitsinterconnectie, met inbegrip van hybride offshore-installaties, met buurlanden zouden de continuïteit van de energievoorziening en het vermogen tot aanpassing aan regionale schommelingen aanzienlijk verbeteren, ook tegen de achtergrond van de Russische invasie in Oekraïne. De totale energieafhankelijkheid van Denemarken van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland bedraagt 21,1 % (het Uniegemiddelde is 24,4 %), rekening houdend met secundaire afhankelijkheden waarbij alle wederinvoer op basis van passende veronderstellingen is getraceerd. In 2020 was de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit Rusland in de totale energiemix van Denemarken lager dan het Uniegemiddelde voor olie (12 % versus 36,5 % voor het Uniegemiddelde).

Dit percentage was hoger voor steenkool (97 % vergeleken met 19,3 % voor het Uniegemiddelde), maar het aandeel van steenkool in de energiemix van Denemarken is klein (4,3 %). Aardgas is goed voor 12,8 % van zijn energiemix. Denemarken voert voor binnenlands gebruik niet rechtstreeks Russisch gas in, maar zijn afhankelijkheid van de Duitse gasinvoer houdt een aanzienlijke secundaire afhankelijkheid in die groter is dan het Uniegemiddelde: 65 % van het binnenlandse gasverbruik wordt ingevoerd uit Rusland, tegenover 41,1 % voor het Uniegemiddelde. Volgens de gegevens voor 2020 (18) is Denemarken nog steeds sterk afhankelijk van de invoer van olie en gas uit Rusland, maar verwacht wordt dat vanaf 2023 een einde komt aan deze afhankelijkheid wanneer de vernieuwing van een bestaand Noordzeeveld zal zijn voltooid en Denemarken naar verwachting weer een netto-uitvoerder van gas wordt. Het versnellen van lopende interconnectieprojecten kan ook de diversificatie van de energievoorziening bevorderen. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. De verwezenlijking van de Deense doelstellingen inzake energie-efficiëntie zou verder kunnen worden bevorderd door passende extra investeringen in het koolstofvrij maken van de industrie, de dienstensector, particuliere woningen en het vervoer. Om ervoor te zorgen dat Denemarken voldoet aan de “Fit for 55”-doelstellingen, zal de ambitie met betrekking tot minder broeikasgasemissies en meer hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiëntie verder moeten worden opgevoerd.

| (27) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Denemarken in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Denemarken uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(27)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Denemarken in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Denemarken uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (28) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven, |
| --- | --- |

(28)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven,

BEVEELT AAN dat Denemarken in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Het nieuwe onroerendgoedbelastingstelsel invoeren om de koppeling tussen marktprijzen en belastingen te herstellen en de belastingheffing billijker te maken. Investeringen in de bouw van betaalbare woningen stimuleren om in de meest dringende behoeften te voorzien. De financiële weerbaarheid van kredietnemers met een zware schuldenlast vergroten.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de cohesiebeleidsprogramma's voor de periode 2021-2027 snel afronden en voortgaan met de uitvoering ervan.

3.

Het beleid inzake circulaire economie en afvalbeheer versterken, onder meer door afvalpreventie en hergebruik te bevorderen, meer te recyclen en geleidelijk over te schakelen van verbranding van stedelijk afval op groenere warmteopwekkingsbronnen.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. De energievoorziening verder diversifiëren en de economie koolstofvrij helpen maken door de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, onder meer door hervormingen door te voeren om de administratieve en vergunningsprocedures te vereenvoudigen en te versnellen, energietransmissienetten te verbeteren, de interconnecties met buurlanden uit te breiden en de energie-efficiëntie te verhogen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Denemarken (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 14).

6

(7)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Denemarken kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  ST 10154/21.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Denemarken en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Denemarken (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 22).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

13

(14)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

14

(15)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp zullen leveren.

16

(17)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU27. Voor Denemarken omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten. Denemarken is via intra-EU-handel indirect afhankelijk van invoer uit Rusland. Indien rekening wordt gehouden met de secundaire afhankelijkheid van Russisch gas via de invoer uit andere lidstaten, is Denemarken naar schatting voor 65 % afhankelijk van de invoer van gas uit Rusland.

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

19

(20)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/35 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/35

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Duitsland

(2022/C 334/05)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Duitsland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Duitsland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Duitsland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Duitsland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 28 april 2021 heeft Duitsland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Duitsland aangenomen (10). De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Duitsland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 28 april 2021 heeft Duitsland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Duitsland aangenomen (10). De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Duitsland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Op 2 mei 2022 heeft Duitsland zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 27 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Duitsland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 2 mei 2022 heeft Duitsland zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 27 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Duitsland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Duitsland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Duitsland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Duitsland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Duitsland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Duitsland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Duitsland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Duitsland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Duitsland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Duitsland een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Duitsland met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. De kwetsbaarheden houden met name verband met een aanhoudend groot overschot op de lopende rekening, dat het gevolg is van getemperde investeringen in vergelijking met de besparingen en grensoverschrijdende relevantie heeft. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Duitsland een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Duitsland met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. De kwetsbaarheden houden met name verband met een aanhoudend groot overschot op de lopende rekening, dat het gevolg is van getemperde investeringen in vergelijking met de besparingen en grensoverschrijdende relevantie heeft.

| (13) | Op 27 april 2022 heeft Duitsland een nieuw ontwerpbegrotingsplan voor 2022 ingediend. De Commissie heeft overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad (11) een advies over dat plan uitgebracht. |
| --- | --- |

(13)

Op 27 april 2022 heeft Duitsland een nieuw ontwerpbegrotingsplan voor 2022 ingediend. De Commissie heeft overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad (11) een advies over dat plan uitgebracht.

| (14) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Duitsland besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(14)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Duitsland besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (15) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (12) heeft de Raad Duitsland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Duitsland aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Duitsland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 4,3 % van het bbp in 2020, tot 3,7 % daarvan. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Duitsland ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen stegen van 2,7 % van het bbp in 2020 tot 4,2 % in 2021. De maatregelen die Duitsland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen met compenserende maatregelen gepaard. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verhoging van de gezinstoelagen zoals de kinderbijslag en de belastingvrije som voor kinderen, alsook ruimere afschrijvingsmogelijkheden. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 68,7 % van het bbp in 2020, gestegen tot 69,3 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(15)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (12) heeft de Raad Duitsland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Duitsland aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Duitsland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 4,3 % van het bbp in 2020, tot 3,7 % daarvan. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Duitsland ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen stegen van 2,7 % van het bbp in 2020 tot 4,2 % in 2021. De maatregelen die Duitsland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen met compenserende maatregelen gepaard. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verhoging van de gezinstoelagen zoals de kinderbijslag en de belastingvrije som voor kinderen, alsook ruimere afschrijvingsmogelijkheden. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 68,7 % van het bbp in 2020, gestegen tot 69,3 % van het bbp in 2021.

| (16) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 gunstig en voor de periode daarna realistisch. De regering verwacht dat het reële bbp in 2022 met 3,6 % en in 2023 met 2,3 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 1,6 % in 2022 en een vergelijkbare groei van 2,4 % in 2023. Dit verschil is hoofdzakelijk toe te schrijven aan verschillende afsluitdata van de prognoses, die in het geval van het stabiliteitsprogramma dateren van vóór het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, toen de groeivooruitzichten voor 2022 nog optimistischer waren. In haar stabiliteitsprogramma 2022 voorziet de regering dat het nominale tekort in 2022 op 3,75 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 2 %. Het vergelijkbare niveau in 2022 is vooral het gevolg van de aanhoudende noodmaatregelen in verband met de pandemie, hogere defensie-uitgaven en maatregelen tegen de gestegen energieprijzen als reactie op de oorlog in Oekraïne, in combinatie met extra uitgaven en investeringen in de groene transitie. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 66,75 % van het bbp in 2022 en tot 65,75 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 2,5 % en 1,0 % van het bbp. Dit is lager dan het in het stabiliteitsprogramma 2022 voor 2022 en 2023 verwachte tekort, voornamelijk als gevolg van iets lagere prognoses voor de belastinginkomsten op basis van voorzichtige berekeningen in november 2021 en optimistischere verwachtingen voor de uitvoering van subsidies en overheidsinvesteringen in het programma. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 66,4 % in 2022 en een lagere overheidsschuldquote van 64,5 % in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan een vergelijkbaar verschil in de tekortprognose. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,1 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Duitsland kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(16)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 gunstig en voor de periode daarna realistisch. De regering verwacht dat het reële bbp in 2022 met 3,6 % en in 2023 met 2,3 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 1,6 % in 2022 en een vergelijkbare groei van 2,4 % in 2023. Dit verschil is hoofdzakelijk toe te schrijven aan verschillende afsluitdata van de prognoses, die in het geval van het stabiliteitsprogramma dateren van vóór het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, toen de groeivooruitzichten voor 2022 nog optimistischer waren. In haar stabiliteitsprogramma 2022 voorziet de regering dat het nominale tekort in 2022 op 3,75 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 2 %. Het vergelijkbare niveau in 2022 is vooral het gevolg van de aanhoudende noodmaatregelen in verband met de pandemie, hogere defensie-uitgaven en maatregelen tegen de gestegen energieprijzen als reactie op de oorlog in Oekraïne, in combinatie met extra uitgaven en investeringen in de groene transitie. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 66,75 % van het bbp in 2022 en tot 65,75 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 2,5 % en 1,0 % van het bbp. Dit is lager dan het in het stabiliteitsprogramma 2022 voor 2022 en 2023 verwachte tekort, voornamelijk als gevolg van iets lagere prognoses voor de belastinginkomsten op basis van voorzichtige berekeningen in november 2021 en optimistischere verwachtingen voor de uitvoering van subsidies en overheidsinvesteringen in het programma. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 66,4 % in 2022 en een lagere overheidsschuldquote van 64,5 % in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan een vergelijkbaar verschil in de tekortprognose. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,1 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Duitsland kunnen bevorderen.

| (17) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,2 % van het bbp in 2021 tot 1,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (13). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit een gerichte subsidie voor verwarmingskosten; vervroegde afschaffing van de hernieuwbare-energieheffing (EEG-Umlage); vervroegde verhoging van de fiscale aftrek voor woon-werkverkeer (Pendlerpauschale); een verlaging van de energiebelasting op brandstoffen gedurende drie maanden; een eenmalige betaling van een forfaitair bedrag op grond van de gestegen energieprijzen (Energiepreispauschale) en een supplement per kind; een eenmalige betaling van een forfaitair bedrag aan ontvangers van sociale bijstand, en een maandkaart voor lokaal openbaar vervoer tegen een gereduceerd tarief gedurende drie maanden. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de verhoging van de fiscale aftrek voor woon-werkverkeer en de verlaging van de energiebelasting op brandstoffen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (14), alsook door de stijging van de defensie-uitgaven met 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,5 % in 2023. |
| --- | --- |

(17)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,2 % van het bbp in 2021 tot 1,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (13). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit een gerichte subsidie voor verwarmingskosten; vervroegde afschaffing van de hernieuwbare-energieheffing (EEG-Umlage); vervroegde verhoging van de fiscale aftrek voor woon-werkverkeer (Pendlerpauschale); een verlaging van de energiebelasting op brandstoffen gedurende drie maanden; een eenmalige betaling van een forfaitair bedrag op grond van de gestegen energieprijzen (Energiepreispauschale) en een supplement per kind; een eenmalige betaling van een forfaitair bedrag aan ontvangers van sociale bijstand, en een maandkaart voor lokaal openbaar vervoer tegen een gereduceerd tarief gedurende drie maanden. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de verhoging van de fiscale aftrek voor woon-werkverkeer en de verlaging van de energiebelasting op brandstoffen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (14), alsook door de stijging van de defensie-uitgaven met 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,5 % in 2023.

| (18) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Duitsland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Duitsland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(18)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Duitsland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Duitsland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (19) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Duitsland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (15). Duitsland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (16). Duitsland is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,5 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,7 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook extra uitgaven voor de groene transitie (0,2 % van het bbp) naar verwachting tot de groei van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. |
| --- | --- |

(19)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Duitsland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (15). Duitsland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (16). Duitsland is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,5 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,7 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook extra uitgaven voor de groene transitie (0,2 % van het bbp) naar verwachting tot de groei van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen.

| (20) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,6 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (17). Verwacht wordt dat Duitsland ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting dalen met 0,1 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (18). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,7 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,05 % van het bbp) in vergelijking met 2022. |
| --- | --- |

(20)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,6 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (17). Verwacht wordt dat Duitsland ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting dalen met 0,1 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (18). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,7 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,05 % van het bbp) in vergelijking met 2022.

| (21) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,5 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 1 % in 2025. Bij deze prognoses is ervan uitgegaan dat de overheidsinkomsten als percentage van het bbp zullen stijgen, terwijl de overheidsuitgaven als percentage van het bbp naar verwachting relatief stabiel zullen blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 65,75 % van het bbp in 2024 en tot 65 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag. |
| --- | --- |

(21)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,5 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 1 % in 2025. Bij deze prognoses is ervan uitgegaan dat de overheidsinkomsten als percentage van het bbp zullen stijgen, terwijl de overheidsuitgaven als percentage van het bbp naar verwachting relatief stabiel zullen blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 65,75 % van het bbp in 2024 en tot 65 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag.

| (22) | De vergrijzing en een krapper wordende arbeidsmarkt zullen de komende jaren grote gevolgen hebben voor Duitsland. In 2031 zal de wettelijke pensioenleeftijd 67 jaar bedragen, maar er zijn meer aanpassingen aan het pensioenstelsel nodig om de houdbaarheid ervan op lange termijn te waarborgen en tegelijkertijd de toereikendheid ervan te garanderen. Gelet op de verkrappende arbeidsmarkt zouden ook sterkere arbeidsprikkels nodig zijn. De belofte van de regering om in deze regeringsperiode een plafond voor het pensioenbijdragepercentage en een minimaal inkomensvervangingspercentage te handhaven, zal naar verwacht tot aanzienlijke fiscale overdrachten leiden, waardoor de lasten voor de jongere generaties verder toenemen. Door de overheid gesubsidieerde particuliere pensioenen (Riester Rente) hebben geen wezenlijke rol kunnen spelen in de pensioenmix. Het rendement is laag en de administratieve kosten zijn hoog. Vooral mensen met een laag inkomen kunnen niet voldoende aan pensioensparen doen. |
| --- | --- |

(22)

De vergrijzing en een krapper wordende arbeidsmarkt zullen de komende jaren grote gevolgen hebben voor Duitsland. In 2031 zal de wettelijke pensioenleeftijd 67 jaar bedragen, maar er zijn meer aanpassingen aan het pensioenstelsel nodig om de houdbaarheid ervan op lange termijn te waarborgen en tegelijkertijd de toereikendheid ervan te garanderen. Gelet op de verkrappende arbeidsmarkt zouden ook sterkere arbeidsprikkels nodig zijn. De belofte van de regering om in deze regeringsperiode een plafond voor het pensioenbijdragepercentage en een minimaal inkomensvervangingspercentage te handhaven, zal naar verwacht tot aanzienlijke fiscale overdrachten leiden, waardoor de lasten voor de jongere generaties verder toenemen. Door de overheid gesubsidieerde particuliere pensioenen (Riester Rente) hebben geen wezenlijke rol kunnen spelen in de pensioenmix. Het rendement is laag en de administratieve kosten zijn hoog. Vooral mensen met een laag inkomen kunnen niet voldoende aan pensioensparen doen.

| (23) | Het belastingstelsel leunt sterk op belastinginkomsten uit arbeid, terwijl belastinggrondslagen die minder schadelijk zijn voor inclusieve groei, onderbenut blijven. De loonwig in Duitsland is een van de grootste in de Unie. Hierdoor daalt het nettoloon en worden bepaalde groepen, zoals mensen met een laag of middeninkomen en tweede verdieners, ontmoedigd om meer uren te werken; dit staat een betere benutting van het arbeidspotentieel in de weg, zelfs nu een tekort aan arbeidskrachten dreigt. De inkomsten uit milieubelastingen zijn relatief laag, terwijl milieuschadelijke subsidies (met inbegrip van belastingverlagingen en belastingvrijstellingen) de milieuduurzaamheidsdoelstellingen ondermijnen en het koolstofvrij maken, de energie-efficiëntie en de uitrol van hernieuwbare energie tegengaan. |
| --- | --- |

(23)

Het belastingstelsel leunt sterk op belastinginkomsten uit arbeid, terwijl belastinggrondslagen die minder schadelijk zijn voor inclusieve groei, onderbenut blijven. De loonwig in Duitsland is een van de grootste in de Unie. Hierdoor daalt het nettoloon en worden bepaalde groepen, zoals mensen met een laag of middeninkomen en tweede verdieners, ontmoedigd om meer uren te werken; dit staat een betere benutting van het arbeidspotentieel in de weg, zelfs nu een tekort aan arbeidskrachten dreigt. De inkomsten uit milieubelastingen zijn relatief laag, terwijl milieuschadelijke subsidies (met inbegrip van belastingverlagingen en belastingvrijstellingen) de milieuduurzaamheidsdoelstellingen ondermijnen en het koolstofvrij maken, de energie-efficiëntie en de uitrol van hernieuwbare energie tegengaan.

| (24) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Duitsland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Zij dragen met name bij tot het aanpakken van de noodzaak om publieke en particuliere investeringen te stimuleren, met name voor de groene en digitale transitie, in duurzaam vervoer, in schone, efficiënte en geïntegreerde energiesystemen, in de digitalisering van de overheids- en gezondheidsdiensten, in onderwijs, en in onderzoek en innovatie. |
| --- | --- |

(24)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Duitsland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Zij dragen met name bij tot het aanpakken van de noodzaak om publieke en particuliere investeringen te stimuleren, met name voor de groene en digitale transitie, in duurzaam vervoer, in schone, efficiënte en geïntegreerde energiesystemen, in de digitalisering van de overheids- en gezondheidsdiensten, in onderwijs, en in onderzoek en innovatie.

| (25) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Duitsland zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Duitsland vertegenwoordigen 42 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 52 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Duitsland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft van essentieel belang voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(25)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Duitsland zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Duitsland vertegenwoordigen 42 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 52 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Duitsland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft van essentieel belang voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (26) | Duitsland heeft vóór 4 april 2022 de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (19) bedoelde programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid ingediend voor alle 15 programma's van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, alle 16 programma's van het Europees Sociaal Fonds Plus en een gemengd programma van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds Plus. De Commissie heeft op 19 april 2022 haar goedkeuring gehecht aan de partnerschapsovereenkomst met Duitsland over het gebruik van de fondsen van het cohesiebeleid. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Duitsland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(26)

Duitsland heeft vóór 4 april 2022 de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (19) bedoelde programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid ingediend voor alle 15 programma's van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, alle 16 programma's van het Europees Sociaal Fonds Plus en een gemengd programma van het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds Plus. De Commissie heeft op 19 april 2022 haar goedkeuring gehecht aan de partnerschapsovereenkomst met Duitsland over het gebruik van de fondsen van het cohesiebeleid. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Duitsland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (27) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, loopt Duitsland nog steeds achter bij de uitrol van breedband met zeer hoge capaciteit in plattelandsgebieden, waar grotere investeringen de productiviteitsgroei en het gebrek aan evenwicht tussen besparingen en investeringen kunnen verbeteren. In het algemeen heeft Duitsland de dekking van breedband met zeer hoge capaciteit het afgelopen jaar aanzienlijk verbeterd, waardoor het momenteel boven het Uniegemiddelde ligt. In plattelandsgebieden bedroeg de dekking echter 22,5 %, wat lager is dan het Uniegemiddelde van 37,1 %. Tegelijkertijd heeft slechts 15,4 % van de huishoudens toegang tot een glasvezelverbinding (vergeleken met een Uniegemiddelde van 50 %). Hiermee behoort Duitsland tot de lidstaten met de laagste glasvezeldekking, terwijl de vijf best presterende Unielanden een glasvezeldekking van ten minste 85 % hebben. Het gebrek aan glasvezelverbindingen is nog groter in plattelandsgebieden (11,3 % tegenover een Uniegemiddelde van 33,8 %). Dit belemmert de productiviteitsgroei, met name bij kleine en middelgrote ondernemingen, waarvan er vele in plattelands- en semiplattelandsgebieden zijn gevestigd. De uitbreiding van breedband en 5G komen niet aan bod in het Duitse herstel- en veerkrachtplan. Er bestaan federale en regionale programma's om de connectiviteit in grijze gebieden en de mobiele connectiviteit in witte gebieden te verbeteren. Het regeerakkoord bevat ambitieuze doelstellingen inzake de landelijke beschikbaarheid van glasvezel en 5G voor alle Duitse huishoudens, maar de uitvoeringstermijn moet nog worden vastgesteld. De versterking van de plannings- en beheerscapaciteit op civieltechnisch gebied in de particuliere sector en van het plannings- en uitvoeringsbeheer in de overheidssector zal van cruciaal belang zijn voor een tijdige uitvoering. Om de doelstellingen te halen zullen ook de aanvraag- en vergunningsprocedures moeten worden verbeterd en alternatieve, minder tijdrovende installatietechnieken moeten worden gestandaardiseerd. |
| --- | --- |

(27)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, loopt Duitsland nog steeds achter bij de uitrol van breedband met zeer hoge capaciteit in plattelandsgebieden, waar grotere investeringen de productiviteitsgroei en het gebrek aan evenwicht tussen besparingen en investeringen kunnen verbeteren. In het algemeen heeft Duitsland de dekking van breedband met zeer hoge capaciteit het afgelopen jaar aanzienlijk verbeterd, waardoor het momenteel boven het Uniegemiddelde ligt. In plattelandsgebieden bedroeg de dekking echter 22,5 %, wat lager is dan het Uniegemiddelde van 37,1 %. Tegelijkertijd heeft slechts 15,4 % van de huishoudens toegang tot een glasvezelverbinding (vergeleken met een Uniegemiddelde van 50 %). Hiermee behoort Duitsland tot de lidstaten met de laagste glasvezeldekking, terwijl de vijf best presterende Unielanden een glasvezeldekking van ten minste 85 % hebben. Het gebrek aan glasvezelverbindingen is nog groter in plattelandsgebieden (11,3 % tegenover een Uniegemiddelde van 33,8 %). Dit belemmert de productiviteitsgroei, met name bij kleine en middelgrote ondernemingen, waarvan er vele in plattelands- en semiplattelandsgebieden zijn gevestigd. De uitbreiding van breedband en 5G komen niet aan bod in het Duitse herstel- en veerkrachtplan. Er bestaan federale en regionale programma's om de connectiviteit in grijze gebieden en de mobiele connectiviteit in witte gebieden te verbeteren. Het regeerakkoord bevat ambitieuze doelstellingen inzake de landelijke beschikbaarheid van glasvezel en 5G voor alle Duitse huishoudens, maar de uitvoeringstermijn moet nog worden vastgesteld. De versterking van de plannings- en beheerscapaciteit op civieltechnisch gebied in de particuliere sector en van het plannings- en uitvoeringsbeheer in de overheidssector zal van cruciaal belang zijn voor een tijdige uitvoering. Om de doelstellingen te halen zullen ook de aanvraag- en vergunningsprocedures moeten worden verbeterd en alternatieve, minder tijdrovende installatietechnieken moeten worden gestandaardiseerd.

| (28) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(28)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (29) | Duitsland staat voor uitdagingen die verband houden met zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en van de invoer van energie uit Rusland, alsook met de randvoorwaarden voor investeringen in een volledig geïntegreerd duurzaam energiesysteem. Volgens de gegevens voor 2020 is de afhankelijkheid van de invoer van gas uit Rusland bijzonder groot (65 % (20)) en groter dan het Uniegemiddelde (44 %). De afhankelijkheid van de invoer van olie uit Rusland is ook groter dan het Uniegemiddelde (34 % in Duitsland tegenover een Uniegemiddelde van 26 %) (21). Meer dan de helft van de Duitse energiemix is afkomstig van gas (26 %) en olie (35 %). Deze afhankelijkheid heeft directe gevolgen voor de Duitse industrie, die 35 % van het eindenergieverbruik van aardgas voor haar rekening neemt. Snellere vooruitgang met de uitbreiding van transmissie- en distributienetten en met de uitrol van hernieuwbare energie is van cruciaal belang om deze uitdagingen aan te pakken, de klimaat- en energiedoelstellingen te halen en investeringen te stimuleren voor een evenwichtigere verhouding tussen besparingen en investeringen. Er zijn meer inspanningen nodig om de energievoorziening en -routes te diversifiëren en daarbij gebruik te maken van alle beschikbare koolstofvrije energiebronnen, met name door het gebruik van hernieuwbare elektriciteit en gassen, met inbegrip van hernieuwbare waterstof, en van vloeibaar aardgas. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Wil Duitsland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Er moeten inspanningen worden geleverd om de industrie sneller koolstofvrij te maken, de flexibiliteitsopties en de reactie van energieverbruikers op schommelende prijzen te verbeteren, en de integratie van energiesystemen te versterken (22).
  Er moet ook actie worden ondernomen om de energie-efficiëntie te verhogen, het energieverbruik terug te dringen en het gebouwenbestand en de vervoerssector, die in 2021 de jaarlijkse nationale emissiedoelstellingen voor deze sector niet heeft gehaald, sneller koolstofvrij maken te maken. Een groter gebruik van gedeelde mobiliteit en duurzaam openbaar vervoer kan het verbruik van fossiele brandstoffen terugdringen. De uitbreiding van de Duitse elektriciteitsnetten heeft aanzienlijke vertraging opgelopen. Belangrijke hinderpalen zijn onder meer de complexiteit en de duur van de plannings-, vergunnings- en beroepsprocedures. De vertragingen bij de uitbreiding van de elektriciteitsnetten hebben het noodzakelijk gemaakt om hernieuwbare energie in bepaalde gebieden in te perken. Voorts hebben de vertragingen bij de uitbreiding van elektriciteitsnetten aanzienlijke gevolgen voor de netten van aangrenzende lidstaten, aangezien de netcapaciteit in Duitsland niet toereikend is om de hoeveelheden elektriciteit te transporteren die in de desbetreffende prijszone wordt verhandeld. De regering heeft zich ertoe verbonden tussen nu en 2030 het aandeel van hernieuwbare energie in de elektriciteitsproductie te verhogen tot 80 %, en het Duitse parlement bespreekt op dit ogenblik een wetgevingsvoorstel met betrekking tot hernieuwbare energie met als doel tussen nu en 2035 tot een nagenoeg broeikasgasneutrale elektriciteitssector te komen. De uitrol van hernieuwbare energie, met name windenergie op het land, is de afgelopen jaren echter aanzienlijk vertraagd als gevolg van aanhoudende belemmeringen voor de uitvoering. Het wegwerken van deze belemmeringen omvat onder meer het nemen van maatregelen om conflicten over grondgebruik in een vroeg stadium op te lossen, het versoepelen van de minimumafstandsregels, het verbeteren van het gebruik van ruimtelijke ordening om zones voor de uitrol van windenergie aan te wijzen en het gemakkelijker maken om vergunningen te verkrijgen. De lokale acceptatie kan worden verbeterd, onder meer door een meer gestroomlijnd raadplegingsproces, meer inspraak van de burgers en het delen van de inkomsten van projecten. De uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen en de verhoging van de energie-efficiëntie zullen niet alleen de afhankelijkheid van ingevoerde energie verminderen, maar ook de energieprijzen aanzienlijk doen dalen. Ten slotte kan de deelname aan grensoverschrijdende samenwerking op energiegebied verder worden versterkt en kunnen de flexibiliteit en reverse-flowcapaciteit worden vergroot wat de bestaande interconnectiviteit betreft. |
| --- | --- |

(29)

Duitsland staat voor uitdagingen die verband houden met zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en van de invoer van energie uit Rusland, alsook met de randvoorwaarden voor investeringen in een volledig geïntegreerd duurzaam energiesysteem. Volgens de gegevens voor 2020 is de afhankelijkheid van de invoer van gas uit Rusland bijzonder groot (65 % (20)) en groter dan het Uniegemiddelde (44 %). De afhankelijkheid van de invoer van olie uit Rusland is ook groter dan het Uniegemiddelde (34 % in Duitsland tegenover een Uniegemiddelde van 26 %) (21). Meer dan de helft van de Duitse energiemix is afkomstig van gas (26 %) en olie (35 %). Deze afhankelijkheid heeft directe gevolgen voor de Duitse industrie, die 35 % van het eindenergieverbruik van aardgas voor haar rekening neemt. Snellere vooruitgang met de uitbreiding van transmissie- en distributienetten en met de uitrol van hernieuwbare energie is van cruciaal belang om deze uitdagingen aan te pakken, de klimaat- en energiedoelstellingen te halen en investeringen te stimuleren voor een evenwichtigere verhouding tussen besparingen en investeringen. Er zijn meer inspanningen nodig om de energievoorziening en -routes te diversifiëren en daarbij gebruik te maken van alle beschikbare koolstofvrije energiebronnen, met name door het gebruik van hernieuwbare elektriciteit en gassen, met inbegrip van hernieuwbare waterstof, en van vloeibaar aardgas. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Wil Duitsland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Er moeten inspanningen worden geleverd om de industrie sneller koolstofvrij te maken, de flexibiliteitsopties en de reactie van energieverbruikers op schommelende prijzen te verbeteren, en de integratie van energiesystemen te versterken (22).

Er moet ook actie worden ondernomen om de energie-efficiëntie te verhogen, het energieverbruik terug te dringen en het gebouwenbestand en de vervoerssector, die in 2021 de jaarlijkse nationale emissiedoelstellingen voor deze sector niet heeft gehaald, sneller koolstofvrij maken te maken. Een groter gebruik van gedeelde mobiliteit en duurzaam openbaar vervoer kan het verbruik van fossiele brandstoffen terugdringen. De uitbreiding van de Duitse elektriciteitsnetten heeft aanzienlijke vertraging opgelopen. Belangrijke hinderpalen zijn onder meer de complexiteit en de duur van de plannings-, vergunnings- en beroepsprocedures. De vertragingen bij de uitbreiding van de elektriciteitsnetten hebben het noodzakelijk gemaakt om hernieuwbare energie in bepaalde gebieden in te perken. Voorts hebben de vertragingen bij de uitbreiding van elektriciteitsnetten aanzienlijke gevolgen voor de netten van aangrenzende lidstaten, aangezien de netcapaciteit in Duitsland niet toereikend is om de hoeveelheden elektriciteit te transporteren die in de desbetreffende prijszone wordt verhandeld. De regering heeft zich ertoe verbonden tussen nu en 2030 het aandeel van hernieuwbare energie in de elektriciteitsproductie te verhogen tot 80 %, en het Duitse parlement bespreekt op dit ogenblik een wetgevingsvoorstel met betrekking tot hernieuwbare energie met als doel tussen nu en 2035 tot een nagenoeg broeikasgasneutrale elektriciteitssector te komen. De uitrol van hernieuwbare energie, met name windenergie op het land, is de afgelopen jaren echter aanzienlijk vertraagd als gevolg van aanhoudende belemmeringen voor de uitvoering. Het wegwerken van deze belemmeringen omvat onder meer het nemen van maatregelen om conflicten over grondgebruik in een vroeg stadium op te lossen, het versoepelen van de minimumafstandsregels, het verbeteren van het gebruik van ruimtelijke ordening om zones voor de uitrol van windenergie aan te wijzen en het gemakkelijker maken om vergunningen te verkrijgen. De lokale acceptatie kan worden verbeterd, onder meer door een meer gestroomlijnd raadplegingsproces, meer inspraak van de burgers en het delen van de inkomsten van projecten. De uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen en de verhoging van de energie-efficiëntie zullen niet alleen de afhankelijkheid van ingevoerde energie verminderen, maar ook de energieprijzen aanzienlijk doen dalen. Ten slotte kan de deelname aan grensoverschrijdende samenwerking op energiegebied verder worden versterkt en kunnen de flexibiliteit en reverse-flowcapaciteit worden vergroot wat de bestaande interconnectiviteit betreft.

| (30) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Duitsland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Duitsland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(30)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Duitsland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Duitsland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (31) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(31)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (32) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Duitsland is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 3. |
| --- | --- |

(32)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Duitsland is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 3.

| (33) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen krachtens artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn weergegeven in aanbevelingen 1, 2, 3 en 4. Aanbevelingen 1, 2 en 3 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name van de eerste en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid en het in de aanbevelingen 2, 3 en 4 bedoelde beleid dragen onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met het overschot op de lopende rekening, voor zover het hogere investeringen betreft, |
| --- | --- |

(33)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen krachtens artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn weergegeven in aanbevelingen 1, 2, 3 en 4. Aanbevelingen 1, 2 en 3 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name van de eerste en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid en het in de aanbevelingen 2, 3 en 4 bedoelde beleid dragen onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met het overschot op de lopende rekening, voor zover het hogere investeringen betreft,

BEVEELT AAN dat Duitsland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Voorzien in meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De belastingmix verbeteren met het oog op meer inclusieve en duurzame groei, met name door middel van betere belastingprikkels om meer uren te werken. De houdbaarheid van het pensioenstelsel op lange termijn veiligstellen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

Belemmeringen voor investeringen wegnemen en investeringen in digitale communicatienetwerken met zeer hoge capaciteit stimuleren.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer ervan diversifiëren door de energie-efficiëntie te verbeteren, energiebesparingen te stimuleren, de energievoorziening en -routes te diversifiëren, investeringsknelpunten weg te werken, de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, investeringen in elektriciteitsnetten en hernieuwbare energie te stimuleren en de uitrol ervan te versnellen, en de deelname aan grensoverschrijdende samenwerking op energiegebied verder te bevorderen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Duitsland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 18).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10158/2021 en ST 10158/2021 ADD 1.

10

(11)  Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren en beoordelen van ontwerpbegrotingsplannen en voor het garanderen van de correctie van buitensporige tekorten van de lidstaten van de eurozone (PB L 140 van 27.5.2013, blz. 11).

11

(12)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Duitsland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Duitsland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 27).

12

(13)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

13

(14)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

14

(15)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

16

(17)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

17

(18)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage zullen leveren.

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

19

(20)  Volgens recente gegevens van het Duitse federale Ministerie van Economische Zaken en Klimaatactie is het aandeel in de totale gasinvoer gedaald tot 35 %.

20

(21)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Duitsland omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten.

21

(22)  De integratie van energiesystemen verbindt de verschillende energiedragers met elkaar en met de eindgebruikerssectoren.

22

(23)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

23

(24)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

24

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/44 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/44

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Estland

(2022/C 334/06)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Estland niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Estland niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Estland wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Estland wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Estland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Estland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 18 juni 2021 heeft Estland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 29 oktober 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Estland (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Estland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 18 juni 2021 heeft Estland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 29 oktober 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Estland (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Estland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Op 29 april 2022 heeft Estland zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Estland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 29 april 2022 heeft Estland zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Estland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Estland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Estland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Estland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Estland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Estland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Estland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Estland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Estland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Estland besproken, aangezien het overheidstekort in 2022 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) zal overschrijden. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Estland besproken, aangezien het overheidstekort in 2022 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) zal overschrijden. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Estland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Estland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Estland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,6 % van het bbp in 2020, tot 2,4 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Estland ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen stegen van 2,3 % van het bbp in 2020 tot 2,7 % in 2021. De maatregelen die Estland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit pensioenverhogingen, gerichte loonsverhogingen (voor onderwijzend, medisch, cultureel en politiepersoneel) en uitgavenprogramma's voor gezondheidszorg, onderzoek en ontwikkeling (O&O), het leger en informatie- en communicatietechnologie (ICT). Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 19,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 18,1 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Estland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Estland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Estland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,6 % van het bbp in 2020, tot 2,4 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Estland ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen stegen van 2,3 % van het bbp in 2020 tot 2,7 % in 2021. De maatregelen die Estland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit pensioenverhogingen, gerichte loonsverhogingen (voor onderwijzend, medisch, cultureel en politiepersoneel) en uitgavenprogramma's voor gezondheidszorg, onderzoek en ontwikkeling (O&O), het leger en informatie- en communicatietechnologie (ICT). Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 19,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 18,1 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voorzichtig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,0 % zal dalen en in 2023 met 1,2 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een groei van het reële bbp van 1,0 % in 2022 en 2,4 % in 2023. De Commissie verwacht een sterkere groei van de particuliere consumptie die wordt geschraagd door een hoog niveau van opgebouwde spaartegoeden en door een robuuste verwachte loondynamiek. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 tot 5,3 % van het bbp zal toenemen en in 2023 zal afnemen tot 4,8 %. De stijging in 2022 houdt voornamelijk verband met nieuwe uitgavenmaatregelen om de energieprijzen te verlagen, extra uitgaven op sociaal en veiligheidsgebied alsook kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 20,7 % van het bbp in 2022 en tot 24,1 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,4 % en 3,7 % van het bbp. Dit is lager dan het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 wordt voorspeld, vooral omdat de prognoses van de Commissie gebaseerd zijn op een sterkere verwachte bbp-groei en omdat de Commissie een meer gematigde stijging van de investeringsuitgaven verwacht. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een overheidsschuldquote van 20,9 % in 2022 en 23,5 % in 2023, wat vergelijkbaar is met de prognoses van het programma. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 3,1 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Estland kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voorzichtig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,0 % zal dalen en in 2023 met 1,2 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een groei van het reële bbp van 1,0 % in 2022 en 2,4 % in 2023. De Commissie verwacht een sterkere groei van de particuliere consumptie die wordt geschraagd door een hoog niveau van opgebouwde spaartegoeden en door een robuuste verwachte loondynamiek. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 tot 5,3 % van het bbp zal toenemen en in 2023 zal afnemen tot 4,8 %. De stijging in 2022 houdt voornamelijk verband met nieuwe uitgavenmaatregelen om de energieprijzen te verlagen, extra uitgaven op sociaal en veiligheidsgebied alsook kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 20,7 % van het bbp in 2022 en tot 24,1 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,4 % en 3,7 % van het bbp. Dit is lager dan het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 wordt voorspeld, vooral omdat de prognoses van de Commissie gebaseerd zijn op een sterkere verwachte bbp-groei en omdat de Commissie een meer gematigde stijging van de investeringsuitgaven verwacht. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een overheidsschuldquote van 20,9 % in 2022 en 23,5 % in 2023, wat vergelijkbaar is met de prognoses van het programma. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 3,1 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Estland kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,7 % van het bbp in 2021 tot 0,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en naar verwachting in 2023 worden uitgefaseerd (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, maxima voor elektriciteits- en verwarmingsprijzen en een verlaging van de elektriciteits- en gasnetkosten voor consumenten. Deze maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden gehandhaafd. Sommige van die maatregelen zijn niet gericht, met name het algemene prijsplafond voor energieprijzen voor huishoudens, de verlaging van de netkosten en de algemene verlaging van de accijnzen (met ingang van 2020). Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,6 % in 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,6 % van het bbp in 2023. |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,7 % van het bbp in 2021 tot 0,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en naar verwachting in 2023 worden uitgefaseerd (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, maxima voor elektriciteits- en verwarmingsprijzen en een verlaging van de elektriciteits- en gasnetkosten voor consumenten. Deze maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden gehandhaafd. Sommige van die maatregelen zijn niet gericht, met name het algemene prijsplafond voor energieprijzen voor huishoudens, de verlaging van de netkosten en de algemene verlaging van de accijnzen (met ingang van 2020). Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,6 % in 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,6 % van het bbp in 2023.

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Estland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Estland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Estland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Estland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Estland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,4 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Estland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,6 procentpunt leveren (15). Daarom is Estland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,4 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat onder meer stijgingen van de lonen en sociale overdrachten, het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,5 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Estland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,4 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Estland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,6 procentpunt leveren (15). Daarom is Estland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,4 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat onder meer stijgingen van de lonen en sociale overdrachten, het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,5 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,4 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,2 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Estland ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,4 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,2 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Estland ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,4 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal afnemen tot 3,8 % van het bbp in 2024, en vervolgens tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort in 2025 onder de 3 % van het bbp blijven. In die prognoses wordt uitgegaan van enkele aanvullende budgettaire consolidatiemaatregelen die nog niet zijn gespecificeerd. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 27,7 % van het bbp in 2024 en tot 29,2 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal afnemen tot 3,8 % van het bbp in 2024, en vervolgens tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort in 2025 onder de 3 % van het bbp blijven. In die prognoses wordt uitgegaan van enkele aanvullende budgettaire consolidatiemaatregelen die nog niet zijn gespecificeerd. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 27,7 % van het bbp in 2024 en tot 29,2 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag.

| (20) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Estland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het herstel- en veerkrachtplan is met name gericht op de groene en digitale transitie, met maatregelen om de energie-efficiëntie te verbeteren en hernieuwbare energie te ontwikkelen; het vervoer en de mobiliteit duurzamer te maken; bedrijven te steunen bij de groene en digitale transitie, met name startende ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen; de overheidsdiensten verder te digitaliseren; en de arbeidsmarktrelevantie van het onderwijs- en opleidingsstelsel te vergroten, vooral wat groene en digitale vaardigheden betreft. Daarnaast bevat het herstel- en veerkrachtplan maatregelen om de toegankelijkheid en veerkracht van het gezondheidsstelsel te verbeteren en voorziet het in een aantal verbeteringen van het sociale vangnet en de toegang tot sociale diensten. |
| --- | --- |

(20)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Estland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het herstel- en veerkrachtplan is met name gericht op de groene en digitale transitie, met maatregelen om de energie-efficiëntie te verbeteren en hernieuwbare energie te ontwikkelen; het vervoer en de mobiliteit duurzamer te maken; bedrijven te steunen bij de groene en digitale transitie, met name startende ondernemingen en kleine en middelgrote ondernemingen; de overheidsdiensten verder te digitaliseren; en de arbeidsmarktrelevantie van het onderwijs- en opleidingsstelsel te vergroten, vooral wat groene en digitale vaardigheden betreft. Daarnaast bevat het herstel- en veerkrachtplan maatregelen om de toegankelijkheid en veerkracht van het gezondheidsstelsel te verbeteren en voorziet het in een aantal verbeteringen van het sociale vangnet en de toegang tot sociale diensten.

| (21) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Estland zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Estland vertegenwoordigen 41,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Estland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(21)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Estland zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Estland vertegenwoordigen 41,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Estland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (22) | Estland heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 18 april 2022 ingediend, maar heeft de andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Estland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

Estland heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 18 april 2022 ingediend, maar heeft de andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Estland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Estland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met langdurige zorg en de toereikendheid van het sociale vangnet, met name voor werklozen. |
| --- | --- |

(23)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Estland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met langdurige zorg en de toereikendheid van het sociale vangnet, met name voor werklozen.

| (24) | De toereikendheid van het sociale vangnet in Estland is verbeterd, maar het percentage mensen dat risico loopt op armoede en sociale uitsluiting blijft hoog onder ouderen, mensen met een handicap en werklozen. Werklozen zijn minder beschermd tegen armoede als gevolg van de restrictieve criteria voor het ontvangen van werkloosheidsuitkeringen, met name de drempels voor werk en inkomen vóór werkloosheid. Als gevolg daarvan ontving in 2021 slechts ongeveer 50 % van alle geregistreerde werklozen en 37 % van de nieuw geregistreerde werklozen een werkloosheidsuitkering en ontving slechts 26 % de vaste werkloosheidsbijstand. Een uitbreiding van het recht op werkloosheidsuitkeringen en een versoepeling van de minimumcriteria om toegang te krijgen tot werkloosheidsuitkeringen, kunnen doeltreffend zijn om de sociale bescherming te verbeteren, met name voor mensen die slechts kortstondig hebben gewerkt en een niet-standaardvorm van werk hebben uitgevoerd. |
| --- | --- |

(24)

De toereikendheid van het sociale vangnet in Estland is verbeterd, maar het percentage mensen dat risico loopt op armoede en sociale uitsluiting blijft hoog onder ouderen, mensen met een handicap en werklozen. Werklozen zijn minder beschermd tegen armoede als gevolg van de restrictieve criteria voor het ontvangen van werkloosheidsuitkeringen, met name de drempels voor werk en inkomen vóór werkloosheid. Als gevolg daarvan ontving in 2021 slechts ongeveer 50 % van alle geregistreerde werklozen en 37 % van de nieuw geregistreerde werklozen een werkloosheidsuitkering en ontving slechts 26 % de vaste werkloosheidsbijstand. Een uitbreiding van het recht op werkloosheidsuitkeringen en een versoepeling van de minimumcriteria om toegang te krijgen tot werkloosheidsuitkeringen, kunnen doeltreffend zijn om de sociale bescherming te verbeteren, met name voor mensen die slechts kortstondig hebben gewerkt en een niet-standaardvorm van werk hebben uitgevoerd.

| (25) | De Estse bevolking vergrijst, maar het aanbod van langdurige zorg volstaat niet om aan de vraag te voldoen als gevolg van tekortkomingen in de organisatie en financiering van langdurige zorg. De versnippering in de organisatie en financiering van langdurige zorg tussen de sociale sector en de gezondheidszorgsector en tussen nationale en lokale overheden leidt tot een ongelijk aanbod van thuiszorg en sociale diensten. Bovendien was het aandeel van de uitgaven dat wordt betaald door wie zorg nodig heeft (“eigen bijdragen”) in 2019 het op een na hoogste in de Unie. De overheidsuitgaven voor langdurige zorg bedroegen in 2019 slechts 0,4 % van het bbp (vergeleken met het Uniegemiddelde van 1,7 %). Het ontbreken van gemeenschappelijke normen voor langdurige zorg en het tekort aan zorgpersoneel ondermijnen de kwaliteit van de dienstverlening. Een hervorming van de langdurige zorg door de nadruk te leggen op een efficiënte en duurzame financiering, toegang tot geïntegreerde gezondheids- en sociale diensten, het vaststellen van kwaliteitsnormen en het zorgen voor voldoende en gekwalificeerd zorgpersoneel, zou de levenskwaliteit van zorgbehoevenden verhogen en de zware zorglast voor familieleden verlichten. |
| --- | --- |

(25)

De Estse bevolking vergrijst, maar het aanbod van langdurige zorg volstaat niet om aan de vraag te voldoen als gevolg van tekortkomingen in de organisatie en financiering van langdurige zorg. De versnippering in de organisatie en financiering van langdurige zorg tussen de sociale sector en de gezondheidszorgsector en tussen nationale en lokale overheden leidt tot een ongelijk aanbod van thuiszorg en sociale diensten. Bovendien was het aandeel van de uitgaven dat wordt betaald door wie zorg nodig heeft (“eigen bijdragen”) in 2019 het op een na hoogste in de Unie. De overheidsuitgaven voor langdurige zorg bedroegen in 2019 slechts 0,4 % van het bbp (vergeleken met het Uniegemiddelde van 1,7 %). Het ontbreken van gemeenschappelijke normen voor langdurige zorg en het tekort aan zorgpersoneel ondermijnen de kwaliteit van de dienstverlening. Een hervorming van de langdurige zorg door de nadruk te leggen op een efficiënte en duurzame financiering, toegang tot geïntegreerde gezondheids- en sociale diensten, het vaststellen van kwaliteitsnormen en het zorgen voor voldoende en gekwalificeerd zorgpersoneel, zou de levenskwaliteit van zorgbehoevenden verhogen en de zware zorglast voor familieleden verlichten.

| (26) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(26)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (27) | Estland importeert momenteel een beperkt deel van zijn energiebehoeften voor de productie van elektriciteit en warmte, maar blijft voor het kleine aandeel gas (8 %) in zijn energiemix (19) en voor geraffineerde aardolieproducten grotendeels afhankelijk van de invoer uit Rusland. Naast de verdere geleidelijke stopzetting van het gebruik van schalieolie als energiebron zou Estland er baat bij hebben zijn energie-efficiëntie te verhogen, zijn energie-infrastructuur (met inbegrip van het elektriciteitsnet) te moderniseren en te zorgen voor energie-interconnecties met voldoende capaciteit, met inbegrip van grensoverschrijdende interconnecties met aangrenzende lidstaten. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Finland heeft op 20 mei 2022 een tienjarige huurovereenkomst voor een drijvende terminal voor vloeibaar aardgas (LNG) ondertekend en Estland heeft een samenwerkingsovereenkomst met Gasgrid Finland om er toegang toe te krijgen. De voltooiing van de lopende synchronisatie met het continentale elektriciteitsnet van de Unie, het garanderen van voldoende capaciteit voor de interconnecties met aangrenzende lidstaten en gezamenlijke hernieuwbare-energieprojecten moeten beleidsprioriteiten blijven.
  De energiebronnen zouden verder kunnen worden gediversifieerd — ook in de vervoerssector — en de productie van hernieuwbare energie zou kunnen worden versneld door niet-financiële belemmeringen voor de planning en vergunning van hernieuwbare-energie-installaties weg te nemen, de capaciteit voor de productie van duurzaam biomethaan te vergroten, de uitrol van oplossingen op basis van hernieuwbare waterstof te versnellen en een duurzame valorisatie van biomassa te waarborgen. De elektrificatie van de belangrijkste spoorlijnen, met steun van Uniefondsen, is al aan de gang of gepland, maar de elektrificatie van het hele net zou bijdragen tot het sneller koolstofvrij maken van het vervoer. De reeds hoge broeikasgasemissies van het wegvervoer zijn de afgelopen jaren blijven stijgen door het intensieve gebruik van voornamelijk brandstofonzuinige voertuigen. Estland is een van de weinige lidstaten die geen jaarlijkse belasting heffen op wegvoertuigen zoals personenauto's en lichte vrachtwagens. Meer stimulansen om voertuigen te vervangen door minder vervuilende voertuigen, zouden de transitie naar groenere vervoerswijzen bevorderen. Waar nodig kunnen passende maatregelen de gevolgen voor autobezitters met een laag inkomen verzachten. Het energieverbruik zou kunnen worden teruggedrongen door op efficiëntie gerichte renovaties van gebouwen met een geïntegreerde aanpak, die installaties voor hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling omvat. Wil Estland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(27)

Estland importeert momenteel een beperkt deel van zijn energiebehoeften voor de productie van elektriciteit en warmte, maar blijft voor het kleine aandeel gas (8 %) in zijn energiemix (19) en voor geraffineerde aardolieproducten grotendeels afhankelijk van de invoer uit Rusland. Naast de verdere geleidelijke stopzetting van het gebruik van schalieolie als energiebron zou Estland er baat bij hebben zijn energie-efficiëntie te verhogen, zijn energie-infrastructuur (met inbegrip van het elektriciteitsnet) te moderniseren en te zorgen voor energie-interconnecties met voldoende capaciteit, met inbegrip van grensoverschrijdende interconnecties met aangrenzende lidstaten. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Finland heeft op 20 mei 2022 een tienjarige huurovereenkomst voor een drijvende terminal voor vloeibaar aardgas (LNG) ondertekend en Estland heeft een samenwerkingsovereenkomst met Gasgrid Finland om er toegang toe te krijgen. De voltooiing van de lopende synchronisatie met het continentale elektriciteitsnet van de Unie, het garanderen van voldoende capaciteit voor de interconnecties met aangrenzende lidstaten en gezamenlijke hernieuwbare-energieprojecten moeten beleidsprioriteiten blijven.

De energiebronnen zouden verder kunnen worden gediversifieerd — ook in de vervoerssector — en de productie van hernieuwbare energie zou kunnen worden versneld door niet-financiële belemmeringen voor de planning en vergunning van hernieuwbare-energie-installaties weg te nemen, de capaciteit voor de productie van duurzaam biomethaan te vergroten, de uitrol van oplossingen op basis van hernieuwbare waterstof te versnellen en een duurzame valorisatie van biomassa te waarborgen. De elektrificatie van de belangrijkste spoorlijnen, met steun van Uniefondsen, is al aan de gang of gepland, maar de elektrificatie van het hele net zou bijdragen tot het sneller koolstofvrij maken van het vervoer. De reeds hoge broeikasgasemissies van het wegvervoer zijn de afgelopen jaren blijven stijgen door het intensieve gebruik van voornamelijk brandstofonzuinige voertuigen. Estland is een van de weinige lidstaten die geen jaarlijkse belasting heffen op wegvoertuigen zoals personenauto's en lichte vrachtwagens. Meer stimulansen om voertuigen te vervangen door minder vervuilende voertuigen, zouden de transitie naar groenere vervoerswijzen bevorderen. Waar nodig kunnen passende maatregelen de gevolgen voor autobezitters met een laag inkomen verzachten. Het energieverbruik zou kunnen worden teruggedrongen door op efficiëntie gerichte renovaties van gebouwen met een geïntegreerde aanpak, die installaties voor hernieuwbare energie en warmtekrachtkoppeling omvat. Wil Estland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (28) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Estland in het kader van het cohesiebeleid gebruik maken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie in de meest getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Estland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Estland in het kader van het cohesiebeleid gebruik maken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie in de meest getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Estland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (29) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (30) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Estland is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 3, |
| --- | --- |

(30)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Estland is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 3,

BEVEELT AAN dat Estland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen doen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 29 oktober 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De sociale bescherming versterken, onder meer door het recht op werkloosheidsuitkeringen uit te breiden, met name tot mensen die slechts kortstondig hebben gewerkt en een niet-standaardvorm van werk hebben uitgevoerd. De betaalbaarheid en kwaliteit van de langdurige zorg verbeteren, met name door de duurzame financiering ervan te waarborgen en gezondheids- en sociale diensten te integreren.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer ervan diversifiëren door de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, onder meer door vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, te zorgen voor interconnecties met voldoende capaciteit en het binnenlandse elektriciteitsnet te versterken. De energie-efficiëntie, meer bepaald van gebouwen, verhogen om het energieverbruik te verminderen. Meer inspanningen leveren om het vervoerssysteem duurzamer te maken, onder meer door elektrificatie van het spoorwegnet en door meer stimulansen te geven om duurzaam en minder vervuilend vervoer te bevorderen, met inbegrip van de vernieuwing van het wegvoertuigenpark.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Estland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 23).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Estland kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 12532/2021, ST 12532/2021 ADD 1 en ST 12532/21 ADD 1 COR 1 REV 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Estland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Estland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 33).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die eruitzag in maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp zullen leveren. Dit weerspiegelt de geplande verhoging van de gas- en vloeibare-brandstofreserves door de regering.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,5 procentpunt van het bbp zullen leveren. Dit weerspiegelt het basiseffect van de overheidsaankopen van gas- en vloeibare-brandstofreserves in 2022.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de invoer uit Rusland in de totale invoer van aardgas en geraffineerde olieproducten. Estland is via intracommunautaire handel indirect afhankelijk van de invoer van aardgas uit Rusland; indien hiermee rekening wordt gehouden, zou dat betekenen dat Estland voor zijn aardgasinvoer naar schatting vrijwel volledig van Rusland afhankelijk is.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/52 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/52

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Ierland

(2022/C 334/07)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Ierland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Ierland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Ierland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Ierland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 28 mei 2021 heeft Ierland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 8 september 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Ierland aangenomen (10). De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Ierland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 28 mei 2021 heeft Ierland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 8 september 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Ierland aangenomen (10). De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Ierland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Ierland heeft op 4 mei 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Ierland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Ierland heeft op 4 mei 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Ierland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Ierland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Ierland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Ierland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Ierland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Ierland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Ierland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Ierland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Ierland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Ierland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Ierland niet langer wordt geconfronteerd met onevenwichtigheden die verband houden met een hoge particuliere, overheids- en externe schuld. Zowel vóór als na de pandemie is belangrijke vooruitgang geboekt bij het verminderen van de overheidsschuld, de particuliere schuld en de externe nettoverplichtingen. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Ierland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Ierland niet langer wordt geconfronteerd met onevenwichtigheden die verband houden met een hoge particuliere, overheids- en externe schuld. Zowel vóór als na de pandemie is belangrijke vooruitgang geboekt bij het verminderen van de overheidsschuld, de particuliere schuld en de externe nettoverplichtingen.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Ierland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Ierland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Ierland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,1 % van het bbp in 2020, tot 1,9 %. De begrotingsmaatregelen van Ierland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 3,3 % van het bbp in 2020 tot 2,7 % in 2021. De maatregelen die Ierland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 58,4 % van het bbp in 2020, gedaald tot 56,0 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Ierland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Ierland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Ierland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,1 % van het bbp in 2020, tot 1,9 %. De begrotingsmaatregelen van Ierland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 3,3 % van het bbp in 2020 tot 2,7 % in 2021. De maatregelen die Ierland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 58,4 % van het bbp in 2020, gedaald tot 56,0 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 6,4 % en in 2023 met 4,4 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 5,4 % in 2022 en een vergelijkbare groei van het bbp van 4,4 % in 2023, voornamelijk als gevolg van een lagere particuliere consumptie en lagere uitvoerprognoses voor 2022. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 0,4 % van het bbp in 2022 en zal veranderen in een nominaal overschot van 0,2 % in 2023. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 50,1 % van het bbp in 2022 en tot 46,3 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort van 0,5 % van het bbp voor 2022 en een overheidsoverschot van 0,4 % van het bbp in 2023. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde overheidssaldo. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 50,3 % van het bbp in 2022 en 45,5 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 6,6 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Ierland kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 6,4 % en in 2023 met 4,4 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 5,4 % in 2022 en een vergelijkbare groei van het bbp van 4,4 % in 2023, voornamelijk als gevolg van een lagere particuliere consumptie en lagere uitvoerprognoses voor 2022. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 0,4 % van het bbp in 2022 en zal veranderen in een nominaal overschot van 0,2 % in 2023. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 50,1 % van het bbp in 2022 en tot 46,3 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort van 0,5 % van het bbp voor 2022 en een overheidsoverschot van 0,4 % van het bbp in 2023. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde overheidssaldo. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 50,3 % van het bbp in 2022 en 45,5 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 6,6 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Ierland kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,7 % van het bbp in 2021 tot 0,6 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen zijn niet gericht, met name de betaling voor alle particuliere elektriciteitsrekeningen en de algemene verlagingen van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % van het bbp in 2023 (13). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,7 % van het bbp in 2021 tot 0,6 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen zijn niet gericht, met name de betaling voor alle particuliere elektriciteitsrekeningen en de algemene verlagingen van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % van het bbp in 2023 (13).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Ierland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Ierland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Ierland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Ierland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Ierland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 0,3 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Ierland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Ierland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een in grote lijnen neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,0 procentpunt leveren. Dit omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,2 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Ierland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 0,3 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Ierland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Ierland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een in grote lijnen neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,0 procentpunt leveren. Dit omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,2 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,8 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Ierland ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,8 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,8 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Ierland ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,8 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp).

| (19) | Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal het overheidssaldo naar verwachting een overschot van 1,2 % van het bbp in 2024 en 1,4 % in 2025 bereiken. Daarom zal het gepland overheidstekort vóór het aflopen van het programma onder de 3 % van het bbp blijven. Bij deze prognoses is uitgegaan van een maximale stijging van de kernuitgaven met 5 % per jaar. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 43,8 % van het bbp in 2024 en tot 40,7 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn gering. |
| --- | --- |

(19)

Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal het overheidssaldo naar verwachting een overschot van 1,2 % van het bbp in 2024 en 1,4 % in 2025 bereiken. Daarom zal het gepland overheidstekort vóór het aflopen van het programma onder de 3 % van het bbp blijven. Bij deze prognoses is uitgegaan van een maximale stijging van de kernuitgaven met 5 % per jaar. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 43,8 % van het bbp in 2024 en tot 40,7 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn gering.

| (20) | Verwacht wordt dat het totale tekort van het pensioenstelsel op lange termijn zal toenemen als gevolg van de stijging van de pensioenuitgaven van 4,6 % van het bbp in 2019 tot 7,6 % in 2070. Een onafhankelijke pensioencommissie heeft verscheidene aanbevelingen gedaan om de budgettaire houdbaarheid van het openbare pensioenstelsel te verbeteren. |
| --- | --- |

(20)

Verwacht wordt dat het totale tekort van het pensioenstelsel op lange termijn zal toenemen als gevolg van de stijging van de pensioenuitgaven van 4,6 % van het bbp in 2019 tot 7,6 % in 2070. Een onafhankelijke pensioencommissie heeft verscheidene aanbevelingen gedaan om de budgettaire houdbaarheid van het openbare pensioenstelsel te verbeteren.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Ierland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het plan is met name gericht op hervormingen en investeringen die de groene en digitale transitie faciliteren, alsook op actieve ondersteuning van de arbeidsmarktintegratie en bijscholing. De investeringen helpen ook om investeringsprojecten van de overheid die klaar zijn voor uitvoering te vervroegen, particuliere investeringen te bevorderen en meer directe financieringsinstrumenten te gebruiken om onderzoek en innovatie te stimuleren. Daarnaast voorziet het herstel- en veerkrachtplan in hervormingen met betrekking tot sociale en betaalbare huisvesting, pensioenen, gezondheidszorg en wettelijke belemmeringen voor ondernemerschap, en introduceert het maatregelen om de problemen in verband met het witwassen van geld en agressieve belastingplanning gedeeltelijk aan te pakken. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Ierland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het plan is met name gericht op hervormingen en investeringen die de groene en digitale transitie faciliteren, alsook op actieve ondersteuning van de arbeidsmarktintegratie en bijscholing. De investeringen helpen ook om investeringsprojecten van de overheid die klaar zijn voor uitvoering te vervroegen, particuliere investeringen te bevorderen en meer directe financieringsinstrumenten te gebruiken om onderzoek en innovatie te stimuleren. Daarnaast voorziet het herstel- en veerkrachtplan in hervormingen met betrekking tot sociale en betaalbare huisvesting, pensioenen, gezondheidszorg en wettelijke belemmeringen voor ondernemerschap, en introduceert het maatregelen om de problemen in verband met het witwassen van geld en agressieve belastingplanning gedeeltelijk aan te pakken.

| (22) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Ierland zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Ierland vertegenwoordigen 42 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 32 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Ierland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Ierland zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Ierland vertegenwoordigen 42 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 32 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Ierland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Ierland heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet formeel ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Ierland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

Ierland heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet formeel ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Ierland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Ierland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met de circulaire economie en afvalwater. De afvalproductie in Ierland ligt bijna 25 % hoger dan het Uniegemiddelde, waardoor Ierland per hoofd van de bevolking de vijfde grootste producent van stedelijk afval in de Unie is. De vooruitgang bij het verhogen van de recyclingpercentages is de afgelopen jaren vertraagd, terwijl het verbranden van afval aanzienlijk is toegenomen. In 2020 bedroeg het gebruik van circulair materiaal in Ierland 1,8 %, wat ver onder het Uniegemiddelde van 12,8 % ligt. Ierland heeft meer stimulansen en investeringen nodig om een ambitieuzere afval- en circulaire-economiestrategie uit te voeren en tegelijk te voorkomen dat er buitensporig veel verbrandingscapaciteit wordt gecreëerd. Er zijn grotere inspanningen nodig ter ondersteuning van circulaire bedrijfsmodellen die de gehele levenscyclus van materialen bestrijken, teneinde afval te verminderen en het verbruik van hulpbronnen terug te dringen. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt bij het faciliteren van investeringen in afvalwaterbeheer, wordt minder dan 50 % van het afvalwater in Ierland behandeld overeenkomstig de het Unierecht. De belangrijkste aantasting van de kwaliteit van het oppervlaktewater in Ierland is te wijten aan een teveel aan nutriënten, afkomstig van zowel onbehandeld afvalwater als van de landbouw. De infrastructuur moet aanzienlijk worden verbeterd en de waterverontreiniging door landbouwactiviteiten moet krachtiger worden aangepakt. Adequate afvalwaterinfrastructuur is ook van essentieel belang voor de verbetering van de levenskwaliteit en gezondheid van de bevolking. Adequate afvalwaterinfrastructuur draagt ook bij tot een betere regionale ontwikkeling, creëert duurzame groei en werkgelegenheid en is bevorderlijk voor het toerisme. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Ierland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met de circulaire economie en afvalwater. De afvalproductie in Ierland ligt bijna 25 % hoger dan het Uniegemiddelde, waardoor Ierland per hoofd van de bevolking de vijfde grootste producent van stedelijk afval in de Unie is. De vooruitgang bij het verhogen van de recyclingpercentages is de afgelopen jaren vertraagd, terwijl het verbranden van afval aanzienlijk is toegenomen. In 2020 bedroeg het gebruik van circulair materiaal in Ierland 1,8 %, wat ver onder het Uniegemiddelde van 12,8 % ligt. Ierland heeft meer stimulansen en investeringen nodig om een ambitieuzere afval- en circulaire-economiestrategie uit te voeren en tegelijk te voorkomen dat er buitensporig veel verbrandingscapaciteit wordt gecreëerd. Er zijn grotere inspanningen nodig ter ondersteuning van circulaire bedrijfsmodellen die de gehele levenscyclus van materialen bestrijken, teneinde afval te verminderen en het verbruik van hulpbronnen terug te dringen. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt bij het faciliteren van investeringen in afvalwaterbeheer, wordt minder dan 50 % van het afvalwater in Ierland behandeld overeenkomstig de het Unierecht. De belangrijkste aantasting van de kwaliteit van het oppervlaktewater in Ierland is te wijten aan een teveel aan nutriënten, afkomstig van zowel onbehandeld afvalwater als van de landbouw. De infrastructuur moet aanzienlijk worden verbeterd en de waterverontreiniging door landbouwactiviteiten moet krachtiger worden aangepakt. Adequate afvalwaterinfrastructuur is ook van essentieel belang voor de verbetering van de levenskwaliteit en gezondheid van de bevolking. Adequate afvalwaterinfrastructuur draagt ook bij tot een betere regionale ontwikkeling, creëert duurzame groei en werkgelegenheid en is bevorderlijk voor het toerisme.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | Volgens de gegevens voor 2020 importeert Ierland geen ruwe olie of gas uit Rusland. Ierlands afhankelijkheid van Russische steenkool (22 % van de steenkoolinvoer) ligt onder het Uniegemiddelde. Ook het aandeel van vaste fossiele brandstoffen in de energiemix (7,6 %) is lager dan het Uniegemiddelde. Ierland is weliswaar minder blootgesteld aan Russische olie en gas dan het Uniegemiddelde, maar de huidige geopolitieke situatie en hoge energieprijzen maken het des te dringender voor het land om zijn inspanningen verder op te voeren teneinde de in zijn nationale energie- en klimaatplan vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. Het Ierse klimaatactieplan omvat de ambitieuze doelstelling om het energiesysteem van het land tegen 2030 te transformeren. Dit zal Ierland in staat stellen de totale uitstoot van broeikasgassen tussen 2018 en 2030 met 51 % te verminderen. De noodzakelijke hervormingen en de omvang van deze transformatie zullen aanzienlijk zijn, van het veiligstellen van de nodige publieke en particuliere investeringen tot het tijdig nakomen van verplichtingen. De Ierse energie-infrastructuur moet ingrijpend worden verbeterd om ten volle te kunnen profiteren van hernieuwbare energiebronnen en de Ierse klimaatdoelstellingen te realiseren. Het creëren van een investeringskader dat investeringen in de transitie naar groene energie helpt vergemakkelijken en stimuleren, zal van cruciaal belang zijn om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Wat hernieuwbare energie betreft, blijven er uitdagingen bestaan in het plannings- en vergunningensysteem, met name wat betreft de lange duur van de plannings- en vergunningsprocedures en de langdurige en dure beroepsprocedures. De verbetering van de efficiëntie van het plannings- en vergunningensysteem door ervoor te zorgen dat in alle stadia van het planningsproces passende middelen beschikbaar zijn en door het algemene kader te stroomlijnen, zou grootschalige ontwikkelingen kunnen versnellen en aldus de groene transitie kunnen bespoedigen. Daarnaast zullen de uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet en de ondersteunende infrastructuur op belangrijke locaties van cruciaal belang zijn om de congestie te verminderen en de stabiliteit te verbeteren. Met name nieuwe interconnectoren voor elektriciteitstransmissie naar buurlanden zullen bijdragen tot een grotere zekerheid van de energievoorziening. Ook zal een grotere opslagcapaciteit vereist zijn, naast een grootschalige uitrol van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Bovendien zou de ontwikkeling van een nationale strategie voor hernieuwbare waterstof ook bijdragen tot de diversificatie van de energiemix. |
| --- | --- |

(26)

Volgens de gegevens voor 2020 importeert Ierland geen ruwe olie of gas uit Rusland. Ierlands afhankelijkheid van Russische steenkool (22 % van de steenkoolinvoer) ligt onder het Uniegemiddelde. Ook het aandeel van vaste fossiele brandstoffen in de energiemix (7,6 %) is lager dan het Uniegemiddelde. Ierland is weliswaar minder blootgesteld aan Russische olie en gas dan het Uniegemiddelde, maar de huidige geopolitieke situatie en hoge energieprijzen maken het des te dringender voor het land om zijn inspanningen verder op te voeren teneinde de in zijn nationale energie- en klimaatplan vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. Het Ierse klimaatactieplan omvat de ambitieuze doelstelling om het energiesysteem van het land tegen 2030 te transformeren. Dit zal Ierland in staat stellen de totale uitstoot van broeikasgassen tussen 2018 en 2030 met 51 % te verminderen. De noodzakelijke hervormingen en de omvang van deze transformatie zullen aanzienlijk zijn, van het veiligstellen van de nodige publieke en particuliere investeringen tot het tijdig nakomen van verplichtingen. De Ierse energie-infrastructuur moet ingrijpend worden verbeterd om ten volle te kunnen profiteren van hernieuwbare energiebronnen en de Ierse klimaatdoelstellingen te realiseren. Het creëren van een investeringskader dat investeringen in de transitie naar groene energie helpt vergemakkelijken en stimuleren, zal van cruciaal belang zijn om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Wat hernieuwbare energie betreft, blijven er uitdagingen bestaan in het plannings- en vergunningensysteem, met name wat betreft de lange duur van de plannings- en vergunningsprocedures en de langdurige en dure beroepsprocedures. De verbetering van de efficiëntie van het plannings- en vergunningensysteem door ervoor te zorgen dat in alle stadia van het planningsproces passende middelen beschikbaar zijn en door het algemene kader te stroomlijnen, zou grootschalige ontwikkelingen kunnen versnellen en aldus de groene transitie kunnen bespoedigen. Daarnaast zullen de uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet en de ondersteunende infrastructuur op belangrijke locaties van cruciaal belang zijn om de congestie te verminderen en de stabiliteit te verbeteren. Met name nieuwe interconnectoren voor elektriciteitstransmissie naar buurlanden zullen bijdragen tot een grotere zekerheid van de energievoorziening. Ook zal een grotere opslagcapaciteit vereist zijn, naast een grootschalige uitrol van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Bovendien zou de ontwikkeling van een nationale strategie voor hernieuwbare waterstof ook bijdragen tot de diversificatie van de energiemix.

| (27) | Energie-efficiëntiemaatregelen zullen een sleutelrol spelen bij de vermindering van het energieverbruik. Grote energiebesparingen zijn nodig om niet alleen de klimaatdoelstellingen van Ierland te halen, maar ook de Uniebrede doelstelling om de netto-uitstoot van broeikasgassen met 55 % te verminderen. Hoewel het klimaatactieplan op schema ligt, heeft Ierland tot dusver achterstand opgelopen bij het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Ierland zou zijn afhankelijkheid van ingevoerde energie kunnen verminderen door het beginsel “energie-efficiëntie eerst” toe te passen en drastische energiebesparingen te realiseren in gebouwen. Een groter aantal elektrische voertuigen zou kunnen rijden op in eigen land opgewekte elektriciteit in plaats van afhankelijk te zijn van ingevoerde brandstof. Aangezien het klimaatactieplan onder meer de doelstelling bevat om tegen 2030 één miljoen elektrische voertuigen op de Ierse wegen te hebben, is een aanzienlijke uitbreiding van het aantal elektrische oplaadpunten vereist. Wil Ierland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(27)

Energie-efficiëntiemaatregelen zullen een sleutelrol spelen bij de vermindering van het energieverbruik. Grote energiebesparingen zijn nodig om niet alleen de klimaatdoelstellingen van Ierland te halen, maar ook de Uniebrede doelstelling om de netto-uitstoot van broeikasgassen met 55 % te verminderen. Hoewel het klimaatactieplan op schema ligt, heeft Ierland tot dusver achterstand opgelopen bij het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Ierland zou zijn afhankelijkheid van ingevoerde energie kunnen verminderen door het beginsel “energie-efficiëntie eerst” toe te passen en drastische energiebesparingen te realiseren in gebouwen. Een groter aantal elektrische voertuigen zou kunnen rijden op in eigen land opgewekte elektriciteit in plaats van afhankelijk te zijn van ingevoerde brandstof. Aangezien het klimaatactieplan onder meer de doelstelling bevat om tegen 2030 één miljoen elektrische voertuigen op de Ierse wegen te hebben, is een aanzienlijke uitbreiding van het aantal elektrische oplaadpunten vereist. Wil Ierland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (28) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Ierland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Ierland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Ierland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Ierland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (29) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (30) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Ierland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2, |
| --- | --- |

(30)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Ierland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2,

BEVEELT AAN dat Ierland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde pensioenuitgaven opvangen door de budgettaire houdbaarheid van het openbare pensioenstelsel te waarborgen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 8 september 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

Inspanningen toespitsen op het stimuleren van de circulaire economie. Met name infrastructuur en beleid ontwikkelen om afval te voorkomen en het gehalte hergebruikt en gerecycled materiaal te vergroten, en een doeltreffender systeem voor gescheiden inzameling van recyclebaar afval, met inbegrip van biologisch afbreekbaar afval, opzetten. Veiligere en schonere afvalwatercircuits bevorderen.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. De uitrol van hernieuwbare energie, met name offshore-windenergie, versnellen, onder meer via hervormingen om het plannings- en vergunningensysteem efficiënter te maken, met name door de duur van de procedures te verkorten. De energie-infrastructuur, met inbegrip van de opslaginfrastructuur, moderniseren, en de stabiliteit van het netwerk verbeteren. Zorgen voor de snelle uitvoering van grondige renovaties van gebouwen. De elektrificatie van het vervoer versnellen, onder meer door het installeren van oplaadinfrastructuur.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Ierland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 28).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 11046/2021 INIT; doc. ST 11046/2021 ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Ierland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Ierland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 39).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

19

(20)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/60 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/60

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Griekenland

(2022/C 334/08)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Griekenland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Griekenland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7) over het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7) over het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 27 april 2021 heeft Griekenland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Griekenland (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Griekenland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 27 april 2021 heeft Griekenland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Griekenland (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Griekenland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Griekenland heeft op 30 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Griekenland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Griekenland heeft op 30 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Griekenland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Griekenland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Griekenland heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Griekenland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Griekenland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Griekenland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Griekenland heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Griekenland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Griekenland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Griekenland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Griekenland buitensporige macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbaarheden houden verband met de hoge overheidsschuld, het onvolledige herstel van het externe evenwicht en het grote aantal niet-renderende leningen tegen een achtergrond van lage potentiële groei en hoge werkloosheid. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Griekenland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Griekenland buitensporige macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbaarheden houden verband met de hoge overheidsschuld, het onvolledige herstel van het externe evenwicht en het grote aantal niet-renderende leningen tegen een achtergrond van lage potentiële groei en hoge werkloosheid.

| (13) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Griekenland besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(13)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Griekenland besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (14) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Griekenland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Griekenland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Griekenland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 10,2 % van het bbp in 2020, tot 7,4 %. De begrotingsmaatregelen van Griekenland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 7,6 % van het bbp in 2020 tot 7,2 % in 2021. De maatregelen die Griekenland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 206,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 193,3 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(14)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Griekenland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Griekenland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Griekenland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 10,2 % van het bbp in 2020, tot 7,4 %. De begrotingsmaatregelen van Griekenland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 7,6 % van het bbp in 2020 tot 7,2 % in 2021. De maatregelen die Griekenland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 206,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 193,3 % van het bbp in 2021.

| (15) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch voor 2022 en gunstig voor 2023. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal het reële bbp in 2022 met 3,1 % en in 2023 met 4,8 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere groei van het reële bbp van 3,5 % in 2022 en een lagere groei van het reële bbp van 3,1 % in 2023. Het verschil tussen de prognoses is voornamelijk toe te schrijven aan de andere aannames met betrekking tot het tempo van de absorptie van Uniemiddelen en het effect van de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne, met name op de particuliere consumptie. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 4,4 % van het bbp in 2022 en tot 1,4 % in 2023. De daling in 2022 is vooral te danken aan het aanhoudende herstel van de economische bedrijvigheid en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote sterk dalen tot 180,2 % van het bbp in 2022 en tot 168,6 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,3 % en 1,0 % van het bbp. Dit is grotendeels in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. Ondanks het verschil in de groei van het reële bbp wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een dynamischere prijs- en loonstijging voor zowel 2022 als 2023, waardoor hogere inkomsten uit de personenbelasting worden voorspeld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 185,7 % van het bbp in 2022 en 180,4 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan een andere schatting van verschillen tussen begrotingssaldi op kas- en transactiebasis, alsook aan andere aannames met betrekking tot de nettoaccumulatie van financiële activa. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) momenteel geraamd op – 0,3 %. Deze raming weerspiegelt echter gedeeltelijk de afgelopen periode van diepe economische recessie in Griekenland en houdt geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Griekenland kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(15)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch voor 2022 en gunstig voor 2023. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal het reële bbp in 2022 met 3,1 % en in 2023 met 4,8 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere groei van het reële bbp van 3,5 % in 2022 en een lagere groei van het reële bbp van 3,1 % in 2023. Het verschil tussen de prognoses is voornamelijk toe te schrijven aan de andere aannames met betrekking tot het tempo van de absorptie van Uniemiddelen en het effect van de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne, met name op de particuliere consumptie. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 4,4 % van het bbp in 2022 en tot 1,4 % in 2023. De daling in 2022 is vooral te danken aan het aanhoudende herstel van de economische bedrijvigheid en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote sterk dalen tot 180,2 % van het bbp in 2022 en tot 168,6 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,3 % en 1,0 % van het bbp. Dit is grotendeels in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. Ondanks het verschil in de groei van het reële bbp wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een dynamischere prijs- en loonstijging voor zowel 2022 als 2023, waardoor hogere inkomsten uit de personenbelasting worden voorspeld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 185,7 % van het bbp in 2022 en 180,4 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan een andere schatting van verschillen tussen begrotingssaldi op kas- en transactiebasis, alsook aan andere aannames met betrekking tot de nettoaccumulatie van financiële activa. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) momenteel geraamd op – 0,3 %. Deze raming weerspiegelt echter gedeeltelijk de afgelopen periode van diepe economische recessie in Griekenland en houdt geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Griekenland kunnen bevorderen.

| (16) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 7,2 % van het bbp in 2021 tot 1,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 1,1 % van het bbp in 2022 geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Dit effect op het tekort wordt gedeeltelijk gecompenseerd door hogere inkomsten uit emissierechten. Die maatregelen bestaan voornamelijk uit subsidies aan energiegebruikers, sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op vervoersdiensten. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Na de indiening van het Griekse stabiliteitsprogramma en de afsluitdatum van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, heeft de regering een nieuw pakket maatregelen voor 2022 aangekondigd waarmee wordt beoogd de gevolgen van de gestegen energieprijzen op te vangen. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023 (13). |
| --- | --- |

(16)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 7,2 % van het bbp in 2021 tot 1,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 1,1 % van het bbp in 2022 geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Dit effect op het tekort wordt gedeeltelijk gecompenseerd door hogere inkomsten uit emissierechten. Die maatregelen bestaan voornamelijk uit subsidies aan energiegebruikers, sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op vervoersdiensten. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Na de indiening van het Griekse stabiliteitsprogramma en de afsluitdatum van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, heeft de regering een nieuw pakket maatregelen voor 2022 aangekondigd waarmee wordt beoogd de gevolgen van de gestegen energieprijzen op te vangen. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023 (13).

| (17) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Griekenland aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moet het nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad Griekenland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(17)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Griekenland aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moet het nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad Griekenland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (18) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Griekenland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,3 % van het bbp (14). Griekenland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,8 procentpunt leveren (15). Daarom is Griekenland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,2 procentpunten leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,6 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook de gestegen uitgaven voor pensioenen en sociale uitkeringen (0,6 % van het bbp) naar verwachting tot de groei van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. Volgens de prognoses van de Commissie worden discretionaire maatregelen niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen. |
| --- | --- |

(18)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Griekenland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,3 % van het bbp (14). Griekenland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,8 procentpunt leveren (15). Daarom is Griekenland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,2 procentpunten leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,6 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook de gestegen uitgaven voor pensioenen en sociale uitkeringen (0,6 % van het bbp) naar verwachting tot de groei van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. Volgens de prognoses van de Commissie worden discretionaire maatregelen niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen.

| (19) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Griekenland zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische bedrijvigheid van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp dalen ten opzichte van 2022 als gevolg van de beginfase van de nieuwe programmeringsperiode voor andere Uniefondsen. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,6 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,7 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (1,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(19)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Griekenland zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische bedrijvigheid van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp dalen ten opzichte van 2022 als gevolg van de beginfase van de nieuwe programmeringsperiode voor andere Uniefondsen. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,6 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,7 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (1,1 % van het bbp).

| (20) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 0,4 % van het bbp in 2024 en tot 0,1 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het programma onder de 3 % van het bbp blijven. Bij die prognoses is ervan uitgegaan dat het economisch herstel zal aanhouden en wordt rekening gehouden met de verlenging van de groeivriendelijke verlaging van de solidariteitstoeslag, die boven op de personenbelasting wordt geheven, en van de socialezekerheidsbijdragen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 verder dalen, meer specifiek tot 155,2 % in 2024 en tot 146,5 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. |
| --- | --- |

(20)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 0,4 % van het bbp in 2024 en tot 0,1 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het programma onder de 3 % van het bbp blijven. Bij die prognoses is ervan uitgegaan dat het economisch herstel zal aanhouden en wordt rekening gehouden met de verlenging van de groeivriendelijke verlaging van de solidariteitstoeslag, die boven op de personenbelasting wordt geheven, en van de socialezekerheidsbijdragen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 verder dalen, meer specifiek tot 155,2 % in 2024 en tot 146,5 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot.

| (21) | Voortbouwend op de hervormingen die in het kader van het herstel- en veerkrachtplan zijn doorgevoerd, zouden wijzigingen in het Griekse belastingbeleidskader de investeringskloof kunnen helpen dichten. Met name de invoering van een breder systeem van fiscale rulings zou de rechtszekerheid voor investeerders kunnen vergroten en de huidige inspanningen om het belastingstelsel te vereenvoudigen, kunnen versterken. Voorts zou, voortbouwend op de beste praktijken van andere lidstaten, een herziening van de bestaande jaarlijkse forfaitaire belasting voor zelfstandigen (boven op de inkomstenbelasting) de structuur van de belastingdruk op zelfstandigen kunnen verbeteren, vrijwillige naleving van belastingregels kunnen aanmoedigen en investeringen kunnen ondersteunen. Griekenland blijft stappen ondernemen om zijn overheidsadministratie te moderniseren, maar de algemene prestaties ervan blijven laag, wat ten dele te wijten is aan de moeilijkheid om hooggekwalificeerd personeel aan te trekken en in dienst te houden. Het herstel- en veerkrachtplan bevat maatregelen om de doeltreffendheid van de overheidsdiensten te verbeteren, met bijzondere aandacht voor de verbetering van de digitale dienstverlening. Afgezien van de maatregelen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, maakt Griekenland vorderingen met het opzetten van een geïntegreerd systeem voor personeelsbeheer, met digitale organigrammen voor overheidsinstanties en functiebeschrijvingen voor alle functies die momenteel bestaan. Verwacht wordt dat dit de toewijzing van middelen op basis van vastgestelde en geprioriteerde behoeften zal vergemakkelijken. Terwijl het aantal vaste ambtenaren grotendeels stabiel is gehouden dankzij de één-op-één vervangingsregel die van kracht blijft, is het aantal tijdelijke personeelsleden sinds 2018 met bijna 25 % gestegen. De toename van de omvang van de overheidsadministratie zou de inspanningen die zijn geleverd om de Griekse loonsom (in verhouding tot het bbp) dichter bij het Uniegemiddelde te brengen, kunnen tenietdoen. Afgezien van het budgettaire risico zou dit de integriteit van de nieuwe selectieprocedure voor vaste ambtenaren kunnen aantasten aangezien de selectieprocedure voor tijdelijke banen minder grondig is dan voor vaste banen. De handhaving van de één-op-één vervangingsregel bij de aanwerving van vast personeel, die is aangevuld met de vaststelling van een plafond voor tijdelijk personeel dat met ingang van 2022 wordt toegepast, vormt een algemeen kader om het centrale beheer van de aanwervingen te versterken en het personeelsbestand weer op het niveau van vóór de pandemie te brengen.
  Indien de verwachte inkrimping van het totale personeelsbestand wordt gerealiseerd, zou dit het mogelijk kunnen maken de bezoldigingsniveaus aan te passen voor specifieke functies en entiteiten die als kritiek worden beschouwd en waar de overheidsadministratie moeite heeft om gekwalificeerd personeel aan te trekken en in dienst te houden. Dit zou kunnen inhouden dat de functiebeschrijving aan een aanvullende salaristabel wordt gekoppeld of dat voor specifieke entiteiten uit de publieke sector (bv. markttoezichthouders) een speciale salaristabel wordt ingevoerd, aangezien een dergelijke systematische aanpak geen afbreuk doet aan de uniforme salaristabel en in overeenstemming is met een prudent begrotingsbeleid. Ten slotte bevat het herstel- en veerkrachtplan weliswaar maatregelen om het actieve arbeidsmarktbeleid te versterken, maar is er nog ruimte voor verdere actie om de inzetbaarheid van jongeren en vrouwen te verbeteren ter ondersteuning van een inclusieve arbeidsmarkt met meer en betere banen. |
| --- | --- |

(21)

Voortbouwend op de hervormingen die in het kader van het herstel- en veerkrachtplan zijn doorgevoerd, zouden wijzigingen in het Griekse belastingbeleidskader de investeringskloof kunnen helpen dichten. Met name de invoering van een breder systeem van fiscale rulings zou de rechtszekerheid voor investeerders kunnen vergroten en de huidige inspanningen om het belastingstelsel te vereenvoudigen, kunnen versterken. Voorts zou, voortbouwend op de beste praktijken van andere lidstaten, een herziening van de bestaande jaarlijkse forfaitaire belasting voor zelfstandigen (boven op de inkomstenbelasting) de structuur van de belastingdruk op zelfstandigen kunnen verbeteren, vrijwillige naleving van belastingregels kunnen aanmoedigen en investeringen kunnen ondersteunen. Griekenland blijft stappen ondernemen om zijn overheidsadministratie te moderniseren, maar de algemene prestaties ervan blijven laag, wat ten dele te wijten is aan de moeilijkheid om hooggekwalificeerd personeel aan te trekken en in dienst te houden. Het herstel- en veerkrachtplan bevat maatregelen om de doeltreffendheid van de overheidsdiensten te verbeteren, met bijzondere aandacht voor de verbetering van de digitale dienstverlening. Afgezien van de maatregelen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, maakt Griekenland vorderingen met het opzetten van een geïntegreerd systeem voor personeelsbeheer, met digitale organigrammen voor overheidsinstanties en functiebeschrijvingen voor alle functies die momenteel bestaan. Verwacht wordt dat dit de toewijzing van middelen op basis van vastgestelde en geprioriteerde behoeften zal vergemakkelijken. Terwijl het aantal vaste ambtenaren grotendeels stabiel is gehouden dankzij de één-op-één vervangingsregel die van kracht blijft, is het aantal tijdelijke personeelsleden sinds 2018 met bijna 25 % gestegen. De toename van de omvang van de overheidsadministratie zou de inspanningen die zijn geleverd om de Griekse loonsom (in verhouding tot het bbp) dichter bij het Uniegemiddelde te brengen, kunnen tenietdoen. Afgezien van het budgettaire risico zou dit de integriteit van de nieuwe selectieprocedure voor vaste ambtenaren kunnen aantasten aangezien de selectieprocedure voor tijdelijke banen minder grondig is dan voor vaste banen. De handhaving van de één-op-één vervangingsregel bij de aanwerving van vast personeel, die is aangevuld met de vaststelling van een plafond voor tijdelijk personeel dat met ingang van 2022 wordt toegepast, vormt een algemeen kader om het centrale beheer van de aanwervingen te versterken en het personeelsbestand weer op het niveau van vóór de pandemie te brengen.

Indien de verwachte inkrimping van het totale personeelsbestand wordt gerealiseerd, zou dit het mogelijk kunnen maken de bezoldigingsniveaus aan te passen voor specifieke functies en entiteiten die als kritiek worden beschouwd en waar de overheidsadministratie moeite heeft om gekwalificeerd personeel aan te trekken en in dienst te houden. Dit zou kunnen inhouden dat de functiebeschrijving aan een aanvullende salaristabel wordt gekoppeld of dat voor specifieke entiteiten uit de publieke sector (bv. markttoezichthouders) een speciale salaristabel wordt ingevoerd, aangezien een dergelijke systematische aanpak geen afbreuk doet aan de uniforme salaristabel en in overeenstemming is met een prudent begrotingsbeleid. Ten slotte bevat het herstel- en veerkrachtplan weliswaar maatregelen om het actieve arbeidsmarktbeleid te versterken, maar is er nog ruimte voor verdere actie om de inzetbaarheid van jongeren en vrouwen te verbeteren ter ondersteuning van een inclusieve arbeidsmarkt met meer en betere banen.

| (22) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Griekenland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Die aanbevelingen hebben met name betrekking op de kwaliteit en houdbaarheid van de overheidsfinanciën; de toegankelijkheid en veerkracht van het gezondheidsstelsel; een actief arbeidsmarktbeleid; beleid ter ondersteuning van overheidsinvesteringen in onderwijs, vaardigheden en inzetbaarheid; onderzoek en ontwikkeling; veilig, slim, duurzaam en veerkrachtig vervoer en dito logistiek; schone en efficiënte energieproductie en dito energiegebruik, met inbegrip van interconnectie- en hernieuwbare-energieprojecten; milieu-infrastructuur; stadsvernieuwing; en de digitale transformatie van de overheid en het bedrijfsleven. Het herstel- en veerkrachtplan bevat ook een aanzienlijk aantal maatregelen om uitdagingen op het vlak van structureel begrotingsbeleid, de sociale zekerheid, de financiële stabiliteit, de arbeids- en productmarkten en de modernisering van de overheidsadministratie aan te pakken; al deze maatregelen vormen een follow-up, uitbreiding en aanvulling van de verbintenissen die zijn aangegaan voor de periode na het einde van het programma. Het herstel- en veerkrachtplan bevat ook maatregelen om het concurrentievermogen te verbeteren en particuliere investeringen te bevorderen door het bedrijfsklimaat te verbeteren en het regelgevingskader te vereenvoudigen. Die hervormingen worden aangevuld met een leningsfaciliteit die bedoeld is om particuliere investeringen in transformatieve sectoren van de economie, waaronder de groene transitie en digitale transformatie, aan te moedigen. |
| --- | --- |

(22)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Griekenland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Die aanbevelingen hebben met name betrekking op de kwaliteit en houdbaarheid van de overheidsfinanciën; de toegankelijkheid en veerkracht van het gezondheidsstelsel; een actief arbeidsmarktbeleid; beleid ter ondersteuning van overheidsinvesteringen in onderwijs, vaardigheden en inzetbaarheid; onderzoek en ontwikkeling; veilig, slim, duurzaam en veerkrachtig vervoer en dito logistiek; schone en efficiënte energieproductie en dito energiegebruik, met inbegrip van interconnectie- en hernieuwbare-energieprojecten; milieu-infrastructuur; stadsvernieuwing; en de digitale transformatie van de overheid en het bedrijfsleven. Het herstel- en veerkrachtplan bevat ook een aanzienlijk aantal maatregelen om uitdagingen op het vlak van structureel begrotingsbeleid, de sociale zekerheid, de financiële stabiliteit, de arbeids- en productmarkten en de modernisering van de overheidsadministratie aan te pakken; al deze maatregelen vormen een follow-up, uitbreiding en aanvulling van de verbintenissen die zijn aangegaan voor de periode na het einde van het programma. Het herstel- en veerkrachtplan bevat ook maatregelen om het concurrentievermogen te verbeteren en particuliere investeringen te bevorderen door het bedrijfsklimaat te verbeteren en het regelgevingskader te vereenvoudigen. Die hervormingen worden aangevuld met een leningsfaciliteit die bedoeld is om particuliere investeringen in transformatieve sectoren van de economie, waaronder de groene transitie en digitale transformatie, aan te moedigen.

| (23) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Griekenland zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Griekenland vertegenwoordigen 37,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 23,3 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Griekenland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(23)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Griekenland zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Griekenland vertegenwoordigen 37,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 23,3 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Griekenland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (24) | Het herstel- en veerkrachtplan van Griekenland voorziet in een uitgebreid beheerskader voor de coördinatie, uitvoering en monitoring van investerings- en hervormingsmaatregelen. De daadwerkelijke uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan zal echter in cruciale mate afhangen van de administratieve en uitvoeringscapaciteit van de uitvoerende instanties en zal nauwlettend moeten worden gemonitord. Van de technische diensten van de regionale en lokale overheden, met inbegrip van de gemeentebedrijven, wordt verwacht dat zij bijdragen tot de uitvoering van een aantal onderdelen; hun administratieve capaciteit is gewoonlijk beperkt, vooral in kleinere gemeenten, en het zou van belang zijn dat het centrale niveau extra steun beschikbaar stelt wanneer dat nodig is. Voor een soepele uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan is het van cruciaal belang dat strikte tijdschema's in acht worden genomen, snel wordt gereageerd op blokkades en oplossingen worden gevonden. Een interministeriële werkgroep op hoog niveau om knelpunten aan te pakken, kan nuttig zijn. Wat ten slotte de algemene coördinatie betreft, zal het Agentschap voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit, dat deel uitmaakt van het Ministerie van Financiën, een sleutelrol spelen en zal het naar verwachting voldoende middelen toegewezen krijgen, terwijl de nauwe samenwerking tussen het Agentschap voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het Algemeen Secretariaat voor coördinatie (dat belast is met de coördinatie van de hervormingsmaatregelen) van essentieel belang is. |
| --- | --- |

(24)

Het herstel- en veerkrachtplan van Griekenland voorziet in een uitgebreid beheerskader voor de coördinatie, uitvoering en monitoring van investerings- en hervormingsmaatregelen. De daadwerkelijke uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan zal echter in cruciale mate afhangen van de administratieve en uitvoeringscapaciteit van de uitvoerende instanties en zal nauwlettend moeten worden gemonitord. Van de technische diensten van de regionale en lokale overheden, met inbegrip van de gemeentebedrijven, wordt verwacht dat zij bijdragen tot de uitvoering van een aantal onderdelen; hun administratieve capaciteit is gewoonlijk beperkt, vooral in kleinere gemeenten, en het zou van belang zijn dat het centrale niveau extra steun beschikbaar stelt wanneer dat nodig is. Voor een soepele uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan is het van cruciaal belang dat strikte tijdschema's in acht worden genomen, snel wordt gereageerd op blokkades en oplossingen worden gevonden. Een interministeriële werkgroep op hoog niveau om knelpunten aan te pakken, kan nuttig zijn. Wat ten slotte de algemene coördinatie betreft, zal het Agentschap voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit, dat deel uitmaakt van het Ministerie van Financiën, een sleutelrol spelen en zal het naar verwachting voldoende middelen toegewezen krijgen, terwijl de nauwe samenwerking tussen het Agentschap voor de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het Algemeen Secretariaat voor coördinatie (dat belast is met de coördinatie van de hervormingsmaatregelen) van essentieel belang is.

| (25) | De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Griekenland op 29 juli 2021 ingediend. In oktober en november 2021 heeft Griekenland zijn 21 cohesiebeleidsprogramma's bij de Commissie ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 heeft Griekenland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(25)

De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Griekenland op 29 juli 2021 ingediend. In oktober en november 2021 heeft Griekenland zijn 21 cohesiebeleidsprogramma's bij de Commissie ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 heeft Griekenland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (26) | Griekenland viel onder verscherpt toezicht overeenkomstig Verordening (EU) nr. 472/2013 van het Europees Parlement en de Raad (19), nadat het in 2018 met succes het programma voor financiële bijstand in het kader van het Europees stabiliteitsmechanisme heeft doorlopen. Doel van het verscherpte toezicht was toe te zien op de uitvoering van specifieke toezeggingen die Griekenland op 22 juni 2018 aan de Eurogroep heeft gedaan om belangrijke structurele hervormingen die in het kader van het programma in gang waren gezet, te voltooien. De uitvoering van die toezeggingen, binnen de overeengekomen termijnen tot medio 2022, vormt de basis voor schuldverlichting; Griekenland bevindt zich nu in het laatste jaar van dat proces. Zoals in het op 23 mei 2022 gepubliceerde 14e verslag over het verscherpte toezicht is aangegeven, heeft Griekenland ondanks de moeilijke omstandigheden van de pandemie en, meer recentelijk, de economische gevolgen van de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne, het grootste deel van de beleidstoezeggingen effectief uitgevoerd, wat de veerkracht van de Griekse economie alsook de financiële stabiliteit heeft versterkt. Enkele elementen moeten echter nog worden voltooid. Dit geldt met name voor de voltooiing van het nationale kadaster, waardoor het ondernemingsklimaat in Griekenland verder zou worden verbeterd. De afgelopen jaren is aanzienlijke vooruitgang geboekt, en verwacht wordt dat het volledige kadaster tegen december 2022 klaar zal zijn. Voor de uitvoering van het kadaster is steun verleend uit de structuurfondsen van de Unie. Meer recent wordt in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit steun verleend voor de digitalisering van registraties en eigendomsakten. In het kader van het kadasterproject moet Griekenland ook de laatste hand leggen aan de kadastrale metingen, de operationalisering van het kadaster en de ratificatie van de boskaarten die het hele land bestrijken. |
| --- | --- |

(26)

Griekenland viel onder verscherpt toezicht overeenkomstig Verordening (EU) nr. 472/2013 van het Europees Parlement en de Raad (19), nadat het in 2018 met succes het programma voor financiële bijstand in het kader van het Europees stabiliteitsmechanisme heeft doorlopen. Doel van het verscherpte toezicht was toe te zien op de uitvoering van specifieke toezeggingen die Griekenland op 22 juni 2018 aan de Eurogroep heeft gedaan om belangrijke structurele hervormingen die in het kader van het programma in gang waren gezet, te voltooien. De uitvoering van die toezeggingen, binnen de overeengekomen termijnen tot medio 2022, vormt de basis voor schuldverlichting; Griekenland bevindt zich nu in het laatste jaar van dat proces. Zoals in het op 23 mei 2022 gepubliceerde 14e verslag over het verscherpte toezicht is aangegeven, heeft Griekenland ondanks de moeilijke omstandigheden van de pandemie en, meer recentelijk, de economische gevolgen van de militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne, het grootste deel van de beleidstoezeggingen effectief uitgevoerd, wat de veerkracht van de Griekse economie alsook de financiële stabiliteit heeft versterkt. Enkele elementen moeten echter nog worden voltooid. Dit geldt met name voor de voltooiing van het nationale kadaster, waardoor het ondernemingsklimaat in Griekenland verder zou worden verbeterd. De afgelopen jaren is aanzienlijke vooruitgang geboekt, en verwacht wordt dat het volledige kadaster tegen december 2022 klaar zal zijn. Voor de uitvoering van het kadaster is steun verleend uit de structuurfondsen van de Unie. Meer recent wordt in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit steun verleend voor de digitalisering van registraties en eigendomsakten. In het kader van het kadasterproject moet Griekenland ook de laatste hand leggen aan de kadastrale metingen, de operationalisering van het kadaster en de ratificatie van de boskaarten die het hele land bestrijken.

| (27) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Griekenland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met gezondheidszorg. De eigen bijdragen in Griekenland zijn nog steeds hoog en maken meer dan een derde van de totale uitgaven voor gezondheidszorg uit (35 %) (20). Zij zijn grotendeels gekoppeld aan het persoonlijk aandeel voor geneesmiddelen en rechtstreekse betalingen voor diensten buiten het verstrekkingenpakket. Dit houdt op zijn beurt verband met de nog steeds relatief hoge (vergeleken met het Uniegemiddelde) overheidsuitgaven voor geneesmiddelen en met de relatief lage (vergeleken met het Uniegemiddelde) uitgaven voor therapeutische zorg, met name voor ambulante patiënten. Een goed functionerend stelsel van eerstelijnsgezondheidszorg dat de hele bevolking bestrijkt en een doeltreffende poortwachtersfunctie heeft, kan de efficiëntie van de gezondheidszorg en de toegang tot gezondheidszorgproducten en -diensten verbeteren. In dit verband zal de volledige uitvoering van de wijzigingen van het stelsel van eerstelijnsgezondheidszorg die naar verwachting in het kader van het verscherpt toezicht zullen worden goedgekeurd, van cruciaal belang zijn voor een goed functionerend gezondheidszorgstelsel. De hervorming volgt op eerdere pogingen om een alomvattend stelsel van eerstelijnsgezondheidszorg op te zetten, die echter op moeilijkheden bij de uitvoering zijn gestuit. Daartoe zal het voor het waarborgen van een adequate en gelijke toegang tot de gezondheidszorg van cruciaal belang zijn het huisartsenbestand uit te breiden om de volledige bevolking te kunnen bestrijken en registreren. |
| --- | --- |

(27)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Griekenland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met gezondheidszorg. De eigen bijdragen in Griekenland zijn nog steeds hoog en maken meer dan een derde van de totale uitgaven voor gezondheidszorg uit (35 %) (20). Zij zijn grotendeels gekoppeld aan het persoonlijk aandeel voor geneesmiddelen en rechtstreekse betalingen voor diensten buiten het verstrekkingenpakket. Dit houdt op zijn beurt verband met de nog steeds relatief hoge (vergeleken met het Uniegemiddelde) overheidsuitgaven voor geneesmiddelen en met de relatief lage (vergeleken met het Uniegemiddelde) uitgaven voor therapeutische zorg, met name voor ambulante patiënten. Een goed functionerend stelsel van eerstelijnsgezondheidszorg dat de hele bevolking bestrijkt en een doeltreffende poortwachtersfunctie heeft, kan de efficiëntie van de gezondheidszorg en de toegang tot gezondheidszorgproducten en -diensten verbeteren. In dit verband zal de volledige uitvoering van de wijzigingen van het stelsel van eerstelijnsgezondheidszorg die naar verwachting in het kader van het verscherpt toezicht zullen worden goedgekeurd, van cruciaal belang zijn voor een goed functionerend gezondheidszorgstelsel. De hervorming volgt op eerdere pogingen om een alomvattend stelsel van eerstelijnsgezondheidszorg op te zetten, die echter op moeilijkheden bij de uitvoering zijn gestuit. Daartoe zal het voor het waarborgen van een adequate en gelijke toegang tot de gezondheidszorg van cruciaal belang zijn het huisartsenbestand uit te breiden om de volledige bevolking te kunnen bestrijken en registreren.

| (28) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Deze maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(28)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Deze maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (29) | Volgens de gegevens voor 2020 zijn olie en gas goed voor respectievelijk 50 % en 24 % uit van de energiemix van Griekenland. Griekenland is voor de invoer van olie (21) en gas iets minder afhankelijk van Rusland dan de Unie: het land voert 18 % van zijn ruwe olie en 39 % van zijn gas in uit Rusland, terwijl het Uniegemiddelde respectievelijk 26 % en 44 % bedraagt (22). 87 % van de ingevoerde steenkool komt uit Rusland, maar in eigen land wordt ook een grote hoeveelheid bruinkool gewonnen. Om zijn afhankelijkheid van Rusland voor gas te verminderen, zijn energiemix te diversifiëren en minder fossiele brandstoffen te gebruiken, onder meer door zijn verbintenis na te komen om tegen 2028 alle elektriciteitsproductie uit bruinkool uit te faseren, zou een aantal maatregelen verder kunnen worden doorgevoerd die voortbouwen op en verder gaan dan de investeringen en hervormingen die deel uitmaken van het Griekse herstel- en veerkrachtplan. Griekenland zou de uitrol van hernieuwbare energie kunnen versnellen en meer vaart kunnen zetten achter de oprichting van een georganiseerd marktplatform dat bilaterale stroomafnameovereenkomsten voor hernieuwbare elektriciteit faciliteert. De in het herstel- en veerkrachtplan van Griekenland opgenomen hervormingen van de vergunningsprocedures zullen de belemmeringen voor investeringen in de hernieuwbare-energiesector verminderen. Er is ruimte voor Griekenland om te beginnen met de ontwikkeling van waterstofinfrastructuur, met name in Griekse havens, om het vervoer van waterstof te vergemakkelijken. De door de netwerkexploitanten geplande investeringen in infrastructuur, met name de bouw van onderstations, zouden kunnen worden versneld en uitgebreid. Daarnaast zou de gemiddelde tijd die de netwerkexploitanten nodig hebben om de voorwaarden voor de aansluiting van nieuwe installaties voor hernieuwbare energie te verwerken en af te ronden, kunnen worden verkort. Extra elektriciteitsinterconnecties met buurlanden zouden het mogelijk maken meer hernieuwbare energie aan het net te leveren. Griekenland moet de diversificatie van zijn gasroutes versnellen door bestaande investeringen in een vergevorderd stadium snel af te ronden.
  Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Griekenland zou ook de omvang en ambitie van bestaande energiebesparende maatregelen kunnen uitbreiden en het hoge niveau van energiearmoede (17,1 % in 2020) kunnen terugdringen, waar nodig met middelen van het cohesiebeleid, bijvoorbeeld voor de renovatie van het gebouwenbestand. Bestaande marktbelemmeringen die de omvang van renovaties voor specifieke segmenten beperken, zouden kunnen worden verminderd door middel van gerichte regelgevende en financiële stimulansen. Wil Griekenland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Voorts moet het koolstofvrij maken van de vervoerssector, die nog steeds sterk afhankelijk is van olie, worden bespoedigd door duurzame mobiliteit te bevorderen, onder meer via openbaarvervoer- en spoorwegprojecten. |
| --- | --- |

(29)

Volgens de gegevens voor 2020 zijn olie en gas goed voor respectievelijk 50 % en 24 % uit van de energiemix van Griekenland. Griekenland is voor de invoer van olie (21) en gas iets minder afhankelijk van Rusland dan de Unie: het land voert 18 % van zijn ruwe olie en 39 % van zijn gas in uit Rusland, terwijl het Uniegemiddelde respectievelijk 26 % en 44 % bedraagt (22). 87 % van de ingevoerde steenkool komt uit Rusland, maar in eigen land wordt ook een grote hoeveelheid bruinkool gewonnen. Om zijn afhankelijkheid van Rusland voor gas te verminderen, zijn energiemix te diversifiëren en minder fossiele brandstoffen te gebruiken, onder meer door zijn verbintenis na te komen om tegen 2028 alle elektriciteitsproductie uit bruinkool uit te faseren, zou een aantal maatregelen verder kunnen worden doorgevoerd die voortbouwen op en verder gaan dan de investeringen en hervormingen die deel uitmaken van het Griekse herstel- en veerkrachtplan. Griekenland zou de uitrol van hernieuwbare energie kunnen versnellen en meer vaart kunnen zetten achter de oprichting van een georganiseerd marktplatform dat bilaterale stroomafnameovereenkomsten voor hernieuwbare elektriciteit faciliteert. De in het herstel- en veerkrachtplan van Griekenland opgenomen hervormingen van de vergunningsprocedures zullen de belemmeringen voor investeringen in de hernieuwbare-energiesector verminderen. Er is ruimte voor Griekenland om te beginnen met de ontwikkeling van waterstofinfrastructuur, met name in Griekse havens, om het vervoer van waterstof te vergemakkelijken. De door de netwerkexploitanten geplande investeringen in infrastructuur, met name de bouw van onderstations, zouden kunnen worden versneld en uitgebreid. Daarnaast zou de gemiddelde tijd die de netwerkexploitanten nodig hebben om de voorwaarden voor de aansluiting van nieuwe installaties voor hernieuwbare energie te verwerken en af te ronden, kunnen worden verkort. Extra elektriciteitsinterconnecties met buurlanden zouden het mogelijk maken meer hernieuwbare energie aan het net te leveren. Griekenland moet de diversificatie van zijn gasroutes versnellen door bestaande investeringen in een vergevorderd stadium snel af te ronden.

Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Griekenland zou ook de omvang en ambitie van bestaande energiebesparende maatregelen kunnen uitbreiden en het hoge niveau van energiearmoede (17,1 % in 2020) kunnen terugdringen, waar nodig met middelen van het cohesiebeleid, bijvoorbeeld voor de renovatie van het gebouwenbestand. Bestaande marktbelemmeringen die de omvang van renovaties voor specifieke segmenten beperken, zouden kunnen worden verminderd door middel van gerichte regelgevende en financiële stimulansen. Wil Griekenland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Voorts moet het koolstofvrij maken van de vervoerssector, die nog steeds sterk afhankelijk is van olie, worden bespoedigd door duurzame mobiliteit te bevorderen, onder meer via openbaarvervoer- en spoorwegprojecten.

| (30) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Griekenland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Griekenland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(30)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Griekenland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Griekenland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (31) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(31)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (32) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Griekenland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2. |
| --- | --- |

(32)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Griekenland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2.

| (33) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1, 2 en 4 weergegeven. Aanbevelingen 1 en 2 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste, tweede en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in de aanbevelingen 1 en 2 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld en het onvolledige herstel van het externe evenwicht, en faciliteert tevens de aanpak van de hoge werkloosheid en de lage potentiële groei. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn, |
| --- | --- |

(33)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1, 2 en 4 weergegeven. Aanbevelingen 1 en 2 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste, tweede en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in de aanbevelingen 1 en 2 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld en het onvolledige herstel van het externe evenwicht, en faciliteert tevens de aanpak van de hoge werkloosheid en de lage potentiële groei. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn,

BEVEELT AAN dat Griekenland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 een prudent begrotingsbeleid voeren, met name door de groei van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven te beperken tot onder de potentiële outputgroei op middellange termijn, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen, en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn, het zorgen voor een geloofwaardige en geleidelijke schuldreductie en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn door middel van geleidelijke consolidatie, investeringen en hervormingen. Voortbouwen op de hervormingen die in het kader van het herstel- en veerkrachtplan zijn doorgevoerd, het belastingstelsel investeringsvriendelijker maken door een breder systeem van fiscale rulings in te voeren en de structuur van de belastingdruk op zelfstandigen herzien. De doeltreffendheid van de overheidsadministratie verzekeren, ervoor zorgen dat zij arbeidskrachten met de juiste vaardigheden kan aantrekken en de uniforme salaristabel consequent handhaven.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan. Uitstaande hervormingen die onder verscherpt toezicht zijn gesteld, waaronder de hervorming van het kadaster, voltooien.

3.

Teneinde een adequate en gelijke toegang tot de gezondheidszorg te garanderen, de hervorming van de eerstelijnsgezondheidszorg voltooien overeenkomstig het onder verscherpt toezicht gewijzigde kader, met inbegrip van de personeelsbezetting van alle voorzieningen voor eerstelijnsgezondheidszorg, de registratie van de bevolking en de implementatie van een doeltreffende poortwachtersfunctie door huisartsen.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer ervan diversifiëren door de uitrol van hernieuwbare energie en de ontwikkeling van infrastructuur die hernieuwbare waterstof mogelijk maakt, te versnellen. Daarnaast de afhankelijkheid aanpakken door te zorgen voor voldoende capaciteit van elektriciteitsnetten en interconnecties, met inbegrip van gasinterconnecties, en door de aanvoerroutes voor gas te diversifiëren. Het marktkader voor energiediensten versterken en energie-efficiëntiebevorderende maatregelen intensiveren door middel van hervormingen en marktstimulansen om de decarbonisatie van de gebouwensector en vervoerssector te ondersteunen, met name door elektrische mobiliteit te stimuleren.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Griekenland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 33).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  ST 10152/2021.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Griekenland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Griekenland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 46).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Verordening (EU) nr. 472/2013 van het Europees Parlement en van de Raad van 21 mei 2013 betreffende de versterking van het economische en budgettaire toezicht op lidstaten in de eurozone die ernstige moeilijkheden ondervinden of dreigen te ondervinden ten aanzien van hun financiële stabiliteit (PB L 140 van 27.5.2013, blz. 1).

19

(20)  Cijfers uit 2019 en een deel van de State of Health in the EU, Greece: Country Health Profile, OECD, 2021 (https://www.oecd.org/health/greece-country-health-profile-2021-4ab8ea73-en.htm).

20

(21)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van ruwe olie. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Griekenland omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten. Een belangrijk deel van de totale olie-invoer van Griekenland bestaat uit raffinagegrondstoffen. Griekenland is hiervoor sterk afhankelijk van Rusland: 86 % van de totale invoer van raffinagegrondstoffen komt uit Rusland.

21

(22)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Griekenland omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten.

22

(23)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

23

(24)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

24

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/70 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/70

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Spanje en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Spanje

(2022/C 334/09)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Spanje heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Spanje heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De EU heeft ook te maken met een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De EU heeft ook te maken met een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de benadering in de Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Spanje, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de benadering in de Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Spanje, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat het zinvol zou zijn in 2023 over te gaan van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een grotendeels neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat het zinvol zou zijn in 2023 over te gaan van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een grotendeels neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Spanje zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Spanje (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Spanje de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Spanje zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Spanje (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Spanje de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Op 30 april 2022 heeft Spanje zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Spanje over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 30 april 2022 heeft Spanje zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Spanje over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Spanje gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Spanje heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Spanje van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Spanje heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Spanje gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Spanje heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Spanje van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Spanje heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Spanje en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Spanje met onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. De kwetsbaarheden houden vooral verband met de hoge externe, overheids- en particuliere schuld tegen een achtergrond van hoge werkloosheid, en hebben grensoverschrijdende relevantie. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Spanje en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Spanje met onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. De kwetsbaarheden houden vooral verband met de hoge externe, overheids- en particuliere schuld tegen een achtergrond van hoge werkloosheid, en hebben grensoverschrijdende relevantie.

| (13) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Spanje besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(13)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Spanje besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (14) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Spanje aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Spanje aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Spanje volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 10,3 % van het bbp in 2020, tot 6,9 %. De begrotingsmaatregelen van Spanje ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,9 % van het bbp in 2020 tot 2,8 % in 2021. De maatregelen die Spanje in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit inkomensoverdrachten naar regio's om nieuwe behoeften op het gebied van gezondheidszorg te dekken. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 120,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 118,4 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(14)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Spanje aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Spanje aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Spanje volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 10,3 % van het bbp in 2020, tot 6,9 %. De begrotingsmaatregelen van Spanje ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,9 % van het bbp in 2020 tot 2,8 % in 2021. De maatregelen die Spanje in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit inkomensoverdrachten naar regio's om nieuwe behoeften op het gebied van gezondheidszorg te dekken. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 120,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 118,4 % van het bbp in 2021.

| (15) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,3 % en in 2023 met 3,5 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 4,0 % in 2022 en 3,4 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal afnemen tot 5,0 % en in 2023 tot 3,9 % van het bbp. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische bedrijvigheid, de stijging van de belastinginkomsten en de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 115,2 % van het bbp in 2022 en tot 112,4 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,9 % en 4,4 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 115,1 % van het bbp in 2022 en 113,7 % van het bbp in 2023. Het verschil is ten dele toe te schrijven aan het hogere primaire tekort dat voor 2023 wordt verwacht. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 0,8 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Spanje kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(15)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,3 % en in 2023 met 3,5 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 4,0 % in 2022 en 3,4 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal afnemen tot 5,0 % en in 2023 tot 3,9 % van het bbp. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische bedrijvigheid, de stijging van de belastinginkomsten en de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 115,2 % van het bbp in 2022 en tot 112,4 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,9 % en 4,4 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 115,1 % van het bbp in 2022 en 113,7 % van het bbp in 2023. Het verschil is ten dele toe te schrijven aan het hogere primaire tekort dat voor 2023 wordt verwacht. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 0,8 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Spanje kunnen bevorderen.

| (16) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,8 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, en worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik, subsidies voor energieproductie en overdrachten aan getroffen sectoren. Deze maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de opschorting van de belasting op energieproductie of de verlaging van de bijzondere belasting op elektriciteit. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023 (13). |
| --- | --- |

(16)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,8 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, en worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik, subsidies voor energieproductie en overdrachten aan getroffen sectoren. Deze maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de opschorting van de belasting op energieproductie of de verlaging van de bijzondere belasting op elektriciteit. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023 (13).

| (17) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Spanje aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad Spanje aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(17)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Spanje aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad Spanje aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (18) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Spanje, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,2 % van het bbp (14). Spanje is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,9 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren (15). Daarom is Spanje van plan om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,2 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,3 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). De grotere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator zal naar verwachting van invloed zijn op de expansieve bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende primaire uitgaven in 2022 doordat de uitgaven voor overheidsconsumptie van goederen en diensten erdoor zullen toenemen. Volgens de prognoses van de Commissie worden deze maatregelen niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen. |
| --- | --- |

(18)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Spanje, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,2 % van het bbp (14). Spanje is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,9 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren (15). Daarom is Spanje van plan om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,2 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,3 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). De grotere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator zal naar verwachting van invloed zijn op de expansieve bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende primaire uitgaven in 2022 doordat de uitgaven voor overheidsconsumptie van goederen en diensten erdoor zullen toenemen. Volgens de prognoses van de Commissie worden deze maatregelen niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen.

| (19) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,0 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Spanje ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2023 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage van + 0,1 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(19)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,0 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Spanje ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2023 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage van + 0,1 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp).

| (20) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,3 % van het bbp in 2024 en tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het geplande overheidstekort in 2025 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer bepaald zal zij in 2024 afnemen tot 110,8 %, en in 2025 verder afnemen tot 109,7 %. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(20)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,3 % van het bbp in 2024 en tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het geplande overheidstekort in 2025 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer bepaald zal zij in 2024 afnemen tot 110,8 %, en in 2025 verder afnemen tot 109,7 %. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Spanje heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name wordt verwacht dat het herstel- en veerkrachtplan een aanzienlijke bijdrage zal leveren aan de uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen die gericht zijn op het bevorderen van publieke en particuliere investeringen ter ondersteuning van het herstel. Daarbij zal naar verwachting uitvoering worden gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen inzake investeringen in innovatie en de digitale en groene transitie van het land. Het herstel- en veerkrachtplan omvat ook maatregelen om het grote aandeel van tijdelijke contracten in de particuliere en overheidssector te reduceren en het actieve arbeidsmarktbeleid te versterken. Verwacht wordt dat het herstel- en veerkrachtplan ertoe zal bijdragen de versnippering van de arbeidsbemiddeling voor werklozen, die tot lacunes heeft geleid, aan te pakken. Ook wordt verwacht dat het plan zal bijdragen tot de ontwikkeling van arbeidsmarktrelevante vaardigheden en kwalificaties om de groene en de digitale transitie van Spanje te begeleiden. De toegang tot digitaal leren kan door het herstel- en veerkrachtplan aanzienlijk worden gestimuleerd via investeringen in apparatuur en vaardigheden, maar ook door de ontwikkeling van onlinecursussen. De onderwijsresultaten kunnen er ook op vooruitgaan als gevolg van investeringen in verschillende stadia van de onderwijscyclus. De maatregelen in het herstel- en veerkrachtplan kunnen ook bijdragen tot de uitvoering van landspecifieke aanbevelingen waarin Spanje wordt verzocht de dekking en toereikendheid van zijn minimuminkomensregelingen en gezinssteun te verbeteren. Het herstel- en veerkrachtplan zal naar verwachting ook de kaders voor overheidsopdrachten versterken en bijdragen tot een beter ondernemingsklimaat. Bovendien kunnen de maatregelen in het herstel- en veerkrachtplan die gericht zijn op doeltreffendere overheidsuitgaven en een effectiever belastingstelsel, bijdragen tot de houdbaarheid van de begroting. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Spanje heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name wordt verwacht dat het herstel- en veerkrachtplan een aanzienlijke bijdrage zal leveren aan de uitvoering van de landspecifieke aanbevelingen die gericht zijn op het bevorderen van publieke en particuliere investeringen ter ondersteuning van het herstel. Daarbij zal naar verwachting uitvoering worden gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen inzake investeringen in innovatie en de digitale en groene transitie van het land. Het herstel- en veerkrachtplan omvat ook maatregelen om het grote aandeel van tijdelijke contracten in de particuliere en overheidssector te reduceren en het actieve arbeidsmarktbeleid te versterken. Verwacht wordt dat het herstel- en veerkrachtplan ertoe zal bijdragen de versnippering van de arbeidsbemiddeling voor werklozen, die tot lacunes heeft geleid, aan te pakken. Ook wordt verwacht dat het plan zal bijdragen tot de ontwikkeling van arbeidsmarktrelevante vaardigheden en kwalificaties om de groene en de digitale transitie van Spanje te begeleiden. De toegang tot digitaal leren kan door het herstel- en veerkrachtplan aanzienlijk worden gestimuleerd via investeringen in apparatuur en vaardigheden, maar ook door de ontwikkeling van onlinecursussen. De onderwijsresultaten kunnen er ook op vooruitgaan als gevolg van investeringen in verschillende stadia van de onderwijscyclus. De maatregelen in het herstel- en veerkrachtplan kunnen ook bijdragen tot de uitvoering van landspecifieke aanbevelingen waarin Spanje wordt verzocht de dekking en toereikendheid van zijn minimuminkomensregelingen en gezinssteun te verbeteren. Het herstel- en veerkrachtplan zal naar verwachting ook de kaders voor overheidsopdrachten versterken en bijdragen tot een beter ondernemingsklimaat. Bovendien kunnen de maatregelen in het herstel- en veerkrachtplan die gericht zijn op doeltreffendere overheidsuitgaven en een effectiever belastingstelsel, bijdragen tot de houdbaarheid van de begroting.

| (22) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Spanje zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Spanje vertegenwoordigen 40 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 28 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Spanje helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Spanje zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Spanje vertegenwoordigen 40 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 28 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Spanje helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Spanje heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet formeel ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Spanje bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma's van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

Spanje heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet formeel ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Spanje bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma's van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Spanje geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met het versnellen van de groene transitie, het uitbreiden van de energie-interconnecties, het vergroten van de beschikbaarheid van sociale en betaalbare energie-efficiënte huisvesting en het bevorderen van de circulaire economie. Beleid om de recyclingpercentages te verhogen en de circulaire economie te bevorderen, kan de invoer van goederen helpen beperken en zo bijdragen tot het verbeteren van externe onevenwichtigheden. Op middellange en lange termijn kunnen de verwezenlijking van de doelstellingen inzake hernieuwbare energie en energie-efficiëntie en de uitbreiding van de energie-interconnecties ook helpen om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de hoge externe schuld te verminderen. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Spanje geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met het versnellen van de groene transitie, het uitbreiden van de energie-interconnecties, het vergroten van de beschikbaarheid van sociale en betaalbare energie-efficiënte huisvesting en het bevorderen van de circulaire economie. Beleid om de recyclingpercentages te verhogen en de circulaire economie te bevorderen, kan de invoer van goederen helpen beperken en zo bijdragen tot het verbeteren van externe onevenwichtigheden. Op middellange en lange termijn kunnen de verwezenlijking van de doelstellingen inzake hernieuwbare energie en energie-efficiëntie en de uitbreiding van de energie-interconnecties ook helpen om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de hoge externe schuld te verminderen.

| (25) | Spanje zou baat hebben bij een verdere ontkoppeling van economische groei en het gebruik van hulpbronnen om ambitieuzere Uniedoelstellingen te halen, waaronder die van het “Fit for 55”-pakket. In dit verband liggen het percentage stedelijk afval dat wordt gerecycled en het percentage materiaal dat wordt hergebruikt onder het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel van afval dat wordt gestort daar duidelijk boven ligt. Een volgehouden coördinatie tussen de verschillende overheidsniveaus en extra investeringen kunnen Spanje helpen om zijn verplichtingen inzake gescheiden inzameling en recycling na te komen. De verwezenlijking van de recyclingdoelstellingen is naar lagere bestuursniveaus doorgeschoven. Het is echter mogelijk dat de instrumenten om de verwezenlijking ervan af te dwingen niet doeltreffend genoeg zijn. Daarom zouden aanvullende hervormingen de coördinatie tussen de verschillende overheidsniveaus kunnen versterken, onder meer met het oog op een gemeenschappelijke interpretatie van voorschriften en de planning en het gebruik van infrastructuur voor afvalverwerking. Verdere steun uit het instrument voor technische ondersteuning (ingesteld bij Verordening (EU) 2021/240 van het Europees Parlement en de Raad (19)) kan bijdragen tot de verspreiding van beste praktijken. Extra investeringen ter versterking van de recyclingcapaciteit van Spanje kunnen aangewezen zijn, onder meer om de circulaire economie in specifieke sectoren te bevorderen. Daarnaast zijn innovatie en investeringen ter bevordering van de circulaire economie van cruciaal belang om een efficiënter gebruik van hulpbronnen te waarborgen. Spanje heeft ook te kampen met waterschaarste en moet het potentieel van waterhergebruik verder ontwikkelen, ook vanuit het oogpunt van de circulaire economie. |
| --- | --- |

(25)

Spanje zou baat hebben bij een verdere ontkoppeling van economische groei en het gebruik van hulpbronnen om ambitieuzere Uniedoelstellingen te halen, waaronder die van het “Fit for 55”-pakket. In dit verband liggen het percentage stedelijk afval dat wordt gerecycled en het percentage materiaal dat wordt hergebruikt onder het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel van afval dat wordt gestort daar duidelijk boven ligt. Een volgehouden coördinatie tussen de verschillende overheidsniveaus en extra investeringen kunnen Spanje helpen om zijn verplichtingen inzake gescheiden inzameling en recycling na te komen. De verwezenlijking van de recyclingdoelstellingen is naar lagere bestuursniveaus doorgeschoven. Het is echter mogelijk dat de instrumenten om de verwezenlijking ervan af te dwingen niet doeltreffend genoeg zijn. Daarom zouden aanvullende hervormingen de coördinatie tussen de verschillende overheidsniveaus kunnen versterken, onder meer met het oog op een gemeenschappelijke interpretatie van voorschriften en de planning en het gebruik van infrastructuur voor afvalverwerking. Verdere steun uit het instrument voor technische ondersteuning (ingesteld bij Verordening (EU) 2021/240 van het Europees Parlement en de Raad (19)) kan bijdragen tot de verspreiding van beste praktijken. Extra investeringen ter versterking van de recyclingcapaciteit van Spanje kunnen aangewezen zijn, onder meer om de circulaire economie in specifieke sectoren te bevorderen. Daarnaast zijn innovatie en investeringen ter bevordering van de circulaire economie van cruciaal belang om een efficiënter gebruik van hulpbronnen te waarborgen. Spanje heeft ook te kampen met waterschaarste en moet het potentieel van waterhergebruik verder ontwikkelen, ook vanuit het oogpunt van de circulaire economie.

| (26) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(26)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (27) | Volgens de gegevens voor 2020 (20) is Spanje voor 2 % afhankelijk van Rusland wat olie betreft en voor 10 % wat gas betreft, wat veel minder is dan het Uniegemiddelde van respectievelijk 26 % en 44 %. Spanje is ongeveer even afhankelijk van Russische steenkool als de rest van de EU (55 %), maar het aandeel van vaste fossiele brandstoffen in de energiemix (2,8 %) is er veel lager dan het Uniegemiddelde. Hoewel Spanje slechts in beperkte mate aan Russische olie en gas is blootgesteld, maken de huidige geopolitieke situatie en hoge energieprijzen het des te dringender voor het land om zijn inspanningen verder op te voeren teneinde de in zijn nationale energie- en klimaatplan vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. Voortbouwend op het nationale energie- en klimaatplan kunnen aanvullende maatregelen ter ondersteuning van de uitrol van hernieuwbare energie (met de nadruk op decentrale installaties en zelfvoorziening, onder meer door verdere stroomlijning van de vergunningsprocedures en verbetering van de toegang tot het net) en aanvullende investeringen (in opslag, netinfrastructuur, elektrificatie van gebouwen en het vervoer, en hernieuwbare waterstof) helpen om de economie, met inbegrip van de industrie, de vervoerssector en de huisvestingssector, verder koolstofvrij te maken en zowel de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen als de blootstelling aan internationale prijzen te verminderen.
  De effectieve integratie van Spanje in de interne energiemarkt vereist een uitbreiding van zijn energie-interconnecties. Met name zouden verdere elektriciteitsinterconnecties met buurlanden de integratie van de hernieuwbare-energiecapaciteit van het Iberisch schiereiland in de interne energiemarkt kunnen helpen versterken. Aanvullende grensoverschrijdende gasinfrastructuur die klaar is voor waterstof kan verder bijdragen tot de diversificatie van de gasvoorziening in de intracommunautaire markt en helpen om het langetermijnpotentieel voor hernieuwbare waterstof te realiseren. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. |
| --- | --- |

(27)

Volgens de gegevens voor 2020 (20) is Spanje voor 2 % afhankelijk van Rusland wat olie betreft en voor 10 % wat gas betreft, wat veel minder is dan het Uniegemiddelde van respectievelijk 26 % en 44 %. Spanje is ongeveer even afhankelijk van Russische steenkool als de rest van de EU (55 %), maar het aandeel van vaste fossiele brandstoffen in de energiemix (2,8 %) is er veel lager dan het Uniegemiddelde. Hoewel Spanje slechts in beperkte mate aan Russische olie en gas is blootgesteld, maken de huidige geopolitieke situatie en hoge energieprijzen het des te dringender voor het land om zijn inspanningen verder op te voeren teneinde de in zijn nationale energie- en klimaatplan vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. Voortbouwend op het nationale energie- en klimaatplan kunnen aanvullende maatregelen ter ondersteuning van de uitrol van hernieuwbare energie (met de nadruk op decentrale installaties en zelfvoorziening, onder meer door verdere stroomlijning van de vergunningsprocedures en verbetering van de toegang tot het net) en aanvullende investeringen (in opslag, netinfrastructuur, elektrificatie van gebouwen en het vervoer, en hernieuwbare waterstof) helpen om de economie, met inbegrip van de industrie, de vervoerssector en de huisvestingssector, verder koolstofvrij te maken en zowel de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen als de blootstelling aan internationale prijzen te verminderen.

De effectieve integratie van Spanje in de interne energiemarkt vereist een uitbreiding van zijn energie-interconnecties. Met name zouden verdere elektriciteitsinterconnecties met buurlanden de integratie van de hernieuwbare-energiecapaciteit van het Iberisch schiereiland in de interne energiemarkt kunnen helpen versterken. Aanvullende grensoverschrijdende gasinfrastructuur die klaar is voor waterstof kan verder bijdragen tot de diversificatie van de gasvoorziening in de intracommunautaire markt en helpen om het langetermijnpotentieel voor hernieuwbare waterstof te realiseren. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken.

| (28) | Verdere vooruitgang op het gebied van decentrale productie van hernieuwbare energie en grondige renovaties van zowel woningen als andere gebouwen, met name in middelgrote steden, kan worden bereikt door passende financieringsregelingen in te voeren, werknemers in de bouwsector bij te scholen en op te leiden, bewustmakingscampagnes te voeren en technische bijstand te verlenen om het gebruik van subsidies en financiële instrumenten voor renovaties te ondersteunen. Ook de vergroting van het aanbod energie-efficiënte sociale en betaalbare woningen, vooral in gebieden met uitgesproken tekorten en krappe markten, kan nuttig zijn om het energieverbruik terug te dringen, de groene transitie daadkrachtiger na te streven en kwetsbare huishoudens te ondersteunen. Wil Spanje de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(28)

Verdere vooruitgang op het gebied van decentrale productie van hernieuwbare energie en grondige renovaties van zowel woningen als andere gebouwen, met name in middelgrote steden, kan worden bereikt door passende financieringsregelingen in te voeren, werknemers in de bouwsector bij te scholen en op te leiden, bewustmakingscampagnes te voeren en technische bijstand te verlenen om het gebruik van subsidies en financiële instrumenten voor renovaties te ondersteunen. Ook de vergroting van het aanbod energie-efficiënte sociale en betaalbare woningen, vooral in gebieden met uitgesproken tekorten en krappe markten, kan nuttig zijn om het energieverbruik terug te dringen, de groene transitie daadkrachtiger na te streven en kwetsbare huishoudens te ondersteunen. Wil Spanje de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (29) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Spanje in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Spanje putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(29)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Spanje in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Spanje putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (30) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(30)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (31) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Spanje is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2. |
| --- | --- |

(31)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Spanje is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2.

| (32) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1, 2 en 4 weergegeven. Aanbevelingen 1 en 2 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste en de vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder meer bij tot de vermindering van de overheids-, particuliere en externe schuld, aangezien de volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan de groei zal ondersteunen en tegelijkertijd de economie veerkrachtiger zal maken. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn, tegen een achtergrond van hoge werkloosheid, |
| --- | --- |

(32)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1, 2 en 4 weergegeven. Aanbevelingen 1 en 2 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste en de vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder meer bij tot de vermindering van de overheids-, particuliere en externe schuld, aangezien de volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan de groei zal ondersteunen en tegelijkertijd de economie veerkrachtiger zal maken. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn, tegen een achtergrond van hoge werkloosheid,

BEVEELT AAN dat Spanje in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 een prudent begrotingsbeleid voeren, met name door de groei van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven te beperken tot onder de potentiële outputgroei op middellange termijn, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen, en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen doen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn, het zorgen voor een geloofwaardige en geleidelijke schuldreductie en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn door middel van geleidelijke consolidatie, investeringen en hervormingen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De recyclingpercentages verhogen om de Uniedoelstellingen te halen en de circulaire economie te bevorderen door de coördinatie tussen alle overheidsniveaus te verbeteren en verdere investeringen te doen teneinde te voldoen aan de verplichtingen inzake gescheiden afvalinzameling en recycling, alsook om het hergebruik van water te bevorderen.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. De uitrol van hernieuwbare energie versnellen, met de nadruk op decentrale installaties en zelfvoorziening, onder meer door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen en de toegang tot het net te verbeteren. Extra investeringen in opslag, netinfrastructuur, elektrificatie van gebouwen en het vervoer, en hernieuwbare waterstof ondersteunen. De energie-interconnectiecapaciteit uitbreiden. De beschikbaarheid van energie-efficiënte sociale en betaalbare huisvesting vergroten, onder meer door renovaties.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Spanje (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 38).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Spanje kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10150/21 INIT en ST 10150/21 ADD 1 REV 2.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Spanje en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Spanje (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 54).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die eruitzag in 2022. Voor de begrotingskosten per persoon worden de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, rekening houdend met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura, zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

14

(15)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,3 procentpunt van het bbp leveren als gevolg van de geleidelijke terugkeer naar het niveau van vóór de pandemie.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Verordening (EU) 2021/240 van het Europees Parlement en de Raad van 10 februari 2021 tot vaststelling van een instrument voor technische ondersteuning (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 1).

19

(20)  Eurostat (2020), aandeel van de invoer uit Rusland in de totale invoer van aardolie, aardgas en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Spanje omvat de totale invoer ook de intracommunautaire handel. In ruwe aardolie zijn geen geraffineerde olieproducten opgenomen.

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

21

(22)  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/79 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/79

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Frankrijk

(2022/C 334/10)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (1), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Nederland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten worden geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (3) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Nederland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten worden geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (3) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie krijgt ook te maken met een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie krijgt ook te maken met een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Frankrijk, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Frankrijk, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 28 april 2021 heeft Frankrijk zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Frankrijk (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Frankrijk de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 28 april 2021 heeft Frankrijk zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Frankrijk (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Frankrijk de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Op 4 mei 2022 heeft Frankrijk zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend. Frankrijk heeft zijn stabiliteitsprogramma niet ingediend. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Frankrijk over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 4 mei 2022 heeft Frankrijk zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend. Frankrijk heeft zijn stabiliteitsprogramma niet ingediend. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Frankrijk over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Frankrijk gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Frankrijk heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Frankrijk van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Frankrijk heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Frankrijk gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Frankrijk heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Frankrijk van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Frankrijk heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Frankrijk en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Frankrijk macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De zwakke punten houden vooral verband met de hoge overheidsschuld en het zwakke concurrentievermogen, die grensoverschrijdende relevantie hebben, tegen een achtergrond van lage productiviteitsgroei. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Frankrijk en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Frankrijk macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De zwakke punten houden vooral verband met de hoge overheidsschuld en het zwakke concurrentievermogen, die grensoverschrijdende relevantie hebben, tegen een achtergrond van lage productiviteitsgroei.

| (13) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Frankrijk besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(13)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Frankrijk besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (14) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Frankrijk aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Frankrijk aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Frankrijk volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 8,9 % van het bbp in 2020, tot 6,5 %. De begrotingsmaatregelen van Frankrijk ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,3 % van het bbp in 2020 tot 2,6 % in 2021. De maatregelen die Frankrijk in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de permanente verlaging van de belastingen op productie vanaf 2021 en de verhoging van de ambtenarensalarissen, vooral in de gezondheidszorg. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 114,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 112,9 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(14)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Frankrijk aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Frankrijk aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Frankrijk volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 8,9 % van het bbp in 2020, tot 6,5 %. De begrotingsmaatregelen van Frankrijk ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,3 % van het bbp in 2020 tot 2,6 % in 2021. De maatregelen die Frankrijk in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de permanente verlaging van de belastingen op productie vanaf 2021 en de verhoging van de ambtenarensalarissen, vooral in de gezondheidszorg. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 114,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 112,9 % van het bbp in 2021.

| (15) | De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,6 % en 3,2 % van het bbp. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een overheidsschuldquote van 111,2 % in 2022 en 109,1 % in 2023. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,0 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Frankrijk kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(15)

De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,6 % en 3,2 % van het bbp. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een overheidsschuldquote van 111,2 % in 2022 en 109,1 % in 2023. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,0 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Frankrijk kunnen bevorderen.

| (16) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,6 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk zullen worden afgeschaft in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik, maxima voor detail- en groothandelsprijzen, en subsidies aan energie-intensieve ondernemingen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name het algemene plafond voor elektriciteits- en gasprijzen en een volledig gesubsidieerde korting op brandstoffen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % van het bbp in 2023 (12). |
| --- | --- |

(16)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,6 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk zullen worden afgeschaft in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik, maxima voor detail- en groothandelsprijzen, en subsidies aan energie-intensieve ondernemingen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name het algemene plafond voor elektriciteits- en gasprijzen en een volledig gesubsidieerde korting op brandstoffen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % van het bbp in 2023 (12).

| (17) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Frankrijk aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad Frankrijk aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(17)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Frankrijk aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. Ook heeft de Raad Frankrijk aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (18) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt verwacht dat de begrotingskoers in 2022 ondersteunend zal zijn op – 1,7 % van het bbp (13). Frankrijk is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting dalen met 0,2 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2021. Deze afname in 2022 is het gevolg van de vervroegde financiële steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (14). Frankrijk is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp).
  Andere maatregelen in verband met de lopende uitgaven zijn onder meer die welke in het herstel- en veerkrachtplan naar voren worden gebracht om de economische gevolgen van het conflict in Oekraïne op te vangen, zoals directe subsidies aan ad-hocsectoren (0,1 % van het bbp) en de verhoging van de ambtenarensalarissen (0,1 % van het bbp). Aan de ontvangstenzijde zullen de verlaging van de vennootschapsbelasting (0,1 % van het bbp) en van de onroerendgoedbelasting (0,1 % van het bbp) naar verwachting eveneens bijdragen aan de expansieve begrotingskoers. De grotere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator zal naar verwachting van invloed zijn op de expansieve bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende primaire uitgaven in 2022 doordat de overheidsconsumptie en sociale uitkeringen erdoor zullen toenemen. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden deze maatregelen en de oorzaken van hogere uitgaven niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen. |
| --- | --- |

(18)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt verwacht dat de begrotingskoers in 2022 ondersteunend zal zijn op – 1,7 % van het bbp (13). Frankrijk is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting dalen met 0,2 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2021. Deze afname in 2022 is het gevolg van de vervroegde financiële steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (14). Frankrijk is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp).

Andere maatregelen in verband met de lopende uitgaven zijn onder meer die welke in het herstel- en veerkrachtplan naar voren worden gebracht om de economische gevolgen van het conflict in Oekraïne op te vangen, zoals directe subsidies aan ad-hocsectoren (0,1 % van het bbp) en de verhoging van de ambtenarensalarissen (0,1 % van het bbp). Aan de ontvangstenzijde zullen de verlaging van de vennootschapsbelasting (0,1 % van het bbp) en van de onroerendgoedbelasting (0,1 % van het bbp) naar verwachting eveneens bijdragen aan de expansieve begrotingskoers. De grotere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator zal naar verwachting van invloed zijn op de expansieve bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende primaire uitgaven in 2022 doordat de overheidsconsumptie en sociale uitkeringen erdoor zullen toenemen. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden deze maatregelen en de oorzaken van hogere uitgaven niet volledig opgevangen door compenserende maatregelen.

| (19) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,9 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Frankrijk zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische bedrijvigheid van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt van het bbp afnemen ten opzichte van 2022 als gevolg van de vervroegd beschikbaar gestelde financiële steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2021 en 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 volgens de prognoses een neutrale bijdrage leveren aan de begrotingskoers (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp). Daarom berust de contractieve bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven op de uitfasering van de maatregelen om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken, zoals thans gepland. |
| --- | --- |

(19)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,9 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Frankrijk zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische bedrijvigheid van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt van het bbp afnemen ten opzichte van 2022 als gevolg van de vervroegd beschikbaar gestelde financiële steun uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit in 2021 en 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 volgens de prognoses een neutrale bijdrage leveren aan de begrotingskoers (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp). Daarom berust de contractieve bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven op de uitfasering van de maatregelen om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken, zoals thans gepland.

| (20) | Het huidige Franse pensioenstelsel is complex en bestaat uit meer dan 40 naast elkaar bestaande regelingen. Zij gelden voor verschillende groepen werknemers en functies, volgens verschillende regels. Volgens gegevens van Eurostat waren de overheidsuitgaven voor pensioenen in Frankrijk met 14,6 % van het bbp in 2019 de op twee na hoogste in de Unie. De hoge kosten houden verband met een relatief hoge inkomensvervangingsratio (d.w.z. pensioen in verhouding tot het laatste jaarinkomen vóór pensionering), de levensverwachting, een relatief vroege effectieve pensioenleeftijd (rond 62 jaar) en een hoog aantal gepensioneerden in de totale bevolking. Volgens zowel het vergrijzingsverslag 2021 van de Commissie en het laatste jaarverslag van de Franse pensioenadviesraad (Conseil d'orientation des retraites) zullen de pensioenuitgaven, na een verwachte lichte daling tot 2024, tussen 2025 en ongeveer 2030 naar verwachting matig stijgen met ongeveer 0,2 procentpunt van het bbp. De hoge totale overheidsuitgaven, waarvan de pensioenuitgaven een van de belangrijkste zijn, dragen bij tot de accumulatie van de overheidsschuld ondanks de zware belastingdruk, waardoor Frankrijk op middellange termijn met grote risico's voor de houdbaarheid van de begroting wordt geconfronteerd. Tot 2070 wordt een gestage daling van de pensioenuitgaven verwacht, voornamelijk als gevolg van de indexatie van de pensioenuitkeringen op basis van de inflatie, die het effect van de toegenomen afhankelijkheidsratio als gevolg van de vergrijzing compenseert. De vereenvoudiging van het pensioenstelsel door eenmaking van de verschillende regelingen zou voor meer transparantie en billijkheid helpen zorgen, zou een positief effect hebben op de arbeidsmobiliteit en de efficiëntie van de arbeidsallocatie en zou de budgettaire houdbaarheid kunnen versterken. In 2018 is de Franse regering een hervormingsproces gestart met als doel de regels van de vele pensioenregelingen gelijk te trekken. De hervorming werd stopgezet toen de COVID-19-pandemie uitbrak. Bij de presentatie van de doelstellingen van het Franse herstel- en weerbaarheidsplan heeft de regering bevestigd dat zij zich inzet voor een ambitieuze hervorming van het pensioenstelsel met als doel de billijkheid en houdbaarheid ervan te verbeteren. |
| --- | --- |

(20)

Het huidige Franse pensioenstelsel is complex en bestaat uit meer dan 40 naast elkaar bestaande regelingen. Zij gelden voor verschillende groepen werknemers en functies, volgens verschillende regels. Volgens gegevens van Eurostat waren de overheidsuitgaven voor pensioenen in Frankrijk met 14,6 % van het bbp in 2019 de op twee na hoogste in de Unie. De hoge kosten houden verband met een relatief hoge inkomensvervangingsratio (d.w.z. pensioen in verhouding tot het laatste jaarinkomen vóór pensionering), de levensverwachting, een relatief vroege effectieve pensioenleeftijd (rond 62 jaar) en een hoog aantal gepensioneerden in de totale bevolking. Volgens zowel het vergrijzingsverslag 2021 van de Commissie en het laatste jaarverslag van de Franse pensioenadviesraad (Conseil d'orientation des retraites) zullen de pensioenuitgaven, na een verwachte lichte daling tot 2024, tussen 2025 en ongeveer 2030 naar verwachting matig stijgen met ongeveer 0,2 procentpunt van het bbp. De hoge totale overheidsuitgaven, waarvan de pensioenuitgaven een van de belangrijkste zijn, dragen bij tot de accumulatie van de overheidsschuld ondanks de zware belastingdruk, waardoor Frankrijk op middellange termijn met grote risico's voor de houdbaarheid van de begroting wordt geconfronteerd. Tot 2070 wordt een gestage daling van de pensioenuitgaven verwacht, voornamelijk als gevolg van de indexatie van de pensioenuitkeringen op basis van de inflatie, die het effect van de toegenomen afhankelijkheidsratio als gevolg van de vergrijzing compenseert. De vereenvoudiging van het pensioenstelsel door eenmaking van de verschillende regelingen zou voor meer transparantie en billijkheid helpen zorgen, zou een positief effect hebben op de arbeidsmobiliteit en de efficiëntie van de arbeidsallocatie en zou de budgettaire houdbaarheid kunnen versterken. In 2018 is de Franse regering een hervormingsproces gestart met als doel de regels van de vele pensioenregelingen gelijk te trekken. De hervorming werd stopgezet toen de COVID-19-pandemie uitbrak. Bij de presentatie van de doelstellingen van het Franse herstel- en weerbaarheidsplan heeft de regering bevestigd dat zij zich inzet voor een ambitieuze hervorming van het pensioenstelsel met als doel de billijkheid en houdbaarheid ervan te verbeteren.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Frankrijk heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Frankrijk heeft goede vooruitgang geboekt bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. De Commissie heeft het eerste betalingsverzoek van Frankrijk positief beoordeeld, rekening houdend met het advies van het Economisch en Financieel Comité, wat heeft geleid tot de uitbetaling van 7,4 miljard EUR financiële steun (exclusief voorfinanciering) op 4 maart 2022. De 38 bijbehorende mijlpalen en streefdoelen hebben betrekking op hervormingen op het gebied van de overheidsfinanciën, de arbeidsmarkt, de gezondheidszorg en de langdurige zorg. Frankrijk heeft geïnvesteerd in het verbeteren van de energie-efficiëntie van gebouwen (openbare gebouwen, particuliere gebouwen en sociale woningen), duurzaam vervoer (aankoop van schone voertuigen), het koolstofvrij maken van de industrie, werkgelegenheid voor jongeren en onderwijs. Verschillende onderzoeksstrategieën met betrekking tot belangrijke groene en digitale technologieën zijn gevalideerd en in 2022 en 2023 zullen oproepen tot het indienen van voorstellen worden gelanceerd. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Frankrijk heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Frankrijk heeft goede vooruitgang geboekt bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. De Commissie heeft het eerste betalingsverzoek van Frankrijk positief beoordeeld, rekening houdend met het advies van het Economisch en Financieel Comité, wat heeft geleid tot de uitbetaling van 7,4 miljard EUR financiële steun (exclusief voorfinanciering) op 4 maart 2022. De 38 bijbehorende mijlpalen en streefdoelen hebben betrekking op hervormingen op het gebied van de overheidsfinanciën, de arbeidsmarkt, de gezondheidszorg en de langdurige zorg. Frankrijk heeft geïnvesteerd in het verbeteren van de energie-efficiëntie van gebouwen (openbare gebouwen, particuliere gebouwen en sociale woningen), duurzaam vervoer (aankoop van schone voertuigen), het koolstofvrij maken van de industrie, werkgelegenheid voor jongeren en onderwijs. Verschillende onderzoeksstrategieën met betrekking tot belangrijke groene en digitale technologieën zijn gevalideerd en in 2022 en 2023 zullen oproepen tot het indienen van voorstellen worden gelanceerd.

| (22) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Frankrijk zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Frankrijk vertegenwoordigen 46,0 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan (met belangrijke investeringen in energierenovatie van gebouwen), terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen goed zijn voor 21,3 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Frankrijk helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Frankrijk zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Frankrijk vertegenwoordigen 46,0 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan (met belangrijke investeringen in energierenovatie van gebouwen), terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen goed zijn voor 21,3 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Frankrijk helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Frankijk op 2 juni 2022 goedgekeurd. Frankrijk heeft de meeste cohesiebeleidsprogramma’s vóór 17 maart 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Frankijk bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Frankijk op 2 juni 2022 goedgekeurd. Frankrijk heeft de meeste cohesiebeleidsprogramma’s vóór 17 maart 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Frankijk bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Frankrijk geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met het tekort aan vakmensen en de uitrol van hernieuwbare energie. De verbetering van de vaardigheden van de beroepsbevolking zou bijdragen tot de verhoging van de arbeidsproductiviteit en dus tot de verbetering van het algemene concurrentievermogen van de Franse economie. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Frankrijk geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met het tekort aan vakmensen en de uitrol van hernieuwbare energie. De verbetering van de vaardigheden van de beroepsbevolking zou bijdragen tot de verhoging van de arbeidsproductiviteit en dus tot de verbetering van het algemene concurrentievermogen van de Franse economie.

| (25) | Het tekort aan arbeidskrachten neemt toe en volgens de werkgevers is het gebrek aan geschoolde werknemers in meer dan 50 % van de gevallen de belangrijkste belemmering voor aanwerving, vooral voor banen waarvoor technische vaardigheden vereist zijn, zoals die welke nodig zijn voor de groene en digitale transitie (industrie, bouw). De huidige investeringen in de bij- en omscholing van werknemers werpen pas na verloop van tijd vruchten af en de doeltreffendheid ervan zou kunnen worden ondermijnd door het feit dat meer dan een vijfde van de 15-jarigen een laag niveau van basisvaardigheden heeft, waardoor zij later in hun leven over het algemeen minder profijt hebben van opleiding. De zwakke prestaties op het gebied van wiskunde (Franse leerlingen in het vierde leerjaar lager onderwijs (Grade 4) haalden de laagste scores van de 22 deelnemende lidstaten in TIMSS 2019 (Trends in Mathematics and Science Study) en wetenschap zijn bijzonder zorgwekkend, gezien het tekort aan technische vaardigheden. Bovendien blijkt uit evaluaties dat laaggeschoolden over het algemeen minder profiteren van opleidingen die tot een kwalificatie leiden. |
| --- | --- |

(25)

Het tekort aan arbeidskrachten neemt toe en volgens de werkgevers is het gebrek aan geschoolde werknemers in meer dan 50 % van de gevallen de belangrijkste belemmering voor aanwerving, vooral voor banen waarvoor technische vaardigheden vereist zijn, zoals die welke nodig zijn voor de groene en digitale transitie (industrie, bouw). De huidige investeringen in de bij- en omscholing van werknemers werpen pas na verloop van tijd vruchten af en de doeltreffendheid ervan zou kunnen worden ondermijnd door het feit dat meer dan een vijfde van de 15-jarigen een laag niveau van basisvaardigheden heeft, waardoor zij later in hun leven over het algemeen minder profijt hebben van opleiding. De zwakke prestaties op het gebied van wiskunde (Franse leerlingen in het vierde leerjaar lager onderwijs (Grade 4) haalden de laagste scores van de 22 deelnemende lidstaten in TIMSS 2019 (Trends in Mathematics and Science Study) en wetenschap zijn bijzonder zorgwekkend, gezien het tekort aan technische vaardigheden. Bovendien blijkt uit evaluaties dat laaggeschoolden over het algemeen minder profiteren van opleidingen die tot een kwalificatie leiden.

| (26) | Ondanks de goede resultaten in het algemeen, zijn de grote sociaal-economische en territoriale ongelijkheden in het Franse onderwijsstelsel van invloed op het niveau van de basisvaardigheden. Volgens het Programme for International Student Assessment (PISA) is Frankrijk een van de lidstaten waar het effect van de sociaal-economische achtergrond op de prestaties van de leerlingen het grootst is. Uit indicatoren blijkt dat 35,3 % van de kansarme 15-jarigen en 44,5 % van de migrantenleerlingen van de eerste generatie niet over voldoende basisleesvaardigheden beschikt, terwijl het gemiddelde 20,9 % bedraagt. Om dit probleem aan te pakken, heeft Frankrijk in 2017 een proefhervorming doorgevoerd die erin bestond de klassengrootte in de eerste klassen te halveren voor leerlingen in als prioritair aangemerkte gebieden, zodat zij meer gepersonaliseerde ondersteuning kunnen krijgen in een sfeer die bevorderlijk is voor het leren. In 2021 heeft de Franse Rekenkamer gewezen op tekortkomingen in het schoolsysteem die vooral negatieve gevolgen hadden voor de leerresultaten van kansarme leerlingen, en heeft hij opgeroepen tot meer autonomie voor en betere evaluaties van scholen. Sociaal-economische ongelijkheden kunnen worden verergerd door een lagere deelname van leerkrachten aan permanente bijscholing en hoge leerlingenschalen. In achterstandsgebieden zijn de kwalificatieniveaus van leerkrachten wetenschappen doorgaans lager dan in andere lidstaten. De hervormingen van de stelsels voor beroepsonderwijs en de beroepsopleiding van 2018, ook van de leerlingstelsels, en aanzienlijke stimulansen voor werkgevers hebben het aantal leerlingplaatsen doen toenemen, met een positief effect op de arbeidsparticipatie van afgestudeerden. |
| --- | --- |

(26)

Ondanks de goede resultaten in het algemeen, zijn de grote sociaal-economische en territoriale ongelijkheden in het Franse onderwijsstelsel van invloed op het niveau van de basisvaardigheden. Volgens het Programme for International Student Assessment (PISA) is Frankrijk een van de lidstaten waar het effect van de sociaal-economische achtergrond op de prestaties van de leerlingen het grootst is. Uit indicatoren blijkt dat 35,3 % van de kansarme 15-jarigen en 44,5 % van de migrantenleerlingen van de eerste generatie niet over voldoende basisleesvaardigheden beschikt, terwijl het gemiddelde 20,9 % bedraagt. Om dit probleem aan te pakken, heeft Frankrijk in 2017 een proefhervorming doorgevoerd die erin bestond de klassengrootte in de eerste klassen te halveren voor leerlingen in als prioritair aangemerkte gebieden, zodat zij meer gepersonaliseerde ondersteuning kunnen krijgen in een sfeer die bevorderlijk is voor het leren. In 2021 heeft de Franse Rekenkamer gewezen op tekortkomingen in het schoolsysteem die vooral negatieve gevolgen hadden voor de leerresultaten van kansarme leerlingen, en heeft hij opgeroepen tot meer autonomie voor en betere evaluaties van scholen. Sociaal-economische ongelijkheden kunnen worden verergerd door een lagere deelname van leerkrachten aan permanente bijscholing en hoge leerlingenschalen. In achterstandsgebieden zijn de kwalificatieniveaus van leerkrachten wetenschappen doorgaans lager dan in andere lidstaten. De hervormingen van de stelsels voor beroepsonderwijs en de beroepsopleiding van 2018, ook van de leerlingstelsels, en aanzienlijke stimulansen voor werkgevers hebben het aantal leerlingplaatsen doen toenemen, met een positief effect op de arbeidsparticipatie van afgestudeerden.

| (27) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(27)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (28) | Volgens de gegevens voor 2020 (18) is Frankrijk voor 9 %, 17 % en 34 % afhankelijk van de invoer van respectievelijk aardolie, aardgas en steenkool uit Rusland, wat lager is dan het EU-27-gemiddelde. Frankrijk is minder blootgesteld aan Russische fossiele brandstoffen dan het Uniegemiddelde, grotendeels omdat de Franse energiemix hoofdzakelijk op kernenergie berust (40,6 % van het bruto binnenlands energieverbruik). Het aandeel van fossiele brandstoffen in de energiemix is lager dan het EU-27-gemiddelde: olie, gas en vaste fossiele brandstoffen (waaronder steenkool) vertegenwoordigen respectievelijk 28,6 %, 15,4 % en 2,3 % van het bruto binnenlands energieverbruik in Frankrijk. Bovendien beschikt Frankrijk over vier lng-terminals, wat een grotere diversificatie van de gasinvoer mogelijk maakt. De huidige geopolitieke situatie en hoge energieprijzen maken het voor Frankrijk echter des te dringender om zijn inspanningen verder op te voeren teneinde de in zijn nationale energie- en klimaatplan vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. In 2020 bedroeg het aandeel hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie in Frankrijk 19,1 %, wat minder is dan het streefdoel van 23 % dat in zijn nationale energie- en klimaatplan is vastgesteld. Wil Frankrijk de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Het koolstofvrij maken van industriële processen en van de verwarming van gebouwen kan worden versneld door meer overheidssteun voor technologieën zoals klein- en grootschalige warmtepompen en geothermische energie, met inbegrip van steun voor stadsverwarmingsnetten, en door een snellere uitrol van duurzame anaerobe vergisting (“méthanisation”) en andere technologieën voor de duurzame productie van duurzame biogassen zoals biomethaan. Dergelijke investeringen zouden ook de afhankelijkheid van de invoer van aardgas uit Rusland helpen verminderen. Een versnelde uitfasering van de resterende subsidies voor fossiele brandstoffen zou het concurrentievermogen van hernieuwbare energie ten opzichte van alternatieven op basis van fossiele brandstoffen verbeteren. Investeringen in hernieuwbare energie, zowel grootschalige als decentrale installaties, kunnen ook de macro-economische veerkracht en het concurrentievermogen versterken door de energiezekerheid te vergroten en de innovatie in de energiesector te stimuleren. |
| --- | --- |

(28)

Volgens de gegevens voor 2020 (18) is Frankrijk voor 9 %, 17 % en 34 % afhankelijk van de invoer van respectievelijk aardolie, aardgas en steenkool uit Rusland, wat lager is dan het EU-27-gemiddelde. Frankrijk is minder blootgesteld aan Russische fossiele brandstoffen dan het Uniegemiddelde, grotendeels omdat de Franse energiemix hoofdzakelijk op kernenergie berust (40,6 % van het bruto binnenlands energieverbruik). Het aandeel van fossiele brandstoffen in de energiemix is lager dan het EU-27-gemiddelde: olie, gas en vaste fossiele brandstoffen (waaronder steenkool) vertegenwoordigen respectievelijk 28,6 %, 15,4 % en 2,3 % van het bruto binnenlands energieverbruik in Frankrijk. Bovendien beschikt Frankrijk over vier lng-terminals, wat een grotere diversificatie van de gasinvoer mogelijk maakt. De huidige geopolitieke situatie en hoge energieprijzen maken het voor Frankrijk echter des te dringender om zijn inspanningen verder op te voeren teneinde de in zijn nationale energie- en klimaatplan vastgestelde doelstellingen voor hernieuwbare energie te halen. In 2020 bedroeg het aandeel hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie in Frankrijk 19,1 %, wat minder is dan het streefdoel van 23 % dat in zijn nationale energie- en klimaatplan is vastgesteld. Wil Frankrijk de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Het koolstofvrij maken van industriële processen en van de verwarming van gebouwen kan worden versneld door meer overheidssteun voor technologieën zoals klein- en grootschalige warmtepompen en geothermische energie, met inbegrip van steun voor stadsverwarmingsnetten, en door een snellere uitrol van duurzame anaerobe vergisting (“méthanisation”) en andere technologieën voor de duurzame productie van duurzame biogassen zoals biomethaan. Dergelijke investeringen zouden ook de afhankelijkheid van de invoer van aardgas uit Rusland helpen verminderen. Een versnelde uitfasering van de resterende subsidies voor fossiele brandstoffen zou het concurrentievermogen van hernieuwbare energie ten opzichte van alternatieven op basis van fossiele brandstoffen verbeteren. Investeringen in hernieuwbare energie, zowel grootschalige als decentrale installaties, kunnen ook de macro-economische veerkracht en het concurrentievermogen versterken door de energiezekerheid te vergroten en de innovatie in de energiesector te stimuleren.

| (29) | De uitrol van grootschalige projecten voor hernieuwbare energie in Frankrijk, met name onshore- en offshore-windmolenparken en fotovoltaïsche zonne-energieprojecten, wordt belemmerd door restrictieve regelgeving, grote administratieve lasten en dure vergunningsprocedures. Ontoereikende investeringen in het elektriciteitsnet op nationaal niveau hebben ook geleid tot een tekort aan toegangspunten, stijgende kosten voor de aansluiting op het net en vertragingen bij de aansluiting op het net, die momenteel kunnen oplopen tot enkele maanden. Windmolenparken op land mogen niet worden gebouwd op een afstand van minder dan vijf tot dertig km van meteorologische radars, militaire radars en radars voor de burgerluchtvaart, waardoor ongeveer 45 % van de nieuwe projecten moeite heeft om geschikte locaties te vinden. De procedures moeten worden verbeterd om te voorkomen dat projecten in een zeer laat stadium van ontwikkeling worden afgewezen wegens veiligheidsgerelateerde militaire restricties. Indien nationale, regionale en lokale overheden bij de goedkeuringsprocedures betrokken zijn, betekent dit dat veelvuldige verzoeken om stadsplanningsdocumenten bij te werken, ook moeten worden verwerkt in documenten op een lager niveau, wat extra administratieve lasten met zich meebrengt. Het goedkeuringsproces zou kunnen worden versneld als hiervoor meer personele en financiële middelen zouden worden uitgetrokken bij de centrale overheden op regionaal niveau (d.w.z. voor gedecentraliseerde overheidsdiensten) en bij de bevoegde instanties en de netbeheerders, als de regionale en lokale overheden nauwer zouden worden betrokken bij de ruimtelijke ordening en als de aanbestedingsprocedures sneller zouden verlopen. Decentralisatie en de versterking van mechanismen voor inspraak van het publiek zouden leiden tot een daling van de klachten van derden, die aanzienlijke vertragingen veroorzaken bij de ingebruikname van nieuwe projecten. Een stabiel regelgevingskader op nationaal niveau zou investeerders meer zekerheid bieden, vooral voor de planning op langere termijn. |
| --- | --- |

(29)

De uitrol van grootschalige projecten voor hernieuwbare energie in Frankrijk, met name onshore- en offshore-windmolenparken en fotovoltaïsche zonne-energieprojecten, wordt belemmerd door restrictieve regelgeving, grote administratieve lasten en dure vergunningsprocedures. Ontoereikende investeringen in het elektriciteitsnet op nationaal niveau hebben ook geleid tot een tekort aan toegangspunten, stijgende kosten voor de aansluiting op het net en vertragingen bij de aansluiting op het net, die momenteel kunnen oplopen tot enkele maanden. Windmolenparken op land mogen niet worden gebouwd op een afstand van minder dan vijf tot dertig km van meteorologische radars, militaire radars en radars voor de burgerluchtvaart, waardoor ongeveer 45 % van de nieuwe projecten moeite heeft om geschikte locaties te vinden. De procedures moeten worden verbeterd om te voorkomen dat projecten in een zeer laat stadium van ontwikkeling worden afgewezen wegens veiligheidsgerelateerde militaire restricties. Indien nationale, regionale en lokale overheden bij de goedkeuringsprocedures betrokken zijn, betekent dit dat veelvuldige verzoeken om stadsplanningsdocumenten bij te werken, ook moeten worden verwerkt in documenten op een lager niveau, wat extra administratieve lasten met zich meebrengt. Het goedkeuringsproces zou kunnen worden versneld als hiervoor meer personele en financiële middelen zouden worden uitgetrokken bij de centrale overheden op regionaal niveau (d.w.z. voor gedecentraliseerde overheidsdiensten) en bij de bevoegde instanties en de netbeheerders, als de regionale en lokale overheden nauwer zouden worden betrokken bij de ruimtelijke ordening en als de aanbestedingsprocedures sneller zouden verlopen. Decentralisatie en de versterking van mechanismen voor inspraak van het publiek zouden leiden tot een daling van de klachten van derden, die aanzienlijke vertragingen veroorzaken bij de ingebruikname van nieuwe projecten. Een stabiel regelgevingskader op nationaal niveau zou investeerders meer zekerheid bieden, vooral voor de planning op langere termijn.

| (30) | De verbetering van de energie-efficiëntie en de vermindering van het energieverbruik zullen helpen de emissies en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. In Frankrijk is 25 % van alle broeikasgasemissies afkomstig van de bouw en het gebruik van gebouwen. Het herstel- en veerkrachtplan bevat een deel dat volledig gewijd is aan energierenovatie van gebouwen en helpt zo de daarmee samenhangende uitdagingen aan te pakken met een brede, transversale aanpak. De maatregelen hebben betrekking op alle soorten gebouwen, met prioriteit voor openbare gebouwen, maar omvatten ook belangrijke maatregelen om particuliere gebouwen en sociale woningen te renoveren en om de energie-efficiëntie van kleine ondernemingen te verhogen. In het kader van zijn nieuwe nationale herstel- en veerkrachtplan versterkt Frankrijk de steunmechanismen voor verwarming van gebouwen op basis van hernieuwbare energie, bv. door het budget van het “warmtefonds” met 150 miljoen EUR te verhogen en de subsidie voor de installatie van verwarming op basis van hernieuwbare energie met 1 000 EUR op te trekken. In de Franse nationale koolstofarme strategie (Stratégie Nationale Bas Carbone) is een ambitieus traject uitgestippeld om de emissies van gebouwen te verminderen en het energieverbruik in gebouwen tussen nu en 2050 volledig koolstofvrij te maken. De huidige regeling “Ma Prime Renov”, die gericht is op huishoudens, verleent hoofdzakelijk subsidies voor individuele renovatiewerkzaamheden. Met het oog op het stimuleren van significante verbeteringen van de energie-efficiëntie zou het beleidskader kunnen worden verbeterd om grondige renovaties te stimuleren en Frankrijk te helpen de energie-efficiëntie van zijn gebouwenbestand verder te verhogen. De in augustus 2021 aangenomen klimaat- en veerkrachtwet heeft tot doel het energieverbruik op vele manieren te verminderen, bijvoorbeeld door premies voor elektrische fietsen toe te kennen en door in grootstedelijke gebieden lage-emissiezones in te stellen. |
| --- | --- |

(30)

De verbetering van de energie-efficiëntie en de vermindering van het energieverbruik zullen helpen de emissies en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. In Frankrijk is 25 % van alle broeikasgasemissies afkomstig van de bouw en het gebruik van gebouwen. Het herstel- en veerkrachtplan bevat een deel dat volledig gewijd is aan energierenovatie van gebouwen en helpt zo de daarmee samenhangende uitdagingen aan te pakken met een brede, transversale aanpak. De maatregelen hebben betrekking op alle soorten gebouwen, met prioriteit voor openbare gebouwen, maar omvatten ook belangrijke maatregelen om particuliere gebouwen en sociale woningen te renoveren en om de energie-efficiëntie van kleine ondernemingen te verhogen. In het kader van zijn nieuwe nationale herstel- en veerkrachtplan versterkt Frankrijk de steunmechanismen voor verwarming van gebouwen op basis van hernieuwbare energie, bv. door het budget van het “warmtefonds” met 150 miljoen EUR te verhogen en de subsidie voor de installatie van verwarming op basis van hernieuwbare energie met 1 000 EUR op te trekken. In de Franse nationale koolstofarme strategie (Stratégie Nationale Bas Carbone) is een ambitieus traject uitgestippeld om de emissies van gebouwen te verminderen en het energieverbruik in gebouwen tussen nu en 2050 volledig koolstofvrij te maken. De huidige regeling “Ma Prime Renov”, die gericht is op huishoudens, verleent hoofdzakelijk subsidies voor individuele renovatiewerkzaamheden. Met het oog op het stimuleren van significante verbeteringen van de energie-efficiëntie zou het beleidskader kunnen worden verbeterd om grondige renovaties te stimuleren en Frankrijk te helpen de energie-efficiëntie van zijn gebouwenbestand verder te verhogen. De in augustus 2021 aangenomen klimaat- en veerkrachtwet heeft tot doel het energieverbruik op vele manieren te verminderen, bijvoorbeeld door premies voor elektrische fietsen toe te kennen en door in grootstedelijke gebieden lage-emissiezones in te stellen.

| (31) | Verdere steun voor grensoverschrijdende elektriciteitsinterconnectoren (reeds in ontwikkeling of gepland) blijft van cruciaal belang om een groot aandeel van hernieuwbare energie te kunnen integreren. Het vervroegen van investeringen in binnenlandse en grensoverschrijdende energie-infrastructuur zal helpen om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen en met name van Russisch gas. Er wordt aanbevolen om investeringen in nieuwe infrastructuur en netten waar mogelijk toekomstbestendig te maken door ervoor te zorgen dat ze in de toekomst kunnen worden gebruikt voor duurzame brandstoffen, zodat ze op lange termijn duurzaam zijn. Interconnecties zijn van cruciaal belang voor de efficiënte werking van de interne energiemarkt, aangezien zij middelen bundelen om de algemene continuïteit van de voorziening te waarborgen. |
| --- | --- |

(31)

Verdere steun voor grensoverschrijdende elektriciteitsinterconnectoren (reeds in ontwikkeling of gepland) blijft van cruciaal belang om een groot aandeel van hernieuwbare energie te kunnen integreren. Het vervroegen van investeringen in binnenlandse en grensoverschrijdende energie-infrastructuur zal helpen om minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen en met name van Russisch gas. Er wordt aanbevolen om investeringen in nieuwe infrastructuur en netten waar mogelijk toekomstbestendig te maken door ervoor te zorgen dat ze in de toekomst kunnen worden gebruikt voor duurzame brandstoffen, zodat ze op lange termijn duurzaam zijn. Interconnecties zijn van cruciaal belang voor de efficiënte werking van de interne energiemarkt, aangezien zij middelen bundelen om de algemene continuïteit van de voorziening te waarborgen.

| (32) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Frankrijk in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Frankrijk uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(32)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Frankrijk in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Frankrijk uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (33) | De Raad heeft het begrotingsbeleid van Frankrijk onderzocht, rekening houdend met de economische voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, en zijn beoordeling is met name in onderstaande aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(33)

De Raad heeft het begrotingsbeleid van Frankrijk onderzocht, rekening houdend met de economische voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, en zijn beoordeling is met name in onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

| (34) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Frankrijk is dit weergegeven in elk van de vier aanbevelingen. |
| --- | --- |

(34)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Frankrijk is dit weergegeven in elk van de vier aanbevelingen.

| (35) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in aanbevelingen 1, 2 en 3 weergegeven. Aanbevelingen 1, 2 en 3 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste, tweede en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder meer bij tot het verminderen van de overheidsschuld en het verbeteren van het concurrentievermogen, aangezien de volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan de groei zal ondersteunen en tegelijkertijd de economie veerkrachtiger zal maken. Het in aanbeveling 3 bedoelde beleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met het concurrentievermogen, |
| --- | --- |

(35)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en van haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in aanbevelingen 1, 2 en 3 weergegeven. Aanbevelingen 1, 2 en 3 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste, tweede en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder meer bij tot het verminderen van de overheidsschuld en het verbeteren van het concurrentievermogen, aangezien de volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan de groei zal ondersteunen en tegelijkertijd de economie veerkrachtiger zal maken. Het in aanbeveling 3 bedoelde beleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met het concurrentievermogen,

BEVEELT AAN dat Frankrijk in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 een prudent begrotingsbeleid voeren, met name door de groei van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven te beperken tot onder de potentiële outputgroei op middellange termijn, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen, en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Voorzien in meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn, het zorgen voor een geloofwaardige en geleidelijke schuldreductie en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn door middel van geleidelijke consolidatie, investeringen en hervormingen. Het pensioenstelsel hervormen om de regels van de verschillende pensioenregelingen geleidelijk gelijk te trekken zodat het pensioenstelsel billijker wordt en de houdbaarheid ervan wordt versterkt.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

Het tekort aan vaardigheden aanpakken door het aantal mensen met basisvaardigheden te verhogen, extra mogelijkheden voor leren op de werkplek aan te bieden en de leerresultaten van alle leerlingen te verbeteren, met name door middelen en methoden aan te passen aan de behoeften van kansarme leerlingen en scholen en door de arbeidsomstandigheden en permanente bijscholing van leerkrachten te verbeteren.

4.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. De uitrol van grootschalige en decentrale hernieuwbare-energie-installaties versnellen door meer overheidsinvesteringen en door particuliere investeringen te vergemakkelijken, onder meer door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen en ervoor te zorgen dat de vergunningverlenende instanties over voldoende personeel beschikken. Het beleidskader verbeteren om grondige renovaties van gebouwen te stimuleren. De energie-interconnectiecapaciteit uitbreiden.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Frankrijk (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 43).

6

(7)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Nederland kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  Doc. ST 10162/21 en ST 10162/21 ADD 1.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Frankrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Frankrijk (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 62).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die eruitzag in maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

13

(14)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

14

(15)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

16

(17)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Frankrijk omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten.

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

19

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/88 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/88

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma voor 2022 van Kroatië, met een advies van de Raad over het convergentieprogramma voor 2022 van Kroatië

(2022/C 334/11)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Kroatië heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan het voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten worden geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid aangenomen op 14 maart 2022. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Kroatië heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan het voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten worden geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid aangenomen op 14 maart 2022.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in 2022 hervat in het kader van het Europees Semester, waarbij de ontwikkelingen worden afgestemd op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in 2022 hervat in het kader van het Europees Semester, waarbij de ontwikkelingen worden afgestemd op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. De toegenomen onzekerheid en de grote neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in de context van oorlog in Europa, de ongekende energieprijsstijgingen en de aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen dat de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot eind 2023 wordt verlengd. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. De toegenomen onzekerheid en de grote neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in de context van oorlog in Europa, de ongekende energieprijsstijgingen en de aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen dat de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot eind 2023 wordt verlengd.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Kroatië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde, exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Kroatië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde, exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. De Commissie merkte op dat, op basis van de macro-economische vooruitzichten van de winterprognoses 2022, de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers in 2023 passend lijkt, maar zij is klaar om te reageren op de veranderende economische situatie. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. De Commissie merkte op dat, op basis van de macro-economische vooruitzichten van de winterprognoses 2022, de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers in 2023 passend lijkt, maar zij is klaar om te reageren op de veranderende economische situatie. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 14 mei 2021 heeft Kroatië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 20 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Kroatië (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241, waarin wordt vastgesteld dat Kroatië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 14 mei 2021 heeft Kroatië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 20 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Kroatië (9) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241, waarin wordt vastgesteld dat Kroatië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Op 28 april 2022 heeft Kroatië zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn convergentieprogramma 2022, binnen de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Kroatië over de vorderingen bij de implementatie van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 28 april 2022 heeft Kroatië zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn convergentieprogramma 2022, binnen de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Kroatië over de vorderingen bij de implementatie van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Kroatië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Kroatië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Kroatië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van deze analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Kroatië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Kroatië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Kroatië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Kroatië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van deze analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Kroatië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Kroatië een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Kroatië niet langer met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Er is met name belangrijke vooruitgang geboekt bij de vermindering van de particuliere schuld en de externe nettoverplichtingen. De overheidsschuld blijft echter hoog maar heeft het neerwaartse traject hervat dat vóór de pandemie tot duidelijke verbeteringen leidde. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Kroatië een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Kroatië niet langer met macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Er is met name belangrijke vooruitgang geboekt bij de vermindering van de particuliere schuld en de externe nettoverplichtingen. De overheidsschuld blijft echter hoog maar heeft het neerwaartse traject hervat dat vóór de pandemie tot duidelijke verbeteringen leidde.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Kroatië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Kroatië aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Kroatië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,3 % van het bbp in 2020 tot 2,9 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Kroatië ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 3,3 % van het bbp in 2020 tot 2,1 % in 2021. De maatregelen die Kroatië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen met compenserende maatregelen gepaard. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in 2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verlaging van de personen- en vennootschapsbelasting met in totaal 0,5 % van het bbp. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 87,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 79,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Kroatië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Kroatië aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Kroatië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,3 % van het bbp in 2020 tot 2,9 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Kroatië ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 3,3 % van het bbp in 2020 tot 2,1 % in 2021. De maatregelen die Kroatië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen met compenserende maatregelen gepaard. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in 2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verlaging van de personen- en vennootschapsbelasting met in totaal 0,5 % van het bbp. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 87,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 79,8 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma 2022 ten grondslag ligt, is voor 2022 voorzichtig en voor de periode daarna gunstig. De regering verwacht dat het reële bbp in 2022 met 3,0 % en in 2023 met 4,4 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere groei van het reële bbp van 3,4 % in 2022 en een lagere groei van 3,0 % in 2023, waarbij het verschil voornamelijk voortkomt uit het feit dat de door de Kroatische overheid verwachte groei van de reële particuliere consumptie in 2022 lager uitvalt. In haar convergentieprogramma 2022 voorziet de regering dat het nominale tekort licht zal dalen tot 2,8 % van het bbp in 2022 en tot 1,6 % in 2023. De lichte daling in 2022 is vooral te danken aan de groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote naar verwachting dalen tot 76,2 % in 2022 en tot 71,7 % in 2023. Op basis van de op de afsluitdatum van de prognoses bekende beleidsmaatregelen wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een overheidstekort van 2,3 % van het bbp in 2022 en 1,8 % in 2023. Dit is lager dan het voor 2022 geraamde tekort en hoger dan het in het convergentieprogramma geraamde tekort voor 2023, voornamelijk omdat de Commissie verwacht dat de uitgaven voor bruto-investeringen in vaste activa en andere uitgaven in 2022 lager zullen zijn. Voorts houdt de prognose van de Commissie een iets kleinere verschuiving van zowel de ontvangsten als de uitgaven in als gevolg van andere inflatievooruitzichten. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere overheidsschuldquote van 75,3 % in 2022 en een hogere overheidsschuldquote van 73,1 % in 2023. Op basis van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële productiegroei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 2,2 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Kroatië kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma 2022 ten grondslag ligt, is voor 2022 voorzichtig en voor de periode daarna gunstig. De regering verwacht dat het reële bbp in 2022 met 3,0 % en in 2023 met 4,4 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere groei van het reële bbp van 3,4 % in 2022 en een lagere groei van 3,0 % in 2023, waarbij het verschil voornamelijk voortkomt uit het feit dat de door de Kroatische overheid verwachte groei van de reële particuliere consumptie in 2022 lager uitvalt. In haar convergentieprogramma 2022 voorziet de regering dat het nominale tekort licht zal dalen tot 2,8 % van het bbp in 2022 en tot 1,6 % in 2023. De lichte daling in 2022 is vooral te danken aan de groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote naar verwachting dalen tot 76,2 % in 2022 en tot 71,7 % in 2023. Op basis van de op de afsluitdatum van de prognoses bekende beleidsmaatregelen wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een overheidstekort van 2,3 % van het bbp in 2022 en 1,8 % in 2023. Dit is lager dan het voor 2022 geraamde tekort en hoger dan het in het convergentieprogramma geraamde tekort voor 2023, voornamelijk omdat de Commissie verwacht dat de uitgaven voor bruto-investeringen in vaste activa en andere uitgaven in 2022 lager zullen zijn. Voorts houdt de prognose van de Commissie een iets kleinere verschuiving van zowel de ontvangsten als de uitgaven in als gevolg van andere inflatievooruitzichten. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere overheidsschuldquote van 75,3 % in 2022 en een hogere overheidsschuldquote van 73,1 % in 2023. Op basis van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële productiegroei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 2,2 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Kroatië kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de maatregelen die naar aanleiding van de COVID-19-crisis waren genomen, uitgefaseerd, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen afnemen van 2,1 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (11). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Deze maatregelen zijn meestal tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlagingen van de indirecte belastingen op energie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden; in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden die geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023 (12). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de maatregelen die naar aanleiding van de COVID-19-crisis waren genomen, uitgefaseerd, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen afnemen van 2,1 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (11). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Deze maatregelen zijn meestal tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlagingen van de indirecte belastingen op energie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden; in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden die geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023 (12).

| (16) | In zijn Aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Kroatië aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De Raad heeft Kroatië ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden. Ook heeft hij Kroatië aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en om tegelijkertijd de investeringen op te voeren teneinde het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn Aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Kroatië aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De Raad heeft Kroatië ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden. Ook heeft hij Kroatië aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en om tegelijkertijd de investeringen op te voeren teneinde het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie die in het convergentieprogramma 2022 van Kroatië is opgenomen, wordt verwacht dat de begrotingskoers in 2022 ondersteunend zal zijn op – 1,8 % van het bbp, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad (13). Kroatië is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (14). Kroatië is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,0 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,4 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook hogere intermediaire consumptieve bestedingen, ten dele als gevolg van de inflatiestijging, naar verwachting tot de stijging van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. Derhalve houdt Kroatië op basis van de huidige ramingen van de Commissie de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 niet voldoende onder controle. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie die in het convergentieprogramma 2022 van Kroatië is opgenomen, wordt verwacht dat de begrotingskoers in 2022 ondersteunend zal zijn op – 1,8 % van het bbp, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad (13). Kroatië is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (14). Kroatië is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,0 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,4 % van het bbp), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook hogere intermediaire consumptieve bestedingen, ten dele als gevolg van de inflatiestijging, naar verwachting tot de stijging van de netto lopende uitgaven zullen bijdragen. Derhalve houdt Kroatië op basis van de huidige ramingen van de Commissie de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 niet voldoende onder controle.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 0,7 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Verwacht wordt dat Kroatië ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een licht expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een in grote lijnen neutrale bijdrage van – 0,2 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van enkele maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp). Daarom berust de in grote lijnen neutrale bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven deels op de uitfasering van de maatregelen om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken, zoals thans gepland. |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 0,7 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Verwacht wordt dat Kroatië ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een licht expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een in grote lijnen neutrale bijdrage van – 0,2 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van enkele maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp). Daarom berust de in grote lijnen neutrale bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven deels op de uitfasering van de maatregelen om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken, zoals thans gepland.

| (19) | Volgens het convergentieprogramma 2022 zal het overheidstekort naar verwachting geleidelijk dalen tot 1,6 % van het bbp in 2024 en tot 1,2 % in 2025. Daarom zal het overheidstekort volgens de planning tussen nu en 2025 onder 3 % van het bbp blijven. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote naar verwachting tussen nu en 2025, meer bepaald tot 68,9 % in 2024 en tot 66,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

Volgens het convergentieprogramma 2022 zal het overheidstekort naar verwachting geleidelijk dalen tot 1,6 % van het bbp in 2024 en tot 1,2 % in 2025. Daarom zal het overheidstekort volgens de planning tussen nu en 2025 onder 3 % van het bbp blijven. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote naar verwachting tussen nu en 2025, meer bepaald tot 68,9 % in 2024 en tot 66,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van alsmede bijlage V, criterium 2.2, bij Verordening (EU) 2021/241 bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen die volgens een indicatief tijdschema uiterlijk op 31 augustus 2026 moeten zijn uitgevoerd. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Kroatië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van het herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan wordt met name gevolg gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen met hervormingen ter versterking van het begrotingskader, een actief arbeidsmarktbeleid en een onderwijshervorming ter verbetering van de toegang tot onderwijs en de kwaliteit en arbeidsmarktrelevantie van het onderwijs. De uitdagingen waarmee het Kroatische gezondheidszorgstelsel wordt geconfronteerd, worden aangepakt met maatregelen ter verbetering van de efficiëntie, kwaliteit, toegankelijkheid en financiële duurzaamheid, gebieden die in het bijzonder door de COVID-19-pandemie zijn getroffen. Daarnaast wordt in het herstel- en veerkrachtplan ingegaan op landspecifieke aanbevelingen op die gebieden door het koolstofvrij maken van de energiesector te bevorderen, de algehele energie-efficiëntie te verhogen en investeringen toe te spitsen op duurzaam vervoer en digitale infrastructuur en diensten. Voorts bevat het herstel- en veerkrachtplan vergaande maatregelen om de doeltreffendheid van het openbaar bestuur en het gerechtelijk apparaat te verbeteren, corruptie te voorkomen, op te sporen en recht te zetten, het ondernemingsklimaat te verbeteren en investeringen in en de beleidsrelevantie van onderzoek en innovatie te ondersteunen. |
| --- | --- |

(20)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van alsmede bijlage V, criterium 2.2, bij Verordening (EU) 2021/241 bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen die volgens een indicatief tijdschema uiterlijk op 31 augustus 2026 moeten zijn uitgevoerd. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Kroatië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van het herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan wordt met name gevolg gegeven aan de landspecifieke aanbevelingen met hervormingen ter versterking van het begrotingskader, een actief arbeidsmarktbeleid en een onderwijshervorming ter verbetering van de toegang tot onderwijs en de kwaliteit en arbeidsmarktrelevantie van het onderwijs. De uitdagingen waarmee het Kroatische gezondheidszorgstelsel wordt geconfronteerd, worden aangepakt met maatregelen ter verbetering van de efficiëntie, kwaliteit, toegankelijkheid en financiële duurzaamheid, gebieden die in het bijzonder door de COVID-19-pandemie zijn getroffen. Daarnaast wordt in het herstel- en veerkrachtplan ingegaan op landspecifieke aanbevelingen op die gebieden door het koolstofvrij maken van de energiesector te bevorderen, de algehele energie-efficiëntie te verhogen en investeringen toe te spitsen op duurzaam vervoer en digitale infrastructuur en diensten. Voorts bevat het herstel- en veerkrachtplan vergaande maatregelen om de doeltreffendheid van het openbaar bestuur en het gerechtelijk apparaat te verbeteren, corruptie te voorkomen, op te sporen en recht te zetten, het ondernemingsklimaat te verbeteren en investeringen in en de beleidsrelevantie van onderzoek en innovatie te ondersteunen.

| (21) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Kroatië zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Kroatië vertegenwoordigen 40,3 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen goed zijn voor 20,4 % daarvan. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Kroatië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(21)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Kroatië zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Kroatië vertegenwoordigen 40,3 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen goed zijn voor 20,4 % daarvan. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Kroatië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (22) | Kroatië heeft de partnerschapsovereenkomst als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) op 1 juli 2022 ingediend, terwijl de andere programma's van het cohesiebeleid nog niet zijn ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Kroatië in de programmering van de cohesiebeleidsfondsen 2021-2027 rekening houden met de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. De succesvolle uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegnemen van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

Kroatië heeft de partnerschapsovereenkomst als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) op 1 juli 2022 ingediend, terwijl de andere programma's van het cohesiebeleid nog niet zijn ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Kroatië in de programmering van de cohesiebeleidsfondsen 2021-2027 rekening houden met de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. De succesvolle uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegnemen van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(23)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (24) | Kroatië heeft zich ertoe verbonden om tussen nu en 2033 geleidelijk een einde te maken aan het gebruik van steenkool voor de opwekking van elektriciteit. In 2020 bedroeg het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van energie in Kroatië 28 %, wat boven zijn streefdoel van 20 % lag. Kroatië moet meer vaart zetten achter de decarbonisatie van de economie, ook in de industrie, de afhankelijkheid van energie-import uit Rusland verminderen en maatregelen nemen om de integratie in de eengemaakte markt te bevorderen. In 2021 was de invoer van Russisch gas goed voor 22 % van de totale aardgasvoorziening, terwijl 57 % werd ingevoerd via de nieuwe terminal voor vloeibaar aardgas (lng) die sinds begin 2021 operationeel is. Gas en olie vertegenwoordigen respectievelijk 30,3 % en 33,7 % van de Kroatische energiemix. Er wordt aanbevolen om investeringen in nieuwe gasinfrastructuur en -netten waar mogelijk toekomstbestendig te maken door ervoor te zorgen dat ze in de toekomst kunnen worden gebruikt voor duurzame brandstoffen, zodat ze op lange termijn duurzaam zijn. Wat de ontwikkeling van hernieuwbare, veilige en betaalbare energie betreft, is er nog een aanzienlijk potentieel op het gebied van wind- en zonne-energie, die ongeveer 2,1 % van de energiemix uitmaken (met een aandeel van respectievelijk 13 % en 1 % van de totale geïnstalleerde elektriciteitsopwekkingscapaciteit), en op het gebied van geothermische energiebronnen. Belangrijke aspecten om de efficiëntie van het energiesysteem, de voorzieningszekerheid en de marktintegratie te verbeteren zijn: stroomlijning van de vergunningsprocedures voor hernieuwbare energie, ondersteuning van de ontwikkeling van energiegemeenschappen en vervroeging van investeringen in hernieuwbare energie, ook door huishoudens en voor kleinschalige systemen. De elektriciteitstransmissie- en elektriciteitsdistributienetten moeten verder worden gemoderniseerd om de groene transitie te ondersteunen, terwijl investeringen in elektriciteitsopslag essentieel zullen zijn voor het beheer van een energiesysteem met een hoog aandeel hernieuwbare energie. Ook in de sector verwarming en koeling zijn verbeteringen nodig, met name door over te schakelen van op fossiele brandstoffen gebaseerde stadsverwarmingssystemen en individuele verwarmingssystemen op hernieuwbare energiebronnen, rechtstreeks of via elektriciteitsopwekking. |
| --- | --- |

(24)

Kroatië heeft zich ertoe verbonden om tussen nu en 2033 geleidelijk een einde te maken aan het gebruik van steenkool voor de opwekking van elektriciteit. In 2020 bedroeg het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van energie in Kroatië 28 %, wat boven zijn streefdoel van 20 % lag. Kroatië moet meer vaart zetten achter de decarbonisatie van de economie, ook in de industrie, de afhankelijkheid van energie-import uit Rusland verminderen en maatregelen nemen om de integratie in de eengemaakte markt te bevorderen. In 2021 was de invoer van Russisch gas goed voor 22 % van de totale aardgasvoorziening, terwijl 57 % werd ingevoerd via de nieuwe terminal voor vloeibaar aardgas (lng) die sinds begin 2021 operationeel is. Gas en olie vertegenwoordigen respectievelijk 30,3 % en 33,7 % van de Kroatische energiemix. Er wordt aanbevolen om investeringen in nieuwe gasinfrastructuur en -netten waar mogelijk toekomstbestendig te maken door ervoor te zorgen dat ze in de toekomst kunnen worden gebruikt voor duurzame brandstoffen, zodat ze op lange termijn duurzaam zijn. Wat de ontwikkeling van hernieuwbare, veilige en betaalbare energie betreft, is er nog een aanzienlijk potentieel op het gebied van wind- en zonne-energie, die ongeveer 2,1 % van de energiemix uitmaken (met een aandeel van respectievelijk 13 % en 1 % van de totale geïnstalleerde elektriciteitsopwekkingscapaciteit), en op het gebied van geothermische energiebronnen. Belangrijke aspecten om de efficiëntie van het energiesysteem, de voorzieningszekerheid en de marktintegratie te verbeteren zijn: stroomlijning van de vergunningsprocedures voor hernieuwbare energie, ondersteuning van de ontwikkeling van energiegemeenschappen en vervroeging van investeringen in hernieuwbare energie, ook door huishoudens en voor kleinschalige systemen. De elektriciteitstransmissie- en elektriciteitsdistributienetten moeten verder worden gemoderniseerd om de groene transitie te ondersteunen, terwijl investeringen in elektriciteitsopslag essentieel zullen zijn voor het beheer van een energiesysteem met een hoog aandeel hernieuwbare energie. Ook in de sector verwarming en koeling zijn verbeteringen nodig, met name door over te schakelen van op fossiele brandstoffen gebaseerde stadsverwarmingssystemen en individuele verwarmingssystemen op hernieuwbare energiebronnen, rechtstreeks of via elektriciteitsopwekking.

| (25) | Wat energie-efficiëntie betreft, zijn maatregelen nodig om de renovatie van het gebouwenbestand te intensiveren, het aanbod van energie-efficiënte woningen, met name sociale woningen, te vergroten en gas- en olieketels te vervangen door warmtepompen en andere efficiëntere en groenere oplossingen. Daarnaast zijn meer maatregelen nodig om de Kroatische vervoerssector minder afhankelijk te maken van olie, met name door intensiever gebruik van het openbaar vervoer, de verdere vergroening van het openbaar vervoer, het gebruik van intelligente vervoerssystemen, de uitbreiding van het aantal oplaadpunten voor elektrische en waterstofvoertuigen en van het gebruik van die voertuigen in het vervoer, investeringen in mobiliteitsinfrastructuur en de bevordering van emissieloze en emissiearme voertuigen. Kroatië moet zijn ambities wat betreft het reduceren van broeikasgasemissies, het vergroten van het aandeel van hernieuwbare energie en het verbeteren van de energie-efficiëntie verder aanscherpen om de doelstellingen van “Fit for 55” te halen. |
| --- | --- |

(25)

Wat energie-efficiëntie betreft, zijn maatregelen nodig om de renovatie van het gebouwenbestand te intensiveren, het aanbod van energie-efficiënte woningen, met name sociale woningen, te vergroten en gas- en olieketels te vervangen door warmtepompen en andere efficiëntere en groenere oplossingen. Daarnaast zijn meer maatregelen nodig om de Kroatische vervoerssector minder afhankelijk te maken van olie, met name door intensiever gebruik van het openbaar vervoer, de verdere vergroening van het openbaar vervoer, het gebruik van intelligente vervoerssystemen, de uitbreiding van het aantal oplaadpunten voor elektrische en waterstofvoertuigen en van het gebruik van die voertuigen in het vervoer, investeringen in mobiliteitsinfrastructuur en de bevordering van emissieloze en emissiearme voertuigen. Kroatië moet zijn ambities wat betreft het reduceren van broeikasgasemissies, het vergroten van het aandeel van hernieuwbare energie en het verbeteren van de energie-efficiëntie verder aanscherpen om de doelstellingen van “Fit for 55” te halen.

| (26) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Frankrijk in het kader van het cohesiebeleid gebruik maken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie in de meest getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Kroatië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (18)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(26)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Frankrijk in het kader van het cohesiebeleid gebruik maken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie in de meest getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Kroatië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (18)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (27) | In het licht van de beoordeling van de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht en zijn advies (19) daarover is in onderstaande aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(27)

In het licht van de beoordeling van de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht en zijn advies (19) daarover is in onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.

| (28) | Op 10 juli 2020 werd de Kroatische kuna opgenomen in het Europese wisselkoersmechanisme II (ERM II) als voorbereiding op de invoering van de euro. Om de economische en financiële stabiliteit te behouden en een hoge mate van duurzame economische convergentie te bereiken, hebben de Kroatische autoriteiten zich ertoe verbonden specifieke beleidsmaatregelen betreffende de bestrijding van het witwassen van geld, het ondernemingsklimaat, het openbaar bestuur en de rechterlijke macht uit te voeren. De vorderingen van Kroatië bij het vervullen van de noodzakelijke vereisten voor de invoering van de euro hebben in de convergentieverslagen 2022 van de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank een gunstige evaluatie gekregen. |
| --- | --- |

(28)

Op 10 juli 2020 werd de Kroatische kuna opgenomen in het Europese wisselkoersmechanisme II (ERM II) als voorbereiding op de invoering van de euro. Om de economische en financiële stabiliteit te behouden en een hoge mate van duurzame economische convergentie te bereiken, hebben de Kroatische autoriteiten zich ertoe verbonden specifieke beleidsmaatregelen betreffende de bestrijding van het witwassen van geld, het ondernemingsklimaat, het openbaar bestuur en de rechterlijke macht uit te voeren. De vorderingen van Kroatië bij het vervullen van de noodzakelijke vereisten voor de invoering van de euro hebben in de convergentieverslagen 2022 van de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank een gunstige evaluatie gekregen.

BEVEELT AAN dat Kroatië in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 20 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De invoer van fossiele brandstoffen diversifiëren en de algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. De uitrol van hernieuwbare energie versnellen, met bijzondere aandacht voor wind-, zonne- en geothermische energie, onder meer door kleinschalige productie van hernieuwbare energie en de ontwikkeling van energiegemeenschappen, voornamelijk door het stroomlijnen van de procedures voor administratieve vergunningen en toelatingen. De elektriciteitstransmissie- en elektriciteitsdistributienetten verder moderniseren en in elektriciteitsopslag investeren. De maatregelen om de vraag naar energie te verminderen intensiveren door de energie-efficiëntie te verbeteren, vooral in woongebouwen, en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in de verwarmings- en vervoerssector verminderen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Kroatië (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 48).

6

(7)  De ramingen betreffende de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie ten grondslag liggen. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  ST 10687/2021.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Kroatië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Kroatië (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 68).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en – indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

13

(14)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een licht contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp leveren.

14

(15)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

15

(16)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een licht contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp leveren.

16

(17)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

18

(19)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

19

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/96 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/96

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Italië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Italië

(2022/C 334/12)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Italië heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) (4) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Italië heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) (4) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Italië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Italië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Italië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Italië (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Italië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Italië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Italië (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Italië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Op 27 april 2022 heeft Italië zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Italië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 27 april 2022 heeft Italië zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Italië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Italië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Italië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Italië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Italië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Italië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Italië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Italië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Italië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Italië en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Italië met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Italië blijft met name kwetsbaar door de hoge overheidsschuld en de zwakke productiviteitsgroei, tegen de achtergrond van een kwetsbare arbeidsmarkt en enkele zwakke punten in de financiële sector. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Italië en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Italië met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Italië blijft met name kwetsbaar door de hoge overheidsschuld en de zwakke productiviteitsgroei, tegen de achtergrond van een kwetsbare arbeidsmarkt en enkele zwakke punten in de financiële sector.

| (13) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Italië besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(13)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Italië besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (14) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Italië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Italië aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Italië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 9,6 % van het bbp in 2020, tot 7,2 %. De begrotingsmaatregelen van Italië ondersteunden het economisch herstel in 2021, met tijdelijke noodmaatregelen die 3,5 % van het bbp bedragen (tegenover 4,4 % van het bbp in 2020). De maatregelen die Italië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verlaging van de socialezekerheidsbijdragen in armere regio's, de uitbreiding van het belastingkrediet op inkomen uit arbeid en de invoering van een gezinstoelage. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 155,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 150,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(14)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Italië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Italië aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Italië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 9,6 % van het bbp in 2020, tot 7,2 %. De begrotingsmaatregelen van Italië ondersteunden het economisch herstel in 2021, met tijdelijke noodmaatregelen die 3,5 % van het bbp bedragen (tegenover 4,4 % van het bbp in 2020). De maatregelen die Italië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verlaging van de socialezekerheidsbijdragen in armere regio's, de uitbreiding van het belastingkrediet op inkomen uit arbeid en de invoering van een gezinstoelage. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 155,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 150,8 % van het bbp in 2021.

| (15) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 gunstig en voor de periode daarna realistisch. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,1 % en in 2023 met 2,4 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,4 % in 2022 en 1,9 % in 2023, voornamelijk als gevolg van voorzichtigere prognoses voor de binnenlandse vraag. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal afnemen tot 5,6 % van het bbp in 2022, en tot 3,9 % van het bbp in 2023 (12). De daling in 2022 is vooral te danken aan de groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 147,0 % van het bbp in 2022 en tot 145,2 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 5,5 % en 4,3 % van het bbp. In vergelijking met het stabiliteitsprogramma 2022 is het in de voorjaarsprognose van de Commissie voorspelde tekort vrijwel hetzelfde in 2022 maar hoger in 2023, voornamelijk als gevolg van een lagere economische groei. Tegelijk zijn in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie niet de in het stabiliteitsprogramma 2022 aangekondigde extra steunmaatregelen voor 2022 opgenomen, aangezien er vóór de sluitingsdatum geen details beschikbaar waren. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 147,9 % van het bbp in 2022 en 146,8 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan het hogere tekort en de lagere economische groei. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 0,4 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Italië kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(15)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 gunstig en voor de periode daarna realistisch. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,1 % en in 2023 met 2,4 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,4 % in 2022 en 1,9 % in 2023, voornamelijk als gevolg van voorzichtigere prognoses voor de binnenlandse vraag. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal afnemen tot 5,6 % van het bbp in 2022, en tot 3,9 % van het bbp in 2023 (12). De daling in 2022 is vooral te danken aan de groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 147,0 % van het bbp in 2022 en tot 145,2 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 5,5 % en 4,3 % van het bbp. In vergelijking met het stabiliteitsprogramma 2022 is het in de voorjaarsprognose van de Commissie voorspelde tekort vrijwel hetzelfde in 2022 maar hoger in 2023, voornamelijk als gevolg van een lagere economische groei. Tegelijk zijn in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie niet de in het stabiliteitsprogramma 2022 aangekondigde extra steunmaatregelen voor 2022 opgenomen, aangezien er vóór de sluitingsdatum geen details beschikbaar waren. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 147,9 % van het bbp in 2022 en 146,8 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan het hogere tekort en de lagere economische groei. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 0,4 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Italië kunnen bevorderen.

| (16) | In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,5 % van het bbp in 2021 tot 1,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,5 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (13). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens, verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en subsidies aan energiebedrijven. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de besparingen over de hele linie van de indirecte belastingen op energieverbruik (btw en vaste heffingen). Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (14). |
| --- | --- |

(16)

In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,5 % van het bbp in 2021 tot 1,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,5 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (13). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens, verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en subsidies aan energiebedrijven. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de besparingen over de hele linie van de indirecte belastingen op energieverbruik (btw en vaste heffingen). Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (14).

| (17) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Italië aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. De Raad heeft Italië ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven te beperken. Ook heeft de Raad Italië aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(17)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Italië aanbevolen in 2022 de herstel- en veerkrachtfaciliteit te gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijkertijd een prudent begrotingsbeleid te voeren. Bovendien moest het land nationaal gefinancierde investeringen in stand houden. De Raad heeft Italië ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven te beperken. Ook heeft de Raad Italië aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (18) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Italië, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,7 % van het bbp (15). Italië is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,9 % van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (16). Daarom is Italië van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. De groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) zal in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,3 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,2 % van het bbp) (17), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). De stijging van de lopende uitgaven is ook het gevolg van hogere uitgaven voor de beloning van overheidspersoneel wegens de verlenging van overheidsopdrachten voor de periode 2019-2021, waarvoor een aanzienlijk deel (0,25 % van het bbp) in 2022 zal worden opgenomen, terwijl ook extra middelen voor de gezondheidszorgsector zijn begroot (0,1 % van het bbp). Aan de ontvangstenzijde zullen de verlaging van de personenbelasting en de regionale belasting op productieve activiteiten (0,4 % van het bbp) naar verwachting ook bijdragen tot de expansieve begrotingskoers. Op basis van de huidige ramingen van de Commissie houdt Italië de groei van de netto nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 dan ook niet voldoende onder controle. |
| --- | --- |

(18)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Italië, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,7 % van het bbp (15). Italië is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,9 % van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (16). Daarom is Italië van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. De groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) zal in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,3 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen op te vangen (0,2 % van het bbp) (17), alsook de kosten van de tijdelijke bescherming van ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). De stijging van de lopende uitgaven is ook het gevolg van hogere uitgaven voor de beloning van overheidspersoneel wegens de verlenging van overheidsopdrachten voor de periode 2019-2021, waarvoor een aanzienlijk deel (0,25 % van het bbp) in 2022 zal worden opgenomen, terwijl ook extra middelen voor de gezondheidszorgsector zijn begroot (0,1 % van het bbp). Aan de ontvangstenzijde zullen de verlaging van de personenbelasting en de regionale belasting op productieve activiteiten (0,4 % van het bbp) naar verwachting ook bijdragen tot de expansieve begrotingskoers. Op basis van de huidige ramingen van de Commissie houdt Italië de groei van de netto nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 dan ook niet voldoende onder controle.

| (19) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 1,2 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (18). Verwacht wordt dat Italië ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (19). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van – 0,2 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp). Tegelijkertijd zullen de stijging van de sociale overdrachten (0,4 % van het bbp) als gevolg van de indexering ervan op basis van het inflatiepercentage van het voorgaande jaar, en de extra middelen die zijn begroot voor de gezondheidszorgsector (0,1 % van het bbp), waar geen compenserende maatregelen tegenover staan, naar verwachting ook bijdragen aan de stijging van de netto lopende uitgaven. Daarom berust de in grote lijnen neutrale bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven op de uitfasering van de maatregelen om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken, zoals thans gepland. |
| --- | --- |

(19)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 1,2 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (18). Verwacht wordt dat Italië ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (19). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van – 0,2 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp). Tegelijkertijd zullen de stijging van de sociale overdrachten (0,4 % van het bbp) als gevolg van de indexering ervan op basis van het inflatiepercentage van het voorgaande jaar, en de extra middelen die zijn begroot voor de gezondheidszorgsector (0,1 % van het bbp), waar geen compenserende maatregelen tegenover staan, naar verwachting ook bijdragen aan de stijging van de netto lopende uitgaven. Daarom berust de in grote lijnen neutrale bijdrage van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven op de uitfasering van de maatregelen om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken, zoals thans gepland.

| (20) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal afnemen tot 3,3 % van het bbp in 2024, en vervolgens tot 2,8 % in 2025. Het gepland overheidstekort zal in 2025 dus onder de 3 % van het bbp komen. Bij deze prognoses is uitgegaan van een daling van de totale uitgaven met ongeveer 3 procentpunten van het bbp en een daling van de totale inkomsten met ongeveer 2 procentpunten van het bbp tussen 2023 en 2025. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 143,4 % van het bbp in 2024 en tot 141,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. |
| --- | --- |

(20)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal afnemen tot 3,3 % van het bbp in 2024, en vervolgens tot 2,8 % in 2025. Het gepland overheidstekort zal in 2025 dus onder de 3 % van het bbp komen. Bij deze prognoses is uitgegaan van een daling van de totale uitgaven met ongeveer 3 procentpunten van het bbp en een daling van de totale inkomsten met ongeveer 2 procentpunten van het bbp tussen 2023 en 2025. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 143,4 % van het bbp in 2024 en tot 141,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Italië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name een doeltreffende en snelle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan kan duurzame structurele veranderingen teweegbrengen en daardoor een blijvend effect hebben op de Italiaanse economie en samenleving. Verwacht wordt dat een breed scala van hervormingen op belangrijke beleidsterreinen de reeds lang bestaande belemmeringen voor economische groei zal wegnemen. Het herstel- en veerkrachtplan bevat met name hervormingen die erop gericht zijn structurele veranderingen in de werking van het openbaar bestuur en het gerechtelijk apparaat te bevorderen en het algemene ondernemingsklimaat te verbeteren. De in het onderwijs geplande hervormingen en investeringen, de ontwikkeling van vaardigheden en onderzoek kunnen het menselijk kapitaal en de onderzoekscapaciteit op lange termijn versterken. De voorgenomen arbeidsmarkthervormingen en investeringen ter verbetering van de werkgelegenheidsvooruitzichten, met name van jongeren en vrouwen, kunnen het arbeidsaanbod vergroten, gelijke toegang tot vaardigheden bieden en uiteindelijk de economische groei ondersteunen. Hervormingen in sectoren zoals vervoer en waterbeheer zullen naar verwachting leiden tot een structurele verbetering van de economische efficiëntie, onder meer door een systematischer gebruik van op concurrentie gebaseerde procedures voor de toewijzing van de dienstencontracten. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Italië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name een doeltreffende en snelle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan kan duurzame structurele veranderingen teweegbrengen en daardoor een blijvend effect hebben op de Italiaanse economie en samenleving. Verwacht wordt dat een breed scala van hervormingen op belangrijke beleidsterreinen de reeds lang bestaande belemmeringen voor economische groei zal wegnemen. Het herstel- en veerkrachtplan bevat met name hervormingen die erop gericht zijn structurele veranderingen in de werking van het openbaar bestuur en het gerechtelijk apparaat te bevorderen en het algemene ondernemingsklimaat te verbeteren. De in het onderwijs geplande hervormingen en investeringen, de ontwikkeling van vaardigheden en onderzoek kunnen het menselijk kapitaal en de onderzoekscapaciteit op lange termijn versterken. De voorgenomen arbeidsmarkthervormingen en investeringen ter verbetering van de werkgelegenheidsvooruitzichten, met name van jongeren en vrouwen, kunnen het arbeidsaanbod vergroten, gelijke toegang tot vaardigheden bieden en uiteindelijk de economische groei ondersteunen. Hervormingen in sectoren zoals vervoer en waterbeheer zullen naar verwachting leiden tot een structurele verbetering van de economische efficiëntie, onder meer door een systematischer gebruik van op concurrentie gebaseerde procedures voor de toewijzing van de dienstencontracten.

| (22) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Italië zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transities. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Italië vertegenwoordigen 37,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen goed zijn voor 25 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Italië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het plan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Italië zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transities. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Italië vertegenwoordigen 37,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen goed zijn voor 25 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Italië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het plan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Italië heeft op 17 januari 2022 de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid ingediend voor de partnerschapsovereenkomst waarin Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (20) voorziet, en heeft zijn eerste cohesiebeleidsprogramma's, waarin die verordening voorziet, bij de Europese Commissie ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Italië bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de het herstel- en veerkrachtplan en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

Italië heeft op 17 januari 2022 de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid ingediend voor de partnerschapsovereenkomst waarin Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (20) voorziet, en heeft zijn eerste cohesiebeleidsprogramma's, waarin die verordening voorziet, bij de Europese Commissie ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Italië bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de het herstel- en veerkrachtplan en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Italië geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met zijn belastingstelsel. Beleidsmaatregelen om het belastingstelsel efficiënter te maken, kunnen bijdragen tot het aanpakken van reeds lang bestaande macro-economische onevenwichtigheden. Op middellange en lange termijn zou een groeivriendelijker en efficiënter belastingstelsel de hoge overheidsschuld helpen verlagen, de productiviteitsgroei bevorderen en de banencreatie, met name voor vrouwen, ondersteunen. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Italië geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met zijn belastingstelsel. Beleidsmaatregelen om het belastingstelsel efficiënter te maken, kunnen bijdragen tot het aanpakken van reeds lang bestaande macro-economische onevenwichtigheden. Op middellange en lange termijn zou een groeivriendelijker en efficiënter belastingstelsel de hoge overheidsschuld helpen verlagen, de productiviteitsgroei bevorderen en de banencreatie, met name voor vrouwen, ondersteunen.

| (25) | De belastingdruk op arbeid in Italië is hoog en het profiel van de effectieve marginale belastingtarieven op persoonlijk inkomen wordt gekenmerkt door scherpe discontinuïteiten. Eind 2021 heeft Italië stappen ondernomen om deze uitdagingen aan te pakken, met name door een universele kinderbijslag in te voeren en de personenbelasting te verlagen. Verwacht wordt dat deze maatregelen het arbeidsaanbod enigszins zullen doen toenemen, vooral voor vrouwen. De belastingwig op arbeid blijft op alle inkomensniveaus zeer hoog in vergelijking met andere lidstaten. Tegelijkertijd worden andere bronnen van inkomsten die minder nadelig zijn voor de groei onderbenut, zodat er ruimte is om de belastingdruk op arbeid verder te verlagen op een budgettair neutrale wijze. De kadastrale waarden die als basis dienen voor de berekening van de onroerendgoedbelasting zijn grotendeels verouderd. Het aantal aftrekregelingen en de omvang ervan, ook op het gebied van de btw, zijn groot en er moeten maatregelen worden genomen om ze te stroomlijnen. Ten slotte wordt, ondanks de relatief hoge inkomsten uit energiebelastingen in Italië, de transitie naar schonere technologieën onvoldoende bevorderd door de opzet van deze belastingen, mede als gevolg van het uitgebreide gebruik van milieuonvriendelijke subsidies. Deze verschillende dimensies worden bestreken door de machtigingswet voor de belastinghervorming die de regering eind 2021 heeft ingediend en die, na aanneming, bij wetgevingsdecreet zou moeten worden uitgevoerd. |
| --- | --- |

(25)

De belastingdruk op arbeid in Italië is hoog en het profiel van de effectieve marginale belastingtarieven op persoonlijk inkomen wordt gekenmerkt door scherpe discontinuïteiten. Eind 2021 heeft Italië stappen ondernomen om deze uitdagingen aan te pakken, met name door een universele kinderbijslag in te voeren en de personenbelasting te verlagen. Verwacht wordt dat deze maatregelen het arbeidsaanbod enigszins zullen doen toenemen, vooral voor vrouwen. De belastingwig op arbeid blijft op alle inkomensniveaus zeer hoog in vergelijking met andere lidstaten. Tegelijkertijd worden andere bronnen van inkomsten die minder nadelig zijn voor de groei onderbenut, zodat er ruimte is om de belastingdruk op arbeid verder te verlagen op een budgettair neutrale wijze. De kadastrale waarden die als basis dienen voor de berekening van de onroerendgoedbelasting zijn grotendeels verouderd. Het aantal aftrekregelingen en de omvang ervan, ook op het gebied van de btw, zijn groot en er moeten maatregelen worden genomen om ze te stroomlijnen. Ten slotte wordt, ondanks de relatief hoge inkomsten uit energiebelastingen in Italië, de transitie naar schonere technologieën onvoldoende bevorderd door de opzet van deze belastingen, mede als gevolg van het uitgebreide gebruik van milieuonvriendelijke subsidies. Deze verschillende dimensies worden bestreken door de machtigingswet voor de belastinghervorming die de regering eind 2021 heeft ingediend en die, na aanneming, bij wetgevingsdecreet zou moeten worden uitgevoerd.

| (26) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(26)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (27) | Italië is sterk afhankelijk van de invoer van energie uit Rusland: 43 % van zijn aardgas wordt ingevoerd uit Rusland (iets minder dan het EU-gemiddelde van 44 %) en aardgas is goed voor 42 % van de energiemix van het land. De afhankelijkheid van ruwe olie uit Rusland is met 11 % lager dan het EU-gemiddelde van 26 % (olie vertegenwoordigt 32 % van de energiemix van Italië) (21). Hoewel Italië op korte termijn geen grote problemen heeft met de continuïteit van de aardgasvoorziening, gezien zijn aanzienlijke opslagcapaciteit en pijpleidingverbindingen met Noord-Afrika en Azerbeidzjan, kan de invasie van Rusland in Oekraïne op middellange en lange termijn wel voor problemen zorgen. Italië kan knelpunten wegwerken om de capaciteit voor energietransmissie zowel binnen het land als met de buurlanden te vergroten. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Italië diversifieert momenteel zijn energiemix door het aandeel van hernieuwbare energie te vergroten, met name dankzij zonne-energie, windenergie, waterstof en duurzaam biomethaan. Toch is er, mede gelet op de mogelijke uitdagingen als gevolg van de huidige geopolitieke situatie, ruimte om de in het nationale energie- en klimaatplan vastgelegde uitrol van hernieuwbare energie te versnellen en te intensiveren. Italië heeft ruimte om verdere maatregelen te nemen die de goedkeuring van hernieuwbare-energieprojecten moeten vergemakkelijken. Voorts zijn de energie-efficiëntiedoelstellingen van Italië wellicht niet voldoende om deze uitdagingen aan te pakken, noch om de doelstellingen van het “Fit for 55”-pakket te halen. De energie-efficiëntiestrategie voor de gebouwensector is voornamelijk gebaseerd op tijdelijke maatregelen en moet worden aangevuld met een middellange- en langetermijnstrategie die sterkere energie-efficiëntiemaatregelen in de bedrijfssector, met name in de industrie, omvat. Voorts moet de vervoerssector sneller koolstofvrij worden gemaakt, onder meer door de uitrol van oplaadpunten voor elektrische voertuigen te versnellen en door belangrijke projecten op het gebied van spoorvervoer, fietsvervoer en openbaar vervoer te bevorderen. Wil Italië de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(27)

Italië is sterk afhankelijk van de invoer van energie uit Rusland: 43 % van zijn aardgas wordt ingevoerd uit Rusland (iets minder dan het EU-gemiddelde van 44 %) en aardgas is goed voor 42 % van de energiemix van het land. De afhankelijkheid van ruwe olie uit Rusland is met 11 % lager dan het EU-gemiddelde van 26 % (olie vertegenwoordigt 32 % van de energiemix van Italië) (21). Hoewel Italië op korte termijn geen grote problemen heeft met de continuïteit van de aardgasvoorziening, gezien zijn aanzienlijke opslagcapaciteit en pijpleidingverbindingen met Noord-Afrika en Azerbeidzjan, kan de invasie van Rusland in Oekraïne op middellange en lange termijn wel voor problemen zorgen. Italië kan knelpunten wegwerken om de capaciteit voor energietransmissie zowel binnen het land als met de buurlanden te vergroten. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Italië diversifieert momenteel zijn energiemix door het aandeel van hernieuwbare energie te vergroten, met name dankzij zonne-energie, windenergie, waterstof en duurzaam biomethaan. Toch is er, mede gelet op de mogelijke uitdagingen als gevolg van de huidige geopolitieke situatie, ruimte om de in het nationale energie- en klimaatplan vastgelegde uitrol van hernieuwbare energie te versnellen en te intensiveren. Italië heeft ruimte om verdere maatregelen te nemen die de goedkeuring van hernieuwbare-energieprojecten moeten vergemakkelijken. Voorts zijn de energie-efficiëntiedoelstellingen van Italië wellicht niet voldoende om deze uitdagingen aan te pakken, noch om de doelstellingen van het “Fit for 55”-pakket te halen. De energie-efficiëntiestrategie voor de gebouwensector is voornamelijk gebaseerd op tijdelijke maatregelen en moet worden aangevuld met een middellange- en langetermijnstrategie die sterkere energie-efficiëntiemaatregelen in de bedrijfssector, met name in de industrie, omvat. Voorts moet de vervoerssector sneller koolstofvrij worden gemaakt, onder meer door de uitrol van oplaadpunten voor elektrische voertuigen te versnellen en door belangrijke projecten op het gebied van spoorvervoer, fietsvervoer en openbaar vervoer te bevorderen. Wil Italië de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (28) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Italië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Italië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (22)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Italië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Italië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (22)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (29) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (23) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (23) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (30) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Italië is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2. |
| --- | --- |

(30)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Italië is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2.

| (31) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 2 weergegeven. De aanbevelingen 1 en 2 draagt ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name van de eerste, tweede en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld en de aanhoudend zwakke productiviteitsdynamiek, in een context van een kwetsbare arbeidsmarkt en enkele zwakke punten in de financiële sector, |
| --- | --- |

(31)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 2 weergegeven. De aanbevelingen 1 en 2 draagt ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name van de eerste, tweede en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld en de aanhoudend zwakke productiviteitsdynamiek, in een context van een kwetsbare arbeidsmarkt en enkele zwakke punten in de financiële sector,

BEVEELT AAN dat Italië in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 een prudent begrotingsbeleid voeren, met name door de groei van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven te beperken tot onder de potentiële outputgroei op middellange termijn, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen, en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn, het zorgen voor een geloofwaardige en geleidelijke schuldreductie en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn door middel van geleidelijke consolidatie, investeringen en hervormingen. De machtigingswet voor de belastinghervorming goedkeuren en naar behoren uitvoeren teneinde de belasting op arbeid verder te verlagen en het stelsel efficiënter te maken, met name door de effectieve marginale belastingtarieven te herzien, de kadastrale waarden aan te passen aan de huidige marktwaarden, de aftrekregelingen, ook voor btw, en milieuonvriendelijke subsidies te stroomlijnen en te verminderen, met inachtneming van de billijkheid, en het belastingwetboek minder complex te maken.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de energie-invoer diversifiëren. Knelpunten wegwerken om de capaciteit van de interne gastransmissie te vergroten, elektriciteitsinterconnecties ontwikkelen, de ontwikkeling van extra capaciteit voor hernieuwbare energie versnellen en maatregelen nemen om de energie-efficiëntie te verhogen en duurzame mobiliteit te bevorderen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Italië (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 53).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Italië kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  ST 10160/21; doc. ST 10160/21 ADD 1 REV 2.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Italië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Italië (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 74).

11

(12)  De ramingen in deze overweging zijn gebaseerd op de gedetailleerde begrotingsprognoses die Italië in het kader van het stabiliteitsprogramma 2022 heeft verstrekt. Behalve voor de algemene cijfers voor het overheidstekort en de overheidsschuld wordt in de door Italië verstrekte prognoses geen rekening gehouden met het voor mei 2022 aangekondigde begrotingspakket. Dit pakket, dat op 2 mei 2022 werd goedgekeurd, omvatte aanvullende steunmaatregelen voor 2022 alsmede meer middelen voor nationaal gefinancierde investeringsprojecten voor zowel 2022 als de komende jaren.

12

(13)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

13

(14)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

14

(15)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,3 procentpunt van het bbp zullen leveren. Dit is te verklaren door investeringssubsidies van de overheid, die ook worden gefinancierd met leningen in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en door extra voorzieningen voor overheidsgaranties aan kleine en middelgrote ondernemingen.

16

(17)  In 2021 waren in Italië al maatregelen genomen, ten belope van 0,3 % van het bbp, om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen. Deze maatregelen bestonden hoofdzakelijk uit verlagingen van vaste heffingen en btw-tarieven op elektriciteits- en aardgasrekeningen en uit een verhoging van de sociale bonus voor elektriciteits- en aardgasrekeningen.

17

(18)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

18

(19)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

20

(21)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Italië omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten.

21

(22)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

22

(23)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

23

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/104 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/104

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Cyprus

(2022/C 334/13)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Cyprus heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Cyprus heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Cyprus, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Cyprus, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 17 mei 2021 heeft Cyprus zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 20 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Cyprus (10) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Cyprus de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 17 mei 2021 heeft Cyprus zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 20 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Cyprus (10) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Cyprus de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Op 5 mei 2022 heeft Cyprus zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 2 mei 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Cyprus over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 5 mei 2022 heeft Cyprus zijn nationale hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 2 mei 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Cyprus over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Cyprus gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Cyprus heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Cyprus van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Cyprus heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Cyprus gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Cyprus heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Cyprus van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Cyprus heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Cyprus en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Cyprus met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Met name het grote tekort op de lopende rekening is tijdens de COVID-19-crisis aanzienlijk opgelopen, wat de druk op de reeds hoge externe, publieke en particuliere schuld nog heeft vergroot, terwijl het aantal niet-renderende leningen in de financiële sector hoog blijft, ondanks een aanzienlijke daling. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Cyprus en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Cyprus met buitensporige macro-economische onevenwichtigheden wordt geconfronteerd. Met name het grote tekort op de lopende rekening is tijdens de COVID-19-crisis aanzienlijk opgelopen, wat de druk op de reeds hoge externe, publieke en particuliere schuld nog heeft vergroot, terwijl het aantal niet-renderende leningen in de financiële sector hoog blijft, ondanks een aanzienlijke daling.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Cyprus aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te schragen en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Cyprus aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Cyprus volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,8 % van het bbp in 2020, tot 1,7 %. De begrotingsmaatregelen van Cyprus ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 3,6 % van het bbp in 2020 tot 3,0 % in 2021. De maatregelen die Cyprus in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 115,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 103,6 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Cyprus aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te schragen en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Cyprus aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Cyprus volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,8 % van het bbp in 2020, tot 1,7 %. De begrotingsmaatregelen van Cyprus ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 3,6 % van het bbp in 2020 tot 3,0 % in 2021. De maatregelen die Cyprus in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 115,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 103,6 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,7 % en in 2023 met 3,8 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,3 % in 2022 en 3,5 % in 2023, voornamelijk als gevolg van een verwachte zwakkere externe vraag in de prognoses van de Commissie, dus een negatieve bijdrage van de netto-uitvoer in vergelijking met een bescheiden bijdrage in het stabiliteitsprogramma 2022. In haar stabiliteitsprogramma 2022 verwacht de regering dat Cyprus in 2022 een begrotingsevenwicht en in 2023 een begrotingsoverschot van 0,4 % van het bbp zal bereiken. De verbetering in 2022 is vooral te danken aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 93,9 % van het bbp in 2022 en tot 88,2 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 0,3 % en 0,2 % van het bbp. Dit is lager dan de in het stabiliteitsprogramma 2022 geraamde saldi, voornamelijk als gevolg van de conservatievere prognoses van de Commissie voor de belastinginkomsten. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een grotendeels vergelijkbare overheidsschuldquote van 93,9 % in 2022 en 88,8 % in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële productiegroei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 2,6 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Cyprus kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,7 % en in 2023 met 3,8 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 2,3 % in 2022 en 3,5 % in 2023, voornamelijk als gevolg van een verwachte zwakkere externe vraag in de prognoses van de Commissie, dus een negatieve bijdrage van de netto-uitvoer in vergelijking met een bescheiden bijdrage in het stabiliteitsprogramma 2022. In haar stabiliteitsprogramma 2022 verwacht de regering dat Cyprus in 2022 een begrotingsevenwicht en in 2023 een begrotingsoverschot van 0,4 % van het bbp zal bereiken. De verbetering in 2022 is vooral te danken aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 93,9 % van het bbp in 2022 en tot 88,2 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 0,3 % en 0,2 % van het bbp. Dit is lager dan de in het stabiliteitsprogramma 2022 geraamde saldi, voornamelijk als gevolg van de conservatievere prognoses van de Commissie voor de belastinginkomsten. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een grotendeels vergelijkbare overheidsschuldquote van 93,9 % in 2022 en 88,8 % in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële productiegroei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 2,6 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Cyprus kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,0 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk zullen worden afgeschaft in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik en maxima voor detail- en groothandelsprijzen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de verlaging van het belastingtarief op de elektriciteitsrekening van de huishoudens, de verlaging van de consumententarieven en de verlaging van de accijnzen op aardolie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (13). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,0 % van het bbp in 2021 tot 0,4 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk zullen worden afgeschaft in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op energieverbruik en maxima voor detail- en groothandelsprijzen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de verlaging van het belastingtarief op de elektriciteitsrekening van de huishoudens, de verlaging van de consumententarieven en de verlaging van de accijnzen op aardolie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (13).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Cyprus aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Cyprus aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Cyprus aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Cyprus aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Cyprus, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting contractief zijn, op + 0,9 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers heeft aanbevolen (14). Cyprus is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (15). Cyprus is derhalve niet van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een bijdrage van 1,1 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,1 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Cyprus, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting contractief zijn, op + 0,9 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers heeft aanbevolen (14). Cyprus is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (15). Cyprus is derhalve niet van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een bijdrage van 1,1 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,1 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Cyprus ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een in grote lijnen neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Cyprus ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een in grote lijnen neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal het overheidstekort naar verwachting geleidelijk zal toenemen tot 1,5 % van het bbp in 2024 en tot 1,7 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Bij deze prognoses is ervan uitgegaan dat bepaalde overheidsuitgaven, met name subsidies, zullen dalen en dat de groei van andere overheidsuitgaven, waaronder intermediair verbruik en sociale overdrachten in natura, zal worden beperkt. Ook wordt een daling van de overheidsinvesteringen als percentage van het bbp verwacht na de piek in 2022. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 naar verwachting dalen, meer bepaald tot 81 % van het bbp in 2024 en tot 76,7 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal het overheidstekort naar verwachting geleidelijk zal toenemen tot 1,5 % van het bbp in 2024 en tot 1,7 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Bij deze prognoses is ervan uitgegaan dat bepaalde overheidsuitgaven, met name subsidies, zullen dalen en dat de groei van andere overheidsuitgaven, waaronder intermediair verbruik en sociale overdrachten in natura, zal worden beperkt. Ook wordt een daling van de overheidsinvesteringen als percentage van het bbp verwacht na de piek in 2022. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 naar verwachting dalen, meer bepaald tot 81 % van het bbp in 2024 en tot 76,7 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Cyprus heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Zij hebben met name betrekking op overheidsfinanciën en gezondheidszorg, arbeidsmarkt en sociaal beleid, onderwijs en vaardigheden, overheids- en particuliere investeringen en de groene en digitale transitie, alsmede op structurele hervormingen om de werking van de overheidssector te verbeteren, corruptie te bestrijden en de beperking van niet-renderende leningen in de banksector te faciliteren. |
| --- | --- |

(20)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Cyprus heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Zij hebben met name betrekking op overheidsfinanciën en gezondheidszorg, arbeidsmarkt en sociaal beleid, onderwijs en vaardigheden, overheids- en particuliere investeringen en de groene en digitale transitie, alsmede op structurele hervormingen om de werking van de overheidssector te verbeteren, corruptie te bestrijden en de beperking van niet-renderende leningen in de banksector te faciliteren.

| (21) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Cyprus zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Cyprus vertegenwoordigen 41 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 23 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Cyprus helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(21)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Cyprus zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Cyprus vertegenwoordigen 41 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 23 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Cyprus helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (22) | Cyprus heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst en de andere cohesiebeleidsprogramma's op 30 december 2021 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Cyprus bij de programmering van de cohesiebeleidsfondsen 2021-2027 rekening houden met de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

Cyprus heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst en de andere cohesiebeleidsprogramma's op 30 december 2021 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Cyprus bij de programmering van de cohesiebeleidsfondsen 2021-2027 rekening houden met de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Cyprus geconfronteerd met een extra uitdaging in verband met het bestuur van overheidsentiteiten. Het bestuurssysteem vertoont tekortkomingen wanneer het wordt getoetst aan internationale normen (bv. de richtsnoeren van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling inzake corporate governance van staatsbedrijven en de toolkit van de Wereldbank voor corporate governance van staatsbedrijven), wat weegt op de productiviteit en het ondernemingsklimaat van Cyprus. Met name een grotere transparantie van en verantwoordingsplicht met betrekking tot de financiële prestaties en publieke doelstellingen van staatsbedrijven zou hun efficiëntie en effectiviteit ten goede komen. Hetzelfde geldt voor de toepassing van beste praktijken zoals een op verdiensten gebaseerde en transparante procedure voor benoemingen in bestuursorganen van staatsbedrijven en de verschuiving van de eigendomsfunctie van staatsbedrijven van beleidsgerichte vakministeries naar een speciaal centraal orgaan. Het openstellen van commercieel levensvatbare markten waar staatsbedrijven momenteel een dominante positie hebben (bv. op de energiemarkt) zou deze markten efficiënter maken, de groene en de digitale transitie versnellen en de economie helpen diversifiëren. Maatregelen ten aanzien van staatsbedrijven zouden het bestuur in Cyprus doeltreffender maken en de markt voor lokale en buitenlandse bedrijven eerlijker en transparanter maken. Dit is in overeenstemming met de doelstellingen van de langetermijnstrategie voor Cyprus en het actieplan dat daaraan ten grondslag ligt (in het kader van het initiatief inzake het moderniseren van staatsbedrijven en het creëren van de juiste stimulansen voor innovatie en efficiëntie). Beleid gericht op het verbeteren van het bestuur van staatsbedrijven kan bijdragen aan het verminderen van de overheidsschuld, aangezien een beter bestuur van staatsbedrijven de efficiëntie van de publieke sector zou verhogen. Het kan ook helpen het ondernemingsklimaat te verbeteren en het groeipotentieel te vergroten. |
| --- | --- |

(23)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Cyprus geconfronteerd met een extra uitdaging in verband met het bestuur van overheidsentiteiten. Het bestuurssysteem vertoont tekortkomingen wanneer het wordt getoetst aan internationale normen (bv. de richtsnoeren van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling inzake corporate governance van staatsbedrijven en de toolkit van de Wereldbank voor corporate governance van staatsbedrijven), wat weegt op de productiviteit en het ondernemingsklimaat van Cyprus. Met name een grotere transparantie van en verantwoordingsplicht met betrekking tot de financiële prestaties en publieke doelstellingen van staatsbedrijven zou hun efficiëntie en effectiviteit ten goede komen. Hetzelfde geldt voor de toepassing van beste praktijken zoals een op verdiensten gebaseerde en transparante procedure voor benoemingen in bestuursorganen van staatsbedrijven en de verschuiving van de eigendomsfunctie van staatsbedrijven van beleidsgerichte vakministeries naar een speciaal centraal orgaan. Het openstellen van commercieel levensvatbare markten waar staatsbedrijven momenteel een dominante positie hebben (bv. op de energiemarkt) zou deze markten efficiënter maken, de groene en de digitale transitie versnellen en de economie helpen diversifiëren. Maatregelen ten aanzien van staatsbedrijven zouden het bestuur in Cyprus doeltreffender maken en de markt voor lokale en buitenlandse bedrijven eerlijker en transparanter maken. Dit is in overeenstemming met de doelstellingen van de langetermijnstrategie voor Cyprus en het actieplan dat daaraan ten grondslag ligt (in het kader van het initiatief inzake het moderniseren van staatsbedrijven en het creëren van de juiste stimulansen voor innovatie en efficiëntie). Beleid gericht op het verbeteren van het bestuur van staatsbedrijven kan bijdragen aan het verminderen van de overheidsschuld, aangezien een beter bestuur van staatsbedrijven de efficiëntie van de publieke sector zou verhogen. Het kan ook helpen het ondernemingsklimaat te verbeteren en het groeipotentieel te vergroten.

| (24) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(24)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (25) | Het volledige potentieel van hernieuwbare energiebronnen in Cyprus zou verder kunnen worden ontsloten en versneld, met name door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen en door verder te investeren in zonne-installaties. Cyprus gebruikt momenteel geen gas, maar aardolie maakt 85,6 % van de energiemix uit. Gezien de sterk fluctuerende energieprijzen op de wereldmarkten is het voor de duurzaamheid van de Cypriotische economie van cruciaal belang haar sterke afhankelijkheid van olie te verminderen. De olievoorziening is volledig afhankelijk van de invoer, hoewel de invoer van olie uit Rusland met slechts 1 % ver onder het EU-gemiddelde van 23 % ligt (19). Om de energievoorziening te diversifiëren en de afhankelijkheid van ingevoerde energie te verminderen, zou Cyprus gebaat zijn bij een versnelde ontwikkeling van gasinvoerinfrastructuur, die in de toekomst met waterstof compatibel zou kunnen zijn, van een gasinterconnectie, die in de toekomst ook waterstofklaar zal zijn, en elektriciteitsinterconnecties om de uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen te faciliteren. Bovendien bieden recent ontdekte offshoregasvelden Cyprus een aanzienlijke kans om zijn energieonafhankelijkheid verder op te bouwen, naast zijn inspanningen om versneld werk te maken van de maatregelen ten aanzien van energie uit hernieuwbare bronnen en energie-efficiëntie. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Voorts zou het energie-efficiëntiebeleid kunnen worden uitgebreid en versneld, ook in de vervoerssector. Energie-efficiëntiemaatregelen zullen naar verwachting ook bijdragen tot het aanpakken van de energiearmoede waarmee een groot deel van de bevolking (20,9 %) te kampen heeft, onder meer door gebruikmaking van middelen van het cohesiebeleid, waar dat passend is. Wil Cyprus de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(25)

Het volledige potentieel van hernieuwbare energiebronnen in Cyprus zou verder kunnen worden ontsloten en versneld, met name door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen en door verder te investeren in zonne-installaties. Cyprus gebruikt momenteel geen gas, maar aardolie maakt 85,6 % van de energiemix uit. Gezien de sterk fluctuerende energieprijzen op de wereldmarkten is het voor de duurzaamheid van de Cypriotische economie van cruciaal belang haar sterke afhankelijkheid van olie te verminderen. De olievoorziening is volledig afhankelijk van de invoer, hoewel de invoer van olie uit Rusland met slechts 1 % ver onder het EU-gemiddelde van 23 % ligt (19). Om de energievoorziening te diversifiëren en de afhankelijkheid van ingevoerde energie te verminderen, zou Cyprus gebaat zijn bij een versnelde ontwikkeling van gasinvoerinfrastructuur, die in de toekomst met waterstof compatibel zou kunnen zijn, van een gasinterconnectie, die in de toekomst ook waterstofklaar zal zijn, en elektriciteitsinterconnecties om de uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen te faciliteren. Bovendien bieden recent ontdekte offshoregasvelden Cyprus een aanzienlijke kans om zijn energieonafhankelijkheid verder op te bouwen, naast zijn inspanningen om versneld werk te maken van de maatregelen ten aanzien van energie uit hernieuwbare bronnen en energie-efficiëntie. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Voorts zou het energie-efficiëntiebeleid kunnen worden uitgebreid en versneld, ook in de vervoerssector. Energie-efficiëntiemaatregelen zullen naar verwachting ook bijdragen tot het aanpakken van de energiearmoede waarmee een groot deel van de bevolking (20,9 %) te kampen heeft, onder meer door gebruikmaking van middelen van het cohesiebeleid, waar dat passend is. Wil Cyprus de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (26) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren met zich mee zal brengen, kan Cyprus in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Cyprus putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(26)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren met zich mee zal brengen, kan Cyprus in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Cyprus putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (27) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(27)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (28) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Cyprus is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2. |
| --- | --- |

(28)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Cyprus is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2.

| (29) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen krachtens artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn weergegeven in de aanbevelingen 1, 2, 3 en 4. De aanbevelingen 1 en 2 draagt ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name van de eerste en de vierde aanbeveling uit de aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge particuliere schuld door overmatige kredietopneming door de particuliere sector te beperken. Dit beleid gaat ook onevenwichtigheden tegen die verband houden met de hoge overheidsschuld en het tekort op de lopende rekening, doordat het de economie diversifieert, evenals onevenwichtigheden die verband houden met het grote aantal niet-renderende leningen. Het in aanbeveling 3 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het tegengaan van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld door de efficiëntie van de overheid en de groei op lange termijn te verhogen, evenals van onevenwichtigheden die verband houden met de particuliere en externe schuld, doordat de groei op lange termijn erdoor wordt verhoogd. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn, |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen krachtens artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn weergegeven in de aanbevelingen 1, 2, 3 en 4. De aanbevelingen 1 en 2 draagt ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name van de eerste en de vierde aanbeveling uit de aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge particuliere schuld door overmatige kredietopneming door de particuliere sector te beperken. Dit beleid gaat ook onevenwichtigheden tegen die verband houden met de hoge overheidsschuld en het tekort op de lopende rekening, doordat het de economie diversifieert, evenals onevenwichtigheden die verband houden met het grote aantal niet-renderende leningen. Het in aanbeveling 3 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het tegengaan van onevenwichtigheden die verband houden met de hoge overheidsschuld door de efficiëntie van de overheid en de groei op lange termijn te verhogen, evenals van onevenwichtigheden die verband houden met de particuliere en externe schuld, doordat de groei op lange termijn erdoor wordt verhoogd. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn,

BEVEELT AAN dat Cyprus in 2022 en 2023 de volgende acties onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaarstaan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 28 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

Maatregelen nemen om het bestuur van staatsbedrijven te verbeteren in overeenstemming met internationale normen.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de energievoorziening verder diversifiëren. De uitrol van energievoorziening uit hernieuwbare bronnen versnellen, met name door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen en het gebruik van fotovoltaïsche energie uit te breiden. Energie-interconnecties met buurlanden aanleggen en tegelijkertijd de energie-efficiëntiemaatregelen, ook in de vervoerssector, uitbreiden en versnellen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Cyprus (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 58).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10686/2021 INIT; doc. ST 10686/2021 ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Cyprus en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Cyprus (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 82).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een restrictief begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een restrictief begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, aardolie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Cyprus omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Olie omvat ruwe olie en geraffineerde olieproducten.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/112 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/112

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Letland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Letland

(2022/C 334/14)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Letland niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Letland niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Letland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Letland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Letland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Letland (10) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Letland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Letland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Letland (10) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Letland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Letland heeft op 22 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 26 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Letland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Letland heeft op 22 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 26 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Letland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Letland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Letland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Letland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Letland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Letland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Letland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Letland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Letland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Letland besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag wordt geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Letland besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag wordt geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Letland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Letland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Letland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 4,5 % van het bbp in 2020 tot 7,3 %. De begrotingsmaatregelen van Letland hebben het economisch herstel in 2021 ondersteund, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen toenamen van 2,8 % van het bbp in 2020 tot 5,2 % in 2021. De maatregelen die Letland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd blijken sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk te zijn of niet met compenserende maatregelen gepaard te gaan; deze bestaan voornamelijk uit een verlaging van de tarieven voor socialezekerheidsbijdragen, een verhoging van de drempel voor de aftrek bij de inkomstenbelasting, een verhoging van de lonen voor medisch en onderwijzend personeel, evenals een stijging van de sociale minimumuitkeringen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 43,3 % van het bbp in 2020 gestegen tot 44,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Letland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Letland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Letland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 4,5 % van het bbp in 2020 tot 7,3 %. De begrotingsmaatregelen van Letland hebben het economisch herstel in 2021 ondersteund, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen toenamen van 2,8 % van het bbp in 2020 tot 5,2 % in 2021. De maatregelen die Letland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd blijken sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk te zijn of niet met compenserende maatregelen gepaard te gaan; deze bestaan voornamelijk uit een verlaging van de tarieven voor socialezekerheidsbijdragen, een verhoging van de drempel voor de aftrek bij de inkomstenbelasting, een verhoging van de lonen voor medisch en onderwijzend personeel, evenals een stijging van de sociale minimumuitkeringen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 43,3 % van het bbp in 2020 gestegen tot 44,8 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag ligt, is realistisch in 2022 en is nadien voorzichtig. De regering voorspelt dat het reële bbp in 2022 met 2,1 % en in 2023 met 2,5 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt een vergelijkbare groei van het reële bbp van 2,0 % voorspeld in 2022, en een iets grotere groei van 2,9 % in 2023, voornamelijk door positieve vooruitzichten voor particuliere consumptie en uitvoer. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 6,5 % van het bbp in 2022 en tot 2,8 % in 2023. Het grote tekort in 2022 is vooral toe te schrijven aan de maatregelen die in de begroting 2022 zijn opgenomen, met name een verhoging van de aftrek bij de inkomstenbelasting, een aanzienlijk investeringspakket en een verhoging van de lonen voor werknemers uit de medische sector en de sectoren van binnenlandse zaken en onderwijs. Bovendien zal het tekort groot blijven door brede overheidssteun voor huishoudens en ondernemingen om de stijging van de energieprijzen te temperen, evenals de voorspelde tragere groei van belastinginkomsten door de negatieve gevolgen van de Russische invasie in Oekraïne voor de economie, ondanks het feit dat de COVID-19-steun aan de economie aanzienlijk lager ligt in 2022 dan in 2021. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 45,7 % van het bbp in 2022 en tot 45,2 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 7,2 % en 3,0 % van het bbp. Dat is hoger dan het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 werd voorspeld, voornamelijk door bijkomende beleidsmaatregelen die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie zijn opgenomen, met name het aanleggen van nationale reserves voor de continuïteit van de energievoorziening overeenkomstig recente wijzigingen van de energiewet (geraamde impact op de begroting van 0,6 % van het bbp in 2022). Het aanleggen van de reserves is op geloofwaardige wijze aangekondigd, maar was niet bekend op het moment dat het stabiliteitsprogramma 2022 werd opgesteld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een algemene overheidsschuldquote van 47,0 % van het bbp in 2022 en 46,5 % van het bbp in 2023, boven de prognoses van het stabiliteitsprogramma 2022. Het verschil is het gevolg van een hogere tekortprognose en een lagere prognose voor het nominale bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,3 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Letland kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag ligt, is realistisch in 2022 en is nadien voorzichtig. De regering voorspelt dat het reële bbp in 2022 met 2,1 % en in 2023 met 2,5 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt een vergelijkbare groei van het reële bbp van 2,0 % voorspeld in 2022, en een iets grotere groei van 2,9 % in 2023, voornamelijk door positieve vooruitzichten voor particuliere consumptie en uitvoer. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 6,5 % van het bbp in 2022 en tot 2,8 % in 2023. Het grote tekort in 2022 is vooral toe te schrijven aan de maatregelen die in de begroting 2022 zijn opgenomen, met name een verhoging van de aftrek bij de inkomstenbelasting, een aanzienlijk investeringspakket en een verhoging van de lonen voor werknemers uit de medische sector en de sectoren van binnenlandse zaken en onderwijs. Bovendien zal het tekort groot blijven door brede overheidssteun voor huishoudens en ondernemingen om de stijging van de energieprijzen te temperen, evenals de voorspelde tragere groei van belastinginkomsten door de negatieve gevolgen van de Russische invasie in Oekraïne voor de economie, ondanks het feit dat de COVID-19-steun aan de economie aanzienlijk lager ligt in 2022 dan in 2021. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 45,7 % van het bbp in 2022 en tot 45,2 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 7,2 % en 3,0 % van het bbp. Dat is hoger dan het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 werd voorspeld, voornamelijk door bijkomende beleidsmaatregelen die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie zijn opgenomen, met name het aanleggen van nationale reserves voor de continuïteit van de energievoorziening overeenkomstig recente wijzigingen van de energiewet (geraamde impact op de begroting van 0,6 % van het bbp in 2022). Het aanleggen van de reserves is op geloofwaardige wijze aangekondigd, maar was niet bekend op het moment dat het stabiliteitsprogramma 2022 werd opgesteld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een algemene overheidsschuldquote van 47,0 % van het bbp in 2022 en 46,5 % van het bbp in 2023, boven de prognoses van het stabiliteitsprogramma 2022. Het verschil is het gevolg van een hogere tekortprognose en een lagere prognose voor het nominale bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,3 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Letland kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 5,2 % van het bbp in 2021 tot 0,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,9 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit prijsplafonds voor energieprijzen voor huishoudens en ondernemers, volledige dekking van bepaalde subcomponenten van het elektriciteitstarief door de staat, evenals steun voor specifieke sociale groepen en kwetsbare gezinnen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. In sommige gevallen gaat het niet om gerichte maatregelen, met name de algemene prijsplafonds voor energieprijzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,3 % van het bbp in 2022 en 0,5 % van het bbp in 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,3 % van het bbp in 2023. |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 5,2 % van het bbp in 2021 tot 0,8 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,9 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit prijsplafonds voor energieprijzen voor huishoudens en ondernemers, volledige dekking van bepaalde subcomponenten van het elektriciteitstarief door de staat, evenals steun voor specifieke sociale groepen en kwetsbare gezinnen. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. In sommige gevallen gaat het niet om gerichte maatregelen, met name de algemene prijsplafonds voor energieprijzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,3 % van het bbp in 2022 en 0,5 % van het bbp in 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,3 % van het bbp in 2023.

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Letland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Letland aanbevolen om de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden, en wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Letland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Letland aanbevolen om de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden, en wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Letland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,3 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Letland is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,8 % van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Letland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,5 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,8 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,3 % van het bbp). Letland houdt de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 grotendeels onder controle, aangezien de aanzienlijke expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 hoofdzakelijk het gevolg is van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken, evenals van de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Letland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,3 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Letland is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,8 % van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Letland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,5 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,8 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,3 % van het bbp). Letland houdt de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 grotendeels onder controle, aangezien de aanzienlijke expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 hoofdzakelijk het gevolg is van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken, evenals van de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 3,2 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Letland zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,9 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,8 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,7 procentpunten leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,9 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 3,2 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Letland zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,9 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,8 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,7 procentpunten leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,9 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,3 % van het bbp in 2024 en 1,7 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het algemene overheidstekort in de programmaperiode onder 3 % van het bbp blijft. In deze prognoses wordt uitgegaan van een uitfasering van ondersteuningsprogramma’s en een solide groei van belastinginkomsten. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 44,5 % in 2024 en tot 43,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,3 % van het bbp in 2024 en 1,7 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het algemene overheidstekort in de programmaperiode onder 3 % van het bbp blijft. In deze prognoses wordt uitgegaan van een uitfasering van ondersteuningsprogramma’s en een solide groei van belastinginkomsten. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 44,5 % in 2024 en tot 43,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag.

| (20) | De belastinginkomsten van Letland als een aandeel van het bbp liggen aanzienlijk onder het Uniegemiddelde, waardoor er beperkte financiering voor openbare diensten beschikbaar is. Letland int de laagste inkomsten uit vennootschapsbelastingen in de Unie (0,7 % van het bbp in 2020), terwijl de inkomsten uit onroerendezaakbelastingen 1,0 % van het bbp bedragen tegenover een Uniegemiddelde van 2,3 % van het bbp. Hoewel de belastingdruk op een gemiddelde kostwinner rond het Uniegemiddelde ligt, behoort de impliciete belasting op arbeid tot de laagste in de Unie, wat erop wijst dat er heel wat ruimte is om de inkomsten uit belasting op arbeid te verhogen door middel van een betere inning en een grotere progressiviteit. De Letse overheidsuitgaven voor gezondheidszorg en sociale bescherming zijn bijzonder laag in vergelijking met het Uniegemiddelde, wat een tijdige en gelijke toegang tot gezondheidszorg en passende sociale bijstand in de weg staat. Bijgevolg scoort Letland in de Unie zeer hoog wat inkomensongelijkheid betreft, zeer laag wat het effect van sociale overdrachten op armoedebestrijding betreft, en zeer slecht wat gezondheidsresultaten betreft. Ondanks recente stijgingen vallen het minimuminkomen, de minimumpensioenen en de invaliditeitsuitkeringen onder de armoedegrens. Beperkte toegang tot en kwaliteit van sociale bijstand en diensten voor kwetsbare groepen vormen een verdere belemmering voor sociale inclusie. Het systeem voor langdurige zorg is onvoldoende uitgebouwd en het aanbod voor thuiszorg en gemeenschapsgerichte diensten is beperkt. Sociale huisvesting is schaars en biedt vaak geen behoorlijke leefomstandigheden. Verder verschilt sociale bijstand tussen gemeenten en is deze vaak niet gericht genoeg. Een hogere belasting van eigendom en kapitaal en progressievere inkomstenbelastingen bieden het beste perspectief om de belastinginkomsten te doen stijgen, want deze bronnen blijven onderbenut in vergelijking met het Uniegemiddelde. Bovendien moeten maatregelen om de schaduweconomie terug te dringen verder gaan dan de maatregelen die in de herstel- en veerkrachtplannen zijn opgenomen. |
| --- | --- |

(20)

De belastinginkomsten van Letland als een aandeel van het bbp liggen aanzienlijk onder het Uniegemiddelde, waardoor er beperkte financiering voor openbare diensten beschikbaar is. Letland int de laagste inkomsten uit vennootschapsbelastingen in de Unie (0,7 % van het bbp in 2020), terwijl de inkomsten uit onroerendezaakbelastingen 1,0 % van het bbp bedragen tegenover een Uniegemiddelde van 2,3 % van het bbp. Hoewel de belastingdruk op een gemiddelde kostwinner rond het Uniegemiddelde ligt, behoort de impliciete belasting op arbeid tot de laagste in de Unie, wat erop wijst dat er heel wat ruimte is om de inkomsten uit belasting op arbeid te verhogen door middel van een betere inning en een grotere progressiviteit. De Letse overheidsuitgaven voor gezondheidszorg en sociale bescherming zijn bijzonder laag in vergelijking met het Uniegemiddelde, wat een tijdige en gelijke toegang tot gezondheidszorg en passende sociale bijstand in de weg staat. Bijgevolg scoort Letland in de Unie zeer hoog wat inkomensongelijkheid betreft, zeer laag wat het effect van sociale overdrachten op armoedebestrijding betreft, en zeer slecht wat gezondheidsresultaten betreft. Ondanks recente stijgingen vallen het minimuminkomen, de minimumpensioenen en de invaliditeitsuitkeringen onder de armoedegrens. Beperkte toegang tot en kwaliteit van sociale bijstand en diensten voor kwetsbare groepen vormen een verdere belemmering voor sociale inclusie. Het systeem voor langdurige zorg is onvoldoende uitgebouwd en het aanbod voor thuiszorg en gemeenschapsgerichte diensten is beperkt. Sociale huisvesting is schaars en biedt vaak geen behoorlijke leefomstandigheden. Verder verschilt sociale bijstand tussen gemeenten en is deze vaak niet gericht genoeg. Een hogere belasting van eigendom en kapitaal en progressievere inkomstenbelastingen bieden het beste perspectief om de belastinginkomsten te doen stijgen, want deze bronnen blijven onderbenut in vergelijking met het Uniegemiddelde. Bovendien moeten maatregelen om de schaduweconomie terug te dringen verder gaan dan de maatregelen die in de herstel- en veerkrachtplannen zijn opgenomen.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die in 2019 en 2020 zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Letland in het kader van het Europees Semester, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Meer specifiek bevat het herstel- en veerkrachtplan van Letland maatregelen om in uiteenlopende mate alle zes brede uitdagingen aan te pakken: begroting, menselijk kapitaal, openbaar bestuur, productiviteit en de digitale en de groene transitie. Het herstel- en veerkrachtplan bevat hervormingen in verband met het bestuur en de financiering van instellingen voor hoger onderwijs, de uitvoering van een alomvattende strategie voor personele middelen in de gezondheidszorg en de invoering van indexering voor minimuminkomens. Aanzienlijke investeringen omvatten de vergroening van het vervoerssysteem in de agglomeratie van Riga door, onder meer, de aanschaf van schone openbare voertuigen en de energierenovatie van zowel particuliere als openbare gebouwen en bedrijven. Er zijn ook belangrijke investeringen gepland om de regionale ontwikkeling te bevorderen: de bouw van scholen, industrieparken en betaalbare huisvesting en de modernisering van ziekenhuizen. Deze maatregelen zullen naar verwachting het groeipotentieel van de economie op duurzame wijze stimuleren. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die in 2019 en 2020 zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Letland in het kader van het Europees Semester, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Meer specifiek bevat het herstel- en veerkrachtplan van Letland maatregelen om in uiteenlopende mate alle zes brede uitdagingen aan te pakken: begroting, menselijk kapitaal, openbaar bestuur, productiviteit en de digitale en de groene transitie. Het herstel- en veerkrachtplan bevat hervormingen in verband met het bestuur en de financiering van instellingen voor hoger onderwijs, de uitvoering van een alomvattende strategie voor personele middelen in de gezondheidszorg en de invoering van indexering voor minimuminkomens. Aanzienlijke investeringen omvatten de vergroening van het vervoerssysteem in de agglomeratie van Riga door, onder meer, de aanschaf van schone openbare voertuigen en de energierenovatie van zowel particuliere als openbare gebouwen en bedrijven. Er zijn ook belangrijke investeringen gepland om de regionale ontwikkeling te bevorderen: de bouw van scholen, industrieparken en betaalbare huisvesting en de modernisering van ziekenhuizen. Deze maatregelen zullen naar verwachting het groeipotentieel van de economie op duurzame wijze stimuleren.

| (22) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Letland zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Letland vertegenwoordigen 37,6 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Letland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Letland zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Letland vertegenwoordigen 37,6 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Letland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Letland heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 25 mei 2022 ingediend, maar heeft de andere in die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Letland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

Letland heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 25 mei 2022 ingediend, maar heeft de andere in die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Letland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Letland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen, met inbegrip van de toegang tot bankkredieten. De kredietstroom naar de particuliere sector is het voorbije decennium meestal negatief geweest. In 2016 werd deze opnieuw positief, maar het groeipercentage van het krediet bleef lager dan het groeipercentage van het bbp. In 2020 bedroegen de schulden in de particuliere sector 66,5 % van het bbp in vergelijking met 78,3 % van het bbp vijf jaar eerder. Kleine en middelgrote ondernemingen hadden het bijzonder moeilijk om kredieten te verkrijgen, deels als gevolg van het hogere kredietrisico, maar zij worden ook geconfronteerd met vrij hoge kosten van het krediet en belastend papierwerk. Verder zorgen de slechte liquiditeit van de activa die als onderpand worden gegeven, ervoor dat het bijzonder moeilijk is om kredieten te verkrijgen buiten Riga. Dit vormt een ernstige belemmering, zowel voor hypotheekleningen als voor leningen aan ondernemingen. Voorts kan de financiering voor groene technologieën voor consumenten veel betaalbaarder worden gemaakt via goedkopere kredietproducten en kredietproducten op langere termijn. Op beleidsniveau zijn vooral inspanningen geleverd voor het ondersteunen van kredietverlening door deze te combineren met overheidssubsidies. Dit brengt echter aanzienlijke kosten voor de overheidsbegroting met zich mee en vormt dus geen duurzame manier om kredietverlening te stimuleren. Om de beperkingen van het kredietaanbod te versoepelen, zijn algemene verbeteringen inzake transparantie van en vertrouwen in het ondernemingsklimaat nodig, waaronder het beperken van de schaduweconomie. Verder is er ruimte om de terugvorderingspercentages van leningen te verhogen, wat de kosten van banken voor niet-renderende leningen zou beperken en wat kan worden vergemakkelijkt door een doeltreffender juridisch systeem. Gerichte krediet- en garantieregelingen kunnen de liquiditeitsrisico’s voor banken helpen te verkleinen wanneer zij onderpand aanvaarden op relatief illiquide markten. Regelingen met overheidskredieten voor strategisch belangrijke investeringen, zoals de groene transitie en regionale ontwikkeling, kunnen daadwerkelijke concurrentie op de bankmarkt doen toenemen, of een lacune op de markt dichten wanneer bankfinanciering te duur of niet beschikbaar is. Daarnaast zijn regelingen met overheidsgaranties en -kredieten een veel kostenefficiëntere manier om particuliere leningen te stimuleren dan subsidieregelingen. Naast de belemmeringen voor bankfinanciering, is de Letse markt inzake alternatieve financieringsbronnen onderontwikkeld, wat potentieel biedt om de toegang van bedrijven tot financiering te verbeteren. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Letland geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen, met inbegrip van de toegang tot bankkredieten. De kredietstroom naar de particuliere sector is het voorbije decennium meestal negatief geweest. In 2016 werd deze opnieuw positief, maar het groeipercentage van het krediet bleef lager dan het groeipercentage van het bbp. In 2020 bedroegen de schulden in de particuliere sector 66,5 % van het bbp in vergelijking met 78,3 % van het bbp vijf jaar eerder. Kleine en middelgrote ondernemingen hadden het bijzonder moeilijk om kredieten te verkrijgen, deels als gevolg van het hogere kredietrisico, maar zij worden ook geconfronteerd met vrij hoge kosten van het krediet en belastend papierwerk. Verder zorgen de slechte liquiditeit van de activa die als onderpand worden gegeven, ervoor dat het bijzonder moeilijk is om kredieten te verkrijgen buiten Riga. Dit vormt een ernstige belemmering, zowel voor hypotheekleningen als voor leningen aan ondernemingen. Voorts kan de financiering voor groene technologieën voor consumenten veel betaalbaarder worden gemaakt via goedkopere kredietproducten en kredietproducten op langere termijn. Op beleidsniveau zijn vooral inspanningen geleverd voor het ondersteunen van kredietverlening door deze te combineren met overheidssubsidies. Dit brengt echter aanzienlijke kosten voor de overheidsbegroting met zich mee en vormt dus geen duurzame manier om kredietverlening te stimuleren. Om de beperkingen van het kredietaanbod te versoepelen, zijn algemene verbeteringen inzake transparantie van en vertrouwen in het ondernemingsklimaat nodig, waaronder het beperken van de schaduweconomie. Verder is er ruimte om de terugvorderingspercentages van leningen te verhogen, wat de kosten van banken voor niet-renderende leningen zou beperken en wat kan worden vergemakkelijkt door een doeltreffender juridisch systeem. Gerichte krediet- en garantieregelingen kunnen de liquiditeitsrisico’s voor banken helpen te verkleinen wanneer zij onderpand aanvaarden op relatief illiquide markten. Regelingen met overheidskredieten voor strategisch belangrijke investeringen, zoals de groene transitie en regionale ontwikkeling, kunnen daadwerkelijke concurrentie op de bankmarkt doen toenemen, of een lacune op de markt dichten wanneer bankfinanciering te duur of niet beschikbaar is. Daarnaast zijn regelingen met overheidsgaranties en -kredieten een veel kostenefficiëntere manier om particuliere leningen te stimuleren dan subsidieregelingen. Naast de belemmeringen voor bankfinanciering, is de Letse markt inzake alternatieve financieringsbronnen onderontwikkeld, wat potentieel biedt om de toegang van bedrijven tot financiering te verbeteren.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | Gegevens uit 2020 geven aan dat olieproducten (33,8 %) en aardgas (21,6 %) ongeveer de helft uitmaken van de energiemix in Letland, en de rest voornamelijk uit hernieuwbare energie bestaat (44,1 %). Alle invoer van aardgas in Letland werd geleverd door Rusland (hoger dan het Uniegemiddelde van 44 % afhankelijkheid van gasinvoer uit Rusland), dat ook een belangrijke bron (20 %) voor de Letse invoer van olieproducten was (grotendeels in lijn met het Uniegemiddelde van 26 % afhankelijkheid van Russische olie-invoer) (19). De afhankelijkheid van Letland van gasvoorziening door Rusland is sterk verminderd dankzij de gasaansluiting met Litouwen, die Letland toegang biedt tot de terminal voor vloeibaar aardgas (lng) in Klaipėda. Letland is bovendien ook verbonden met Estland en Finland, waardoor de vier landen deel uitmaken van dezelfde markt voor aardgas. Een opslagfaciliteit voor gas in Letland zorgt ervoor dat seizoensgebonden mismatches tussen vraag en aanbod kunnen worden opgevangen, en dat een reserve voor de Baltische markt kan worden aangelegd. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Het voltooien van de lopende synchronisatie met het continentale elektriciteitsnet van de Unie, het waarborgen van voldoende capaciteit voor de interconnecties met naburige lidstaten en het voortzetten van gezamenlijke projecten inzake hernieuwbare energie moeten echter een beleidsprioriteit blijven. Naast de verbeteringen aan de gasinfrastructuur om alternatieve leveringsbronnen zeker te stellen, zal Letland, om de energieafhankelijkheid van Rusland te verkleinen, ook de uitrol van hernieuwbare energie moeten versnellen en de energie-efficiëntie vergroten, vooral in de bouw- en vervoerssector. Het herstel- en veerkrachtplan van Letland omvat maatregelen om particuliere investeringen in windenergie op het land te bevorderen.
  Recent heeft de regering aangekondigd dat deze eerder zullen worden uitgerold dan gepland, wat de investeringen in windenergie op het land kan helpen versnellen. Om het aandeel hernieuwbare energie te vergroten moet Letland echter ook de mogelijkheden op het gebied van windenergie op zee verkennen. Maatregelen voor energie-efficiëntie, waaronder grondige renovaties, kunnen worden versterkt, in het bijzonder in gebouwen, vervoer en industrie. Met het oog op diversifiëring van de energiemix overweegt Letland om in nucleaire energie te investeren, in samenwerking met de naburige lidstaten. Wil Letland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(26)

Gegevens uit 2020 geven aan dat olieproducten (33,8 %) en aardgas (21,6 %) ongeveer de helft uitmaken van de energiemix in Letland, en de rest voornamelijk uit hernieuwbare energie bestaat (44,1 %). Alle invoer van aardgas in Letland werd geleverd door Rusland (hoger dan het Uniegemiddelde van 44 % afhankelijkheid van gasinvoer uit Rusland), dat ook een belangrijke bron (20 %) voor de Letse invoer van olieproducten was (grotendeels in lijn met het Uniegemiddelde van 26 % afhankelijkheid van Russische olie-invoer) (19). De afhankelijkheid van Letland van gasvoorziening door Rusland is sterk verminderd dankzij de gasaansluiting met Litouwen, die Letland toegang biedt tot de terminal voor vloeibaar aardgas (lng) in Klaipėda. Letland is bovendien ook verbonden met Estland en Finland, waardoor de vier landen deel uitmaken van dezelfde markt voor aardgas. Een opslagfaciliteit voor gas in Letland zorgt ervoor dat seizoensgebonden mismatches tussen vraag en aanbod kunnen worden opgevangen, en dat een reserve voor de Baltische markt kan worden aangelegd. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Het voltooien van de lopende synchronisatie met het continentale elektriciteitsnet van de Unie, het waarborgen van voldoende capaciteit voor de interconnecties met naburige lidstaten en het voortzetten van gezamenlijke projecten inzake hernieuwbare energie moeten echter een beleidsprioriteit blijven. Naast de verbeteringen aan de gasinfrastructuur om alternatieve leveringsbronnen zeker te stellen, zal Letland, om de energieafhankelijkheid van Rusland te verkleinen, ook de uitrol van hernieuwbare energie moeten versnellen en de energie-efficiëntie vergroten, vooral in de bouw- en vervoerssector. Het herstel- en veerkrachtplan van Letland omvat maatregelen om particuliere investeringen in windenergie op het land te bevorderen.

Recent heeft de regering aangekondigd dat deze eerder zullen worden uitgerold dan gepland, wat de investeringen in windenergie op het land kan helpen versnellen. Om het aandeel hernieuwbare energie te vergroten moet Letland echter ook de mogelijkheden op het gebied van windenergie op zee verkennen. Maatregelen voor energie-efficiëntie, waaronder grondige renovaties, kunnen worden versterkt, in het bijzonder in gebouwen, vervoer en industrie. Met het oog op diversifiëring van de energiemix overweegt Letland om in nucleaire energie te investeren, in samenwerking met de naburige lidstaten. Wil Letland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (27) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Letland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Letland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(27)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Letland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Letland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (28) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is met name in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(28)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is met name in aanbeveling 1 weergegeven.

| (29) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Letland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3, |
| --- | --- |

(29)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Letland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3,

BEVEELT AAN dat Letland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Voorzien in meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Belastingheffing uitbreiden, onder meer voor eigendom en kapitaal, en de toereikendheid van de gezondheidszorg en de sociale bescherming versterken om ongelijkheid te verminderen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De toegang tot financiering voor kleine en middelgrote ondernemingen verbeteren via openbare garantie- en kredietregelingen om investeringen van strategisch belang te bevorderen, in het bijzonder de groene transitie en regionale ontwikkeling.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer van fossiele brandstoffen diversifiëren door de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, te zorgen voor voldoende interconnectiecapaciteit, de energievoorziening en -routes te diversifiëren en het algehele energieverbruik te verminderen via ambitieuze energie-efficiëntiemaatregelen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Letland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 63).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10157/2021; ST 10157/2021 ADD1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Letland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Letland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 89).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken (plusteken) bij de indicator komt overeen met een overschrijding (tekort) van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

14

(15)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een expansieve bijdrage leveren van 0,7 procentpunt van het bbp, aangezien in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie de impact op de begroting is opgenomen van het aanleggen van nationale reserves voor de continuïteit van de energievoorziening overeenkomstig recente wijzigingen van de energiewet.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator komt overeen met een overschrijding (tekort) van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting zorgen voor een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt van het bbp, als gevolg van het basiseffect; in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt met name een impact op de begroting verwacht als gevolg van het aanleggen van nationale reserves voor de continuïteit van de energievoorziening, maar dergelijke maatregelen zijn niet gepland voor 2023.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Letland omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. In ruwe aardolie zijn geen geraffineerde olieproducten opgenomen.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/120 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/120

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Litouwen en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Litouwen

(2022/C 334/15)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Litouwen niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Litouwen niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Er wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld aan Litouwen in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Er wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld aan Litouwen in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de benadering in de Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Litouwen, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de benadering in de Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Litouwen, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 14 mei 2021 heeft Litouwen zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 20 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Litouwen (10) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Litouwen de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 14 mei 2021 heeft Litouwen zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 20 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Litouwen (10) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Litouwen de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Litouwen heeft op 27 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde uiterste termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Litouwen over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Litouwen heeft op 27 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde uiterste termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Litouwen over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Litouwen gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Litouwen heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Litouwen van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Litouwen heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsmede bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Litouwen gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Litouwen heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Litouwen van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Litouwen heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsmede bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Litouwen besproken, aangezien het overheidstekort in 2022 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Litouwen besproken, aangezien het overheidstekort in 2022 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Litouwen aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Litouwen aanbevolen om wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Litouwen volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,3 % van het bbp in 2020, tot 1,0 %. De begrotingsmaatregelen van Litouwen ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,9 % van het bbp in 2020 tot 2,8 % in 2021. De maatregelen die Litouwen in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk. Tegelijkertijd bleken sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk te zijn of niet met compenserende maatregelen gepaard te gaan, maar voornamelijk te bestaan uit een hogere vergoeding voor werknemers uit de overheidssector. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 46,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 44,3 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Litouwen aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Litouwen aanbevolen om wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Litouwen volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,3 % van het bbp in 2020, tot 1,0 %. De begrotingsmaatregelen van Litouwen ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 3,9 % van het bbp in 2020 tot 2,8 % in 2021. De maatregelen die Litouwen in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk. Tegelijkertijd bleken sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk te zijn of niet met compenserende maatregelen gepaard te gaan, maar voornamelijk te bestaan uit een hogere vergoeding voor werknemers uit de overheidssector. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 46,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 44,3 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,6 % en in 2023 met 2,5 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een groei van het reële bbp van 1,7 % in 2022 en 2,6 % in 2023. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 tot 4,9 % van het bbp zal toenemen en in 2023 zal afnemen tot 2,4 %. De stijging in het tekort in 2022 weerspiegelt voornamelijk de maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen binnen de perken te houden, om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen en om de mensenstromen die Oekraïne ontvluchten onderdak te bieden. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 43,3 % van het bbp in 2022, en stabiel blijven in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,6 % en 2,3 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 werd voorspeld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 42,7 % van het bbp in 2022 en 43,1 % in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële outputgroei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 3,2 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Litouwen kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,6 % en in 2023 met 2,5 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een groei van het reële bbp van 1,7 % in 2022 en 2,6 % in 2023. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 tot 4,9 % van het bbp zal toenemen en in 2023 zal afnemen tot 2,4 %. De stijging in het tekort in 2022 weerspiegelt voornamelijk de maatregelen om de gevolgen van de hoge energieprijzen binnen de perken te houden, om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen en om de mensenstromen die Oekraïne ontvluchten onderdak te bieden. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 43,3 % van het bbp in 2022, en stabiel blijven in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,6 % en 2,3 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 werd voorspeld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 42,7 % van het bbp in 2022 en 43,1 % in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële outputgroei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 3,2 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Litouwen kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,8 % van het bbp in 2021 tot 1,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, en worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 1,2 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit subsidies aan gas- en elektriciteitsbedrijven, compensatie van toegepaste belasting over de toegevoegde waarde (btw) voor verwarmingsenergie en ruimere toepassing van andere compensaties voor verwarmingsenergie. Die maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen zijn geen gerichte maatregelen, met name de subsidies voor gas- en elektriciteitsbedrijven en de compensatie voor btw op verwarmingsenergie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,5 % van het bbp in zowel 2022 als 2023. |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,8 % van het bbp in 2021 tot 1,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, en worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 1,2 % van het bbp in 2022 en 0,0 % van het bbp in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit subsidies aan gas- en elektriciteitsbedrijven, compensatie van toegepaste belasting over de toegevoegde waarde (btw) voor verwarmingsenergie en ruimere toepassing van andere compensaties voor verwarmingsenergie. Die maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van die maatregelen zijn geen gerichte maatregelen, met name de subsidies voor gas- en elektriciteitsbedrijven en de compensatie voor btw op verwarmingsenergie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,5 % van het bbp in zowel 2022 als 2023.

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Litouwen aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De Raad heeft Litouwen ook aanbevolen om de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden. Ook heeft de Raad Litouwen aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Litouwen aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. De Raad heeft Litouwen ook aanbevolen om de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven onder controle te houden. Ook heeft de Raad Litouwen aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Litouwen zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 4,2 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Litouwen is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Litouwen van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 3,2 procentpunten leveren. In deze aanzienlijke expansieve bijdrage is ook het bijkomende effect opgenomen van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (1,2 % van het bbp), evenals de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,2 % van het bbp), terwijl andere maatregelen, zoals extra ondersteuning voor huishoudens met een laag inkomen (bijkomende stijging van pensioenen, kinderbijslag, sociale bijstand, minimumniveau van niet-belastbaar inkomen), naar verwachting ook zullen bijdragen (0,4 % van het bbp) aan de groei van de lopende netto-uitgaven. Bijgevolg houdt Litouwen op basis van de huidige ramingen van de Commissie de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 niet voldoende onder controle. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Litouwen zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 4,2 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Litouwen is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Litouwen van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 3,2 procentpunten leveren. In deze aanzienlijke expansieve bijdrage is ook het bijkomende effect opgenomen van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (1,2 % van het bbp), evenals de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,2 % van het bbp), terwijl andere maatregelen, zoals extra ondersteuning voor huishoudens met een laag inkomen (bijkomende stijging van pensioenen, kinderbijslag, sociale bijstand, minimumniveau van niet-belastbaar inkomen), naar verwachting ook zullen bijdragen (0,4 % van het bbp) aan de groei van de lopende netto-uitgaven. Bijgevolg houdt Litouwen op basis van de huidige ramingen van de Commissie de groei van de nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 niet voldoende onder controle.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 1,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). In 2023 zal Litouwen naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,4 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2023. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,5 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,5 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (1,2 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 1,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). In 2023 zal Litouwen naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,4 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2023. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,5 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,5 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (1,2 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt ervan uitgegaan dat het overheidstekort geleidelijk zal afnemen tot 1,3 % van het bbp in 2024 en tot 1,0 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer bepaald tot 42,6 % van het bbp in 2024 en tot 42,5 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn gering. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt ervan uitgegaan dat het overheidstekort geleidelijk zal afnemen tot 1,3 % van het bbp in 2024 en tot 1,0 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer bepaald tot 42,6 % van het bbp in 2024 en tot 42,5 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn gering.

| (20) | Op het scorebord voor overheidsopdrachten 2020 werd een aantal knelpunten vastgesteld in het Litouwse systeem voor overheidsopdrachten: gebrek aan samenwerking tussen inkooporganisaties, weinig of geen deelnemers aan aanbestedingen, en een te grote afhankelijkheid van het prijscriterium. Verruiming van het bereik van de aanhoudende inspanningen om gezamenlijke overheidsopdrachten over gemeenten heen te stimuleren, zodat de hervorming ook betrekking heeft op het niveau van de centrale overheid, zou goede praktijken helpen ontwikkelen en verspreiden, en de algemene doeltreffendheid en doelmatigheid van de processen verbeteren. Dat zou ook de houdbaarheid van de begroting ten goede komen. |
| --- | --- |

(20)

Op het scorebord voor overheidsopdrachten 2020 werd een aantal knelpunten vastgesteld in het Litouwse systeem voor overheidsopdrachten: gebrek aan samenwerking tussen inkooporganisaties, weinig of geen deelnemers aan aanbestedingen, en een te grote afhankelijkheid van het prijscriterium. Verruiming van het bereik van de aanhoudende inspanningen om gezamenlijke overheidsopdrachten over gemeenten heen te stimuleren, zodat de hervorming ook betrekking heeft op het niveau van de centrale overheid, zou goede praktijken helpen ontwikkelen en verspreiden, en de algemene doeltreffendheid en doelmatigheid van de processen verbeteren. Dat zou ook de houdbaarheid van de begroting ten goede komen.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Litouwen heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name wordt in het herstel- en veerkrachtplan veel aandacht besteed aan maatregelen om digitalisering en de groene transitie te bevorderen, de kwaliteit en efficiëntie van gezondheidsdiensten te waarborgen, sociale bescherming te versterken, prioriteit te geven aan onderwijs en innovatie, en de doeltreffendheid van de overheidssector te vergroten. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Litouwen heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name wordt in het herstel- en veerkrachtplan veel aandacht besteed aan maatregelen om digitalisering en de groene transitie te bevorderen, de kwaliteit en efficiëntie van gezondheidsdiensten te waarborgen, sociale bescherming te versterken, prioriteit te geven aan onderwijs en innovatie, en de doeltreffendheid van de overheidssector te vergroten.

| (22) | De uitvoering het herstel- en veerkrachtplan van Litouwen zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang met de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Litouwen vertegenwoordigen 37,8 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 31,5 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Litouwen helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

De uitvoering het herstel- en veerkrachtplan van Litouwen zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang met de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Litouwen vertegenwoordigen 37,8 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 31,5 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Litouwen helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | De Commissie heeft op 22 april 2022 haar goedkeuring gehecht aan de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) bedoelde partnerschapsovereenkomst van Litouwen. Litouwen heeft de programmadocumenten betreffende het cohesiebeleid op 16 maart 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 heeft Litouwen bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

De Commissie heeft op 22 april 2022 haar goedkeuring gehecht aan de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) bedoelde partnerschapsovereenkomst van Litouwen. Litouwen heeft de programmadocumenten betreffende het cohesiebeleid op 16 maart 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 heeft Litouwen bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Litouwen geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met eerstelijns- en preventieve zorg, zwakke punten in de planning en verlening van sociale diensten en het ontbreken van een strategie voor sociale huisvesting. Het hoge aantal vermijdbare ziekenhuisopnames en de hoge behandelbare en vermijdbare sterftecijfers tonen aan dat er behoefte is aan meer preventieve acties in de Litouwse gezondheidszorg. Bovendien is de toegang tot eerstelijnsgezondheidszorg en langdurige zorg beperkt door het tekort aan en de ongelijke spreiding van gezondheidswerkers. Naast gezondheidshervormingen en investeringen in het herstel- en veerkrachtplan van Litouwen moeten de eerstelijns- en preventieve zorg verder worden versterkt. Het gebrek aan samenwerking tussen verschillende ministeries en andere overheidsinstanties, evenals lacunes bij het in kaart brengen van de behoeften staan geïntegreerde sociale dienstverlening in de weg. De diensten richten zich ook onvoldoende op de behoeften van werkloze mensen. In 2019 (19) lagen de uitgaven van Litouwen voor sociale huisvesting, te weten 10,31 EUR per inwoner (in constante prijzen voor 2010) ligt in vergelijking met een EU-gemiddelde van 101,58 EUR, ver onder dit EU-gemiddelde, met aanhoudende tekorten en lange wachtlijsten tot gevolg. Ook de kwaliteit van de aangeboden sociale huisvesting moet worden verbeterd. In het herstel- en veerkrachtplan zijn belangrijke maatregelen opgenomen zoals een hervorming van de minimuminkomensregeling en het belasting- en uitkeringsstelsel, in combinatie met een verhoogde dekking van werkloosheidsverzekering. Deze maatregelen zullen naar verwachting een aantal van de belangrijkste uitdagingen inzake sociale bescherming helpen aanpakken zodra ze zijn ingevoerd. Naast de maatregelen die zijn opgenomen in het herstel- en veerkrachtplan zijn echter bijkomende inspanningen nodig om de planning, de kwaliteit en de doeltreffendheid van sociale diensten te verbeteren en het tekort aan en de ontoereikende kwaliteit van sociale huisvesting aan te pakken. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Litouwen geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met eerstelijns- en preventieve zorg, zwakke punten in de planning en verlening van sociale diensten en het ontbreken van een strategie voor sociale huisvesting. Het hoge aantal vermijdbare ziekenhuisopnames en de hoge behandelbare en vermijdbare sterftecijfers tonen aan dat er behoefte is aan meer preventieve acties in de Litouwse gezondheidszorg. Bovendien is de toegang tot eerstelijnsgezondheidszorg en langdurige zorg beperkt door het tekort aan en de ongelijke spreiding van gezondheidswerkers. Naast gezondheidshervormingen en investeringen in het herstel- en veerkrachtplan van Litouwen moeten de eerstelijns- en preventieve zorg verder worden versterkt. Het gebrek aan samenwerking tussen verschillende ministeries en andere overheidsinstanties, evenals lacunes bij het in kaart brengen van de behoeften staan geïntegreerde sociale dienstverlening in de weg. De diensten richten zich ook onvoldoende op de behoeften van werkloze mensen. In 2019 (19) lagen de uitgaven van Litouwen voor sociale huisvesting, te weten 10,31 EUR per inwoner (in constante prijzen voor 2010) ligt in vergelijking met een EU-gemiddelde van 101,58 EUR, ver onder dit EU-gemiddelde, met aanhoudende tekorten en lange wachtlijsten tot gevolg. Ook de kwaliteit van de aangeboden sociale huisvesting moet worden verbeterd. In het herstel- en veerkrachtplan zijn belangrijke maatregelen opgenomen zoals een hervorming van de minimuminkomensregeling en het belasting- en uitkeringsstelsel, in combinatie met een verhoogde dekking van werkloosheidsverzekering. Deze maatregelen zullen naar verwachting een aantal van de belangrijkste uitdagingen inzake sociale bescherming helpen aanpakken zodra ze zijn ingevoerd. Naast de maatregelen die zijn opgenomen in het herstel- en veerkrachtplan zijn echter bijkomende inspanningen nodig om de planning, de kwaliteit en de doeltreffendheid van sociale diensten te verbeteren en het tekort aan en de ontoereikende kwaliteit van sociale huisvesting aan te pakken.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | Litouwen is voor zijn energievoorziening sterk afhankelijk van invoer, want het voert ongeveer twee derde van zijn bruto elektriciteitsbehoefte en het grootste deel van zijn olie en gas in. Olie en gas vertegenwoordigen drie vierde van de energiemix in het land. Tot op het moment van de Russische invasie in Oekraïne werden olie en gas hoofdzakelijk ingevoerd uit Rusland. In 2020 heeft Litouwen 42 % van zijn aardgas (wat ongeveer overeenkomt met het EU-gemiddelde van 44 %) en 73 % van zijn ruwe olie (wat hoger ligt dan het EU-gemiddelde van 26 %) ingevoerd uit Rusland (20). De vraag naar energie wordt gestuurd door een grote vloot vervoermiddelen, waarbij openbaar vervoer en het spoor onderbenut blijven, een groot bestand energie-inefficiënte gebouwen en zeer energie-intensieve industrieën, die goed zijn voor 67 % van het totale gasverbruik. Bijkomende inspanningen om de energie-intensiteit in die sectoren te verminderen door industriële transformatie te bevorderen, met inbegrip van innovatieve productieprocessen en verdere bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, zou de Litouwse afhankelijkheid van algemene energie-invoer doen dalen. Litouwen heeft zijn energiezekerheid aanzienlijk verbeterd door elektriciteits- en gasverbindingen tot stand te brengen met naburige lidstaten en met de terminal voor vloeibaar aardgas in Klaipėda. In het algemeen moet Litouwen inspanningen blijven leveren om regionale samenwerking met zijn buurlanden verder te blijven uitbouwen om verdere gasinvoer en het doeltreffende gebruik van regionale infrastructuur te coördineren. In dit verband zal de gasinterconnector met Polen (GIPL), die sinds 1 mei 2022 operationeel is, en het versterken van andere gasinterconnectoren met naburige lidstaten helpen om de energievoorziening in de regio veilig te stellen. Het voltooien van de lopende synchronisatie met het continentale EU-elektriciteitsnet, het waarborgen van voldoende capaciteit voor de interconnecties met naburige lidstaten en het voortzetten van gezamenlijke projecten inzake hernieuwbare energie moeten echter een beleidsprioriteit blijven. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Wil Litouwen de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(26)

Litouwen is voor zijn energievoorziening sterk afhankelijk van invoer, want het voert ongeveer twee derde van zijn bruto elektriciteitsbehoefte en het grootste deel van zijn olie en gas in. Olie en gas vertegenwoordigen drie vierde van de energiemix in het land. Tot op het moment van de Russische invasie in Oekraïne werden olie en gas hoofdzakelijk ingevoerd uit Rusland. In 2020 heeft Litouwen 42 % van zijn aardgas (wat ongeveer overeenkomt met het EU-gemiddelde van 44 %) en 73 % van zijn ruwe olie (wat hoger ligt dan het EU-gemiddelde van 26 %) ingevoerd uit Rusland (20). De vraag naar energie wordt gestuurd door een grote vloot vervoermiddelen, waarbij openbaar vervoer en het spoor onderbenut blijven, een groot bestand energie-inefficiënte gebouwen en zeer energie-intensieve industrieën, die goed zijn voor 67 % van het totale gasverbruik. Bijkomende inspanningen om de energie-intensiteit in die sectoren te verminderen door industriële transformatie te bevorderen, met inbegrip van innovatieve productieprocessen en verdere bevordering van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, zou de Litouwse afhankelijkheid van algemene energie-invoer doen dalen. Litouwen heeft zijn energiezekerheid aanzienlijk verbeterd door elektriciteits- en gasverbindingen tot stand te brengen met naburige lidstaten en met de terminal voor vloeibaar aardgas in Klaipėda. In het algemeen moet Litouwen inspanningen blijven leveren om regionale samenwerking met zijn buurlanden verder te blijven uitbouwen om verdere gasinvoer en het doeltreffende gebruik van regionale infrastructuur te coördineren. In dit verband zal de gasinterconnector met Polen (GIPL), die sinds 1 mei 2022 operationeel is, en het versterken van andere gasinterconnectoren met naburige lidstaten helpen om de energievoorziening in de regio veilig te stellen. Het voltooien van de lopende synchronisatie met het continentale EU-elektriciteitsnet, het waarborgen van voldoende capaciteit voor de interconnecties met naburige lidstaten en het voortzetten van gezamenlijke projecten inzake hernieuwbare energie moeten echter een beleidsprioriteit blijven. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Wil Litouwen de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (27) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren met zich mee zal brengen, kan Litouwen in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Litouwen putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(27)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren met zich mee zal brengen, kan Litouwen in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Litouwen putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (28) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(28)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (29) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Litouwen is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2, |
| --- | --- |

(29)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Litouwen is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2,

BEVEELT AAN dat Litouwen in 2022 en 2023 de volgende acties onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Gezamenlijke overheidsopdrachten op regerings- en gemeentelijk niveau bevorderen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 20 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

Eerstelijns- en preventieve zorg versterken. Versnippering bij de planning en verlening van sociale diensten tegengaan en de personalisering en de integratie ervan met andere diensten verbeteren. De toegang tot en de kwaliteit van sociale huisvesting verbeteren.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door de uitrol van de energievoorziening uit hernieuwbare bronnen te versnellen, de energie-efficiëntie en de decarbonisatie van de industrie, vervoer en gebouwen te doen toenemen, en een toereikende capaciteit voor energie-interconnecties waarborgen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Litouwen (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 68).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10477/21 + ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Litouwen en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Litouwen (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 95).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie sinds maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een restrictief begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/SPR_EXP_FHO__custom_2036156/default/table?lang=en

19

(20)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe aardolie en steenkool. Voor het EU-27-gemiddelde is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Litouwen omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. In ruwe aardolie zijn geen geraffineerde olieproducten opgenomen.

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

21

(22)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/128 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/128

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Luxemburg en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Luxemburg

(2022/C 334/16)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Luxemburg niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Luxemburg niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Luxemburg, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Luxemburg, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Luxemburg zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Luxemburg (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Luxemburg de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Luxemburg zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Luxemburg (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Luxemburg de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Op 29 april 2022 heeft Luxemburg zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Luxemburg over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 29 april 2022 heeft Luxemburg zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Luxemburg over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Luxemburg gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Luxemburg heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Luxemburg van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Luxemburg heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Luxemburg gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Luxemburg heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Luxemburg van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Luxemburg heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Luxemburg aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Luxemburg aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 ging het algemene overheidssaldo van Luxemburg volgens door Eurostat gevalideerde gegevens erop vooruit van een tekort van 3,4 % van het bbp in 2020 naar een overschot van 0,9 % in 2021. De begrotingsmaatregelen van Luxemburg ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen afnam van 2,4 % van het bbp in 2020 tot 0,7 %. De maatregelen die Luxemburg in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld gedaald van 24,8 % van het bbp in 2020 tot 24,4 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(12)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Luxemburg aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Luxemburg aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 ging het algemene overheidssaldo van Luxemburg volgens door Eurostat gevalideerde gegevens erop vooruit van een tekort van 3,4 % van het bbp in 2020 naar een overschot van 0,9 % in 2021. De begrotingsmaatregelen van Luxemburg ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen afnam van 2,4 % van het bbp in 2020 tot 0,7 %. De maatregelen die Luxemburg in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld gedaald van 24,8 % van het bbp in 2020 tot 24,4 % van het bbp in 2021.

| (13) | Het aan de begrotingsprognoses ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 voorzichtig en voor de periode daarna realistisch. In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp in 2022 met 1,4 % en in 2023 met 2,9 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt er echter van uitgegaan dat het reële bbp in 2022 met 2,2 % en in 2023 met 2,7 % zal groeien. Het verschil van 0,8 procentpunt in 2022 is voornamelijk het gevolg van hogere verwachtingen met betrekking tot investeringen en een positieve bijdrage van de netto-uitvoer aan de groei van het reële bbp in de voorjaarsprognose 2022van de Commissie. In haar stabiliteitsprogramma 2022 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal afnemen tot een tekort van 0,7 % van het bbp in 2022, en tot een tekort van 0,4 % van het bbp in 2023. De afname in 2022 is voornamelijk het gevolg van de hogere uitgaven voor de beloning van werknemers, investeringen en sociale uitkeringen, terwijl aan de ontvangstenzijde de actuele belastingen op inkomen en vermogen naar verwachting zullen dalen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote toenemen tot 25,4 % van het bbp in 2022 en daarna verder stijgen tot 25,8 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort van 0,1 % van het bbp in 2022, en een overschot van 0,1 % van het bbp in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote: 24,7 % van het bbp in 2022 en 25,1 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,6 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Luxemburg kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(13)

Het aan de begrotingsprognoses ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 voorzichtig en voor de periode daarna realistisch. In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt ervan uitgegaan dat het reële bbp in 2022 met 1,4 % en in 2023 met 2,9 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt er echter van uitgegaan dat het reële bbp in 2022 met 2,2 % en in 2023 met 2,7 % zal groeien. Het verschil van 0,8 procentpunt in 2022 is voornamelijk het gevolg van hogere verwachtingen met betrekking tot investeringen en een positieve bijdrage van de netto-uitvoer aan de groei van het reële bbp in de voorjaarsprognose 2022van de Commissie. In haar stabiliteitsprogramma 2022 voorziet de regering dat het overheidssaldo zal afnemen tot een tekort van 0,7 % van het bbp in 2022, en tot een tekort van 0,4 % van het bbp in 2023. De afname in 2022 is voornamelijk het gevolg van de hogere uitgaven voor de beloning van werknemers, investeringen en sociale uitkeringen, terwijl aan de ontvangstenzijde de actuele belastingen op inkomen en vermogen naar verwachting zullen dalen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote toenemen tot 25,4 % van het bbp in 2022 en daarna verder stijgen tot 25,8 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort van 0,1 % van het bbp in 2022, en een overschot van 0,1 % van het bbp in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote: 24,7 % van het bbp in 2022 en 25,1 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,6 %. In deze raming is echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Luxemburg kunnen bevorderen.

| (14) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 0,7 % van het bbp in 2021 tot 0,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,8 % van het bbp in 2022 en 0,2 % van het bbp in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit een energiebelastingkrediet, sociale overdrachten naar huishoudens met een laag inkomen, verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en subsidies op productie. Tegelijkertijd is er met de sociale partners een akkoord bereikt om de verwachte activering van het inflatie-indexeringsmechanisme uit te stellen van de zomer van 2022 tot april 2023, en elke daaropvolgende tranche tot ten vroegste april 2024. De maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van de maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de verlaging over de hele linie van de accijnzen voor brandstof in 2022. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (13). |
| --- | --- |

(14)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 0,7 % van het bbp in 2021 tot 0,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,8 % van het bbp in 2022 en 0,2 % van het bbp in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit een energiebelastingkrediet, sociale overdrachten naar huishoudens met een laag inkomen, verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en subsidies op productie. Tegelijkertijd is er met de sociale partners een akkoord bereikt om de verwachte activering van het inflatie-indexeringsmechanisme uit te stellen van de zomer van 2022 tot april 2023, en elke daaropvolgende tranche tot ten vroegste april 2024. De maatregelen zijn aangekondigd als grotendeels tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van de maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de verlaging over de hele linie van de accijnzen voor brandstof in 2022. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (13).

| (15) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Luxemburg aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Luxemburg aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(15)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Luxemburg aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Luxemburg aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (16) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Luxemburg, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,3 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Luxemburg is van plan het herstel verder te ondersteunen, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers in 2022 (15). Daarom is Luxemburg van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,2 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp), evenals de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook de hogere beloning van werknemers en sociale overdrachten (0,3 % van het bbp) naar verwachting zullen bijdragen aan de groei van de lopende netto-uitgaven. |
| --- | --- |

(16)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Luxemburg, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,3 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Luxemburg is van plan het herstel verder te ondersteunen, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers in 2022 (15). Daarom is Luxemburg van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,2 procentpunt leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp), evenals de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook de hogere beloning van werknemers en sociale overdrachten (0,3 % van het bbp) naar verwachting zullen bijdragen aan de groei van de lopende netto-uitgaven.

| (17) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Luxemburg ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 % van het bbp aan de begrotingskoers in 2023 (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,5 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,3 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Verwacht wordt dat Luxemburg ook in 2023 gebruik zal maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. Nationaal gefinancierde investeringen zullen naar verwachting zorgen voor een expansieve bijdrage van 0,1 % van het bbp aan de begrotingskoers in 2023 (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,5 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,3 % van het bbp).

| (18) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 0,3 % van het bbp in 2024 en tot 0,2 % in 2025. Het algemene overheidssaldo zal volgens de planning dus onder de 3 % van het bbp blijven binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022. In deze prognoses wordt uitgegaan van iets hogere inkomsten en stabiele uitgaven als een percentage van het bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek stijgen tot 26,2 % in 2024, en stabiel blijven op 26,2 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn gering. |
| --- | --- |

(18)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 0,3 % van het bbp in 2024 en tot 0,2 % in 2025. Het algemene overheidssaldo zal volgens de planning dus onder de 3 % van het bbp blijven binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022. In deze prognoses wordt uitgegaan van iets hogere inkomsten en stabiele uitgaven als een percentage van het bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek stijgen tot 26,2 % in 2024, en stabiel blijven op 26,2 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn gering.

| (19) | De weerslag van de COVID-19-crisis op de overheidsfinanciën was beperkter dan in andere lidstaten, en de relevante indicatoren zullen er naar verwachting op vooruitgaan in 2022. De gevolgen van demografische ontwikkelingen op de overheidsuitgaven zullen de komende decennia echter sterker voelbaar worden. Dit komt met name doordat het aantal pensioengerechtigden per werknemer naar verwachting gestaag zal toenemen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking en de vertraging van de nettomigratiestromen. Bij een scenario van “ongewijzigd beleid” zal Luxemburg tegen 2070 te maken krijgen met een van de sterkste stijgingen van de pensioenuitgaven als aandeel van het bbp binnen de Unie. De pensioenuitgaven zouden dan ongeveer 18 % van het bbp bedragen (ten opzichte van 9 % in 2019), en tot de hoogste in de Unie behoren. Dit zal een aanzienlijke stijging van de overheidsschuld met zich meebrengen en op de lange termijn de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in gevaar brengen. Het verhogen van de effectieve pensioengerechtigde leeftijd zou het meest gunstige macro-economische effect hebben, want deze factor biedt het grootste potentieel om de pensioenuitgaven te verminderen. Een hoger percentage oudere werknemers die aan het werk zijn op de arbeidsmarkt zou op zijn beurt ook economische groei stimuleren. In het herstel- en veerkrachtplan wordt geen aandacht besteed aan de houdbaarheid van het pensioensysteem op lange termijn, noch aan de negatieve gevolgen van vervroegde-uittredingsregelingen en de financiële prikkels voor vervroegde uittreding uit de arbeidsmarkt, wat de lagere participatiegraad van oudere werknemers verklaart. Vroegtijdig starten met hervormingen die vervroegde-uittredingsregelingen beogen te beperken en die de voorkeuren van oudere werknemers trachten om te buigen zodat zij langer participeren op de arbeidsmarkt, maakt een stapsgewijze invoering mogelijk, en zorgt voor een rechtvaardigere verdeling tussen de generaties. |
| --- | --- |

(19)

De weerslag van de COVID-19-crisis op de overheidsfinanciën was beperkter dan in andere lidstaten, en de relevante indicatoren zullen er naar verwachting op vooruitgaan in 2022. De gevolgen van demografische ontwikkelingen op de overheidsuitgaven zullen de komende decennia echter sterker voelbaar worden. Dit komt met name doordat het aantal pensioengerechtigden per werknemer naar verwachting gestaag zal toenemen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking en de vertraging van de nettomigratiestromen. Bij een scenario van “ongewijzigd beleid” zal Luxemburg tegen 2070 te maken krijgen met een van de sterkste stijgingen van de pensioenuitgaven als aandeel van het bbp binnen de Unie. De pensioenuitgaven zouden dan ongeveer 18 % van het bbp bedragen (ten opzichte van 9 % in 2019), en tot de hoogste in de Unie behoren. Dit zal een aanzienlijke stijging van de overheidsschuld met zich meebrengen en op de lange termijn de houdbaarheid van de overheidsfinanciën in gevaar brengen. Het verhogen van de effectieve pensioengerechtigde leeftijd zou het meest gunstige macro-economische effect hebben, want deze factor biedt het grootste potentieel om de pensioenuitgaven te verminderen. Een hoger percentage oudere werknemers die aan het werk zijn op de arbeidsmarkt zou op zijn beurt ook economische groei stimuleren. In het herstel- en veerkrachtplan wordt geen aandacht besteed aan de houdbaarheid van het pensioensysteem op lange termijn, noch aan de negatieve gevolgen van vervroegde-uittredingsregelingen en de financiële prikkels voor vervroegde uittreding uit de arbeidsmarkt, wat de lagere participatiegraad van oudere werknemers verklaart. Vroegtijdig starten met hervormingen die vervroegde-uittredingsregelingen beogen te beperken en die de voorkeuren van oudere werknemers trachten om te buigen zodat zij langer participeren op de arbeidsmarkt, maakt een stapsgewijze invoering mogelijk, en zorgt voor een rechtvaardigere verdeling tussen de generaties.

| (20) | Het bestrijden van agressieve fiscale planning in de Unie is cruciaal teneinde: i) verstoring van de concurrentie tussen ondernemingen te voorkomen; ii) een eerlijke behandeling van belastingplichtigen te garanderen, en iii) de overheidsfinanciën te beschermen. Luxemburg heeft een kleine, open economie met een grote geïntegreerde financiële sector, wat de grote financiële stromen grotendeels kan verklaren. Deze grote financiële stromen getuigen echter ook van de sterke aanwezigheid van ondernemingen die in buitenlandse handen zijn, en die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van kasmiddelenbeheer en financiering binnen de eigen groep. Een bijzonder aandachtspunt is de afwezigheid van bronbelastingen – of vergelijkbare maatregelen inzake uitkeringen van interest en royalty’s aan laag- of niet-belastende jurisdicties naast de landen die op de Unielijst van niet-coöperatieve jurisdicties (18) staan. Uitgaande betalingen van interesten en royalty’s van in Luxemburg gevestigde ondernemingen aan jurisdicties buiten de EU worden mogelijk niet of nauwelijks belast indien die betalingen niet of laag worden belast in de ontvangende jurisdictie. Luxemburg heeft een aantal maatregelen genomen om agressieve fiscale planning te bestrijden. Tot dusver waren deze maatregelen echter beperkt en ontoereikend om de kwestie van de uitgaande betalingen in het belastingsysteem aan te pakken, wat door multinationals kan worden aangegrepen om aan agressieve fiscale planning te doen. |
| --- | --- |

(20)

Het bestrijden van agressieve fiscale planning in de Unie is cruciaal teneinde: i) verstoring van de concurrentie tussen ondernemingen te voorkomen; ii) een eerlijke behandeling van belastingplichtigen te garanderen, en iii) de overheidsfinanciën te beschermen. Luxemburg heeft een kleine, open economie met een grote geïntegreerde financiële sector, wat de grote financiële stromen grotendeels kan verklaren. Deze grote financiële stromen getuigen echter ook van de sterke aanwezigheid van ondernemingen die in buitenlandse handen zijn, en die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van kasmiddelenbeheer en financiering binnen de eigen groep. Een bijzonder aandachtspunt is de afwezigheid van bronbelastingen – of vergelijkbare maatregelen inzake uitkeringen van interest en royalty’s aan laag- of niet-belastende jurisdicties naast de landen die op de Unielijst van niet-coöperatieve jurisdicties (18) staan. Uitgaande betalingen van interesten en royalty’s van in Luxemburg gevestigde ondernemingen aan jurisdicties buiten de EU worden mogelijk niet of nauwelijks belast indien die betalingen niet of laag worden belast in de ontvangende jurisdictie. Luxemburg heeft een aantal maatregelen genomen om agressieve fiscale planning te bestrijden. Tot dusver waren deze maatregelen echter beperkt en ontoereikend om de kwestie van de uitgaande betalingen in het belastingsysteem aan te pakken, wat door multinationals kan worden aangegrepen om aan agressieve fiscale planning te doen.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Luxemburg in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Deze uitdagingen houden met name verband met de veerkracht van het gezondheidssysteem, inclusie op de arbeidsmarkt en investeringen in de groene en de digitale transitie, evenals het tekort aan betaalbare huisvesting en de institutionele veerkracht van het kader ter bestrijding van witwassen. In het herstel- en veerkrachtplan zijn maatregelen opgenomen om het openbare aanbod van betaalbare huisvesting uit te breiden. Daarnaast omvat het herstel- en veerkrachtplan ook investeringen in de productie van hernieuwbare energie en in duurzaam vervoer, wat bijdraagt tot het geleidelijk koolstofvrij maken van de economie. Digitale overheidsdiensten en een grootschalig openbaar onderzoeks- en innovatieproject inzake kwantumcommunicatietechnologie zou bedrijfsinvesteringen bevorderen en productiviteitsgroei op middellange termijn stimuleren. Met betrekking tot de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering bevat het herstel- en veerkrachtplan een reeks maatregelen om de transparantie te vergroten en het kader voor toezicht op financiële dienstverleners te versterken. De in het herstel- en veerkrachtplan uiteengezette vaardighedenstrategie en opleidingsprogramma’s, met een specifiek streefdoel voor oudere werknemers, moet zorgen voor een betere inclusie op de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Luxemburg in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Deze uitdagingen houden met name verband met de veerkracht van het gezondheidssysteem, inclusie op de arbeidsmarkt en investeringen in de groene en de digitale transitie, evenals het tekort aan betaalbare huisvesting en de institutionele veerkracht van het kader ter bestrijding van witwassen. In het herstel- en veerkrachtplan zijn maatregelen opgenomen om het openbare aanbod van betaalbare huisvesting uit te breiden. Daarnaast omvat het herstel- en veerkrachtplan ook investeringen in de productie van hernieuwbare energie en in duurzaam vervoer, wat bijdraagt tot het geleidelijk koolstofvrij maken van de economie. Digitale overheidsdiensten en een grootschalig openbaar onderzoeks- en innovatieproject inzake kwantumcommunicatietechnologie zou bedrijfsinvesteringen bevorderen en productiviteitsgroei op middellange termijn stimuleren. Met betrekking tot de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering bevat het herstel- en veerkrachtplan een reeks maatregelen om de transparantie te vergroten en het kader voor toezicht op financiële dienstverleners te versterken. De in het herstel- en veerkrachtplan uiteengezette vaardighedenstrategie en opleidingsprogramma’s, met een specifiek streefdoel voor oudere werknemers, moet zorgen voor een betere inclusie op de arbeidsmarkt.

| (22) | Met de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Luxemburg zal naar verwachting verdere vooruitgang worden geboekt met de groene en de digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Luxemburg vertegenwoordigen 61 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 32 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Luxemburg helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

Met de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Luxemburg zal naar verwachting verdere vooruitgang worden geboekt met de groene en de digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Luxemburg vertegenwoordigen 61 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 32 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Luxemburg helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Luxemburg heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (19) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Luxemburg bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma’s van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

Luxemburg heeft de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (19) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Luxemburg bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma’s van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Luxemburg geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen met name in verband met de groeiende ongelijkheid in het onderwijsstelsel. Het Luxemburgse onderwijsstelsel wordt gekenmerkt door het feit dat er drie onderwijstalen worden gebruikt (Luxemburgs, Duits en Frans) en door de aanwezigheid van een groot aantal leerlingen met uiteenlopende sociaaleconomische en taalachtergronden. Internationale testresultaten wijzen erop dat de basisvaardigheden van de leerlingen lager liggen dan het gemiddelde van de Unie en nauw samenhangen met de sociaaleconomische en taalachtergrond van de leerlingen. Uit de enquête van het Programme for International Student Assessment (PISA) uit 2018, uitgevoerd door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), bleek dat Luxemburg binnen de Unie behoort tot de groep landen waar de leesvaardigheidsscores van bevoorrechte en kansarme studenten het sterkst uiteenlopen. De ongelijkheden worden nog versterkt door het meertalige onderwijs en het feit dat de leerlingen al in een vroeg stadium worden opgedeeld in verschillende schooltrajecten. Het onderwijssysteem biedt niet alle leerlingen voldoende meertaligheids- en basisvaardigheden om te voldoen aan de behoeften op de arbeidsmarkt in het land. Individuele ondersteuning zou leerlingen helpen zich ten volle te ontplooien en zou helpen volledige inclusie van alle studenten te realiseren. Overeenkomstig de conclusies van de nationale waarnemingspost voor de schoolkwaliteit van 2020 is er ruimte om de governance van het onderwijssysteem te verbeteren en verder te werken aan evaluatie-instrumenten en meetbare doelen, teneinde de kwaliteit en de kansengelijkheid te bevorderen, zowel voor de formele als voor de niet-formele kanten van het onderwijssysteem. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Luxemburg geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen met name in verband met de groeiende ongelijkheid in het onderwijsstelsel. Het Luxemburgse onderwijsstelsel wordt gekenmerkt door het feit dat er drie onderwijstalen worden gebruikt (Luxemburgs, Duits en Frans) en door de aanwezigheid van een groot aantal leerlingen met uiteenlopende sociaaleconomische en taalachtergronden. Internationale testresultaten wijzen erop dat de basisvaardigheden van de leerlingen lager liggen dan het gemiddelde van de Unie en nauw samenhangen met de sociaaleconomische en taalachtergrond van de leerlingen. Uit de enquête van het Programme for International Student Assessment (PISA) uit 2018, uitgevoerd door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), bleek dat Luxemburg binnen de Unie behoort tot de groep landen waar de leesvaardigheidsscores van bevoorrechte en kansarme studenten het sterkst uiteenlopen. De ongelijkheden worden nog versterkt door het meertalige onderwijs en het feit dat de leerlingen al in een vroeg stadium worden opgedeeld in verschillende schooltrajecten. Het onderwijssysteem biedt niet alle leerlingen voldoende meertaligheids- en basisvaardigheden om te voldoen aan de behoeften op de arbeidsmarkt in het land. Individuele ondersteuning zou leerlingen helpen zich ten volle te ontplooien en zou helpen volledige inclusie van alle studenten te realiseren. Overeenkomstig de conclusies van de nationale waarnemingspost voor de schoolkwaliteit van 2020 is er ruimte om de governance van het onderwijssysteem te verbeteren en verder te werken aan evaluatie-instrumenten en meetbare doelen, teneinde de kwaliteit en de kansengelijkheid te bevorderen, zowel voor de formele als voor de niet-formele kanten van het onderwijssysteem.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | Het energiesysteem in Luxemburg wordt gekenmerkt door een sterke afhankelijkheid van invoer en fossiele brandstoffen. Volgens gegevens uit 2020 (20) is Luxemburg in de Unie de grootste netto-importeur van energie in verhouding tot de bevolkingsomvang. Het is bijna volledig afhankelijk van de invoer van primaire energie, met een afhankelijkheidsratio van 92,5 %. Olie en gas zijn veruit de dominante energiebronnen; olie is goed voor 68,5 % van het energieverbruik en gas voor 17,8 %. Luxemburg voert geen olie in uit Rusland, terwijl het gemiddelde van de Unie ligt op 26 % invoer van ruwe aardolie. Rusland blijft echter een vrij belangrijke bron voor de invoer van gas, want het verstrekt 27 % van de aardgasinvoer van Luxemburg, al ligt dit nog steeds onder het Uniegemiddelde van 44 %. De aardgasmarkt van Luxemburg is geïntegreerd met die van België. Wat elektriciteit betreft geldt dat hoewel er op korte termijn geen belangrijke knelpunten bestaan, er wel bijkomende investeringen nodig zijn om de transitie naar hernieuwbare energie te ondersteunen, met name om het netwerk te versterken en te moderniseren. De industriële vraag naar aardgas is de voorbije jaren gelijk gebleven, en de vraag vanuit de commerciële sector kende een matige groei. De belangrijkste groei in het gasverbruik was het gevolg van een toenemend verbruik in de residentiële sector. Luxemburg moet de uitdaging van het ontoereikende woningaanbod aanpakken en tegelijkertijd voldoen aan zijn energie- en klimaatdoelstellingen. Het bestaande gebouwenbestand moet bovendien worden gerenoveerd. Met 20,8 % van het totale energiebesparingspotentieel (in GWh) vormt de residentiële bouw- en renovatiesector de op één na grootste bron van cumulatief energiebesparingspotentieel in de periode tot 2030. Luxemburg heeft zijn aandeel hernieuwbare energie verhoogd van 5 % in 2015 tot 12 % in 2020. Toch blijft het een lidstaat met een van de laagste percentages hernieuwbare energie. Luxemburg moet krachtig optreden om zijn energiedoelstellingen voor 2030, namelijk 25 % van zijn energie verkrijgen uit hernieuwbare bronnen en het eindverbruik van energie verminderen met 40 % tot 44 % ten opzichte van 2007, te halen. Gemeenten spelen hierbij een zeer belangrijke rol. Congestie van het wegverkeer drukt op de economie en op de ecologische duurzaamheid, terwijl vervoer verantwoordelijk is voor een aanzienlijk aandeel van het olieverbruik en voor 59 % van de totale broeikasgasemissies, ten opzichte van een Uniegemiddelde van 24 % in 2019.
  Maatregelen die erop gericht zijn het vervoer efficiënter en duurzamer te maken, kunnen dus aanzienlijk helpen om minder afhankelijk te worden van olie. Dit komt tot uiting in het nationaal energie- en klimaatplan van Luxemburg, dat een streefcijfer voor 2030 bevat van 40 % elektrische en plug-invoertuigen. Luxemburg heeft zich ten doel gesteld tegen 2050 klimaatneutraal te zijn. Wil Luxemburg de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(26)

Het energiesysteem in Luxemburg wordt gekenmerkt door een sterke afhankelijkheid van invoer en fossiele brandstoffen. Volgens gegevens uit 2020 (20) is Luxemburg in de Unie de grootste netto-importeur van energie in verhouding tot de bevolkingsomvang. Het is bijna volledig afhankelijk van de invoer van primaire energie, met een afhankelijkheidsratio van 92,5 %. Olie en gas zijn veruit de dominante energiebronnen; olie is goed voor 68,5 % van het energieverbruik en gas voor 17,8 %. Luxemburg voert geen olie in uit Rusland, terwijl het gemiddelde van de Unie ligt op 26 % invoer van ruwe aardolie. Rusland blijft echter een vrij belangrijke bron voor de invoer van gas, want het verstrekt 27 % van de aardgasinvoer van Luxemburg, al ligt dit nog steeds onder het Uniegemiddelde van 44 %. De aardgasmarkt van Luxemburg is geïntegreerd met die van België. Wat elektriciteit betreft geldt dat hoewel er op korte termijn geen belangrijke knelpunten bestaan, er wel bijkomende investeringen nodig zijn om de transitie naar hernieuwbare energie te ondersteunen, met name om het netwerk te versterken en te moderniseren. De industriële vraag naar aardgas is de voorbije jaren gelijk gebleven, en de vraag vanuit de commerciële sector kende een matige groei. De belangrijkste groei in het gasverbruik was het gevolg van een toenemend verbruik in de residentiële sector. Luxemburg moet de uitdaging van het ontoereikende woningaanbod aanpakken en tegelijkertijd voldoen aan zijn energie- en klimaatdoelstellingen. Het bestaande gebouwenbestand moet bovendien worden gerenoveerd. Met 20,8 % van het totale energiebesparingspotentieel (in GWh) vormt de residentiële bouw- en renovatiesector de op één na grootste bron van cumulatief energiebesparingspotentieel in de periode tot 2030. Luxemburg heeft zijn aandeel hernieuwbare energie verhoogd van 5 % in 2015 tot 12 % in 2020. Toch blijft het een lidstaat met een van de laagste percentages hernieuwbare energie. Luxemburg moet krachtig optreden om zijn energiedoelstellingen voor 2030, namelijk 25 % van zijn energie verkrijgen uit hernieuwbare bronnen en het eindverbruik van energie verminderen met 40 % tot 44 % ten opzichte van 2007, te halen. Gemeenten spelen hierbij een zeer belangrijke rol. Congestie van het wegverkeer drukt op de economie en op de ecologische duurzaamheid, terwijl vervoer verantwoordelijk is voor een aanzienlijk aandeel van het olieverbruik en voor 59 % van de totale broeikasgasemissies, ten opzichte van een Uniegemiddelde van 24 % in 2019.

Maatregelen die erop gericht zijn het vervoer efficiënter en duurzamer te maken, kunnen dus aanzienlijk helpen om minder afhankelijk te worden van olie. Dit komt tot uiting in het nationaal energie- en klimaatplan van Luxemburg, dat een streefcijfer voor 2030 bevat van 40 % elektrische en plug-invoertuigen. Luxemburg heeft zich ten doel gesteld tegen 2050 klimaatneutraal te zijn. Wil Luxemburg de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (27) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Luxemburg in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie te verzachten. Daarnaast kan Luxemburg uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(27)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Luxemburg in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie te verzachten. Daarnaast kan Luxemburg uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (28) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(28)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (29) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Luxemburg is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3, |
| --- | --- |

(29)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Luxemburg is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3,

BEVEELT AAN dat Luxemburg in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De duurzaamheid van het pensioensysteem op lange termijn verbeteren, in het bijzonder door vervroegde uittreding te beperken en door de participatiegraad van oudere werknemers te verhogen. Actie ondernemen om agressieve fiscale planning doeltreffend aan te pakken, onder meer door toereikende belastingheffing op uitgaande betalingen van interesten en royalty’s aan laag- of niet-belastende jurisdicties.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De impact van ongelijkheden op de prestaties van leerlingen verminderen en gelijke kansen bevorderen voor alle studenten in het onderwijssysteem.

4.

De algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door de inzet van hernieuwbare energie, elektriciteitstransmissiecapaciteit en investeringen in energie-efficiëntie te versnellen, zowel in de residentiële als in de niet-residentiële sectoren. Gemeenten ondersteunen bij het ontwikkelen van gedetailleerde lokale plannen voor de inzet van hernieuwbare energie, onder meer windenergie en zonnecellen, en voor stadsverwarmings- en -koelingssystemen. De elektrificatie van het openbaar vervoer verder bevorderen en investeren in netwerken en infrastructuren voor openbaar vervoer.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Luxemburg (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 73).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Luxemburg kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  ST 10155/2021.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Luxemburg en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Luxemburg (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 101).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een contracterende bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een contracterende bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Conclusies van de Raad van 24 februari 2022 over de herziene EU-lijst van jurisdicties die niet-coöperatief zijn op belastinggebied (PB C 103 van 3.2.2022, blz. 1).

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

19

(20)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van respectievelijk aardgas en ruwe olie. Voor het gemiddelde van de EU27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU27. Voor Luxemburg omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU.

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

21

(22)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/136 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/136

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Hongarije

(2022/C 334/17)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Hongarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Hongarije niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (3) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (4) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Hongarije wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (3) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (4) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Hongarije wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen uit hoofde van het cohesiebeleid ten behoeve van vluchtelingen in Europa” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio’s van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (5), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Hongarije, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (6). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (7) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (5), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Hongarije, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (6). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (7) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Hongarije heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn convergentieprogramma 2022 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. |
| --- | --- |

(9)

Hongarije heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn convergentieprogramma 2022 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd.

| (10) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Hongarije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Hongarije heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Hongarije heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(10)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Hongarije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Hongarije heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Hongarije heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (11) | Op 29 april 2022 heeft Hongarije zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. |
| --- | --- |

(11)

Op 29 april 2022 heeft Hongarije zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Hongarije besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Hongarije besproken aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed en niet voldeed aan de schuldreductiebenchmark. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan de tekort- en schuldcriteria was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (8) heeft de Raad Hongarije aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Hongarije aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Hongarije volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,8 % van het bbp in 2020, tot 6,8 %. De begrotingsmaatregelen van Hongarije ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 4,0 % van het bbp in 2020 naar 0,8 % van het BBP in 2021. De maatregelen die Hongarije in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verlaging van de socialezekerheidsbijdragen van de werkgevers, de afschaffing van de opleidingsheffing, de vrijstelling van inkomstenbelasting voor werknemers onder de 25 jaar, de herinvoering van de 13e maand pensioen en de verhoging van de lonen van artsen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 79,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 76,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (8) heeft de Raad Hongarije aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Hongarije aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Hongarije volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,8 % van het bbp in 2020, tot 6,8 %. De begrotingsmaatregelen van Hongarije ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 4,0 % van het bbp in 2020 naar 0,8 % van het BBP in 2021. De maatregelen die Hongarije in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit de verlaging van de socialezekerheidsbijdragen van de werkgevers, de afschaffing van de opleidingsheffing, de vrijstelling van inkomstenbelasting voor werknemers onder de 25 jaar, de herinvoering van de 13e maand pensioen en de verhoging van de lonen van artsen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 79,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 76,8 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is gunstig. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,3 % en in 2023 met 4,1 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 3,6 % in 2022 en 2,6 % in 2023, voornamelijk als gevolg van de aanname dat de macro-economische gevolgen van de aanvalsoorlog van Rusland in Oekraïne langer voelbaar zullen zijn. In de prognoses van de Commissie wordt uitgegaan van een zwakkere groei van de particuliere consumptie, met name in 2023, en een tragere groei van de investeringen in 2022 en 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 4,9 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 3,5 %. De daling in 2022 is vooral te danken aan de aanhoudende dynamische groei van het nominale bbp. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de schuldquote in 2022 naar verwachting afnemen tot 76,1 % en in 2023 dalen tot 73,8 %. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 6,0 % en 4,9 % van het bbp. Dit is hoger dan het in het convergentieprogramma 2022 voorspelde tekort, voornamelijk als gevolg van de verwachte minder gunstige macro-economische vooruitzichten, met name in 2023, en de sterkere stijging van de uitgaven, die onder meer bestaan uit kapitaalinjecties in nutsbedrijven ten belope van 1,1 % van het bbp in 2022 en nog eens 0,7 % in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere overheidsschuldquote van 76,4 % in 2022 en 76,1 % in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan het hoger primaire saldo en de minder gunstige dynamiek van het nominale bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 3,2 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Hongarije kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is gunstig. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,3 % en in 2023 met 4,1 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 3,6 % in 2022 en 2,6 % in 2023, voornamelijk als gevolg van de aanname dat de macro-economische gevolgen van de aanvalsoorlog van Rusland in Oekraïne langer voelbaar zullen zijn. In de prognoses van de Commissie wordt uitgegaan van een zwakkere groei van de particuliere consumptie, met name in 2023, en een tragere groei van de investeringen in 2022 en 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 4,9 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 3,5 %. De daling in 2022 is vooral te danken aan de aanhoudende dynamische groei van het nominale bbp. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de schuldquote in 2022 naar verwachting afnemen tot 76,1 % en in 2023 dalen tot 73,8 %. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 6,0 % en 4,9 % van het bbp. Dit is hoger dan het in het convergentieprogramma 2022 voorspelde tekort, voornamelijk als gevolg van de verwachte minder gunstige macro-economische vooruitzichten, met name in 2023, en de sterkere stijging van de uitgaven, die onder meer bestaan uit kapitaalinjecties in nutsbedrijven ten belope van 1,1 % van het bbp in 2022 en nog eens 0,7 % in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een hogere overheidsschuldquote van 76,4 % in 2022 en 76,1 % in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan het hoger primaire saldo en de minder gunstige dynamiek van het nominale bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 3,2 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Hongarije kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 0,8 % van het bbp in 2021 tot 0,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, en worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 1,2 % van het bbp in 2022 en 0,7 % van het bbp in 2023 (9). Deze maatregelen bestaan uit kapitaaloverdrachten door de overheid aan nutsbedrijven ter compensatie van verwachte verliezen als gevolg van gereguleerde energieprijzen, een tijdelijke verlaging van de accijnzen op brandstoffen en compensaties voor kleine benzinestations. Behalve de permanente plafonds voor de detailhandelsprijzen voor gas en elektriciteit zijn alle maatregelen aangekondigd als tijdelijke maatregelen. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene plafonds voor de detailhandelsprijzen voor energie en de verlaging van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in 2022 en 0,3 % in 2023 (10). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 0,8 % van het bbp in 2021 tot 0,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de energieprijsstijgingen tegen te gaan, en worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 1,2 % van het bbp in 2022 en 0,7 % van het bbp in 2023 (9). Deze maatregelen bestaan uit kapitaaloverdrachten door de overheid aan nutsbedrijven ter compensatie van verwachte verliezen als gevolg van gereguleerde energieprijzen, een tijdelijke verlaging van de accijnzen op brandstoffen en compensaties voor kleine benzinestations. Behalve de permanente plafonds voor de detailhandelsprijzen voor gas en elektriciteit zijn alle maatregelen aangekondigd als tijdelijke maatregelen. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene plafonds voor de detailhandelsprijzen voor energie en de verlaging van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,2 % van het bbp in 2022 en 0,3 % in 2023 (10).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Hongarije aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te handhaven, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Hongarije aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Hongarije aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te handhaven, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Hongarije aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie die in het convergentieprogramma 2022 van Hongarije is opgenomen, wordt verwacht dat de begrotingskoers in 2022 in grote lijnen neutraal zal zijn op – 0,1 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers heeft aanbevolen (11). Hongarije is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 1,0 procentpunt van het bbp afnemen ten opzichte van 2021 als gevolg van de verwachte vertraging in de absorptie van Uniemiddelen (12). Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (13). Hongarije is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,1 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,2 % van het bbp). Verscheidene discretionaire maatregelen dragen ook bij tot de stijging van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde), zoals de herinvoering van de 13e maand pensioen, loonsverbeteringen voor wetshandhavers en militairen, een verlaging van de werkgeversbijdragen en een opleidingsheffing. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie die in het convergentieprogramma 2022 van Hongarije is opgenomen, wordt verwacht dat de begrotingskoers in 2022 in grote lijnen neutraal zal zijn op – 0,1 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers heeft aanbevolen (11). Hongarije is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 1,0 procentpunt van het bbp afnemen ten opzichte van 2021 als gevolg van de verwachte vertraging in de absorptie van Uniemiddelen (12). Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (13). Hongarije is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit omvat het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,1 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,2 % van het bbp). Verscheidene discretionaire maatregelen dragen ook bij tot de stijging van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde), zoals de herinvoering van de 13e maand pensioen, loonsverbeteringen voor wetshandhavers en militairen, een verlaging van de werkgeversbijdragen en een opleidingsheffing.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,9 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (14). Hongarije zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2023. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (15). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,9 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,9 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (14). Hongarije zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,3 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2023. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (15). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,9 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | Volgens het convergentieprogramma 2022 zal het overheidstekort naar verwachting geleidelijk dalen tot 2,5 % van het bbp in 2024 en tot 1,5 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2024 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 naar verwachting dalen, meer bepaald tot 70,4 % van het bbp in 2024 en tot 66,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

Volgens het convergentieprogramma 2022 zal het overheidstekort naar verwachting geleidelijk dalen tot 2,5 % van het bbp in 2024 en tot 1,5 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2024 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 naar verwachting dalen, meer bepaald tot 70,4 % van het bbp in 2024 en tot 66,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Het effect van de vergrijzing en de stijging van de overheidsschuld tijdens de COVID-19-crisis zullen de uitdagingen op het gebied van de houdbaarheid van de Hongaarse begroting op lange termijn nog vergroten. De pensioenuitgaven zullen naar verwachting aanzienlijk stijgen, van ongeveer 8 % van het bbp in 2019 tot meer dan 12 % in 2070. De indicatoren voor de houdbaarheid van de begroting wijzen op middelmatige houdbaarheidsrisico's op middellange termijn en grote risico's op lange termijn. Recente beleidsmaatregelen verergeren het houdbaarheidsprobleem door de pensioenverplichtingen van de overheid op lange termijn te vergroten. De 13e maand pensioen die in 2021 en 2022 werd heringevoerd, zal de pensioenuitgaven naar verwachting doen stijgen. De veranderingen in het belasting- en pensioenstelsel die de afgelopen tien jaar zijn doorgevoerd, zullen naar verwachting de uitgaven voor de pensioenen van gepensioneerden met hoge lonen doen toenemen en de ongelijkheden tussen gepensioneerden vergroten. Deze maatregelen omvatten de afschaffing van de bovengrens voor het pensioengevend inkomen en pensioenen alsook de invoering van de forfaitaire personenbelasting, die het pensioengevend inkomen van grootverdieners verhoogt. Het minimumpensioen is sinds 2008 nominaal ongewijzigd gebleven, wat gevolgen heeft voor de situatie van mensen die niet zonder onderbreking hebben gewerkt en tijdens hun loopbaan een laag gemiddeld inkomen hebben ontvangen. Hongarije heeft de programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid ingediend. |
| --- | --- |

(20)

Het effect van de vergrijzing en de stijging van de overheidsschuld tijdens de COVID-19-crisis zullen de uitdagingen op het gebied van de houdbaarheid van de Hongaarse begroting op lange termijn nog vergroten. De pensioenuitgaven zullen naar verwachting aanzienlijk stijgen, van ongeveer 8 % van het bbp in 2019 tot meer dan 12 % in 2070. De indicatoren voor de houdbaarheid van de begroting wijzen op middelmatige houdbaarheidsrisico's op middellange termijn en grote risico's op lange termijn. Recente beleidsmaatregelen verergeren het houdbaarheidsprobleem door de pensioenverplichtingen van de overheid op lange termijn te vergroten. De 13e maand pensioen die in 2021 en 2022 werd heringevoerd, zal de pensioenuitgaven naar verwachting doen stijgen. De veranderingen in het belasting- en pensioenstelsel die de afgelopen tien jaar zijn doorgevoerd, zullen naar verwachting de uitgaven voor de pensioenen van gepensioneerden met hoge lonen doen toenemen en de ongelijkheden tussen gepensioneerden vergroten. Deze maatregelen omvatten de afschaffing van de bovengrens voor het pensioengevend inkomen en pensioenen alsook de invoering van de forfaitaire personenbelasting, die het pensioengevend inkomen van grootverdieners verhoogt. Het minimumpensioen is sinds 2008 nominaal ongewijzigd gebleven, wat gevolgen heeft voor de situatie van mensen die niet zonder onderbreking hebben gewerkt en tijdens hun loopbaan een laag gemiddeld inkomen hebben ontvangen. Hongarije heeft de programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid ingediend.

| (21) | Hongarije heeft op 30 december 2021 de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid ingediend voor de partnerschapsovereenkomst waarin Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (16) voorziet, en op 26 januari 2022 het programma voor economische ontwikkeling en innovatie plus. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Hongarije bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(21)

Hongarije heeft op 30 december 2021 de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid ingediend voor de partnerschapsovereenkomst waarin Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (16) voorziet, en op 26 januari 2022 het programma voor economische ontwikkeling en innovatie plus. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Hongarije bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (22) | De Hongaarse arbeidsmarkt is over het algemeen in goede vorm. De lage arbeidsparticipatie van vrouwen en kansarme groepen blijft echter problematisch. Moeders van jonge kinderen blijven vaak lange tijd weg van de arbeidsmarkt, deels vanwege het gebrek aan kinderopvangplaatsen voor kinderen onder de drie jaar. Het aantal plaatsen in de kinderopvang neemt geleidelijk toe dankzij specifieke programma's, maar ook de kleuterscholen kampen met personeelstekorten. Er is nog veel ruimte om de arbeidsparticipatie van bepaalde kansarme groepen, zoals laaggeschoolden, langdurig werklozen, personen met een handicap en Roma, te verhogen. De leden van deze groepen zouden beter kunnen worden gemobiliseerd door hen vaardigheden aan te leren en hen actief te helpen bij het vinden van een baan. Hulp bij het zoeken naar werk is beperkt en slechts de helft van de geregistreerde werklozen ontvangt een financiële uitkering. De duur van de werkloosheidsuitkering is een van de kortste in de Unie. De werkloosheid is geconcentreerd in de minder ontwikkelde regio's en op het platteland. |
| --- | --- |

(22)

De Hongaarse arbeidsmarkt is over het algemeen in goede vorm. De lage arbeidsparticipatie van vrouwen en kansarme groepen blijft echter problematisch. Moeders van jonge kinderen blijven vaak lange tijd weg van de arbeidsmarkt, deels vanwege het gebrek aan kinderopvangplaatsen voor kinderen onder de drie jaar. Het aantal plaatsen in de kinderopvang neemt geleidelijk toe dankzij specifieke programma's, maar ook de kleuterscholen kampen met personeelstekorten. Er is nog veel ruimte om de arbeidsparticipatie van bepaalde kansarme groepen, zoals laaggeschoolden, langdurig werklozen, personen met een handicap en Roma, te verhogen. De leden van deze groepen zouden beter kunnen worden gemobiliseerd door hen vaardigheden aan te leren en hen actief te helpen bij het vinden van een baan. Hulp bij het zoeken naar werk is beperkt en slechts de helft van de geregistreerde werklozen ontvangt een financiële uitkering. De duur van de werkloosheidsuitkering is een van de kortste in de Unie. De werkloosheid is geconcentreerd in de minder ontwikkelde regio's en op het platteland.

| (23) | Het armoederisico is aanzienlijk gedaald, maar veel mensen kunnen zich nog steeds geen eerste levensbehoeften veroorloven. De materiële en sociale deprivatie blijft een van de hoogste in de Unie. Dit geldt met name voor kinderen. Armoede en sociale uitsluiting zijn geconcentreerd in specifieke groepen en gebieden. De armoedecijfers zijn drie tot vier keer hoger voor de Roma, wat deels komt door hun beperktere toegang tot de arbeidsmarkt en openbare diensten. Het sociale vangnet voor gezinnen zonder vaste baan is de afgelopen tien jaar verzwakt en ook de armoedekloof is recentelijk groter geworden. Het belastingstelsel legt een onevenredig zware last op werknemers met een lager inkomen. Gezinnen met een laag inkomen komen ook minder vaak in aanmerking voor de inkomstenbelastingaftrek per kind. Hun voornaamste bron van inkomsten, zoals het loon voor gemeenschapswerk, het minimuminkomen en de gezinstoelage, hebben geen gelijke tred gehouden met de kosten van levensonderhoud. De gereguleerde energieprijzen voor huishoudens zijn ongewijzigd gebleven, waardoor de huishoudens gedeeltelijk zijn beschermd tegen de recente stijgingen van de grondstofprijzen. Arme huishoudens op het platteland die verwarmen met vaste brandstoffen, profiteren hier echter niet van. De stijgende huizenprijzen vormen een extra uitdaging voor gezinnen met een laag inkomen, die moeilijk toegang krijgen tot door de overheid gesubsidieerde huisvesting. Ondertussen zijn de sociale woningen schaars geworden en zijn ze vaak in slechte staat. |
| --- | --- |

(23)

Het armoederisico is aanzienlijk gedaald, maar veel mensen kunnen zich nog steeds geen eerste levensbehoeften veroorloven. De materiële en sociale deprivatie blijft een van de hoogste in de Unie. Dit geldt met name voor kinderen. Armoede en sociale uitsluiting zijn geconcentreerd in specifieke groepen en gebieden. De armoedecijfers zijn drie tot vier keer hoger voor de Roma, wat deels komt door hun beperktere toegang tot de arbeidsmarkt en openbare diensten. Het sociale vangnet voor gezinnen zonder vaste baan is de afgelopen tien jaar verzwakt en ook de armoedekloof is recentelijk groter geworden. Het belastingstelsel legt een onevenredig zware last op werknemers met een lager inkomen. Gezinnen met een laag inkomen komen ook minder vaak in aanmerking voor de inkomstenbelastingaftrek per kind. Hun voornaamste bron van inkomsten, zoals het loon voor gemeenschapswerk, het minimuminkomen en de gezinstoelage, hebben geen gelijke tred gehouden met de kosten van levensonderhoud. De gereguleerde energieprijzen voor huishoudens zijn ongewijzigd gebleven, waardoor de huishoudens gedeeltelijk zijn beschermd tegen de recente stijgingen van de grondstofprijzen. Arme huishoudens op het platteland die verwarmen met vaste brandstoffen, profiteren hier echter niet van. De stijgende huizenprijzen vormen een extra uitdaging voor gezinnen met een laag inkomen, die moeilijk toegang krijgen tot door de overheid gesubsidieerde huisvesting. Ondertussen zijn de sociale woningen schaars geworden en zijn ze vaak in slechte staat.

| (24) | De onderwijsresultaten in Hongarije liggen onder het Uniegemiddelde. Het niveau van de basisvaardigheden die men op 15-jarige leeftijd beheerst, is de afgelopen tien jaar gedaald en ligt ver onder de regionale en Uniegemiddelden. In tegenstelling tot Europese trends is het percentage voortijdige schoolverlaters er de afgelopen tien jaar niet op verbeterd: in 2021 bedroeg het 12,0 %, wat hoger was dan het Uniegemiddelde van 9,7 %. Het percentage voortijdige schoolverlaters ligt hoger in de minst ontwikkelde gebieden en is zes keer hoger onder Roma dan onder niet-Roma. Het percentage afgestudeerden met een diploma tertiair onderwijs in de leeftijdsgroep van 25-34 jaar is sinds 2010 gestegen, maar blijft een van de laagste in de Unie. De deelname aan volwasseneneducatie ligt iets boven de helft van het Uniegemiddelde. Er is een gebrek aan digitale vaardigheden, vooral bij armere mensen. In de laagste twee inkomenskwartielen heeft slechts 13 % en 18 % van de Hongaren ten minste digitale basisvaardigheden. Hiermee zit Hongarije bij de laagste percentages in de Unie. Kansarme studenten hebben weinig kans om in het hoger onderwijs terecht te komen. Ongelijkheid op onderwijsgebied verkleint de kansen op sociale mobiliteit. De geringe doeltreffendheid en gelijkheid in het schoolsysteem houden waarschijnlijk verband met de geringe autonomie bij het bepalen van het leerplan, het gebrek aan sociaal-economische diversiteit binnen scholen en de lage salarissen van het onderwijzend personeel. Het lerarentekort wordt een steeds groter probleem. Hoewel geaggregeerde indicatoren, zoals het aantal leerlingen per leraar, niet op acute tekorten wijzen, blijkt uit een meer gedetailleerde analyse dat er een tekort is aan onderwijzend personeel voor bepaalde vakken zoals wiskunde, wetenschappen en vreemde talen. Het lerarentekort houdt ook verband met de versnippering van het schoolsysteem: de helft van alle lagere en lagere middelbare scholen telt minder dan 150 leerlingen. Scholen met een hoog percentage kansarme leerlingen hebben vaak vooral te lijden onder het gebrek aan gekwalificeerde leerkrachten. Van alle afgestudeerden van een lerarenopleiding eindigt meer dan de helft in een ander beroep dan dat van leraar wegens de hoge werklast en het lage loon van leraren, vooral in het begin van hun loopbaan. Bovendien laat het gecentraliseerde beheer van scholen de schoolhoofden beperkte autonomie en instrumenten om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. |
| --- | --- |

(24)

De onderwijsresultaten in Hongarije liggen onder het Uniegemiddelde. Het niveau van de basisvaardigheden die men op 15-jarige leeftijd beheerst, is de afgelopen tien jaar gedaald en ligt ver onder de regionale en Uniegemiddelden. In tegenstelling tot Europese trends is het percentage voortijdige schoolverlaters er de afgelopen tien jaar niet op verbeterd: in 2021 bedroeg het 12,0 %, wat hoger was dan het Uniegemiddelde van 9,7 %. Het percentage voortijdige schoolverlaters ligt hoger in de minst ontwikkelde gebieden en is zes keer hoger onder Roma dan onder niet-Roma. Het percentage afgestudeerden met een diploma tertiair onderwijs in de leeftijdsgroep van 25-34 jaar is sinds 2010 gestegen, maar blijft een van de laagste in de Unie. De deelname aan volwasseneneducatie ligt iets boven de helft van het Uniegemiddelde. Er is een gebrek aan digitale vaardigheden, vooral bij armere mensen. In de laagste twee inkomenskwartielen heeft slechts 13 % en 18 % van de Hongaren ten minste digitale basisvaardigheden. Hiermee zit Hongarije bij de laagste percentages in de Unie. Kansarme studenten hebben weinig kans om in het hoger onderwijs terecht te komen. Ongelijkheid op onderwijsgebied verkleint de kansen op sociale mobiliteit. De geringe doeltreffendheid en gelijkheid in het schoolsysteem houden waarschijnlijk verband met de geringe autonomie bij het bepalen van het leerplan, het gebrek aan sociaal-economische diversiteit binnen scholen en de lage salarissen van het onderwijzend personeel. Het lerarentekort wordt een steeds groter probleem. Hoewel geaggregeerde indicatoren, zoals het aantal leerlingen per leraar, niet op acute tekorten wijzen, blijkt uit een meer gedetailleerde analyse dat er een tekort is aan onderwijzend personeel voor bepaalde vakken zoals wiskunde, wetenschappen en vreemde talen. Het lerarentekort houdt ook verband met de versnippering van het schoolsysteem: de helft van alle lagere en lagere middelbare scholen telt minder dan 150 leerlingen. Scholen met een hoog percentage kansarme leerlingen hebben vaak vooral te lijden onder het gebrek aan gekwalificeerde leerkrachten. Van alle afgestudeerden van een lerarenopleiding eindigt meer dan de helft in een ander beroep dan dat van leraar wegens de hoge werklast en het lage loon van leraren, vooral in het begin van hun loopbaan. Bovendien laat het gecentraliseerde beheer van scholen de schoolhoofden beperkte autonomie en instrumenten om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.

| (25) | De gezondheidsresultaten lopen achter op die van de meeste andere lidstaten, als gevolg van ongezonde levensstijlen en de beperkte doeltreffendheid van de gezondheidszorg. Het tabaks- en alcoholgebruik en het aantal obesitasgevallen behoren tot de hoogste van de Unie. Hongaren lopen een van de grootste risico's in de Unie op overlijden ten gevolge van slechte luchtkwaliteit. Het aantal vermijdbare sterfgevallen is een van de hoogste in de Unie, deels vanwege ontoereikende screening en eerstelijnszorgbeheer. Er bestaan aanzienlijke sociaal-economische verschillen in de toegang tot hoogwaardige zorg die te wijten zijn aan het grote personeelstekort in de gezondheidszorg, vooral onder huisartsen en verpleegkundigen. Het ziekenhuisnetwerk is gefragmenteerd en heeft een groot aantal ziekenhuisbedden. Van alle patiënten in de Unie verblijven Hongaarse patiënten het langst in het ziekenhuis, omdat er in vergelijking met het Uniegemiddelde weinig chirurgische ingrepen in het daghospitaal worden uitgevoerd. Recente hervormingen moedigen huisartsen aan om samen te werken, wat de kwaliteit van de diensten zou moeten verbeteren. Er zijn belangrijke maatregelen genomen om een einde te maken aan informele betalingen en om het tekort aan artsen aan te pakken. |
| --- | --- |

(25)

De gezondheidsresultaten lopen achter op die van de meeste andere lidstaten, als gevolg van ongezonde levensstijlen en de beperkte doeltreffendheid van de gezondheidszorg. Het tabaks- en alcoholgebruik en het aantal obesitasgevallen behoren tot de hoogste van de Unie. Hongaren lopen een van de grootste risico's in de Unie op overlijden ten gevolge van slechte luchtkwaliteit. Het aantal vermijdbare sterfgevallen is een van de hoogste in de Unie, deels vanwege ontoereikende screening en eerstelijnszorgbeheer. Er bestaan aanzienlijke sociaal-economische verschillen in de toegang tot hoogwaardige zorg die te wijten zijn aan het grote personeelstekort in de gezondheidszorg, vooral onder huisartsen en verpleegkundigen. Het ziekenhuisnetwerk is gefragmenteerd en heeft een groot aantal ziekenhuisbedden. Van alle patiënten in de Unie verblijven Hongaarse patiënten het langst in het ziekenhuis, omdat er in vergelijking met het Uniegemiddelde weinig chirurgische ingrepen in het daghospitaal worden uitgevoerd. Recente hervormingen moedigen huisartsen aan om samen te werken, wat de kwaliteit van de diensten zou moeten verbeteren. Er zijn belangrijke maatregelen genomen om een einde te maken aan informele betalingen en om het tekort aan artsen aan te pakken.

| (26) | Gebrekkige onafhankelijke controlemechanismen en nauwe banden tussen de politiek en bepaalde bedrijven werken corruptie in de hand. In geval van ernstige beschuldigingen ontbreekt het systematisch aan vastberaden actie om gevallen van corruptie waarbij hoge ambtenaren of hun directe omgeving betrokken zouden zijn, te onderzoeken en te vervolgen. De verantwoordingsplicht bij beslissingen om onderzoeken af te sluiten blijft problematisch, want er bestaan geen doeltreffende middelen tegen beslissingen van het openbaar ministerie om vermeende strafbare feiten niet te vervolgen. Het kader voor corruptiebestrijding wordt verder verzwakt door de afnemende mogelijkheden voor civiel toezicht in de context van beperkingen van de mediavrijheid, een vijandige omgeving voor maatschappelijke organisaties en terugkerende uitdagingen bij de toepassing van de regels inzake transparantie en toegang tot openbare informatie. In december 2021 heeft de regering de uitvoering van de meeste maatregelen van haar anticorruptiestrategie voor de periode 2020-2022 uitgesteld (17). |
| --- | --- |

(26)

Gebrekkige onafhankelijke controlemechanismen en nauwe banden tussen de politiek en bepaalde bedrijven werken corruptie in de hand. In geval van ernstige beschuldigingen ontbreekt het systematisch aan vastberaden actie om gevallen van corruptie waarbij hoge ambtenaren of hun directe omgeving betrokken zouden zijn, te onderzoeken en te vervolgen. De verantwoordingsplicht bij beslissingen om onderzoeken af te sluiten blijft problematisch, want er bestaan geen doeltreffende middelen tegen beslissingen van het openbaar ministerie om vermeende strafbare feiten niet te vervolgen. Het kader voor corruptiebestrijding wordt verder verzwakt door de afnemende mogelijkheden voor civiel toezicht in de context van beperkingen van de mediavrijheid, een vijandige omgeving voor maatschappelijke organisaties en terugkerende uitdagingen bij de toepassing van de regels inzake transparantie en toegang tot openbare informatie. In december 2021 heeft de regering de uitvoering van de meeste maatregelen van haar anticorruptiestrategie voor de periode 2020-2022 uitgesteld (17).

| (27) | De onafhankelijkheid, efficiëntie en kwaliteit van de rechterlijke macht zijn essentieel om bedrijven aan te trekken en economische groei mogelijk te maken. Er blijft bezorgdheid bestaan over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. De Nationale Raad voor Justitie blijft het moeilijk hebben om een tegengewicht te bieden aan de macht van de voorzitter van de nationale gerechtelijke autoriteit. De regels voor de verkiezing van de voorzitter van het Hooggerechtshof brengen het risico met zich mee dat politieke invloed wordt uitgeoefend op het hoogste rechtscollege van het land. Omdat de regeling voor de toewijzing van zaken niet transparant genoeg is, kunnen de partijen niet nagaan of er een ongeoorloofde discretionaire bevoegdheid is uitgeoefend. Er zijn vragen gerezen over de rol van het constitutionele hof, waarvan de leden door het parlement worden gekozen zonder dat de rechterlijke macht daarbij wordt betrokken, bij de toetsing van vonnissen van de gewone rechtbanken. |
| --- | --- |

(27)

De onafhankelijkheid, efficiëntie en kwaliteit van de rechterlijke macht zijn essentieel om bedrijven aan te trekken en economische groei mogelijk te maken. Er blijft bezorgdheid bestaan over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. De Nationale Raad voor Justitie blijft het moeilijk hebben om een tegengewicht te bieden aan de macht van de voorzitter van de nationale gerechtelijke autoriteit. De regels voor de verkiezing van de voorzitter van het Hooggerechtshof brengen het risico met zich mee dat politieke invloed wordt uitgeoefend op het hoogste rechtscollege van het land. Omdat de regeling voor de toewijzing van zaken niet transparant genoeg is, kunnen de partijen niet nagaan of er een ongeoorloofde discretionaire bevoegdheid is uitgeoefend. Er zijn vragen gerezen over de rol van het constitutionele hof, waarvan de leden door het parlement worden gekozen zonder dat de rechterlijke macht daarbij wordt betrokken, bij de toetsing van vonnissen van de gewone rechtbanken.

| (28) | Wat betreft de sociale dialoog, de betrokkenheid van belanghebbenden bij het opstellen van primaire wetgeving, overleg met de sociale partners en het maatschappelijk middenveld en het gebruik van empirisch onderbouwde instrumenten, scoort Hongarije laag in vergelijking met de andere lidstaten. De nationale voorschriften inzake verplichte openbare raadplegingen over ontwerpwetgeving en de bijbehorende effectbeoordelingen zijn systematisch genegeerd. Het aantal wetten waarover overleg is gepleegd, is de afgelopen jaren aanzienlijk gedaald. |
| --- | --- |

(28)

Wat betreft de sociale dialoog, de betrokkenheid van belanghebbenden bij het opstellen van primaire wetgeving, overleg met de sociale partners en het maatschappelijk middenveld en het gebruik van empirisch onderbouwde instrumenten, scoort Hongarije laag in vergelijking met de andere lidstaten. De nationale voorschriften inzake verplichte openbare raadplegingen over ontwerpwetgeving en de bijbehorende effectbeoordelingen zijn systematisch genegeerd. Het aantal wetten waarover overleg is gepleegd, is de afgelopen jaren aanzienlijk gedaald.

| (29) | Hoewel maatregelen zijn genomen om het belastingstelsel te verbeteren, blijven sommige problemen voortbestaan. De belastingdruk op arbeid is gedaald, maar blijft hoog voor veel mensen met een laag loon. Sectorspecifieke belastingen en een groot aantal kleine belastingen maken het belastingstelsel ingewikkeld en verhogen de nalevingskosten, vooral voor kleinere bedrijven. |
| --- | --- |

(29)

Hoewel maatregelen zijn genomen om het belastingstelsel te verbeteren, blijven sommige problemen voortbestaan. De belastingdruk op arbeid is gedaald, maar blijft hoog voor veel mensen met een laag loon. Sectorspecifieke belastingen en een groot aantal kleine belastingen maken het belastingstelsel ingewikkeld en verhogen de nalevingskosten, vooral voor kleinere bedrijven.

| (30) | Belemmerende regelgeving en staatsinmenging in productmarkten bemoeilijken de selectie van efficiënte ondernemingen en beperken de mededinging. Ad-hocvrijstellingen van het mededingingstoezicht die gelden voor bepaalde zakelijke transacties belemmeren de werking van de markt en werken remmend op investeringen. Een ander probleem is de onvoorspelbaarheid van het rechtskader, met name in de detailhandel, waar de regelgeving de laatste jaren frequent is gewijzigd. Regelgeving en belastingen kunnen bedrijven verhinderen te groeien, vooral in de detailhandel en nutssector. De reglementering van beroepen blijft eveneens restrictief. Langdurige en dure insolventieprocedures kunnen de herstructurering van insolvente ondernemingen belemmeren. De markt voor overheidsopdrachten blijft kwetsbaar voor concurrentiebeperkende praktijken. Het aandeel van de opdrachten die worden gegund in procedures met slechts één inschrijver, blijft een van de hoogste in de Unie. De autoriteiten hebben het toezicht op de regelmatigheid bij overheidsopdrachten verbeterd als reactie op de eerdere bevindingen van opeenvolgende audits van de Commissie op het gebied van het beheer van Uniemiddelen, die plaatsvonden in 2014, 2015 en 2017 en waarbij ernstige, systemische tekortkomingen en onregelmatigheden aan het licht kwamen, met name in verband met het gebruik van raamovereenkomsten. Of alle eerder vastgestelde tekortkomingen volledig zijn verholpen, moet in de praktijk nog blijken. Onlangs kwamen nieuwe risico's aan het licht doordat trusts van openbaar belang kennelijk werden uitgesloten van de regels voor overheidsopdrachten. In februari 2021 heeft de regering zichzelf het ambitieuze doel gesteld om het aandeel van de procedures voor overheidsopdrachten waarvoor slechts één offerte wordt ingediend, terug te brengen tot minder dan 15 %, zonder evenwel een termijn vast te stellen. |
| --- | --- |

(30)

Belemmerende regelgeving en staatsinmenging in productmarkten bemoeilijken de selectie van efficiënte ondernemingen en beperken de mededinging. Ad-hocvrijstellingen van het mededingingstoezicht die gelden voor bepaalde zakelijke transacties belemmeren de werking van de markt en werken remmend op investeringen. Een ander probleem is de onvoorspelbaarheid van het rechtskader, met name in de detailhandel, waar de regelgeving de laatste jaren frequent is gewijzigd. Regelgeving en belastingen kunnen bedrijven verhinderen te groeien, vooral in de detailhandel en nutssector. De reglementering van beroepen blijft eveneens restrictief. Langdurige en dure insolventieprocedures kunnen de herstructurering van insolvente ondernemingen belemmeren. De markt voor overheidsopdrachten blijft kwetsbaar voor concurrentiebeperkende praktijken. Het aandeel van de opdrachten die worden gegund in procedures met slechts één inschrijver, blijft een van de hoogste in de Unie. De autoriteiten hebben het toezicht op de regelmatigheid bij overheidsopdrachten verbeterd als reactie op de eerdere bevindingen van opeenvolgende audits van de Commissie op het gebied van het beheer van Uniemiddelen, die plaatsvonden in 2014, 2015 en 2017 en waarbij ernstige, systemische tekortkomingen en onregelmatigheden aan het licht kwamen, met name in verband met het gebruik van raamovereenkomsten. Of alle eerder vastgestelde tekortkomingen volledig zijn verholpen, moet in de praktijk nog blijken. Onlangs kwamen nieuwe risico's aan het licht doordat trusts van openbaar belang kennelijk werden uitgesloten van de regels voor overheidsopdrachten. In februari 2021 heeft de regering zichzelf het ambitieuze doel gesteld om het aandeel van de procedures voor overheidsopdrachten waarvoor slechts één offerte wordt ingediend, terug te brengen tot minder dan 15 %, zonder evenwel een termijn vast te stellen.

| (31) | De overgang naar een klimaatneutrale economie bevindt zich nog in een pril stadium. De helft van het grondgebied van Hongarije is in aanzienlijke mate blootgesteld aan de risico's van de klimaatverandering, waaronder droogte en overstromingen. Daarom moeten duurzame oplossingen voor klimaatadaptatie worden ontwikkeld, met name op de natuur gebaseerde waterretentie, met inbegrip van herstel van de natuurlijke hydrologie, aanpassing van landbouwpraktijken en zorgvuldige monitoring van de onttrekking van grond- en oppervlaktewater voor irrigatiedoeleinden. De lucht- en waterkwaliteit blijven een punt van zorg. De voornaamste bronnen van luchtverontreiniging zijn de emissies van stookinstallaties op vaste brandstoffen in woningen en van de landbouw en het vervoer. Een groot deel van het drinkwaterleidingnet is in slechte staat en de regelgeving vormt een belemmering voor investeringen. De circulaire economie zit nog in een beginfase, recycling van stedelijk afval is onderontwikkeld en de economische instrumenten volstaan niet om de milieu-uitdagingen aan te pakken. De regering heeft het afvalbeheer in verschillende stappen gereorganiseerd. De veranderingen hebben de concurrentie in de sector beperkt, met als neveneffect dat de efficiëntie en recyclingpercentages dalen. Sectoren die als gevolg van de groene transitie waarschijnlijk zullen krimpen of een transformatie zullen ondergaan, zijn goed voor bijna 4 % van alle banen. De getroffen werknemers moeten wellicht worden bijgeschoold en omgeschoold. Het gebrek aan arbeidskrachten in de energiesector zou de transitie naar klimaatneutraal kunnen belemmeren. |
| --- | --- |

(31)

De overgang naar een klimaatneutrale economie bevindt zich nog in een pril stadium. De helft van het grondgebied van Hongarije is in aanzienlijke mate blootgesteld aan de risico's van de klimaatverandering, waaronder droogte en overstromingen. Daarom moeten duurzame oplossingen voor klimaatadaptatie worden ontwikkeld, met name op de natuur gebaseerde waterretentie, met inbegrip van herstel van de natuurlijke hydrologie, aanpassing van landbouwpraktijken en zorgvuldige monitoring van de onttrekking van grond- en oppervlaktewater voor irrigatiedoeleinden. De lucht- en waterkwaliteit blijven een punt van zorg. De voornaamste bronnen van luchtverontreiniging zijn de emissies van stookinstallaties op vaste brandstoffen in woningen en van de landbouw en het vervoer. Een groot deel van het drinkwaterleidingnet is in slechte staat en de regelgeving vormt een belemmering voor investeringen. De circulaire economie zit nog in een beginfase, recycling van stedelijk afval is onderontwikkeld en de economische instrumenten volstaan niet om de milieu-uitdagingen aan te pakken. De regering heeft het afvalbeheer in verschillende stappen gereorganiseerd. De veranderingen hebben de concurrentie in de sector beperkt, met als neveneffect dat de efficiëntie en recyclingpercentages dalen. Sectoren die als gevolg van de groene transitie waarschijnlijk zullen krimpen of een transformatie zullen ondergaan, zijn goed voor bijna 4 % van alle banen. De getroffen werknemers moeten wellicht worden bijgeschoold en omgeschoold. Het gebrek aan arbeidskrachten in de energiesector zou de transitie naar klimaatneutraal kunnen belemmeren.

| (32) | De vervoersinfrastructuur wordt gekenmerkt door een dicht net van autosnelwegen en geëlektrificeerde spoorlijnen. Hongarije kent een sterke toename van de uitstoot door de vervoersector, die snel de sector met de grootste uitstoot aan het worden is. Hongarije is een van de lidstaten met de meeste files en het aantal uren dat automobilisten in stedelijke gebieden in de file staan, gaat in stijgende lijn. Het aandeel van emissieloze personenauto's en het aantal oplaadpunten neemt gestaag toe. Hoewel de betrokken indicatoren wijzen op een leidende positie onder de landen in de regio, blijven de waarden onder het Uniegemiddelde. |
| --- | --- |

(32)

De vervoersinfrastructuur wordt gekenmerkt door een dicht net van autosnelwegen en geëlektrificeerde spoorlijnen. Hongarije kent een sterke toename van de uitstoot door de vervoersector, die snel de sector met de grootste uitstoot aan het worden is. Hongarije is een van de lidstaten met de meeste files en het aantal uren dat automobilisten in stedelijke gebieden in de file staan, gaat in stijgende lijn. Het aandeel van emissieloze personenauto's en het aantal oplaadpunten neemt gestaag toe. Hoewel de betrokken indicatoren wijzen op een leidende positie onder de landen in de regio, blijven de waarden onder het Uniegemiddelde.

| (33) | Onderzoek en innovatie zijn kritieke aanjagers van groei en concurrentievermogen op lange termijn. Hongarije geldt als een opkomende innovator. De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling nemen toe en bedroegen 1,61 % van het bbp in 2020. Het tekort aan hoogopgeleide werknemers is een van de voornaamste belemmeringen voor innovatie. Het aantal afgestudeerden in het tertiair onderwijs behoort tot de laagste in de Unie. De onlangs ingevoerde vrijstelling van personenbelasting voor jonge werknemers en andere structurele veranderingen die de academische vrijheid belemmeren, maken het hoger onderwijs minder aantrekkelijk. De digitale vaardigheden en het gebruik van digitale technologieën door ondernemingen en overheidsdiensten blijven onder het EU-gemiddelde. |
| --- | --- |

(33)

Onderzoek en innovatie zijn kritieke aanjagers van groei en concurrentievermogen op lange termijn. Hongarije geldt als een opkomende innovator. De uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling nemen toe en bedroegen 1,61 % van het bbp in 2020. Het tekort aan hoogopgeleide werknemers is een van de voornaamste belemmeringen voor innovatie. Het aantal afgestudeerden in het tertiair onderwijs behoort tot de laagste in de Unie. De onlangs ingevoerde vrijstelling van personenbelasting voor jonge werknemers en andere structurele veranderingen die de academische vrijheid belemmeren, maken het hoger onderwijs minder aantrekkelijk. De digitale vaardigheden en het gebruik van digitale technologieën door ondernemingen en overheidsdiensten blijven onder het EU-gemiddelde.

| (34) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(34)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (35) | De Hongaarse energiesector is voor fossiele brandstoffen sterk afhankelijk van Rusland. Volgens de gegevens voor 2020 (18) is bijna al het ingevoerde aardgas afkomstig uit Rusland (95 % tegenover 44 % voor het Uniegemiddelde). De afhankelijkheid van Rusland is ook hoger dan het Uniegemiddelde voor olie (61 % tegenover 26 %), maar lager dan het EU-gemiddelde voor steenkool (22 % tegenover 54 %). Het aandeel van aardgas in de energiemix is hoger dan het Uniegemiddelde (35 % tegen 24 %), terwijl het aandeel van olie (30 % tegen 33 %) en steenkool (7 % tegen 11 %) lager ligt. Het aandeel van hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie bedraagt 13,9 % en behoort tot de laagste in de Unie. Hongarije is voornemens het gebruik van zonne-energie op te voeren, terwijl het potentieel van wind- en geothermische energie onderbenut blijft. Wat het elektriciteitsnet betreft, is er behoefte aan investeringen, bijvoorbeeld in slimme meters, prosumentenregelingen, energiegemeenschappen en dynamische prijsstelling, om het gebruik van hernieuwbare energie te stimuleren. Voorts zouden de vergunningsprocedures voor installaties die energie uit hernieuwbare bronnen gebruiken, kunnen worden vereenvoudigd. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Om de afhankelijkheid verder te verminderen, is er een groot potentieel om de energie-efficiëntie in de woningbouwsector te verbeteren. De invoering van strengere milieunormen voor nieuwe woningen is met 18 maanden uitgesteld tot juni 2022. Het huidige woningrenovatieprogramma is niet gericht op energie-efficiëntie en sluit in de praktijk de meest kwetsbare gezinnen uit. Het uniform lage niveau van de gereguleerde energieprijzen, die onafhankelijk zijn van het inkomen van de huishoudens en van de verbruikte hoeveelheid, vergroot de inkomensongelijkheid en creëert geen stimulansen om energie te besparen. Wil Hongarije de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(35)

De Hongaarse energiesector is voor fossiele brandstoffen sterk afhankelijk van Rusland. Volgens de gegevens voor 2020 (18) is bijna al het ingevoerde aardgas afkomstig uit Rusland (95 % tegenover 44 % voor het Uniegemiddelde). De afhankelijkheid van Rusland is ook hoger dan het Uniegemiddelde voor olie (61 % tegenover 26 %), maar lager dan het EU-gemiddelde voor steenkool (22 % tegenover 54 %). Het aandeel van aardgas in de energiemix is hoger dan het Uniegemiddelde (35 % tegen 24 %), terwijl het aandeel van olie (30 % tegen 33 %) en steenkool (7 % tegen 11 %) lager ligt. Het aandeel van hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie bedraagt 13,9 % en behoort tot de laagste in de Unie. Hongarije is voornemens het gebruik van zonne-energie op te voeren, terwijl het potentieel van wind- en geothermische energie onderbenut blijft. Wat het elektriciteitsnet betreft, is er behoefte aan investeringen, bijvoorbeeld in slimme meters, prosumentenregelingen, energiegemeenschappen en dynamische prijsstelling, om het gebruik van hernieuwbare energie te stimuleren. Voorts zouden de vergunningsprocedures voor installaties die energie uit hernieuwbare bronnen gebruiken, kunnen worden vereenvoudigd. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Om de afhankelijkheid verder te verminderen, is er een groot potentieel om de energie-efficiëntie in de woningbouwsector te verbeteren. De invoering van strengere milieunormen voor nieuwe woningen is met 18 maanden uitgesteld tot juni 2022. Het huidige woningrenovatieprogramma is niet gericht op energie-efficiëntie en sluit in de praktijk de meest kwetsbare gezinnen uit. Het uniform lage niveau van de gereguleerde energieprijzen, die onafhankelijk zijn van het inkomen van de huishoudens en van de verbruikte hoeveelheid, vergroot de inkomensongelijkheid en creëert geen stimulansen om energie te besparen. Wil Hongarije de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (36) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Hongarije in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Hongarije uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(36)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Hongarije in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Hongarije uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (37) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven, |
| --- | --- |

(37)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven,

BEVEELT AAN dat Hongarije in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen doen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De houdbaarheid van het pensioenstelsel op lange termijn verbeteren, zonder afbreuk te doen aan de toereikendheid van de pensioenen, met name door inkomensongelijkheden aan te pakken.

2.

De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De integratie van de meest kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt voortzetten, met name door bijscholing, en de duur van werkloosheidsuitkeringen verlengen. De toereikendheid van de sociale bijstand verbeteren en ervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot essentiële diensten en passende huisvesting. De onderwijsresultaten verbeteren en de participatie van kansarme groepen, met name Roma, aan kwaliteitsvol regulier onderwijs vergroten. De toegang tot kwalitatieve preventieve zorg en eerstelijnszorg verbeteren.

4.

Het kader ter bestrijding van corruptie versterken, onder meer door de rechtshandhaving te verbeteren, de toegang tot openbare informatie te vergemakkelijken en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken. De kwaliteit en transparantie van het besluitvormingsproces verbeteren door een effectieve sociale dialoog in te stellen, andere belanghebbenden te betrekken en regelmatige effectbeoordelingen uit te voeren. Het belastingstelsel verder vereenvoudigen. De voorspelbaarheid van de regelgeving verbeteren, de concurrentie in de dienstensector verbeteren, met name in de detailhandel en nutssector, en het mededingingstoezicht systematisch toepassen bij zakelijke transacties. De mededinging bevorderen bij aanbestedingsprocedures.

5.

Hervormingen en investeringen op het gebied van duurzaam water- en afvalbeheer en de circulariteit van de economie, de digitalisering van bedrijven, groene en digitale vaardigheden, en onderzoek en innovatie bevorderen.

6.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen, met name door de vergunningsprocedures te stroomlijnen en de elektriciteitsinfrastructuur te moderniseren. De invoer van fossiele brandstoffen diversifiëren door onder andere de interconnecties te versterken, met deelname van andere landen. De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen voor de verwarming van gebouwen en voor het vervoer verminderen door meer inspanningen te leveren op het gebied van energie-efficiëntiemaatregelen voor iedereen, met name in woningen, en op het gebied van duurzaam vervoer via met name elektrificatie.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

3

(4)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

4

(5)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Hongarije (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 78).

5

(6)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Hongarije kunnen stimuleren.

6

(7)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

7

(8)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Hongarije en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Hongarije (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 107).

8

(9)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

9

(10)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die eruitzag in maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

10

(11)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

11

(12)  Dit zijn prognoses van de Commissie. De Commissie heeft het herstel- en veerkrachtplan voor Hongarije nog niet beoordeeld.

12

(13)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp leveren, die grotendeels toe te schrijven is aan de budgettaire gevolgen van de herkapitalisaties van nutsbedrijven.

13

(14)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

14

(15)  Andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven zullen naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,6 procentpunt van het bbp leveren, die grotendeels toe te schrijven is aan de uitfasering van de renovatiesubsidies voor gezinnen en aan lagere geraamde herkapitalisaties van nutsbedrijven dan in 2022.

15

(16)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

16

(17)  De Commissie heeft Hongarije op 27 april een kennisgevingsbrief gestuurd overeenkomstig artikel 6, lid 1, van Verordening (EU, Euratom) 2020/2092 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2020 betreffende een algemeen conditionaliteitsregime ter bescherming van de Uniebegroting (PB L 433 I van 22.12.2020, blz. 1).

17

(18)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het EU-27-gemiddelde is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Hongarije omvat de totale invoer ook de intracommunautaire handel. In ruwe aardolie zijn geen geraffineerde olieproducten opgenomen. Er zij op gewezen dat Hongarije een belangrijke hoeveelheid gas uitvoert naar zijn buurlanden, hoewel het voor de invoer van gas sterk afhankelijk is van Rusland. Derhalve is de afhankelijkheid van gas voor binnenlands gebruik waarschijnlijk lager dan de gerapporteerde cijfers, maar toch nog aanzienlijk.

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

19

(20)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/146 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/146

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Malta

(2022/C 334/18)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Malta niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Malta niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Malta, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Malta, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 13 juli 2021 heeft Malta zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 5 oktober 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Malta (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Malta de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 13 juli 2021 heeft Malta zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 5 oktober 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Malta (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Malta de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Malta heeft op 15 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 2 mei 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Malta over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Malta heeft op 15 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 2 mei 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Malta over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Malta gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Malta heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Malta van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Malta heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Malta gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Malta heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Malta van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Malta heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Malta besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Malta besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Malta aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Malta aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Malta volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 9,5 % van het bbp in 2020, tot 8,0 %. De begrotingsmaatregelen van Malta ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen werden afgebouwd van 6,3 % van het bbp in 2020 tot 4,7 % in 2021. De maatregelen die Malta in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 53,4 % van het bbp in 2020, gestegen tot 57,0 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Malta aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Malta aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Malta volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 9,5 % van het bbp in 2020, tot 8,0 %. De begrotingsmaatregelen van Malta ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen werden afgebouwd van 6,3 % van het bbp in 2020 tot 4,7 % in 2021. De maatregelen die Malta in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 53,4 % van het bbp in 2020, gestegen tot 57,0 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,4 % en in 2023 met 3,9 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 4,2 % in 2022 en een hogere groei van 4,0 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt het kabinet te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 5,4 % van het bbp in 2022 en tot 4,6 % in 2023. De daling in 2022 weerspiegelt voornamelijk de groei van de economische bedrijvigheid en het netto-effect van de gedeeltelijke afbouw van de noodmaatregelen, terwijl nieuwe maatregelen werden ingevoerd als reactie op de hoge energieprijzen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote in 2022 stijgen tot 58,6 % om daarna te blijven toenemen tot 59,4 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022, op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren, uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 5,6 % en 4,6 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 werd voorspeld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 58,5 % van het bbp in 2022 en 59,5 % in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 4,5 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Malta kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,4 % en in 2023 met 3,9 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een lagere groei van het reële bbp van 4,2 % in 2022 en een hogere groei van 4,0 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt het kabinet te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 5,4 % van het bbp in 2022 en tot 4,6 % in 2023. De daling in 2022 weerspiegelt voornamelijk de groei van de economische bedrijvigheid en het netto-effect van de gedeeltelijke afbouw van de noodmaatregelen, terwijl nieuwe maatregelen werden ingevoerd als reactie op de hoge energieprijzen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote in 2022 stijgen tot 58,6 % om daarna te blijven toenemen tot 59,4 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022, op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren, uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 5,6 % en 4,6 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 werd voorspeld. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 58,5 % van het bbp in 2022 en 59,5 % in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 4,5 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Malta kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,7 % van het bbp in 2021 tot 1,3 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 1,0 % van het bbp in 2022 en 0,6 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en subsidies voor energieproductie om de prijsstijgingen van ingevoerde elektriciteit en koolstofemissies te compenseren. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige maatregelen zijn geen gerichte maatregelen, met name de subsidies voor energieproductie en de verlaging van accijnzen voor brandstof. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,7 % van het bbp in 2021 tot 1,3 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 1,0 % van het bbp in 2022 en 0,6 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en subsidies voor energieproductie om de prijsstijgingen van ingevoerde elektriciteit en koolstofemissies te compenseren. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige maatregelen zijn geen gerichte maatregelen, met name de subsidies voor energieproductie en de verlaging van accijnzen voor brandstof. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Malta aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Malta aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Malta aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Malta aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Malta, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,5 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Malta is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,3 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (15). Bijgevolg is Malta niet van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. In deze aanzienlijke expansieve bijdrage is ook het bijkomende effect opgenomen van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp), alsook de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). Bovendien heeft de financiële steun die door de regering aan huishoudens werd toegekend (0,3 % van het bbp) gezorgd voor een stijging van op bijdragen en niet op bijdragen berustende pensioenuitkeringen, boven op de prijscompensatie (0,2 % van het bbp), terwijl het groeipercentage van intermediair verbruik (zonder deze maatregelen) sterk bleef (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Malta, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,5 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Malta is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,3 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (15). Bijgevolg is Malta niet van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. In deze aanzienlijke expansieve bijdrage is ook het bijkomende effect opgenomen van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,5 % van het bbp), alsook de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). Bovendien heeft de financiële steun die door de regering aan huishoudens werd toegekend (0,3 % van het bbp) gezorgd voor een stijging van op bijdragen en niet op bijdragen berustende pensioenuitkeringen, boven op de prijscompensatie (0,2 % van het bbp), terwijl het groeipercentage van intermediair verbruik (zonder deze maatregelen) sterk bleef (0,4 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 1,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). In 2023 zal Malta naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 1,3 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Hierin is ook het effect opgenomen van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp), van de tijdelijke financiële steun aan huishoudens (0,3 % van het bbp) en van de op bijdragen en niet op bijdragen berustende pensioenuitkeringen, boven op de prijscompensatie (0,2 % van het bbp). Bovendien zal het intermediair verbruik (zonder deze maatregelen) naar verwachting minder sterk groeien dan het nominale bbp (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 1,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). In 2023 zal Malta naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 1,3 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Hierin is ook het effect opgenomen van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp), van de tijdelijke financiële steun aan huishoudens (0,3 % van het bbp) en van de op bijdragen en niet op bijdragen berustende pensioenuitkeringen, boven op de prijscompensatie (0,2 % van het bbp). Bovendien zal het intermediair verbruik (zonder deze maatregelen) naar verwachting minder sterk groeien dan het nominale bbp (0,4 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 4,6 % van het bbp in 2023, tot 2,8 % in 2024 en tot 2,4 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het overheidstekort in 2024 onder de 3 % van het bbp zal zakken. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 58,6 % van het bbp in 2024 en tot 57,2 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 4,6 % van het bbp in 2023, tot 2,8 % in 2024 en tot 2,4 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het overheidstekort in 2024 onder de 3 % van het bbp zal zakken. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 58,6 % van het bbp in 2024 en tot 57,2 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Malta heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name het herstel- en veerkrachtplan is ambitieus en voorziet in hervormingen en investeringen om de uitdagingen die zijn vastgesteld op het gebied van gezondheid, werkgelegenheid, onderwijs en vaardigheden, de groene en de digitale transitie, justitie en de bestrijding van corruptie en witwassen van geld, aan te pakken. Goed bestuur is een van de pijlers van de economische langetermijnvisie van de regering, en in het herstel- en veerkrachtplan worden aanzienlijke inspanningen geleverd om de uitdagingen op dit gebied het hoofd te bieden. Investeringen in onderwijs komen ook duidelijk naar voren in het herstel- en veerkrachtplan, met relevante voorgestelde maatregelen om zwakke punten in het onderwijssysteem te verhelpen. Een groot deel van de geplande investeringen is toegespitst op de digitale en de groene transitie, waarbij de landspecifieke aanbevelingen inzake investeringen op deze gebieden aan bod komen. De uitdagingen die zijn vastgesteld op het gebied van agressieve fiscale planning, onderzoek en innovatie (O&I) en de houdbaarheid van het pensioenstelsel worden in het herstel- en veerkrachtplan gedeeltelijk aangepakt. |
| --- | --- |

(20)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Malta heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name het herstel- en veerkrachtplan is ambitieus en voorziet in hervormingen en investeringen om de uitdagingen die zijn vastgesteld op het gebied van gezondheid, werkgelegenheid, onderwijs en vaardigheden, de groene en de digitale transitie, justitie en de bestrijding van corruptie en witwassen van geld, aan te pakken. Goed bestuur is een van de pijlers van de economische langetermijnvisie van de regering, en in het herstel- en veerkrachtplan worden aanzienlijke inspanningen geleverd om de uitdagingen op dit gebied het hoofd te bieden. Investeringen in onderwijs komen ook duidelijk naar voren in het herstel- en veerkrachtplan, met relevante voorgestelde maatregelen om zwakke punten in het onderwijssysteem te verhelpen. Een groot deel van de geplande investeringen is toegespitst op de digitale en de groene transitie, waarbij de landspecifieke aanbevelingen inzake investeringen op deze gebieden aan bod komen. De uitdagingen die zijn vastgesteld op het gebied van agressieve fiscale planning, onderzoek en innovatie (O&I) en de houdbaarheid van het pensioenstelsel worden in het herstel- en veerkrachtplan gedeeltelijk aangepakt.

| (21) | Het herstel- en veerkrachtplan van Malta draagt ertoe bij dat er verdere vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de groene en de digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Malta vertegenwoordigen 53,8 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 25,5 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Malta helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(21)

Het herstel- en veerkrachtplan van Malta draagt ertoe bij dat er verdere vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de groene en de digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Malta vertegenwoordigen 53,8 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 25,5 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Malta helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (22) | Malta heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Malta bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

Malta heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Malta bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Malta geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen met name in verband met de kenmerken van het belastingsysteem die agressieve fiscale planning vergemakkelijken. Het aanpakken van agressieve fiscale planning blijft essentieel om de efficiëntie en de billijkheid van het belastingstelsel te verbeteren, zoals wordt erkend in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën tussen de lidstaten vereisen gecoördineerde nationale beleidsmaatregelen ter aanvulling van de Uniewetgeving. Malta heeft stappen gezet om agressieve fiscale planningspraktijken aan te pakken door eerder overeengekomen internationale en Europese initiatieven uit te voeren, en door zich in zijn herstel- en veerkrachtplan ertoe te verbinden een onafhankelijke studie te laten uitvoeren over uitgaande en inkomende (d.w.z. tussen inwoners van de Unie en inwoners van derde landen) betalingen, waarna wetgeving zal worden ingevoerd in overeenstemming met de resultaten van de studie. Niettemin kunnen uitgaande betalingen van interesten, royalty's en dividenden door in Malta gevestigde ondernemingen aan laag- of niet-belastende jurisdicties (d.w.z. elke jurisdictie met een wettelijk vennootschapsbelastingtarief dat lager ligt dan het laagste wettelijke vennootschapsbelastingtarief in de Unie, namelijk 9 %), ertoe leiden dat deze betalingen belastingen omzeilen, totdat bronbelastingen of vergelijkbare beschermingsmaatregelen zijn ingevoerd in Malta om ervoor te zorgen dat dergelijke betalingen op passende wijze worden belast. Verder blijft de behandeling van in Malta gevestigde ondernemingen die er niet gedomicilieerd zijn, een risico van dubbele niet-belastingheffing vormen voor zowel ondernemingen als particulieren. |
| --- | --- |

(23)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Malta geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen met name in verband met de kenmerken van het belastingsysteem die agressieve fiscale planning vergemakkelijken. Het aanpakken van agressieve fiscale planning blijft essentieel om de efficiëntie en de billijkheid van het belastingstelsel te verbeteren, zoals wordt erkend in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. De overloopeffecten van de agressieve fiscale planningsstrategieën tussen de lidstaten vereisen gecoördineerde nationale beleidsmaatregelen ter aanvulling van de Uniewetgeving. Malta heeft stappen gezet om agressieve fiscale planningspraktijken aan te pakken door eerder overeengekomen internationale en Europese initiatieven uit te voeren, en door zich in zijn herstel- en veerkrachtplan ertoe te verbinden een onafhankelijke studie te laten uitvoeren over uitgaande en inkomende (d.w.z. tussen inwoners van de Unie en inwoners van derde landen) betalingen, waarna wetgeving zal worden ingevoerd in overeenstemming met de resultaten van de studie. Niettemin kunnen uitgaande betalingen van interesten, royalty's en dividenden door in Malta gevestigde ondernemingen aan laag- of niet-belastende jurisdicties (d.w.z. elke jurisdictie met een wettelijk vennootschapsbelastingtarief dat lager ligt dan het laagste wettelijke vennootschapsbelastingtarief in de Unie, namelijk 9 %), ertoe leiden dat deze betalingen belastingen omzeilen, totdat bronbelastingen of vergelijkbare beschermingsmaatregelen zijn ingevoerd in Malta om ervoor te zorgen dat dergelijke betalingen op passende wijze worden belast. Verder blijft de behandeling van in Malta gevestigde ondernemingen die er niet gedomicilieerd zijn, een risico van dubbele niet-belastingheffing vormen voor zowel ondernemingen als particulieren.

| (24) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en –regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(24)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en –regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (25) | Malta loopt achter om de doelstelling voor 2030 te verwezenlijken om broeikasgasemissies die niet onder de Unieregeling voor de handel in emissierechten (ETS) vallen, en die wel onder Verordening (EU) 2018/842 van het Europees Parlement en de Raad (19) vallen, met 19 % te verminderen ten opzichte van 2005. De verbintenis van Malta om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn, zal aanhoudende investeringen vergen van huishoudens, bedrijven en de regering. Met een aangescherpte klimaatambitie van de Unie die is toegespitst op meer betaalbare, zekere en duurzame energie, zijn ook meer inspanningen nodig om het potentieel voor zonne- en windenergie te verkennen, met inbegrip van drijvende energie op zee, aangezien hernieuwbare energie slechts 8 % van de energiemix vertegenwoordigt. Malta is sterk afhankelijk van olie (48 %) en aardgas (44 %). Aardgas werd in 2020 gebruikt om 86 % van de elektriciteit in Malta op te wekken. Hoewel Malta geen gas of olie uit Rusland invoert (20), begint de snelle stijging van de energieprijzen stilaan een weerslag te krijgen op Malta. Malta is van plan de energiezekerheid beter te waarborgen door een tweede elektriciteitsinterconnector te bouwen. Om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, moeten de netten voor elektriciteitstransmissie en –distributie ook worden gemoderniseerd, en zijn investeringen in elektriciteitsopslag nodig om krachtig, soepel en snel energie te kunnen leveren. Het aanpakken van energie-efficiëntie in gebouwen, in het bijzonder residentiële gebouwen, onder meer door warmtepompen en andere groene oplossingen uit te rollen, zou helpen om de energiebehoefte te doen dalen. Wil Malta de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Daarnaast nemen de emissies van wegvervoer gestaag toe, waardoor ze de grootste bron van niet-ETS-broeikasgasemissies vormen. Om verkeersopstoppingen te verminderen, zijn verbeteringen nodig van het openbaar vervoer, moeten intelligente vervoerssystemen worden uitgerold, en zijn investeringen nodig in infrastructuur voor zachte mobiliteit (zoals voetpaden en fietspaden) om een veilig alternatief te bieden voor individueel autogebruik. |
| --- | --- |

(25)

Malta loopt achter om de doelstelling voor 2030 te verwezenlijken om broeikasgasemissies die niet onder de Unieregeling voor de handel in emissierechten (ETS) vallen, en die wel onder Verordening (EU) 2018/842 van het Europees Parlement en de Raad (19) vallen, met 19 % te verminderen ten opzichte van 2005. De verbintenis van Malta om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn, zal aanhoudende investeringen vergen van huishoudens, bedrijven en de regering. Met een aangescherpte klimaatambitie van de Unie die is toegespitst op meer betaalbare, zekere en duurzame energie, zijn ook meer inspanningen nodig om het potentieel voor zonne- en windenergie te verkennen, met inbegrip van drijvende energie op zee, aangezien hernieuwbare energie slechts 8 % van de energiemix vertegenwoordigt. Malta is sterk afhankelijk van olie (48 %) en aardgas (44 %). Aardgas werd in 2020 gebruikt om 86 % van de elektriciteit in Malta op te wekken. Hoewel Malta geen gas of olie uit Rusland invoert (20), begint de snelle stijging van de energieprijzen stilaan een weerslag te krijgen op Malta. Malta is van plan de energiezekerheid beter te waarborgen door een tweede elektriciteitsinterconnector te bouwen. Om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, moeten de netten voor elektriciteitstransmissie en –distributie ook worden gemoderniseerd, en zijn investeringen in elektriciteitsopslag nodig om krachtig, soepel en snel energie te kunnen leveren. Het aanpakken van energie-efficiëntie in gebouwen, in het bijzonder residentiële gebouwen, onder meer door warmtepompen en andere groene oplossingen uit te rollen, zou helpen om de energiebehoefte te doen dalen. Wil Malta de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. Daarnaast nemen de emissies van wegvervoer gestaag toe, waardoor ze de grootste bron van niet-ETS-broeikasgasemissies vormen. Om verkeersopstoppingen te verminderen, zijn verbeteringen nodig van het openbaar vervoer, moeten intelligente vervoerssystemen worden uitgerold, en zijn investeringen nodig in infrastructuur voor zachte mobiliteit (zoals voetpaden en fietspaden) om een veilig alternatief te bieden voor individueel autogebruik.

| (26) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Malta in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie te verzachten. Daarnaast kan Malta putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(26)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Malta in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie te verzachten. Daarnaast kan Malta putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (27) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(27)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (28) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Malta is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 3, |
| --- | --- |

(28)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Malta is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1, 2 en 3,

BEVEELT AAN dat Malta in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 5 oktober 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

Actie ondernemen om de kenmerken van het belastingsysteem die agressieve fiscale planning door particulieren en multinationals in de hand kunnen werken doeltreffend aan te pakken, onder meer door ervoor te zorgen dat uitgaande betalingen van interesten, royalty’s en dividenden voldoende worden belast, en door de regels voor niet in Malta gedomicilieerde ondernemingen aan te passen.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verkleinen. De uitrol van hernieuwbare energie versnellen door investeringen in wind- en zonne-energie, inclusief drijvende energie op zee, te bevorderen en te stimuleren, door de Maltese netten voor elektriciteitstransmissie en –distributie verder te moderniseren, en door stimulansen te creëren voor elektriciteitsopslag om krachtig, soepel en snel energie te kunnen leveren. De energiebehoefte verminderen door verbeterde energie-efficiëntie, in het bijzonder in residentiële gebouwen. Emissies van wegvervoer verminderen door verkeersopstoppingen aan te pakken via kwaliteitsvoller openbaar vervoer, intelligente vervoerssystemen en investeringen in infrastructuur voor zachte mobiliteit.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Malta (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 83).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 11941/2021; doc. ST 11941/2021 ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Malta en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Malta (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 116).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Verordening (EU) 2018/842 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 betreffende bindende jaarlijkse broeikasgasemissiereducties door de lidstaten van 2021 tot en met 2030 teneinde bij te dragen aan klimaatmaatregelen om aan de toezeggingen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs te voldoen, en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 525/2013 (PB L 156 van 19.6.2018, blz. 26).

19

(20)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Malta omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. In ruwe olie zijn geen geraffineerde olieproducten opgenomen.

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

21

(22)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/154 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/154

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het economisch beleid van Nederland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Nederland

(2022/C 334/19)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Nederland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Nederland heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Nederland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Nederland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 29 april 2022 heeft Nederland zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Nederland heeft nog geen nationaal hervormingsprogramma ingediend, aangezien het programma zal worden geïntegreerd in het herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(9)

Op 29 april 2022 heeft Nederland zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Nederland heeft nog geen nationaal hervormingsprogramma ingediend, aangezien het programma zal worden geïntegreerd in het herstel- en veerkrachtplan.

| (10) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Nederland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Nederland heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen en van nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder de uitdagingen die voortvloeien uit de Russische invasie in Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Nederland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(10)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Nederland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Nederland heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen en van nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder de uitdagingen die voortvloeien uit de Russische invasie in Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Nederland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (11) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Nederland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Nederland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbaarheden houden met name verband met een hoge particuliere schuld en een groot overschot op de lopende rekening, die grensoverschrijdende relevantie hebben. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Nederland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Nederland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbaarheden houden met name verband met een hoge particuliere schuld en een groot overschot op de lopende rekening, die grensoverschrijdende relevantie hebben.

| (12) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Nederland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Nederland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Nederland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 3,7 % van het bbp in 2020, tot 2,5 %. De begrotingsmaatregelen van Nederland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen in zowel 2020 als 2021 goed waren voor 3,3 % van het bbp. De maatregelen die Nederland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 54,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 52,1 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(12)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Nederland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Nederland aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Nederland volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 3,7 % van het bbp in 2020, tot 2,5 %. De begrotingsmaatregelen van Nederland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen in zowel 2020 als 2021 goed waren voor 3,3 % van het bbp. De maatregelen die Nederland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 54,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 52,1 % van het bbp in 2021.

| (13) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,6 % en in 2023 met 1,7 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een gelijkaardige groei van het reële bbp van 3,3 % in 2022 en 1,6 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt het kabinet te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 2,5 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 2,3 %. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 53,1 % van het bbp in 2022 en tot 52,7 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 2,7 % en 2,1 % van het bbp. Dat is hoger dan het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 voor 2022 werd voorspeld, voornamelijk omdat het stabiliteitsprogramma 2022 slechts gedeeltelijk maatregelen bevatte die waren genomen naar aanleiding van de hoge energieprijzen, en iets lager voor 2023, voornamelijk als gevolg van een lager niveau van bruto-investeringen in vaste activa en andere uitgaven die door de Commissie werden verwacht. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 51,4 % van het bbp in 2022 en 50,9 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan een andere prognose voor het nominale bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,5 %. |
| --- | --- |

(13)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. Het kabinet gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,6 % en in 2023 met 1,7 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een gelijkaardige groei van het reële bbp van 3,3 % in 2022 en 1,6 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt het kabinet te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 2,5 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 2,3 %. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 53,1 % van het bbp in 2022 en tot 52,7 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 2,7 % en 2,1 % van het bbp. Dat is hoger dan het tekort dat in het stabiliteitsprogramma 2022 voor 2022 werd voorspeld, voornamelijk omdat het stabiliteitsprogramma 2022 slechts gedeeltelijk maatregelen bevatte die waren genomen naar aanleiding van de hoge energieprijzen, en iets lager voor 2023, voornamelijk als gevolg van een lager niveau van bruto-investeringen in vaste activa en andere uitgaven die door de Commissie werden verwacht. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 51,4 % van het bbp in 2022 en 50,9 % van het bbp in 2023. Het verschil is toe te schrijven aan een andere prognose voor het nominale bbp. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,5 %.

| (14) | In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,4 % van het bbp in 2021 tot 0,9 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (11). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Een van die maatregelen is niet gericht, met name de verlaging van de indirecte belastingen op energieverbruik. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (12), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,1 % van het bbp in 2023. |
| --- | --- |

(14)

In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,4 % van het bbp in 2021 tot 0,9 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (11). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Een van die maatregelen is niet gericht, met name de verlaging van de indirecte belastingen op energieverbruik. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (12), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,1 % van het bbp in 2023.

| (15) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Nederland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Nederland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(15)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Nederland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Nederland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (16) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Nederland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021 (14). Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is Nederland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,0 procentpunten leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook aanvullende klimaatmaatregelen (gericht op de vermindering van broeikasgasemissies en de bevordering van duurzame energie) evenals maatregelen op het gebied van onderwijs (omscholing en opleiding van leerkrachten) naar verwachting respectievelijk 0,3 % van het bbp en 0,2 % van het bbp zullen bijdragen aan de groei van de netto lopende uitgaven. |
| --- | --- |

(16)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Nederland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2021 (14). Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is Nederland van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 2,0 procentpunten leveren. Die aanzienlijke expansieve bijdrage omvat het aanvullende effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp) plus de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl ook aanvullende klimaatmaatregelen (gericht op de vermindering van broeikasgasemissies en de bevordering van duurzame energie) evenals maatregelen op het gebied van onderwijs (omscholing en opleiding van leerkrachten) naar verwachting respectievelijk 0,3 % van het bbp en 0,2 % van het bbp zullen bijdragen aan de groei van de netto lopende uitgaven.

| (17) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting onveranderd blijven ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,0 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 0,5 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting onveranderd blijven ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,0 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,7 % van het bbp).

| (18) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,5 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. In die prognoses wordt uitgegaan van enkele aanvullende budgettaire consolidatiemaatregelen die nog niet zijn gespecificeerd. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 53,1 % van het bbp in 2024 en tot 54,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(18)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,5 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. In die prognoses wordt uitgegaan van enkele aanvullende budgettaire consolidatiemaatregelen die nog niet zijn gespecificeerd. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 53,1 % van het bbp in 2024 en tot 54,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (19) | Verstoringen op de woningmarkt dragen bij tot de snel stijgende huizenprijzen en de hoge schuldenlast van huishoudens, waardoor huishoudens kwetsbaar zijn voor economische schokken. De groei van de huizenprijzen steeg in 2021 met 15 % in een jaar en er zijn steeds meer tekenen van oververhitting op de huizenmarkt, waardoor de risico's en kwetsbaarheden toenemen. Hoewel de hypotheekrenteaftrek geleidelijk verlaagd wordt, is de verlaging slechts gedeeltelijk en blijft de belastingvermindering voor hypotheekbetalingen genereus. In combinatie met relatief hoge kredietlimieten (loan-to-value) blijft dat bijdragen tot een sterke bevoordeling van schulden voor huishoudens. Tegelijkertijd blijft de particuliere huurmarkt klein en onderontwikkeld. Door het gebrek aan een goed functionerend middensegment op de huurmarkt worden huishoudens ertoe aangezet eerder een woning te kopen dan te huren, wat bijdraagt tot hoge schuld/inkomen-ratio's en financiële kwetsbaarheid. Starheid aan de aanbodzijde draagt bij tot de verstoringen op de woningmarkt. Het relatief onelastische aanbod van woningen vergroot het risico dat beleidsmaatregelen die erop gericht zijn huisvesting betaalbaarder te maken, de vraag stimuleren en uiteindelijk de huizenprijzen verder opdrijven, waardoor de oorspronkelijke doelstelling van het beleid ondermijnd wordt. |
| --- | --- |

(19)

Verstoringen op de woningmarkt dragen bij tot de snel stijgende huizenprijzen en de hoge schuldenlast van huishoudens, waardoor huishoudens kwetsbaar zijn voor economische schokken. De groei van de huizenprijzen steeg in 2021 met 15 % in een jaar en er zijn steeds meer tekenen van oververhitting op de huizenmarkt, waardoor de risico's en kwetsbaarheden toenemen. Hoewel de hypotheekrenteaftrek geleidelijk verlaagd wordt, is de verlaging slechts gedeeltelijk en blijft de belastingvermindering voor hypotheekbetalingen genereus. In combinatie met relatief hoge kredietlimieten (loan-to-value) blijft dat bijdragen tot een sterke bevoordeling van schulden voor huishoudens. Tegelijkertijd blijft de particuliere huurmarkt klein en onderontwikkeld. Door het gebrek aan een goed functionerend middensegment op de huurmarkt worden huishoudens ertoe aangezet eerder een woning te kopen dan te huren, wat bijdraagt tot hoge schuld/inkomen-ratio's en financiële kwetsbaarheid. Starheid aan de aanbodzijde draagt bij tot de verstoringen op de woningmarkt. Het relatief onelastische aanbod van woningen vergroot het risico dat beleidsmaatregelen die erop gericht zijn huisvesting betaalbaarder te maken, de vraag stimuleren en uiteindelijk de huizenprijzen verder opdrijven, waardoor de oorspronkelijke doelstelling van het beleid ondermijnd wordt.

| (20) | Terwijl het pensioenstelsel goed presteert qua toereikendheid van pensioenen en budgettaire houdbaarheid, heeft het stelsel van bedrijfspensioenen (tweede pijler) minpunten wat betreft intergenerationele billijkheid, transparantie en flexibiliteit. De pensioenbijdragen van de tweede pijler zijn hoog en er kunnen grote aanpassingen van de bijdragen nodig zijn om onevenwichtigheden in de balansen van pensioenfondsen op te vangen. De grote verplichte spaartegoeden dragen ook bij tot het overschot op de lopende rekening. Een hervorming van het pensioenstelsel zou de pensioenfondsen beter bestand kunnen maken tegen schokken. Na een kaderovereenkomst over de algemene beginselen voor de pensioenhervorming in 2019 hebben het kabinet en de sociale partners in juni 2020 overeenstemming bereikt over een nieuwe structuur van de tweedepijlercontracten. Over het algemeen is de geplande hervorming erop gericht de grootste kwetsbaarheden van het pensioenstelsel aan te pakken. In de loop van 2022 zullen er wetgevingsmaatregelen voor de uitvoering van de overeengekomen pensioenhervorming door het Nederlandse parlement worden besproken en goedgekeurd. De grootste uitdaging is dan de volledige uitvoering van de hervorming, die zorgvuldig gemonitord moet worden. |
| --- | --- |

(20)

Terwijl het pensioenstelsel goed presteert qua toereikendheid van pensioenen en budgettaire houdbaarheid, heeft het stelsel van bedrijfspensioenen (tweede pijler) minpunten wat betreft intergenerationele billijkheid, transparantie en flexibiliteit. De pensioenbijdragen van de tweede pijler zijn hoog en er kunnen grote aanpassingen van de bijdragen nodig zijn om onevenwichtigheden in de balansen van pensioenfondsen op te vangen. De grote verplichte spaartegoeden dragen ook bij tot het overschot op de lopende rekening. Een hervorming van het pensioenstelsel zou de pensioenfondsen beter bestand kunnen maken tegen schokken. Na een kaderovereenkomst over de algemene beginselen voor de pensioenhervorming in 2019 hebben het kabinet en de sociale partners in juni 2020 overeenstemming bereikt over een nieuwe structuur van de tweedepijlercontracten. Over het algemeen is de geplande hervorming erop gericht de grootste kwetsbaarheden van het pensioenstelsel aan te pakken. In de loop van 2022 zullen er wetgevingsmaatregelen voor de uitvoering van de overeengekomen pensioenhervorming door het Nederlandse parlement worden besproken en goedgekeurd. De grootste uitdaging is dan de volledige uitvoering van de hervorming, die zorgvuldig gemonitord moet worden.

| (21) | Nederland heeft de cohesiebeleidsprogramma's als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingediend op 22 en 23 december 2021 en 22 maart 2022. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Nederland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(21)

Nederland heeft de cohesiebeleidsprogramma's als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingediend op 22 en 23 december 2021 en 22 maart 2022. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Nederland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (22) | Het aandeel flexwerk blijft hoog en vertegenwoordigt nog steeds een aanzienlijk deel van de arbeidsmarkt in Nederland. Dat wijst op een toenemend risico op segmentatie van de arbeidsmarkt. Het gebruik van dat soort arbeid wordt in aanzienlijke mate beïnvloed door institutionele factoren en nationale beleidskeuzes, zoals verschillen in fiscale behandeling (voor zelfstandigen zonder personeel), socialezekerheidsdekking en arbeidsbeschermingsregelgeving. Die verschillende factoren en institutionele factoren creëren grote financiële (negatieve) prikkels, met bijzonder verstorende effecten in de marge van de arbeidsmarkt. De COVID-19-pandemie heeft ook de risico's van een gesegmenteerde arbeidsmarkt en de ongunstige werkgelegenheids- en sociale situatie van bepaalde groepen aan het licht gebracht, alsook de aanzienlijke uitdagingen op het gebied van toegang tot adequate sociale bescherming voor zelfstandigen, die vaak onderverzekerd zijn tegen ziekte, invaliditeit, werkloosheid en ouderdom. Daarnaast kunnen verdere maatregelen ter verduidelijking van de arbeidsrelatie van zelfstandigen en de handhaving van de toepasselijke regels bijdragen tot het terugdringen van schijnzelfstandigheid. |
| --- | --- |

(22)

Het aandeel flexwerk blijft hoog en vertegenwoordigt nog steeds een aanzienlijk deel van de arbeidsmarkt in Nederland. Dat wijst op een toenemend risico op segmentatie van de arbeidsmarkt. Het gebruik van dat soort arbeid wordt in aanzienlijke mate beïnvloed door institutionele factoren en nationale beleidskeuzes, zoals verschillen in fiscale behandeling (voor zelfstandigen zonder personeel), socialezekerheidsdekking en arbeidsbeschermingsregelgeving. Die verschillende factoren en institutionele factoren creëren grote financiële (negatieve) prikkels, met bijzonder verstorende effecten in de marge van de arbeidsmarkt. De COVID-19-pandemie heeft ook de risico's van een gesegmenteerde arbeidsmarkt en de ongunstige werkgelegenheids- en sociale situatie van bepaalde groepen aan het licht gebracht, alsook de aanzienlijke uitdagingen op het gebied van toegang tot adequate sociale bescherming voor zelfstandigen, die vaak onderverzekerd zijn tegen ziekte, invaliditeit, werkloosheid en ouderdom. Daarnaast kunnen verdere maatregelen ter verduidelijking van de arbeidsrelatie van zelfstandigen en de handhaving van de toepasselijke regels bijdragen tot het terugdringen van schijnzelfstandigheid.

| (23) | De tekorten aan arbeidskrachten zijn verder toegenomen en algemener geworden in alle sectoren, overeenkomstig het algemene economische herstel en het herstel van de vraag naar arbeid. Arbeidsmarktprognoses wijzen op een aanhoudend krappe arbeidsmarkt in de toekomst, met name in het onderwijs, de gezondheidszorg, de technische en de informatica- en communicatietechnologiesector. Op korte termijn zijn er ook zeer grote tekorten in de bouw. De krappe arbeidsmarkt dreigt de grote investeringen te belemmeren die nodig zijn in het kader van de groene en de digitale transitie. Tegelijkertijd is er sprake van onbenutte of onderbenutte arbeid, met name gezien de lagere arbeidsparticipatie van mensen met een migratieachtergrond en het hoge aandeel deeltijdwerk. Het stimuleren van een toename van het aantal gewerkte uren door deeltijdwerkers, onder wie veel vrouwen (62,5 % van de werkende vrouwen werkte deeltijds in 2021), zou de bestaande tekorten op de arbeidsmarkt verder kunnen verminderen en de gemiddelde loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen kunnen verkleinen. Het activeren en bij- of omscholen van inactieven (personen die noch werken, noch werk zoeken), langdurig werklozen en mensen die zich in de marge van de arbeidsmarkt bevinden door middel van gerichte en op maat gesneden maatregelen, kan het tekort aan arbeidskrachten en vaardigheden helpen verminderen en tegelijkertijd gelijke kansen en actieve inclusie bevorderen. |
| --- | --- |

(23)

De tekorten aan arbeidskrachten zijn verder toegenomen en algemener geworden in alle sectoren, overeenkomstig het algemene economische herstel en het herstel van de vraag naar arbeid. Arbeidsmarktprognoses wijzen op een aanhoudend krappe arbeidsmarkt in de toekomst, met name in het onderwijs, de gezondheidszorg, de technische en de informatica- en communicatietechnologiesector. Op korte termijn zijn er ook zeer grote tekorten in de bouw. De krappe arbeidsmarkt dreigt de grote investeringen te belemmeren die nodig zijn in het kader van de groene en de digitale transitie. Tegelijkertijd is er sprake van onbenutte of onderbenutte arbeid, met name gezien de lagere arbeidsparticipatie van mensen met een migratieachtergrond en het hoge aandeel deeltijdwerk. Het stimuleren van een toename van het aantal gewerkte uren door deeltijdwerkers, onder wie veel vrouwen (62,5 % van de werkende vrouwen werkte deeltijds in 2021), zou de bestaande tekorten op de arbeidsmarkt verder kunnen verminderen en de gemiddelde loon- en pensioenkloof tussen mannen en vrouwen kunnen verkleinen. Het activeren en bij- of omscholen van inactieven (personen die noch werken, noch werk zoeken), langdurig werklozen en mensen die zich in de marge van de arbeidsmarkt bevinden door middel van gerichte en op maat gesneden maatregelen, kan het tekort aan arbeidskrachten en vaardigheden helpen verminderen en tegelijkertijd gelijke kansen en actieve inclusie bevorderen.

| (24) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(24)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (25) | De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is zeer groot. Volgens de gegevens van 2020 (19) is de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit Rusland op hetzelfde niveau als het Uniegemiddelde voor steenkool (namelijk 54 %) en ruwe olie (26 %) en lager dan het Uniegemiddelde voor aardgas (30 % tegenover 44 %). Het aandeel van olie en aardgas in de energiemix (respectievelijk 39 % tegenover 33 % en 44 % tegenover 24 %) ligt beide boven het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel van steenkool lager is (6 % tegenover 11 %). De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kan in het algemeen worden verminderd door meer te investeren in hernieuwbare energie en elektrificatie, door knelpunten in de infrastructuur aan te pakken en door energie-efficiëntie te stimuleren. Het is van cruciaal belang dat de inspanningen om de Uniedoelstellingen voor hernieuwbare energie voor 2030 te halen, opgevoerd worden. Nederland was de op vier na slechtst presterende lidstaat wat betreft het aandeel hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie in 2020, en vertoont wat hernieuwbare energie betreft een van de grootste verschillen tussen het aandeel voor 2020 en de Uniestreefcijfers van de Unie voor 2030. Er zijn extra investeringen nodig om de uitrol van hernieuwbare energie te vergroten en de netcapaciteit te vergroten die nodig is voor de transmissie van hernieuwbare energie van productielocaties naar verbruikslocaties. Het opbouwen van netcapaciteit is met name belangrijk omdat de capaciteitsbeperkingen op het elektriciteitsnet in 2021 bleven toenemen, wat leidde tot vertragingen bij de uitvoering van projecten op het gebied van hernieuwbare energie. De administratieve procedures voor de uitrol van capaciteit op het gebied van hernieuwbare energie kunnen verder worden vereenvoudigd en gestroomlijnd. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Bovendien biedt een betere energie-efficiëntie een kostenefficiënte kans om de koolstofemissies en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, onder meer van invoer uit Rusland, verder terug te dringen. Er is met name ruimte voor verbeteringen op het vlak van renovatie van gebouwen en de uitrol van warmtepompen en stadsverwarming in de bouwsector, alsook door elektrificatie en de levering van schone energie aan energie-intensieve industrieën.
  Wil Nederland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(25)

De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is zeer groot. Volgens de gegevens van 2020 (19) is de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit Rusland op hetzelfde niveau als het Uniegemiddelde voor steenkool (namelijk 54 %) en ruwe olie (26 %) en lager dan het Uniegemiddelde voor aardgas (30 % tegenover 44 %). Het aandeel van olie en aardgas in de energiemix (respectievelijk 39 % tegenover 33 % en 44 % tegenover 24 %) ligt beide boven het Uniegemiddelde, terwijl het aandeel van steenkool lager is (6 % tegenover 11 %). De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kan in het algemeen worden verminderd door meer te investeren in hernieuwbare energie en elektrificatie, door knelpunten in de infrastructuur aan te pakken en door energie-efficiëntie te stimuleren. Het is van cruciaal belang dat de inspanningen om de Uniedoelstellingen voor hernieuwbare energie voor 2030 te halen, opgevoerd worden. Nederland was de op vier na slechtst presterende lidstaat wat betreft het aandeel hernieuwbare energie in het bruto-eindverbruik van energie in 2020, en vertoont wat hernieuwbare energie betreft een van de grootste verschillen tussen het aandeel voor 2020 en de Uniestreefcijfers van de Unie voor 2030. Er zijn extra investeringen nodig om de uitrol van hernieuwbare energie te vergroten en de netcapaciteit te vergroten die nodig is voor de transmissie van hernieuwbare energie van productielocaties naar verbruikslocaties. Het opbouwen van netcapaciteit is met name belangrijk omdat de capaciteitsbeperkingen op het elektriciteitsnet in 2021 bleven toenemen, wat leidde tot vertragingen bij de uitvoering van projecten op het gebied van hernieuwbare energie. De administratieve procedures voor de uitrol van capaciteit op het gebied van hernieuwbare energie kunnen verder worden vereenvoudigd en gestroomlijnd. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Bovendien biedt een betere energie-efficiëntie een kostenefficiënte kans om de koolstofemissies en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, onder meer van invoer uit Rusland, verder terug te dringen. Er is met name ruimte voor verbeteringen op het vlak van renovatie van gebouwen en de uitrol van warmtepompen en stadsverwarming in de bouwsector, alsook door elektrificatie en de levering van schone energie aan energie-intensieve industrieën.

Wil Nederland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (26) | Verdere investeringen in vervoersinfrastructuur kunnen helpen knelpunten uit de weg te ruimen en duurzame mobiliteit te ondersteunen. De spoor- en wegeninfrastructuur is overbelast. Vergeleken met de rest van Europa wordt het Nederlandse spoorwegnet het intensiefst gebruikt. Nederland is bezig met de uitrol van het Europees beheersysteem voor het spoorverkeer ter ondersteuning van de uitbreiding van zijn spoorwegnetcapaciteit. In 2019 werden de kosten van files, hoewel iets lager dan het Uniegemiddelde, geraamd op 4 % van het jaarlijkse Nederlandse bbp. Investeringen in duurzame mobiliteitsinfrastructuur kunnen positieve overloopeffecten hebben op de interne markt, gezien het belang van diverse Nederlandse vervoersknooppunten (haven van Rotterdam, luchthaven Schiphol), en de grote afhankelijkheid van het land van olie verder verminderen (39 % van de energiemix in 2020). |
| --- | --- |

(26)

Verdere investeringen in vervoersinfrastructuur kunnen helpen knelpunten uit de weg te ruimen en duurzame mobiliteit te ondersteunen. De spoor- en wegeninfrastructuur is overbelast. Vergeleken met de rest van Europa wordt het Nederlandse spoorwegnet het intensiefst gebruikt. Nederland is bezig met de uitrol van het Europees beheersysteem voor het spoorverkeer ter ondersteuning van de uitbreiding van zijn spoorwegnetcapaciteit. In 2019 werden de kosten van files, hoewel iets lager dan het Uniegemiddelde, geraamd op 4 % van het jaarlijkse Nederlandse bbp. Investeringen in duurzame mobiliteitsinfrastructuur kunnen positieve overloopeffecten hebben op de interne markt, gezien het belang van diverse Nederlandse vervoersknooppunten (haven van Rotterdam, luchthaven Schiphol), en de grote afhankelijkheid van het land van olie verder verminderen (39 % van de energiemix in 2020).

| (27) | Overmatige stikstofafzetting is schadelijk voor het milieu en belemmert de bouw- en landbouwactiviteiten. Het stikstofoverschot is vier keer zo hoog als het Uniegemiddelde, terwijl de Nederlandse ammoniakemissies per hectare het hoogst zijn van Europa. De stikstofafzetting is te hoog om de biodiversiteitsdoelstellingen te bereiken, beïnvloedt de waterkwaliteit en leidt ertoe dat Nederland de drempels van Richtlijn 91/676/EEG van de Raad (20) (“de nitraatrichtlijn”) overschrijdt. Naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State in 2019 moet het Nederlandse kabinet actie ondernemen om de stikstofafzetting in Natura 2000-gebieden te verminderen. Om de stikstofafzetting verder terug te dringen, is een verschuiving naar duurzame landbouw nodig, waarvoor aanzienlijke investeringen nodig zijn. De landbouw is verantwoordelijk voor 45 % van de stikstofafzetting, vooral door de intensieve veehouderij. Nederland is daardoor de lidstaat met de hoogste veedichtheid van de Unie. |
| --- | --- |

(27)

Overmatige stikstofafzetting is schadelijk voor het milieu en belemmert de bouw- en landbouwactiviteiten. Het stikstofoverschot is vier keer zo hoog als het Uniegemiddelde, terwijl de Nederlandse ammoniakemissies per hectare het hoogst zijn van Europa. De stikstofafzetting is te hoog om de biodiversiteitsdoelstellingen te bereiken, beïnvloedt de waterkwaliteit en leidt ertoe dat Nederland de drempels van Richtlijn 91/676/EEG van de Raad (20) (“de nitraatrichtlijn”) overschrijdt. Naar aanleiding van een uitspraak van de Raad van State in 2019 moet het Nederlandse kabinet actie ondernemen om de stikstofafzetting in Natura 2000-gebieden te verminderen. Om de stikstofafzetting verder terug te dringen, is een verschuiving naar duurzame landbouw nodig, waarvoor aanzienlijke investeringen nodig zijn. De landbouw is verantwoordelijk voor 45 % van de stikstofafzetting, vooral door de intensieve veehouderij. Nederland is daardoor de lidstaat met de hoogste veedichtheid van de Unie.

| (28) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Nederland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Nederland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Nederland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Nederland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (29) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (30) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Nederland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 3. |
| --- | --- |

(30)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Nederland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 3.

| (31) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 4 weergegeven. Aanbeveling 1 draagt ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste aanbeveling over de eurozone. Het begrotingsbeleid en ander beleid waarnaar in de aanbevelingen 1 en 4 wordt verwezen, helpt om onder meer onevenwichtigheden in verband met het grote overschot op de lopende rekening aan te pakken. De beleidsmaatregelen waarnaar in aanbeveling 1 wordt verwezen, helpen ook onevenwichtigheden in verband met hoge particuliere schulden aan te pakken, |
| --- | --- |

(31)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 4 weergegeven. Aanbeveling 1 draagt ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste aanbeveling over de eurozone. Het begrotingsbeleid en ander beleid waarnaar in de aanbevelingen 1 en 4 wordt verwezen, helpt om onder meer onevenwichtigheden in verband met het grote overschot op de lopende rekening aan te pakken. De beleidsmaatregelen waarnaar in aanbeveling 1 wordt verwezen, helpen ook onevenwichtigheden in verband met hoge particuliere schulden aan te pakken,

BEVEELT AAN dat Nederland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaarstaan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De bevoordeling van schulden van huishoudens en de verstoringen op de woningmarkt terugdringen, onder meer door de ontwikkeling van de particuliere huursector te bevorderen en maatregelen te nemen om het woningaanbod te vergroten. De in 2019 en 2020 overeengekomen hervorming van het pensioenstelsel vaststellen en uitvoeren.

2.

De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

Adequate sociale bescherming voor zelfstandigen zonder personeel bevorderen, schijnzelfstandigheid aanpakken en prikkels om gebruik te maken van flexibele of tijdelijke contracten verminderen. Tekorten aan arbeidskrachten en vaardigheden aanpakken, met name in de gezondheidszorg, het onderwijs, digitale en technische banen en de bouw, onder meer door het onderbenutte arbeidspotentieel door het hoge aandeel deeltijdwerk en de lagere arbeidsparticipatie van mensen met een migratieachtergrond aan te boren. Bij- en omscholing verbeteren, in het bijzonder voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en inactieven.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door een snellere uitrol van hernieuwbare energie, met name door aanvullende investeringen in netwerkinfrastructuur te stimuleren en vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, de energie-efficiëntie, met name van gebouwen, te verbeteren en investeringen in duurzaam vervoer en duurzame landbouw te versnellen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Nederland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 88).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Nederland kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Nederland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Nederland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 122).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

13

(14)  Dit zijn prognoses van de Commissie op basis van een lineair uitgavenprofiel. De Commissie heeft het herstel- en veerkrachtplan voor Nederland nog niet ontvangen.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,5 procentpunt van het bbp zullen leveren. Dat is deels te verklaren door investeringsfondsen die aan gemeenten ter beschikking zijn gesteld voor de uitvoering van het klimaatbeleid en aanvullende financiering voor jongeren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp zullen leveren. Dat is deels te verklaren door investeringsfondsen die aan gemeenten ter beschikking zijn gesteld voor de uitvoering van het klimaatbeleid en aanvullende financiering voor jongeren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor NL omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU.

19

(20)  Richtlijn 91/676/EEG van de Raad van 12 december 1991 inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen (PB L 375 van 31.12.1991, blz. 1).

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

21

(22)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/162 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/162

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Oostenrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Oostenrijk

(2022/C 334/20)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Oostenrijk niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Oostenrijk niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Oostenrijk, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Oostenrijk, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Oostenrijk zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Oostenrijk aangenomen (10). De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Oostenrijk de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Oostenrijk zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Oostenrijk aangenomen (10). De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Oostenrijk de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, op bevredigende wijze heeft verwezenlijkt. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Oostenrijk heeft op 27 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Oostenrijk over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Oostenrijk heeft op 27 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Oostenrijk over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Oostenrijk gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Oostenrijk heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Oostenrijk van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Oostenrijk heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Oostenrijk gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Oostenrijk heeft geboekt bij de tenuitvoerlegging van de in 2019, 2020 en 2021 door de Raad vastgestelde relevante landspecifieke aanbevelingen, en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Oostenrijk van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Oostenrijk heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Oostenrijk besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld om in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden. Zij zal in het najaar van 2022 opnieuw nagaan of dergelijke procedures zullen worden ingeleid. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Oostenrijk besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld om in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden. Zij zal in het najaar van 2022 opnieuw nagaan of dergelijke procedures zullen worden ingeleid.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Oostenrijk aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Oostenrijk volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 8,0 % van het bbp in 2020, tot 5,9 %. De begrotingsmaatregelen van Oostenrijk ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 4,8 % van het bbp in 2020 tot 4,3 % in 2021. De maatregelen die Oostenrijk in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit een aanzienlijke belastingverlichting voor huishoudens en ondernemingen via de “eco-sociale” belastinghervorming. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 83,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 82,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Oostenrijk aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Oostenrijk volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 8,0 % van het bbp in 2020, tot 5,9 %. De begrotingsmaatregelen van Oostenrijk ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 4,8 % van het bbp in 2020 tot 4,3 % in 2021. De maatregelen die Oostenrijk in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de discretionaire maatregelen die de regering in de periode 2020-2021 heeft genomen niet tijdelijk of gingen zij niet met compenserende maatregelen gepaard, voornamelijk bestaande uit een aanzienlijke belastingverlichting voor huishoudens en ondernemingen via de “eco-sociale” belastinghervorming. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 83,3 % van het bbp in 2020, gedaald tot 82,8 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,9 % en in 2023 met 2,0 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een groei van het reële bbp van 3,9 % in 2022 en 1,9 % in 2023. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 3,1 % van het bbp in 2022 en tot 1,5 % in 2023. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Zonder andere maatregelen, zoals die in verband met de gestegen energieprijzen, zou het tekort nog verder zijn teruggelopen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 80,0 % van het bbp in 2022 en tot 77,1 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 3,1 % en 1,5 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 80,0 % van het bbp in 2022 en 77,5 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,2 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Oostenrijk kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,9 % en in 2023 met 2,0 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een groei van het reële bbp van 3,9 % in 2022 en 1,9 % in 2023. In haar stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort zal dalen tot 3,1 % van het bbp in 2022 en tot 1,5 % in 2023. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische activiteit en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Zonder andere maatregelen, zoals die in verband met de gestegen energieprijzen, zou het tekort nog verder zijn teruggelopen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 80,0 % van het bbp in 2022 en tot 77,1 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 3,1 % en 1,5 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 80,0 % van het bbp in 2022 en 77,5 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,2 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Oostenrijk kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,3 % van het bbp in 2021 tot 1,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,2 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op het energieverbruik en tijdelijke verlichtingsmaatregelen voor pendelaars in het kader van de personenbelasting. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,3 % van het bbp in 2022 en 0,4 % in 2023 (13). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 4,3 % van het bbp in 2021 tot 1,1 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en 0,2 % van het bbp in 2023 (12). Die maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit sociale overdrachten naar armere huishoudens, verlagingen van de indirecte belastingen op het energieverbruik en tijdelijke verlichtingsmaatregelen voor pendelaars in het kader van de personenbelasting. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,3 % van het bbp in 2022 en 0,4 % in 2023 (13).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Oostenrijk aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Oostenrijk, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,2 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Oostenrijk is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting met 0,1 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,3 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is Oostenrijk van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,5 procentpunt leveren. Dit is inclusief het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,4 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,3 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Oostenrijk, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 1,2 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Oostenrijk is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal in 2022 naar verwachting met 0,1 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 0,3 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is Oostenrijk van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,5 procentpunt leveren. Dit is inclusief het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,4 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,3 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,4 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Oostenrijk zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,4 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,0 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,4 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Oostenrijk zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stabiel blijven ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage van 0,4 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,0 procentpunt leveren. Dit omvat het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,2 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 0,7 % van het bbp in 2024 en tot 0,3 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort vanaf 2023 tot het einde van de programmaperiode onder 3 % van het bbp blijven. Bij deze prognoses is uitgegaan van een daling van de overheidsuitgaven in deze periode (van 50,4 % van het bbp in 2023 tot 49,6 % in 2024 en 49,4 % in 2025). Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 74,5 % van het bbp in 2024 en tot 72,1 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 0,7 % van het bbp in 2024 en tot 0,3 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort vanaf 2023 tot het einde van de programmaperiode onder 3 % van het bbp blijven. Bij deze prognoses is uitgegaan van een daling van de overheidsuitgaven in deze periode (van 50,4 % van het bbp in 2023 tot 49,6 % in 2024 en 49,4 % in 2025). Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 74,5 % van het bbp in 2024 en tot 72,1 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Oostenrijk loopt een middelgroot risico wat de houdbaarheid van de begroting op middellange en lange termijn betreft, voornamelijk als gevolg van de druk op de begroting die voortvloeit uit de vergrijzing. Het aandeel van de beroepsbevolking (personen van 20 tot en met 64 jaar) en oudere volwassenen zal de komende 50 jaar naar verwachting dalen van drie tot ruwweg twee werknemers per persoon ouder dan 65 jaar. Over het algemeen zullen, volgens het in het vergrijzingsverslag 2021 van de werkgroep vergrijzing van de Commissie beschreven risicoscenario, de overheidsuitgaven voor langdurige zorg naar verwachting stijgen van 1,8 % van het bbp in 2019 tot 2,3 % van het bbp in 2030. Naast de demografische ontwikkelingen zal ook de behoefte aan intensievere zorg als gevolg van ouderdomsziekten de kosten van langdurige zorg naar verwachting doen stijgen. Een alomvattende hervorming van het systeem van langdurige zorg is aangekondigd, maar is nog steeds hangende. Tot dusver heeft een speciale taskforce de belangrijkste conclusies van een openbare raadpleging samengevat. Volgens het verslag van de taskforce zal een van de prioriteiten van de hervorming het opzetten van een gecoördineerd bestuur van het systeem zijn. Dit omvat een duidelijke toewijzing van verantwoordelijkheden op alle overheidsniveaus en transparantie met betrekking tot de herkomst en het gebruik van middelen. |
| --- | --- |

(20)

Oostenrijk loopt een middelgroot risico wat de houdbaarheid van de begroting op middellange en lange termijn betreft, voornamelijk als gevolg van de druk op de begroting die voortvloeit uit de vergrijzing. Het aandeel van de beroepsbevolking (personen van 20 tot en met 64 jaar) en oudere volwassenen zal de komende 50 jaar naar verwachting dalen van drie tot ruwweg twee werknemers per persoon ouder dan 65 jaar. Over het algemeen zullen, volgens het in het vergrijzingsverslag 2021 van de werkgroep vergrijzing van de Commissie beschreven risicoscenario, de overheidsuitgaven voor langdurige zorg naar verwachting stijgen van 1,8 % van het bbp in 2019 tot 2,3 % van het bbp in 2030. Naast de demografische ontwikkelingen zal ook de behoefte aan intensievere zorg als gevolg van ouderdomsziekten de kosten van langdurige zorg naar verwachting doen stijgen. Een alomvattende hervorming van het systeem van langdurige zorg is aangekondigd, maar is nog steeds hangende. Tot dusver heeft een speciale taskforce de belangrijkste conclusies van een openbare raadpleging samengevat. Volgens het verslag van de taskforce zal een van de prioriteiten van de hervorming het opzetten van een gecoördineerd bestuur van het systeem zijn. Dit omvat een duidelijke toewijzing van verantwoordelijkheden op alle overheidsniveaus en transparantie met betrekking tot de herkomst en het gebruik van middelen.

| (21) | Het Oostenrijkse fiscaal federalisme wordt gekenmerkt door een aanzienlijke mismatch tussen de verantwoordelijkheden op subnationaal niveau voor het doen van uitgaven en het genereren van inkomsten. De subnationale begrotingen berusten niet op belastingautonomie, maar worden gefinancierd via een complex systeem van belastingverdeling en overdrachten tussen overheden. Dit doet afbreuk aan de budgettaire transparantie en de politieke verantwoordingsplicht en geeft weinig prikkels voor efficiënte overheidsuitgaven. Hervormingen zijn nog steeds noodzakelijk en moeten dus aan de orde komen tijdens de onderhandelingen over het volgende “Finanzausgleichsgesetz” (wet over de verdeling van inkomsten en uitgaven tussen de bestuursniveaus), die naar verwachting in december 2022 van start zullen gaan. Naast de hervorming van het nationale begrotingskader kan een beter gebruik van uitgaventoetsingen de doeltreffendheid en doelmatigheid van de overheidsuitgaven ten goede komen, omdat zij helpen de financiële toewijzingen te toetsen aan politieke prioriteiten. |
| --- | --- |

(21)

Het Oostenrijkse fiscaal federalisme wordt gekenmerkt door een aanzienlijke mismatch tussen de verantwoordelijkheden op subnationaal niveau voor het doen van uitgaven en het genereren van inkomsten. De subnationale begrotingen berusten niet op belastingautonomie, maar worden gefinancierd via een complex systeem van belastingverdeling en overdrachten tussen overheden. Dit doet afbreuk aan de budgettaire transparantie en de politieke verantwoordingsplicht en geeft weinig prikkels voor efficiënte overheidsuitgaven. Hervormingen zijn nog steeds noodzakelijk en moeten dus aan de orde komen tijdens de onderhandelingen over het volgende “Finanzausgleichsgesetz” (wet over de verdeling van inkomsten en uitgaven tussen de bestuursniveaus), die naar verwachting in december 2022 van start zullen gaan. Naast de hervorming van het nationale begrotingskader kan een beter gebruik van uitgaventoetsingen de doeltreffendheid en doelmatigheid van de overheidsuitgaven ten goede komen, omdat zij helpen de financiële toewijzingen te toetsen aan politieke prioriteiten.

| (22) | Het Oostenrijkse belastingstelsel kan nog steeds billijker en groeivriendelijker worden gemaakt. Het belastingstelsel wordt gekenmerkt door een hoge belastingdruk op arbeid via de loonbelasting en de socialezekerheidsbijdragen, waarbij de socialezekerheidsbijdragen zowel door de werknemers als de werkgevers worden gedragen. Dit belemmert het scheppen van banen. Tegelijkertijd ontmoedigen hoge marginale belastingtarieven mensen om te werken, vooral aan de onderkant van de inkomensverdeling en tweede verdieners in een gezin. De onlangs goedgekeurde eco-sociale belastinghervorming is een stap in de goede richting en de invoering van een koolstofprijs voor sectoren die niet onder het emissiehandelssysteem (ETS) vallen, is een belangrijk project binnen het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan. Toch blijven er structurele uitdagingen bestaan. Er is ruimte voor een verdere verlaging van de indirecte loonkosten om het scheppen van banen en het arbeidsaanbod te stimuleren, met name voor mensen met een laag inkomen. Een beter gebruik van groeivriendelijkere belastingen kan helpen de nodige begrotingsruimte te creëren en het belastingstelsel rechtvaardiger te maken. |
| --- | --- |

(22)

Het Oostenrijkse belastingstelsel kan nog steeds billijker en groeivriendelijker worden gemaakt. Het belastingstelsel wordt gekenmerkt door een hoge belastingdruk op arbeid via de loonbelasting en de socialezekerheidsbijdragen, waarbij de socialezekerheidsbijdragen zowel door de werknemers als de werkgevers worden gedragen. Dit belemmert het scheppen van banen. Tegelijkertijd ontmoedigen hoge marginale belastingtarieven mensen om te werken, vooral aan de onderkant van de inkomensverdeling en tweede verdieners in een gezin. De onlangs goedgekeurde eco-sociale belastinghervorming is een stap in de goede richting en de invoering van een koolstofprijs voor sectoren die niet onder het emissiehandelssysteem (ETS) vallen, is een belangrijk project binnen het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan. Toch blijven er structurele uitdagingen bestaan. Er is ruimte voor een verdere verlaging van de indirecte loonkosten om het scheppen van banen en het arbeidsaanbod te stimuleren, met name voor mensen met een laag inkomen. Een beter gebruik van groeivriendelijkere belastingen kan helpen de nodige begrotingsruimte te creëren en het belastingstelsel rechtvaardiger te maken.

| (23) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Oostenrijk heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. De in het plan vervatte maatregelen dragen met name bij tot de uitvoering van een aanzienlijk deel van de landspecifieke aanbevelingen die de afgelopen jaren in het kader van het Europees Semester zijn geformuleerd. De geplande wijzigingen in het belastingstelsel zullen de uitstoot van broeikasgassen helpen verminderen en bijdragen tot een verlichting van de belastingdruk op arbeid en tot de inachtneming van ecologische en sociale aspecten. Een beter aanbod van kwaliteitsvolle voorzieningen voor de opvang van jonge kinderen zou de arbeidsparticipatie van vrouwen kunnen helpen vergroten. Ook het reeds lang bekende probleem van de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen wordt gedeeltelijk aangepakt. De groene transitie zal worden bevorderd door investeringen in i) energie-efficiëntie, ii) hernieuwbare energie, iii) het koolstofvrij maken van de industrie, iv) biodiversiteit en v) de circulaire economie, geflankeerd door daarmee samenhangende hervormingen, waaronder de herziening van het ondersteuningskader voor hernieuwbare energie en de uitfasering van verwarmingssystemen op olie. Het plan zal ook helpen de digitale capaciteit van ondernemingen aanzienlijk te vergroten. De administratieve lasten voor bedrijven zullen worden verlicht door digitale éénloketsystemen. |
| --- | --- |

(23)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Oostenrijk heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. De in het plan vervatte maatregelen dragen met name bij tot de uitvoering van een aanzienlijk deel van de landspecifieke aanbevelingen die de afgelopen jaren in het kader van het Europees Semester zijn geformuleerd. De geplande wijzigingen in het belastingstelsel zullen de uitstoot van broeikasgassen helpen verminderen en bijdragen tot een verlichting van de belastingdruk op arbeid en tot de inachtneming van ecologische en sociale aspecten. Een beter aanbod van kwaliteitsvolle voorzieningen voor de opvang van jonge kinderen zou de arbeidsparticipatie van vrouwen kunnen helpen vergroten. Ook het reeds lang bekende probleem van de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen wordt gedeeltelijk aangepakt. De groene transitie zal worden bevorderd door investeringen in i) energie-efficiëntie, ii) hernieuwbare energie, iii) het koolstofvrij maken van de industrie, iv) biodiversiteit en v) de circulaire economie, geflankeerd door daarmee samenhangende hervormingen, waaronder de herziening van het ondersteuningskader voor hernieuwbare energie en de uitfasering van verwarmingssystemen op olie. Het plan zal ook helpen de digitale capaciteit van ondernemingen aanzienlijk te vergroten. De administratieve lasten voor bedrijven zullen worden verlicht door digitale éénloketsystemen.

| (24) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Oostenrijk zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen vertegenwoordigen 58,7 % van de totale financiële toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 52,8 % van de totale financiële toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Oostenrijk helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(24)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Oostenrijk zal er naar verwachting toe bijdragen dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen vertegenwoordigen 58,7 % van de totale financiële toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 52,8 % van de totale financiële toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Oostenrijk helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (25) | De Commissie heeft de partnerschapsovereenkomst met Oostenrijk als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) op 2 mei 2022 goedgekeurd. Oostenrijk heeft zijn programma’s voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en het Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) als bedoeld in die verordening op 21 oktober 2021 ingediend, en de diensten van de Commissie hebben deze op 4 januari 2022 met opmerkingen teruggestuurd. Oostenrijk heeft zijn programma voor het Europees Sociaal Fonds Plus nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Oostenrijk bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(25)

De Commissie heeft de partnerschapsovereenkomst met Oostenrijk als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) op 2 mei 2022 goedgekeurd. Oostenrijk heeft zijn programma’s voor het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO) en het Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) als bedoeld in die verordening op 21 oktober 2021 ingediend, en de diensten van de Commissie hebben deze op 4 januari 2022 met opmerkingen teruggestuurd. Oostenrijk heeft zijn programma voor het Europees Sociaal Fonds Plus nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Oostenrijk bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (26) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Oostenrijk geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met zijn arbeidsmarkt. Het sterke Oostenrijkse socialebeschermingsstelsel en de uitgebreide beleidsmaatregelen hebben de sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie beperkt. Oostenrijk presteert goed op de meeste aspecten van de Europese pijler van sociale rechten, maar er zijn nog enkele uitdagingen. Tot deze uitdagingen behoort met name het onderbenutte potentieel van vrouwen, laaggeschoolde werknemers, oudere werknemers en mensen met een migrantenachtergrond. Dit is bijzonder problematisch gezien het tekort aan geschoolde arbeidskrachten. Het aanboren van het onbenutte potentieel van deze groepen zou de druk op de Oostenrijkse arbeidsmarkt kunnen verlichten. |
| --- | --- |

(26)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Oostenrijk geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met zijn arbeidsmarkt. Het sterke Oostenrijkse socialebeschermingsstelsel en de uitgebreide beleidsmaatregelen hebben de sociale gevolgen van de COVID-19-pandemie beperkt. Oostenrijk presteert goed op de meeste aspecten van de Europese pijler van sociale rechten, maar er zijn nog enkele uitdagingen. Tot deze uitdagingen behoort met name het onderbenutte potentieel van vrouwen, laaggeschoolde werknemers, oudere werknemers en mensen met een migrantenachtergrond. Dit is bijzonder problematisch gezien het tekort aan geschoolde arbeidskrachten. Het aanboren van het onbenutte potentieel van deze groepen zou de druk op de Oostenrijkse arbeidsmarkt kunnen verlichten.

| (27) | De arbeidsparticipatie van vrouwen ligt ruim boven het Uniegemiddelde, maar Oostenrijk staat wel op de tweede plaats in de Unie wat deeltijdwerk voor vrouwen betreft. In 2021 had 49,9 % van de vrouwen in Oostenrijk een deeltijdbaan, terwijl het Uniegemiddelde 28,3 % bedroeg. Dit biedt aanzienlijke mogelijkheden om de voltijdse arbeidsparticipatie van vrouwen uit te breiden. Het beperkte aanbod van betaalbare, kwaliteitsvolle kinderopvang maakt het voor moeders moeilijk om actiever aan de arbeidsmarkt deel te nemen. Slechts 21,1 % van de kinderen onder de drie jaar gaat naar formele kinderopvang, een van de laagste percentages in de Unie en ver verwijderd van de in 2002 door de Europese Raad vastgestelde Barcelona-doelstelling om 33 % van de kinderen onder de drie jaar naar formele kinderopvang te laten gaan. Het hoge percentage deeltijdwerk en de oververtegenwoordiging van vrouwen in sectoren met lage lonen zijn de belangrijkste factoren die bijdragen tot de grote loonkloof en relatief grote pensioenkloof tussen mannen en vrouwen in Oostenrijk. De COVID-19-pandemie heeft deze genderongelijkheden nog versterkt, aangezien een aanzienlijk deel van de vrouwen werk- en zorgtaken combineert. Essentiële factoren voor een betere benutting van het arbeidsmarktpotentieel van vrouwen zijn het vergroten van het aanbod van kwaliteitsvolle kinderopvang door hogere kwaliteitsnormen op te leggen, het verlengen van de openingstijden van kinderopvangvoorzieningen en het wegnemen van negatieve prikkels om meer te gaan werken (bv. door betere belastingprikkels). |
| --- | --- |

(27)

De arbeidsparticipatie van vrouwen ligt ruim boven het Uniegemiddelde, maar Oostenrijk staat wel op de tweede plaats in de Unie wat deeltijdwerk voor vrouwen betreft. In 2021 had 49,9 % van de vrouwen in Oostenrijk een deeltijdbaan, terwijl het Uniegemiddelde 28,3 % bedroeg. Dit biedt aanzienlijke mogelijkheden om de voltijdse arbeidsparticipatie van vrouwen uit te breiden. Het beperkte aanbod van betaalbare, kwaliteitsvolle kinderopvang maakt het voor moeders moeilijk om actiever aan de arbeidsmarkt deel te nemen. Slechts 21,1 % van de kinderen onder de drie jaar gaat naar formele kinderopvang, een van de laagste percentages in de Unie en ver verwijderd van de in 2002 door de Europese Raad vastgestelde Barcelona-doelstelling om 33 % van de kinderen onder de drie jaar naar formele kinderopvang te laten gaan. Het hoge percentage deeltijdwerk en de oververtegenwoordiging van vrouwen in sectoren met lage lonen zijn de belangrijkste factoren die bijdragen tot de grote loonkloof en relatief grote pensioenkloof tussen mannen en vrouwen in Oostenrijk. De COVID-19-pandemie heeft deze genderongelijkheden nog versterkt, aangezien een aanzienlijk deel van de vrouwen werk- en zorgtaken combineert. Essentiële factoren voor een betere benutting van het arbeidsmarktpotentieel van vrouwen zijn het vergroten van het aanbod van kwaliteitsvolle kinderopvang door hogere kwaliteitsnormen op te leggen, het verlengen van de openingstijden van kinderopvangvoorzieningen en het wegnemen van negatieve prikkels om meer te gaan werken (bv. door betere belastingprikkels).

| (28) | Verscheidene kansarme groepen, met name laaggeschoolde en oudere werknemers alsook werknemers met een migrantenachtergrond, zouden beter in de arbeidsmarkt kunnen worden geïntegreerd. Bijna de helft van de langdurig werklozen in Oostenrijk heeft ten hoogste de onderbouw van de middelbare school voltooid (Pflichtschule). De arbeidsmarktparticipatie van mensen met een migrantenachtergrond blijft laag, met een werkgelegenheidsgraad die in 2020 12,7 procentpunten lager lag dan die van in Oostenrijk geboren mensen. Dit is vooral problematisch omdat de onderwijsresultaten, de latere kansen op de arbeidsmarkt en het toekomstige inkomensniveau van kinderen in Oostenrijk doorgaans in hoge mate worden bepaald door die van hun ouders. Met de maatregelen ter bevordering van om- en bijscholing waarin het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan voorziet, zullen deze uitdagingen worden aangepakt door opleidingen voor laaggeschoolde werknemers en langdurig werklozen te ondersteunen. De geplande maatregelen bieden echter geen volledige oplossing voor het onderliggende participatieprobleem onder mensen met een migrantenachtergrond en laaggeschoolde werknemers. Bovendien moeten de onderwijsresultaten van deze groepen op veel jongere leeftijd worden verbeterd. Er is nog steeds behoefte aan meer mogelijkheden voor omscholing en levenslang leren voor werknemers van alle leeftijden. |
| --- | --- |

(28)

Verscheidene kansarme groepen, met name laaggeschoolde en oudere werknemers alsook werknemers met een migrantenachtergrond, zouden beter in de arbeidsmarkt kunnen worden geïntegreerd. Bijna de helft van de langdurig werklozen in Oostenrijk heeft ten hoogste de onderbouw van de middelbare school voltooid (Pflichtschule). De arbeidsmarktparticipatie van mensen met een migrantenachtergrond blijft laag, met een werkgelegenheidsgraad die in 2020 12,7 procentpunten lager lag dan die van in Oostenrijk geboren mensen. Dit is vooral problematisch omdat de onderwijsresultaten, de latere kansen op de arbeidsmarkt en het toekomstige inkomensniveau van kinderen in Oostenrijk doorgaans in hoge mate worden bepaald door die van hun ouders. Met de maatregelen ter bevordering van om- en bijscholing waarin het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan voorziet, zullen deze uitdagingen worden aangepakt door opleidingen voor laaggeschoolde werknemers en langdurig werklozen te ondersteunen. De geplande maatregelen bieden echter geen volledige oplossing voor het onderliggende participatieprobleem onder mensen met een migrantenachtergrond en laaggeschoolde werknemers. Bovendien moeten de onderwijsresultaten van deze groepen op veel jongere leeftijd worden verbeterd. Er is nog steeds behoefte aan meer mogelijkheden voor omscholing en levenslang leren voor werknemers van alle leeftijden.

| (29) | Het groeiende tekort aan vakmensen (Fachkräftemangel) wordt een steeds grotere uitdaging voor bedrijven die afhankelijk zijn van hooggekwalificeerde professionals, zoals IT-deskundigen, alsook geschoolde professionals voor de snel aantrekkende uitrol van hernieuwbare energie. Het tekort aan geschoolde arbeidskrachten heeft velerlei oorzaken en de COVID-19-pandemie heeft de situatie nog verergerd. Het vergemakkelijken van de toegang van hooggekwalificeerde mensen uit het buitenland tot banen die niet met werknemers uit Oostenrijk of de Unie kunnen worden ingevuld, kan het tekort tegengaan. De huidige procedures brengen een aanzienlijke administratieve last mee voor bedrijven die werknemers van buiten de EU willen aanwerven, waardoor het moeilijk is om de nodige buitenlandse geschoolde arbeidskrachten aan te trekken. Dit belemmert de productiviteitsgroei, vooral in de dienstensector en het meest van al in de IT-sector. De recente hervormingen van 2019 en 2020 van Oostenrijks versnelde procedure voor geschoolde arbeidskrachten uit niet-EU-landen (Rot-Weiß-Rot-Karte) zijn niet doeltreffend gebleken om de algemene uitdaging aan te pakken. Daarom zouden verdere maatregelen kunnen worden genomen om het voor bedrijven gemakkelijker te maken geschoolde arbeidskrachten uit het buitenland aan te werven. Dit houdt onder meer in dat de procedures sneller moeten verlopen en beter moeten worden afgestemd op de individuele behoeften van de ondernemingen. |
| --- | --- |

(29)

Het groeiende tekort aan vakmensen (Fachkräftemangel) wordt een steeds grotere uitdaging voor bedrijven die afhankelijk zijn van hooggekwalificeerde professionals, zoals IT-deskundigen, alsook geschoolde professionals voor de snel aantrekkende uitrol van hernieuwbare energie. Het tekort aan geschoolde arbeidskrachten heeft velerlei oorzaken en de COVID-19-pandemie heeft de situatie nog verergerd. Het vergemakkelijken van de toegang van hooggekwalificeerde mensen uit het buitenland tot banen die niet met werknemers uit Oostenrijk of de Unie kunnen worden ingevuld, kan het tekort tegengaan. De huidige procedures brengen een aanzienlijke administratieve last mee voor bedrijven die werknemers van buiten de EU willen aanwerven, waardoor het moeilijk is om de nodige buitenlandse geschoolde arbeidskrachten aan te trekken. Dit belemmert de productiviteitsgroei, vooral in de dienstensector en het meest van al in de IT-sector. De recente hervormingen van 2019 en 2020 van Oostenrijks versnelde procedure voor geschoolde arbeidskrachten uit niet-EU-landen (Rot-Weiß-Rot-Karte) zijn niet doeltreffend gebleken om de algemene uitdaging aan te pakken. Daarom zouden verdere maatregelen kunnen worden genomen om het voor bedrijven gemakkelijker te maken geschoolde arbeidskrachten uit het buitenland aan te werven. Dit houdt onder meer in dat de procedures sneller moeten verlopen en beter moeten worden afgestemd op de individuele behoeften van de ondernemingen.

| (30) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(30)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (31) | De geopolitieke ontwikkelingen als gevolg van de Russische inval in Oekraïne hebben risico’s voor de energievoorzieningszekerheid van Oostenrijk aan het licht gebracht. Oostenrijk is sterk afhankelijk van de invoer van gas uit Rusland. In 2020 was ongeveer 80 % van de totale gasinvoer in Oostenrijk afkomstig uit Rusland, terwijl het Uniegemiddelde 44 % bedroeg. Oostenrijk voorziet in een aanzienlijk deel van zijn energiebehoefte met gas (22,7 %, wat iets onder het Uniegemiddelde van 24,4 % ligt), voornamelijk in de industrie en voor verwarming. Oostenrijk is echter minder afhankelijk van Rusland voor olie (10 % van zijn ruwe olie komt uit Rusland, aanzienlijk minder dan het Uniegemiddelde van 26 %) (19). Diversificatie van de energievoorziening en vergroting van de flexibiliteit en de “reverse-flowcapaciteit” (capaciteit in de tegengestelde richting) voor de reeds uitgebreide interconnectiviteit met andere lidstaten zullen essentieel zijn om de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen. Het verdient echter aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Vermindering van de afhankelijkheid van Russisch gas houdt ook in dat wordt geïnvesteerd in de productie van hernieuwbare gassen (zoals hernieuwbare waterstof en duurzaam biomethaan), waardoor aardgas kan worden vervangen, met name in sectoren en regio’s die het kwetsbaarst zijn voor verstoringen van de voorziening. Bovendien worden andere hernieuwbare energiebronnen, zoals geothermische energie, nog te weinig benut en zouden zij meer aandacht kunnen krijgen. |
| --- | --- |

(31)

De geopolitieke ontwikkelingen als gevolg van de Russische inval in Oekraïne hebben risico’s voor de energievoorzieningszekerheid van Oostenrijk aan het licht gebracht. Oostenrijk is sterk afhankelijk van de invoer van gas uit Rusland. In 2020 was ongeveer 80 % van de totale gasinvoer in Oostenrijk afkomstig uit Rusland, terwijl het Uniegemiddelde 44 % bedroeg. Oostenrijk voorziet in een aanzienlijk deel van zijn energiebehoefte met gas (22,7 %, wat iets onder het Uniegemiddelde van 24,4 % ligt), voornamelijk in de industrie en voor verwarming. Oostenrijk is echter minder afhankelijk van Rusland voor olie (10 % van zijn ruwe olie komt uit Rusland, aanzienlijk minder dan het Uniegemiddelde van 26 %) (19). Diversificatie van de energievoorziening en vergroting van de flexibiliteit en de “reverse-flowcapaciteit” (capaciteit in de tegengestelde richting) voor de reeds uitgebreide interconnectiviteit met andere lidstaten zullen essentieel zijn om de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen. Het verdient echter aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Vermindering van de afhankelijkheid van Russisch gas houdt ook in dat wordt geïnvesteerd in de productie van hernieuwbare gassen (zoals hernieuwbare waterstof en duurzaam biomethaan), waardoor aardgas kan worden vervangen, met name in sectoren en regio’s die het kwetsbaarst zijn voor verstoringen van de voorziening. Bovendien worden andere hernieuwbare energiebronnen, zoals geothermische energie, nog te weinig benut en zouden zij meer aandacht kunnen krijgen.

| (32) | In 2020 bedroeg het aandeel van hernieuwbare energie in het Oostenrijkse eindenergieverbruik 37 %, wat meer is dan het streefcijfer van 34 % voor dat jaar. Met de in het herstel- en veerkrachtplan opgenomen hervorming in 2021 van de steun voor hernieuwbare energie is het noodzakelijke kader gecreëerd om het aandeel van hernieuwbare energie in het elektriciteitsverbruik te vergroten. Door de hervorming zal de jaarlijkse capaciteit voor de opwekking van hernieuwbare elektriciteit tegen 2030 met 27 TWh toenemen, wat bijdraagt tot de verwezenlijking van het streefdoel van 100 % tegen 2030 (tegenover 81 % in 2020). Investeringen in hernieuwbare energie worden echter belemmerd door langdurige ruimtelijkeordenings- en vergunningsprocedures, een probleem dat deels ook te wijten is aan de complexe verdeling van de bevoegdheden tussen het federale en het regionale bestuursniveau, en aan personeelsproblemen bij de administratie. Om de geplande uitbreiding van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen te kunnen opvangen, zou Oostenrijk kunnen overwegen de investeringen in netwerkinfrastructuur (zoals voor opslag, distributie en transmissie) aanzienlijk op te voeren en ervoor te zorgen dat dergelijke infrastructuur tijdig wordt aangelegd. Het aanscherpen van de ambities op het gebied van energie-efficiëntie in de bouwsector en de industrie zal de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. In de Oostenrijkse langetermijnstrategie voor renovatie zijn duidelijke mijlpalen voor 2050 vastgesteld en wordt ernaar gestreefd het gebouwenbestand voor 80 % koolstofvrij te maken. Het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan zal de uitfasering van verwarmingsketels op fossiele brandstoffen in de gebouwensector versnellen en deze vervangen door stadsverwarming of verwarmingssystemen op basis van hernieuwbare energie. Toch zijn Oostenrijks energie-efficiëntiedoelstellingen voor 2030 weinig ambitieus en zou het land sneller kunnen investeren in de grondige renovatie van gebouwen, de vervanging van verwarming op fossiele brandstoffen door verwarming op basis van hernieuwbare energie en een beter beheer van het energieverbruik door digitalisering van de energievoorziening (bv. met slimme elektriciteitsmeters en thermostaten). Tegelijkertijd zouden verdere inspanningen om industriële processen koolstofvrij te maken, onder meer via hernieuwbare gassen, de vraag naar gas helpen terugdringen en bedrijven beschermen tegen prijsvolatiliteit. Wil Oostenrijk de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(32)

In 2020 bedroeg het aandeel van hernieuwbare energie in het Oostenrijkse eindenergieverbruik 37 %, wat meer is dan het streefcijfer van 34 % voor dat jaar. Met de in het herstel- en veerkrachtplan opgenomen hervorming in 2021 van de steun voor hernieuwbare energie is het noodzakelijke kader gecreëerd om het aandeel van hernieuwbare energie in het elektriciteitsverbruik te vergroten. Door de hervorming zal de jaarlijkse capaciteit voor de opwekking van hernieuwbare elektriciteit tegen 2030 met 27 TWh toenemen, wat bijdraagt tot de verwezenlijking van het streefdoel van 100 % tegen 2030 (tegenover 81 % in 2020). Investeringen in hernieuwbare energie worden echter belemmerd door langdurige ruimtelijkeordenings- en vergunningsprocedures, een probleem dat deels ook te wijten is aan de complexe verdeling van de bevoegdheden tussen het federale en het regionale bestuursniveau, en aan personeelsproblemen bij de administratie. Om de geplande uitbreiding van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen te kunnen opvangen, zou Oostenrijk kunnen overwegen de investeringen in netwerkinfrastructuur (zoals voor opslag, distributie en transmissie) aanzienlijk op te voeren en ervoor te zorgen dat dergelijke infrastructuur tijdig wordt aangelegd. Het aanscherpen van de ambities op het gebied van energie-efficiëntie in de bouwsector en de industrie zal de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen. In de Oostenrijkse langetermijnstrategie voor renovatie zijn duidelijke mijlpalen voor 2050 vastgesteld en wordt ernaar gestreefd het gebouwenbestand voor 80 % koolstofvrij te maken. Het Oostenrijkse herstel- en veerkrachtplan zal de uitfasering van verwarmingsketels op fossiele brandstoffen in de gebouwensector versnellen en deze vervangen door stadsverwarming of verwarmingssystemen op basis van hernieuwbare energie. Toch zijn Oostenrijks energie-efficiëntiedoelstellingen voor 2030 weinig ambitieus en zou het land sneller kunnen investeren in de grondige renovatie van gebouwen, de vervanging van verwarming op fossiele brandstoffen door verwarming op basis van hernieuwbare energie en een beter beheer van het energieverbruik door digitalisering van de energievoorziening (bv. met slimme elektriciteitsmeters en thermostaten). Tegelijkertijd zouden verdere inspanningen om industriële processen koolstofvrij te maken, onder meer via hernieuwbare gassen, de vraag naar gas helpen terugdringen en bedrijven beschermen tegen prijsvolatiliteit. Wil Oostenrijk de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (33) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen in sommige sectoren tot aanzienlijke herstructureringskosten zal leiden in diverse sectoren, kan Oostenrijk in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Oostenrijk uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(33)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen in sommige sectoren tot aanzienlijke herstructureringskosten zal leiden in diverse sectoren, kan Oostenrijk in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Oostenrijk uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (34) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(34)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (35) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Oostenrijk is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3, |
| --- | --- |

(35)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Oostenrijk is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1, 2 en 3,

BEVEELT AAN dat Oostenrijk in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De toereikendheid en budgettaire houdbaarheid van het stelsel voor langdurige zorg verzekeren. De budgettaire betrekkingen tussen en verantwoordelijkheden van de verschillende bestuursniveaus vereenvoudigen en rationaliseren en de financierings- en bestedingsbevoegdheden op elkaar afstemmen. De belastingmix verbeteren om inclusieve en duurzame groei te ondersteunen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021–2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De arbeidsmarktparticipatie van vrouwen stimuleren, onder meer door de kwaliteit van de kinderopvang te verbeteren, en de arbeidsmarktresultaten van kansarme groepen verbeteren.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer van fossiele brandstoffen diversifiëren door de uitrol van hernieuwbare energie en van de nodige infrastructuur te versnellen, met name door de planning te vereenvoudigen en de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, en door de energie-efficiëntie te verbeteren, met name in de industrie en de bouwsector, en door de energievoorziening te diversifiëren en de flexibiliteit en reverse-flowcapaciteit van interconnecties te vergroten.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Oostenrijk (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 93).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10159/2021; doc. ST 10159/2021 ADD 1; doc. ST 10159/2021 COR 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Oostenrijk en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Oostenrijk (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 129).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp zullen leveren. Dit komt vooral door de aanleg van een strategische gasreserve, die ook in het stabiliteitsprogramma 2022 is voorzien.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas en ruwe olie. Het EU27-gemiddelde is gebaseerd op de invoer van buiten de EU27. Oostenrijk is sinds maart 2022 gestopt met de invoer van ruwe olie uit Rusland.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/171 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/171

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Polen en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Polen

(2022/C 334/21)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 18, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 18, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Polen niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Polen niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Uitzonderlijke steun wordt beschikbaar gesteld voor Polen in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Uitzonderlijke steun wordt beschikbaar gesteld voor Polen in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de benadering in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Polen, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de benadering in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Polen, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 3 mei 2021 heeft Polen zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 17 juni 2022 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Polen (9) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Polen de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 3 mei 2021 heeft Polen zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 17 juni 2022 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Polen (9) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Polen de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Polen heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 28 april 2022 zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. |
| --- | --- |

(10)

Polen heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 28 april 2022 zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, overeenkomstig de in artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Polen gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Polen heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Polen heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Polen gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Polen heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Polen heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Polen besproken, aangezien het overheidstekort volgens de planning in 2022 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) zal overschrijden. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Polen besproken, aangezien het overheidstekort volgens de planning in 2022 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) zal overschrijden. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Polen aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Polen aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. In 2021 is het overheidstekort van Polen volgens door Eurostat gevalideerde gegevens, van 6,9 % van het bbp in 2020, gedaald tot 1,9 %. De begrotingsmaatregelen van Polen ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 4,5 % van het bbp in 2020 tot 2,7 % in 2021. De maatregelen die Polen in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 57,1 % van het bbp in 2020 gedaald tot 53,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Polen aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Polen aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. In 2021 is het overheidstekort van Polen volgens door Eurostat gevalideerde gegevens, van 6,9 % van het bbp in 2020, gedaald tot 1,9 %. De begrotingsmaatregelen van Polen ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen afnamen van 4,5 % van het bbp in 2020 tot 2,7 % in 2021. De maatregelen die Polen in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 57,1 % van het bbp in 2020 gedaald tot 53,8 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,8 % en in 2023 met 3,2 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie werd een lagere groei van het reële bbp van 3,7 % voorspeld in 2022, en 3,0 % in 2023, voornamelijk door de hogere voorspelde inflatie, die naar verwachting zal wegen op de particuliere consumptie en investeringen, en een lagere bijdrage ven de netto-uitvoer. In zijn convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal toenemen tot 4,3 % van het bbp, en in 2023 zal afnemen tot 3,7 %. De stijging in 2022 weerspiegelt voornamelijk de hoge kosten van hulp aan ontheemden uit Oekraïne, maatregelen in verband met hoge energieprijzen en een belangrijke belastinghervorming (“Polski Ład” — de “Poolse Deal”). In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat de overheidsschuldquote zal dalen tot 52,1 % in 2022 en tot 51,5 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,0 % en 4,4 % van het bbp. Voor 2022 is dit lager dan het tekort dat in het convergentieprogramma 2022 is voorspeld, voornamelijk door de hogere groeiprognose voor het nominale bbp. Voor 2023 ligt het geraamde tekort hoger dan in het convergentieprogramma, voornamelijk door de lagere inkomsten en de verwachte stijging van de kosten voor hulp aan ontheemden uit Oekraïne. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 50,8 % van het bbp in 2022 en 49,8 % van het bbp in 2023. Het verschil heeft te maken met de hogere verwachte inflatie en met uiteenlopende veronderstellingen over de omvang-stroomaanpassingen in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 3,4 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Polen kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,8 % en in 2023 met 3,2 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie werd een lagere groei van het reële bbp van 3,7 % voorspeld in 2022, en 3,0 % in 2023, voornamelijk door de hogere voorspelde inflatie, die naar verwachting zal wegen op de particuliere consumptie en investeringen, en een lagere bijdrage ven de netto-uitvoer. In zijn convergentieprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal toenemen tot 4,3 % van het bbp, en in 2023 zal afnemen tot 3,7 %. De stijging in 2022 weerspiegelt voornamelijk de hoge kosten van hulp aan ontheemden uit Oekraïne, maatregelen in verband met hoge energieprijzen en een belangrijke belastinghervorming (“Polski Ład” — de “Poolse Deal”). In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat de overheidsschuldquote zal dalen tot 52,1 % in 2022 en tot 51,5 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,0 % en 4,4 % van het bbp. Voor 2022 is dit lager dan het tekort dat in het convergentieprogramma 2022 is voorspeld, voornamelijk door de hogere groeiprognose voor het nominale bbp. Voor 2023 ligt het geraamde tekort hoger dan in het convergentieprogramma, voornamelijk door de lagere inkomsten en de verwachte stijging van de kosten voor hulp aan ontheemden uit Oekraïne. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 50,8 % van het bbp in 2022 en 49,8 % van het bbp in 2023. Het verschil heeft te maken met de hogere verwachte inflatie en met uiteenlopende veronderstellingen over de omvang-stroomaanpassingen in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 3,4 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Polen kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,7 % van het bbp in 2021 tot 0,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 1,0 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk zullen worden afgeschaft in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en sociale overdrachten naar armere huishoudens. Deze maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van deze maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlaging van de btw en van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,6 % van het bbp in 2022 en 0,8 % in 2023 (12). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,7 % van het bbp in 2021 tot 0,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 1,0 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk zullen worden afgeschaft in 2023 (11). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik en sociale overdrachten naar armere huishoudens. Deze maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van deze maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlaging van de btw en van de accijnzen. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,6 % van het bbp in 2022 en 0,8 % in 2023 (12).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Polen aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Polen aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Polen aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Polen aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Polen, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,4 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). Polen is van plan het herstel te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,1 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2021 (14). Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Polen van plan de nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals de Raad heeft aanbevolen. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 2,7 procentpunten aan de algemene begrotingskoers leveren. In deze aanzienlijke expansieve bijdrage is ook het bijkomende effect opgenomen van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (1,0 % van het bbp), evenals de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,6 % van het bbp), terwijl ook een nieuwe kinderbijslag voor jonge kinderen (het “familiezorgkapitaal” — RKO) naar verwachting zal bijdragen (0,1 % van het bbp) aan de groei van de lopende netto-uitgaven.
  Aan de ontvangstenzijde zullen de verlaging van het inkomstenbelastingtarief in het kader van de Poolse Deal (0,7 % van het bbp) en de daling van de vennootschapsbelastingtarieven (0,1 % van het bbp) naar verwachting ook bijdragen aan een expansieve begrotingskoers. Het feit dat de consumentenprijzen sterker stijgen in vergelijking met de bbp-deflator zal naar verwachting een expansieve bijdrage leveren aan de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in 2022, doordat de uitgaven voor overheidsconsumptie van goederen en diensten stijgen. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het convergentieprogramma 2022 van Polen, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 3,4 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (13). Polen is van plan het herstel te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, overeenkomstig de aanbeveling van de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,1 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2021 (14). Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (15). Daarom is Polen van plan de nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals de Raad heeft aanbevolen. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage van 2,7 procentpunten aan de algemene begrotingskoers leveren. In deze aanzienlijke expansieve bijdrage is ook het bijkomende effect opgenomen van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijgende energieprijzen aan te pakken (1,0 % van het bbp), evenals de kosten om tijdelijke bescherming te bieden aan ontheemden uit Oekraïne (0,6 % van het bbp), terwijl ook een nieuwe kinderbijslag voor jonge kinderen (het “familiezorgkapitaal” — RKO) naar verwachting zal bijdragen (0,1 % van het bbp) aan de groei van de lopende netto-uitgaven.

Aan de ontvangstenzijde zullen de verlaging van het inkomstenbelastingtarief in het kader van de Poolse Deal (0,7 % van het bbp) en de daling van de vennootschapsbelastingtarieven (0,1 % van het bbp) naar verwachting ook bijdragen aan een expansieve begrotingskoers. Het feit dat de consumentenprijzen sterker stijgen in vergelijking met de bbp-deflator zal naar verwachting een expansieve bijdrage leveren aan de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in 2022, doordat de uitgaven voor overheidsconsumptie van goederen en diensten stijgen.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,7 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Ook in 2023 zal Polen naar verwachting blijven gebruikmaken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om extra investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt stijgen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,3 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Ook zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers leveren van 1,4 procentpunt. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,9 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,2 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,7 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Ook in 2023 zal Polen naar verwachting blijven gebruikmaken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om extra investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,1 procentpunt stijgen ten opzichte van 2022. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,3 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (17). Ook zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers leveren van 1,4 procentpunt. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,9 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,2 % van het bbp).

| (19) | In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,1 % van het bbp in 2024 en vervolgens tot 2,5 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort in 2025 dalen tot onder 3 % van het bbp. Er is echter geen informatie verstrekt over de beoogde onderliggende consolidatiemaatregelen. In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 zal dalen, meer bepaald tot 51,0 % in 2024 en 49,7 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 3,1 % van het bbp in 2024 en vervolgens tot 2,5 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort in 2025 dalen tot onder 3 % van het bbp. Er is echter geen informatie verstrekt over de beoogde onderliggende consolidatiemaatregelen. In het convergentieprogramma 2022 wordt verwacht dat de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 zal dalen, meer bepaald tot 51,0 % in 2024 en 49,7 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | De lopende hervorming van het begrotingssysteem zal, wanneer deze volledig is uitgevoerd, naar verwachting zorgen voor een grotere uitgavenefficiëntie door sinds lang bestaande zwakheden in het begrotingsproces te verhelpen. Deze behelzen onder meer complexe en achterhaalde begrotingsclassificaties, suboptimale registratie van informatie, een gebrek aan reële planning op middellange termijn, en het ontbreken van directe invloed van uitgaventoetsen op het begrotingsproces. De overheidsfinanciën in Polen zullen naar verwachting te maken krijgen met druk om op lange termijn meer uit te geven, in het bijzonder door de vergrijzing van de bevolking. Deze factoren versterken de behoefte aan nieuwe instrumenten om het uitgavenbeheer te versterken, met inbegrip van een regelmatige beoordeling van de doeltreffendheid en de doelmatigheid ervan. Tijdens de pandemie werden de meeste uitgaven voor COVID-19-maatregelen echter gekanaliseerd via een specifiek fonds dat door een ontwikkelingsbank werd beheerd, en via een financieringsinstrument buiten de begroting. Hoewel de overheid hierdoor meer flexibiliteit had om de crisisgerelateerde uitgaven te beheren en op die manier het risico kon worden vermeden dat het grondwettelijk vastgelegde schuldniveau van de centrale overheid zou worden overschreden, beperkte dit anderzijds het parlementaire toezicht op de uitgaven en de publieke toegang tot tijdige informatie over overheidsuitgaven. |
| --- | --- |

(20)

De lopende hervorming van het begrotingssysteem zal, wanneer deze volledig is uitgevoerd, naar verwachting zorgen voor een grotere uitgavenefficiëntie door sinds lang bestaande zwakheden in het begrotingsproces te verhelpen. Deze behelzen onder meer complexe en achterhaalde begrotingsclassificaties, suboptimale registratie van informatie, een gebrek aan reële planning op middellange termijn, en het ontbreken van directe invloed van uitgaventoetsen op het begrotingsproces. De overheidsfinanciën in Polen zullen naar verwachting te maken krijgen met druk om op lange termijn meer uit te geven, in het bijzonder door de vergrijzing van de bevolking. Deze factoren versterken de behoefte aan nieuwe instrumenten om het uitgavenbeheer te versterken, met inbegrip van een regelmatige beoordeling van de doeltreffendheid en de doelmatigheid ervan. Tijdens de pandemie werden de meeste uitgaven voor COVID-19-maatregelen echter gekanaliseerd via een specifiek fonds dat door een ontwikkelingsbank werd beheerd, en via een financieringsinstrument buiten de begroting. Hoewel de overheid hierdoor meer flexibiliteit had om de crisisgerelateerde uitgaven te beheren en op die manier het risico kon worden vermeden dat het grondwettelijk vastgelegde schuldniveau van de centrale overheid zou worden overschreden, beperkte dit anderzijds het parlementaire toezicht op de uitgaven en de publieke toegang tot tijdige informatie over overheidsuitgaven.

| (21) | Polen is een van de snelst vergrijzende landen in de Unie en de demografische ontwikkelingen zullen op lange termijn gevolgen hebben voor het pensioenstelsel. Het huidige pensioenstelsel op basis van bijdragen houdt zichzelf financieel in evenwicht, maar houdt geen rekening met de toereikendheid van de toekomstige uitkeringen. Wegens de lage effectieve pensioenleeftijd, de stijgende levensverwachting en een aantal andere kenmerken van het systeem, zullen pensioenuitkeringen in de toekomst sterk dalen in verhouding tot het laatste loon. Dat zou betekenen dat heel wat gepensioneerden het risico lopen in armoede te vervallen. Uit de analyse van de Commissie blijkt dat Polen tussen nu en 2070 een bijkomende 6,7 % van zijn bbp zou moeten uitgeven om zijn huidige niveau van uitkeringen te kunnen aanhouden. De belangrijkste uitdagingen in het Poolse pensioenstelsel hebben betrekking op de lage werkelijke pensioenleeftijd en de bijzondere pensioenregelingen (bv. landbouwers, geüniformeerd personeel), die duur zijn en hun leden bevoorrechten in vergelijking met het algemene stelsel. |
| --- | --- |

(21)

Polen is een van de snelst vergrijzende landen in de Unie en de demografische ontwikkelingen zullen op lange termijn gevolgen hebben voor het pensioenstelsel. Het huidige pensioenstelsel op basis van bijdragen houdt zichzelf financieel in evenwicht, maar houdt geen rekening met de toereikendheid van de toekomstige uitkeringen. Wegens de lage effectieve pensioenleeftijd, de stijgende levensverwachting en een aantal andere kenmerken van het systeem, zullen pensioenuitkeringen in de toekomst sterk dalen in verhouding tot het laatste loon. Dat zou betekenen dat heel wat gepensioneerden het risico lopen in armoede te vervallen. Uit de analyse van de Commissie blijkt dat Polen tussen nu en 2070 een bijkomende 6,7 % van zijn bbp zou moeten uitgeven om zijn huidige niveau van uitkeringen te kunnen aanhouden. De belangrijkste uitdagingen in het Poolse pensioenstelsel hebben betrekking op de lage werkelijke pensioenleeftijd en de bijzondere pensioenregelingen (bv. landbouwers, geüniformeerd personeel), die duur zijn en hun leden bevoorrechten in vergelijking met het algemene stelsel.

| (22) | Polen heeft zijn programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid, bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) op 15 december 2021 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Polen bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(22)

Polen heeft zijn programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid, bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) op 15 december 2021 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Polen bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (23) | De werkloosheidsgraad in Polen bereikt een historisch lage stand, maar de arbeidsmarktparticipatie van sommige groepen wordt nog steeds beperkt. De inschrijvingsgraad van kinderen onder drie jaar in formele kinderopvang behoort nog steeds tot de laagste van de lidstaten, en beperkte toegang tot kinderopvang belemmert vrouwen bij het toetreden tot de arbeidsmarkt. Bovendien leiden de ontoereikende ondersteuning voor langdurige zorg en de lagere pensioenleeftijd voor een uitstroom van werknemers uit de arbeidsmarkt. Ongelijkheden op de arbeidsmarkt hebben ook een weerslag op mensen met een handicap, ouderen en laaggeschoolden, wier arbeidsparticipatie onder de respectieve EU-gemiddelden ligt. Hoewel er de laatste jaren een voortdurende daling van niet-standaardarbeidsovereenkomsten kan worden opgemerkt, blijven tijdelijke arbeidsovereenkomsten en zelfstandige arbeid met lage sociale bijdragen frequent onder jonge en laaggeschoolde werknemers, waardoor zij het risico lopen dat hun toekomstige pensioenen niet toereikend zijn. |
| --- | --- |

(23)

De werkloosheidsgraad in Polen bereikt een historisch lage stand, maar de arbeidsmarktparticipatie van sommige groepen wordt nog steeds beperkt. De inschrijvingsgraad van kinderen onder drie jaar in formele kinderopvang behoort nog steeds tot de laagste van de lidstaten, en beperkte toegang tot kinderopvang belemmert vrouwen bij het toetreden tot de arbeidsmarkt. Bovendien leiden de ontoereikende ondersteuning voor langdurige zorg en de lagere pensioenleeftijd voor een uitstroom van werknemers uit de arbeidsmarkt. Ongelijkheden op de arbeidsmarkt hebben ook een weerslag op mensen met een handicap, ouderen en laaggeschoolden, wier arbeidsparticipatie onder de respectieve EU-gemiddelden ligt. Hoewel er de laatste jaren een voortdurende daling van niet-standaardarbeidsovereenkomsten kan worden opgemerkt, blijven tijdelijke arbeidsovereenkomsten en zelfstandige arbeid met lage sociale bijdragen frequent onder jonge en laaggeschoolde werknemers, waardoor zij het risico lopen dat hun toekomstige pensioenen niet toereikend zijn.

| (24) | Het Poolse opleidings- en onderwijssysteem blijft voor uitdagingen staan op het gebied van kwaliteit en inclusiviteit. Die uitdagingen zijn versterkt door de pandemie, met haar langdurige perioden van afstandsonderwijs. Leerkrachten, leerlingen en de algemene bevolking hebben niet voldoende digitale vaardigheden. Tegelijkertijd kunnen scholen en huishoudens met kinderen onvoldoende beschikken over ICT-uitrusting en connectiviteit. De kwaliteit van het initiële onderwijs dat leerkrachten krijgen, is ontoereikend. Daarnaast zijn de lonen van leerkrachten vrij laag in vergelijking met de OESO-normen. Dit is van invloed op de financiële aantrekkingskracht van het beroep en draagt, samen met het gebrek aan professionele ontwikkeling, bij tot een aanzienlijk personeelstekort. Door de grote instroom van ontheemde mensen uit Oekraïne zijn aanzienlijke inspanningen nodig, waaronder financiering om een passend antwoord te bieden op het gebied van onderwijs en opleiding. Grote discrepanties tussen vaardigheden en behoeften op de arbeidsmarkt leiden tot een tekort aan arbeidskrachten, zoals blijkt uit de moeilijkheden die werkgevers ervaren om vacatures in te vullen. |
| --- | --- |

(24)

Het Poolse opleidings- en onderwijssysteem blijft voor uitdagingen staan op het gebied van kwaliteit en inclusiviteit. Die uitdagingen zijn versterkt door de pandemie, met haar langdurige perioden van afstandsonderwijs. Leerkrachten, leerlingen en de algemene bevolking hebben niet voldoende digitale vaardigheden. Tegelijkertijd kunnen scholen en huishoudens met kinderen onvoldoende beschikken over ICT-uitrusting en connectiviteit. De kwaliteit van het initiële onderwijs dat leerkrachten krijgen, is ontoereikend. Daarnaast zijn de lonen van leerkrachten vrij laag in vergelijking met de OESO-normen. Dit is van invloed op de financiële aantrekkingskracht van het beroep en draagt, samen met het gebrek aan professionele ontwikkeling, bij tot een aanzienlijk personeelstekort. Door de grote instroom van ontheemde mensen uit Oekraïne zijn aanzienlijke inspanningen nodig, waaronder financiering om een passend antwoord te bieden op het gebied van onderwijs en opleiding. Grote discrepanties tussen vaardigheden en behoeften op de arbeidsmarkt leiden tot een tekort aan arbeidskrachten, zoals blijkt uit de moeilijkheden die werkgevers ervaren om vacatures in te vullen.

| (25) | De totale uitgaven voor gezondheidszorg in verhouding tot het bbp blijft laag, namelijk slechts 6,5 %, ten opzichte van een EU-gemiddelde van 9,9 % in 2019. De Poolse gezondheidszorg is zeer sterk afhankelijk van ziekenhuizen, die te maken hebben met een steeds slechtere financiële situatie, onvoldoende kwaliteitsbeoordelingen en tekortkomingen in het beheer. Eerstelijnszorg en ambulante zorg zijn onderbenut. De beperkte aantrekkingskracht van het medische beroep draagt bij tot personeelstekorten. Het aantal artsen en verplegers per 1 000 inwoners (respectievelijk 2,4 en 5,1) behoort tot de laagste van de lidstaten. Het systeem voor eerstelijnszorg is onderbezet en de diensten zijn overbelast. De mogelijkheden ervan blijven onbenut, waardoor de hogere zorgniveaus overbelast worden. Hoewel e-gezondheidsdiensten een aantal van de uitdagingen van het zorgsysteem helpen aanpakken, worden ze tot dusver nog niet veel gebruikt. |
| --- | --- |

(25)

De totale uitgaven voor gezondheidszorg in verhouding tot het bbp blijft laag, namelijk slechts 6,5 %, ten opzichte van een EU-gemiddelde van 9,9 % in 2019. De Poolse gezondheidszorg is zeer sterk afhankelijk van ziekenhuizen, die te maken hebben met een steeds slechtere financiële situatie, onvoldoende kwaliteitsbeoordelingen en tekortkomingen in het beheer. Eerstelijnszorg en ambulante zorg zijn onderbenut. De beperkte aantrekkingskracht van het medische beroep draagt bij tot personeelstekorten. Het aantal artsen en verplegers per 1 000 inwoners (respectievelijk 2,4 en 5,1) behoort tot de laagste van de lidstaten. Het systeem voor eerstelijnszorg is onderbezet en de diensten zijn overbelast. De mogelijkheden ervan blijven onbenut, waardoor de hogere zorgniveaus overbelast worden. Hoewel e-gezondheidsdiensten een aantal van de uitdagingen van het zorgsysteem helpen aanpakken, worden ze tot dusver nog niet veel gebruikt.

| (26) | Bij een aanzienlijk deel van de sociale uitgaven wordt geen rekening gehouden met verschillende inkomensniveaus, waardoor er ruimte is voor doelgerichter optreden. Sommige sociale uitgaven zijn niet gericht en inkomensafhankelijk. Tegelijkertijd is voor sommige mensen die op basis van een overeenkomst van opdracht werken, de dekking van sociale uitkeringen beperkt, waardoor die groep kwetsbaarder is. Hoewel het aandeel van de bevolking dat het risico loopt in armoede te vervallen, is blijven dalen van 21 % in 2016 tot 17 % in 2020, blijven er uitdagingen bestaan. Vooral bepaalde ouderen zullen naar verwachting worden blootgesteld aan een toenemend armoederisico. Dit zal vooral vrouwen betreffen, aangezien hun kortere loopbanen leiden tot lagere toekomstige pensioenuitkeringen. Doelgerichtere uitkeringen, bijvoorbeeld door een ruimere toepassing van een inkomensafhankelijke aanpak, zouden leiden tot een doeltreffendere inzet van overheidsmiddelen om armoede te bestrijden en te ondersteunen wie er het meest behoefte aan heeft. |
| --- | --- |

(26)

Bij een aanzienlijk deel van de sociale uitgaven wordt geen rekening gehouden met verschillende inkomensniveaus, waardoor er ruimte is voor doelgerichter optreden. Sommige sociale uitgaven zijn niet gericht en inkomensafhankelijk. Tegelijkertijd is voor sommige mensen die op basis van een overeenkomst van opdracht werken, de dekking van sociale uitkeringen beperkt, waardoor die groep kwetsbaarder is. Hoewel het aandeel van de bevolking dat het risico loopt in armoede te vervallen, is blijven dalen van 21 % in 2016 tot 17 % in 2020, blijven er uitdagingen bestaan. Vooral bepaalde ouderen zullen naar verwachting worden blootgesteld aan een toenemend armoederisico. Dit zal vooral vrouwen betreffen, aangezien hun kortere loopbanen leiden tot lagere toekomstige pensioenuitkeringen. Doelgerichtere uitkeringen, bijvoorbeeld door een ruimere toepassing van een inkomensafhankelijke aanpak, zouden leiden tot een doeltreffendere inzet van overheidsmiddelen om armoede te bestrijden en te ondersteunen wie er het meest behoefte aan heeft.

| (27) | Polen zal zich in toenemende mate op wetenschap en innovatie baseren om te zorgen voor duurzame economische groei en concurrentievermogen op lange termijn. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt, loopt Polen achter wat innovatieve resultaten betreft. De totale uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling (O&O) zijn laag, namelijk 1,39 % van het bbp. De bedrijfsuitgaven voor O&O liggen ook ver onder het EU-gemiddelde op 0,87 % in 2020 en het aandeel innovatieve ondernemingen blijft eveneens zwak volgens de communautaire innovatie-enquête. Polen staat op de op drie na laatste plaats op het Europese innovatiescorebord 2021 en is ingedeeld in de laatste categorie van “opkomende innovatoren”. De toenemende versnippering van de huidige instrumenten voor onderzoeksondersteuning staat de samenwerking tussen wetenschap en de bedrijfswereld in de weg en vormt een belangrijke belemmering om innovatie te versterken. Verder dragen geringe leidinggevende vaardigheden en de beperkte toepassing van technologieën in bedrijven bij tot een aanzienlijke productiviteitskloof tussen kleine en middelgrote ondernemingen enerzijds en grote bedrijven anderzijds, wat een beperking vormt voor innovatie en productiviteitsgroei. |
| --- | --- |

(27)

Polen zal zich in toenemende mate op wetenschap en innovatie baseren om te zorgen voor duurzame economische groei en concurrentievermogen op lange termijn. Hoewel er enige vooruitgang is geboekt, loopt Polen achter wat innovatieve resultaten betreft. De totale uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling (O&O) zijn laag, namelijk 1,39 % van het bbp. De bedrijfsuitgaven voor O&O liggen ook ver onder het EU-gemiddelde op 0,87 % in 2020 en het aandeel innovatieve ondernemingen blijft eveneens zwak volgens de communautaire innovatie-enquête. Polen staat op de op drie na laatste plaats op het Europese innovatiescorebord 2021 en is ingedeeld in de laatste categorie van “opkomende innovatoren”. De toenemende versnippering van de huidige instrumenten voor onderzoeksondersteuning staat de samenwerking tussen wetenschap en de bedrijfswereld in de weg en vormt een belangrijke belemmering om innovatie te versterken. Verder dragen geringe leidinggevende vaardigheden en de beperkte toepassing van technologieën in bedrijven bij tot een aanzienlijke productiviteitskloof tussen kleine en middelgrote ondernemingen enerzijds en grote bedrijven anderzijds, wat een beperking vormt voor innovatie en productiviteitsgroei.

| (28) | Polen loopt achter op het gebied van digitalisering. Meer specifiek vormen de lage digitale vaardigheidsniveaus een belemmering voor bedrijven om in geavanceerde digitale oplossingen te investeren en te stijgen in de waardeketen, en dragen ze ook bij aan arbeids- en vaardigheidstekorten. Wat digitale infrastructuur betreft, wordt vaste breedband weliswaar steeds meer ingevoerd, maar blijven er grote uitdagingen bestaan voor de ontwikkeling van 5G. Slechts 34 % van de huishoudens maakte in 2021 gebruik van 5G-technologie, wat onder het EU-gemiddelde van 65 % ligt, en er worden geen vorderingen gemaakt op het gebied van 5G-paraatheid aangezien het geharmoniseerde radiospectrum voor de uitrol van 5G nog moet worden toegewezen. Tot slot kan een grotere toepassing van digitale technologieën door de overheid de verlening van overheidsdiensten verbeteren en onnodige regelgevings- en administratieve lasten helpen verminderen. |
| --- | --- |

(28)

Polen loopt achter op het gebied van digitalisering. Meer specifiek vormen de lage digitale vaardigheidsniveaus een belemmering voor bedrijven om in geavanceerde digitale oplossingen te investeren en te stijgen in de waardeketen, en dragen ze ook bij aan arbeids- en vaardigheidstekorten. Wat digitale infrastructuur betreft, wordt vaste breedband weliswaar steeds meer ingevoerd, maar blijven er grote uitdagingen bestaan voor de ontwikkeling van 5G. Slechts 34 % van de huishoudens maakte in 2021 gebruik van 5G-technologie, wat onder het EU-gemiddelde van 65 % ligt, en er worden geen vorderingen gemaakt op het gebied van 5G-paraatheid aangezien het geharmoniseerde radiospectrum voor de uitrol van 5G nog moet worden toegewezen. Tot slot kan een grotere toepassing van digitale technologieën door de overheid de verlening van overheidsdiensten verbeteren en onnodige regelgevings- en administratieve lasten helpen verminderen.

| (29) | Een stabiele en voorspelbare bedrijfsomgeving en een vriendelijk investeringsklimaat spelen een belangrijke rol, zowel bij het economische herstel na de pandemie als bij duurzame economische groei op middellange tot lange termijn. De onafhankelijkheid, efficiëntie en kwaliteit van het rechtsstelsel zijn in dit verband essentiële onderdelen. In Polen is de rechtstaat erop achteruitgegaan, en blijft rechterlijke onafhankelijkheid een belangrijke zorg, zoals blijkt uit verschillende arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Bovendien heeft de Commissie in 2021 een inbreukprocedure opgestart tegen Polen naar aanleiding van bepaalde uitspraken van het Pools Grondwettelijk Hof, waarin met name de voorrang van de Uniewetgeving werd betwist, waardoor de werking van de rechtsorde van Polen en van de Unie in het gedrang kwam. |
| --- | --- |

(29)

Een stabiele en voorspelbare bedrijfsomgeving en een vriendelijk investeringsklimaat spelen een belangrijke rol, zowel bij het economische herstel na de pandemie als bij duurzame economische groei op middellange tot lange termijn. De onafhankelijkheid, efficiëntie en kwaliteit van het rechtsstelsel zijn in dit verband essentiële onderdelen. In Polen is de rechtstaat erop achteruitgegaan, en blijft rechterlijke onafhankelijkheid een belangrijke zorg, zoals blijkt uit verschillende arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Bovendien heeft de Commissie in 2021 een inbreukprocedure opgestart tegen Polen naar aanleiding van bepaalde uitspraken van het Pools Grondwettelijk Hof, waarin met name de voorrang van de Uniewetgeving werd betwist, waardoor de werking van de rechtsorde van Polen en van de Unie in het gedrang kwam.

| (30) | Een gezond en stabiel regelgevingsklimaat vormt de basis voor de ondersteuning van economische groei en particuliere investeringen. Het investeringsklimaat wordt echter nog steeds gehinderd door een onvoorspelbaar en belastend regelgevingsklimaat. Veelvuldige wijzigingen aan belangrijke wetten leiden tot onzekerheid en nalevingskosten voor ondernemingen, hoofdzakelijk door gebrekkig overleg met belanghebbenden tijdens het wetgevingsproces. Particuliere investeringen als een percentage van het bbp neemt sinds 2016 af en lag in 2020 laag op 18,5 %, ver onder het gemiddelde in de Unie als geheel en in de buurlanden. Dit kan de productiviteitswinsten verder beperken en het vermogen van Polen om economische groei op lange termijn te ondersteunen, belemmeren, vooral omdat de stijgende arbeidskosten per eenheid een zware belasting vormen voor het kostenconcurrentievermogen. |
| --- | --- |

(30)

Een gezond en stabiel regelgevingsklimaat vormt de basis voor de ondersteuning van economische groei en particuliere investeringen. Het investeringsklimaat wordt echter nog steeds gehinderd door een onvoorspelbaar en belastend regelgevingsklimaat. Veelvuldige wijzigingen aan belangrijke wetten leiden tot onzekerheid en nalevingskosten voor ondernemingen, hoofdzakelijk door gebrekkig overleg met belanghebbenden tijdens het wetgevingsproces. Particuliere investeringen als een percentage van het bbp neemt sinds 2016 af en lag in 2020 laag op 18,5 %, ver onder het gemiddelde in de Unie als geheel en in de buurlanden. Dit kan de productiviteitswinsten verder beperken en het vermogen van Polen om economische groei op lange termijn te ondersteunen, belemmeren, vooral omdat de stijgende arbeidskosten per eenheid een zware belasting vormen voor het kostenconcurrentievermogen.

| (31) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en –regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(31)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en –regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (32) | De Poolse energiemix blijft sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen, die in 2020 goed waren voor 86 % van de energievoorziening, en waarbij steenkool alleen verantwoordelijk was voor 40 % daarvan. Aardgas vertegenwoordigt 17 % van de energiemix, terwijl olie goed is voor 28,9 % en het aandeel ervan de laatste jaren nog toeneemt. De decarbonisatie verloopt traag in Polen. In 2020 heeft de Poolse economie slechts een vermindering van 8 % in de totale emissies opgetekend in vergelijking met 2005 (19). De broeikasgasemissie-intensiteit van de economie ligt 54 % boven het EU-gemiddelde. Er is behoefte aan een herzien en ambitieuzer energiebeleid en aan gerichte maatregelen voor niet-ETS-sectoren om vooruitgang te boeken op het gebied van emissiereductie in de gehele economie. Ondanks het feit dat Polen ongeveer 80 % van de steenkool die het verbruikt zelf produceert, is de afhankelijkheid van Rusland — berekend als het aandeel van invoer uit Rusland in verhouding tot de totale invoer van steenkool — toegenomen tot 74 % in 2020, ten opzichte van een EU-gemiddelde van 54 %. Voor olie is Polen vooral afhankelijk van buitenlandse leveranciers voor nagenoeg zijn gehele vraag, en de invoer uit Rusland vertegenwoordigt 72 % van de totale buitenlandse toevoer, ten opzichte van het EU-gemiddelde van 26 %. De Poolse afhankelijkheid van Rusland voor aardgas bedroeg in 2020 55 %, vergeleken met 44 % voor het EU-gemiddelde (20). Lopende en geplande infrastructuurprojecten binnen Polen en met buurlanden (onder meer de GIPL-interconnector met Litouwen, die sinds 1 mei 2022 operationeel is), zullen, wanneer deze gepaard gaan met overeenkomstige leveringscontracten, naar verwachting de Poolse afhankelijkheid van Russisch volledig beëindigen. Het verdient aanbeveling om nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en –netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Het langetermijncontract voor levering van gas tussen Polen en het Russische Gazprom loopt eind 2022 af en Polen is niet van plan dit te vernieuwen.
  De directe gevolgen van de opschorting van de gasvoorziening door Gazprom sinds april 2022 voor de energiezekerheid in Polen wordt aanzienlijk verzacht doordat Polen toegang heeft tot alternatieve leveranciers, binnen en buiten de Unie. Door deze opschorting moeten lopende en geplande projecten voor diversificatie van de energievoorziening echter worden versneld, en is er nauwere coördinatie van verdere acties binnen de Unie nodig. |
| --- | --- |

(32)

De Poolse energiemix blijft sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen, die in 2020 goed waren voor 86 % van de energievoorziening, en waarbij steenkool alleen verantwoordelijk was voor 40 % daarvan. Aardgas vertegenwoordigt 17 % van de energiemix, terwijl olie goed is voor 28,9 % en het aandeel ervan de laatste jaren nog toeneemt. De decarbonisatie verloopt traag in Polen. In 2020 heeft de Poolse economie slechts een vermindering van 8 % in de totale emissies opgetekend in vergelijking met 2005 (19). De broeikasgasemissie-intensiteit van de economie ligt 54 % boven het EU-gemiddelde. Er is behoefte aan een herzien en ambitieuzer energiebeleid en aan gerichte maatregelen voor niet-ETS-sectoren om vooruitgang te boeken op het gebied van emissiereductie in de gehele economie. Ondanks het feit dat Polen ongeveer 80 % van de steenkool die het verbruikt zelf produceert, is de afhankelijkheid van Rusland — berekend als het aandeel van invoer uit Rusland in verhouding tot de totale invoer van steenkool — toegenomen tot 74 % in 2020, ten opzichte van een EU-gemiddelde van 54 %. Voor olie is Polen vooral afhankelijk van buitenlandse leveranciers voor nagenoeg zijn gehele vraag, en de invoer uit Rusland vertegenwoordigt 72 % van de totale buitenlandse toevoer, ten opzichte van het EU-gemiddelde van 26 %. De Poolse afhankelijkheid van Rusland voor aardgas bedroeg in 2020 55 %, vergeleken met 44 % voor het EU-gemiddelde (20). Lopende en geplande infrastructuurprojecten binnen Polen en met buurlanden (onder meer de GIPL-interconnector met Litouwen, die sinds 1 mei 2022 operationeel is), zullen, wanneer deze gepaard gaan met overeenkomstige leveringscontracten, naar verwachting de Poolse afhankelijkheid van Russisch volledig beëindigen. Het verdient aanbeveling om nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en –netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Het langetermijncontract voor levering van gas tussen Polen en het Russische Gazprom loopt eind 2022 af en Polen is niet van plan dit te vernieuwen.

De directe gevolgen van de opschorting van de gasvoorziening door Gazprom sinds april 2022 voor de energiezekerheid in Polen wordt aanzienlijk verzacht doordat Polen toegang heeft tot alternatieve leveranciers, binnen en buiten de Unie. Door deze opschorting moeten lopende en geplande projecten voor diversificatie van de energievoorziening echter worden versneld, en is er nauwere coördinatie van verdere acties binnen de Unie nodig.

| (33) | Een versnelde uitrol van nieuwe capaciteit voor het opwekken van hernieuwbare energie is van essentieel belang om de Poolse afhankelijkheid van invoer van fossiele brandstoffen te verminderen en broeikasgasemissies te beperken. De huidige streefcijfers voor hernieuwbare energie in het kader van de nationale energie- en klimaatplannen zijn niet ambitieus genoeg. Er bestaan echter belangrijke regelgevende, procedurele en administratieve belemmeringen die de uitrol van de hernieuwbare-energiecapaciteit beperken en de integratie van energie uit hernieuwbare bronnen in het net vertragen. Dit zijn onder meer de beperkende regels inzake energiecoöperaties, beperkende regels en langdurige vergunningsprocedures voor de ontwikkeling van windenergie op land, het complexe en instabiele karakter van belastingwetgeving en de langdurige netaansluitingsprocedures. Belemmeringen op het gebied van infrastructuur, zoals een ontoereikende distributiecapaciteit van het net, zorgen eveneens voor vertraging bij de integratie van hernieuwbare energiebronnen en moeten met passende stimulansen worden aangepakt. Bovendien is uit de mededeling van de Commissie van 18 mei 2022 over REPowerEU gebleken dat het verhogen van de productie van duurzaam biomethaan zal bijdragen aan het uitfaseren van de EU-afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen. In dit verband heeft Polen ruimte om gebruik te maken van het onbenutte potentieel van biomethaan, met inachtneming van de relevante duurzaamheidscriteria aan de hand van een passende strategie om een markt voor duurzaam biomethaan tot stand te brengen en concrete voorstellen te formuleren voor de structuur ervan. Duurzaam biomethaan kan worden gebruikt voor warmtekrachtkoppeling en hernieuwbare waterstof, die kunnen bijdragen tot de decarbonisatie van moeilijk koolstofarm te krijgen sectoren. De nationale renovatieregeling in Polen is een grootschalig initiatief om luchtverontreinigende verwarmingsketels te vervangen en de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. Dit kan echter verder worden gestroomlijnd en beter worden toegespitst op huishoudens met een laag inkomen en op de slechtst presterende gebouwen.
  Bovendien is er ruimte om subsidies voor het vervangen van warmtebronnen beter te ontwikkelen om gasafhankelijkheid te voorkomen en sterkere stimulansen te bieden voor grondige renovaties en het uitrollen van warmtepompen, in samenhang met de doelstellingen van de renovatiegolfstrategie en de REPowerEU-mededeling. Door het belangrijke potentieel van kostenbesparing dat deze verbeterde energie-efficiëntie met zich meebrengt, kan worden gebruikgemaakt van terugbetaalbare financieringsinstrumenten, die kunnen worden ingezet om het tempo van renovaties bij residentiële, openbare en commerciële gebouwen te verhogen. Dit zou bovendien de luchtkwaliteit verbeteren, energiebesparingen versnellen en de vraag naar fossiele brandstoffen voor verwarming verminderen. Wil Polen de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(33)

Een versnelde uitrol van nieuwe capaciteit voor het opwekken van hernieuwbare energie is van essentieel belang om de Poolse afhankelijkheid van invoer van fossiele brandstoffen te verminderen en broeikasgasemissies te beperken. De huidige streefcijfers voor hernieuwbare energie in het kader van de nationale energie- en klimaatplannen zijn niet ambitieus genoeg. Er bestaan echter belangrijke regelgevende, procedurele en administratieve belemmeringen die de uitrol van de hernieuwbare-energiecapaciteit beperken en de integratie van energie uit hernieuwbare bronnen in het net vertragen. Dit zijn onder meer de beperkende regels inzake energiecoöperaties, beperkende regels en langdurige vergunningsprocedures voor de ontwikkeling van windenergie op land, het complexe en instabiele karakter van belastingwetgeving en de langdurige netaansluitingsprocedures. Belemmeringen op het gebied van infrastructuur, zoals een ontoereikende distributiecapaciteit van het net, zorgen eveneens voor vertraging bij de integratie van hernieuwbare energiebronnen en moeten met passende stimulansen worden aangepakt. Bovendien is uit de mededeling van de Commissie van 18 mei 2022 over REPowerEU gebleken dat het verhogen van de productie van duurzaam biomethaan zal bijdragen aan het uitfaseren van de EU-afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen. In dit verband heeft Polen ruimte om gebruik te maken van het onbenutte potentieel van biomethaan, met inachtneming van de relevante duurzaamheidscriteria aan de hand van een passende strategie om een markt voor duurzaam biomethaan tot stand te brengen en concrete voorstellen te formuleren voor de structuur ervan. Duurzaam biomethaan kan worden gebruikt voor warmtekrachtkoppeling en hernieuwbare waterstof, die kunnen bijdragen tot de decarbonisatie van moeilijk koolstofarm te krijgen sectoren. De nationale renovatieregeling in Polen is een grootschalig initiatief om luchtverontreinigende verwarmingsketels te vervangen en de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren. Dit kan echter verder worden gestroomlijnd en beter worden toegespitst op huishoudens met een laag inkomen en op de slechtst presterende gebouwen.

Bovendien is er ruimte om subsidies voor het vervangen van warmtebronnen beter te ontwikkelen om gasafhankelijkheid te voorkomen en sterkere stimulansen te bieden voor grondige renovaties en het uitrollen van warmtepompen, in samenhang met de doelstellingen van de renovatiegolfstrategie en de REPowerEU-mededeling. Door het belangrijke potentieel van kostenbesparing dat deze verbeterde energie-efficiëntie met zich meebrengt, kan worden gebruikgemaakt van terugbetaalbare financieringsinstrumenten, die kunnen worden ingezet om het tempo van renovaties bij residentiële, openbare en commerciële gebouwen te verhogen. Dit zou bovendien de luchtkwaliteit verbeteren, energiebesparingen versnellen en de vraag naar fossiele brandstoffen voor verwarming verminderen. Wil Polen de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (34) | Vervoer is na energieproductie de meest vervuilende sector en is verantwoordelijk voor ongeveer 70 % van het totale olieverbruik. Het wegvervoer neemt het leeuwendeel van de sectorgebonden emissies in. Versnelde maatregelen om mobiliteit koolstofvrij te maken, zijn dus essentieel. Stimulansen voor collectieve, koolstofarme en actieve vervoerswijzen zouden in dit verband nuttig zijn. Door de aantrekkingskracht en de toegankelijkheid van het openbaar vervoer te vergroten, ook in landelijke gebieden, en door te zorgen voor betere aansluitingen tussen de voorsteden en centra van agglomeraties, kan luchtvervuiling worden verminderd, uitsluiting worden aangepakt en de levenskwaliteit worden verbeterd. Het aandeel emissievrije voertuigen bij nieuwe registraties bedroeg 0,8 % in 2020, ruim onder het EU-gemiddelde van 5,3 %. Er moet worden nagedacht over verdere ondersteuning om de aankoop van elektrische voertuigen te bevorderen en over aanzienlijke investeringen in de oplaadinfrastructuur. |
| --- | --- |

(34)

Vervoer is na energieproductie de meest vervuilende sector en is verantwoordelijk voor ongeveer 70 % van het totale olieverbruik. Het wegvervoer neemt het leeuwendeel van de sectorgebonden emissies in. Versnelde maatregelen om mobiliteit koolstofvrij te maken, zijn dus essentieel. Stimulansen voor collectieve, koolstofarme en actieve vervoerswijzen zouden in dit verband nuttig zijn. Door de aantrekkingskracht en de toegankelijkheid van het openbaar vervoer te vergroten, ook in landelijke gebieden, en door te zorgen voor betere aansluitingen tussen de voorsteden en centra van agglomeraties, kan luchtvervuiling worden verminderd, uitsluiting worden aangepakt en de levenskwaliteit worden verbeterd. Het aandeel emissievrije voertuigen bij nieuwe registraties bedroeg 0,8 % in 2020, ruim onder het EU-gemiddelde van 5,3 %. Er moet worden nagedacht over verdere ondersteuning om de aankoop van elektrische voertuigen te bevorderen en over aanzienlijke investeringen in de oplaadinfrastructuur.

| (35) | De streefcijfers in de nationale energiestrategie van Polen moeten naar boven worden bijgesteld in overeenstemming met de ambitieuzere klimaatdoelstelling van de Unie voor 2030. Een robuust, stabiel en actueel strategisch kader is cruciaal om publieke en particuliere investeringen in de groene transitie te begeleiden en te stimuleren. Polen moet overwegen het ambitieniveau te verhogen om investeerders zekerheid te bieden en de voorspelbaarheid van de bedrijfsomgeving te vergroten, en tegelijkertijd de energietransitie te versnellen in overeenstemming met de mededeling over REPowerEU. |
| --- | --- |

(35)

De streefcijfers in de nationale energiestrategie van Polen moeten naar boven worden bijgesteld in overeenstemming met de ambitieuzere klimaatdoelstelling van de Unie voor 2030. Een robuust, stabiel en actueel strategisch kader is cruciaal om publieke en particuliere investeringen in de groene transitie te begeleiden en te stimuleren. Polen moet overwegen het ambitieniveau te verhogen om investeerders zekerheid te bieden en de voorspelbaarheid van de bedrijfsomgeving te vergroten, en tegelijkertijd de energietransitie te versnellen in overeenstemming met de mededeling over REPowerEU.

| (36) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Polen in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Polen putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(36)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en het afstappen van fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Polen in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Polen putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (21)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (37) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven, |
| --- | --- |

(37)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (22) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven,

BEVEELT AAN dat Polen in 2022 en 2023 de volgende acties onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaarstaan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De doelmatigheid van de overheidsuitgaven verbeteren, onder meer door de hervorming van het begrotingsstelsel voort te zetten. De toereikendheid van toekomstige pensioenuitkeringen en de houdbaarheid van het pensioenstelsel garanderen door maatregelen te nemen om de werkelijke pensioenleeftijd te verhogen en door de preferentiële pensioenregelingen te hervormen.

2.

De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De arbeidsmarktparticipatie verhogen, onder meer door de toegang tot kinderopvang en langdurige zorg te verbeteren, en door obstakels voor vastere banen uit de weg te ruimen. Kwalitatief goed onderwijs en op de arbeidsmarkt gerichte competenties bevorderen, met name via volwassenenonderwijs en door het verbeteren van digitale vaardigheden. De sociale uitkeringen doelgerichter maken en ervoor zorgen dat degenen die ze nodig hebben, er ook toegang toe hebben.

4.

De veerkracht, toegankelijkheid en doeltreffendheid van het zorgstelsel verbeteren, onder meer door voldoende middelen beschikbaar te stellen, de zorgpiramide om te keren en de invoering van e-gezondheidsdiensten te versnellen. Het innovatievermogen van de economie versterken, onder meer door onderzoeksinstellingen te ondersteunen en deze nauwer te laten samenwerken met het bedrijfsleven. De verdere digitalisering van ondernemingen en overheidsdiensten bevorderen, onder meer door infrastructuur te ontwikkelen.

5.

Het investeringsklimaat verbeteren, met name door de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te waarborgen. Zorgen voor doeltreffende openbare raadplegingen en betrokkenheid van de sociale partners bij de beleidsvorming.

6.

De algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door regelgevende, procedurele, administratieve en infrastructurele belemmeringen weg te werken en de vergunningsprocedures en de uitrol van energievoorziening uit hernieuwbare bronnen versnellen. Beleid inzake renovatie van gebouwen en ondersteuningsregelingen hervormen teneinde diepgaandere energie-efficiëntie te stimuleren, energiebesparingen bevorderen, fossiele brandstoffen bij verwarming sneller uitfaseren en versneld uitrollen van warmtepompen. De modal shift naar openbaar vervoer en actieve mobiliteit versnellen en een snellere overstap naar elektrische voertuigen bevorderen, met stimulansen en investeringen in oplaadinfrastructuur. Strategische planning van de groene transitie op middellange en lange termijn verbeteren door nationaal energiebeleid bij te werken in overeenstemming met de doelstellingen van de Europese Green Deal en de mededeling over REPowerEU om het bedrijfsleven zekerheid te bieden en financiering doeltreffend te gebruiken om investeringen in schone energie te versnellen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Polen (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 98).

6

(7)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  Doc. ST 9728/22 + ADD 1.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Polen en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Polen (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 135).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

13

(14)  Dit zijn prognoses van de Commissie. De Commissie heeft het herstel- en veerkrachtplan voor Polen nog niet beoordeeld.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,4 procentpunt van het bbp zullen leveren, inclusief overdrachten naar de Poolse ontwikkelingsbank (BGK).

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een restrictief begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Voortgangsverslag over klimaatactie, 2021.

19

(20)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Polen omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. In ruwe olie zijn geen geraffineerde olieproducten opgenomen. Sinds 27 april 2022 ontvangt Polen geen gas meer uit Rusland.

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

21

(22)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/181 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/181

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Portugal en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Portugal

(2022/C 334/22)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Portugal heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Portugal heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne, die volgende op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie krijgt ook te maken met een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne, die volgende op de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie krijgt ook te maken met een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Portugal, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Portugal, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 22 april 2021 heeft Portugal zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Portugal (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Portugal de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 22 april 2021 heeft Portugal zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Portugal (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Portugal de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Portugal heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, in overeenstemming met de termijn uit artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Portugal over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Portugal heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, in overeenstemming met de termijn uit artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 weerspiegelt het nationale hervormingsprogramma 2022 ook de halfjaarlijkse verslaglegging van Portugal over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Portugal gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Portugal heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Portugal van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Portugal heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Portugal gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Portugal heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Portugal van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Portugal heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Portugal een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Portugal wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden. Met name hoge externe, private en overheidsschulden tegen een lage productiviteitsgroei. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Portugal een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Daarin concludeerde zij dat Portugal wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden. Met name hoge externe, private en overheidsschulden tegen een lage productiviteitsgroei.

| (13) | Op 14 april 2022 heeft Portugal een nieuw ontwerpbegrotingsplan voor 2022 ingediend. In overeenstemming met artikel 7 van Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad (11) moet een volledige beoordeling van dat plan worden verstrekt in een advies van de Commissie. |
| --- | --- |

(13)

Op 14 april 2022 heeft Portugal een nieuw ontwerpbegrotingsplan voor 2022 ingediend. In overeenstemming met artikel 7 van Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad (11) moet een volledige beoordeling van dat plan worden verstrekt in een advies van de Commissie.

| (14) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (12) heeft de Raad Portugal aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Portugal aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Portugal volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,8 % van het bbp in 2020, tot 2,8 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Portugal ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen afnam van 2,3 % van het bbp in 2020 naar 2,2 % in 2021. De maatregelen die Portugal in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk of gingen deze niet gepaard met compenserende maatregelen, waarbij het voornamelijk ging om gezondheidsgerelateerde uitgaven, waaronder het inhuren van extra zorgprofessionals door de nationale gezondheidsdienst om zijn responscapaciteit te verbeteren. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 135,2 % van het bbp in 2020, gedaald tot 127,4 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(14)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (12) heeft de Raad Portugal aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Portugal aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Portugal volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 5,8 % van het bbp in 2020, tot 2,8 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Portugal ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen afnam van 2,3 % van het bbp in 2020 naar 2,2 % in 2021. De maatregelen die Portugal in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk of gingen deze niet gepaard met compenserende maatregelen, waarbij het voornamelijk ging om gezondheidsgerelateerde uitgaven, waaronder het inhuren van extra zorgprofessionals door de nationale gezondheidsdienst om zijn responscapaciteit te verbeteren. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 135,2 % van het bbp in 2020, gedaald tot 127,4 % van het bbp in 2021.

| (15) | Het macro-economische scenario in het stabiliteitsprogramma 2022 dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is voor 2022 voorzichtig en daarna realistisch (13). De regering verwacht dat het reële bbp in 2022 met 5,0 % en in 2023 met 3,3 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een sterkere groei van het reële bbp van 5,8 % in 2022 en een lagere groei van het reële bbp van 2,7 % in 2023. Het verschil komt door de sterkere groei van de particuliere consumptie en de netto-uitvoer in de prognoses van de Commissie voor 2022, en de lagere groei van investeringen en netto-uitvoer voor 2023. In het stabiliteitsprogramma 2022 verwacht de regering dat het nominale tekort zal afnemen naar 1,9 % van het bbp in 2022 en naar 0,7 % in 2023. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de sterke groei van de economische activiteit en de beëindiging van de meeste noodmaatregelen in verband met de pandemie. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 120,8 % van het bbp in 2022 en tot 115,4 % in 2023. Op basis van beleidsmaatregelen die bekend waren op de afsluitingsdatum van de prognoses, gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een overheidstekort van 1,9 % van het bbp in 2022 en van 1,0 % in 2023. Dit stemt overeen met wat in het stabiliteitsprogramma 2022 is geraamd voor 2022 en is iets hoger dan is geraamd voor 2023, voornamelijk omdat de prognoses van de Commissie hogere lopende uitgaven voor 2023 laten zien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt gerekend op een lagere schuldquote van 119,9 % in 2022 en een vergelijkbare schuldquote van 115,3 % in 2023. Het verschil in 2022 komt door de prognoses van de Commissie voor een sterkere groei van het nominale bbp in dat jaar. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,5 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Portugal kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(15)

Het macro-economische scenario in het stabiliteitsprogramma 2022 dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is voor 2022 voorzichtig en daarna realistisch (13). De regering verwacht dat het reële bbp in 2022 met 5,0 % en in 2023 met 3,3 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een sterkere groei van het reële bbp van 5,8 % in 2022 en een lagere groei van het reële bbp van 2,7 % in 2023. Het verschil komt door de sterkere groei van de particuliere consumptie en de netto-uitvoer in de prognoses van de Commissie voor 2022, en de lagere groei van investeringen en netto-uitvoer voor 2023. In het stabiliteitsprogramma 2022 verwacht de regering dat het nominale tekort zal afnemen naar 1,9 % van het bbp in 2022 en naar 0,7 % in 2023. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de sterke groei van de economische activiteit en de beëindiging van de meeste noodmaatregelen in verband met de pandemie. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 120,8 % van het bbp in 2022 en tot 115,4 % in 2023. Op basis van beleidsmaatregelen die bekend waren op de afsluitingsdatum van de prognoses, gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een overheidstekort van 1,9 % van het bbp in 2022 en van 1,0 % in 2023. Dit stemt overeen met wat in het stabiliteitsprogramma 2022 is geraamd voor 2022 en is iets hoger dan is geraamd voor 2023, voornamelijk omdat de prognoses van de Commissie hogere lopende uitgaven voor 2023 laten zien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt gerekend op een lagere schuldquote van 119,9 % in 2022 en een vergelijkbare schuldquote van 115,3 % in 2023. Het verschil in 2022 komt door de prognoses van de Commissie voor een sterkere groei van het nominale bbp in dat jaar. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,5 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Portugal kunnen bevorderen.

| (16) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,2 % van het bbp in 2021 tot 0,7 % in 2022. Het overheidstekort in 2022 wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen tegen de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,6 % van het bbp in 2022 en die in 2023 volledig moeten zijn ingetrokken (14). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlaging van de brandstofbelasting. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (15), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,1 % van het bbp in 2023. |
| --- | --- |

(16)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 2,2 % van het bbp in 2021 tot 0,7 % in 2022. Het overheidstekort in 2022 wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen tegen de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,6 % van het bbp in 2022 en die in 2023 volledig moeten zijn ingetrokken (14). Die maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens en verlagingen van indirecte belastingen op energieverbruik. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de algemene verlaging van de brandstofbelasting. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (15), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,1 % van het bbp in 2023.

| (17) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Portugal aanbevolen om in 2022 gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijk een prudent begrotingsbeleid na te streven. Bovendien zou het land nationaal gefinancierde investeringen in stand moeten houden. De Raad heeft Portugal ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven te beperken. Ook heeft de Raad Portugal aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(17)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Portugal aanbevolen om in 2022 gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren en tegelijk een prudent begrotingsbeleid na te streven. Bovendien zou het land nationaal gefinancierde investeringen in stand moeten houden. De Raad heeft Portugal ook aanbevolen de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven te beperken. Ook heeft de Raad Portugal aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (18) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Portugal, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,0 % van het bbp (16). Portugal is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (17). Daarom is Portugal van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,1 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat de extra gevolgen van de maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,6 % van het bbp) en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl de groeiende loonsom van de publieke sector, de leeftijdsgerelateerde overheidsuitgaven en het intermediair verbruik naar verwachting opwaartse druk zullen blijven uitoefenen op de huidige uitgaven. In het bijzonder zal de hogere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator in 2022 naar verwachting van invloed zijn op de expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven aan de algemene begroting, door de uitgaven aan overheidsverbruik van zaken en diensten te verhogen. Portugal zal de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 naar verwachting veelal beperken, daar de aanzienlijke expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 voornamelijk wordt veroorzaakt door de maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(18)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Portugal, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,0 % van het bbp (16). Portugal is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,5 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (17). Daarom is Portugal van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,1 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat de extra gevolgen van de maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,6 % van het bbp) en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp), terwijl de groeiende loonsom van de publieke sector, de leeftijdsgerelateerde overheidsuitgaven en het intermediair verbruik naar verwachting opwaartse druk zullen blijven uitoefenen op de huidige uitgaven. In het bijzonder zal de hogere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator in 2022 naar verwachting van invloed zijn op de expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven aan de algemene begroting, door de uitgaven aan overheidsverbruik van zaken en diensten te verhogen. Portugal zal de groei van nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 naar verwachting veelal beperken, daar de aanzienlijke expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde lopende uitgaven in 2022 voornamelijk wordt veroorzaakt door de maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne.

| (19) | Bij ongewijzigd beleid is de begrotingskoers in 2023 op basis van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie naar verwachting 0,0 % van het bbp (18). Portugal zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (19). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dit is inclusief de gevolgen van de uitfasering van de maatregelen tegen de hogere energieprijzen (0,6 % van het bbp). Tegelijkertijd zal de hogere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator in 2022 naar verwachting van invloed zijn op de bijdrage van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven aan de algemene begroting in 2023, door de uitgaven aan pensioenen en sociale overdrachten als gevolg van de indexering te verhogen. |
| --- | --- |

(19)

Bij ongewijzigd beleid is de begrotingskoers in 2023 op basis van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie naar verwachting 0,0 % van het bbp (18). Portugal zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt van het bbp stijgen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,3 procentpunt leveren (19). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dit is inclusief de gevolgen van de uitfasering van de maatregelen tegen de hogere energieprijzen (0,6 % van het bbp). Tegelijkertijd zal de hogere stijging van de consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator in 2022 naar verwachting van invloed zijn op de bijdrage van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven aan de algemene begroting in 2023, door de uitgaven aan pensioenen en sociale overdrachten als gevolg van de indexering te verhogen.

| (20) | Het stabiliteitsprogramma 2022 gaat ervanuit dat het overheidstekort geleidelijke afneemt tot 0,3 % van het bbp in 2024, en in 2025 tot een evenwichtige positie komt. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal naar verwacht de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 afnemen, meer specifiek tot 109,8 % van het bbp in 2024 en tot 105,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(20)

Het stabiliteitsprogramma 2022 gaat ervanuit dat het overheidstekort geleidelijke afneemt tot 0,3 % van het bbp in 2024, en in 2025 tot een evenwichtige positie komt. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal naar verwacht de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 afnemen, meer specifiek tot 109,8 % van het bbp in 2024 en tot 105,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (21) | Een meer groeivriendelijke samenstelling van de overheidsfinanciën, zowel aan de inkomsten- als aan de uitgavenkant van de overheidsbegroting, zou de budgettaire houdbaarheid op de lange termijn ondersteunen, het ondernemingsklimaat verbeteren en bijdragen aan een inclusief herstel. Wat betreft het belastingstelsel van Portugal, is er bewijs (20) dat het belasting- en uitkeringsstelsel vrij omslachtig en niet transparant genoeg is (er zijn meer dan 500 belastingvoordelen, verdeeld over 60 wetteksten) en dat de economische efficiëntie van belastinguitgaven zou verbeteren als deze constant worden gemonitord en beoordeeld. Bovendien wordt de tariefstructuur van de vennootschapsbelasting berekend door landelijke en gemeentelijke toeslagen, waardoor een en ander ingewikkeld is voor belastingbetalers en een grotere last vormt voor de belastingautoriteit. Directe belastinginhoudingen zijn vaak te hoog, wat leidt tot veel verzoeken om terugbetaling in het jaar erna. De terugkerende kosten van de belastinginning zijn relatief hoog (in 2019 waren deze ongeveer 20 % hoger dan het gemiddelde van de EU-27) en de investeringen van de belastingautoriteit in informatie- en communicatietechnologie zijn laag in vergelijking met het Uniegemiddelde (met 5,7 % van de exploitatiekosten van de belastingautoriteit in 2019 bedroegen deze ongeveer de helft van het gemiddelde van de EU-27). In dat licht zou het efficiënter maken van de belastingdienst de termijn voor het betalen van belasting in Portugal kunnen verkorten en de nog openstaande belastingschuld kunnen verkleinen (met 37,1 % van de totale netto-inkomsten aan het eind van 2019 was dit een van de hoogste in de Unie). Wat betreft het socialebeschermingsstelsel van Portugal, ligt de doeltreffendheid van sociale overdrachten voor het verminderen van armoede en ongelijkheid onder het Uniegemiddelde. Vooral de toereikendheid van het minimuminkomen is met 37,5 % van de armoedegrens laag (Unie: 58,9 %). Tegelijkertijd lijken veel sociale uitkeringen meerdere doelen te dienen, wat ook tot complexiteit leidt. De versnippering van het socialebeschermingsstelsel die hieruit volgt, leidt tot relatief lage gebruikspercentages en het ontbreken van een doeltreffende focus op de mensen die dit het hardst nodig hebben, wat de dekking en uiteindelijk de toereikendheid van sociale uitkeringen belemmert. In dit kader is de uitvoering van de nationale strategie voor armoedebestrijding extra belangrijk. |
| --- | --- |

(21)

Een meer groeivriendelijke samenstelling van de overheidsfinanciën, zowel aan de inkomsten- als aan de uitgavenkant van de overheidsbegroting, zou de budgettaire houdbaarheid op de lange termijn ondersteunen, het ondernemingsklimaat verbeteren en bijdragen aan een inclusief herstel. Wat betreft het belastingstelsel van Portugal, is er bewijs (20) dat het belasting- en uitkeringsstelsel vrij omslachtig en niet transparant genoeg is (er zijn meer dan 500 belastingvoordelen, verdeeld over 60 wetteksten) en dat de economische efficiëntie van belastinguitgaven zou verbeteren als deze constant worden gemonitord en beoordeeld. Bovendien wordt de tariefstructuur van de vennootschapsbelasting berekend door landelijke en gemeentelijke toeslagen, waardoor een en ander ingewikkeld is voor belastingbetalers en een grotere last vormt voor de belastingautoriteit. Directe belastinginhoudingen zijn vaak te hoog, wat leidt tot veel verzoeken om terugbetaling in het jaar erna. De terugkerende kosten van de belastinginning zijn relatief hoog (in 2019 waren deze ongeveer 20 % hoger dan het gemiddelde van de EU-27) en de investeringen van de belastingautoriteit in informatie- en communicatietechnologie zijn laag in vergelijking met het Uniegemiddelde (met 5,7 % van de exploitatiekosten van de belastingautoriteit in 2019 bedroegen deze ongeveer de helft van het gemiddelde van de EU-27). In dat licht zou het efficiënter maken van de belastingdienst de termijn voor het betalen van belasting in Portugal kunnen verkorten en de nog openstaande belastingschuld kunnen verkleinen (met 37,1 % van de totale netto-inkomsten aan het eind van 2019 was dit een van de hoogste in de Unie). Wat betreft het socialebeschermingsstelsel van Portugal, ligt de doeltreffendheid van sociale overdrachten voor het verminderen van armoede en ongelijkheid onder het Uniegemiddelde. Vooral de toereikendheid van het minimuminkomen is met 37,5 % van de armoedegrens laag (Unie: 58,9 %). Tegelijkertijd lijken veel sociale uitkeringen meerdere doelen te dienen, wat ook tot complexiteit leidt. De versnippering van het socialebeschermingsstelsel die hieruit volgt, leidt tot relatief lage gebruikspercentages en het ontbreken van een doeltreffende focus op de mensen die dit het hardst nodig hebben, wat de dekking en uiteindelijk de toereikendheid van sociale uitkeringen belemmert. In dit kader is de uitvoering van de nationale strategie voor armoedebestrijding extra belangrijk.

| (22) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Portugal in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan worden in het bijzonder investeringen voor de groene en digitale transitie bevorderd. Het verbeteren van de kwaliteit van overheidsfinanciën en de financiële duurzaamheid van staatsbedrijven staan centraal in het plan. Het plan is ambitieus wat betreft het versterken van de veerkracht van het zorgstelsel en het verbeteren van de toegang tot hoogwaardige gezondheidszorg en langdurige zorg. In het plan wordt ernaar gestreefd de algehele vaardigheden van de bevolking te verbeteren, waaronder voor verschillende bevolkingsgroepen de digitale vaardigheden, en het aanbod inzake beroepsonderwijs en -opleiding te versterken. Het plan omvat aanzienlijke investeringen om de sociale dienstverlening te verbeteren, onder meer door de voorziening van sociale en betaalbare huisvesting te vergroten. Het plan bevat relevante maatregelen om de segmentering op de arbeidsmarkt te verminderen, hoogwaardige werkgelegenheid te ondersteunen en banen te scheppen en te behouden. Met het plan wordt er in het bijzonder naar gestreefd het gebruik van digitale technologieën door burgers en bedrijven te ondersteunen. Met het plan worden maatregelen ingevoerd om vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen de toegang tot financiering te bevorderen en om particuliere en overheidsinvesteringen te stimuleren voor het economisch herstel van het land. Het plan bevat aanzienlijke hervormingen en investeringen om de investering in onderzoek en ontwikkeling te stimuleren en deze efficiënter en doeltreffender te maken. Het plan is ambitieus wat betreft het aanpakken van de uitdagingen voor het ondernemingsklimaat en het verbeteren van de efficiëntie van het rechtsstelsel. |
| --- | --- |

(22)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Portugal in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan worden in het bijzonder investeringen voor de groene en digitale transitie bevorderd. Het verbeteren van de kwaliteit van overheidsfinanciën en de financiële duurzaamheid van staatsbedrijven staan centraal in het plan. Het plan is ambitieus wat betreft het versterken van de veerkracht van het zorgstelsel en het verbeteren van de toegang tot hoogwaardige gezondheidszorg en langdurige zorg. In het plan wordt ernaar gestreefd de algehele vaardigheden van de bevolking te verbeteren, waaronder voor verschillende bevolkingsgroepen de digitale vaardigheden, en het aanbod inzake beroepsonderwijs en -opleiding te versterken. Het plan omvat aanzienlijke investeringen om de sociale dienstverlening te verbeteren, onder meer door de voorziening van sociale en betaalbare huisvesting te vergroten. Het plan bevat relevante maatregelen om de segmentering op de arbeidsmarkt te verminderen, hoogwaardige werkgelegenheid te ondersteunen en banen te scheppen en te behouden. Met het plan wordt er in het bijzonder naar gestreefd het gebruik van digitale technologieën door burgers en bedrijven te ondersteunen. Met het plan worden maatregelen ingevoerd om vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen de toegang tot financiering te bevorderen en om particuliere en overheidsinvesteringen te stimuleren voor het economisch herstel van het land. Het plan bevat aanzienlijke hervormingen en investeringen om de investering in onderzoek en ontwikkeling te stimuleren en deze efficiënter en doeltreffender te maken. Het plan is ambitieus wat betreft het aanpakken van de uitdagingen voor het ondernemingsklimaat en het verbeteren van de efficiëntie van het rechtsstelsel.

| (23) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Portugal draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Portugal vertegenwoordigen 37,9 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 22,1 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Portugal helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(23)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Portugal draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Portugal vertegenwoordigen 37,9 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 22,1 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Portugal helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (24) | Portugal heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (21) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 4 maart 2022 ingediend, en de andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid op 4 juni 2022. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Portugal bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma's van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van het cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(24)

Portugal heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (21) ingestelde partnerschapsovereenkomst op 4 maart 2022 ingediend, en de andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid op 4 juni 2022. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Portugal bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma's van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van het cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (25) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Portugal geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met de circulaire economie. Portugal ligt met name ver onder het Uniegemiddelde op het gebied van afvalbeheerindicatoren. Het gemiddelde gemeentelijke recyclingpercentage is laag en neemt af, met regionale verschillen. Portugal heeft de Uniedoelstelling om in 202050 % van het stedelijk afval te recyclen, niet gehaald. Het totale recyclingpercentage bedroeg 29 % in 2019 en 26,5 % in 2020 (voorlopige gegevens), tegenover een Uniegemiddelde van 48 %. Er zijn aanzienlijke inspanningen nodig om de Uniedoelen voor de komende tien jaar te behalen, waaronder het recyclen van 55 % van het stedelijk afval tussen nu en 2025. Er zijn verbeteringen nodig om ervoor te zorgen dat afval meer wordt voorkomen, beperkt, gescheiden, hergebruikt en gerecycled, waarbij het afval weg wordt gehouden van stortplaatsen of verbrandingsinstallaties, en om de voorzieningen voor het recyclen en verwerken van afval te moderniseren. Het verhogen van de tarieven voor stortplaatsen en verbrandingsinstallaties, het invoeren van een heffing voor restafval en het verhogen van de kosten voor gemeenten die niet voldoen aan de recyclingdoelen zijn goede voorbeelden van manieren om deze doelstellingen beter te behalen. Bovendien kunnen de uitbreiding van de gescheiden inzameling van afval en de verdere ontwikkeling van een diftar-systeem het proces versnellen. |
| --- | --- |

(25)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Portugal geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met de circulaire economie. Portugal ligt met name ver onder het Uniegemiddelde op het gebied van afvalbeheerindicatoren. Het gemiddelde gemeentelijke recyclingpercentage is laag en neemt af, met regionale verschillen. Portugal heeft de Uniedoelstelling om in 202050 % van het stedelijk afval te recyclen, niet gehaald. Het totale recyclingpercentage bedroeg 29 % in 2019 en 26,5 % in 2020 (voorlopige gegevens), tegenover een Uniegemiddelde van 48 %. Er zijn aanzienlijke inspanningen nodig om de Uniedoelen voor de komende tien jaar te behalen, waaronder het recyclen van 55 % van het stedelijk afval tussen nu en 2025. Er zijn verbeteringen nodig om ervoor te zorgen dat afval meer wordt voorkomen, beperkt, gescheiden, hergebruikt en gerecycled, waarbij het afval weg wordt gehouden van stortplaatsen of verbrandingsinstallaties, en om de voorzieningen voor het recyclen en verwerken van afval te moderniseren. Het verhogen van de tarieven voor stortplaatsen en verbrandingsinstallaties, het invoeren van een heffing voor restafval en het verhogen van de kosten voor gemeenten die niet voldoen aan de recyclingdoelen zijn goede voorbeelden van manieren om deze doelstellingen beter te behalen. Bovendien kunnen de uitbreiding van de gescheiden inzameling van afval en de verdere ontwikkeling van een diftar-systeem het proces versnellen.

| (26) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(26)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (27) | Portugal heeft een groot aandeel hernieuwbare energiebronnen (een derde van de energiemix) en is niet erg afhankelijk van Russische fossiele brandstoffen. Volgens gegevens uit 2020 maken olie en gas (voornamelijk vloeibaar aardgas (lng)) echter nog steeds twee derde van de primaire energievoorziening uit met respectievelijk 42 % en 24 %. Steenkool was in 2021 uitgefaseerd voor de productie van elektriciteit, maar het gasverbruik is de afgelopen jaren snel gestegen, deels omdat er vanwege droogte minder waterkracht beschikbaar was. Met 10 % van de gasinvoer uit Rusland ligt de afhankelijkheidsratio van Portugal ver onder het Uniegemiddelde van 44 % vanwege de grote inzet van lng en het feit dat het land geen olie en steenkool uit Rusland invoert (22). Desondanks voert Portugal 100 % van zijn fossiele brandstoffen in. Voor het verlagen van deze algehele afhankelijkheid van invoer door de verhoogde klimaatambitie van de Unie die is gericht op meer betaalbare, veilige en duurzame energie, moet het Portugese zon- en windpotentieel, vooral offshore, verder worden benut, voornamelijk door het stroomlijnen van vergunningsprocedures en het verbeteren van de bestuurscapaciteit. Dankzij het verbeteren van de transmissie- en distributienetten voor elektriciteit, met onder meer gelijkstroomtechnologieën, en het mogelijk maken van investeringen in elektriciteitsopslag en hernieuwbare waterstof, kan er, samen met nieuwe capaciteit uit de onderscheiden hernieuwbare energiebronnen, flexibel en snel energie worden geleverd, wat essentieel is voor het beheren van een systeem met een groot aandeel hernieuwbare energie. De lage mate van elektriciteitsinterconnectie met Spanje (en uiteindelijk met Frankrijk) vormt ook een uitdaging voor de veerkracht van het elektriciteitssysteem van Portugal en Unie. Met meer grensoverschrijdende interconnecties zou de energiecapaciteit uit hernieuwbare bronnen van het Iberisch Schiereiland beter in de interne energiemarkt kunnen worden opgenomen, met inbegrip van gasinfrastructuur die klaar is voor waterstof, aangezien zulks kunnen bijdragen tot de diversificatie van de gasvoorziening op de interne markt en het langetermijnpotentieel voor hernieuwbare waterstof kunnen helpen aanboren.
  Om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren, zouden geschikte financieringsregelingen, bewustwordingscampagnes en de ontwikkeling van groene vaardigheden de doeltreffendheid van investeringsinspanningen aanzienlijk vergroten. Bovendien moet de vervoerssector verder koolstofvrij worden gemaakt, onder andere door de plaatsing van de e-oplaadinfrastructuuur te versnellen en belangrijke spoorweg-, fiets- en openbaar-vervoersprojecten voort te zetten. Wil Portugal de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(27)

Portugal heeft een groot aandeel hernieuwbare energiebronnen (een derde van de energiemix) en is niet erg afhankelijk van Russische fossiele brandstoffen. Volgens gegevens uit 2020 maken olie en gas (voornamelijk vloeibaar aardgas (lng)) echter nog steeds twee derde van de primaire energievoorziening uit met respectievelijk 42 % en 24 %. Steenkool was in 2021 uitgefaseerd voor de productie van elektriciteit, maar het gasverbruik is de afgelopen jaren snel gestegen, deels omdat er vanwege droogte minder waterkracht beschikbaar was. Met 10 % van de gasinvoer uit Rusland ligt de afhankelijkheidsratio van Portugal ver onder het Uniegemiddelde van 44 % vanwege de grote inzet van lng en het feit dat het land geen olie en steenkool uit Rusland invoert (22). Desondanks voert Portugal 100 % van zijn fossiele brandstoffen in. Voor het verlagen van deze algehele afhankelijkheid van invoer door de verhoogde klimaatambitie van de Unie die is gericht op meer betaalbare, veilige en duurzame energie, moet het Portugese zon- en windpotentieel, vooral offshore, verder worden benut, voornamelijk door het stroomlijnen van vergunningsprocedures en het verbeteren van de bestuurscapaciteit. Dankzij het verbeteren van de transmissie- en distributienetten voor elektriciteit, met onder meer gelijkstroomtechnologieën, en het mogelijk maken van investeringen in elektriciteitsopslag en hernieuwbare waterstof, kan er, samen met nieuwe capaciteit uit de onderscheiden hernieuwbare energiebronnen, flexibel en snel energie worden geleverd, wat essentieel is voor het beheren van een systeem met een groot aandeel hernieuwbare energie. De lage mate van elektriciteitsinterconnectie met Spanje (en uiteindelijk met Frankrijk) vormt ook een uitdaging voor de veerkracht van het elektriciteitssysteem van Portugal en Unie. Met meer grensoverschrijdende interconnecties zou de energiecapaciteit uit hernieuwbare bronnen van het Iberisch Schiereiland beter in de interne energiemarkt kunnen worden opgenomen, met inbegrip van gasinfrastructuur die klaar is voor waterstof, aangezien zulks kunnen bijdragen tot de diversificatie van de gasvoorziening op de interne markt en het langetermijnpotentieel voor hernieuwbare waterstof kunnen helpen aanboren.

Om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren, zouden geschikte financieringsregelingen, bewustwordingscampagnes en de ontwikkeling van groene vaardigheden de doeltreffendheid van investeringsinspanningen aanzienlijk vergroten. Bovendien moet de vervoerssector verder koolstofvrij worden gemaakt, onder andere door de plaatsing van de e-oplaadinfrastructuuur te versnellen en belangrijke spoorweg-, fiets- en openbaar-vervoersprojecten voort te zetten. Wil Portugal de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (28) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Portugal in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Portugal uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Portugal in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Portugal uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (23)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (29) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (24) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (30) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Portugal is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1 en 2. |
| --- | --- |

(30)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Portugal is dat met name weergegeven in aanbevelingen 1 en 2.

| (31) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in aanbevelingen 1, 2 en 4 weergegeven. Aanbevelingen 1 en 2 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met de hoge overheidsschuld tegen een lage productiviteitsgroei. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid helpt onder meer om overheids-, particuliere en externe schulden te verlagen, daar de volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan groei zal bevorderen en de veerkracht van de economie zal verbeteren. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid helpt onder meer om op de lange termijn kwetsbaarheden aan te pakken die verband houden met de hoge externe schuld, |
| --- | --- |

(31)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in aanbevelingen 1, 2 en 4 weergegeven. Aanbevelingen 1 en 2 dragen ook bij tot de uitvoering van de aanbeveling van 2022 over de eurozone, met name de eerste en vierde aanbeveling over de eurozone. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met de hoge overheidsschuld tegen een lage productiviteitsgroei. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid helpt onder meer om overheids-, particuliere en externe schulden te verlagen, daar de volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan groei zal bevorderen en de veerkracht van de economie zal verbeteren. Het in aanbeveling 4 bedoelde beleid helpt onder meer om op de lange termijn kwetsbaarheden aan te pakken die verband houden met de hoge externe schuld,

BEVEELT AAN dat Portugal in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 een prudent begrotingsbeleid voeren, met name door de groei van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven te beperken tot onder de potentiële outputgroei op middellange termijn, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen, en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaarstaan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Zorgen voor meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023: begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van betrouwbare en geleidelijke schuldvermindering en budgettaire houdbaarheid op middellange termijn door geleidelijke consolidatie, investeringen en hervormingen. De doeltreffendheid van het belasting- en socialebeschermingsstelsel verbeteren, voornamelijk door beide kaders te vereenvoudigen, de efficiëntie van beide administraties te verhogen en de bijbehorende administratieve last te verlagen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De omstandigheden voor een transitie naar een circulaire economie verbeteren, voornamelijk door meer in te zetten op het voorkomen, recyclen en hergebruiken van afval om afval weg te houden van stortplaatsen of verbrandingsinstallaties.

4.

De algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verlagen, onder meer in de vervoerssector. De inzet van hernieuwbare energiebronnen versnellen door het verbeteren van transmissie- en distributienetwerken voor elektriciteit, het mogelijk maken van investeringen in elektriciteitsopslag en het stroomlijnen van vergunningsprocedures voor de verdere ontwikkeling van de opwekking van elektriciteit met, voornamelijk offshore, windenergie en zonne-energie, alsook via de productie van hernieuwbare waterstof. De stimulansen voor investeringen in de energie-efficiëntie van gebouwen vergroten. De elektriciteitsinterconnecties verbeteren.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Portugal (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 102).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  ST 10149/2021 + ADD 1 REV 1.

10

(11)  Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren en beoordelen van ontwerpbegrotingsplannen en voor het garanderen van de correctie van buitensporige tekorten van de lidstaten van de eurozone (PB L 140 van 27.5.2013, blz. 11).

11

(12)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Portugal en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Portugal (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 142).

12

(13)  Het stabiliteitsprogramma 2022 dat op 29 april 2022 is ingediend bij de Commissie en de Raad had 25 maart 2022 als afsluitingsdatum toen het is voorgelegd aan het nationale parlement. Op 14 april 2022 heeft Portugal het ontwerpbegrotingsplan 2022 ingediend bij de Commissie en de Eurogroep, met daarin een enigszins bijgewerkt macro-economisch scenario voor 2022 in vergelijking met dat uit het stabiliteitsprogramma. Om precies te zijn bevatte het ontwerpbegrotingsplan 2022 een lichte neerwaartse bijstelling van de groei van het reële bbp naar 4,9 % in 2022 (tegenover 5,0 % in het programma) en een opwaartse bijstelling van de consumentenprijsinflatie (GICP) naar 4,0 % in hetzelfde jaar (tegenover 3,3 % in het stabiliteitsprogramma). Ondanks een enigszins andere samenstelling van de overheidsfinanciën behield het ontwerpbegrotingsplan 2022 de doelstelling voor een nominaal overheidstekort van 1,9 % van het bbp voor 2022.

13

(14)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

14

(15)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die er vanaf maart 2022 uitzag. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

15

(16)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

18

(19)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

19

(20)  Tax benefits in Portugal — concept, methodology and practice, Werkgroep belastingvoordelen, mei 2019.

20

(21)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

21

(22)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Portugal omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe olie omvat geen producten van geraffineerde olie.

22

(23)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

23

(24)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

24

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/190 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/190

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Roemenië en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Roemenië

(2022/C 334/23)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Roemenië heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Roemenië heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Roemenië wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Roemenië wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de landspecifieke aanbevelingen hieromtrent die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de landspecifieke aanbevelingen hieromtrent die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie gezegd dat voor haar het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie gezegd dat voor haar het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat het zinvol zou zijn in 2023 over te gaan van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een grotendeels neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft toegezegd de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(6)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat het zinvol zou zijn in 2023 over te gaan van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een grotendeels neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft toegezegd de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (7) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven zodat het kan worden aangepast aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet verschillen per lidstaat naargelang van de begrotings- en economische situatie, de blootstelling aan de crisis en de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(7)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven zodat het kan worden aangepast aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet verschillen per lidstaat naargelang van de begrotings- en economische situatie, de blootstelling aan de crisis en de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (8) | Op 31 mei 2021 heeft Roemenië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 3 november 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Roemenië (6) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Roemenië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat eerdere mijlpalen en streefdoelen niet zijn teruggedraaid. |
| --- | --- |

(8)

Op 31 mei 2021 heeft Roemenië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 3 november 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Roemenië (6) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Roemenië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat eerdere mijlpalen en streefdoelen niet zijn teruggedraaid.

| (9) | Roemenië heeft op 12 mei 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 4 mei 2022 zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, na de termijn uit artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Roemenië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(9)

Roemenië heeft op 12 mei 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 4 mei 2022 zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, na de termijn uit artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Roemenië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (10) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Nederland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Roemenië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(10)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Nederland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Roemenië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Roemenië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (11) | De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Nederland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Nederland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbare punten houden met name verband met externe rekeningen die zijn gekoppeld aan grote begrotingstekorten en aan terugkerende problemen op het gebied van concurrentievermogen. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft uit hoofde van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 een diepgaande evaluatie uitgevoerd voor Nederland en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. Op basis van haar analyse heeft de Commissie geconcludeerd dat Nederland macro-economische onevenwichtigheden ondervindt. De kwetsbare punten houden met name verband met externe rekeningen die zijn gekoppeld aan grote begrotingstekorten en aan terugkerende problemen op het gebied van concurrentievermogen.

| (12) | Op 3 april 2020 heeft de Raad bij Besluit (EU) 2020/509 (7) vastgesteld dat in Roemenië een buitensporig tekort bestond wegens niet-naleving van het tekortcriterium in 2019. Op 3 april 2020 heeft de Raad ook een aanbeveling (8) gedaan om uiterlijk in 2022 een einde te maken aan het buitensporig overheidstekort in Roemenië. Vanwege de sterke krimp van de economische activiteit in verband met de COVID-19-pandemie en de daaraan gerelateerde noodzaak dat het begrotingsbeleid het herstel in 2021 en 2022 ondersteunt, heeft de Raad op 18 juni 2021 een nieuwe aanbeveling aan Roemenië (9) gedaan om uiterlijk in 2024 een einde te maken aan het buitensporig overheidstekort. Roemenië moet een doelstelling voor een nominaal overheidstekort halen van 8,0 % van het bbp in 2021, 6,2 % van het bbp in 2022, 4,4 % van het bbp in 2023 en 2,9 % van het bbp in 2024. Dat strookt met een nominaal groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven van 3,4 % in 2021, 1,3 % in 2022, 0,9 % in 2023 en 0,0 % in 2024. Dit komt overeen met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,7 % van het bbp in 2021, 1,8 % van het bbp in 2022, 1,7 % van het bbp in 2023 en 1,5 % van het bbp in 2024. De procedure is sinds het najaar van 2021 opgeschort na een beoordeling van de effectiviteit van de maatregelen door de Commissie. |
| --- | --- |

(12)

Op 3 april 2020 heeft de Raad bij Besluit (EU) 2020/509 (7) vastgesteld dat in Roemenië een buitensporig tekort bestond wegens niet-naleving van het tekortcriterium in 2019. Op 3 april 2020 heeft de Raad ook een aanbeveling (8) gedaan om uiterlijk in 2022 een einde te maken aan het buitensporig overheidstekort in Roemenië. Vanwege de sterke krimp van de economische activiteit in verband met de COVID-19-pandemie en de daaraan gerelateerde noodzaak dat het begrotingsbeleid het herstel in 2021 en 2022 ondersteunt, heeft de Raad op 18 juni 2021 een nieuwe aanbeveling aan Roemenië (9) gedaan om uiterlijk in 2024 een einde te maken aan het buitensporig overheidstekort. Roemenië moet een doelstelling voor een nominaal overheidstekort halen van 8,0 % van het bbp in 2021, 6,2 % van het bbp in 2022, 4,4 % van het bbp in 2023 en 2,9 % van het bbp in 2024. Dat strookt met een nominaal groeipercentage van de netto primaire overheidsuitgaven van 3,4 % in 2021, 1,3 % in 2022, 0,9 % in 2023 en 0,0 % in 2024. Dit komt overeen met een jaarlijkse structurele aanpassing van 0,7 % van het bbp in 2021, 1,8 % van het bbp in 2022, 1,7 % van het bbp in 2023 en 1,5 % van het bbp in 2024. De procedure is sinds het najaar van 2021 opgeschort na een beoordeling van de effectiviteit van de maatregelen door de Commissie.

| (13) | In 2021 bedroeg het overheidstekort van Roemenië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens 7,1 % van het bbp en steeg de overheidsschuld van 47,2 % van het bnp in 2020 tot 48,8 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het door de Raad aanbevolen streefdoel voor het overheidstekort in 2021. De aanpassing van het structurele saldo bedraagt voor 2021 1,5 procentpunt van het bbp, wat boven de aanbevolen 0,7 procentpunt ligt. |
| --- | --- |

(13)

In 2021 bedroeg het overheidstekort van Roemenië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens 7,1 % van het bbp en steeg de overheidsschuld van 47,2 % van het bnp in 2020 tot 48,8 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het door de Raad aanbevolen streefdoel voor het overheidstekort in 2021. De aanpassing van het structurele saldo bedraagt voor 2021 1,5 procentpunt van het bbp, wat boven de aanbevolen 0,7 procentpunt ligt.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch in 2022 en gunstig daarna. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,9 % en in 2023 met 4,4 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een gelijkaardige groei van het reële bbp van 2,6 % in 2022 en 3,6 % in 2023. De verschillen zijn voornamelijk te wijten zijn aan de hoge inflatie die van invloed is op de koopkracht van huishoudens, de gevolgen van een mogelijke verslechtering van het vertrouwen als gevolg van het internationale consumptie- en investeringsklimaat, en een negatieve bijdrage van de netto-uitvoer, daar de prijzen voor energiegrondstoffen naar verwachting blijven stijgen. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 6,2 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 4,4 %. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de sterke groei van het nominale bbp, een verwachte stijging van de efficiëntie van de belastinginning, een bevriezing van de meeste lonen in de publieke sector en het plan om de stijging van de uitgaven aan zaken en diensten, sociale bijstand en andere overdrachten onder het groeipercentage van het nominale bbp te houden. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 49,4 % van het bbp in 2022 en tot 49,7 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 7,5 % en 6,3 % van het bbp. Dit is hoger dan in het convergentieprogramma 2022 is geraamd, voornamelijk vanwege hogere verwachte sociale en rente-uitgaven, het hogere geraamde netto-effect van maatregelen tegen de schommeling van de energieprijzen, een voorzichtigere aanname voor de verwachte toename van de belastingontvangsten en het ontbreken van gespecificeerde consolidatiemaatregelen in het convergentieprogramma voor 2022 aan de uitgavenzijde. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 50,9 % van het bbp in 2022 en 52,6 % van het bbp in 2023. Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere tekortprognoses. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 3,6 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan die de potentiële groei van Roemenië kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch in 2022 en gunstig daarna. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,9 % en in 2023 met 4,4 % zal groeien. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een gelijkaardige groei van het reële bbp van 2,6 % in 2022 en 3,6 % in 2023. De verschillen zijn voornamelijk te wijten zijn aan de hoge inflatie die van invloed is op de koopkracht van huishoudens, de gevolgen van een mogelijke verslechtering van het vertrouwen als gevolg van het internationale consumptie- en investeringsklimaat, en een negatieve bijdrage van de netto-uitvoer, daar de prijzen voor energiegrondstoffen naar verwachting blijven stijgen. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 6,2 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 4,4 %. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de sterke groei van het nominale bbp, een verwachte stijging van de efficiëntie van de belastinginning, een bevriezing van de meeste lonen in de publieke sector en het plan om de stijging van de uitgaven aan zaken en diensten, sociale bijstand en andere overdrachten onder het groeipercentage van het nominale bbp te houden. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 49,4 % van het bbp in 2022 en tot 49,7 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 7,5 % en 6,3 % van het bbp. Dit is hoger dan in het convergentieprogramma 2022 is geraamd, voornamelijk vanwege hogere verwachte sociale en rente-uitgaven, het hogere geraamde netto-effect van maatregelen tegen de schommeling van de energieprijzen, een voorzichtigere aanname voor de verwachte toename van de belastingontvangsten en het ontbreken van gespecificeerde consolidatiemaatregelen in het convergentieprogramma voor 2022 aan de uitgavenzijde. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een lagere overheidsschuldquote van 50,9 % van het bbp in 2022 en 52,6 % van het bbp in 2023. Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere tekortprognoses. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 3,6 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan die de potentiële groei van Roemenië kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 1,1 % van het bbp in 2021 tot 0,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en op 0,1 % van het bbp in 2023 (10). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit prijsplafonds voor de detailhandels- en groothandelsprijzen aan de uitgavenzijde en de belasting van de extra winsten van energieproducenten aan de ontvangstenzijde. Andere maatregelen zijn compensatieregelingen voor de energie- en gasrekeningen van huishoudens en kleine en middelgrote ondernemingen en energietoeslagen voor kwetsbare consumenten. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn ongericht, met name het algemene prijsplafond voor energieprijzen voor huishoudens. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (11), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,5 % van het bbp in 2023. |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 1,1 % van het bbp in 2021 tot 0,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,7 % van het bbp in 2022 en op 0,1 % van het bbp in 2023 (10). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit prijsplafonds voor de detailhandels- en groothandelsprijzen aan de uitgavenzijde en de belasting van de extra winsten van energieproducenten aan de ontvangstenzijde. Andere maatregelen zijn compensatieregelingen voor de energie- en gasrekeningen van huishoudens en kleine en middelgrote ondernemingen en energietoeslagen voor kwetsbare consumenten. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn ongericht, met name het algemene prijsplafond voor energieprijzen voor huishoudens. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (11), en door de stijging van de kosten van defensie-uitgaven met 0,5 % van het bbp in 2023.

| (16) | Het verwachte nominale tekort voor 2022 in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie ligt 1,3 procentpunt van het bbp boven het door de Raad aanbevolen streefdoel voor het overheidstekort, terwijl de aanpassing van het structurele saldo in 2022 naar verwachting 0,2 procentpunt van het bbp bedraagt, in vergelijking met de aanbevolen 1,8 procentpunt van het bbp. Dit vraagt om een zorgvuldige analyse op basis van de uitgavenbenchmark. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie bedraagt de nettogroei van de primaire uitgaven (gecorrigeerd voor eenmalige maatregelen en voor de begrotingsbeleidmaatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting 9,6 %, boven de aanbevolen 1,3 %. De verwachte groei van de geaggregeerde uitgaven wordt in 2022 voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de sociale uitgaven door de pensioenindexering en de gebudgetteerde sociale maatregelen, en de begroting van de maatregelen om een plafond voor energieprijzen vast te stellen (ongerekend maatregelen aan de ontvangstenzijde) en om de stroom ontheemden uit Oekraïne op te vangen. De groei in de uitgaven voor intermediair verbruik, die voornamelijk wordt veroorzaakt door de hoge verwachte consumentenprijsinflatie, speelt ook een rol, zij het in mindere mate. De afwijking van de groei van de netto-uitgaven ten opzichte van de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 gaat in dezelfde richting als de afwijking van de aanpassing van het structurele saldo, zij het met een grotere omvang (2,7 procentpunten van het bbp in het geval van de groei van de netto-uitgaven versus 2,0 procentpunten van het bbp in het geval van het structurele saldo). Het verschil kan deels worden verklaard door de hogere ontvangstenquote die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie is voorspeld voor 2022 in vergelijking met de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie (0,9 procentpunt van het bbp hoger), waardoor het structurele saldo verbetert, maar wat geen gevolgen heeft voor de uitgavenbenchmark. Op basis van de zorgvuldige analyse loopt Roemenië het risico de begrotingsdoelstellingen voor 2022 die zijn vastgesteld in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 niet te behalen. |
| --- | --- |

(16)

Het verwachte nominale tekort voor 2022 in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie ligt 1,3 procentpunt van het bbp boven het door de Raad aanbevolen streefdoel voor het overheidstekort, terwijl de aanpassing van het structurele saldo in 2022 naar verwachting 0,2 procentpunt van het bbp bedraagt, in vergelijking met de aanbevolen 1,8 procentpunt van het bbp. Dit vraagt om een zorgvuldige analyse op basis van de uitgavenbenchmark. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie bedraagt de nettogroei van de primaire uitgaven (gecorrigeerd voor eenmalige maatregelen en voor de begrotingsbeleidmaatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting 9,6 %, boven de aanbevolen 1,3 %. De verwachte groei van de geaggregeerde uitgaven wordt in 2022 voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de sociale uitgaven door de pensioenindexering en de gebudgetteerde sociale maatregelen, en de begroting van de maatregelen om een plafond voor energieprijzen vast te stellen (ongerekend maatregelen aan de ontvangstenzijde) en om de stroom ontheemden uit Oekraïne op te vangen. De groei in de uitgaven voor intermediair verbruik, die voornamelijk wordt veroorzaakt door de hoge verwachte consumentenprijsinflatie, speelt ook een rol, zij het in mindere mate. De afwijking van de groei van de netto-uitgaven ten opzichte van de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 gaat in dezelfde richting als de afwijking van de aanpassing van het structurele saldo, zij het met een grotere omvang (2,7 procentpunten van het bbp in het geval van de groei van de netto-uitgaven versus 2,0 procentpunten van het bbp in het geval van het structurele saldo). Het verschil kan deels worden verklaard door de hogere ontvangstenquote die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie is voorspeld voor 2022 in vergelijking met de voorjaarsprognoses 2021 van de Commissie (0,9 procentpunt van het bbp hoger), waardoor het structurele saldo verbetert, maar wat geen gevolgen heeft voor de uitgavenbenchmark. Op basis van de zorgvuldige analyse loopt Roemenië het risico de begrotingsdoelstellingen voor 2022 die zijn vastgesteld in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 niet te behalen.

| (17) | Het verwachte nominale tekort voor 2023 in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie ligt 1,9 procentpunt van het bbp boven het streefdoel voor het overheidstekort dat de Raad in zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft aanbevolen, terwijl de aanpassing van het structurele saldo in 2022 naar verwachting 0,0 procentpunt van het bbp bedraagt, terwijl 1,7 procentpunt van het bbp was aanbevolen. Dit vraagt om een zorgvuldige analyse op basis van de uitgavenbenchmark. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie bedraagt de nettogroei van de primaire uitgaven (gecorrigeerd voor eenmalige maatregelen en voor de begrotingsbeleidmaatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting 1,7 %, boven de aanbevolen 0,9 %, vanwege het ontbreken van concrete maatregelen om de streefdoelen te behalen. Op basis van de zorgvuldige analyse loopt Roemenië het risico de begrotingsdoelstellingen voor 2023 die zijn vastgesteld in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 niet te behalen. Met het oog op het risico om de aanbevolen begrotingsdoelen in 2022 en 2023 niet te behalen, lijken aanvullende begrotingsmaatregelen relevant om te voldoen aan het aanpassingstraject en het buitensporig overheidstekort tegen 2024 te corrigeren. |
| --- | --- |

(17)

Het verwachte nominale tekort voor 2023 in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie ligt 1,9 procentpunt van het bbp boven het streefdoel voor het overheidstekort dat de Raad in zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft aanbevolen, terwijl de aanpassing van het structurele saldo in 2022 naar verwachting 0,0 procentpunt van het bbp bedraagt, terwijl 1,7 procentpunt van het bbp was aanbevolen. Dit vraagt om een zorgvuldige analyse op basis van de uitgavenbenchmark. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie bedraagt de nettogroei van de primaire uitgaven (gecorrigeerd voor eenmalige maatregelen en voor de begrotingsbeleidmaatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting 1,7 %, boven de aanbevolen 0,9 %, vanwege het ontbreken van concrete maatregelen om de streefdoelen te behalen. Op basis van de zorgvuldige analyse loopt Roemenië het risico de begrotingsdoelstellingen voor 2023 die zijn vastgesteld in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 niet te behalen. Met het oog op het risico om de aanbevolen begrotingsdoelen in 2022 en 2023 niet te behalen, lijken aanvullende begrotingsmaatregelen relevant om te voldoen aan het aanpassingstraject en het buitensporig overheidstekort tegen 2024 te corrigeren.

| (18) | In het stabiliteitsprogramma 2022 is de verwachting dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,95 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2024 onder de 3 % van het bbp blijven. De budgettaire consolidatie vindt naar verwachting voornamelijk plaats aan de uitgavenzijde van de begroting. Er is echter geen informatie verstrekt over de beoogde onderliggende consolidatiemaatregelen. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 49,4 % van het bbp in 2024 en tot 48,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(18)

In het stabiliteitsprogramma 2022 is de verwachting dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,95 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 2,9 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2024 onder de 3 % van het bbp blijven. De budgettaire consolidatie vindt naar verwachting voornamelijk plaats aan de uitgavenzijde van de begroting. Er is echter geen informatie verstrekt over de beoogde onderliggende consolidatiemaatregelen. Volgens het convergentieprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 49,4 % van het bbp in 2024 en tot 48,9 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (19) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Roemenië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan komen voornamelijk de volledige centralisering van de belastingautoriteit en de geleidelijke uitfasering van buitensporige fiscale prikkels aan de orde met als doel om de kwaliteit en houdbaarheid van overheidsfinanciën te verbeteren. Dat plan draagt ook bij aan de houdbaarheid en eerlijkheid van het openbare pensioenstelsel. Hervormingen van de gezondheidszorg en investeringen in digitalisering zullen naar verwachting de toegang, kostenefficiëntie en veerkracht van de gezondheidszorg verbeteren. Op feiten gebaseerde besluitvorming, langetermijnplanning, openbare raadplegingen en maatregelen voor het verbeteren van het proces voor overheidsopdrachten zullen naar verwachting bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit en doeltreffendheid van het openbaar bestuur, wat leidt tot een beter gebruik van Uniefondsen. Door de onafhankelijkheid en de efficiëntie van de rechterlijke macht te vergroten, de toegang tot de rechter te verbeteren en de bestrijding van corruptie op te voeren, worden met het herstel- en veerkrachtplan belangrijke kwesties in verband met de eerbiediging van de rechtsstaat in Roemenië aangepakt overeenkomstig de jurisprudentie daarover van het Hof van Justitie van de Europese Unie, met inachtneming van aanbevelingen uit verslagen van het mechanisme voor samenwerking en toetsing, de verslagen van de Groep van Staten tegen Corruptie, de adviezen van de Commissie van Venetië en de verslagen over de rechtsstaat. Belangrijke hervormingen voor het vaststellen van het minimumloon en het minimale inclusie-inkomen, het verbeteren van de corporate governance van staatsbedrijven en de sociale dialoog dienen ook ter opvolging van lang bestaande landspecifieke aanbevelingen.
  Het herstel- en veerkrachtplan omvat ook een gecentraliseerd, inclusief en systeem voor hoogwaardig onderwijs en opvang voor jonge kinderen en investeringen in de kinderopvang. Het plan bevordert duurzame en digitale investeringen en ondersteunt onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. Belangrijke hervormingen en investeringen voor decarbonisatie, het opzetten van een overheidscloud en de inzet van de elektronische identiteitskaart ondersteunen de groene en digitale transitie. |
| --- | --- |

(19)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Roemenië heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. In het herstel- en veerkrachtplan komen voornamelijk de volledige centralisering van de belastingautoriteit en de geleidelijke uitfasering van buitensporige fiscale prikkels aan de orde met als doel om de kwaliteit en houdbaarheid van overheidsfinanciën te verbeteren. Dat plan draagt ook bij aan de houdbaarheid en eerlijkheid van het openbare pensioenstelsel. Hervormingen van de gezondheidszorg en investeringen in digitalisering zullen naar verwachting de toegang, kostenefficiëntie en veerkracht van de gezondheidszorg verbeteren. Op feiten gebaseerde besluitvorming, langetermijnplanning, openbare raadplegingen en maatregelen voor het verbeteren van het proces voor overheidsopdrachten zullen naar verwachting bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit en doeltreffendheid van het openbaar bestuur, wat leidt tot een beter gebruik van Uniefondsen. Door de onafhankelijkheid en de efficiëntie van de rechterlijke macht te vergroten, de toegang tot de rechter te verbeteren en de bestrijding van corruptie op te voeren, worden met het herstel- en veerkrachtplan belangrijke kwesties in verband met de eerbiediging van de rechtsstaat in Roemenië aangepakt overeenkomstig de jurisprudentie daarover van het Hof van Justitie van de Europese Unie, met inachtneming van aanbevelingen uit verslagen van het mechanisme voor samenwerking en toetsing, de verslagen van de Groep van Staten tegen Corruptie, de adviezen van de Commissie van Venetië en de verslagen over de rechtsstaat. Belangrijke hervormingen voor het vaststellen van het minimumloon en het minimale inclusie-inkomen, het verbeteren van de corporate governance van staatsbedrijven en de sociale dialoog dienen ook ter opvolging van lang bestaande landspecifieke aanbevelingen.

Het herstel- en veerkrachtplan omvat ook een gecentraliseerd, inclusief en systeem voor hoogwaardig onderwijs en opvang voor jonge kinderen en investeringen in de kinderopvang. Het plan bevordert duurzame en digitale investeringen en ondersteunt onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten. Belangrijke hervormingen en investeringen voor decarbonisatie, het opzetten van een overheidscloud en de inzet van de elektronische identiteitskaart ondersteunen de groene en digitale transitie.

| (20) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Roemenië draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Roemenië vertegenwoordigen 41 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Roemenië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en veerkrachtiger te worden. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(20)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Roemenië draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Roemenië vertegenwoordigen 41 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Roemenië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en veerkrachtiger te worden. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (21) | Roemenië heeft op 14 april 2022 de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid ingediend voor de partnerschapsovereenkomst waarin Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (12) voorziet, en heeft zijn eerste cohesiebeleidsprogramma's, waarin die verordening voorziet, bij de Europese Commissie ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Nederland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma's van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(21)

Roemenië heeft op 14 april 2022 de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid ingediend voor de partnerschapsovereenkomst waarin Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (12) voorziet, en heeft zijn eerste cohesiebeleidsprogramma's, waarin die verordening voorziet, bij de Europese Commissie ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Nederland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma's van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (22) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk uit te faseren. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(22)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk uit te faseren. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (23) | Volgens gegevens uit 2020 (13) is de energiemix van Roemenië sterk gebaseerd op fossiele brandstoffen. Olie en gas vertegenwoordigen elk ongeveer 30 % en steenkool is goed voor 10 %. Roemenië zelf produceert ongeveer 80 % van het gas dat het verbruikt en de rest is afkomstig uit Rusland (in de hele Unie is gasinvoer doorgaans goed voor het meeste verbruik, gemiddeld 44 % van de invoer komt uit Rusland komt). Wat betreft ruwe olie, vertegenwoordigt de invoer uit Rusland 32 % van het totaal, vergeleken met het Uniegemiddelde van 26 %. Roemenië heeft zich ertoe verplicht steenkool tegen 2032 uit te faseren. Om dit ambitieuze doel te behalen worden in het Roemeense herstel- en veerkrachtplan en andere EU-fondsen, zoals het moderniseringsfonds dat werd opgericht bij richtlijn 2003/87EG (14), veel middelen uitgetrokken voor de bevordering van decarbonisatie door het installeren van nieuwe capaciteit voor hernieuwbare energie. Voor de groene transitie en de grote verwachte stijging in energieverbruik is het echter nodig de energietransmissienetwerken aanzienlijk te verbeteren en de inzet van groene infrastructuur te versnellen. Hiervoor zijn een verbeterd regelgevingskader en meer investeringen nodig, en moeten consumenten in staat worden gesteld om individueel of via energiegemeenschappen collectief en actief deel te nemen aan de elektriciteitsmarkt. Het vervroegen van investeringen in infrastructuur zoals opslag en gas- en elektriciteitsinterconnecties met buurlanden kan de diversificatie van de energietoevoer, de marktstabiliteit en het aanpassingsvermogen aan regionale verschillen vergroten. Dit moet worden gezien tegen de achtergrond van zowel de invasie van Rusland in Oekraïne als de vermindering van de afhankelijkheid van invoer, aangezien het energiesysteem nog altijd sterk afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Bovendien bieden offshoregasvelden die zijn ontdekt in de Zwarte Zee Roemenië een belangrijke kans om zijn energieonafhankelijkheid te vergroten en aangrenzende lidstaten flink te steunen om minder afhankelijk te worden van de invoer van Russisch aardgas.
  Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Tegelijkertijd bevat het Roemeense herstel- en veerkrachtplan voor 3 miljard EUR aan energie-efficiëntiemaatregelen in openbare en particuliere woningen en in de industriële sectoren. Deze eerste renovatiegolf volstaat echter niet om het energieverbruik en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verlagen, omdat het streefdoel van het herstel- en veerkrachtplan niet het volledige bestaande gebouwenbestand beslaat. Roemenië moet het beleidskader verder verbeteren om de renovatie van gebouwen te versnellen. Wil het land de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en voor meer hernieuwbare energie en grotere energie-efficiëntie te zorgen. |
| --- | --- |

(23)

Volgens gegevens uit 2020 (13) is de energiemix van Roemenië sterk gebaseerd op fossiele brandstoffen. Olie en gas vertegenwoordigen elk ongeveer 30 % en steenkool is goed voor 10 %. Roemenië zelf produceert ongeveer 80 % van het gas dat het verbruikt en de rest is afkomstig uit Rusland (in de hele Unie is gasinvoer doorgaans goed voor het meeste verbruik, gemiddeld 44 % van de invoer komt uit Rusland komt). Wat betreft ruwe olie, vertegenwoordigt de invoer uit Rusland 32 % van het totaal, vergeleken met het Uniegemiddelde van 26 %. Roemenië heeft zich ertoe verplicht steenkool tegen 2032 uit te faseren. Om dit ambitieuze doel te behalen worden in het Roemeense herstel- en veerkrachtplan en andere EU-fondsen, zoals het moderniseringsfonds dat werd opgericht bij richtlijn 2003/87EG (14), veel middelen uitgetrokken voor de bevordering van decarbonisatie door het installeren van nieuwe capaciteit voor hernieuwbare energie. Voor de groene transitie en de grote verwachte stijging in energieverbruik is het echter nodig de energietransmissienetwerken aanzienlijk te verbeteren en de inzet van groene infrastructuur te versnellen. Hiervoor zijn een verbeterd regelgevingskader en meer investeringen nodig, en moeten consumenten in staat worden gesteld om individueel of via energiegemeenschappen collectief en actief deel te nemen aan de elektriciteitsmarkt. Het vervroegen van investeringen in infrastructuur zoals opslag en gas- en elektriciteitsinterconnecties met buurlanden kan de diversificatie van de energietoevoer, de marktstabiliteit en het aanpassingsvermogen aan regionale verschillen vergroten. Dit moet worden gezien tegen de achtergrond van zowel de invasie van Rusland in Oekraïne als de vermindering van de afhankelijkheid van invoer, aangezien het energiesysteem nog altijd sterk afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Bovendien bieden offshoregasvelden die zijn ontdekt in de Zwarte Zee Roemenië een belangrijke kans om zijn energieonafhankelijkheid te vergroten en aangrenzende lidstaten flink te steunen om minder afhankelijk te worden van de invoer van Russisch aardgas.

Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. Tegelijkertijd bevat het Roemeense herstel- en veerkrachtplan voor 3 miljard EUR aan energie-efficiëntiemaatregelen in openbare en particuliere woningen en in de industriële sectoren. Deze eerste renovatiegolf volstaat echter niet om het energieverbruik en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verlagen, omdat het streefdoel van het herstel- en veerkrachtplan niet het volledige bestaande gebouwenbestand beslaat. Roemenië moet het beleidskader verder verbeteren om de renovatie van gebouwen te versnellen. Wil het land de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en voor meer hernieuwbare energie en grotere energie-efficiëntie te zorgen.

| (24) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Roemenië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Roemenië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (15)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(24)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Roemenië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Roemenië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (15)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (25) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 3 weergegeven. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met het grote en aanhoudende tekort op de lopende rekening, daar een beter begrotingsevenwicht helpt om de grote behoefte van de Roemeense economie als geheel aan externe financiering te verkleinen. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met het concurrentievermogen. Het in aanbeveling 3 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn, |
| --- | --- |

(25)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 3 weergegeven. Het in aanbeveling 1 bedoelde begrotingsbeleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met het grote en aanhoudende tekort op de lopende rekening, daar een beter begrotingsevenwicht helpt om de grote behoefte van de Roemeense economie als geheel aan externe financiering te verkleinen. Het in aanbeveling 2 bedoelde beleid helpt onder meer om onevenwichtigheden aan te pakken die verband houden met het concurrentievermogen. Het in aanbeveling 3 bedoelde beleid draagt onder andere bij tot het aanpakken van kwetsbaarheden die verband houden met de hoge externe schuld op langere termijn,

BEVEELT AAN dat Roemenië in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

Een begrotingsbeleid voeren overeenkomstig de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 3 november 2021. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verkleinen. De verdere uitbreiding van de productie van duurzame energie faciliteren door de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen te versnellen, energietransmissienetten te verbeteren en de interconnectie met aangrenzende lidstaten te vergroten. Het tempo en de ambitie van renovaties vergroten om de energie-efficiëntie van het gebouwenbestand te verbeteren.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  ST 12319/21; ST 12319/21 ADD 1.

6

(7)  Besluit (EU) 2020/509 van de Raad van 3 april 2020 betreffende het bestaan van een buitensporig tekort in Roemenië (PB L 110 van 8.4.2020, blz. 58)

7

(8)  Aanbeveling van de Raad van 3 april 2020 om een einde te maken aan de situatie van een buitensporig overheidstekort in Roemenië (PB C 116 van 8.4.2020, blz. 1).

8

(9)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Nederland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 107).

9

(10)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

10

(11)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en hun geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die eruitzag in maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

11

(12)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

12

(13)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer ten opzichte van de totale invoer. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Roemenië omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe olie omvat geen producten van geraffineerde olie.

13

(14)  Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (PB L 275 van 25.10.2003, blz. 32).

14

(15)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

15

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/197 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/197

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Slovenië

(2022/C 334/24)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en van de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Slovenië niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en van de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Slovenië niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Slovenië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Slovenië, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 30 april 2021 heeft Slovenië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 28 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Slovenië (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Slovenië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 30 april 2021 heeft Slovenië zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 28 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Slovenië (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Slovenië de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Slovenië heeft op 28 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Slovenië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Slovenië heeft op 28 april 2022 zijn nationaal hervormingsprogramma 2022 ingediend en op 29 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Slovenië over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Slovenië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Slovenië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Slovenië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Slovenië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Slovenië gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Slovenië heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Slovenië van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Slovenië heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Slovenië besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag wordt de begrotingssituatie van Slovenië besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Slovenië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Slovenië aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Slovenië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,8 % van het bbp in 2020, tot 5,2 %. De begrotingsmaatregelen van Slovenië ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 5,1 % van het bbp in 2020 naar 3,8 % van het BBP in 2021. De maatregelen die Slovenië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld gedaald van 79,8 % van het bbp in 2020 tot 74,7 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Slovenië aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Slovenië aanbevolen om als de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Slovenië volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 7,8 % van het bbp in 2020, tot 5,2 %. De begrotingsmaatregelen van Slovenië ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 5,1 % van het bbp in 2020 naar 3,8 % van het BBP in 2021. De maatregelen die Slovenië in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld gedaald van 79,8 % van het bbp in 2020 tot 74,7 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het macro-economische scenario in het stabiliteitsprogramma 2022 dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is voor 2022 gunstig en daarna realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,2 % en in 2023 met 3,0 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een lagere groei van het reële bbp van 7 % in 2022 en 3,1 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 4,1 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 3,0 %. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de beëindiging van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 73,3 % van het bbp in 2022 en tot 71,5 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,3 % en 3,4 % van het bbp. Dit is hoger dan in het stabiliteitsprogramma 2022 is geraamd, voornamelijk vanwege hogere verwachte lopende uitgaven en lagere verwachte inkomsten uit inkomstenbelasting. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 74,1 % van het bbp in 2022 en 72,7 % van het bbp in 2023. Het verschil komt door de hogere tekorten in beide jaren en de lagere verwachte economische groei in 2022. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,5 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Slovenië kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het macro-economische scenario in het stabiliteitsprogramma 2022 dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is voor 2022 gunstig en daarna realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 4,2 % en in 2023 met 3,0 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een lagere groei van het reële bbp van 7 % in 2022 en 3,1 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 4,1 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 3,0 %. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de beëindiging van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote dalen tot 73,3 % van het bbp in 2022 en tot 71,5 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 4,3 % en 3,4 % van het bbp. Dit is hoger dan in het stabiliteitsprogramma 2022 is geraamd, voornamelijk vanwege hogere verwachte lopende uitgaven en lagere verwachte inkomsten uit inkomstenbelasting. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een hogere overheidsschuldquote van 74,1 % van het bbp in 2022 en 72,7 % van het bbp in 2023. Het verschil komt door de hogere tekorten in beide jaren en de lagere verwachte economische groei in 2022. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 2,5 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Slovenië kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,8 % van het bbp in 2021 tot 0,5 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens, verlagingen van indirecte belastingen voor energieverbruik, vrijstelling van het betalen van nettarieven en prijsplafonds voor detailhandels- en groothandelsprijzen voor brandstof. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name het prijsplafond voor brandstofprijzen en de verlagingen van de accijnzen over de hele linie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft het kabinet het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,8 % van het bbp in 2021 tot 0,5 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en naar verwachting geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan voornamelijk uit sociale overdrachten aan armere huishoudens, verlagingen van indirecte belastingen voor energieverbruik, vrijstelling van het betalen van nettarieven en prijsplafonds voor detailhandels- en groothandelsprijzen voor brandstof. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name het prijsplafond voor brandstofprijzen en de verlagingen van de accijnzen over de hele linie. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in zowel 2022 als 2023 (13).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Slovenië aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Slovenië aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Slovenië aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Slovenië aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en het waarborgen van de houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,6 % van het bbp (14). Slovenië is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,2 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,9 procentpunt leveren (15). Daarom is Slovenië van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat de extra gevolgen van de maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp) en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). De hogere stijging van consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator is in 2022 naar verwachting van invloed op de expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven, door het verhogen van de uitgaven aan overheidsverbruik van zaken en diensten en aan sociale uitkeringen als gevolg van indexering en aan overheidslonen als gevolg van de groeiende loondruk. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 2,6 % van het bbp (14). Slovenië is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,2 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,9 procentpunt leveren (15). Daarom is Slovenië van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,6 procentpunt leveren. Deze aanzienlijke expansieve bijdrage omvat de extra gevolgen van de maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp) en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). De hogere stijging van consumentenprijzen in vergelijking met de bbp-deflator is in 2022 naar verwachting van invloed op de expansieve bijdrage van nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven, door het verhogen van de uitgaven aan overheidsverbruik van zaken en diensten en aan sociale uitkeringen als gevolg van indexering en aan overheidslonen als gevolg van de groeiende loondruk.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 0,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Slovenië zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,6 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dit is inclusief de gevolgen van de uitfasering van de maatregelen tegen de hogere energieprijzen (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 0,1 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Slovenië zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting stijgen met 0,6 procentpunt van het bbp ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,7 procentpunt leveren. Dit is inclusief de gevolgen van de uitfasering van de maatregelen tegen de hogere energieprijzen (0,4 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,1 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 1,7 % in 2025. Daarom zal het overheidstekort naar verwachting in 2023 3 % van het bbp bedragen en binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 69,5 % van het bbp in 2024 en tot 68 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,1 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 1,7 % in 2025. Daarom zal het overheidstekort naar verwachting in 2023 3 % van het bbp bedragen en binnen de looptijd van het stabiliteitsprogramma 2022 onder 3 % van het bbp blijven. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 dalen, meer specifiek tot 69,5 % van het bbp in 2024 en tot 68 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot.

| (20) | De overheidsfinanciering van het zorgstelsel ligt onder het EU-gemiddelde (72,8 % in 2019 tegenover 79,7 % in de EU). De uitgaven voor de gezondheidszorg zullen tussen 2019 en 2070 naar verwachting met 1,5 procentpunt van het bbp stijgen en de kosten voor langdurige zorg zullen tegen 2055 verdubbelen. Slovenië heeft niet alleen te maken met problemen wat betreft de toegankelijkheid van de gezondheidszorg en de langdurige zorg die al goed aan bod komen in het herstel- en veerkrachtplan, maar ook met risico’s voor de budgettaire houdbaarheid op de middellange en lange termijn door uitgaven in verband met de vergrijzende bevolking. Het land is de afgelopen jaren begonnen met brede hervormingen in de gezondheidszorg en de langdurige zorg. Deze worden in meerdere stappen uitgevoerd en zorgen voornamelijk voor meer toegang tot hoogwaardige diensten en de verbetering van sociale rechten en inclusie. Hoewel dit voor meer druk op de overheidsfinanciën zal zorgen, is het cruciaal dat Slovenië een reeks maatregelen voorstelt om te zorgen voor een stabiele inkomstenbasis die de fiscale balans op de middellange en lange termijn niet ondermijnt. |
| --- | --- |

(20)

De overheidsfinanciering van het zorgstelsel ligt onder het EU-gemiddelde (72,8 % in 2019 tegenover 79,7 % in de EU). De uitgaven voor de gezondheidszorg zullen tussen 2019 en 2070 naar verwachting met 1,5 procentpunt van het bbp stijgen en de kosten voor langdurige zorg zullen tegen 2055 verdubbelen. Slovenië heeft niet alleen te maken met problemen wat betreft de toegankelijkheid van de gezondheidszorg en de langdurige zorg die al goed aan bod komen in het herstel- en veerkrachtplan, maar ook met risico’s voor de budgettaire houdbaarheid op de middellange en lange termijn door uitgaven in verband met de vergrijzende bevolking. Het land is de afgelopen jaren begonnen met brede hervormingen in de gezondheidszorg en de langdurige zorg. Deze worden in meerdere stappen uitgevoerd en zorgen voornamelijk voor meer toegang tot hoogwaardige diensten en de verbetering van sociale rechten en inclusie. Hoewel dit voor meer druk op de overheidsfinanciën zal zorgen, is het cruciaal dat Slovenië een reeks maatregelen voorstelt om te zorgen voor een stabiele inkomstenbasis die de fiscale balans op de middellange en lange termijn niet ondermijnt.

| (21) | Op 11 maart 2022 heeft de Nationale Vergadering wijzigingen in het recht inzake inkomstenbelasting aangenomen. Deze zullen naar verwachting oplopende negatieve gevolgen voor de begroting hebben van 0,4 % in 2022, 0,3 % in 2023, 0,3 % in 2024 en 0,3 % van het bbp in 2025. Uit simulaties van de Sloveense begrotingsraad blijkt dat de overheidsschuld op de middellange termijn met 4 tot 14 procentpunt van het bbp kan stijgen door de verlaging van de inkomstenbelasting. Er zijn tot op heden geen compenserende maatregelen voorgesteld, hoewel er in Slovenië aanzienlijke ruimte is om de belastinginkomsten te verhogen. Slovenië zou bijvoorbeeld meer inkomsten kunnen genereren uit milieubelasting, bijvoorbeeld door milieuschadelijke subsidies te schrappen (zoals de terugbetaling van accijns voor commercieel vervoer), energieheffingen te indexeren of op afstand gebaseerde heffingen voor personenauto’s in te voeren. Een andere mogelijke bron van inkomsten zou worden gevormd door hogere periodieke belastingen op onroerende zaken, aangezien de huidige inkomsten in Slovenië relatief laag zijn (0,5 % van het bbp tegenover het EU-gemiddelde van 1,2 % van het bbp). Het afstemmen van de waarde van eigendommen op de marktwaarden en het incalculeren van de energieprestatie van gebouwen zou groeivriendelijk zijn, zorgen voor minder ongelijkheid en de energie-efficiëntie bevorderen. |
| --- | --- |

(21)

Op 11 maart 2022 heeft de Nationale Vergadering wijzigingen in het recht inzake inkomstenbelasting aangenomen. Deze zullen naar verwachting oplopende negatieve gevolgen voor de begroting hebben van 0,4 % in 2022, 0,3 % in 2023, 0,3 % in 2024 en 0,3 % van het bbp in 2025. Uit simulaties van de Sloveense begrotingsraad blijkt dat de overheidsschuld op de middellange termijn met 4 tot 14 procentpunt van het bbp kan stijgen door de verlaging van de inkomstenbelasting. Er zijn tot op heden geen compenserende maatregelen voorgesteld, hoewel er in Slovenië aanzienlijke ruimte is om de belastinginkomsten te verhogen. Slovenië zou bijvoorbeeld meer inkomsten kunnen genereren uit milieubelasting, bijvoorbeeld door milieuschadelijke subsidies te schrappen (zoals de terugbetaling van accijns voor commercieel vervoer), energieheffingen te indexeren of op afstand gebaseerde heffingen voor personenauto’s in te voeren. Een andere mogelijke bron van inkomsten zou worden gevormd door hogere periodieke belastingen op onroerende zaken, aangezien de huidige inkomsten in Slovenië relatief laag zijn (0,5 % van het bbp tegenover het EU-gemiddelde van 1,2 % van het bbp). Het afstemmen van de waarde van eigendommen op de marktwaarden en het incalculeren van de energieprestatie van gebouwen zou groeivriendelijk zijn, zorgen voor minder ongelijkheid en de energie-efficiëntie bevorderen.

| (22) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Slovenië in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het plan biedt met name een passende reactie op een groot aantal economische, sociale en milieuproblemen waarmee Slovenië te maken heeft. Met het herstel- en veerkrachtplan worden hervormingen en investeringen ingevoerd waarmee een aanzienlijk deel van de uitdagingen die in het kader van het Europees Semester zijn vastgesteld in de landspecifieke aanbevelingen voor Slovenië worden aangepakt. In het herstel- en veerkrachtplan komen met name uitdagingen aan bod in verband met fiscaal beleid en overheidsfinanciën, sociale vangnetten, werkgelegenheid en sociale zaken, het ondernemingsklimaat en investeringen in O&O, en de groene en digitale transitie. |
| --- | --- |

(22)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Slovenië in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Het plan biedt met name een passende reactie op een groot aantal economische, sociale en milieuproblemen waarmee Slovenië te maken heeft. Met het herstel- en veerkrachtplan worden hervormingen en investeringen ingevoerd waarmee een aanzienlijk deel van de uitdagingen die in het kader van het Europees Semester zijn vastgesteld in de landspecifieke aanbevelingen voor Slovenië worden aangepakt. In het herstel- en veerkrachtplan komen met name uitdagingen aan bod in verband met fiscaal beleid en overheidsfinanciën, sociale vangnetten, werkgelegenheid en sociale zaken, het ondernemingsklimaat en investeringen in O&O, en de groene en digitale transitie.

| (23) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Slovenië draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Slovenië vertegenwoordigen 42,4 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21,4 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Slovenië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(23)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Slovenië draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Slovenië vertegenwoordigen 42,4 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21,4 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Slovenië helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (24) | Slovenië heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Slovenië bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(24)

Slovenië heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst of de andere bij die verordening vastgestelde programma’s van het cohesiebeleid nog niet ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Slovenië bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (25) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(25)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (26) | Slovenië heeft zich ertoe verplicht de opwekking van elektriciteit met steenkool tegen 2033 uit te faseren. Om dit ambitieuze doel te behalen omvat het Sloveense herstel- en veerkrachtplan aanzienlijke hervormingen en investeringen die gericht zijn op: i) het verhogen van het aandeel hernieuwbare energiebronnen in het bruto-eindverbruik van energie; ii) het vergemakkelijken van de toegang en integratie van productiefaciliteiten voor hernieuwbare energiebronnen tot het elektriciteitsnet, en iii) het verbeteren van de energie-efficiëntie en renovatie van openbare gebouwen. De maatregelen uit het herstel- en veerkrachtplan zijn een belangrijke stap voor het wegnemen van barrières als gevolg van vergunningsprocedures, maar Slovenië zou zijn inspanningen kunnen vergroten. Het land zou aanvullende maatregelen kunnen nemen die verder gaan dan het huidige herstel- en veerkrachtplan om het verlenen van vergunningen voor hernieuwbare energiebronnen, waaronder projecten voor wind en zonne-energie op het land, te vergemakkelijken. In zijn nationale energie- en klimaatplan heeft Slovenië zijn bijdrage aan de doelstelling van de Unie voor hernieuwbare energie in 2030 vastgesteld op 27 %. Dit ligt aanzienlijk lager dan het aandeel hernieuwbare energie van 37 % in 2030 op basis van bijlage II bij Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad (19). Slovenië heeft zijn aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van de energiedoelstelling voor 2020 behaald door middel van grensoverschrijdende samenwerking in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad (20) (via statistische overdrachten). Wil Slovenië de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.
  Daarom zijn voor de verhoogde ambitie voor hernieuwbare energiebronnen op EU-niveau en de noodzaak om de energietoevoer te diversifiëren, die nog verder wordt benadrukt door de nieuwe werkelijkheid op het geopolitieke toneel en op de energiemarkt, meer beleid en maatregelen nodig ter ondersteuning van de verdere inzet van hernieuwbare energie. Hoewel aardgas volgens gegevens uit 2020 slechts goed is voor 11,3 % van de energiemix, voert Slovenië 100 % van zijn aardgas in uit Rusland, vergeleken met het EU-gemiddelde van 44 %. De energiemix van Slovenië bestaat voor 30,9 % uit olie, maar slechts 13 % daarvan wordt uit Rusland ingevoerd (21). Gas speelt nog altijd een aanzienlijke rol in de energiemix van Slovenië en is een essentiële energiebron voor de industrie, die bovendien voor de nodige flexibiliteit in de energiesector zorgt. Vanwege de hoge afhankelijkheid van Russisch gas kan het nodig zijn om de interconnectie met aangrenzende lidstaten en de daaraan gerelateerde gasinfrastructuur te verbeteren om de gastoevoer te diversifiëren. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken. |
| --- | --- |

(26)

Slovenië heeft zich ertoe verplicht de opwekking van elektriciteit met steenkool tegen 2033 uit te faseren. Om dit ambitieuze doel te behalen omvat het Sloveense herstel- en veerkrachtplan aanzienlijke hervormingen en investeringen die gericht zijn op: i) het verhogen van het aandeel hernieuwbare energiebronnen in het bruto-eindverbruik van energie; ii) het vergemakkelijken van de toegang en integratie van productiefaciliteiten voor hernieuwbare energiebronnen tot het elektriciteitsnet, en iii) het verbeteren van de energie-efficiëntie en renovatie van openbare gebouwen. De maatregelen uit het herstel- en veerkrachtplan zijn een belangrijke stap voor het wegnemen van barrières als gevolg van vergunningsprocedures, maar Slovenië zou zijn inspanningen kunnen vergroten. Het land zou aanvullende maatregelen kunnen nemen die verder gaan dan het huidige herstel- en veerkrachtplan om het verlenen van vergunningen voor hernieuwbare energiebronnen, waaronder projecten voor wind en zonne-energie op het land, te vergemakkelijken. In zijn nationale energie- en klimaatplan heeft Slovenië zijn bijdrage aan de doelstelling van de Unie voor hernieuwbare energie in 2030 vastgesteld op 27 %. Dit ligt aanzienlijk lager dan het aandeel hernieuwbare energie van 37 % in 2030 op basis van bijlage II bij Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad (19). Slovenië heeft zijn aandeel energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van de energiedoelstelling voor 2020 behaald door middel van grensoverschrijdende samenwerking in overeenstemming met Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad (20) (via statistische overdrachten). Wil Slovenië de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

Daarom zijn voor de verhoogde ambitie voor hernieuwbare energiebronnen op EU-niveau en de noodzaak om de energietoevoer te diversifiëren, die nog verder wordt benadrukt door de nieuwe werkelijkheid op het geopolitieke toneel en op de energiemarkt, meer beleid en maatregelen nodig ter ondersteuning van de verdere inzet van hernieuwbare energie. Hoewel aardgas volgens gegevens uit 2020 slechts goed is voor 11,3 % van de energiemix, voert Slovenië 100 % van zijn aardgas in uit Rusland, vergeleken met het EU-gemiddelde van 44 %. De energiemix van Slovenië bestaat voor 30,9 % uit olie, maar slechts 13 % daarvan wordt uit Rusland ingevoerd (21). Gas speelt nog altijd een aanzienlijke rol in de energiemix van Slovenië en is een essentiële energiebron voor de industrie, die bovendien voor de nodige flexibiliteit in de energiesector zorgt. Vanwege de hoge afhankelijkheid van Russisch gas kan het nodig zijn om de interconnectie met aangrenzende lidstaten en de daaraan gerelateerde gasinfrastructuur te verbeteren om de gastoevoer te diversifiëren. Het verdient aanbeveling nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en -netwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, teneinde de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen door ze in de toekomst voor duurzame brandstoffen te gebruiken.

| (27) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Slovenië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Slovenië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (22)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(27)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Slovenië in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Slovenië uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (22)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (28) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (23) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(28)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (23) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (29) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om, ook middels hun herstel- en veerkrachtplannen, de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Slovenië is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2, |
| --- | --- |

(29)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om, ook middels hun herstel- en veerkrachtplannen, de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Slovenië is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2,

BEVEELT AAN dat Slovenië in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Zorgen voor de budgettaire houdbaarheid van de systemen voor gezondheidszorg en langdurige zorg op de lange termijn. Compenserende maatregelen invoeren om de verschuiving van belasting op arbeid te voltooien, onder andere door het evenwicht te herstellen naar groenere en groeivriendelijke belastingen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 28 juli 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De invoer van fossiele brandstoffen diversifiëren en de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen door de inzet van hernieuwbare energiebronnen te versnellen, voornamelijk door vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, en het elektriciteitsdistributienetwerk versterken. De uitvoering van energie-efficiëntiemaatregelen vergroten, met name in de bouwsector, de vervoersector elektrificeren en waarborgen dat de energie-infrastructuur en interconnecties voldoende capaciteit hebben.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2021, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Slovenië (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 116).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10612/2021; Doc. ST 10612/2021 ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Slovenië en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Slovenië (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 157).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken (plusteken) bij de indicator komt overeen met een overschrijding (tekort) van de groei van primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator komt overeen met een overschrijding (tekort) van de groei van primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Verordening (EU) 2018/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, tot wijziging van Verordeningen (EG) nr. 663/2009 en (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijnen 94/22/EG, 98/70/EG, 2009/31/EG, 2009/73/EG, 2010/31/EU, 2012/27/EU en 2013/30/EU van het Europees Parlement en de Raad, Richtlijnen 2009/119/EG en (EU) 2015/652 van de Raad, en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 525/2013 van het Europees Parlement en de Raad, (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 1)

19

(20)  Richtlijn (EU) 2018/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare bronnen (PB L 328 van 21.12.2018, blz. 82).

20

(21)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer ten opzichte van de totale invoer. Voor het gemiddelde van de EU27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU27. Voor Slovenië omvat de totale invoer de handel binnen de EU. Het cijfer voor olie verwijst naar producten van geraffineerde olie.

21

(22)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

22

(23)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

23

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/205 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/205

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Slowakije en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Slowakije

(2022/C 334/25)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (2), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Slowakije niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, evenals een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (3) ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Slowakije niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, evenals een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Slowakije wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. Aan Slowakije wordt uitzonderlijke steun beschikbaar gesteld in het kader van het initiatief “maatregelen voor vluchtelingen in Europa uit hoofde van het cohesiebeleid” (CARE) en via aanvullende voorfinanciering in het kader van het programma “herstelbijstand voor cohesie en de regio's van Europa” (React-EU) om zo spoedig mogelijk tegemoet te komen aan de opvang- en integratiebehoeften van degenen die Oekraïne zijn ontvlucht.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico's voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Slowakije, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Slowakije, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma's van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma's te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico's, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naar gelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 29 april 2021 heeft Slowakije zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Slowakije (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Slowakije de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 29 april 2021 heeft Slowakije zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 13 juli 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Slowakije (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Slowakije de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. “In voldoende mate gehaald” betekent ook dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Slowakije heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 28 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, in overeenstemming met de termijn uit artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Slowakije over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Slowakije heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en op 28 april 2022 zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, in overeenstemming met de termijn uit artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Slowakije over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Slowakije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Slowakije heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft aangenomen en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Slowakije van het herstel- en veerkrachtplan, op basis van het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Slowakije heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Slowakije gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Slowakije heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft aangenomen en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Slowakije van het herstel- en veerkrachtplan, op basis van het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Slowakije heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Slowakije besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium, maar wel aan het schuldcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dat verslag werd de begrotingssituatie van Slowakije besproken, aangezien het overheidstekort in 2021 de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bruto binnenlands product (bbp) overschreed en de overheidsschuld de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp overschreed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het tekortcriterium, maar wel aan het schuldcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Slowakije aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Slowakije aanbevolen om wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. In 2021 is het overheidstekort van Slowakije volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 5,5 % van het bbp in 2020 tot 6,2 %. De begrotingsmaatregelen van Slowakije ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen toenamen van 2,3 % van het bbp in 2020 tot 3,3 % in 2021. De maatregelen die Slowakije in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk of gingen deze niet gepaard met compenserende maatregelen, waarbij het voornamelijk ging om verhogingen van de 13e maand, wijzigingen van de pensioenleeftijd voor ouders, een verlaging van de motorrijtuigenbelasting en de afschaffing van de bankenheffing. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 59,7 % van het bbp in 2020 gestegen tot 63,1 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Slowakije aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Slowakije aanbevolen om wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, waarbij de investeringen worden verhoogd. In 2021 is het overheidstekort van Slowakije volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gestegen van 5,5 % van het bbp in 2020 tot 6,2 %. De begrotingsmaatregelen van Slowakije ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen toenamen van 2,3 % van het bbp in 2020 tot 3,3 % in 2021. De maatregelen die Slowakije in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren grotendeels tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Tegelijkertijd waren sommige van de door de regering in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk of gingen deze niet gepaard met compenserende maatregelen, waarbij het voornamelijk ging om verhogingen van de 13e maand, wijzigingen van de pensioenleeftijd voor ouders, een verlaging van de motorrijtuigenbelasting en de afschaffing van de bankenheffing. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 59,7 % van het bbp in 2020 gestegen tot 63,1 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 realistisch en voor 2023 gunstig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,1 % en in 2023 met 5,3 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, voornamelijk vanwege een geraamde grotere impact van de inflatie op particuliere consumptie en een trager herstel van de uitvoer, uit van een hogere groei van het reële bbp van 2,3 % in 2022 en een lagere groei van het reële bbp van 3,6 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal afnemen tot 5,1 % en in 2023 tot 2,4 % van het bbp. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de beëindiging van de meeste noodmaatregelen en een sterke groei van het nominale bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote naar verwachting dalen tot 61,6 % van het bbp in 2022 en tot 58,0 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 3,6 % en 2,6 % van het bbp. Dit is lager dan in het stabiliteitsprogramma 2022 is geraamd voor 2022 en hoger dan is geraamd voor 2023, voornamelijk vanwege een verwachte optimistischere ontwikkeling van de arbeidsmarkt in 2022. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 61,7 % van het bbp in 2022 en 58,3 % in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 2,0 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Slowakije kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is voor 2022 realistisch en voor 2023 gunstig. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 2,1 % en in 2023 met 5,3 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie, voornamelijk vanwege een geraamde grotere impact van de inflatie op particuliere consumptie en een trager herstel van de uitvoer, uit van een hogere groei van het reële bbp van 2,3 % in 2022 en een lagere groei van het reële bbp van 3,6 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 zal afnemen tot 5,1 % en in 2023 tot 2,4 % van het bbp. De afname in 2022 wijst voornamelijk op de beëindiging van de meeste noodmaatregelen en een sterke groei van het nominale bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote naar verwachting dalen tot 61,6 % van het bbp in 2022 en tot 58,0 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 3,6 % en 2,6 % van het bbp. Dit is lager dan in het stabiliteitsprogramma 2022 is geraamd voor 2022 en hoger dan is geraamd voor 2023, voornamelijk vanwege een verwachte optimistischere ontwikkeling van de arbeidsmarkt in 2022. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 61,7 % van het bbp in 2022 en 58,3 % in 2023. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (tienjarig gemiddelde) geraamd op 2,0 %. In die raming wordt echter geen rekening gehouden met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Slowakije kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,3 % van het bbp in 2021 tot 1,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (12). |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 3,3 % van het bbp in 2021 tot 1,0 % in 2022. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (12).

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Slowakije aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Slowakije aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Slowakije aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers aan te houden, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Slowakije aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Slowakije, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting contractief zijn, op + 0,3 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers heeft aanbevolen (13). Slowakije is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren (14). Daarom is Slowakije van plan om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals de Raad heeft aanbevolen. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 1,6 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit is inclusief de extra gevolgen van de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). Vanwege een achterblijvende indexering met inflatie ligt het groeipercentage van grote overheidsuitgaven zoals sociale overdrachten die niet in natura zijn of de beloning van werknemers in 2022 lager dan de inflatie en draagt dit bij aan de contractieve koers. |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Slowakije, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting contractief zijn, op + 0,3 % van het bbp, terwijl de Raad een ondersteunende begrotingskoers heeft aanbevolen (13). Slowakije is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,7 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren (14). Daarom is Slowakije van plan om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals de Raad heeft aanbevolen. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een contractieve bijdrage van 1,6 procentpunt aan de algemene begrotingskoers leveren. Dit is inclusief de extra gevolgen van de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). Vanwege een achterblijvende indexering met inflatie ligt het groeipercentage van grote overheidsuitgaven zoals sociale overdrachten die niet in natura zijn of de beloning van werknemers in 2022 lager dan de inflatie en draagt dit bij aan de contractieve koers.

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 0,8 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Slowakije zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 1,0 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren. Dit is inclusief de extra kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van – 0,8 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (15). Slowakije zal in 2023 naar verwachting gebruik blijven maken van de subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 1,0 procentpunt van het bbp toenemen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (16). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een grotendeels neutrale bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren. Dit is inclusief de extra kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,3 % in 2024 en tot 2,0 % in 2025. Daarom zal het overheidstekort volgens de planning in 2023 dalen tot onder 3 % van het bbp en vóór het aflopen van het programma onder 3 % van het bbp blijven. Deze prognoses gaan uit van het beperken van de groei van overheidsuitgaven, met inbegrip van de beloning van werknemers en sociale overdrachten in natura, op een lager tempo dan de inkomsten en onder de robuuste nominale groei van het bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 naar verwachting dalen, meer bepaald zal zij in 2024 toenemen tot 58,2 %, en in 2025 afnemen tot 57,3 %. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 2,3 % in 2024 en tot 2,0 % in 2025. Daarom zal het overheidstekort volgens de planning in 2023 dalen tot onder 3 % van het bbp en vóór het aflopen van het programma onder 3 % van het bbp blijven. Deze prognoses gaan uit van het beperken van de groei van overheidsuitgaven, met inbegrip van de beloning van werknemers en sociale overdrachten in natura, op een lager tempo dan de inkomsten en onder de robuuste nominale groei van het bbp. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 naar verwachting dalen, meer bepaald zal zij in 2024 toenemen tot 58,2 %, en in 2025 afnemen tot 57,3 %. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico's voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn groot.

| (20) | Het belastingstelsel van Slowakije kan worden hervormd om de economische efficiëntie te verbeteren, de milieuduurzaamheid en de budgettaire houdbaarheid te bevorderen en te zorgen voor meer rechtvaardigheid en tegelijkertijd bredere beleidsdoelstellingen te ondersteunen. In vergelijking met andere lidstaten is de belastingdruk op arbeid met name hoog voor mensen met een laag inkomen. De milieu- en eigendomsbelasting wordt daarentegen niet volledig benut. Het veranderen van de belastingmix zou kunnen zorgen voor meer groei en voor het bevorderen van de groene transitie en milieuduurzaamheid. De energie-intensiteit van de economie ligt aanzienlijk boven het EU-gemiddelde, maar in 2020 bedroegen de inkomsten uit milieubelastingen 2,4 %, wat dicht bij het EU-gemiddelde is. Milieuheffingen in verband met afvalbeheer en luchtverontreiniging zorgen niet voor een toereikende bevordering van het efficiënte gebruik van middelen en een toereikende verlaging van de kosten voor het milieu en de maatschappij. De wegenbelasting en de tarieven voor de registratie van voertuigen vormen geen goede weergave van de emissie-intensiteit. Milieubelastingen en -heffingen worden niet geïndexeerd, waardoor de groene inkomsten in de loop der tijd lager worden vanwege de inflatie. Wat betreft eigendomsbelasting waren de inkomsten uit periodieke belastingen op onroerende zaken in 2020 relatief laag (0,5 % van het bbp vergeleken met het EU-gemiddelde van 1,2 %). Slowakije heeft op dit moment onvoldoende gegevens om de grondslag van de eigendomsbelasting te actualiseren en indexeren in overeenstemming met de marktwaarden, waardoor de aanhoudend grote vraag naar huisvesting en de daarmee samenhangende sterke stijging van de huizenprijzen ook deels kan worden gematigd. Bovendien kan de verdere vereenvoudiging van de belastingen en de verbetering van de naleving zorgen voor hogere overheidsinkomsten en daarmee de budgettaire houdbaarheid ondersteunen en zorgen voor meer rechtvaardigheid. Hoewel er sprake was van verbeteringen, bleef de btw-nalevingskloof in 2019 hoog (16,1 % in vergelijking met 10,4 % in de Unie). Verdere verbeteringen bij de belastingautoriteit, zoals elektronische facturatie, vooraf ingevulde belastingaangiften en meer digitalisering, zouden kunnen bijdragen om de lekken in het belastingstelsel verder terug te dringen. |
| --- | --- |

(20)

Het belastingstelsel van Slowakije kan worden hervormd om de economische efficiëntie te verbeteren, de milieuduurzaamheid en de budgettaire houdbaarheid te bevorderen en te zorgen voor meer rechtvaardigheid en tegelijkertijd bredere beleidsdoelstellingen te ondersteunen. In vergelijking met andere lidstaten is de belastingdruk op arbeid met name hoog voor mensen met een laag inkomen. De milieu- en eigendomsbelasting wordt daarentegen niet volledig benut. Het veranderen van de belastingmix zou kunnen zorgen voor meer groei en voor het bevorderen van de groene transitie en milieuduurzaamheid. De energie-intensiteit van de economie ligt aanzienlijk boven het EU-gemiddelde, maar in 2020 bedroegen de inkomsten uit milieubelastingen 2,4 %, wat dicht bij het EU-gemiddelde is. Milieuheffingen in verband met afvalbeheer en luchtverontreiniging zorgen niet voor een toereikende bevordering van het efficiënte gebruik van middelen en een toereikende verlaging van de kosten voor het milieu en de maatschappij. De wegenbelasting en de tarieven voor de registratie van voertuigen vormen geen goede weergave van de emissie-intensiteit. Milieubelastingen en -heffingen worden niet geïndexeerd, waardoor de groene inkomsten in de loop der tijd lager worden vanwege de inflatie. Wat betreft eigendomsbelasting waren de inkomsten uit periodieke belastingen op onroerende zaken in 2020 relatief laag (0,5 % van het bbp vergeleken met het EU-gemiddelde van 1,2 %). Slowakije heeft op dit moment onvoldoende gegevens om de grondslag van de eigendomsbelasting te actualiseren en indexeren in overeenstemming met de marktwaarden, waardoor de aanhoudend grote vraag naar huisvesting en de daarmee samenhangende sterke stijging van de huizenprijzen ook deels kan worden gematigd. Bovendien kan de verdere vereenvoudiging van de belastingen en de verbetering van de naleving zorgen voor hogere overheidsinkomsten en daarmee de budgettaire houdbaarheid ondersteunen en zorgen voor meer rechtvaardigheid. Hoewel er sprake was van verbeteringen, bleef de btw-nalevingskloof in 2019 hoog (16,1 % in vergelijking met 10,4 % in de Unie). Verdere verbeteringen bij de belastingautoriteit, zoals elektronische facturatie, vooraf ingevulde belastingaangiften en meer digitalisering, zouden kunnen bijdragen om de lekken in het belastingstelsel verder terug te dringen.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Slowakije heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name de sterke focus van het herstel- en veerkrachtplan op inclusief onderwijs, openbaar bestuur en productiviteitsverhogende investeringen in de groene en de digitale transitie, en zijn geplande bijdrage aan het verkleinen van regionale verschillen, kunnen worden beschouwd als een uitgebreid en adequaat antwoord op de uitdagingen waarmee Slowakije te maken heeft. De uitdaging van het bespoedigen van de groene en de digitale transitie wordt vastberaden en met een brede waaier aan maatregelen aangepakt. Reeds lang bestaande uitdagingen op het gebied van onderwijs, kinderopvang, gezondheidszorg en onderzoek en innovatie (O&I) worden ook aangepakt met uitgebreide maatregelen voor de meest ernstige tekortkomingen, zoals de lage kwaliteit en inclusiviteit van het onderwijs, de versnipperde coördinatie van O&I-beleid, de ontoereikende samenwerking tussen publieke en private partners en de zwakke O&I-prestaties. Met de in het herstel- en veerkrachtplan voorgestelde aanvullende maatregelen voor de verbetering van het rechtsstelsel, overheidsopdrachten en de bestrijding van witwassen kunnen veel onderliggende uitdagingen worden aangepakt, mits deze in samenwerking met belanghebbenden worden vastgesteld en uitgevoerd overeenkomstig de eisen inzake passende waarborgen en onafhankelijkheid van de rechterlijke macht uit het Unierecht. Ten slotte zullen verschillende hervormingen de houdbaarheid van de openbare financiën op de lange termijn naar verwachting verbeteren. In totaal bevat het herstel- en veerkrachtplan daarom ambitieuze hervormingen en investeringen, voornamelijk voor de gezondheidszorg, de groene en de digitale transitie en het openbaar bestuur, die bovendien zijn gericht op verdere verbetering van de convergentie in de eurozone en het bevorderen van economische groei. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Slowakije heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Met name de sterke focus van het herstel- en veerkrachtplan op inclusief onderwijs, openbaar bestuur en productiviteitsverhogende investeringen in de groene en de digitale transitie, en zijn geplande bijdrage aan het verkleinen van regionale verschillen, kunnen worden beschouwd als een uitgebreid en adequaat antwoord op de uitdagingen waarmee Slowakije te maken heeft. De uitdaging van het bespoedigen van de groene en de digitale transitie wordt vastberaden en met een brede waaier aan maatregelen aangepakt. Reeds lang bestaande uitdagingen op het gebied van onderwijs, kinderopvang, gezondheidszorg en onderzoek en innovatie (O&I) worden ook aangepakt met uitgebreide maatregelen voor de meest ernstige tekortkomingen, zoals de lage kwaliteit en inclusiviteit van het onderwijs, de versnipperde coördinatie van O&I-beleid, de ontoereikende samenwerking tussen publieke en private partners en de zwakke O&I-prestaties. Met de in het herstel- en veerkrachtplan voorgestelde aanvullende maatregelen voor de verbetering van het rechtsstelsel, overheidsopdrachten en de bestrijding van witwassen kunnen veel onderliggende uitdagingen worden aangepakt, mits deze in samenwerking met belanghebbenden worden vastgesteld en uitgevoerd overeenkomstig de eisen inzake passende waarborgen en onafhankelijkheid van de rechterlijke macht uit het Unierecht. Ten slotte zullen verschillende hervormingen de houdbaarheid van de openbare financiën op de lange termijn naar verwachting verbeteren. In totaal bevat het herstel- en veerkrachtplan daarom ambitieuze hervormingen en investeringen, voornamelijk voor de gezondheidszorg, de groene en de digitale transitie en het openbaar bestuur, die bovendien zijn gericht op verdere verbetering van de convergentie in de eurozone en het bevorderen van economische groei.

| (22) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Slowakije draagt naar verwachting bij tot verdere vooruitgang met de groene en de digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Slowakije vertegenwoordigen 45 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Slowakije helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Slowakije draagt naar verwachting bij tot verdere vooruitgang met de groene en de digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Slowakije vertegenwoordigen 45 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Slowakije helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Slowakije heeft op 8 april 2022 de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst ingediend, maar tot dusver nog geen andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Slowakije bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. Regionale verschillen op het gebied van concurrentievermogen en sociale indicatoren moeten in het bijzonder worden aangepakt met een combinatie van de verschillende verkrijgbare fondsen. |
| --- | --- |

(23)

Slowakije heeft op 8 april 2022 de in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (17) ingestelde partnerschapsovereenkomst ingediend, maar tot dusver nog geen andere in die verordening vastgestelde programma's van het cohesiebeleid. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Slowakije bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van de cohesiebeleidsprogramma's hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. Regionale verschillen op het gebied van concurrentievermogen en sociale indicatoren moeten in het bijzonder worden aangepakt met een combinatie van de verschillende verkrijgbare fondsen.

| (24) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(24)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten bepalen wat de geschiktste projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau zijn. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (25) | Sinds 2015 is de vooruitgang bij de vermindering van nettobroeikasgasemissies grotendeels gestagneerd. De Slowaakse economie heeft een hoge energie-intensiteit, mede doordat de grote industriële sector afhankelijk is van de invoer van fossiele brandstoffen. Volgens gegevens uit 2020 is Slowakije voornamelijk afhankelijk van Rusland voor aardgas (85 % vergeleken met het EU-gemiddelde van 44 %) en ruwe olie (100 % vergeleken met het EU-gemiddelde van 26 %). De afhankelijkheid van Rusland voor steenkool is echter lager dan het EU-gemiddelde (35 % tegenover 54 %) (18). Het aandeel van aardgas in de energiemix ligt vlak boven het EU-gemiddelde (24,9 % vergeleken met 24,4 % voor de Unie) en vaste fossiele brandstoffen (14 % vergeleken met 10,8 % voor de Unie), terwijl het aandeel van olie lager ligt (21,9 % vergeleken met 32,7 % voor de Unie). In 2020 bedroeg het aandeel van nucleaire energie in de energiemix 24,6 % (vergeleken met 13,1 % voor de Unie). Een sneller groeiende energievoorziening uit hernieuwbare bronnen zou Slowakije minder afhankelijk maken van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland, en het risico op energiearmoede door stijgende energieprijzen verkleinen. In het kader van het herstel- en veerkrachtplan staan er in 2022 verdere hervormingen op het gebied van marktontwerp en steun voor hernieuwbare energiebronnen op de planning. De uitrol van de energievoorziening uit hernieuwbare bronnen kan verder worden versneld door verhoging van de drempels voor vrijstellingen voor bouwvergunningen voor kleinschalige hernieuwbare energiebronnen, stroomlijning van administratieve en vergunningsprocedures in een éénloketsysteem, verlaging van de kosten voor aansluiting op het net, en een betere toegang tot de beschikbare netcapaciteit. Slowakije heeft het moratorium voor het aansluiten van nieuwe hernieuwbare energiebronnen op het netwerk in april 2021 beëindigd. Er moet echter nog altijd een toekomstgericht mechanisme voor het verstrekken van transparante en betrouwbare informatie over de capaciteit voor het aansluiten van nieuwe fluctuerende hernieuwbare energiebronnen op het net worden ingevoerd. Met het oog op de groeiende hoeveelheid elektriciteit uit hernieuwbare bronnen moet Slowakije drie transmissie- en distributienetwerken moderniseren, nieuwe faciliteiten voor energieopslag creëren en het regelgevingskader voor waterstof uit hernieuwbare bronnen voltooien.
  Aanvullende investeringen in geothermische energie, biomethaanstations en oplossingen op basis van hernieuwbare waterstof, met inachtneming van de relevante duurzaamheidscriteria, zouden helpen bij het aanpakken van het hoge binnenlandse verbruik van aardgas. Er is ook ruimte om de energie van de systemen voor stadsverwarming te verbeteren en snel hernieuwbare warmtebronnen in te zetten als vervanging voor aardgas. De inspanningen voor decarbonisatie kunnen op regionaal niveau ook worden verbeterd door het opzetten van regionale centra voor duurzame energie. |
| --- | --- |

(25)

Sinds 2015 is de vooruitgang bij de vermindering van nettobroeikasgasemissies grotendeels gestagneerd. De Slowaakse economie heeft een hoge energie-intensiteit, mede doordat de grote industriële sector afhankelijk is van de invoer van fossiele brandstoffen. Volgens gegevens uit 2020 is Slowakije voornamelijk afhankelijk van Rusland voor aardgas (85 % vergeleken met het EU-gemiddelde van 44 %) en ruwe olie (100 % vergeleken met het EU-gemiddelde van 26 %). De afhankelijkheid van Rusland voor steenkool is echter lager dan het EU-gemiddelde (35 % tegenover 54 %) (18). Het aandeel van aardgas in de energiemix ligt vlak boven het EU-gemiddelde (24,9 % vergeleken met 24,4 % voor de Unie) en vaste fossiele brandstoffen (14 % vergeleken met 10,8 % voor de Unie), terwijl het aandeel van olie lager ligt (21,9 % vergeleken met 32,7 % voor de Unie). In 2020 bedroeg het aandeel van nucleaire energie in de energiemix 24,6 % (vergeleken met 13,1 % voor de Unie). Een sneller groeiende energievoorziening uit hernieuwbare bronnen zou Slowakije minder afhankelijk maken van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland, en het risico op energiearmoede door stijgende energieprijzen verkleinen. In het kader van het herstel- en veerkrachtplan staan er in 2022 verdere hervormingen op het gebied van marktontwerp en steun voor hernieuwbare energiebronnen op de planning. De uitrol van de energievoorziening uit hernieuwbare bronnen kan verder worden versneld door verhoging van de drempels voor vrijstellingen voor bouwvergunningen voor kleinschalige hernieuwbare energiebronnen, stroomlijning van administratieve en vergunningsprocedures in een éénloketsysteem, verlaging van de kosten voor aansluiting op het net, en een betere toegang tot de beschikbare netcapaciteit. Slowakije heeft het moratorium voor het aansluiten van nieuwe hernieuwbare energiebronnen op het netwerk in april 2021 beëindigd. Er moet echter nog altijd een toekomstgericht mechanisme voor het verstrekken van transparante en betrouwbare informatie over de capaciteit voor het aansluiten van nieuwe fluctuerende hernieuwbare energiebronnen op het net worden ingevoerd. Met het oog op de groeiende hoeveelheid elektriciteit uit hernieuwbare bronnen moet Slowakije drie transmissie- en distributienetwerken moderniseren, nieuwe faciliteiten voor energieopslag creëren en het regelgevingskader voor waterstof uit hernieuwbare bronnen voltooien.

Aanvullende investeringen in geothermische energie, biomethaanstations en oplossingen op basis van hernieuwbare waterstof, met inachtneming van de relevante duurzaamheidscriteria, zouden helpen bij het aanpakken van het hoge binnenlandse verbruik van aardgas. Er is ook ruimte om de energie van de systemen voor stadsverwarming te verbeteren en snel hernieuwbare warmtebronnen in te zetten als vervanging voor aardgas. De inspanningen voor decarbonisatie kunnen op regionaal niveau ook worden verbeterd door het opzetten van regionale centra voor duurzame energie.

| (26) | Er zijn meer inspanningen op het gebied van energie-efficiëntie nodig. Er moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan grondige en groene renovaties, het verlagen van warmteverbruik en het verhogen van de investeringen een hernieuwbare warmtebronnen, waaronder warmtepompen. Slowakije zou de renovatie van gebouwen verder kunnen versnellen door, ook voor openbare gebouwen, meer particuliere investeringen aan te trekken, technische bijstand te verlenen, de uitvoeringscapaciteit en de éénloketsysteembenadering te verbeteren en te investeren in groene vaardigheden. Bovendien vraagt de grote discrepantie tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden in de economie om beter beleid voor volwassenenonderwijs, onder andere in verband met de groene transitie. Er zijn meer inspanningen nodig om energiearmoede aan te pakken en de investeringen in sociale huisvesting te hervormen. Bovendien zijn er verschillende regelgevende en administratieve maatregelen nodig om het proces voor bouwvergunningen te versnellen, uitvoeringsregels te vereenvoudigen, renovatieregelingen aan te passen en de coördinatie tussen verschillende overheidsdiensten en financieringsprogramma's te verbeteren. Met aanvullende maatregelen en stimulansen kan de hoge energie-intensiteit in de industrie worden aangepakt, ook voor kleine en middelgrote ondernemingen. Dit omvat investeringsregelingen om de energie-efficiëntie te verbeteren op basis van energieaudits. Steunregelingen moeten elkaar aanvullen (bijvoorbeeld de decarbonisatieregeling) en worden ondersteund met particuliere financieringen en financiële instrumenten. Wil Slowakije de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(26)

Er zijn meer inspanningen op het gebied van energie-efficiëntie nodig. Er moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan grondige en groene renovaties, het verlagen van warmteverbruik en het verhogen van de investeringen een hernieuwbare warmtebronnen, waaronder warmtepompen. Slowakije zou de renovatie van gebouwen verder kunnen versnellen door, ook voor openbare gebouwen, meer particuliere investeringen aan te trekken, technische bijstand te verlenen, de uitvoeringscapaciteit en de éénloketsysteembenadering te verbeteren en te investeren in groene vaardigheden. Bovendien vraagt de grote discrepantie tussen de vraag naar en het aanbod van vaardigheden in de economie om beter beleid voor volwassenenonderwijs, onder andere in verband met de groene transitie. Er zijn meer inspanningen nodig om energiearmoede aan te pakken en de investeringen in sociale huisvesting te hervormen. Bovendien zijn er verschillende regelgevende en administratieve maatregelen nodig om het proces voor bouwvergunningen te versnellen, uitvoeringsregels te vereenvoudigen, renovatieregelingen aan te passen en de coördinatie tussen verschillende overheidsdiensten en financieringsprogramma's te verbeteren. Met aanvullende maatregelen en stimulansen kan de hoge energie-intensiteit in de industrie worden aangepakt, ook voor kleine en middelgrote ondernemingen. Dit omvat investeringsregelingen om de energie-efficiëntie te verbeteren op basis van energieaudits. Steunregelingen moeten elkaar aanvullen (bijvoorbeeld de decarbonisatieregeling) en worden ondersteund met particuliere financieringen en financiële instrumenten. Wil Slowakije de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om de broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (27) | Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en van het afstappen van fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Slowakije in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Slowakije putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(27)

Hoewel het versnellen van de transitie naar klimaatneutraliteit en van het afstappen van fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Slowakije in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio's te verzachten. Daarnaast kan Slowakije putten uit het Europees Sociaal Fonds Plus (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (19)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (28) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(28)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (20) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (29) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Slowakije is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2, |
| --- | --- |

(29)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen, onder meer via hun herstel- en veerkrachtplannen, teneinde uitvoering te geven aan de aanbevelingen die zijn opgenomen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone. Voor Slowakije is dit met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2,

BEVEELT AAN dat Slowakije in 2022 en 2023 de volgende acties onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het kwetsbaarst zijn voor energieprijsstijgingen en aan mensen die Oekraïne zijn ontvlucht. Klaarstaan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. De belastingmix efficiënter maken en ervoor zorgen dat deze meer steun biedt aan inclusieve en duurzame groei, onder andere door het potentieel van milieu- en eigendomsbelasting optimaal te benutten. De belastingnaleving blijven verbeteren, onder andere door de belastingautoriteit verder te digitaliseren.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 13 juli 2021. De programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 indienen teneinde de onderhandelingen met de Commissie af te ronden en vervolgens met de uitvoering ervan te beginnen.

3.

De algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer van fossiele brandstoffen diversifiëren. De energievoorziening uit hernieuwbare bronnen sneller doen toenemen door toegang tot het net verder te vergemakkelijken, maatregelen in te voeren om administratieve en vergunningsprocedures te stroomlijnen en het elektriciteitsnetwerk te moderniseren. De afhankelijkheid van aardgas voor verwarming en de industrie verminderen. Renovatiebeleid aanpassen om grondige renovaties van gebouwen te versnellen en te stimuleren.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

2

(3)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Slowakije (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 121).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 10156/2021 + COR 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Slowakije en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Slowakije (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 164).

11

(12)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

12

(13)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een restrictief begrotingsbeleid.

13

(14)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

14

(15)  Een minteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief begrotingsbeleid.

15

(16)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt van het bbp zullen leveren.

16

(17)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU-27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU-27. Voor Slowakije omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe olie omvat geen producten van geraffineerde olie.

18

(19)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

19

(20)  Op grond van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/213 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/213

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Finland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2022 van Finland

(2022/C 334/26)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 5, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Finland niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Finland niet heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een aanbeveling voor een aanbeveling van de Raad over het economisch beleid van de eurozone aangenomen, alsook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft op 5 april 2022 de aanbeveling over het economisch beleid van de eurozone (4) (“de aanbeveling van 2022 over de eurozone”) aangenomen, en op 14 maart 2022 het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne in de nasleep van de wereldwijde pandemie heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (5) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (6) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Finland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (7), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het stabiliteitsprogramma 2021 van Finland, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (8). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (9) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 27 mei 2021 heeft Finland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 29 oktober 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Finland (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Finland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan. |
| --- | --- |

(9)

Op 27 mei 2021 heeft Finland zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 29 oktober 2021 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Finland (10) aangenomen. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Finland de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Een bevredigende verwezenlijking veronderstelt dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is tenietgedaan.

| (10) | Op 13 april 2022 heeft Finland zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Finland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan. |
| --- | --- |

(10)

Op 13 april 2022 heeft Finland zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn stabiliteitsprogramma 2022 ingediend, binnen de in artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1466/97 vastgestelde termijn. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. Overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EU) 2021/241 worden in het nationale hervormingsprogramma 2022 ook resultaten meegenomen van de halfjaarlijkse verslaglegging van Finland over de vorderingen bij de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Finland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Finland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Finland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Finland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Finland gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Finland heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Finland van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Finland heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dit verslag wordt de begrotingssituatie van Finland besproken, aangezien de overheidsschuld in 2021 de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het (bruto binnenlands product) bbp overschreed en niet aan de schuldreductiebenchmark voldeed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het schuldcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(12)

Op 23 mei 2022 heeft de Commissie een verslag uitgebracht op grond van artikel 126, lid 3, van het Verdrag. In dit verslag wordt de begrotingssituatie van Finland besproken, aangezien de overheidsschuld in 2021 de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het (bruto binnenlands product) bbp overschreed en niet aan de schuldreductiebenchmark voldeed. In het verslag werd geconcludeerd dat niet aan het schuldcriterium was voldaan. In overeenstemming met de mededeling van 2 maart 2022 was de Commissie in het kader van haar beoordeling van alle relevante factoren van mening dat de naleving van de schuldreductiebenchmark een te veeleisende en vroege begrotingsinspanning zou inhouden die de groei in gevaar zou kunnen brengen. Volgens de Commissie is in de huidige uitzonderlijke economische omstandigheden voldoen aan de schuldreductiebenchmark dus niet gerechtvaardigd. Zoals aangekondigd heeft de Commissie niet voorgesteld in het voorjaar van 2022 nieuwe buitensporigtekortprocedures in te leiden en zal zij opnieuw beoordelen of een voorstel tot het inleiden van dergelijke procedures in het najaar van 2022 noodzakelijk is.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Finland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Finland aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens daalde het overheidstekort van Finland in 2021, van 5,5 % van het bbp in 2020 tot 2,6 % in 2021. De begrotingsmaatregelen van Finland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 2,8 % van het bbp in 2020 tot 1,7 %. De maatregelen die Finland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 69,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 65,8 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (11) heeft de Raad Finland aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Finland aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens daalde het overheidstekort van Finland in 2021, van 5,5 % van het bbp in 2020 tot 2,6 % in 2021. De begrotingsmaatregelen van Finland ondersteunden het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke noodmaatregelen daalden van 2,8 % van het bbp in 2020 tot 1,7 %. De maatregelen die Finland in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door het kabinet in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren tijdelijk of gingen gepaard met compenserende maatregelen. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 69,0 % van het bbp in 2020, gedaald tot 65,8 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,5 % en in 2023 met 1,7 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een iets hogere groei van het reële bbp van 1,6 % in 2022 en 1,7 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 2,2 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 1,7 %. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische bedrijvigheid en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 66,2 % van het bbp in 2022 en tot 66,9 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 2,2 % en 1,7 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 65,9 % van het bbp in 2022 en 66,6 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,2 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Finland kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 1,5 % en in 2023 met 1,7 % zal groeien. Ter vergelijking: in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt uitgegaan van een iets hogere groei van het reële bbp van 1,6 % in 2022 en 1,7 % in 2023. In zijn stabiliteitsprogramma 2022 zegt de regering te verwachten dat het nominale tekort in 2022 op een niveau van 2,2 % van het bbp zal blijven en in 2023 zal afnemen tot 1,7 %. De daling in 2022 is vooral te danken aan de sterke groei van de economische bedrijvigheid en aan de afbouw van de meeste noodmaatregelen. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zou de overheidsschuldquote stijgen tot 66,2 % van het bbp in 2022 en tot 66,9 % in 2023. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 op basis van beleidsmaatregelen die op de afsluitingsdatum van de prognoses bekend waren uit van een overheidstekort voor 2022 en 2023 van respectievelijk 2,2 % en 1,7 % van het bbp. Dit is in overeenstemming met het in het stabiliteitsprogramma 2022 voorspelde tekort. De Commissie gaat in haar voorjaarsprognoses 2022 uit van een vergelijkbare overheidsschuldquote van 65,9 % van het bbp in 2022 en 66,6 % van het bbp in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,2 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan en die de potentiële groei van Finland kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 1,7 % van het bbp in 2021 tot 0,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit tijdelijke belastingmaatregelen (bijv. aftrek van reiskosten). Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (13), alsook door de stijging van de defensie-uitgaven met 0,3 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023. |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zullen dalen van 1,7 % van het bbp in 2021 tot 0,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en geleidelijk worden afgeschaft in 2023 (12). Deze maatregelen bestaan hoofdzakelijk uit tijdelijke belastingmaatregelen (bijv. aftrek van reiskosten). Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Het overheidstekort wordt ook beïnvloed door de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 0,2 % in 2023 (13), alsook door de stijging van de defensie-uitgaven met 0,3 % van het bbp in 2022 en 0,1 % in 2023.

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Finland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Finland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Finland aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te varen, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Finland aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Finland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 0,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Finland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (15). Finland is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren. Dit is inclusief het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,1 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en rekening houdend met de informatie in het stabiliteitsprogramma 2022 van Finland, zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn, met – 0,6 % van het bbp, zoals aanbevolen door de Raad (14). Finland is voornemens het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende investeringen te financieren, zoals aanbevolen door de Raad. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt stijgen ten opzichte van 2021. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2022 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,2 procentpunt leveren (15). Finland is derhalve van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals aanbevolen door de Raad. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren. Dit is inclusief het extra effect van de maatregelen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen (0,1 % van het bbp), alsook de kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,3 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Finland zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt stijgen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van 0,3 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Finland zal naar verwachting in 2023 de subsidies uit hoofde van de herstel- en veerkrachtfaciliteit blijven gebruiken om aanvullende investeringen ter ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting met 0,2 procentpunt stijgen ten opzichte van 2022. Volgens de prognoses zullen de nationaal gefinancierde investeringen in 2023 een expansieve bijdrage aan de begrotingskoers van 0,1 procentpunt leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contracterende bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Dit is inclusief het effect van de uitfasering van de maatregelen om de gestegen energieprijzen aan te pakken (0,1 % van het bbp) en extra kosten om ontheemden uit Oekraïne tijdelijke bescherming te bieden (0,1 % van het bbp).

| (19) | In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 1,4 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 1,8 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het overheidstekort in de programmaperiode onder 3 % van het bbp blijft. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 68,0 % van het bbp in 2024 en tot 69,1 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot. |
| --- | --- |

(19)

In het stabiliteitsprogramma 2022 wordt verwacht dat het overheidstekort geleidelijk zal dalen tot 1,4 % van het bbp in 2024 en vervolgens zal stijgen tot 1,8 % in 2025. Verwacht wordt derhalve dat het overheidstekort in de programmaperiode onder 3 % van het bbp blijft. Volgens het stabiliteitsprogramma 2022 zal de overheidsschuldquote tussen nu en 2025 stijgen, meer specifiek tot 68,0 % van het bbp in 2024 en tot 69,1 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn middelgroot.

| (20) | Het Finse socialezekerheidsstelsel biedt een ruime dekking en doeltreffende bescherming tegen armoede, maar wordt ook gekenmerkt door een grote complexiteit en een aantal inherente inefficiënties. Het gaat met name om het combineren van inkomen uit arbeid en sociale uitkeringen en het aanpakken van langdurige werkloosheid. Een alomvattende hervorming van de sociale zekerheid zal van essentieel belang zijn om het stelsel te stroomlijnen, werken aantrekkelijker te maken zonder afbreuk te doen aan de sociale bescherming, en de arbeidsparticipatie te verhogen, in overeenstemming met de langetermijndoelstellingen van de regering. De hervorming moet de overheidsinkomsten uit inkomstenbelastingen verhogen en de doeltreffendheid van de uitgaven voor sociale bescherming verbeteren, en aldus de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ondersteunen. In 2020 kreeg een speciale parlementaire commissie de opdracht de hervorming tegen 2027 uit te werken. In januari 2022 heeft de commissie de resultaten van haar werkzaamheden voor het in kaart brengen van de problemen gepubliceerd. De volgende fase bestaat erin mogelijke oplossingen voor de vastgestelde problemen uit te werken en te kijken naar alternatieve manieren voor de organisatie van de sociale zekerheid. De goedkeuring van een routekaart van de regering voor de hervorming van de sociale zekerheid op basis van de werkzaamheden van de commissie moet de vooruitgang bij de voorbereiding van de hervorming bevorderen en de weg vrijmaken voor de uitvoering ervan. |
| --- | --- |

(20)

Het Finse socialezekerheidsstelsel biedt een ruime dekking en doeltreffende bescherming tegen armoede, maar wordt ook gekenmerkt door een grote complexiteit en een aantal inherente inefficiënties. Het gaat met name om het combineren van inkomen uit arbeid en sociale uitkeringen en het aanpakken van langdurige werkloosheid. Een alomvattende hervorming van de sociale zekerheid zal van essentieel belang zijn om het stelsel te stroomlijnen, werken aantrekkelijker te maken zonder afbreuk te doen aan de sociale bescherming, en de arbeidsparticipatie te verhogen, in overeenstemming met de langetermijndoelstellingen van de regering. De hervorming moet de overheidsinkomsten uit inkomstenbelastingen verhogen en de doeltreffendheid van de uitgaven voor sociale bescherming verbeteren, en aldus de houdbaarheid van de overheidsfinanciën ondersteunen. In 2020 kreeg een speciale parlementaire commissie de opdracht de hervorming tegen 2027 uit te werken. In januari 2022 heeft de commissie de resultaten van haar werkzaamheden voor het in kaart brengen van de problemen gepubliceerd. De volgende fase bestaat erin mogelijke oplossingen voor de vastgestelde problemen uit te werken en te kijken naar alternatieve manieren voor de organisatie van de sociale zekerheid. De goedkeuring van een routekaart van de regering voor de hervorming van de sociale zekerheid op basis van de werkzaamheden van de commissie moet de vooruitgang bij de voorbereiding van de hervorming bevorderen en de weg vrijmaken voor de uitvoering ervan.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Finland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Dit herstel- en veerkrachtplan omvat met name de actualisering van de klimaatveranderingswet en de lopende hervormingen op het gebied van permanente educatie, sociale zaken en gezondheidszorg. Het omvat ook maatregelen om de werkgelegenheid te stimuleren, alsmede maatregelen om de strijd tegen het witwassen van geld op te voeren en de invoering van een positief kredietregister te ondersteunen. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan dat uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen die de Raad in het kader van het Europees Semester in 2019 en 2020 tot Finland heeft gericht, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Dit herstel- en veerkrachtplan omvat met name de actualisering van de klimaatveranderingswet en de lopende hervormingen op het gebied van permanente educatie, sociale zaken en gezondheidszorg. Het omvat ook maatregelen om de werkgelegenheid te stimuleren, alsmede maatregelen om de strijd tegen het witwassen van geld op te voeren en de invoering van een positief kredietregister te ondersteunen.

| (22) | Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Finland zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Finland vertegenwoordigen 50,1 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 27,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Finland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

Verwacht wordt dat de uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Finland zal bijdragen tot verdere vooruitgang bij de groene en digitale transitie. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Finland vertegenwoordigen 50,1 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, terwijl maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 27,5 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan uitmaken. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Finland helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere relevante belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsook ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | Op 5 mei 2022 heeft de Commissie voor Finland de cohesiebeleidsprogramma’s als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) goedgekeurd, met uitzondering van het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het cohesiebeleidsprogramma voor Åland. Op 4 april 2022 heeft Åland het cohesiebeleidsprogramma als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Finland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

Op 5 mei 2022 heeft de Commissie voor Finland de cohesiebeleidsprogramma’s als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) goedgekeurd, met uitzondering van het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het cohesiebeleidsprogramma voor Åland. Op 4 april 2022 heeft Åland het cohesiebeleidsprogramma als bedoeld in Verordening (EU) 2021/1060 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Finland bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en de cohesiebeleidsprogramma’s hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(24)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in overleg met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau identificeren. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (25) | Hoewel de Finse economie een van de meest energie-intensieve in de EU is, heeft Finland zich tot doel gesteld om tegen 2035 koolstofneutraal te worden en snel daarna de eerste welvaartsmaatschappij die volledig afziet van fossiele brandstoffen. De energiesector, de industrie, de vervoerssector en gebouwen zijn de belangrijkste sectoren die zullen moeten bijdragen tot een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Uitdagingen die moeten worden overwonnen om dit doel te bereiken, zijn onder meer een aanzienlijk tekort aan particuliere en overheidsinvesteringen, alsook vertragingen bij investeringen in hernieuwbare energie als gevolg van een achterstand bij de behandeling van milieuvergunningsaanvragen. Volgens de gegevens voor 2020 is Finland sterk afhankelijk van Rusland voor de invoer van gas (67 % tegenover een EU-gemiddelde van 44 %), olie (84 % tegenover een EU-gemiddelde van 26 %) en steenkool (55 % tegenover een EU-gemiddelde van 54 %) (19). De Finse economie is echter slechts in beperkte mate afhankelijk van de invoer van gas (dat in 2020 6,9 % van de energiemix uitmaakte), en de invoer van deze drie energiebronnen kan voor een groot deel worden vervangen door andere brandstoffen of door invoer uit andere landen. Finland heeft noodmaatregelen genomen om ervoor te zorgen dat sectoren die van deze brandstoffen afhankelijk zijn, hun activiteiten kunnen voortzetten in geval van verstoringen van de voorziening, en het land is bezig maatregelen te nemen om zijn energie-invoer te diversifiëren en zo minder afhankelijk te worden van Rusland. Finland gebruikt minimale hoeveelheden gas voor de verwarming van woningen, en elektriciteitscentrales kunnen het gas dat ze verbruiken meestal vervangen door andere brandstoffen. Finland heeft geen toegang tot binnenlandse gasopslagfaciliteiten, maar de bidirectionele gaspijpleiding Balticconnector is in 2020 operationeel geworden en het land verwacht zijn derde lng-terminal te voltooien in de tweede helft van 2022. Samen met de twee bestaande lng-terminals en mogelijke toekomstige projecten zal de totale gasinvoercapaciteit naar verwachting weldra een aanzienlijk deel van de Finse gasinvoerbehoeften dekken. De aanbeveling is om nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en gasnetwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, om de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen, zodat ze in de toekomst kunnen worden herbestemd voor duurzame brandstoffen. Finland heeft op 20 mei 2022 een 10-jarige lease-overeenkomst gesloten voor een drijvende lng-terminal.
  Ongeveer een derde van de Finse energiemix bestaat nog steeds uit olie en steenkool, hoewel Finland bezig is zijn invoer van olie en steenkool te diversifiëren om zo minder afhankelijk te worden van Rusland. Finland is van plan de binnenlandse productie van duurzaam biogas op te voeren, onder meer voor gebruik in het zware vervoer. Kernenergie was in 2020 goed voor 17 % van de energiemix, waarbij Rusland een belangrijke bron van kernbrandstof was. Het Finse elektriciteitsinterconnectiepercentage bedraagt momenteel 29 %, maar zal naar verwachting op middellange termijn stijgen. De nationale elektriciteitstransmissie in Finland zou kunnen worden versterkt. Finland is bezig zich los te maken van zijn beperkte afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland, maar de huidige omstandigheden vereisen dat er sneller en meer wordt geïnvesteerd in het koolstofvrij maken van de economie, het verhogen van de energie-efficiëntie en het garanderen van de voorzieningszekerheid. Dit betekent onder meer dat de vergunningsprocedures verder moeten worden gestroomlijnd om de achterstand van hangende energieprojecten weg te werken en aanvullende prioritaire investeringen te faciliteren. Wil Finland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(25)

Hoewel de Finse economie een van de meest energie-intensieve in de EU is, heeft Finland zich tot doel gesteld om tegen 2035 koolstofneutraal te worden en snel daarna de eerste welvaartsmaatschappij die volledig afziet van fossiele brandstoffen. De energiesector, de industrie, de vervoerssector en gebouwen zijn de belangrijkste sectoren die zullen moeten bijdragen tot een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van broeikasgassen. Uitdagingen die moeten worden overwonnen om dit doel te bereiken, zijn onder meer een aanzienlijk tekort aan particuliere en overheidsinvesteringen, alsook vertragingen bij investeringen in hernieuwbare energie als gevolg van een achterstand bij de behandeling van milieuvergunningsaanvragen. Volgens de gegevens voor 2020 is Finland sterk afhankelijk van Rusland voor de invoer van gas (67 % tegenover een EU-gemiddelde van 44 %), olie (84 % tegenover een EU-gemiddelde van 26 %) en steenkool (55 % tegenover een EU-gemiddelde van 54 %) (19). De Finse economie is echter slechts in beperkte mate afhankelijk van de invoer van gas (dat in 2020 6,9 % van de energiemix uitmaakte), en de invoer van deze drie energiebronnen kan voor een groot deel worden vervangen door andere brandstoffen of door invoer uit andere landen. Finland heeft noodmaatregelen genomen om ervoor te zorgen dat sectoren die van deze brandstoffen afhankelijk zijn, hun activiteiten kunnen voortzetten in geval van verstoringen van de voorziening, en het land is bezig maatregelen te nemen om zijn energie-invoer te diversifiëren en zo minder afhankelijk te worden van Rusland. Finland gebruikt minimale hoeveelheden gas voor de verwarming van woningen, en elektriciteitscentrales kunnen het gas dat ze verbruiken meestal vervangen door andere brandstoffen. Finland heeft geen toegang tot binnenlandse gasopslagfaciliteiten, maar de bidirectionele gaspijpleiding Balticconnector is in 2020 operationeel geworden en het land verwacht zijn derde lng-terminal te voltooien in de tweede helft van 2022. Samen met de twee bestaande lng-terminals en mogelijke toekomstige projecten zal de totale gasinvoercapaciteit naar verwachting weldra een aanzienlijk deel van de Finse gasinvoerbehoeften dekken. De aanbeveling is om nieuwe investeringen in gasinfrastructuur en gasnetwerken waar mogelijk toekomstbestendig te maken, om de duurzaamheid ervan op lange termijn te bevorderen, zodat ze in de toekomst kunnen worden herbestemd voor duurzame brandstoffen. Finland heeft op 20 mei 2022 een 10-jarige lease-overeenkomst gesloten voor een drijvende lng-terminal.

Ongeveer een derde van de Finse energiemix bestaat nog steeds uit olie en steenkool, hoewel Finland bezig is zijn invoer van olie en steenkool te diversifiëren om zo minder afhankelijk te worden van Rusland. Finland is van plan de binnenlandse productie van duurzaam biogas op te voeren, onder meer voor gebruik in het zware vervoer. Kernenergie was in 2020 goed voor 17 % van de energiemix, waarbij Rusland een belangrijke bron van kernbrandstof was. Het Finse elektriciteitsinterconnectiepercentage bedraagt momenteel 29 %, maar zal naar verwachting op middellange termijn stijgen. De nationale elektriciteitstransmissie in Finland zou kunnen worden versterkt. Finland is bezig zich los te maken van zijn beperkte afhankelijkheid van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland, maar de huidige omstandigheden vereisen dat er sneller en meer wordt geïnvesteerd in het koolstofvrij maken van de economie, het verhogen van de energie-efficiëntie en het garanderen van de voorzieningszekerheid. Dit betekent onder meer dat de vergunningsprocedures verder moeten worden gestroomlijnd om de achterstand van hangende energieprojecten weg te werken en aanvullende prioritaire investeringen te faciliteren. Wil Finland de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (26) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Finland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Finland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(26)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en naar niet-fossiele brandstoffen tot aanzienlijke herstructureringskosten in diverse sectoren zal leiden, kan Finland in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische gevolgen van de transitie voor de zwaarst getroffen regio’s te verzachten. Daarnaast kan Finland uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (27) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(27)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het stabiliteitsprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (28) | Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Finland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2, |
| --- | --- |

(28)

Gezien de grote onderlinge verwevenheid tussen de economieën van de lidstaten van de eurozone en hun collectieve bijdrage aan de werking van de economische en monetaire unie, heeft de Raad de lidstaten van de eurozone aanbevolen actie te ondernemen om de aanbevelingen in de aanbeveling van 2022 over de eurozone uit te voeren. Voor Finland is dat met name weergegeven in de aanbevelingen 1 en 2,

BEVEELT AAN dat Finland in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Beleidsvoorstellen indienen voor de hervorming van de sociale zekerheid met als doel het stelsel van sociale uitkeringen efficiënter te maken, de prikkels om te werken te verbeteren en ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te ondersteunen.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 29 oktober 2021. Doorgaan met de uitvoering van het overeengekomen cohesiebeleidsprogramma 2021-2027 voor Finland, en de onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid 2021-2027 voor Åland en over het fonds voor een rechtvaardige transitie snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De totale afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de invoer ervan diversifiëren. De uitrol van hernieuwbare energiebronnen versnellen, onder meer door de vergunningsprocedures verder te stroomlijnen, en investeringen in het koolstofvrij maken van de industrie en het vervoer stimuleren, onder meer via elektrificatie van de vervoerssector. Energie-infrastructuur ontwikkelen om de voorzieningszekerheid te vergroten.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Aanbeveling van de Raad van 5 april 2022 over het economisch beleid van de eurozone (PB C 153 van 7.4.2022, blz. 1).

4

(5)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

5

(6)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

6

(7)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2021 van Finland (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 126).

7

(8)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei van Finland kunnen stimuleren.

8

(9)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

9

(10)  Doc. ST 12524/2021; doc. ST 12524/2021 ADD 1.

10

(11)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Finland en met een advies van de Raad over het stabiliteitsprogramma 2020 van Finland (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 171).

11

(12)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie vanaf maart 2022. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,3 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een minteken (plusteken) bij de indicator betekent dat de groei van de primaire uitgaven hoger (lager) uitvalt dan de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een expansief (contractief) begrotingsbeleid.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,2 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU27. Voor Finland omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe aardolie omvat geen geraffineerde aardolieproducten. Sinds mei 2022 ontvangt Finland, na de eenzijdige opschorting van de gaslevering door Gazprom, geen gasleveringen meer uit Rusland.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 334/221 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 334/221

---

AANBEVELING VAN DE RAAD

van 12 juli 2022

over het nationale hervormingsprogramma 2022 van Zweden en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2022 van Zweden

(2022/C 334/27)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,

Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name artikel 9, lid 2,

Gezien Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (2), en met name artikel 6, lid 1,

Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,

Gezien de resoluties van het Europees Parlement,

Gezien de conclusies van de Europese Raad,

Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,

Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,

Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,

Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad (3), waarbij de herstel- en veerkrachtfaciliteit werd ingesteld, is op 19 februari 2021 in werking getreden. De herstel- en veerkrachtfaciliteit biedt financiële ondersteuning voor de tenuitvoerlegging van hervormingen en investeringen, die worden gerealiseerd met budgettaire stimulansen door de Unie. Zij draagt bij tot het economisch herstel en de tenuitvoerlegging van duurzame en groeibevorderende hervormingen en investeringen, met name om de groene en de digitale transitie te stimuleren, en versterkt tegelijkertijd de veerkracht en potentiële groei van de economieën van de lidstaten. Zij helpt ook de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te versterken en de groei en werkgelegenheid op middellange en lange termijn te stimuleren. De maximale financiële bijdrage per lidstaat in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit zal in juni 2022 worden geactualiseerd, overeenkomstig artikel 11, lid 2, van Verordening (EU) 2021/241.

| (2) | Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Zweden heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 24 november 2021 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse duurzamegroeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees Semester 2022 voor coördinatie van het economisch beleid. Daarin is terdege rekening gehouden met het op 7 mei 2021 ondertekende sociaal engagement van Porto om de Europese pijler van sociale rechten, die op 17 november 2017 door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie is afgekondigd, verder uit te voeren. De Europese Raad heeft op 25 maart 2022 de prioriteiten van de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022 goedgekeurd. Op 24 november 2021 heeft de Commissie op basis van Verordening (EU) nr. 1176/2011 ook het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij Zweden heeft genoemd als een van de lidstaten waarvoor een diepgaande evaluatie nodig zou zijn. Op dezelfde datum heeft de Commissie ook een voorstel voor het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2022 aangenomen, waarin de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten wordt geanalyseerd. De Raad heeft het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid op 14 maart 2022 aangenomen.

| (3) | De Russische invasie in Oekraïne, die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen. |
| --- | --- |

(3)

De Russische invasie in Oekraïne, die volgde op de wereldwijde pandemie, heeft de geopolitieke en economische context aanzienlijk veranderd. De impact van de invasie op de economieën van de lidstaten is onder meer voelbaar door hogere prijzen voor energie, voedsel en grondstoffen en door lagere groeivooruitzichten. De hogere energieprijzen treffen vooral de meest kwetsbare huishoudens die te maken hebben met of risico lopen op energiearmoede, alsook de bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor energieprijsstijgingen. De Unie ziet ook een ongekende instroom van mensen die Oekraïne ontvluchten. De economische gevolgen van de Russische aanvalsoorlog hebben een asymmetrisch effect gehad op de lidstaten. In dat verband werd op 4 maart 2022 voor het eerst Richtlijn 2001/55/EG van de Raad (4) door Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad (5) in werking gesteld, waarbij ontheemden uit Oekraïne het recht kregen om legaal in de Unie te verblijven, plus het recht op toegang tot onderwijs en opleiding, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg, huisvesting en sociale voorzieningen.

| (4) | Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen. |
| --- | --- |

(4)

Rekening houdend met de snel veranderende economische en geopolitieke situatie wordt de brede coördinatie van het economisch en werkgelegenheidsbeleid in het kader van het Europees Semester in 2022 hervat, waarbij de ontwikkelingen afgestemd worden op de uitvoeringsvereisten van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, zoals uiteengezet in de jaarlijkse duurzamegroeianalyse 2022. De uitvoering van de goedgekeurde herstel- en veerkrachtplannen is van essentieel belang voor de verwezenlijking van de beleidsdoelstellingen van het Europees Semester, aangezien de plannen betrekking hebben op ten minste een aanzienlijk deel van de relevante landspecifieke aanbevelingen die in de cycli 2019 en 2020 van het Europees Semester gedaan zijn. De landspecifieke aanbevelingen van 2019 en 2020 blijven ook relevant voor de herstel- en veerkrachtplannen die herzien, geactualiseerd of gewijzigd zijn overeenkomstig de artikelen 14, 18 en 21 van Verordening (EU) 2021/241, naast andere landspecifieke aanbevelingen die gedaan zijn tot de datum van indiening van dergelijke herziene, geactualiseerde of gewijzigde herstel- en veerkrachtplannen.

| (5) | De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023. |
| --- | --- |

(5)

De algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact is actief sinds maart 2020. In haar mededeling van 3 maart 2021 getiteld “Een jaar na de uitbraak van COVID-19: de respons vanuit het begrotingsbeleid” heeft de Commissie het standpunt ingenomen dat het besluit om de algemene ontsnappingsclausule te deactiveren dan wel te blijven toepassen, gezien moet worden als een algehele evaluatie van de toestand van de economie, waarbij het niveau van economische activiteit in de Unie of de eurozone in vergelijking met het niveau van vóór de crisis (einde van 2019) een belangrijk kwantitatief criterium is. Grotere onzekerheid en sterke neerwaartse risico’s voor de economische vooruitzichten in verband met de oorlog in Europa, ongekende stijgingen van de energieprijzen en aanhoudende verstoringen van de toeleveringsketen rechtvaardigen de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact tot 2023.

| (6) | Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Zweden, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen. |
| --- | --- |

(6)

Volgens de aanpak in de aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 (6), waarbij een advies van de Raad werd geformuleerd over het convergentieprogramma 2021 van Zweden, wordt de algemene begrotingskoers momenteel het best gemeten als de verandering in de primaire uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis), maar inclusief uitgaven gefinancierd met niet-terugbetaalbare steun (subsidies) uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen, in verhouding tot de potentiële groei op middellange termijn (7). Naast de algemene begrotingskoers wordt, bij de beoordeling of het nationale begrotingsbeleid prudent is en de samenstelling ervan bevorderlijk is voor duurzaam herstel in overeenstemming met de groene en de digitale transitie, ook aandacht besteed aan de ontwikkeling van nationaal gefinancierde (8) primaire lopende uitgaven (ongerekend discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde en exclusief tijdelijke noodmaatregelen die verband houden met de COVID-19-crisis) en investeringen.

| (7) | Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester. |
| --- | --- |

(7)

Op 2 maart 2022 heeft de Commissie een mededeling aangenomen met brede richtsnoeren voor het begrotingsbeleid voor 2023 (“de begrotingsrichtsnoeren”), die tot doel heeft de voorbereiding van de stabiliteits- en convergentieprogramma’s van de lidstaten te ondersteunen en zo de beleidscoördinatie te versterken. Op basis van de macro-economische winterprognoses 2022 was de Commissie van mening dat de overgang van een geaggregeerde ondersteunende begrotingskoers in 2020-2022 naar een in grote lijnen neutrale geaggregeerde begrotingskoers, waarbij kan worden ingespeeld op de veranderende economische situatie, in 2023 gepast zou lijken. De Commissie kondigde aan dat de begrotingsaanbevelingen voor 2023 van lidstaat tot lidstaat gedifferentieerd moeten worden en rekening moeten houden met mogelijke overloopeffecten tussen landen. De Commissie heeft de lidstaten verzocht de richtsnoeren in hun stabiliteits- en convergentieprogramma’s te verwerken. De Commissie heeft zich ertoe verbonden de economische ontwikkelingen nauwlettend te volgen en zo nodig haar beleidsrichtsnoeren aan te passen, en wel uiterlijk eind mei 2022 in haar voorjaarspakket van het Europees Semester.

| (8) | Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne. |
| --- | --- |

(8)

Wat de begrotingsrichtsnoeren betreft, houden de begrotingsaanbevelingen voor 2023 rekening met de verslechterde economische vooruitzichten, de toegenomen onzekerheid en verdere neerwaartse risico’s, en de hogere inflatie in vergelijking met de winterprognoses 2022 van de Commissie. Tegen die achtergrond moet de budgettaire respons zijn dat de overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en energiezekerheid verhoogd worden en de koopkracht van de meest kwetsbare huishoudens in stand gehouden wordt, om de gevolgen van de stijging van de energieprijzen op te vangen en de inflatoire druk van tweederonde-effecten te helpen beperken door middel van gerichte en tijdelijke maatregelen. Het begrotingsbeleid moet flexibel blijven om zich aan te passen aan de snel veranderende omstandigheden, met inbegrip van de uit de aanvalsoorlog van Rusland tegen Oekraïne voortvloeiende uitdagingen op het vlak van defensie en veiligheid, en het moet differentiëren tussen de lidstaten naargelang van hun begrotings- en economische situatie, ook wat betreft hun blootstelling aan de crisis en aan de instroom van ontheemden uit Oekraïne.

| (9) | Op 28 mei 2021 heeft Zweden zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 4 mei 2022 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Zweden (9) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Zweden de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid. |
| --- | --- |

(9)

Op 28 mei 2021 heeft Zweden zijn nationale herstel- en veerkrachtplan bij de Commissie ingediend, overeenkomstig artikel 18, lid 1, van Verordening (EU) 2021/241. Krachtens artikel 19 van Verordening (EU) 2021/241 heeft de Commissie de relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie en samenhang van het herstel- en veerkrachtplan beoordeeld overeenkomstig de beoordelingsrichtsnoeren van bijlage V bij die verordening. Op 4 mei 2022 heeft de Raad zijn uitvoeringsbesluit betreffende de goedkeuring van de beoordeling van het herstel- en veerkrachtplan voor Zweden (9) vastgesteld. De vrijgave van tranches is afhankelijk van de vaststelling van een besluit van de Commissie overeenkomstig artikel 24, lid 5, van Verordening (EU) 2021/241 waarin wordt verklaard dat Zweden de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen die in het uitvoeringsbesluit van de Raad zijn vastgelegd, in voldoende mate heeft gehaald. Onder bevredigende verwezenlijking wordt begrepen dat de verwezenlijking van eerdere mijlpalen en streefdoelen niet is teruggedraaid.

| (10) | Zweden heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, binnen de termijn uit artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd. |
| --- | --- |

(10)

Zweden heeft op 29 april 2022 zijn nationale hervormingsprogramma 2022 en zijn convergentieprogramma 2022 ingediend, binnen de termijn uit artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1466/97. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma’s rekening te houden, zijn deze samen geëvalueerd.

| (11) | De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Zweden gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Zweden heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Zweden van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Zweden heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft op 23 mei 2022 het landverslag 2022 voor Zweden gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die Zweden heeft geboekt bij de uitvoering van de desbetreffende landspecifieke aanbevelingen die de Raad in 2019, 2020 en 2021 heeft vastgesteld en werd de balans opgemaakt van de uitvoering door Zweden van het herstel- en veerkrachtplan, voortbouwend op het scorebord voor herstel en veerkracht. Op basis van die analyse werden in het landverslag lacunes vastgesteld met betrekking tot de uitdagingen die niet of slechts gedeeltelijk worden aangepakt in het herstel- en veerkrachtplan, alsook nieuwe en opkomende uitdagingen, waaronder die welke voortvloeien uit de Russische invasie van Oekraïne. Ook werd de vooruitgang beoordeeld die Zweden heeft geboekt bij de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en bij de verwezenlijking van de kerndoelen van de Unie inzake werkgelegenheid, vaardigheden en armoedebestrijding, alsook bij de verwezenlijking van de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties.

| (12) | De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Zweden een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. De Commissie concludeerde dat Zweden wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden. De kwetsbaarheden houden verband met hoge en stijgende huizenprijzen en de hoge schuldenlast van huishoudens. Particuliere schulden zijn in 2020 gestegen tot 216 % van het bruto binnenlands product, wat reden tot zorg vormt vanwege het grote aandeel van de schuld dat wordt gebruikt om eigendommen te kopen. Financiële instellingen worden blootgesteld aan de vastgoedmarkt door hypothecaire kredietverstrekking en kredieten aan commerciële vastgoed- en bouwondernemingen. Door een tekort aan huizen, een overgereguleerde huurmarkt, fiscale stimulansen om nieuwe hypotheken af te sluiten en de dalende rentevoeten, zijn huishoudens steeds meer schulden aangegaan om de aankoop van een huis te financieren. Hierdoor zijn ze kwetsbaar voor potentiële rentewijzigingen. Aan het eind van 2020 bedroegen de schulden van huishoudens 188 % van het beschikbare inkomen en 95 % van het bbp. Een correctie zou een negatief effect op de economie en op de banksector kunnen hebben. Dit zou een domino-effect met zich mee kunnen brengen voor landen die economische en financiële banden met de Zweedse economie en banksector onderhouden. De afgelopen jaren zijn een aantal maatregelen genomen om deze onevenwichtigheden aan te pakken, maar de effecten hiervan waren beperkt. Er blijven cruciale hiaten in het beleid, met name inzake de fiscale prikkels voor schuldgefinancieerd eigenwoningbezit en de aanbodmarkt voor woningen en de huurmarkt. |
| --- | --- |

(12)

De Commissie heeft op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 met betrekking tot Zweden een diepgaande evaluatie verricht en de resultaten ervan bekendgemaakt op 23 mei 2022. De Commissie concludeerde dat Zweden wordt geconfronteerd met macro-economische onevenwichtigheden. De kwetsbaarheden houden verband met hoge en stijgende huizenprijzen en de hoge schuldenlast van huishoudens. Particuliere schulden zijn in 2020 gestegen tot 216 % van het bruto binnenlands product, wat reden tot zorg vormt vanwege het grote aandeel van de schuld dat wordt gebruikt om eigendommen te kopen. Financiële instellingen worden blootgesteld aan de vastgoedmarkt door hypothecaire kredietverstrekking en kredieten aan commerciële vastgoed- en bouwondernemingen. Door een tekort aan huizen, een overgereguleerde huurmarkt, fiscale stimulansen om nieuwe hypotheken af te sluiten en de dalende rentevoeten, zijn huishoudens steeds meer schulden aangegaan om de aankoop van een huis te financieren. Hierdoor zijn ze kwetsbaar voor potentiële rentewijzigingen. Aan het eind van 2020 bedroegen de schulden van huishoudens 188 % van het beschikbare inkomen en 95 % van het bbp. Een correctie zou een negatief effect op de economie en op de banksector kunnen hebben. Dit zou een domino-effect met zich mee kunnen brengen voor landen die economische en financiële banden met de Zweedse economie en banksector onderhouden. De afgelopen jaren zijn een aantal maatregelen genomen om deze onevenwichtigheden aan te pakken, maar de effecten hiervan waren beperkt. Er blijven cruciale hiaten in het beleid, met name inzake de fiscale prikkels voor schuldgefinancieerd eigenwoningbezit en de aanbodmarkt voor woningen en de huurmarkt.

| (13) | In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Zweden aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Zweden aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Zweden volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 2,7 % van het bbp in 2020, tot 0,2 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Zweden ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke maatregelen voor noodsteun afnamen van 3,3 % van het bbp in 2020 naar 2,2 % in 2021. De maatregelen die Zweden in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk. Tegelijkertijd waren sommige van de in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk of gingen deze niet gepaard met compenserende maatregelen, waarbij het voornamelijk ging om verschillende maatregelen met betrekking tot uitgaven en verlagingen van de inkomstenbelasting. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 39,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 36,7 % van het bbp in 2021. |
| --- | --- |

(13)

In zijn aanbeveling van 20 juli 2020 (10) heeft de Raad Zweden aanbevolen om in 2020 en 2021 overeenkomstig de algemene ontsnappingsclausule alle nodige maatregelen te nemen om de COVID-19-pandemie doeltreffend aan te pakken, de economie te stimuleren en het daaropvolgende herstel te ondersteunen. Ook heeft hij Zweden aanbevolen om, als de economische omstandigheden dit toelaten, begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn en het waarborgen van de houdbaarheid van de schuld, daarbij de investeringen verhogend. In 2021 is het overheidstekort van Zweden volgens door Eurostat gevalideerde gegevens gedaald van 2,7 % van het bbp in 2020, tot 0,2 %. De respons vanuit het begrotingsbeleid door Zweden ondersteunde het economisch herstel in 2021, terwijl de tijdelijke maatregelen voor noodsteun afnamen van 3,3 % van het bbp in 2020 naar 2,2 % in 2021. De maatregelen die Zweden in 2021 heeft genomen, stemden overeen met de aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020. De door de regering in 2020 en 2021 genomen discretionaire begrotingsmaatregelen waren meestal tijdelijk. Tegelijkertijd waren sommige van de in de periode 2020 tot en met 2021 genomen discretionaire maatregelen niet tijdelijk of gingen deze niet gepaard met compenserende maatregelen, waarbij het voornamelijk ging om verschillende maatregelen met betrekking tot uitgaven en verlagingen van de inkomstenbelasting. Volgens door Eurostat gevalideerde gegevens is de overheidsschuld van 39,6 % van het bbp in 2020, gedaald tot 36,7 % van het bbp in 2021.

| (14) | Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,1 % en in 2023 met 1,6 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een lagere groei van het reële bbp van 2,3 % in 2022 en 1,4 % in 2023. De regering verwacht dat het nominale tekort in 2022 zal stijgen tot 0,5 % van het bbp en in 2023 zal omslaan in een overschot van 0,5 %. De stijging in 2022 wijst voornamelijk op een zwakkere economische groei en aanvullende uitgavenprioriteiten, die gezamenlijk de beëindiging van noodmaatregelen overheersen. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de schuldquote in 2022 naar verwachting afnemen tot 33,5 % en in 2023 blijven dalen tot 30,7 %. Op basis van aangekondigde beleidsmaatregelen die bekend waren op de afsluitingsdatum van de prognoses, gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een overheidstekort van 0,5 % van het bbp in 2022, dat in 2023 zal omslaan in een overschot van 0,5 %. Dit stemt overeen met het tekort dat in het convergentieprogramma 2022 is geraamd. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt gerekend op een vergelijkbare schuldquote van 33,8 % in 2022 en van 30,5 % in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,9 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan die de potentiële groei van Zweden kunnen bevorderen. |
| --- | --- |

(14)

Het aan de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma voor 2022 ten grondslag liggende macro-economische scenario is realistisch. De regering gaat ervan uit dat het reële bbp in 2022 met 3,1 % en in 2023 met 1,6 % zal groeien. In vergelijking daarmee gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een lagere groei van het reële bbp van 2,3 % in 2022 en 1,4 % in 2023. De regering verwacht dat het nominale tekort in 2022 zal stijgen tot 0,5 % van het bbp en in 2023 zal omslaan in een overschot van 0,5 %. De stijging in 2022 wijst voornamelijk op een zwakkere economische groei en aanvullende uitgavenprioriteiten, die gezamenlijk de beëindiging van noodmaatregelen overheersen. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de schuldquote in 2022 naar verwachting afnemen tot 33,5 % en in 2023 blijven dalen tot 30,7 %. Op basis van aangekondigde beleidsmaatregelen die bekend waren op de afsluitingsdatum van de prognoses, gaan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uit van een overheidstekort van 0,5 % van het bbp in 2022, dat in 2023 zal omslaan in een overschot van 0,5 %. Dit stemt overeen met het tekort dat in het convergentieprogramma 2022 is geraamd. In de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt gerekend op een vergelijkbare schuldquote van 33,8 % in 2022 en van 30,5 % in 2023. Volgens de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie wordt de potentiële groei op middellange termijn (10-jaarsgemiddelde) geraamd op 1,9 %. Deze raming houdt echter geen rekening met het effect van de hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan die de potentiële groei van Zweden kunnen bevorderen.

| (15) | In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zal dalen van 2,2 % van het bbp in 2021 tot 1,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en op 0,0 % van het bbp in 2023 (11). In vergelijking met het Uniegemiddelde heeft de economie van Zweden een lagere energie-intensiteit en besteden huishoudens een lager aandeel van hun uitgaven aan energie (12). Deze maatregelen bestaan uit sociale overdrachten aan huishoudens ter compensatie van de hogere elektriciteitsprijzen en verlagingen van de brandstofbelastingen in de landbouw, bosbouw en visserij. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de overdrachten aan huishoudens om de hogere elektriciteitsprijzen te dekken. De kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 2023 (13), en de verhoogde kosten van defensie-uitgaven liggen alleen in 2022 net onder 0,1 % van het bbp. |
| --- | --- |

(15)

In 2022 heeft de regering het merendeel van de naar aanleiding van de COVID-19-crisis genomen maatregelen geleidelijk afgeschaft, zodat de omvang van de tijdelijke noodmaatregelen naar verwachting zal dalen van 2,2 % van het bbp in 2021 tot 1,2 % in 2022. Het overheidstekort wordt beïnvloed door de maatregelen die zijn genomen om de economische en sociale gevolgen van de stijging van de energieprijzen tegen te gaan, die in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie worden geraamd op 0,4 % van het bbp in 2022 en op 0,0 % van het bbp in 2023 (11). In vergelijking met het Uniegemiddelde heeft de economie van Zweden een lagere energie-intensiteit en besteden huishoudens een lager aandeel van hun uitgaven aan energie (12). Deze maatregelen bestaan uit sociale overdrachten aan huishoudens ter compensatie van de hogere elektriciteitsprijzen en verlagingen van de brandstofbelastingen in de landbouw, bosbouw en visserij. Die maatregelen zijn aangekondigd als tijdelijk. Indien de energieprijzen in 2023 hoog blijven, kunnen sommige van die maatregelen echter worden voortgezet. Sommige van deze maatregelen zijn niet gericht, met name de overdrachten aan huishoudens om de hogere elektriciteitsprijzen te dekken. De kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne worden in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie geraamd op 0,1 % van het bbp in 2022 en 2023 (13), en de verhoogde kosten van defensie-uitgaven liggen alleen in 2022 net onder 0,1 % van het bbp.

| (16) | In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Zweden aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te handhaven, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Zweden aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren. |
| --- | --- |

(16)

In zijn aanbeveling van 18 juni 2021 heeft de Raad Zweden aanbevolen om in 2022 een ondersteunende begrotingskoers te handhaven, onder meer met behulp van de impuls die uitgaat van de herstel- en veerkrachtfaciliteit, en om nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden. Ook heeft de Raad Zweden aanbevolen om, wanneer de economische omstandigheden dat toelaten, een begrotingsbeleid te voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties en houdbaarheid van de begroting op middellange termijn, en tegelijkertijd de investeringen te verhogen om het groeipotentieel te stimuleren.

| (17) | Op basis van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en met inachtneming van de informatie uit het convergentieprogramma 2022 van Zweden zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn met – 0,6 % van het bbp, zoals de Raad heeft aanbevolen (14). Zweden is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om een aanvullende impuls te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting ten opzichte van 2021 met 0,1 procentpunt van het bbp stijgen. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is Zweden van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals de Raad heeft aanbevolen. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Deze omvat de extra gevolgen van de bovenstaande maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp) en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp). |
| --- | --- |

(17)

Op basis van de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie en met inachtneming van de informatie uit het convergentieprogramma 2022 van Zweden zal de begrotingskoers in 2022 naar verwachting ondersteunend zijn met – 0,6 % van het bbp, zoals de Raad heeft aanbevolen (14). Zweden is van plan het herstel verder te ondersteunen door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om een aanvullende impuls te financieren, zoals de Raad heeft aanbevolen. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal naar verwachting ten opzichte van 2021 met 0,1 procentpunt van het bbp stijgen. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2022 naar verwachting een neutrale bijdrage van 0,0 procentpunt leveren aan de begrotingskoers (15). Daarom is Zweden van plan nationaal gefinancierde investeringen in stand te houden, zoals de Raad heeft aanbevolen. Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2022 naar verwachting een expansieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 0,4 procentpunt leveren. Deze omvat de extra gevolgen van de bovenstaande maatregelen om de economische en sociale impact van de stijging van de energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp) en de kosten voor het bieden van tijdelijke bescherming aan ontheemden uit Oekraïne (0,1 % van het bbp).

| (18) | Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,3 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Zweden zal in 2023 volgens de prognoses gebruik blijven maken van de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal ten opzichte van 2022 naar verwachting stijgen met 0,1 procentpunt van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een licht contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,1 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp). |
| --- | --- |

(18)

Voor 2023 wordt in de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie uitgegaan van een begrotingskoers van + 1,3 % van het bbp bij ongewijzigd beleid (16). Zweden zal in 2023 volgens de prognoses gebruik blijven maken van de subsidies van de herstel- en veerkrachtfaciliteit om aanvullende ondersteuning van het herstel te financieren. De positieve bijdrage aan de economische activiteit van de met subsidies uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen gefinancierde uitgaven zal ten opzichte van 2022 naar verwachting stijgen met 0,1 procentpunt van het bbp. Nationaal gefinancierde investeringen zullen in 2023 naar verwachting een licht contractieve bijdrage van 0,1 procentpunt aan de begrotingskoers leveren (17). Tegelijkertijd zal de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven (ongerekend nieuwe maatregelen aan de ontvangstenzijde) in 2023 naar verwachting een contractieve bijdrage aan de algemene begrotingskoers van 1,1 procentpunt leveren. Dat omvat ook het effect van de geleidelijke afschaffing van de maatregelen om de stijgende energieprijzen aan te pakken (0,4 % van het bbp).

| (19) | Volgens het convergentieprogramma 2022 zal het overheidsoverschot naar verwachting geleidelijk toenemen van 0,8 % van het bbp in 2024 tot 1,4 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het convergentieprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de schuldquote naar verwachting blijven afnemen, om precies te zijn tot 28,9 % in 2024 en tot 26,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag. |
| --- | --- |

(19)

Volgens het convergentieprogramma 2022 zal het overheidsoverschot naar verwachting geleidelijk toenemen van 0,8 % van het bbp in 2024 tot 1,4 % in 2025. Daarom zal het gepland overheidstekort binnen de looptijd van het convergentieprogramma 2022 onder de 3 % van het bbp blijven. Volgens het convergentieprogramma 2022 zal de schuldquote naar verwachting blijven afnemen, om precies te zijn tot 28,9 % in 2024 en tot 26,4 % in 2025. Volgens de analyse van de Commissie lijken de risico’s voor de houdbaarheid van de schuld op middellange termijn laag.

| (20) | De combinatie van hoge huizenprijzen en schulden van huishoudens vormt een risico op wanordelijke correctie. Zweden heeft de afgelopen jaren verschillende macroprudentiële maatregelen ingevoerd om de schulden van huishoudens in verhouding tot inkomsten en de waarde van de verhypothekeerde zaak te verlagen. Andere stimulansen voor leningen en het aangaan van schulden blijven echter van kracht. Dientengevolge lijken de beleidsmaatregelen die tot dusver zijn genomen slechts een beperkt effect te hebben gehad op de groei van de hypotheekverlening. De huizenprijzen stijgen sinds halverwege de jaren 1990 en groeien sneller dan het inkomen van huishoudens. Deze tendens is in 2021 versneld, waarbij de nominale huizenprijzen in het derde kwartaal met 11,3 % groeiden ten opzichte van het jaar ervoor. De belangrijkste redenen hiervoor zijn onder andere fiscale prikkels voor eigenwoningbezit, soepele kredietvoorwaarden en hypotheekschuld en zeer lage hypotheekaflossingspercentages. De algemene belastingdruk op eigendom is in Zweden relatief laag, vanwege royale belastingaftrek van hypotheekrente en lage periodieke onroerendgoedbelasting. Hoewel de maatregelen met betrekking tot vermogenswinstbelastingen in 2020 en 2021 voor bestaande huiseigenaren tot lagere kosten hebben geleid voor het kopen van huizen en het verhuizen, heeft deze verandering, door een stijging van de huizenprijzen, de toegang tot de huizenmarkt voor starters wellicht iets moeilijker gemaakt. Ondanks een aanzienlijke stijging van de nieuwbouw de afgelopen jaren en een toename van het aantal toegekende bouwvergunningen, blijft het huizentekort de komende jaren naar verwachting aanhouden. Bovendien wordt het bestaande woningbestand niet efficiënt gebruikt. Alles bij elkaar zorgt dit ervoor dat het moeilijker voor mensen is om van baan te veranderen en draagt dit bij aan intergenerationele ongelijkheid. Op de huurmarkt profiteert een beperkte groep huishoudens van gereguleerde huurprijzen die lager liggen dan de marktprijzen. Er is geen verband tussen de huurprijs en de behoeften en inkomsten van het huishouden. Er zouden efficiëntieverbeteringen worden gerealiseerd als de huurprijzen de marktprijzen beter zouden volgen, aangevuld met een huurtoeslag op basis van het inkomen en het nettovermogen. |
| --- | --- |

(20)

De combinatie van hoge huizenprijzen en schulden van huishoudens vormt een risico op wanordelijke correctie. Zweden heeft de afgelopen jaren verschillende macroprudentiële maatregelen ingevoerd om de schulden van huishoudens in verhouding tot inkomsten en de waarde van de verhypothekeerde zaak te verlagen. Andere stimulansen voor leningen en het aangaan van schulden blijven echter van kracht. Dientengevolge lijken de beleidsmaatregelen die tot dusver zijn genomen slechts een beperkt effect te hebben gehad op de groei van de hypotheekverlening. De huizenprijzen stijgen sinds halverwege de jaren 1990 en groeien sneller dan het inkomen van huishoudens. Deze tendens is in 2021 versneld, waarbij de nominale huizenprijzen in het derde kwartaal met 11,3 % groeiden ten opzichte van het jaar ervoor. De belangrijkste redenen hiervoor zijn onder andere fiscale prikkels voor eigenwoningbezit, soepele kredietvoorwaarden en hypotheekschuld en zeer lage hypotheekaflossingspercentages. De algemene belastingdruk op eigendom is in Zweden relatief laag, vanwege royale belastingaftrek van hypotheekrente en lage periodieke onroerendgoedbelasting. Hoewel de maatregelen met betrekking tot vermogenswinstbelastingen in 2020 en 2021 voor bestaande huiseigenaren tot lagere kosten hebben geleid voor het kopen van huizen en het verhuizen, heeft deze verandering, door een stijging van de huizenprijzen, de toegang tot de huizenmarkt voor starters wellicht iets moeilijker gemaakt. Ondanks een aanzienlijke stijging van de nieuwbouw de afgelopen jaren en een toename van het aantal toegekende bouwvergunningen, blijft het huizentekort de komende jaren naar verwachting aanhouden. Bovendien wordt het bestaande woningbestand niet efficiënt gebruikt. Alles bij elkaar zorgt dit ervoor dat het moeilijker voor mensen is om van baan te veranderen en draagt dit bij aan intergenerationele ongelijkheid. Op de huurmarkt profiteert een beperkte groep huishoudens van gereguleerde huurprijzen die lager liggen dan de marktprijzen. Er is geen verband tussen de huurprijs en de behoeften en inkomsten van het huishouden. Er zouden efficiëntieverbeteringen worden gerealiseerd als de huurprijzen de marktprijzen beter zouden volgen, aangevuld met een huurtoeslag op basis van het inkomen en het nettovermogen.

| (21) | Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die in 2019 en 2020 zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Zweden in het kader van het Europees Semester, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Hiermee worden in het bijzonder hervormingen en investeringen ingevoerd om de groene en digitale transitie te ondersteunen, het zorgstelsel veerkrachtiger te maken, het risico op witwassen te verlagen en het niveau van opleidingen en vaardigheden te verhogen. |
| --- | --- |

(21)

Overeenkomstig artikel 19, lid 3, punt b), van Verordening (EU) 2021/241 en bijlage V, criterium 2.2, bij die verordening, bevat het herstel- en veerkrachtplan een uitgebreide reeks elkaar versterkende hervormingen en investeringen met een indicatief tijdschema voor de uitvoering ervan die uiterlijk op 31 augustus 2026 moet zijn voltooid. Deze dragen bij tot het aanpakken van alle of een aanzienlijk deel van de economische en sociale uitdagingen die in 2019 en 2020 zijn opgenomen in de landspecifieke aanbevelingen van de Raad voor Zweden in het kader van het Europees Semester, naast de eventuele landspecifieke aanbevelingen die tot de datum van vaststelling van een herstel- en veerkrachtplan zijn gedaan. Hiermee worden in het bijzonder hervormingen en investeringen ingevoerd om de groene en digitale transitie te ondersteunen, het zorgstelsel veerkrachtiger te maken, het risico op witwassen te verlagen en het niveau van opleidingen en vaardigheden te verhogen.

| (22) | De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Zweden draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Zweden vertegenwoordigen 44 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Zweden helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda. |
| --- | --- |

(22)

De uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan van Zweden draagt er naar verwachting toe bij dat er verdere vooruitgang bij de groene en de digitale transitie wordt geboekt. Maatregelen ter ondersteuning van de klimaatdoelstellingen in Zweden vertegenwoordigen 44 % van de totale toewijzing van het herstel- en veerkrachtplan, en maatregelen ter ondersteuning van digitale doelstellingen 21 %. De volledige uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de desbetreffende mijlpalen en streefdoelen, zal Zweden helpen om snel te herstellen van de gevolgen van de COVID-19-crisis en tegelijkertijd zijn veerkracht vergroten. De systematische betrokkenheid van de sociale partners en andere betrokken belanghebbenden blijft belangrijk voor de succesvolle uitvoering van het herstel- en veerkrachtplan, alsmede ander economisch en werkgelegenheidsbeleid dat verder gaat dan het herstel- en veerkrachtplan, om te zorgen voor een breed draagvlak voor de algehele beleidsagenda.

| (23) | De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Zweden op 25 mei 2022 goedgekeurd. Zweden heeft in de verordening bedoelde programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid tussen november 2021 en februari 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Zweden bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma’s van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van het cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(23)

De Commissie heeft de bij Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad (18) ingestelde partnerschapsovereenkomst van Zweden op 25 mei 2022 goedgekeurd. Zweden heeft in de verordening bedoelde programmeringsdocumenten betreffende het cohesiebeleid tussen november 2021 en februari 2022 ingediend. Overeenkomstig Verordening (EU) 2021/1060 moet Zweden bij de programmering van de fondsen voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 rekening houden met de relevante landspecifieke aanbevelingen. Dat is een voorwaarde voor het verbeteren van de doeltreffendheid en het maximaliseren van de meerwaarde van de financiële steun die uit de cohesiebeleidsfondsen ontvangen wordt, en voor het bevorderen van de coördinatie, de complementariteit en de samenhang tussen die cohesiebeleidsfondsen en andere Unie-instrumenten en fondsen. Het succes van de uitvoering van de programma’s van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en van het cohesiebeleid hangt ook af van het wegwerken van knelpunten voor investeringen, ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie en een evenwichtige territoriale ontwikkeling.

| (24) | Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Zweden geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met i) overgewaardeerde huizenprijzen in combinatie met een verdere aangroei van de schulden van huishoudens; ii) ongelijke onderwijskansen voor leerlingen met een kansarme of migratieachtergrond en de behoefte aan betere integratie van kansarme groepen op de arbeidsmarkt, en iii) de noodzaak om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, waaronder uit Rusland, verder te laten afnemen. |
| --- | --- |

(24)

Naast de economische en sociale uitdagingen die in het herstel- en veerkrachtplan aan bod komen, wordt Zweden geconfronteerd met een aantal extra uitdagingen in verband met i) overgewaardeerde huizenprijzen in combinatie met een verdere aangroei van de schulden van huishoudens; ii) ongelijke onderwijskansen voor leerlingen met een kansarme of migratieachtergrond en de behoefte aan betere integratie van kansarme groepen op de arbeidsmarkt, en iii) de noodzaak om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, waaronder uit Rusland, verder te laten afnemen.

| (25) | Ondanks de algemeen goede resultaten zijn de ongelijkheden in het Zweedse onderwijssysteem van invloed op de basisvaardigheden van leerlingen met een kansarme sociaale-economische en migratieachtergrond. Het verschil in prestaties tussen in Zweden geboren leerlingen en in het buitenland geboren leerlingen is duidelijk toegenomen, rekening houdend met een verdubbeling van het aantal leerlingen met een migratieachtergrond tussen 2009 en 2018. Hoewel uit internationale testresultaten blijkt dat de basisvaardigheden over het algemeen zijn verbeterd, behoort het verschil in leesvaardigheid tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond tot de hoogste van de Unie. Bovendien is het percentage voortijdige schoolverlaters veel hoger onder in het buitenland geboren leerlingen. De ongelijkheden in het onderwijs nemen toe en houden vaak verband met de beperkte schoolkeuze voor leerlingen met een migratieachtergrond die recentelijk in Zweden zijn aangekomen. Het verschil in onderwijsresultaten is van grote invloed op de kansen van leerlingen in kansarme situaties om de juiste vaardigheden te ontwikkelen voor het vinden van een baan. Er zijn mogelijkheden om de opzet en het beheer van het onderwijssysteem, waaronder het inschrijfproces, te verbeteren en om het aanhoudende tekort aan gekwalificeerde leraren aan te pakken en zo de kwaliteit en gelijkheid van het onderwijssysteem te bevorderen. Zweden heeft ook te maken met uitdagingen voor de integratie van laaggeschoolde, in het buitenland geboren mensen buiten de schoolgaande leeftijd op de arbeidsmarkt. Dit draagt bij aan aanhoudende hiaten in de arbeidsmarktparticipatie en vaardigheden van een aanzienlijk aantal werknemers. |
| --- | --- |

(25)

Ondanks de algemeen goede resultaten zijn de ongelijkheden in het Zweedse onderwijssysteem van invloed op de basisvaardigheden van leerlingen met een kansarme sociaale-economische en migratieachtergrond. Het verschil in prestaties tussen in Zweden geboren leerlingen en in het buitenland geboren leerlingen is duidelijk toegenomen, rekening houdend met een verdubbeling van het aantal leerlingen met een migratieachtergrond tussen 2009 en 2018. Hoewel uit internationale testresultaten blijkt dat de basisvaardigheden over het algemeen zijn verbeterd, behoort het verschil in leesvaardigheid tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond tot de hoogste van de Unie. Bovendien is het percentage voortijdige schoolverlaters veel hoger onder in het buitenland geboren leerlingen. De ongelijkheden in het onderwijs nemen toe en houden vaak verband met de beperkte schoolkeuze voor leerlingen met een migratieachtergrond die recentelijk in Zweden zijn aangekomen. Het verschil in onderwijsresultaten is van grote invloed op de kansen van leerlingen in kansarme situaties om de juiste vaardigheden te ontwikkelen voor het vinden van een baan. Er zijn mogelijkheden om de opzet en het beheer van het onderwijssysteem, waaronder het inschrijfproces, te verbeteren en om het aanhoudende tekort aan gekwalificeerde leraren aan te pakken en zo de kwaliteit en gelijkheid van het onderwijssysteem te bevorderen. Zweden heeft ook te maken met uitdagingen voor de integratie van laaggeschoolde, in het buitenland geboren mensen buiten de schoolgaande leeftijd op de arbeidsmarkt. Dit draagt bij aan aanhoudende hiaten in de arbeidsmarktparticipatie en vaardigheden van een aanzienlijk aantal werknemers.

| (26) | In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in dialoog met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren. |
| --- | --- |

(26)

In reactie op het mandaat van de staatshoofden en -regeringsleiders van de Unie, zoals uiteengezet in de Verklaring van Versailles, beoogt het Commissievoorstel voor een REPowerEU-plan de afhankelijkheid van de Unie van de invoer van fossiele brandstoffen uit Rusland zo spoedig mogelijk af te bouwen. Daartoe wil de Commissie in dialoog met de lidstaten de meest geschikte projecten, investeringen en hervormingen op nationaal, regionaal en Unieniveau in kaart brengen. Die maatregelen zijn erop gericht de algehele afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen en fossiele brandstoffen niet langer uit Rusland in te voeren.

| (27) | Het is essentieel om de inspanningen voor het behalen van de streefcijfers voor hernieuwbare energie uit het nationale energie- en klimaatplan op te voeren. Hoewel Zweden het hoogste aandeel hernieuwbare energiebronnen voor het energieverbruik heeft van de Unie (51,1 % in 2020), is het een van de lidstaten met het hoogste energieverbruik per persoon. Bovendien is een groot deel van de broeikasgasemissies in Zweden afkomstig van de vervoersector, in het bijzonder wegvervoer. Deze sector blijft sterk afhankelijk van olie, die goed is voor 17,7 % van de totale energiemix. Bovendien zijn de beperkingen van de stroom- en netcapaciteit vooral in het zuiden van Zweden in 2021 blijven toenemen, waardoor de uitbreiding en vestiging van commerciële activiteiten daar wordt ingeperkt. Deze kwestie wordt bovendien verergerd door het ontbreken van transmissiecapaciteit tussen het noorden en het zuiden. Aanvullende investeringen in hernieuwbare energiebronnen, net- en netwerkcapaciteit en interconnectiviteit tussen de regio’s van het land zijn nodig om in 2040 het nationale doel van 100 % hernieuwbare elektriciteit en ten laatste in 2045 koolstofneutraliteit te behalen. Het verder stroomlijnen van vergunningsprocedures zou de last van het inzetten van hernieuwbare energiebronnen en in het bijzonder windenergie verlichten. Bovendien is het essentieel om het energieverbruik te verminderen door de energie-efficiëntie te vergroten en zo de koolstofemissies en energiekosten voor consumenten en ondernemingen te verlagen. Het verhogen van de investeringen in hernieuwbare energiebronnen en elektrificatie, het aanpakken van infrastructurele knelpunten, het bevorderen van de energie-efficiëntie en het verlagen van het verbruik van fossiele brandstoffen in het vervoer zullen bijdragen aan het verminderen van de algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, waaronder uit Rusland. Het aandeel van fossiele brandstoffen (2,6 % gas, 3,2 % steenkool en 17,7 % olie in 2020) in de Zweedse energiemix is aanzienlijk lager dan het Uniegemiddelde (24,4 % gas, 10,8 % steenkool en 32,7 % olie in 2020). Er is echter ruimte om de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen van Zweden verder te verlagen. Dit geldt voornamelijk voor olie (in 2020 was 20 % van de invoer van geraffineerde olie en 8 % van de totale invoer van ruwe olie afkomstig uit Rusland) en gas (in 2020 kwam 13 % van de totale gasinvoer uit Rusland).
  Hoewel de afhankelijkheid van gas en olie uit Rusland aanzienlijk zijn, liggen deze onder het Uniegemiddelde van 44 % afhankelijkheid van ingevoerd gas, 23 % afhankelijkheid van ingevoerde ruwe olie en 35 % afhankelijkheid van ingevoerde geraffineerde olie (19). Bovendien zou het versnellen van interconnectieprojecten met buurlanden de veiligheid van de energietoevoer en het aanpassingsvermogen aan regionale verschillen van Zweden verbeteren met het oog op de recente geopolitieke gebeurtenissen. Wil Zweden de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren. |
| --- | --- |

(27)

Het is essentieel om de inspanningen voor het behalen van de streefcijfers voor hernieuwbare energie uit het nationale energie- en klimaatplan op te voeren. Hoewel Zweden het hoogste aandeel hernieuwbare energiebronnen voor het energieverbruik heeft van de Unie (51,1 % in 2020), is het een van de lidstaten met het hoogste energieverbruik per persoon. Bovendien is een groot deel van de broeikasgasemissies in Zweden afkomstig van de vervoersector, in het bijzonder wegvervoer. Deze sector blijft sterk afhankelijk van olie, die goed is voor 17,7 % van de totale energiemix. Bovendien zijn de beperkingen van de stroom- en netcapaciteit vooral in het zuiden van Zweden in 2021 blijven toenemen, waardoor de uitbreiding en vestiging van commerciële activiteiten daar wordt ingeperkt. Deze kwestie wordt bovendien verergerd door het ontbreken van transmissiecapaciteit tussen het noorden en het zuiden. Aanvullende investeringen in hernieuwbare energiebronnen, net- en netwerkcapaciteit en interconnectiviteit tussen de regio’s van het land zijn nodig om in 2040 het nationale doel van 100 % hernieuwbare elektriciteit en ten laatste in 2045 koolstofneutraliteit te behalen. Het verder stroomlijnen van vergunningsprocedures zou de last van het inzetten van hernieuwbare energiebronnen en in het bijzonder windenergie verlichten. Bovendien is het essentieel om het energieverbruik te verminderen door de energie-efficiëntie te vergroten en zo de koolstofemissies en energiekosten voor consumenten en ondernemingen te verlagen. Het verhogen van de investeringen in hernieuwbare energiebronnen en elektrificatie, het aanpakken van infrastructurele knelpunten, het bevorderen van de energie-efficiëntie en het verlagen van het verbruik van fossiele brandstoffen in het vervoer zullen bijdragen aan het verminderen van de algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, waaronder uit Rusland. Het aandeel van fossiele brandstoffen (2,6 % gas, 3,2 % steenkool en 17,7 % olie in 2020) in de Zweedse energiemix is aanzienlijk lager dan het Uniegemiddelde (24,4 % gas, 10,8 % steenkool en 32,7 % olie in 2020). Er is echter ruimte om de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen van Zweden verder te verlagen. Dit geldt voornamelijk voor olie (in 2020 was 20 % van de invoer van geraffineerde olie en 8 % van de totale invoer van ruwe olie afkomstig uit Rusland) en gas (in 2020 kwam 13 % van de totale gasinvoer uit Rusland).

Hoewel de afhankelijkheid van gas en olie uit Rusland aanzienlijk zijn, liggen deze onder het Uniegemiddelde van 44 % afhankelijkheid van ingevoerd gas, 23 % afhankelijkheid van ingevoerde ruwe olie en 35 % afhankelijkheid van ingevoerde geraffineerde olie (19). Bovendien zou het versnellen van interconnectieprojecten met buurlanden de veiligheid van de energietoevoer en het aanpassingsvermogen aan regionale verschillen van Zweden verbeteren met het oog op de recente geopolitieke gebeurtenissen. Wil Zweden de “Fit for 55”-doelstellingen halen, dan zal er nog meer ambitie nodig zijn om broeikasgasemissies te verlagen en het aandeel hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie op te voeren.

| (28) | Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en niet-fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Zweden in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische impact van de transitie in de meest getroffen regio’s te verlichten. Daarnaast kan Zweden uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken. |
| --- | --- |

(28)

Hoewel de versnelling van de transitie naar klimaatneutraliteit en niet-fossiele brandstoffen in verschillende sectoren aanzienlijke herstructureringskosten met zich mee zal brengen, kan Zweden in het kader van het cohesiebeleid gebruikmaken van het mechanisme voor een rechtvaardige transitie om de sociaal-economische impact van de transitie in de meest getroffen regio’s te verlichten. Daarnaast kan Zweden uit het Europees Sociaal Fonds Plus putten (opgericht bij Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad (20)) om de werkgelegenheidskansen te vergroten en de sociale cohesie te versterken.

| (29) | In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven. |
| --- | --- |

(29)

In het licht van de beoordeling door de Commissie heeft de Raad het convergentieprogramma 2022 onderzocht, en zijn advies (21) daarover is in aanbeveling 1 weergegeven.

| (30) | In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het convergentieprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 2 weergegeven. Het in aanbevelingen 1 en 2 bedoelde beleid helpt onder meer bij het aanpakken van onevenwichtigheden in verband met de slecht functionerende huizenmarkt en de overgewaardeerde huizenprijzen in combinatie met een verdere aangroei van de schulden van huishoudens, |
| --- | --- |

(30)

In het licht van de diepgaande evaluatie door de Commissie en haar beoordeling heeft de Raad het nationale hervormingsprogramma 2022 en het convergentieprogramma 2022 onderzocht. Zijn aanbevelingen uit hoofde van artikel 6 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 zijn in de aanbevelingen 1 en 2 weergegeven. Het in aanbevelingen 1 en 2 bedoelde beleid helpt onder meer bij het aanpakken van onevenwichtigheden in verband met de slecht functionerende huizenmarkt en de overgewaardeerde huizenprijzen in combinatie met een verdere aangroei van de schulden van huishoudens,

BEVEELT AAN dat Zweden in 2022 en 2023 de volgende actie onderneemt:

1.

In 2023 ervoor zorgen dat de groei van de nationaal gefinancierde primaire lopende uitgaven in overeenstemming is met een algemeen neutrale beleidskoers, rekening houdend met de aanhoudende tijdelijke en gerichte steun aan huishoudens en bedrijven die het meest kwetsbaar zijn voor stijgingen van de energieprijzen en aan mensen die Oekraïne ontvluchten. Klaar staan om de lopende uitgaven aan te passen aan de veranderende situatie. Meer overheidsinvesteringen voor de groene en de digitale transitie en voor energiezekerheid, met inachtneming van het REPowerEU-initiatief, onder meer door gebruik te maken van de herstel- en veerkrachtfaciliteit en andere Uniefondsen. Voor de periode na 2023 een begrotingsbeleid voeren dat gericht is op het tot stand brengen van prudente begrotingssituaties op middellange termijn. Risico’s in verband met hoge schulden van huishoudens en onevenwichtigheden op de huizenmarkt verkleinen door de aftrekbaarheid van hypotheekrente te verlagen of door periodieke onroerendgoedbelasting te verhogen. Investeringen in woningbouw stimuleren om de urgentste tekorten te verlichten, voornamelijk door structurele belemmeringen voor nieuwbouw weg te nemen en de verstrekking van bebouwing de grond te waarborgen. De efficiëntie van de huizenmarkt verbeteren, onder meer door hervormingen op de huurmarkt in te voeren.

2.

Doorgaan met de uitvoering van zijn herstel- en veerkrachtplan, in overeenstemming met de mijlpalen en streefdoelen die zijn opgenomen in het uitvoeringsbesluit van de Raad van 4 mei 2022. De onderhandelingen met de Commissie over de programmeringsdocumenten voor het cohesiebeleid voor de periode 2021-2027 snel afronden om van start te kunnen gaan met de uitvoering ervan.

3.

De invloed die de sociaal-economische en migratieachtergrond van leerlingen heeft op hun onderwijsresultaten verminderen door te zorgen voor gelijke kansen op toegang tot scholen en het tekort aan gekwalificeerde leraren aan te pakken. Vaardigheden van kansarme groepen, waaronder mensen met een migratieachtergrond, ontwikkelen door middelen en methoden af te stemmen op hun behoeften en zo hun integratie op de arbeidsmarkt te bevorderen.

4.

De algemene afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verkleinen door de inzet van hernieuwbare energiebronnen te versnellen en aanvullende investeringen in de netwerkinfrastructuur te stimuleren, binnenlandse netten te versterken om voldoende netwerkcapaciteit te garanderen, de energie-efficiëntie te verbeteren en vergunningsprocedures in verband met projecten voor hernieuwbare energie verder te stroomlijnen.

Gedaan te Brussel, 12 juli 2022.

Voor de Raad

De voorzitter

Z. STANJURA

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1.

1

(2)  PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25.

2

(3)  Verordening (EU) 2021/241 van het Europees Parlement en de Raad van 12 februari 2021 tot instelling van de herstel- en veerkrachtfaciliteit (PB L 57 van 18.2.2021, blz. 17).

3

(4)  Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen (PB L 212 van 7.8.2001, blz. 12).

4

(5)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan (PB L 71 van 4.3.2022, blz. 1).

5

(6)  Aanbeveling van de Raad van 18 juni 2021 met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2021 van Zweden (PB C 304 van 29.7.2021, blz. 131).

6

(7)  De ramingen van de begrotingskoers en de componenten daarvan in deze aanbeveling zijn ramingen van de Commissie op basis van de aannames die ten grondslag liggen aan de voorjaarsprognoses 2022 van de Commissie. In de ramingen van de Commissie van de potentiële groei op middellange termijn is geen rekening gehouden met het positieve effect van hervormingen die deel uitmaken van het herstel- en veerkrachtplan, die de potentiële groei kunnen stimuleren.

7

(8)  Niet gefinancierd met subsidies in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit of andere Uniefondsen.

8

(9)  Doc. ST 7772/2022 en ST 7772/2022 ADD 1.

9

(10)  Aanbeveling van de Raad van 20 juli 2020 over het nationale hervormingsprogramma 2020 van Zweden en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2020 van Zweden (PB C 282 van 26.8.2020, blz. 122).

10

(11)  De cijfers geven het niveau weer van de jaarlijkse begrotingskosten van de maatregelen die sinds het najaar van 2021 zijn genomen, waaronder lopende ontvangsten en uitgaven en — indien relevant — kapitaaluitgaven.

11

(12)  Het aandeel van de uitgaven van huishoudens aan energie is gemeten door het gewicht van de energiecomponent uit de GICP.

12

(13)  Aangenomen wordt dat het totale aantal ontheemden uit Oekraïne in de Unie eind 2022 geleidelijk zal oplopen tot 6 miljoen, en de geografische spreiding ervan wordt ingeschat op basis van de omvang van de bestaande diaspora, de relatieve bevolking van de ontvangende lidstaat en de feitelijke spreiding van ontheemden uit Oekraïne over de Unie zoals die er vanaf maart 2022 uitzag. Voor begrotingskosten per persoon zijn de ramingen gebaseerd op het Euromod-microsimulatiemodel van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie, waarbij rekening gehouden wordt met zowel overdrachten in contanten waarvoor mensen in aanmerking kunnen komen als uitkeringen in natura zoals onderwijs en gezondheidszorg.

13

(14)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

14

(15)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

15

(16)  Een plusteken bij de indicator komt overeen met een overschrijding van de groei van de primaire uitgaven ten opzichte van de economische groei op middellange termijn, wat wijst op een versoberingsbeleid op begrotingsgebied.

16

(17)  Verwacht wordt dat andere nationaal gefinancierde kapitaaluitgaven een expansieve bijdrage van 0,0 procentpunt van het bbp zullen leveren.

17

(18)  Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), aandeel van de Russische invoer in de totale invoer van aardgas, ruwe olie en steenkool. Voor het gemiddelde van de EU27 is de totale invoer gebaseerd op de invoer van buiten de EU27. Voor Zweden omvat de totale invoer ook de handel binnen de EU. Ruwe olie omvat geen producten van geraffineerde olie.

19

(20)  Verordening (EU) 2021/1057 van het Europees Parlement en de Raad van 24 juni 2021 tot oprichting van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1296/2013 (PB L 231 van 30.6.2021, blz. 21).

20

(21)  Uit hoofde van artikel 9, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1466/97.

21

---