# Il-Ġurnal Uffiċjali C 322/2022

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 322 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 6526 ta' Awwissu 2022 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 322

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 6526 ta' Awwissu 2022

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | IV   Informazzjoni |
| | INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2022/C 322/01 | Rata tal-kambju tal-euro — Il-25 ta' Awwissu 2022 | 1 |
| | Il–Kunsill |
| 2022/C 322/02 | Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-ħidma tal-protezzjoni ċivili fid-dawl tat-tibdil fil-klima | 2 |

Werrej

Paġna

IV   Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2022/C 322/01

Rata tal-kambju tal-euro — Il-25 ta' Awwissu 2022

1

Il–Kunsill

2022/C 322/02

Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-ħidma tal-protezzjoni ċivili fid-dawl tat-tibdil fil-klima

2

---

| | V   Avviżi |
| --- | --- |
| | ATTI OĦRAJN |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2022/C 322/03 | Pubblikazzjoni tad-Dokument Uniku emendat wara l-approvazzjoni ta’ emenda minuri f’konformità mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 53(2) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 | 6 |

V   Avviżi

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

2022/C 322/03

Pubblikazzjoni tad-Dokument Uniku emendat wara l-approvazzjoni ta’ emenda minuri f’konformità mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 53(2) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012

6

---

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

IV Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 26.8.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 322/1 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 322/1

---

Rata tal-kambju tal-euro (1)

Il-25 ta' Awwissu 2022

(2022/C 322/01)

1 euro =

| | Munita | Rata tal-kambju |
| --- | --- | --- |
| USD | Dollaru Amerikan | 0,9970 |
| JPY | Yen Ġappuniż | 136,07 |
| DKK | Krona Daniża | 7,4374 |
| GBP | Lira Sterlina | 0,84293 |
| SEK | Krona Żvediża | 10,5525 |
| CHF | Frank Żvizzeru | 0,9616 |
| ISK | Krona Iżlandiża | 140,30 |
| NOK | Krona Norveġiża | 9,6400 |
| BGN | Lev Bulgaru | 1,9558 |
| CZK | Krona Ċeka | 24,648 |
| HUF | Forint Ungeriż | 408,93 |
| PLN | Zloty Pollakk | 4,7578 |
| RON | Leu Rumen | 4,8758 |
| TRY | Lira Turka | 18,1120 |
| AUD | Dollaru Awstraljan | 1,4306 |
| CAD | Dollaru Kanadiż | 1,2881 |
| HKD | Dollaru ta’ Hong Kong | 7,8234 |
| NZD | Dollaru tan-New Zealand | 1,6006 |
| SGD | Dollaru tas-Singapor | 1,3857 |
| KRW | Won tal-Korea t’Isfel | 1 331,98 |
| ZAR | Rand ta’ l-Afrika t’Isfel | 16,7903 |
| CNY | Yuan ren-min-bi Ċiniż | 6,8317 |
| HRK | Kuna Kroata | 7,5140 |
| IDR | Rupiah Indoneżjan | 14 753,15 |
| MYR | Ringgit Malażjan | 4,4586 |
| PHP | Peso Filippin | 55,842 |
| RUB | Rouble Russu | |
| THB | Baht Tajlandiż | 35,732 |
| BRL | Real Brażiljan | 5,0879 |
| MXN | Peso Messikan | 19,8132 |
| INR | Rupi Indjan | 79,6555 |

Munita

Rata tal-kambju

USD

Dollaru Amerikan

0,9970

JPY

Yen Ġappuniż

136,07

DKK

Krona Daniża

7,4374

GBP

Lira Sterlina

0,84293

SEK

Krona Żvediża

10,5525

CHF

Frank Żvizzeru

0,9616

ISK

Krona Iżlandiża

140,30

NOK

Krona Norveġiża

9,6400

BGN

Lev Bulgaru

1,9558

CZK

Krona Ċeka

24,648

HUF

Forint Ungeriż

408,93

PLN

Zloty Pollakk

4,7578

RON

Leu Rumen

4,8758

TRY

Lira Turka

18,1120

AUD

Dollaru Awstraljan

1,4306

CAD

Dollaru Kanadiż

1,2881

HKD

Dollaru ta’ Hong Kong

7,8234

NZD

Dollaru tan-New Zealand

1,6006

SGD

Dollaru tas-Singapor

1,3857

KRW

Won tal-Korea t’Isfel

1 331,98

ZAR

Rand ta’ l-Afrika t’Isfel

16,7903

CNY

Yuan ren-min-bi Ċiniż

6,8317

HRK

Kuna Kroata

7,5140

IDR

Rupiah Indoneżjan

14 753,15

MYR

Ringgit Malażjan

4,4586

PHP

Peso Filippin

55,842

RUB

Rouble Russu

THB

Baht Tajlandiż

35,732

BRL

Real Brażiljan

5,0879

MXN

Peso Messikan

19,8132

INR

Rupi Indjan

79,6555

---

(1)  Sors: rata tal-kambju ta' referenza ppubblikata mill-Bank Ċentrali Ewropew.

---

Il–Kunsill

| 26.8.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 322/2 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 322/2

---

Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-ħidma tal-protezzjoni ċivili fid-dawl tat-tibdil fil-klima

(2022/C 322/02)

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra dan li ġej:

I.   INTRODUZZJONI

| 1. | FILWAQT LI JFAKKAR li l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli stabbiliti fl-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti, il-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-tibdil fil-klima u l-Qafas ta’ Sendai għat-Tnaqqis tar-Riskju ta’ Diżastri 2015-2030 għandhom l-għan li jnaqqsu r-riskji ta’ diżastri klimatiċi; |
| --- | --- |

1.

| 2. | FILWAQT LI JIKKUNSIDRA l-Artikolu 196 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), li jinkoraġġixxi l-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri biex jindirizzaw id-diżastri, u l-Artikolu 222 TFUE, li skontu l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha jaġixxu fi spirtu ta’ solidarjetà jekk Stat Membru jkun vittma ta’ diżastru; |
| --- | --- |

2.

| 3. | FILWAQT LI JQIS il-prijorità li l-Unjoni tat b’mod espliċitu lit-tranżizzjoni ekoloġika u lill-protezzjoni tal-bijodiversità skont il-Patt Ekoloġiku, l-objettiv tan-newtralità klimatika msemmi fir-Regolament (UE) 2021/1119, kif ukoll il-proġett, appoġġat mill-Pakkett għall-Irkupru, ta’ Ewropa aktar ekoloġika u aktar reżiljenti li tkun mgħammra aħjar biex tiffaċċa l-isfidi attwali u futuri, inkluż fl-azzjoni esterna tagħha; |
| --- | --- |

3.

| 4. | FILWAQT LI JENFASIZZA li l-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili (UCPM), stabbilit fl-2001 u msaħħaħ b’mod partikolari fl-2013, l-2019 u l-2021, għandu rwol dejjem akbar fir-rispons tal-Ewropa għad-diżastri naturali u dawk ikkawżati mill-bniedem, li l-emenda reċenti tal-UCPM tistabbilixxi għanijiet ta’ reżiljenza għad-diżastri bbażati fuq xenarji attwali u li jħarsu lejn il-futur, u li l-UCPM jikkontribwixxi biex jintlaħqu l-miri ta’ finanzjament ġenerali tal-Unjoni għall-klima u l-bijodiversità; |
| --- | --- |

4.

| 5. | FILWAQT LI JFAKKAR fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-4 ta’ Ġunju 2009 dwar is-sensibilizzazzjoni dwar il-protezzjoni ċivili, tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar qafas Komunitarju dwar il-prevenzjoni tad-diżastri fl-UE u tat-3 ta’ Ottubru 2011 dwar ir-rwol tal-attivitajiet volontarji fil-politika soċjali, li jenfasizzaw li l-attivitajiet volontarji huma ta’ benefiċċju għall-voluntiera, il-komunitajiet u s-soċjetà kollha kemm hi; il-ħolqien tal-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà fl-2018; l-importanza tas-soċjetà ċivili u taċ-ċittadini biex jissaħħu s-sikurezza u r-reżiljenza; u l-impenji tal-Unjoni għas-Sena Ewropea taż-Żgħażagħ 2022; |
| --- | --- |

5.

| 6. | FILWAQT LI JFAKKAR fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill tat-3 ta’ Ġunju 2021 dwar it-tiswir ta’ Ewropa reżiljenti għall-klima – l-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima u tat-23 ta’ Novembru 2021 dwar it-tisħiħ tat-tħejjija, il-kapaċità ta’ rispons u r-reżiljenza għal kriżijiet futuri; |
| --- | --- |

6.

| 7. | FILWAQT LI JINNOTA li l-effetti tat-tibdil fil-klima huma evidenti u li eventi estremi relatati mat-tibdil fil-klima qed isiru aktar frekwenti, intensi u persistenti, u b’hekk jiżdied ir-riskju ta’ telf uman, materjali u naturali u filwaqt li jenfasizza l-ħtieġa li l-Istati Membri jieħdu azzjoni f’dan il-qasam; |
| --- | --- |

7.

| 8. | FILWAQT LI JIRRIKONOXXI l-valutazzjonijiet xjentifiċi dwar it-tibdil fil-klima, l-implikazzjonijiet tiegħu u r-riskji futuri potenzjali, kif ukoll l-għażliet ta’ adattament u mitigazzjoni pprovduti mill-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima; |
| --- | --- |

8.

| 9. | FILWAQT LI JIRRIKONOXXI l-vulnerabbiltà tal-popolazzjonijiet u t-territorji Ewropej fid-diversità tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-baċir tal-Mediterran, iż-żoni muntanjużi u tal-foresti, l-imqagħad, l-ibħra, il-kosti u t-territorji gżejjer, it-territorji tal-Artiku u r-reġjuni ultraperiferiċi u ż-żoni urbani; |
| --- | --- |

9.

| 10. | FILWAQT LI jinnota r-rwol sinifikanti tal-istrateġiji makroreġjonali tal-Unjoni bħala wieħed mill-istrumenti ta’ politika esterna biex jiġu indirizzati l-impatti tat-tibdil fil-klima u tissaħħaħ ir-reżiljenza; |
| --- | --- |

10.

II.   IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA

| 1. | JAFFERMA MILL-ĠDID il-prinċipju tas-solidarjetà fl-indirizzar tal-isfidi li jġib miegħu t-tibdil fil-klima fl-Unjoni u madwar id-dinja; |
| --- | --- |

1.

| 2. | IFAKKAR fir-responsabbiltà primarja tal-Istati Membri għall-protezzjoni tal-poplu tagħhom, tal-ambjent u tal-proprjetà, inkluż il-wirt kulturali; |
| --- | --- |

2.

| 3. | JENFASIZZA r-rwol tal-parteċipazzjoni pubblika u volontarja li tikkontribwixxi, kif diġà ġie sottolinjat fil-Konklużjonijiet imsemmija hawn fuq tat-3 ta’ Ottubru 2011, għall-iżvilupp ta’ ċittadinanza attiva, tad-demokrazija u tal-koeżjoni soċjali u, b’hekk, għall-implimentazzjoni tal-valuri u l-prinċipji fundamentali tal-Unjoni, kif ukoll ir-reżiljenza fil-qasam tal-protezzjoni ċivili; |
| --- | --- |

3.

| 4. | IQIS li, bħala riżultat tat-tibdil fil-klima, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet tal-Unjoni jridu jkunu ppreparati biex jindirizzaw diżastri fuq skala kbira, multisettorjali u transfruntiera b’effetti kaskata, li jistgħu jseħħu simultanjament u aktar ta’ spiss, fl-Unjoni u lil hinn minnha, u li l-konsegwenzi tagħhom jistgħu jaffettwaw b’mod profond il-ħajja u l-attivitajiet tal-bniedem kif ukoll il-bijodiversità; |
| --- | --- |

4.

| 5. | JINNOTA l-ħtieġa li l-Unjoni tiżviluppa approċċ sistemiku aktar koerenti u proattiv biex tissaħħaħ ir-reżiljenza għall-konsegwenzi tat-tibdil fil-klima fil-fażijiet kollha taċ-ċiklu ta’ ġestjoni tad-diżastri, li jinkludi l-prevenzjoni, it-tħejjija, ir-rispons u l-irkupru; |
| --- | --- |

5.

| 6. | JISĦAQ fuq l-importanza tal-kondiviżjoni u l-akkomunament tal-għarfien, il-kompetenza u l-innovazzjoni, kif ukoll it-tagħlimiet meħuda mill-Istati Membri u l-Kummissjoni; |
| --- | --- |

6.

| 7. | JIRRIKONOXXI li l-miżuri meħuda mill-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Ewropej fil-kuntest tal-adattament għall-effetti tat-tibdil fil-klima, fir-rigward tal-Istrateġija tal-UE dwar l-adattament għat-tibdil fil-klima, għandu jkollhom l-għan li jikkomplementaw l-isforzi tal-Unjoni fil-qasam tal-ġestjoni tar-riskju ta’ diżastri; |
| --- | --- |

7.

| 8. | JISĦAQ fuq l-importanza li jkun hemm biżżejjed kapaċitajiet skjerabbli internazzjonalment fi ħdan l-Istati Membri, Riżerva ta’ Protezzjoni Ċivili tal-UE (ECPP), u riżerva Ewropea strateġika ta’ kapaċitajiet (rescEU) lesti li jirrispondu malajr u b’mod effiċjenti għal diżastri relatati mat-tibdil fil-klima meta l-iskala ta’ emerġenza tegħleb il-possibbiltajiet ta’ pajjiż li jirreaġixxi waħdu; |
| --- | --- |

8.

| 9. | JINNOTA li l-UCPM għandu rwol sinifikanti fil-ġestjoni tad-diżastri, isaħħaħ is-sħubijiet tal-Unjoni u jikkontribwixxi għal kultura Ewropea ta’ protezzjoni ċivili; |
| --- | --- |

9.

| 10. | JISTIEDEN lill-Istati Membri biex:






  a) | Iqisu r-riskji relatati mat-tibdil fil-klima fiċ-ċiklu ta' ġestjoni tad-diżastri, pereżempju billi jikkapitalizzaw fuq l-għodod stabbiliti flimkien mill-Kummissjoni u l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, bħall-pjattaforma Climate-ADAPT; |
| --- | --- | --- |

10.

a)

Iqisu r-riskji relatati mat-tibdil fil-klima fiċ-ċiklu ta' ġestjoni tad-diżastri, pereżempju billi jikkapitalizzaw fuq l-għodod stabbiliti flimkien mill-Kummissjoni u l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent, bħall-pjattaforma Climate-ADAPT;

| b) | Irawmu l-ħidma u r-riċerka dwar il-modi li bihom l-effetti tat-tibdil fil-klima jistgħu jiġu riveduti u inkorporati fis-sistemi tagħhom ta' ġestjoni tar-riskju ta' diżastri; jintegraw tali ħidma u riċerka fil-valutazzjoni tar-riskju nazzjonali tal-Istati Membri, fl-iżvilupp tal-valutazzjoni tal-kapaċità tal-ġestjoni tar-riskju u fit-titjib tal-ippjanar tal-ġestjoni tar-riskju ta' diżastri previsti fl-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 1313/2013/UE dwar Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili; |
| --- | --- |

b)

Irawmu l-ħidma u r-riċerka dwar il-modi li bihom l-effetti tat-tibdil fil-klima jistgħu jiġu riveduti u inkorporati fis-sistemi tagħhom ta' ġestjoni tar-riskju ta' diżastri; jintegraw tali ħidma u riċerka fil-valutazzjoni tar-riskju nazzjonali tal-Istati Membri, fl-iżvilupp tal-valutazzjoni tal-kapaċità tal-ġestjoni tar-riskju u fit-titjib tal-ippjanar tal-ġestjoni tar-riskju ta' diżastri previsti fl-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni Nru 1313/2013/UE dwar Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili;

| c) | Jappoġġaw u jakkomunaw ir-riċerka u l-innovazzjoni sabiex itejbu l-kapaċitajiet nazzjonali tal-protezzjoni ċivili fil-kuntest tat-tibdil fil-klima, b'mod partikolari permezz tan-Network tal-Unjoni ta' Għarfien dwar il-Protezzjoni Ċivili (minn hawn 'il quddiem in-“Network tal-Għarfien”), u, f'dak il-kuntest, permezz ta' ċentri ta' eċċellenza, universitajiet, riċerkaturi u komunitajiet tematiċi jew ċentri ta' għarfien espert; |
| --- | --- |

c)

Jappoġġaw u jakkomunaw ir-riċerka u l-innovazzjoni sabiex itejbu l-kapaċitajiet nazzjonali tal-protezzjoni ċivili fil-kuntest tat-tibdil fil-klima, b'mod partikolari permezz tan-Network tal-Unjoni ta' Għarfien dwar il-Protezzjoni Ċivili (minn hawn 'il quddiem in-“Network tal-Għarfien”), u, f'dak il-kuntest, permezz ta' ċentri ta' eċċellenza, universitajiet, riċerkaturi u komunitajiet tematiċi jew ċentri ta' għarfien espert;

| d) | Jinkoraġġixxu l-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ċivili fil-kuntest tat-tibdil fil-klima u jimmobilizzaw finanzjament Ewropew rilevanti; |
| --- | --- |

d)

Jinkoraġġixxu l-investiment fir-riċerka u l-innovazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ċivili fil-kuntest tat-tibdil fil-klima u jimmobilizzaw finanzjament Ewropew rilevanti;

| e) | Jiżviluppaw azzjonijiet adegwati ta' prevenzjoni u tħejjija, inkluż l-iżgurar tad-disponibbiltà ta' kapaċitajiet suffiċjenti, immirati lejn ir-riskji li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima bħan-nirien fil-foresti u l-għargħar, li t-tnejn jikkostitwixxu riskju dejjem akbar għaċ-ċittadini tal-Unjoni; |
| --- | --- |

e)

Jiżviluppaw azzjonijiet adegwati ta' prevenzjoni u tħejjija, inkluż l-iżgurar tad-disponibbiltà ta' kapaċitajiet suffiċjenti, immirati lejn ir-riskji li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima bħan-nirien fil-foresti u l-għargħar, li t-tnejn jikkostitwixxu riskju dejjem akbar għaċ-ċittadini tal-Unjoni;

| f) | Isegwu, f'dan ir-rigward, l-iżvilupp tal-kapaċitajiet tal-ECPP u tar-rescEU bbażati fost oħrajn fuq xenarji attwali u li jħarsu lejn il-futur previsti fl-Artikolu 10 tad-Deċiżjoni Nru 1313/2013/UE, b'kont meħud tar-riskji identifikati u emerġenti u l-kapaċitajiet u l-lakuni ġenerali fil-livell tal-Unjoni, b'mod partikolari fl-oqsma tat-tifi tan-nar tal-foresti mill-ajru, tal-inċidenti kimiċi, bijoloġiċi, radjoloġiċi u nukleari, ir-rispons mediku ta' emerġenza, kif ukoll it-trasport, il-loġistika u l-kenn; |
| --- | --- |

f)

Isegwu, f'dan ir-rigward, l-iżvilupp tal-kapaċitajiet tal-ECPP u tar-rescEU bbażati fost oħrajn fuq xenarji attwali u li jħarsu lejn il-futur previsti fl-Artikolu 10 tad-Deċiżjoni Nru 1313/2013/UE, b'kont meħud tar-riskji identifikati u emerġenti u l-kapaċitajiet u l-lakuni ġenerali fil-livell tal-Unjoni, b'mod partikolari fl-oqsma tat-tifi tan-nar tal-foresti mill-ajru, tal-inċidenti kimiċi, bijoloġiċi, radjoloġiċi u nukleari, ir-rispons mediku ta' emerġenza, kif ukoll it-trasport, il-loġistika u l-kenn;

| g) | Jagħmlu l-operazzjonijiet tal-protezzjoni ċivili aktar ekoloġiċi u aktar sostenibbli fil-fażijiet kollha taċ-ċiklu tal-ġestjoni tad-diżastri u jippromwovu r-riċerka, l-innovazzjoni u l-kondiviżjoni tal-għarfien; |
| --- | --- |

g)

Jagħmlu l-operazzjonijiet tal-protezzjoni ċivili aktar ekoloġiċi u aktar sostenibbli fil-fażijiet kollha taċ-ċiklu tal-ġestjoni tad-diżastri u jippromwovu r-riċerka, l-innovazzjoni u l-kondiviżjoni tal-għarfien;

| h) | Iqisu l-impatti ambjentali u tat-tibdil fil-klima fl-assistenza pprovduta permezz tal-UCPM, b'mod partikolari billi jakkomunaw ir-riżorsi fejn xieraq; |
| --- | --- |

h)

Iqisu l-impatti ambjentali u tat-tibdil fil-klima fl-assistenza pprovduta permezz tal-UCPM, b'mod partikolari billi jakkomunaw ir-riżorsi fejn xieraq;

| i) | Jappoġġaw it-tħejjija u r-reżiljenza tal-popolazzjoni esposta għal riskji relatati mat-tibdil fil-klima permezz ta' informazzjoni, edukazzjoni, taħriġ u eżerċizzji speċifiċi li jistgħu jinvolvu l-livelli nazzjonali u subnazzjonali u anke dimensjoni transfruntiera, b'attenzjoni partikolari għal persuni b'vulnerabbiltajiet speċifiċi; |
| --- | --- |

i)

Jappoġġaw it-tħejjija u r-reżiljenza tal-popolazzjoni esposta għal riskji relatati mat-tibdil fil-klima permezz ta' informazzjoni, edukazzjoni, taħriġ u eżerċizzji speċifiċi li jistgħu jinvolvu l-livelli nazzjonali u subnazzjonali u anke dimensjoni transfruntiera, b'attenzjoni partikolari għal persuni b'vulnerabbiltajiet speċifiċi;

| j) | Isaħħu l-organizzazzjonijiet tal-voluntiera bħala parti integrali tal-protezzjoni ċivili; |
| --- | --- |

j)

Isaħħu l-organizzazzjonijiet tal-voluntiera bħala parti integrali tal-protezzjoni ċivili;

| k) | Iqisu li jintegraw, f'dan ir-rigward, inizjattivi spontanji fl-operazzjonijiet ta' rispons, fejn xieraq u b'koordinazzjoni mal-awtoritajiet lokali; |
| --- | --- |

k)

Iqisu li jintegraw, f'dan ir-rigward, inizjattivi spontanji fl-operazzjonijiet ta' rispons, fejn xieraq u b'koordinazzjoni mal-awtoritajiet lokali;

| l) | Jagħtu rilevanza lill-importanza tal-kontribut taċ-ċittadini għas-sikurezza u r-reżiljenza tagħhom stess, u jinkoraġġixxu kwalunkwe inizjattiva mmirata lejn il-valutazzjoni, ir-rikonoxximent u l-promozzjoni, fejn xieraq permezz ta' qafas legali, tal-involviment attiv tagħhom f'azzjonijiet volontarji u arranġamenti għar-rispons għad-diżastri; |
| --- | --- |

l)

Jagħtu rilevanza lill-importanza tal-kontribut taċ-ċittadini għas-sikurezza u r-reżiljenza tagħhom stess, u jinkoraġġixxu kwalunkwe inizjattiva mmirata lejn il-valutazzjoni, ir-rikonoxximent u l-promozzjoni, fejn xieraq permezz ta' qafas legali, tal-involviment attiv tagħhom f'azzjonijiet volontarji u arranġamenti għar-rispons għad-diżastri;

| m) | Iqisu r-rwol speċjali taż-żgħażagħ f'dak ir-rigward; |
| --- | --- |

m)

Iqisu r-rwol speċjali taż-żgħażagħ f'dak ir-rigward;

| n) | Jippromwovu liċ-ċittadin li jipparteċipa b'mod attiv, bħala attur tas-sikurezza u r-reżiljenza tiegħu jew tagħha stess jew bħala membru ta' strutturi ċivili nazzjonali jew lokali li jikkontribwixxu għall-protezzjoni ċivili, permezz tat-tliet dimensjonijiet li ġejjin:






  i) | twissija: il-kjarifika tar-rwol u r-responsabbiltajiet ta' istituzzjonijiet differenti fil-ħruġ ta' twissijiet immirati lil persuni affettwati, anke bl-użu ta' teknoloġiji moderni tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni; |
| --- | --- | --- |

n)

Jippromwovu liċ-ċittadin li jipparteċipa b'mod attiv, bħala attur tas-sikurezza u r-reżiljenza tiegħu jew tagħha stess jew bħala membru ta' strutturi ċivili nazzjonali jew lokali li jikkontribwixxu għall-protezzjoni ċivili, permezz tat-tliet dimensjonijiet li ġejjin:

i)

twissija: il-kjarifika tar-rwol u r-responsabbiltajiet ta' istituzzjonijiet differenti fil-ħruġ ta' twissijiet immirati lil persuni affettwati, anke bl-użu ta' teknoloġiji moderni tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni;

| ii) | għoti ta' informazzjoni: is-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar ir-riskji involuti, b'mod partikolari fiż-żoni l-aktar esposti għall-effetti tat-tibdil fil-klima, permezz tat-tixrid tal-informazzjoni pubblika u l-organizzazzjoni ta' attivitajiet ta' taħriġ, inkluż fuq bażi volontarja; |
| --- | --- |

ii)

għoti ta' informazzjoni: is-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar ir-riskji involuti, b'mod partikolari fiż-żoni l-aktar esposti għall-effetti tat-tibdil fil-klima, permezz tat-tixrid tal-informazzjoni pubblika u l-organizzazzjoni ta' attivitajiet ta' taħriġ, inkluż fuq bażi volontarja;

| iii) | mobilizzazzjoni: l-inkoraġġiment tan-networks taċ-ċittadini, l-assoċjazzjonijiet u l-voluntiera involuti f'inizjattivi ta' prevenzjoni tar-riskju, fir-rispons għad-diżastri u fit-taħriġ tal-ewwel għajnuna; |
| --- | --- |

iii)

mobilizzazzjoni: l-inkoraġġiment tan-networks taċ-ċittadini, l-assoċjazzjonijiet u l-voluntiera involuti f'inizjattivi ta' prevenzjoni tar-riskju, fir-rispons għad-diżastri u fit-taħriġ tal-ewwel għajnuna;

| o) | Jieħdu kont tal-importanza ta' emerġenzi fit-tul u r-riskji li qed jiżdiedu li dawn jistgħu joħolqu għas-sistemi ta' protezzjoni ċivili kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f'dak Ewropew; |
| --- | --- |

o)

Jieħdu kont tal-importanza ta' emerġenzi fit-tul u r-riskji li qed jiżdiedu li dawn jistgħu joħolqu għas-sistemi ta' protezzjoni ċivili kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f'dak Ewropew;

| p) | Iqisu l-impatt tat-tibdil fil-klima fl-azzjonijiet internazzjonali tal-protezzjoni ċivili, billi jsaħħu l-kooperazzjoni u jappoġġaw il-ġestjoni tad-diżastri u tal-kriżijiet; |
| --- | --- |

p)

Iqisu l-impatt tat-tibdil fil-klima fl-azzjonijiet internazzjonali tal-protezzjoni ċivili, billi jsaħħu l-kooperazzjoni u jappoġġaw il-ġestjoni tad-diżastri u tal-kriżijiet;

| 11. | JISTIEDEN lill-Kummissjoni biex:






  a) | Issegwi l-aġġornament regolari tal-“perspettiva transsettorjali tar-riskji ta' diżastri naturali u dawk ikkawżati mill-bniedem li l-Unjoni tista' tiffaċċa” billi tqis l-impatti tat-tibdil fil-klima, abbażi tar-rapporti nazzjonali tal-Istati Membri dwar il-valutazzjoni tar-riskju; |
| --- | --- | --- |

11.

a)

Issegwi l-aġġornament regolari tal-“perspettiva transsettorjali tar-riskji ta' diżastri naturali u dawk ikkawżati mill-bniedem li l-Unjoni tista' tiffaċċa” billi tqis l-impatti tat-tibdil fil-klima, abbażi tar-rapporti nazzjonali tal-Istati Membri dwar il-valutazzjoni tar-riskju;

| b) | Tiżgura li l-impatti tat-tibdil fil-klima jitqiesu b'mod sistematiku matul iċ-ċiklu kollu tal-ġestjoni tad-diżastri; |
| --- | --- |

b)

Tiżgura li l-impatti tat-tibdil fil-klima jitqiesu b'mod sistematiku matul iċ-ċiklu kollu tal-ġestjoni tad-diżastri;

| c) | Tiżgura li l-UCPM iqis in-natura varjata tad-diżastri b'mod li jkun kemm reattiv kif ukoll adattabbli u, fejn possibbli, proattiv; |
| --- | --- |

c)

Tiżgura li l-UCPM iqis in-natura varjata tad-diżastri b'mod li jkun kemm reattiv kif ukoll adattabbli u, fejn possibbli, proattiv;

| d) | Issaħħaħ id-disponibbiltà ta' esperti fil-qasam tal-ambjent u t-tibdil fil-klima għall-iskjerament fil-qafas tal-UCPM; |
| --- | --- |

d)

Issaħħaħ id-disponibbiltà ta' esperti fil-qasam tal-ambjent u t-tibdil fil-klima għall-iskjerament fil-qafas tal-UCPM;

| e) | Tippromwovi l-komplementarjetà tal-UCPM ma' mekkaniżmi oħra tal-Unjoni għall-ġestjoni tal-kriżijiet; |
| --- | --- |

e)

Tippromwovi l-komplementarjetà tal-UCPM ma' mekkaniżmi oħra tal-Unjoni għall-ġestjoni tal-kriżijiet;

| f) | Tappoġġa r-riċerka u l-innovazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ċivili, b'mod partikolari billi tistabbilixxi inventarju tal-għarfien disponibbli u tarrikkixxi n-Network tal-Għarfien, iċ-Ċentru ta' Għarfien għall-Ġestjoni tar-Riskju ta' Diżastri u ċ-ċentri ta' eċċellenza li jistgħu jinħolqu f'dak il-qafas, kif ukoll iċ-ċentri mmexxija minn organizzazzjonijiet internazzjonali; |
| --- | --- |

f)

Tappoġġa r-riċerka u l-innovazzjoni fil-qasam tal-protezzjoni ċivili, b'mod partikolari billi tistabbilixxi inventarju tal-għarfien disponibbli u tarrikkixxi n-Network tal-Għarfien, iċ-Ċentru ta' Għarfien għall-Ġestjoni tar-Riskju ta' Diżastri u ċ-ċentri ta' eċċellenza li jistgħu jinħolqu f'dak il-qafas, kif ukoll iċ-ċentri mmexxija minn organizzazzjonijiet internazzjonali;

| g) | Issaħħaħ u tadatta l-istrumenti, l-għodod u l-pjattaformi tal-Unjoni għall-ġestjoni tad-diżastri u l-kriżijiet u għall-appoġġ għad-deċiżjonijiet taħt is-Sistema Komuni ta' Komunikazzjoni u Informazzjoni f'Każ ta' Emerġenza, l-Osservatorju Ewropew tan-Nixfa, is-Sistema Ewropea ta' Sensibilizzazzjoni dwar l-Għargħar, is-Sistema Ewropea ta' Informazzjoni dwar in-Nirien fil-Foresti kif ukoll il-programmi Galileo u Copernicus u l-programm ta' Komunikazzjoni Governattiva bis-Satellita tal-UE; |
| --- | --- |

g)

Issaħħaħ u tadatta l-istrumenti, l-għodod u l-pjattaformi tal-Unjoni għall-ġestjoni tad-diżastri u l-kriżijiet u għall-appoġġ għad-deċiżjonijiet taħt is-Sistema Komuni ta' Komunikazzjoni u Informazzjoni f'Każ ta' Emerġenza, l-Osservatorju Ewropew tan-Nixfa, is-Sistema Ewropea ta' Sensibilizzazzjoni dwar l-Għargħar, is-Sistema Ewropea ta' Informazzjoni dwar in-Nirien fil-Foresti kif ukoll il-programmi Galileo u Copernicus u l-programm ta' Komunikazzjoni Governattiva bis-Satellita tal-UE;

| h) | Ittejjeb il-kapaċitajiet ta' antiċipazzjoni u rispons taċ-Ċentru ta' Koordinazzjoni tar-Reazzjoni f'Każ ta' Emerġenza, b'mod partikolari billi tesplora kif jistgħu jintużaw aħjar l-innovazzjonijiet teknoloġiċi, inkluż l-intelliġenza artifiċjali u s-sorsi ta' data disponibbli biex jiġu identifikati u antiċipati riskji klimatiċi estremi; |
| --- | --- |

h)

Ittejjeb il-kapaċitajiet ta' antiċipazzjoni u rispons taċ-Ċentru ta' Koordinazzjoni tar-Reazzjoni f'Każ ta' Emerġenza, b'mod partikolari billi tesplora kif jistgħu jintużaw aħjar l-innovazzjonijiet teknoloġiċi, inkluż l-intelliġenza artifiċjali u s-sorsi ta' data disponibbli biex jiġu identifikati u antiċipati riskji klimatiċi estremi;

| i) | Trawwem operazzjonijiet tal-protezzjoni ċivili Ewropea aktar ekoloġiċi u aktar sostenibbli billi tappoġġa r-riċerka u l-innovazzjoni, filwaqt li tistabbilixxi perspettiva ġenerali tas-sitwazzjoni attwali u tfassal gwidi għal prattika tajba f'dan il-qasam; |
| --- | --- |

i)

Trawwem operazzjonijiet tal-protezzjoni ċivili Ewropea aktar ekoloġiċi u aktar sostenibbli billi tappoġġa r-riċerka u l-innovazzjoni, filwaqt li tistabbilixxi perspettiva ġenerali tas-sitwazzjoni attwali u tfassal gwidi għal prattika tajba f'dan il-qasam;

| j) | Tippromwovi aktar l-involviment tas-soċjetà ċivili fil-prevenzjoni tat-tibdil fil-klima u r-rispons operazzjonali għalih billi tappoġġa l-kontributi taċ-ċittadini għas-sikurezza u r-reżiljenza tagħhom stess u billi tippromwovi kwalunkwe inizjattiva ta' rispons għad-diżastri bbażata fuq il-volontarjat, f'koordinazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali jew subnazzjonali, inkluż permezz ta' premjijiet Ewropej; |
| --- | --- |

j)

Tippromwovi aktar l-involviment tas-soċjetà ċivili fil-prevenzjoni tat-tibdil fil-klima u r-rispons operazzjonali għalih billi tappoġġa l-kontributi taċ-ċittadini għas-sikurezza u r-reżiljenza tagħhom stess u billi tippromwovi kwalunkwe inizjattiva ta' rispons għad-diżastri bbażata fuq il-volontarjat, f'koordinazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali jew subnazzjonali, inkluż permezz ta' premjijiet Ewropej;

| k) | Tiżviluppa programmi ta' taħriġ u eżerċizzji għall-ġestjoni ta' diżastri ambjentali u relatati mal-klima, inkluż fi ħdan il-programm ta' taħriġ tal-UE, u tinkoraġġixxi d-disponibbiltà ta' għarfien espert bil-ħsieb li jintuża fil-qafas tal-UCPM; |
| --- | --- |

k)

Tiżviluppa programmi ta' taħriġ u eżerċizzji għall-ġestjoni ta' diżastri ambjentali u relatati mal-klima, inkluż fi ħdan il-programm ta' taħriġ tal-UE, u tinkoraġġixxi d-disponibbiltà ta' għarfien espert bil-ħsieb li jintuża fil-qafas tal-UCPM;

| l) | Tesplora l-kwistjoni tat-tibdil fil-klima f'azzjonijiet internazzjonali ta' protezzjoni ċivili, inkluż permezz tat-trawwim ta' skambju ta' esperjenzi u prattiki tajba ma' sħab, pereżempju fil-Balkani tal-Punent u fil-kuntest tal-Politika Ewropea tal-Viċinat; |
| --- | --- |

l)

Tesplora l-kwistjoni tat-tibdil fil-klima f'azzjonijiet internazzjonali ta' protezzjoni ċivili, inkluż permezz tat-trawwim ta' skambju ta' esperjenzi u prattiki tajba ma' sħab, pereżempju fil-Balkani tal-Punent u fil-kuntest tal-Politika Ewropea tal-Viċinat;

| 12. | JISTIEDEN lill-Kummissjoni tirrapporta lill-Kunsill dwar il-progress miksub fil-qafas tar-rapporti tagħha ta’ kull tliet snin dwar il-UCPM, u jappella lill-Istati Membri biex jassistu lill-Kummissjoni f’dan il-kompitu. |
| --- | --- |

12.

---

V Avviżi

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

| 26.8.2022 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 322/6 |
| --- | --- | --- | --- |

26.8.2022

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 322/6

---

Pubblikazzjoni tad-Dokument Uniku emendat wara l-approvazzjoni ta’ emenda minuri f’konformità mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 53(2) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012

(2022/C 322/03)

Il-Kummissjoni Ewropea approvat din l-emenda minuri f’konformità mat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 6(2) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 664/2014 (1).

L-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ din l-emenda minuri tista’ tiġi kkonsultata fil-bażi tad-data eAmbrosia tal-Kummissjoni.

DOKUMENT UNIKU

“KORČULANSKO MASLINOVO ULJE”

Nru tal-UE: PDO-HR-01351-AM01 – 5.5.2022

DOP (X) IĠP ( )

1.   Isem/Ismijiet

“Korčulansko maslinovo ulje”

2.   Stat Membru jew pajjiż terz

Il-Kroazja

3.   Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel

3.1.   Tip ta’ prodott

Klassi 1.5. Żjut u xaħmijiet (butir, marġerina, żjut, eċċ.)

3.2.   Deskrizzjoni tal-prodott li għalih japplika l-isem f’(1)

“Korčulansko maslinovo ulje” huwa żejt taż-żebbuġa straverġni miksub direttament mill-frotta tas-siġra taż-żebbuġ permezz ta’ mezzi mekkaniċi biss.

Meta jitqiegħed fis-suq, “Korčulansko maslinovo ulje” irid ikollu dawn il-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi:

| — | kontenut ta' aċidu xaħmi liberu ≤ 0.6 %; |
| --- | --- |

—

kontenut ta' aċidu xaħmi liberu ≤ 0.6 %;

| — | Valur tal-perossidu: ≤ 12 mEq/kg; |
| --- | --- |

—

Valur tal-perossidu: ≤ 12 mEq/kg;

| — | K232 ≤ 2,50 |
| --- | --- |

—

K232 ≤ 2,50

| — | K270 ≤ 0,22 |
| --- | --- |

—

K270 ≤ 0,22

| — | kulur li jvarja minn isfar dehbi għal aħdar; |
| --- | --- |

—

kulur li jvarja minn isfar dehbi għal aħdar;

| — | aroma qawwija ta’ frott aħdar u weraq taż-żebbuġ (medja għal “togħma ta’ frott” ≥ 2.5); |
| --- | --- |

—

aroma qawwija ta’ frott aħdar u weraq taż-żebbuġ (medja għal “togħma ta’ frott” ≥ 2.5);

| — | togħma qawwija u omoġenja, medja sa intensa, morra u qarsa li tħalli togħma li ddum (medja għat-togħma morra u qarsa ≥ 3). |
| --- | --- |

—

togħma qawwija u omoġenja, medja sa intensa, morra u qarsa li tħalli togħma li ddum (medja għat-togħma morra u qarsa ≥ 3).

3.3.   Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)

Il-materja prima bażika għall-produzzjoni ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” hija ż-żebbuġ tal-kultivari indiġeni “Lastovka” u “Drobnica”, kemm individwalment jew flimkien. Mill-inqas 80 % tal-prodott huwa magħmul minn din il-materja prima. Kultivari oħra taż-żebbuġ imkabbra fiż-żona ġeografika ddefinita fil-punt 4 jikkonsistu f’mhux aktar minn 20 % taż-żebbuġ kollu pproċessat għall-produzzjoni ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” u m’għandhomx influwenza sinifikanti fuq il-kwalità tal-prodott finali.

3.4.   Passi speċifiċi tal-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita

L-istadji kollha tal-produzzjoni ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” (il-kultivazzjoni, il-ħsad u l-ipproċessar taż-żebbuġ) iridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita msemmija fil-punt 4.

3.5.   Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-tħakkik, l-ippakkjar, eċċ. tal-prodott li għalih jirreferi l-isem irreġistrat

Il-ħżin u l-ibbottiljar taż-żejt iridu jsiru wkoll fiż-żona ġeografika ddefinita msemmija fil-punt 4 sabiex jiġu ppreservati l-karatteristiċi fiżikokimiċi u organolettiċi speċifiċi u l-kwalità tal-prodott, li jistgħu jiġu affettwati ħażin mid-dikantar. Kull dikantar taż-żejt li jsir wara barra miż-żona ġeografika ddefinita, jew trasport bil-baħar fuq distanzi twal, minħabba konnessjonijiet ristretti possibbli tat-trasport bejn il-gżira ta’ Korčula u l-kontinent, fl-aħħar mill-aħħar jista’ jkollhom effett negattiv fuq il-kwalità taż-żejt. Għal dawn ir-raġunijiet il-prodott ma jistax jiġi bbottiljat barra miż-żona ġeografika ddefinita. “Korčulansko maslinovo ulje” jiġi mqiegħed fis-suq f’kontenituri tal-ħġieġ (skuri) b’volum li ma jaqbiżx il-litru (1). Il-kontenituri tal-landa maħsuba għal dan it-tip ta’ prodott u ta’ volum sa 5 litri jistgħu jintużaw ukoll jekk ikollhom sistema ta’ għeluq li, wara l-ftuħ, ma tkunx tista’ titreġġa’ lura għall-istat oriġinali tagħha.

3.6.   Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar tal-prodott li għalih jirreferi l-isem irreġistrat

Fuq it-tikketta tal-prodott irid ikun hemm indikata s-sena tal-ħsad. Kull kontenitur li jitqiegħed fis-suq irid ikollu l-identifikatur komuni. Id-disinn tal-identifikatur komuni jinsab hawn taħt.

Image 1

L-utenti kollha tad-denominazzjoni tal-oriġini li jqiegħdu l-prodott fis-suq skont l-ispeċifikazzjoni tiegħu għandhom id-dritt jużaw l-identifikatur komuni, taħt l-istess kundizzjonijiet.

4.   Deskrizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika

Iż-żona tal-produzzjoni ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” tinkludi l-gżira kollha ta’ Korčula, jiġifieri l-muniċipalitajiet katastali ta’ Vela Luka, Blato, Smokvica, Čara, Račišće, Pupnat, Žrnovo, Korčula u Lumbarda.

Lejn il-Punent, il-gżira hija mifruda mill-gżira ta’ Hvar permezz tal-Kanal ta’ Korčula li huwa wiesgħa 15-il kilometru, lejn it-Tramuntana mill-Peniżola ta’ Pelješac permezz tal-Kanal ta’ Pelješac li huwa wiesgħa 2,5-il kilometru, u lejn in-Nofsinhar mill-gżira ta’ Lastovo permezz tal-Kanal Lastovo li huwa wiesgħa 13-il kilometru.

5.   Rabta maż-żona ġeografika

Speċifiċità taż-żona ġeografika

Il-gżira ta’ Korčula hija ddominata minn art muntanjuża u mħarbta u magħmula prinċipalment minn blat, bi ftit raba’. Il-blat tneħħa mir-raba’ u r-raba’ ġie mibdul f’għelieqi mtarrġin. Il-blat li tneħħa ntuża biex jinbnew ħitan tal-ġebel niexef madwar l-għelieqi mtarrġin. Il-ħitan tal-ġebel niexef iżommu l-ħamrija fertili fl-għelieqi mtarrġin; fi kliem ieħor, dawn iżommuha milli tinġarr mix-xita. F’dik il-ħamrija fertili tal-għelieqi mtarrġin, imdawra minn ħitan tal-ġebel tas-sejjieħ, jiġu mħawla msaġar taż-żebbuġ magħmula primarjament minn siġar tal-kultivari indiġeni “Lastovka” u “Drobnica”.

It-tipi prinċipali ta’ raba’ jistgħu jiġu maqsuma f’żewġ gruppi: regosoli tal-għelieqi mtarrġin u regosoli tal-għelieqi. Ir-regosoli ħafna drabi huma magħmula minn kambisol kalkarju u minn raba’ ħamri.

Il-gżira ta’ Korčula għandha klima Mediterranja bi xtiewi moderati u sjuf sħan u niexfa. It-temperaturi medji għoljin huma r-riżultat ta’ espożizzjoni għolja għad-dawl tax-xemx. It-temperaturi medji annwali fuq il-gżira ta’ Korčula jvarjaw bejn 15.6 C u 16.8 C. L-aktar xahar sħun huwa Lulju, b’temperatura medja ta’ 25.9 C, filwaqt li x-xahar l-aktar kiesaħ huwa Frar, b’temperatura medja ta’ 9.1 C.

Mil-lat tal-espożizzjoni għad-dawl tax-xemx, Korčula hija adattata ħafna għat-tkabbir taż-żebbuġ. Lulju għandu l-aktar sigħat ta’ xemx (373,7, jew madwar 12-il siegħa ta’ xemx fil-ġurnata), filwaqt li Diċembru għandu l-inqas (125,3, jew madwar 4 sigħat fil-ġurnata).

F’termini ta’ preċipitazzjoni annwali, il-klima tal-gżira ta’ Korčula hija karatteristikament umda. L-aktar li tagħmel xita huwa fil-parti l-aktar kiesħa tas-sena, jiġifieri minn Ottubru sa Marzu, meta l-preċipitazzjoni medja fix-xahar tvarja bejn 80 mm u 150 mm. Bejn Ġunju u Awwissu l-preċipitazzjoni hija l-inqas, u tvarja bejn medja ta’ 30 mm u 45 mm.

Fatturi umani

Il-popolazzjoni tal-gżira ta’ Korčula kellha rwol ewlieni fil-formazzjoni tal-pajsaġġ tal-gżira. Il-kultivaturi taż-żebbuġ ħadmu l-art muntanjuża u mħarbta, biddluha f’raba’ mtarraġ u adattawha għall-kultivazzjoni tas-siġar taż-żebbuġ imdawra b’ħitan tal-ġebel niexef. Id-diffikultà tal-aċċess għall-għelieqi mtarrġin fl-għoljiet teskludi l-użu ta’ makkinarju kbir. Il-ħsad isir bl-idejn u b’għodod mekkaniċi tal-idejn.

Minn żminijiet preistoriċi l-gżira ta’ Korčula biddlet sidien b’mod regolari u għalhekk għadd kbir ta’ avvenimenti storiċi influwenzaw il-ħajja u l-iżvilupp tal-għelejjel fuq il-gżira. Abbundanza ta’ evidenza storika turi li l-kultivazzjoni taż-żebbuġ u l-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa fuq il-gżira ta’ Korčula ilhom isiru minn żmien il-kolonizzazzjoni mill-Griegi tal-Antik u taħt il-ħakma Rumana u Venezjana. Sorsi miktuba li jmorru lura għaż-żmien meta Korčula kienet taħt il-ħakma Venezjana jsemmu li “l-gvern Venezjan xtara ż-żejt bi prezz baxx ħafna, li ġiegħel lill-abitanti tal-gżira biex jibdew ibigħuh b’kuntrabandu.” Għalkemm ġew introdotti pieni severi, iċ-ċifri juru li ż-żejt minn Korčula rnexxielu jasal ‘il bogħod saħansitra sa Trieste.” (S. Dokoza, Iz gospodarske i društvene povijesti Blata do XVIII. st., Zbornik radova Blato, 2003).

Speċifiċità tal-prodott

L-ispeċifiċità ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” ġejja mit-taħlita tal-kultivari indiġeni taż-żebbuġ “Lastovka” u “Drobnica”, li minnhom jikkonsisti 80 % taż-żebbuġ fuq il-gżira ta’ Korčula.

Fix-xogħol xjentifiku tiegħu (Elajografija otoka Korčule (1995)), Pavle Bakarić jistqarr li l-kultivari indiġeni taż-żebbuġ “Lastovka” u “Drobnica” huma differenti mill-varjetajiet l-oħra li jinsabu fuq il-gżira ta’ Korčula (“velika Lastovka”, “Vrtušćica”, “Oblica”) f’termini tal-karatteristiċi morfoloġiċi, bijoloġiċi u kummerċjali tagħhom. Huwa jgħid ukoll li ż-żebbuġ frisk ta’ dawn iż-żewġ kultivari fih proporzjon akbar ta’ żejt (bejn 16.40 % u 24 %) milli fih żebbuġ frisk ta’ kultivari oħra.

L-ispeċifiċità ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” ġejja mill-aroma tiegħu (li tfakkrek fi frott aħdar u weraq taż-żebbuġ) u mit-togħma (li hija morra u qarsa, u bejn medja u intensa b’mod omoġenju), li jirriżultaw mill-ammont kbir ta’ fenoli totali, li huma responsabbli għall-kwalitajiet sensorjali tiegħu, jiġifieri t-togħma morra u qarsa. Dan intwera permezz tar-riċerka (M. Žanetić, D. Škevin, E. Vitanović, M. Jukić Špika u S. Perica, Ispitivanje fenolnih spojeva i senzorski profil dalmatinskih djevičanskih maslinovih ulja, Pomologia croatica vol. 17, 2011), li fiha nstab li ż-żejt taż-żebbuġa tal-kultivari “Lastovka” u “Drobnica” fih proporzjon akbar ta’ fenoli totali (aktar minn 350 mg/kg) milli fih dak tal-kultivari l-oħra li ġew analizzati (“Oblica” u “Levantinka”), u li kellhom kontenut ta’ fenoli totali ta’ 161,15 mg/kg. Minn fost il-kultivari li ġew analizzati, instab ukoll li l-kultivar “Lastovka” kellu l-akbar proporzjon ta’ idrossitirosoli (214,32 mg/kg), filwaqt li l-kultivar “Drobnica” kellu l-akbar proporzjon ta’ tirosoli (84,37 mg/kg). Komposti fenoliċi mill-kultivari “Lastovka” u “Drobnica” jagħtu liż-żejt stabilità ossidattiva għolja u skadenza fit-tul. Il-proporzjon għoli ta’ komposti fenoliċi jinfluwenza t-togħma morra u qarsa ta’ “Korčulansko maslinovo ulje” (medja għat-togħma morra u qarsa ≥ 3), u l-bilanċ bejn dawn iż-żewġ attributi huwa espress l-aħjar fil-kultivari ta’ “Drobnica” u “Lastovka”, li minnhom jiġi prodott iż-żejt taż-żebbuġa msemmi hawn fuq.

Illum madwar 1 000 azjenda agrikola u 10 fabbriki taż-żebbuġ huma impenjati fil-kultivazzjoni taż-żebbuġ u fil-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa fuq il-gżira ta’ Korčula. It-tkabbir taż-żebbuġ huwa attività ekonomika importanti fuq il-gżira, u l-isem “Korčulansko maslinovo ulje” għadu sal-lum jintuża fil-lingwaġġ ta’ kuljum u fuq is-suq (nota ta’ kunsinna u ta’ trasport, Presa d.o.o., Zlokić d.o.o., 2014).

Rabta kawżali

Il-kundizzjonijiet pedoklimatiċi speċifiċi tal-gżira ta’ Korčula u l-attività tal-bniedem kellhom rwol fil-ħolqien tal-ispeċifiċità ta’ “Korčulansko maslinovo ulje”.

L-abitanti lokali biddlu l-art muntanjuża u mħarbta tal-gżira f’għelieqi mtarrġin imdawra b’ħitan tal-ġebel niexef sabiex jikkultivawha. L-għelieqi mtarrġin ġew imħawwla b’imsaġar taż-żebbuġ li jikkonsistu primarjament minn siġar taż-żebbuġ tal-kultivari “Lastovka” u “Drobnica”. L-għelieqi mtarrġin bis-siġar taż-żebbuġ imdawrin bil-ħitan huma karatteristika awtentika tal-pajsaġġ tal-gżira.

Il-produtturi għażlu l-kultivari “Lastovka” u “Drobnica” bħala l-aktar adattati għall-kundizzjonijiet pedoklimatiċi speċifiċi. Dawn jirrappreżentaw 80 % taż-żebbuġ imkabbar fuq il-gżira ta’ Korčula.

Grazzi għall-pożizzjoni ġeografika tagħha, fil-biċċa l-kbira, matul il-jum Korčula għandha temperaturi għoljin ħafna b’għadd kbir ta’ sigħat ta’ xemx. Dan jiffavorixxi l-kultivazzjoni u t-tkabbir taż-żebbuġ, speċjalment dak tal-kultivari “Lastovka” u “Drobnica”, li huma estremament reżistenti għan-nixfa u b’mod partikolari għandhom perjodu ta’ ħsad twil (minn Ottubru sal-bidu ta’ Frar).

Il-ġbir bl-idejn taż-żebbuġ jippermetti lill-produtturi lokali sabiex jistabbilixxu ż-żmien ideali għall-ħsad tagħhom. Effett dirett ta’ dan huwa żebbuġ li għandu kontenut għoli ta’ fenoli, li jagħti lil “Korčulansko maslinovo ulje” togħma morra u qarsa bejn medja u intensa.

Il-kundizzjonijiet klimatiċi speċifiċi tal-gżira ta’ Korčula, li jinkludu ħafna sigħat ta’ xemx u preċipitazzjoni baxxa fix-xhur tas-sajf iwasslu wkoll, b’mod dirett, għal żieda fil-kontenut ta’ fenoli fiż-żejt tal-kultivari “Lastovka” u “Drobnica”. L-analiżijiet urew li dan il-kontenut huwa akbar minn dak ta’ varjetajiet oħra li ġew analizzati, u dan jagħti lil “Korčulansko maslinovo ulje” l-karattru speċifiku tiegħu.

Referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-prodott

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/proizvodi_u_postupku_zastite-zoi-zozp-zts/Izmijenjena_specifikacija_Korculansko_maslinovo_ulje_012022.pdf

---

(1)  ĠU L 179, 19.6.2014, p. 17.

---