# Dziennik Urzędowy C 334/2022

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 334 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 651 września 2022 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 334

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 651 września 2022

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | ZALECENIA |
| | Rada |
| 2022/C 334/01 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2022 r. | 1 |
| | ZALECENIA |
| 2022/C 334/02 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2022 r. | 11 |
| 2022/C 334/03 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Czech na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2022 r. | 19 |
| 2022/C 334/04 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r. | 27 |
| 2022/C 334/05 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2022 r. | 35 |
| 2022/C 334/06 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Estonii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2022 r. | 44 |
| 2022/C 334/07 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2022 r. | 52 |
| 2022/C 334/08 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2022 r. | 60 |
| 2022/C 334/09 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2022 r. | 70 |
| 2022/C 334/10 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Francji na 2022 r. | 79 |
| 2022/C 334/11 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2022 r. | 88 |
| 2022/C 334/12 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2022 r. | 96 |
| 2022/C 334/13 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2022 r. | 104 |
| 2022/C 334/14 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2022 r. | 112 |
| 2022/C 334/15 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2022 r. | 120 |
| 2022/C 334/16 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2022 r. | 128 |
| 2022/C 334/17 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2022 r. | 136 |
| 2022/C 334/18 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Malty na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2022 r. | 146 |
| 2022/C 334/19 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej Niderlandów, zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2022 r. | 154 |
| 2022/C 334/20 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2022 r. | 162 |
| 2022/C 334/21 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Polski na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2022 r. | 171 |
| 2022/C 334/22 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2022 r. | 181 |
| 2022/C 334/23 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Rumunii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2022 r. | 190 |
| 2022/C 334/24 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2022 r. | 197 |
| 2022/C 334/25 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2022 r. | 205 |
| 2022/C 334/26 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2022 r. | 213 |
| 2022/C 334/27 | Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2022 r. | 221 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

ZALECENIA

Rada

2022/C 334/01

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2022 r.

1

ZALECENIA

2022/C 334/02

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2022 r.

11

2022/C 334/03

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Czech na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2022 r.

19

2022/C 334/04

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r.

27

2022/C 334/05

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2022 r.

35

2022/C 334/06

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Estonii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2022 r.

44

2022/C 334/07

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2022 r.

52

2022/C 334/08

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2022 r.

60

2022/C 334/09

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2022 r.

70

2022/C 334/10

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Francji na 2022 r.

79

2022/C 334/11

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2022 r.

88

2022/C 334/12

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2022 r.

96

2022/C 334/13

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2022 r.

104

2022/C 334/14

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2022 r.

112

2022/C 334/15

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2022 r.

120

2022/C 334/16

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2022 r.

128

2022/C 334/17

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2022 r.

136

2022/C 334/18

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Malty na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2022 r.

146

2022/C 334/19

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej Niderlandów, zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2022 r.

154

2022/C 334/20

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2022 r.

162

2022/C 334/21

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Polski na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2022 r.

171

2022/C 334/22

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2022 r.

181

2022/C 334/23

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Rumunii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2022 r.

190

2022/C 334/24

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2022 r.

197

2022/C 334/25

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2022 r.

205

2022/C 334/26

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2022 r.

213

2022/C 334/27

Zalecenie Rady z dnia 12 lipca 2022 r. w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2022 r.

221

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

ZALECENIA

Rada

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/1

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/01)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Belgii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Belgii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7) w sprawie programu stabilności Belgii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7) w sprawie programu stabilności Belgii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Belgia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zawartymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Belgii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia decyzji Komisji zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 stwierdzającej, że Belgia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Belgia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zawartymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Belgii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia decyzji Komisji zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 stwierdzającej, że Belgia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2022 r. Belgia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Belgii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2022 r. Belgia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Belgii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Belgii 2022. Oceniono w nim postępy Belgii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Belgię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Belgii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Belgii 2022. Oceniono w nim postępy Belgii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Belgię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Belgii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Belgii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryteria deficytu i długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu oznaczałaby zbyt trudny i skoncentrowany na wstępie wysiłek fiskalny, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Belgii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryteria deficytu i długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu oznaczałaby zbyt trudny i skoncentrowany na wstępie wysiłek fiskalny, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Belgii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Belgii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Belgii zmniejszył się z 9,0 % PKB w 2020 r. do 5,5 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Belgię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 4,4 % PKB w 2020 r. do 2,9 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Belgię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały przeważnie charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne przyjęte przez rząd w latach 2020–2021 nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na stałej podwyżce minimalnych emerytur oraz wynagrodzeń w sektorze opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 112,8 % PKB w 2020 r. do 108,2 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Belgii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Belgii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Belgii zmniejszył się z 9,0 % PKB w 2020 r. do 5,5 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Belgię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 4,4 % PKB w 2020 r. do 2,9 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Belgię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały przeważnie charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne przyjęte przez rząd w latach 2020–2021 nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na stałej podwyżce minimalnych emerytur oraz wynagrodzeń w sektorze opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 112,8 % PKB w 2020 r. do 108,2 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,0 %, a w 2023 r. – o 1,9 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB jest niższy i w 2022 r. ma wynieść 2,0 %, a w 2023 r. – 1,6 %, głównie ze względu na to, że dzień będący datą graniczną dla prognoz makroekonomicznych stanowiących podstawę programu stabilności na 2022 r. miał miejsce przed rozpoczęciem przez Rosję wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,2 % PKB, a w 2023 r. – do 3,6 % PKB. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie stabilny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB (marginalnie) spadnie w 2022 r. do 108,0 %, a w 2023 r. wzrośnie do 108,8 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 5,0 % PKB i 4,4 % PKB. W 2022 r. jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r., mimo mniej korzystnego scenariusza makroekonomicznego zawartego w prognozie Komisji z wiosny 2022 r., ponieważ prognozy budżetowe zawarte w programie stabilności na 2022 r. uwzględniają korektę techniczną odzwierciedlającą wpływ na budżet skutków rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie tylko w 2022 r. W 2023 r. w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy deficyt budżetowy sektora instytucji rządowych i samorządowych, głównie ze względu na mniej korzystny scenariusz makroekonomiczny i środki, których jeszcze nie określono w dalszych latach realizacji programu stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się zasadniczo podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, który wyniesie w 2022 r. 107,5 %, ale niższy poziom relacji w 2023 r. wynoszący 107,6 %, co odzwierciedla niższy wzrost deflatora PKB w programie stabilności na 2022 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Belgii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,0 %, a w 2023 r. – o 1,9 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB jest niższy i w 2022 r. ma wynieść 2,0 %, a w 2023 r. – 1,6 %, głównie ze względu na to, że dzień będący datą graniczną dla prognoz makroekonomicznych stanowiących podstawę programu stabilności na 2022 r. miał miejsce przed rozpoczęciem przez Rosję wojny napastniczej przeciwko Ukrainie. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,2 % PKB, a w 2023 r. – do 3,6 % PKB. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie stabilny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB (marginalnie) spadnie w 2022 r. do 108,0 %, a w 2023 r. wzrośnie do 108,8 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 5,0 % PKB i 4,4 % PKB. W 2022 r. jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r., mimo mniej korzystnego scenariusza makroekonomicznego zawartego w prognozie Komisji z wiosny 2022 r., ponieważ prognozy budżetowe zawarte w programie stabilności na 2022 r. uwzględniają korektę techniczną odzwierciedlającą wpływ na budżet skutków rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie tylko w 2022 r. W 2023 r. w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy deficyt budżetowy sektora instytucji rządowych i samorządowych, głównie ze względu na mniej korzystny scenariusz makroekonomiczny i środki, których jeszcze nie określono w dalszych latach realizacji programu stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się zasadniczo podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, który wyniesie w 2022 r. 107,5 %, ale niższy poziom relacji w 2023 r. wynoszący 107,6 %, co odzwierciedla niższy wzrost deflatora PKB w programie stabilności na 2022 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Belgii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,9 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,5 % PKB w 2022 r. i 0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie płatności ryczałtowe na rzecz gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe; dotyczą one 2022 r. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne transfery kierowane do gospodarstw domowych w celu wsparcia w kontekście kosztów zużycia energii oraz obniżki stawek VAT na gaz i energię elektryczną oraz akcyzy na benzynę. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB zarówno w 2022 r., jak i w 2023 r. (13), a także koszty zwiększenia wydatków na obronę (0,1 % PKB w 2022 r.). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,9 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,5 % PKB w 2022 r. i 0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie płatności ryczałtowe na rzecz gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe; dotyczą one 2022 r. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne transfery kierowane do gospodarstw domowych w celu wsparcia w kontekście kosztów zużycia energii oraz obniżki stawek VAT na gaz i energię elektryczną oraz akcyzy na benzynę. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB zarówno w 2022 r., jak i w 2023 r. (13), a także koszty zwiększenia wydatków na obronę (0,1 % PKB w 2022 r.).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, że w 2022 r. Belgia powinna skorzystać z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych. Rada zaleciła również, by Belgia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, że w 2022 r. Belgia powinna skorzystać z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych. Rada zaleciła również, by Belgia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Belgii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,4 % PKB (14). Belgia planuje stałe wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. (15). W związku z tym Belgia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,1 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Przewiduje się ponadto, że wzrost wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, spowodowany automatyczną indeksacją wynagrodzeń w sektorze publicznym i świadczeń społecznych oraz – w mniejszym stopniu – wyższym spożyciem towarów i usług przez sektor instytucji rządowych i samorządowych, również przyczyni się do ekspansywnego wpływu bieżących wydatków pierwotnych netto finansowanych z zasobów krajowych. Zgodnie z prognozą Komisji te środki i czynniki powodujące wzrost wydatków nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Belgii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,4 % PKB (14). Belgia planuje stałe wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. (15). W związku z tym Belgia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,1 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Przewiduje się ponadto, że wzrost wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, spowodowany automatyczną indeksacją wynagrodzeń w sektorze publicznym i świadczeń społecznych oraz – w mniejszym stopniu – wyższym spożyciem towarów i usług przez sektor instytucji rządowych i samorządowych, również przyczyni się do ekspansywnego wpływu bieżących wydatków pierwotnych netto finansowanych z zasobów krajowych. Zgodnie z prognozą Komisji te środki i czynniki powodujące wzrost wydatków nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Belgia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,5 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Belgia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,5 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,4 % PKB w 2024 r. i do 2,7 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te opierają się na scenariuszu makroekonomicznym opracowanym przed rosyjską inwazją na Ukrainę i zakładają środki, których jeszcze nie określono, w dalszych latach programu stabilności na 2022 r., w szczególności tzw. „elastyczny wysiłek budżetowy” wynoszący 0,8 % PKB w latach 2023–2025. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. do 109,7 %, a w 2025 r. – do 110,1 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,4 % PKB w 2024 r. i do 2,7 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te opierają się na scenariuszu makroekonomicznym opracowanym przed rosyjską inwazją na Ukrainę i zakładają środki, których jeszcze nie określono, w dalszych latach programu stabilności na 2022 r., w szczególności tzw. „elastyczny wysiłek budżetowy” wynoszący 0,8 % PKB w latach 2023–2025. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. do 109,7 %, a w 2025 r. – do 110,1 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (20) | Przy założeniu niezmiennego kursu polityki oczekuje się, że w związku z szybko starzejącym się społeczeństwem pogorszy się wpływ wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa na finanse publiczne. W sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r. (18) przewiduje się wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa do 2040 r. o 3,6 punktu procentowego i o 5,4 punktu procentowego PKB do 2070 r., głównie ze względu na wydatki na emerytury i opiekę długoterminową. W swoim planie odbudowy i zwiększania odporności Belgia zobowiązała się wdrożyć reformę emerytalną między innymi po to, aby poprawić stabilność finansową i społeczną systemu oraz wspierać konwergencję między poszczególnymi systemami emerytalnymi. Jeżeli chodzi o opiekę długoterminową, wydatki Belgii należały już w 2019 r. do najwyższych w Unii i oczekuje się, że do 2030 r. wzrosną o 14 %, a do 2070 r. – o 2,2 punktu procentowego PKB. Rozpoczęto reformy mające na celu poprawę racjonalnego pod względem kosztów korzystania z różnych placówek opieki, w szczególności, aby uniknąć niepotrzebnej lub przedwczesnej instytucjonalizacji lub opóźnić ją; dotyczy to co czwartej osoby przebywającej w placówkach opiekuńczych (19), aczkolwiek obserwuje się duże różnice regionalne. Z powodu kryzysu związanego z COVID-19 wdrażanie planowanych środków oszczędnościowych utknęło w martwym punkcie. W związku z tym może istnieć pole do dalszego ograniczenia nadmiernej instytucjonalizacji przy jednoczesnym zwiększeniu korzystania z wysokiej jakości usług opieki domowej oraz usuwaniu barier finansowych, które ograniczają dostęp do tych usług grupom szczególnie wrażliwym. Szybkie i ambitne wdrożenie reform pomogłoby rozwiązać problemy związane ze stabilnością systemu. |
| --- | --- |

(20)

Przy założeniu niezmiennego kursu polityki oczekuje się, że w związku z szybko starzejącym się społeczeństwem pogorszy się wpływ wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa na finanse publiczne. W sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r. (18) przewiduje się wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa do 2040 r. o 3,6 punktu procentowego i o 5,4 punktu procentowego PKB do 2070 r., głównie ze względu na wydatki na emerytury i opiekę długoterminową. W swoim planie odbudowy i zwiększania odporności Belgia zobowiązała się wdrożyć reformę emerytalną między innymi po to, aby poprawić stabilność finansową i społeczną systemu oraz wspierać konwergencję między poszczególnymi systemami emerytalnymi. Jeżeli chodzi o opiekę długoterminową, wydatki Belgii należały już w 2019 r. do najwyższych w Unii i oczekuje się, że do 2030 r. wzrosną o 14 %, a do 2070 r. – o 2,2 punktu procentowego PKB. Rozpoczęto reformy mające na celu poprawę racjonalnego pod względem kosztów korzystania z różnych placówek opieki, w szczególności, aby uniknąć niepotrzebnej lub przedwczesnej instytucjonalizacji lub opóźnić ją; dotyczy to co czwartej osoby przebywającej w placówkach opiekuńczych (19), aczkolwiek obserwuje się duże różnice regionalne. Z powodu kryzysu związanego z COVID-19 wdrażanie planowanych środków oszczędnościowych utknęło w martwym punkcie. W związku z tym może istnieć pole do dalszego ograniczenia nadmiernej instytucjonalizacji przy jednoczesnym zwiększeniu korzystania z wysokiej jakości usług opieki domowej oraz usuwaniu barier finansowych, które ograniczają dostęp do tych usług grupom szczególnie wrażliwym. Szybkie i ambitne wdrożenie reform pomogłoby rozwiązać problemy związane ze stabilnością systemu.

| (21) | Belgijski system podatkowy charakteryzuje się wysokim opodatkowaniem pracy, stosunkowo wysokimi stawkami podatkowymi oraz wąskimi progami podatkowymi. Ogranicza to rzeczywistą progresywność systemu podatkowego i jeszcze bardziej zmniejsza uczestnictwo w rynku pracy. Wprawdzie reforma podatkowa z 2016 r. zmniejszyła obciążenie podatkowe pracy osób o najniższych dochodach, jednak w przypadku osób uzyskujących średnie wynagrodzenie klin podatkowy pozostaje najwyższy w Unii. Wysokie opodatkowanie pracy może również zniechęcać do uczestnictwa w uczeniu się przez całe życie. Niektóre cechy systemu świadczeń dla bezrobotnych mogą ponadto osłabiać zachęty do podejmowania pracy dla osób jej poszukujących i zmniejszać skuteczność strategii aktywizacji zawodowej. Złożoność przepisów systemu wsparcia społecznego i ograniczone możliwości łączenia dochodów z pracy ze świadczeniami socjalnymi mogą również zniechęcać do podejmowania pracy, w szczególności w przypadku osób o niskim potencjale zarobkowym. Ponadto, aby częściowo złagodzić wysokie stawki podatkowe, podstawy opodatkowania ulegają erozji z powodu licznych zwolnień, odliczeń i stawek obniżonych, które obniżają efektywność systemu i zakłócają jego funkcjonowanie. Niektóre cechy systemu podatkowego przyczyniają się do zniekształcania wyborów inwestycyjnych i prowadzą do nadmiernych inwestycji w niektóre aktywa. Na przykład opodatkowanie czynszów z tytułu nieruchomości jest zaniżone, a odsetki od kredytów mieszkaniowych na drugie miejsce zamieszkania podlegają odliczeniu od podatku. Ponadto zachęty podatkowe do oszczędzania oraz sztywna struktura przepisów podatkowych mających zastosowanie do długoterminowych programów oszczędnościowych i emerytalnych są przeszkodą dla lepszej alokacji kapitału. Wprowadzony ustawą z dnia 17 lutego 2021 r. podatek od rachunków papierów wartościowych również zniechęca do inwestowania w instrumenty finansowe. Istnieje ponadto możliwość rozwoju opodatkowania środowiskowego poprzez zmniejszenie dopłat do paliw kopalnych i zachęcanie do inwestycji w gospodarkę niskoemisyjną. Na przykład przegląd akcyzy na paliwa kopalne wykorzystywane do ogrzewania (np. olej napędowy i gaz ziemny), która jest niska w porównaniu z akcyzą na energię elektryczną, zachęciłby do inwestowania w niskoemisyjne rozwiązania grzewcze. Warianty strategiczne, takie jak wprowadzenie opłat drogowych dla pojazdów prywatnych (takich jak dla samochodów ciężarowych), przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczającego poziomu oferty transportu publicznego, można by wykorzystać do rozwiązania problemu zagęszczenia ruchu (średnia liczba godzin spędzonych rocznie w zatorach drogowych jest jedną z najwyższych w Unii). Mogłoby to również pomóc w ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych nieobjętych systemami handlu uprawnieniami do emisji. Połączenie przeniesienia obciążeń podatkowych z pracy na inne źródła i poszerzenie bazy podatkowej mogłoby zwiększyć sprawiedliwość systemu podatkowego, zwiększyć zatrudnienie, a także wspierać cele społeczne i środowiskowe. |
| --- | --- |

(21)

Belgijski system podatkowy charakteryzuje się wysokim opodatkowaniem pracy, stosunkowo wysokimi stawkami podatkowymi oraz wąskimi progami podatkowymi. Ogranicza to rzeczywistą progresywność systemu podatkowego i jeszcze bardziej zmniejsza uczestnictwo w rynku pracy. Wprawdzie reforma podatkowa z 2016 r. zmniejszyła obciążenie podatkowe pracy osób o najniższych dochodach, jednak w przypadku osób uzyskujących średnie wynagrodzenie klin podatkowy pozostaje najwyższy w Unii. Wysokie opodatkowanie pracy może również zniechęcać do uczestnictwa w uczeniu się przez całe życie. Niektóre cechy systemu świadczeń dla bezrobotnych mogą ponadto osłabiać zachęty do podejmowania pracy dla osób jej poszukujących i zmniejszać skuteczność strategii aktywizacji zawodowej. Złożoność przepisów systemu wsparcia społecznego i ograniczone możliwości łączenia dochodów z pracy ze świadczeniami socjalnymi mogą również zniechęcać do podejmowania pracy, w szczególności w przypadku osób o niskim potencjale zarobkowym. Ponadto, aby częściowo złagodzić wysokie stawki podatkowe, podstawy opodatkowania ulegają erozji z powodu licznych zwolnień, odliczeń i stawek obniżonych, które obniżają efektywność systemu i zakłócają jego funkcjonowanie. Niektóre cechy systemu podatkowego przyczyniają się do zniekształcania wyborów inwestycyjnych i prowadzą do nadmiernych inwestycji w niektóre aktywa. Na przykład opodatkowanie czynszów z tytułu nieruchomości jest zaniżone, a odsetki od kredytów mieszkaniowych na drugie miejsce zamieszkania podlegają odliczeniu od podatku. Ponadto zachęty podatkowe do oszczędzania oraz sztywna struktura przepisów podatkowych mających zastosowanie do długoterminowych programów oszczędnościowych i emerytalnych są przeszkodą dla lepszej alokacji kapitału. Wprowadzony ustawą z dnia 17 lutego 2021 r. podatek od rachunków papierów wartościowych również zniechęca do inwestowania w instrumenty finansowe. Istnieje ponadto możliwość rozwoju opodatkowania środowiskowego poprzez zmniejszenie dopłat do paliw kopalnych i zachęcanie do inwestycji w gospodarkę niskoemisyjną. Na przykład przegląd akcyzy na paliwa kopalne wykorzystywane do ogrzewania (np. olej napędowy i gaz ziemny), która jest niska w porównaniu z akcyzą na energię elektryczną, zachęciłby do inwestowania w niskoemisyjne rozwiązania grzewcze. Warianty strategiczne, takie jak wprowadzenie opłat drogowych dla pojazdów prywatnych (takich jak dla samochodów ciężarowych), przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczającego poziomu oferty transportu publicznego, można by wykorzystać do rozwiązania problemu zagęszczenia ruchu (średnia liczba godzin spędzonych rocznie w zatorach drogowych jest jedną z najwyższych w Unii). Mogłoby to również pomóc w ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych nieobjętych systemami handlu uprawnieniami do emisji. Połączenie przeniesienia obciążeń podatkowych z pracy na inne źródła i poszerzenie bazy podatkowej mogłoby zwiększyć sprawiedliwość systemu podatkowego, zwiększyć zatrudnienie, a także wspierać cele społeczne i środowiskowe.

| (22) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Belgii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Oczekuje się w szczególności, że plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii pomoże sprostać znacznej części wyzwań wskazanych w odpowiednich zaleceniach dla tego kraju. Aby poprawić jakość i efektywność wydatków publicznych, plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmuje systematyczne włączanie przeglądu wydatków do cykli planowania budżetowego na wszystkich szczeblach administracji. W kontekście rosnących wydatków publicznych na emerytury plan obejmuje reformę emerytalną, która ma między innymi poprawić stabilność finansową i społeczną systemu emerytalnego. Plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmuje również szereg środków mających na celu sprostanie wyzwaniom rynku pracy i wzmocnienie integracji społecznej i integracji na rynku pracy grup szczególnie wrażliwych, takich jak osoby ze środowisk migracyjnych, kobiety, młodzież, osoby z niepełnosprawnościami i osoby zagrożone wykluczeniem cyfrowym. W ramach planu odbudowy i zwiększania odporności Belgia zapewni wdrożenie sieci 5G. Plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmie również reformę systemu podatku od samochodów służbowych, mającą na celu pełną elektryfikację tej floty. |
| --- | --- |

(22)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Belgii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Oczekuje się w szczególności, że plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii pomoże sprostać znacznej części wyzwań wskazanych w odpowiednich zaleceniach dla tego kraju. Aby poprawić jakość i efektywność wydatków publicznych, plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmuje systematyczne włączanie przeglądu wydatków do cykli planowania budżetowego na wszystkich szczeblach administracji. W kontekście rosnących wydatków publicznych na emerytury plan obejmuje reformę emerytalną, która ma między innymi poprawić stabilność finansową i społeczną systemu emerytalnego. Plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmuje również szereg środków mających na celu sprostanie wyzwaniom rynku pracy i wzmocnienie integracji społecznej i integracji na rynku pracy grup szczególnie wrażliwych, takich jak osoby ze środowisk migracyjnych, kobiety, młodzież, osoby z niepełnosprawnościami i osoby zagrożone wykluczeniem cyfrowym. W ramach planu odbudowy i zwiększania odporności Belgia zapewni wdrożenie sieci 5G. Plan odbudowy i zwiększania odporności Belgii obejmie również reformę systemu podatku od samochodów służbowych, mającą na celu pełną elektryfikację tej floty.

| (23) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Belgii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych w Belgii stanowią 49,6 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 26,6 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Belgii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(23)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Belgii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych w Belgii stanowią 49,6 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 26,6 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Belgii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (24) | Belgia nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (20) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Belgia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(24)

Belgia nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (20) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Belgia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (25) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Belgia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą jej rynku pracy i systemu edukacji. Rekordowo wysoki wskaźnik wakatów w Belgii wskazuje, że pracodawcom jest coraz trudniej zatrudnić pracowników posiadających odpowiednie umiejętności. Niedobory pracowników dotyczą wszystkich poziomów umiejętności i utrzymują się w różnych sektorach, w tym w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych, edukacji, sektorze opiekuńczym i budowlanym. Zbyt mało jest w szczególności absolwentów nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM), zarówno wśród absolwentów szkół średnich II stopnia w programach zawodowych, jak i wśród absolwentów szkół wyższych. Niedopasowanie umiejętności można również wyjaśnić niskim poziomem uczestnictwa w kształceniu dorosłych, w szczególności w przypadku osób nisko wykształconych, w przypadku których podnoszenie kwalifikacji oznaczałoby lepsze możliwości zatrudnienia. W ramach planu odbudowy i zwiększania odporności opracowane zostaną dla pracowników indywidualne rachunki szkoleniowe i indywidualne prawa do uczenia się. Udział wydatków na aktywne polityki w zakresie rynku pracy przeznaczony na szkolenia jest jednak ograniczony i jedynie niewielki – choć rosnący – odsetek osób poszukujących pracy odbywa szkolenie związane sektorami, w których występują niedobory pracowników. Rozwiązanie problemu niedoboru pracowników i niedopasowania umiejętności jest kluczowym czynnikiem pozwalającym zmierzyć się z transformacją cyfrową i umożliwić zieloną transformację, a także osiągnąć główne cele Unii na 2030 r. w zakresie zatrudnienia i umiejętności. |
| --- | --- |

(25)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Belgia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą jej rynku pracy i systemu edukacji. Rekordowo wysoki wskaźnik wakatów w Belgii wskazuje, że pracodawcom jest coraz trudniej zatrudnić pracowników posiadających odpowiednie umiejętności. Niedobory pracowników dotyczą wszystkich poziomów umiejętności i utrzymują się w różnych sektorach, w tym w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych, edukacji, sektorze opiekuńczym i budowlanym. Zbyt mało jest w szczególności absolwentów nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM), zarówno wśród absolwentów szkół średnich II stopnia w programach zawodowych, jak i wśród absolwentów szkół wyższych. Niedopasowanie umiejętności można również wyjaśnić niskim poziomem uczestnictwa w kształceniu dorosłych, w szczególności w przypadku osób nisko wykształconych, w przypadku których podnoszenie kwalifikacji oznaczałoby lepsze możliwości zatrudnienia. W ramach planu odbudowy i zwiększania odporności opracowane zostaną dla pracowników indywidualne rachunki szkoleniowe i indywidualne prawa do uczenia się. Udział wydatków na aktywne polityki w zakresie rynku pracy przeznaczony na szkolenia jest jednak ograniczony i jedynie niewielki – choć rosnący – odsetek osób poszukujących pracy odbywa szkolenie związane sektorami, w których występują niedobory pracowników. Rozwiązanie problemu niedoboru pracowników i niedopasowania umiejętności jest kluczowym czynnikiem pozwalającym zmierzyć się z transformacją cyfrową i umożliwić zieloną transformację, a także osiągnąć główne cele Unii na 2030 r. w zakresie zatrudnienia i umiejętności.

| (26) | Jeśli chodzi o niedobory siły roboczej i niedopasowanie umiejętności, istnieją obawy dotyczące w szczególności wydajności i integracyjnego charakteru systemu edukacji, również w związku z wysokimi wydatkami publicznymi na edukację (21). Różnice w wynikach kształcenia są ściśle powiązane z wpływem środowiska społeczno-ekonomicznego i migracyjnego uczniów i należą do największych w Unii, co prowadzi do nierówności w wykształceniu. Więcej niż jedna trzecia młodych osób dorosłych z niepełnosprawnościami nie kończy kształcenia średniego. W 2019 r. tylko 6,2 % uczniów w Belgii uczestniczyło w uczeniu się w miejscu pracy, co jest znacznie poniżej średniej unijnej (29 %). Zwiększenie dopasowania systemów kształcenia i szkolenia zawodowego do potrzeb rynku pracy jest szczególnie uzasadnione we Wspólnocie Francuskiej Belgii, ponieważ tylko 3 z 10 najpopularniejszych możliwości kształcenia i szkolenia zawodowego na poziomie średnim II stopnia przygotowują do zawodów, w których występuje niedobór siły roboczej. Ogólnie rzecz biorąc, w Belgii utrzymują się obawy co do atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego jako ścieżki kariery najwyższej jakości, co znajduje odzwierciedlenie w dużym odsetku ludności mającym negatywną percepcję kształcenia i szkolenia zawodowego. Wzmocnienie zawodu nauczyciela pomogłoby zatrzymać nauczycieli w zawodzie i zmniejszyć rosnący niedobór wykwalifikowanych nauczycieli. Jest to duży problem zwłaszcza w przypadku szkół znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, który stwarza ryzyko dalszego pogłębiania się istniejących nierówności w systemie edukacji. Oprócz już zastosowanych środków atrakcyjność zawodu nauczyciela zostałaby zwiększona przez zapewnienie lepszego kształcenia formalnego i ustawicznego rozwoju zawodowego oraz przez umożliwienie bardziej elastycznych i atrakcyjnych ścieżek kariery. |
| --- | --- |

(26)

Jeśli chodzi o niedobory siły roboczej i niedopasowanie umiejętności, istnieją obawy dotyczące w szczególności wydajności i integracyjnego charakteru systemu edukacji, również w związku z wysokimi wydatkami publicznymi na edukację (21). Różnice w wynikach kształcenia są ściśle powiązane z wpływem środowiska społeczno-ekonomicznego i migracyjnego uczniów i należą do największych w Unii, co prowadzi do nierówności w wykształceniu. Więcej niż jedna trzecia młodych osób dorosłych z niepełnosprawnościami nie kończy kształcenia średniego. W 2019 r. tylko 6,2 % uczniów w Belgii uczestniczyło w uczeniu się w miejscu pracy, co jest znacznie poniżej średniej unijnej (29 %). Zwiększenie dopasowania systemów kształcenia i szkolenia zawodowego do potrzeb rynku pracy jest szczególnie uzasadnione we Wspólnocie Francuskiej Belgii, ponieważ tylko 3 z 10 najpopularniejszych możliwości kształcenia i szkolenia zawodowego na poziomie średnim II stopnia przygotowują do zawodów, w których występuje niedobór siły roboczej. Ogólnie rzecz biorąc, w Belgii utrzymują się obawy co do atrakcyjności kształcenia i szkolenia zawodowego jako ścieżki kariery najwyższej jakości, co znajduje odzwierciedlenie w dużym odsetku ludności mającym negatywną percepcję kształcenia i szkolenia zawodowego. Wzmocnienie zawodu nauczyciela pomogłoby zatrzymać nauczycieli w zawodzie i zmniejszyć rosnący niedobór wykwalifikowanych nauczycieli. Jest to duży problem zwłaszcza w przypadku szkół znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, który stwarza ryzyko dalszego pogłębiania się istniejących nierówności w systemie edukacji. Oprócz już zastosowanych środków atrakcyjność zawodu nauczyciela zostałaby zwiększona przez zapewnienie lepszego kształcenia formalnego i ustawicznego rozwoju zawodowego oraz przez umożliwienie bardziej elastycznych i atrakcyjnych ścieżek kariery.

| (27) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(27)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (28) | Około 70 % krajowego zużycia energii brutto w Belgii jest pokrywane z importu paliw kopalnych. Według danych z 2020 r. zależność od importu paliw kopalnych z Rosji wynosi 30 % w przypadku surowej ropy naftowej (udział w łącznym imporcie) i jest wyższa niż średnia dla UE-27 (26 %), ale stosunkowo niższa w przypadku gazu ziemnego (7 % w porównaniu z 44 % w przypadku Unii) i węgla (39 % w porównaniu z 54 %). (22). Udział ropy naftowej w koszyku energetycznym (39 % zużycia krajowego brutto) jest wyższy od średniej unijnej (33 %), podobnie w przypadku gazu ziemnego (30 %, w porównaniu ze średnią unijną: 24 %), natomiast udział węgla jest niższy (5 %, w porównaniu ze średnią unijną: 11 %). Udział energii jądrowej w koszyku energetycznym wynosi 16 % zużycia krajowego brutto. W 2020 r. energia ze źródeł odnawialnych stanowiła jedynie 13 % zużycia energii końcowej. Belgia będzie musiała podjąć znaczne dodatkowe kroki, aby przyspieszyć rozwój odnawialnych źródeł energii, który pozwoli jej poczynić postępy na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej w 2050 r. i zmniejszyć zależność od importowanych paliw kopalnych. Realizacja projektów dotyczących lądowej energii wiatrowej i związana z tym rozbudowa sieci elektroenergetycznej są jednak poważnie utrudnione ze względu na duże opóźnienia w wydawaniu pozwoleń na budowę, w szczególności ze względu na liczne, powtarzające się i długotrwałe procedury odwoławcze. Porozumienie co do celów między wszystkimi szczeblami rządowymi (federalnym, regionalnym, lokalnym) w zakresie celów i strategii niezbędnych do osiągnięcia celów Belgii w zakresie energii ze źródeł odnawialnych zapewniłoby jaśniejsze ramy dla inwestorów, zmniejszyło liczbę odwołań i przyspieszyło wprowadzanie odnawialnych źródeł energii i związane z tym wzmocnienie sieci. Ponadto wydawanie zezwoleń mogłoby zostać ułatwione przez wzmocnienie zdolności organów odwoławczych i przyjęcie dalszych środków mających na celu skrócenie czasu trwania procedur odwoławczych i zmniejszenie prawdopodobieństwa kolejnych odwołań, złagodzenie ograniczeń w sąsiedztwie portów lotniczych, radarów i stref wojskowych oraz aktualizację minimalnych wymogów dotyczących odległości (dla turbin wiatrowych). Wprowadzenie planowania przestrzennego uwzględniającego potencjał terytorialny w zakresie zasobów oraz większy udział gmin w projektach wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych mogłoby zwiększyć akceptowalność wśród mieszkańców tych gmin.
  Potencjał dachowych paneli fotowoltaicznych (zarówno w przypadku instalacji na małą skalę, jak i wielkoskalowych) można lepiej wykorzystać przez przyjęcie przewidywalnych i wystarczających warunków ramowych, aby stymulować konsumpcję własną, dzielenie się energią i reagowanie strony popytowej. Wzmocnienie sieci elektroenergetycznej i uczynienie jej bardziej inteligentną pozwoliłoby dostosować ją w większym stopniu do różnych źródeł energii. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. |
| --- | --- |

(28)

Około 70 % krajowego zużycia energii brutto w Belgii jest pokrywane z importu paliw kopalnych. Według danych z 2020 r. zależność od importu paliw kopalnych z Rosji wynosi 30 % w przypadku surowej ropy naftowej (udział w łącznym imporcie) i jest wyższa niż średnia dla UE-27 (26 %), ale stosunkowo niższa w przypadku gazu ziemnego (7 % w porównaniu z 44 % w przypadku Unii) i węgla (39 % w porównaniu z 54 %). (22). Udział ropy naftowej w koszyku energetycznym (39 % zużycia krajowego brutto) jest wyższy od średniej unijnej (33 %), podobnie w przypadku gazu ziemnego (30 %, w porównaniu ze średnią unijną: 24 %), natomiast udział węgla jest niższy (5 %, w porównaniu ze średnią unijną: 11 %). Udział energii jądrowej w koszyku energetycznym wynosi 16 % zużycia krajowego brutto. W 2020 r. energia ze źródeł odnawialnych stanowiła jedynie 13 % zużycia energii końcowej. Belgia będzie musiała podjąć znaczne dodatkowe kroki, aby przyspieszyć rozwój odnawialnych źródeł energii, który pozwoli jej poczynić postępy na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej w 2050 r. i zmniejszyć zależność od importowanych paliw kopalnych. Realizacja projektów dotyczących lądowej energii wiatrowej i związana z tym rozbudowa sieci elektroenergetycznej są jednak poważnie utrudnione ze względu na duże opóźnienia w wydawaniu pozwoleń na budowę, w szczególności ze względu na liczne, powtarzające się i długotrwałe procedury odwoławcze. Porozumienie co do celów między wszystkimi szczeblami rządowymi (federalnym, regionalnym, lokalnym) w zakresie celów i strategii niezbędnych do osiągnięcia celów Belgii w zakresie energii ze źródeł odnawialnych zapewniłoby jaśniejsze ramy dla inwestorów, zmniejszyło liczbę odwołań i przyspieszyło wprowadzanie odnawialnych źródeł energii i związane z tym wzmocnienie sieci. Ponadto wydawanie zezwoleń mogłoby zostać ułatwione przez wzmocnienie zdolności organów odwoławczych i przyjęcie dalszych środków mających na celu skrócenie czasu trwania procedur odwoławczych i zmniejszenie prawdopodobieństwa kolejnych odwołań, złagodzenie ograniczeń w sąsiedztwie portów lotniczych, radarów i stref wojskowych oraz aktualizację minimalnych wymogów dotyczących odległości (dla turbin wiatrowych). Wprowadzenie planowania przestrzennego uwzględniającego potencjał terytorialny w zakresie zasobów oraz większy udział gmin w projektach wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych mogłoby zwiększyć akceptowalność wśród mieszkańców tych gmin.

Potencjał dachowych paneli fotowoltaicznych (zarówno w przypadku instalacji na małą skalę, jak i wielkoskalowych) można lepiej wykorzystać przez przyjęcie przewidywalnych i wystarczających warunków ramowych, aby stymulować konsumpcję własną, dzielenie się energią i reagowanie strony popytowej. Wzmocnienie sieci elektroenergetycznej i uczynienie jej bardziej inteligentną pozwoliłoby dostosować ją w większym stopniu do różnych źródeł energii. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych.

| (29) | Dodatkowe środki służące dalszemu zwiększeniu efektywności energetycznej i ograniczeniu zużycia energii, emisji i zależności od paliw kopalnych obejmują inwestycje w łańcuch wartości wodoru, renowację energetyczną i dekarbonizację budynków. Oznacza to, że dotacje należy kierować do niskoemisyjnych źródeł ogrzewania i wprowadzić lub przyspieszyć należy regionalne zakazy dotyczące instalacji kotłów opalanych paliwem ciekłym lub kotłów gazowych w nowych budynkach. Przestawienie się na inne paliwo będzie łatwiejsze, jeśli towarzyszyć mu będzie jednocześnie zmniejszenie zużycia energii i szybsza poprawa efektywności energetycznej (poprzez zachęcanie do głębszej renowacji). Realizacja przez Belgię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. W sektorze transportu wysoki wskaźnik korzystania z samochodów prywatnych odpowiada za dużą część konsumpcji ropy naftowej w Belgii. Promowanie „miękkiej” mobilności (np. jazdy na rowerze, mobilności współdzielonej) oraz korzystania z transportu publicznego, w tym przez poprawę usług transportu publicznego, pomogłoby ograniczyć korzystanie z samochodów prywatnych i związane z tym zużycie ropy naftowej. |
| --- | --- |

(29)

Dodatkowe środki służące dalszemu zwiększeniu efektywności energetycznej i ograniczeniu zużycia energii, emisji i zależności od paliw kopalnych obejmują inwestycje w łańcuch wartości wodoru, renowację energetyczną i dekarbonizację budynków. Oznacza to, że dotacje należy kierować do niskoemisyjnych źródeł ogrzewania i wprowadzić lub przyspieszyć należy regionalne zakazy dotyczące instalacji kotłów opalanych paliwem ciekłym lub kotłów gazowych w nowych budynkach. Przestawienie się na inne paliwo będzie łatwiejsze, jeśli towarzyszyć mu będzie jednocześnie zmniejszenie zużycia energii i szybsza poprawa efektywności energetycznej (poprzez zachęcanie do głębszej renowacji). Realizacja przez Belgię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. W sektorze transportu wysoki wskaźnik korzystania z samochodów prywatnych odpowiada za dużą część konsumpcji ropy naftowej w Belgii. Promowanie „miękkiej” mobilności (np. jazdy na rowerze, mobilności współdzielonej) oraz korzystania z transportu publicznego, w tym przez poprawę usług transportu publicznego, pomogłoby ograniczyć korzystanie z samochodów prywatnych i związane z tym zużycie ropy naftowej.

| (30) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Belgia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Belgia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(30)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Belgia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Belgia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (32) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu na 2022 r. dla strefy euro. W przypadku Belgii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3, |
| --- | --- |

(32)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu na 2022 r. dla strefy euro. W przypadku Belgii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3,

NINIEJSZYM ZALECA Belgii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie ostrożnej polityki fiskalnej, w szczególności poprzez ograniczenie wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie wiarygodnej i stopniowej redukcji długu oraz stabilności fiskalnej w średnim okresie poprzez stopniową konsolidację, inwestycje i reformy. Priorytetowe traktowanie reform mających na celu poprawę stabilności fiskalnej opieki długoterminowej, w tym poprzez promowanie racjonalnego pod względem kosztów korzystania z różnych placówek opieki. Zreformowanie systemu podatkowego i systemu świadczeń, aby ograniczyć czynniki zniechęcające do pracy poprzez przesunięcie obciążeń podatkowych z pracy na inne źródła opodatkowania oraz uproszczenie systemu podatkowego i systemu świadczeń. Ograniczenie wydatków podatkowych i uczynienie systemu podatkowego bardziej neutralnym dla inwestycji.

2.

Kontynuowanie realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania negocjacji z Komisją, a następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Rozwiązanie problemu niedoboru pracowników i niedopasowania umiejętności, w szczególności poprzez poprawę wyników i inkluzywności systemu kształcenia i szkolenia, poprawę jakości kształcenia i szkolenia zawodowego i jego adekwatności do potrzeb rynku pracy oraz opracowanie bardziej elastycznych i atrakcyjnych ścieżek kariery i szkoleń dla nauczycieli.

4.

Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych ogółem poprzez przyspieszenie poprawy efektywności energetycznej i ograniczenie wykorzystania paliw kopalnych w budynkach, promowanie wykorzystania i dostępności transportu publicznego, a także „miękkiej” mobilności oraz przyspieszenie wprowadzania energii ze źródeł odnawialnych i powiązanej infrastruktury sieciowej poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń, w tym poprzez skrócenie czasu trwania procedur odwoławczych i przyjęcie warunków ramowych w celu pobudzenia inwestycji w instalacje wykorzystujące energię słoneczną.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Belgii na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 1).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10161/21 INIT; ST 10161/21 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Belgii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Belgię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 1).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,1 p.p. PKB.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ.

17

(18)  Komisja Europejska, 2021, „Sprawozdanie na temat starzenia się społeczeństwa, 2021 r.: Prognozy gospodarcze i budżetowe dla państw członkowskich UE (2019–2070), Institutional Paper 148.

18

(19)  Devos C, Cordon A, Lefèvre M, Obyn C, Renard F, Bouckaert N, Gerkens S, Maertens de Noordhout C, Devleesschauwer B, Haelterman M, Léonard C, Meeus P (2019), Performance du système de santé belge – Rapport 2019 – Synthèse. Health Services Research (HSR). Bruxelles: Centre Fédéral d’Expertise des Soins de Santé (KCE). KCE Reports 313B. D/2019/10.273/33.

19

Performance du système de santé belge – Rapport 2019 – Synthèse

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

20

(21)  OECD – PISA Results 2018, tom 1.

21

(22)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Belgii całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

22

(23)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

23

(24)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

24

---

ZALECENIA

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/11 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/11

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/02)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Bułgarii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Bułgarii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią szczególnie poważne obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając osobom wysiedlonym z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Bułgaria otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią szczególnie poważne obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając osobom wysiedlonym z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Bułgaria otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowymi podwyżkami cen energii i utrzymującymi się zakłóceniami w łańcuchach dostaw uzasadniają przedłużenie do końca 2023 r. obowiązywania ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowymi podwyżkami cen energii i utrzymującymi się zakłóceniami w łańcuchach dostaw uzasadniają przedłużenie do końca 2023 r. obowiązywania ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Bułgarii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Bułgarii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja oznajmiła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja oznajmiła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W tym kontekście działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki wzrostu cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych środków tymczasowych. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W tym kontekście działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki wzrostu cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych środków tymczasowych. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | 15 października 2021 r. Bułgaria przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 4 maja 2022 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Bułgarii (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Bułgaria osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

15 października 2021 r. Bułgaria przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 4 maja 2022 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Bułgarii (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Bułgaria osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Bułgaria przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program konwergencji na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Bułgaria przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program konwergencji na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Bułgarii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Bułgarii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano plan odbudowy i zwiększania odporności przez ten kraj, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Bułgarii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Bułgarii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Bułgarii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano plan odbudowy i zwiększania odporności przez ten kraj, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Bułgarii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Bułgarii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Bułgarii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Bułgarii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Bułgarii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Bułgarii zwiększył się z 4,0 % PKB w 2020 r. do 4,1 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Bułgarię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych wzrosła z 2,9 % PKB w 2020 r. do 4,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Bułgarię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 24,7 % PKB w 2020 r. do 25,1 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Bułgarii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Bułgarii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Bułgarii zwiększył się z 4,0 % PKB w 2020 r. do 4,1 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Bułgarię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych wzrosła z 2,9 % PKB w 2020 r. do 4,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Bułgarię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 24,7 % PKB w 2020 r. do 25,1 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,6 %, a w 2023 r. – o 2,8 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB w 2022 r. jest niższy i wynosi 2,1 %, a w 2023 r. jest wyższy i wynosi 3,1 %; wynika to głównie z różnych prognoz dotyczących wzrostu zatrudnienia i inwestycji. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 5,3 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 2,9 % PKB. Wzrost deficytu w 2022 r., złagodzony dzięki wycofaniu niektórych środków nadzwyczajnych związanych z COVID, odzwierciedla głównie gwałtowny wzrost zużycia pośredniego, wsparcie dla przedsiębiorstw i środki w zakresie energii, a także zmiany w systemie emerytalnym. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 25,5 %, a w 2023 r. – do 27,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 3,7 % i 2,4 % PKB. Wartości te są znacznie niższe od prognozy deficytu na 2022 r. w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na różne prognozy makroekonomiczne, niższy wzrost zużycia pośredniego oraz wyższe dochody z podatków dotyczących produkcji i importu w 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 25,3 %, a w 2023 r. – 25,6 %. Różnica ta wynika z niższych poziomów deficytu w obu latach oraz z wyższego prognozowanego wzrostu gospodarczego w 2023 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,8 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Bułgarii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,6 %, a w 2023 r. – o 2,8 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB w 2022 r. jest niższy i wynosi 2,1 %, a w 2023 r. jest wyższy i wynosi 3,1 %; wynika to głównie z różnych prognoz dotyczących wzrostu zatrudnienia i inwestycji. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 5,3 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 2,9 % PKB. Wzrost deficytu w 2022 r., złagodzony dzięki wycofaniu niektórych środków nadzwyczajnych związanych z COVID, odzwierciedla głównie gwałtowny wzrost zużycia pośredniego, wsparcie dla przedsiębiorstw i środki w zakresie energii, a także zmiany w systemie emerytalnym. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 25,5 %, a w 2023 r. – do 27,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 3,7 % i 2,4 % PKB. Wartości te są znacznie niższe od prognozy deficytu na 2022 r. w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na różne prognozy makroekonomiczne, niższy wzrost zużycia pośredniego oraz wyższe dochody z podatków dotyczących produkcji i importu w 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 25,3 %, a w 2023 r. – 25,6 %. Różnica ta wynika z niższych poziomów deficytu w obu latach oraz z wyższego prognozowanego wzrostu gospodarczego w 2023 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,8 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Bułgarii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 4,3 % PKB w 2021 r. do 1,8 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,9 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r (11). Środki te obejmują głównie programy wsparcia na rzecz zakładów użyteczności publicznej, przemysłowych użytkowników końcowych energii elektrycznej i gospodarstw domowych będących konsumentami gazu. Środki te ogłoszono jako w głównej mierze tymczasowe. Jednak jeżeli ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane, tak jest zwłaszcza w przypadku moratorium na ceny energii dla gospodarstw domowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r (12).. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 4,3 % PKB w 2021 r. do 1,8 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,9 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r (11). Środki te obejmują głównie programy wsparcia na rzecz zakładów użyteczności publicznej, przemysłowych użytkowników końcowych energii elektrycznej i gospodarstw domowych będących konsumentami gazu. Środki te ogłoszono jako w głównej mierze tymczasowe. Jednak jeżeli ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane, tak jest zwłaszcza w przypadku moratorium na ceny energii dla gospodarstw domowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r (12)..

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Bułgaria realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Bułgarii utrzymanie pod kontrolą wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła również, by Bułgaria prowadziła – kiedy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Bułgaria realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Bułgarii utrzymanie pod kontrolą wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła również, by Bułgaria prowadziła – kiedy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Bułgarii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,4 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Bułgaria planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 1,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,1 punktu procentowego PKB w 2022 r (14).. W związku z tym Bułgaria planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,2 punktu procentowego PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 punktu procentowego PKB), przy czym prognozuje się, że zmiany w systemie emerytalnym (0,6 % PKB) i wzrost płac (0,3 % PKB) także przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto. W związku z tym z obecnych szacunków Komisji wynika, że Bułgaria nie utrzymuje pod kontrolą w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Bułgarii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,4 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Bułgaria planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 1,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,1 punktu procentowego PKB w 2022 r (14).. W związku z tym Bułgaria planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,2 punktu procentowego PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 punktu procentowego PKB), przy czym prognozuje się, że zmiany w systemie emerytalnym (0,6 % PKB) i wzrost płac (0,3 % PKB) także przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto. W związku z tym z obecnych szacunków Komisji wynika, że Bułgaria nie utrzymuje pod kontrolą w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 1,3 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Bułgaria będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r (16).. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania środków mających na celu rozwiązanie problemu wzrostu cen energii (0,9 % PKB), natomiast przewiduje się, że zwiększone transfery socjalne i wzrost płac przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto. |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 1,3 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Bułgaria będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r (16).. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania środków mających na celu rozwiązanie problemu wzrostu cen energii (0,9 % PKB), natomiast przewiduje się, że zwiększone transfery socjalne i wzrost płac przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto.

| (19) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,8 % PKB w 2024 r. i do 2,4 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają wzrost dochodów z podatków bezpośrednich i składek na ubezpieczenia społeczne w związku z wyższymi dochodami gospodarstw domowych i wyższymi transferami kapitału dzięki Instrumentowi na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r., a konkretnie – w 2024 r. do 29,1 %, a w 2025 r. – do 30,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,8 % PKB w 2024 r. i do 2,4 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają wzrost dochodów z podatków bezpośrednich i składek na ubezpieczenia społeczne w związku z wyższymi dochodami gospodarstw domowych i wyższymi transferami kapitału dzięki Instrumentowi na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r., a konkretnie – w 2024 r. do 29,1 %, a w 2025 r. – do 30,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Bułgarii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności uwzględnia zalecenia krajowe w dziedzinie społecznej, ponieważ przewiduje środki mające sprzyjać włączeniu społecznemu, które mają poprawić adekwatność i zasięg systemu dochodu minimalnego, oraz środki mające przyspieszyć integrację służb zatrudnienia i służb socjalnych. Inne środki uwzględniające zalecenia krajowe ukierunkowane są przede wszystkim na umożliwienie nabywania umiejętności – w szczególności umiejętności cyfrowych – lepsze dostosowanie systemów kształcenia i uczenia się przez całe życie do potrzeb rynku pracy oraz rozszerzenie oferty usług opieki zdrowotnej w całej Bułgarii. Środki te mogą pomóc w osiągnięciu celów i dalszych postępów w realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych i związanego z nim planu działania do 2030 r. W planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono ponadto zalecenia krajowe poprzez przyspieszenie dekarbonizacji sektora energetycznego, zwiększenie ogólnej efektywności energetycznej oraz wdrażanie środków dotyczących zrównoważonego transportu oraz infrastruktury i usług cyfrowych. W planie przewidziano ponadto dalekosiężne środki służące poprawie efektywności administracji publicznej i systemu wymiaru sprawiedliwości, zapobieganiu korupcji, jej wykrywaniu i eliminowaniu, poprawie otoczenia działalności gospodarczej, wspieraniu inwestycji i poprawie systemu badań naukowych i innowacji. Przyczyni się to również do wspierania Bułgarii w rozwiązywaniu problemów i reagowaniu na uwagi w ramach mechanizmu praworządności. |
| --- | --- |

(20)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Bułgarii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności uwzględnia zalecenia krajowe w dziedzinie społecznej, ponieważ przewiduje środki mające sprzyjać włączeniu społecznemu, które mają poprawić adekwatność i zasięg systemu dochodu minimalnego, oraz środki mające przyspieszyć integrację służb zatrudnienia i służb socjalnych. Inne środki uwzględniające zalecenia krajowe ukierunkowane są przede wszystkim na umożliwienie nabywania umiejętności – w szczególności umiejętności cyfrowych – lepsze dostosowanie systemów kształcenia i uczenia się przez całe życie do potrzeb rynku pracy oraz rozszerzenie oferty usług opieki zdrowotnej w całej Bułgarii. Środki te mogą pomóc w osiągnięciu celów i dalszych postępów w realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych i związanego z nim planu działania do 2030 r. W planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono ponadto zalecenia krajowe poprzez przyspieszenie dekarbonizacji sektora energetycznego, zwiększenie ogólnej efektywności energetycznej oraz wdrażanie środków dotyczących zrównoważonego transportu oraz infrastruktury i usług cyfrowych. W planie przewidziano ponadto dalekosiężne środki służące poprawie efektywności administracji publicznej i systemu wymiaru sprawiedliwości, zapobieganiu korupcji, jej wykrywaniu i eliminowaniu, poprawie otoczenia działalności gospodarczej, wspieraniu inwestycji i poprawie systemu badań naukowych i innowacji. Przyczyni się to również do wspierania Bułgarii w rozwiązywaniu problemów i reagowaniu na uwagi w ramach mechanizmu praworządności.

| (21) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Bułgarii przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Bułgarii stanowią 58,9 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 25,8 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Bułgarii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Jednocześnie dalsze działania na rzecz pełnego wykorzystania publicznych służb zatrudnienia oraz zapewnienia zintegrowanego wsparcia w zakresie zatrudnienia i wsparcia socjalnego pomogą złagodzić skutki prognozowanych zmian demograficznych i wspierać sprawiedliwą zieloną i cyfrową transformację. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(21)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Bułgarii przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Bułgarii stanowią 58,9 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 25,8 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Bułgarii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Jednocześnie dalsze działania na rzecz pełnego wykorzystania publicznych służb zatrudnienia oraz zapewnienia zintegrowanego wsparcia w zakresie zatrudnienia i wsparcia socjalnego pomogą złagodzić skutki prognozowanych zmian demograficznych i wspierać sprawiedliwą zieloną i cyfrową transformację. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (22) | Bułgaria przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17) w dniu 11 maja 2022 r., ale nie przedłożyła jeszcze innych programów polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Bułgaria ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

Bułgaria przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17) w dniu 11 maja 2022 r., ale nie przedłożyła jeszcze innych programów polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Bułgaria ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. W kontekście kryzysu energetycznego i zgodnie z mandatem udzielonym przez Radę Europejską w marcu 2022 r. Komisja i państwa członkowskie utworzyły unijną platformę energetyczną na rzecz dobrowolnych wspólnych zakupów gazu, LNG i wodoru. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(23)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. W kontekście kryzysu energetycznego i zgodnie z mandatem udzielonym przez Radę Europejską w marcu 2022 r. Komisja i państwa członkowskie utworzyły unijną platformę energetyczną na rzecz dobrowolnych wspólnych zakupów gazu, LNG i wodoru. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (24) | Bułgaria jest gospodarką o największej intensywności emisji w Unii – intensywność emisji gazów cieplarnianych w tym kraju jest ponad czterokrotnie wyższa od średniej unijnej. Obecny udział paliw kopalnych w koszyku energetycznym Bułgarii wynosi 61,5 %, podczas gdy udział energii jądrowej wynosi 24 %, a energii ze źródeł odnawialnych – 14,5 % (mniej niż średni udział energii ze źródeł odnawialnych w Unii wynoszący19 %). Państwo to do kwietnia 2022 r. było w dużym stopniu uzależnione od Rosji w przypadku gazu ziemnego (18). W 2020 r. z Rosji importowano 75 % gazu ziemnego, co przewyższa średnią unijną wynoszącą 43,2 %. Udział tego surowca w koszyku energetycznym wyniósł jednak tylko 13,9 %, czyli był niższy od średniej unijnej (24,4 %). Największym odbiorcą gazu pozostaje przemysł, z udziałem na poziomie 40 %, co obejmuje zastosowania nieenergetyczne, natomiast udział sektora energetycznego zmniejszył się z 30 % w 2010 r. do 25 % w 2019 r. System ciepłowniczy opiera się na gazie ziemnym, a możliwości poprawy są niewielkie, ponieważ systemów ciepłowniczych nie można zastąpić alternatywnymi źródłami energii. W planie odbudowy i zwiększania odporności przeanalizowano wprawdzie potencjał energii geotermalnej, jaki można wykorzystać w ciepłownictwie, ale można by przewidzieć dodatkowe inwestycje, aby wspierać instalowanie wielkoskalowych pomp ciepła. Wytwarzanie energii elektrycznej z węgla opiera się w całości na węglu brunatnym krajowej produkcji, natomiast z Rosji Bułgaria importuje ograniczone ilości węgla do użytku przemysłowego (0,56 mln ton, co stanowi 85 % całkowitego importu węgla). Z drugiej strony Bułgaria jest zależna od Rosji w przypadku surowej ropy naftowej (63 % surowej ropy naftowej pochodzi z Rosji (19), co znacznie przewyższa średnią unijną wynoszącą 26 %), a przy tym importuje z Rosji 22 % produktów rafinacji ropy naftowej, czyli mniej od średniej unijnej wynoszącej 35 %. Ogółem udział ropy naftowej w koszyku energetycznym wyniósł w 2020 r. 23,9 %, czyli był niższy od średniej unijnej wynoszącej 32,7 %. Bułgarski plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje przyjęcie planu działania na rzecz neutralności klimatycznej. Obejmuje on działania mające doprowadzić do ostatecznego wycofywania węgla i lignitu najpóźniej do 2038 r. oraz znaczące inwestycje i reformy mające przyspieszyć upowszechnianie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, przy czym osiągnięcie celów w zakresie transformacji klimatycznej i energetycznej będzie wymagało dalszych starań.
  Jeżeli chodzi o odnawialne źródła energii, Bułgaria zobowiązała się do włączenia co najmniej 3 500 MW nowej mocy z odnawialnych źródeł energii (energii wiatrowej i słonecznej) i do stworzenia warunków technicznych umożliwiających włączenie dodatkowych 4 500 MW do systemu elektroenergetycznego do 2026 r. Dodatkowo plan obejmuje reformę mającą na celu usunięcie głównych przeszkód w rozwoju technologii wodoru odnawialnego i łańcuchów wartości, a także inwestycje wspierające rozwój projektów pilotażowych dotyczących produkcji wodoru odnawialnego i zrównoważonego biogazu. Przewiduje się również środki mające pomóc gospodarstwom domowym w instalowaniu słonecznych systemów podgrzewania wody i słonecznych systemów fotowoltaicznych. W planie znajdzie się również definicja ubóstwa energetycznego. Należy zwrócić uwagę, że realizacja przez Bułgarię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(24)

Bułgaria jest gospodarką o największej intensywności emisji w Unii – intensywność emisji gazów cieplarnianych w tym kraju jest ponad czterokrotnie wyższa od średniej unijnej. Obecny udział paliw kopalnych w koszyku energetycznym Bułgarii wynosi 61,5 %, podczas gdy udział energii jądrowej wynosi 24 %, a energii ze źródeł odnawialnych – 14,5 % (mniej niż średni udział energii ze źródeł odnawialnych w Unii wynoszący19 %). Państwo to do kwietnia 2022 r. było w dużym stopniu uzależnione od Rosji w przypadku gazu ziemnego (18). W 2020 r. z Rosji importowano 75 % gazu ziemnego, co przewyższa średnią unijną wynoszącą 43,2 %. Udział tego surowca w koszyku energetycznym wyniósł jednak tylko 13,9 %, czyli był niższy od średniej unijnej (24,4 %). Największym odbiorcą gazu pozostaje przemysł, z udziałem na poziomie 40 %, co obejmuje zastosowania nieenergetyczne, natomiast udział sektora energetycznego zmniejszył się z 30 % w 2010 r. do 25 % w 2019 r. System ciepłowniczy opiera się na gazie ziemnym, a możliwości poprawy są niewielkie, ponieważ systemów ciepłowniczych nie można zastąpić alternatywnymi źródłami energii. W planie odbudowy i zwiększania odporności przeanalizowano wprawdzie potencjał energii geotermalnej, jaki można wykorzystać w ciepłownictwie, ale można by przewidzieć dodatkowe inwestycje, aby wspierać instalowanie wielkoskalowych pomp ciepła. Wytwarzanie energii elektrycznej z węgla opiera się w całości na węglu brunatnym krajowej produkcji, natomiast z Rosji Bułgaria importuje ograniczone ilości węgla do użytku przemysłowego (0,56 mln ton, co stanowi 85 % całkowitego importu węgla). Z drugiej strony Bułgaria jest zależna od Rosji w przypadku surowej ropy naftowej (63 % surowej ropy naftowej pochodzi z Rosji (19), co znacznie przewyższa średnią unijną wynoszącą 26 %), a przy tym importuje z Rosji 22 % produktów rafinacji ropy naftowej, czyli mniej od średniej unijnej wynoszącej 35 %. Ogółem udział ropy naftowej w koszyku energetycznym wyniósł w 2020 r. 23,9 %, czyli był niższy od średniej unijnej wynoszącej 32,7 %. Bułgarski plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje przyjęcie planu działania na rzecz neutralności klimatycznej. Obejmuje on działania mające doprowadzić do ostatecznego wycofywania węgla i lignitu najpóźniej do 2038 r. oraz znaczące inwestycje i reformy mające przyspieszyć upowszechnianie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, przy czym osiągnięcie celów w zakresie transformacji klimatycznej i energetycznej będzie wymagało dalszych starań.

Jeżeli chodzi o odnawialne źródła energii, Bułgaria zobowiązała się do włączenia co najmniej 3 500 MW nowej mocy z odnawialnych źródeł energii (energii wiatrowej i słonecznej) i do stworzenia warunków technicznych umożliwiających włączenie dodatkowych 4 500 MW do systemu elektroenergetycznego do 2026 r. Dodatkowo plan obejmuje reformę mającą na celu usunięcie głównych przeszkód w rozwoju technologii wodoru odnawialnego i łańcuchów wartości, a także inwestycje wspierające rozwój projektów pilotażowych dotyczących produkcji wodoru odnawialnego i zrównoważonego biogazu. Przewiduje się również środki mające pomóc gospodarstwom domowym w instalowaniu słonecznych systemów podgrzewania wody i słonecznych systemów fotowoltaicznych. W planie znajdzie się również definicja ubóstwa energetycznego. Należy zwrócić uwagę, że realizacja przez Bułgarię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (25) | Jednocześnie w bułgarskim planie odbudowy i zwiększania odporności przewidziano inwestycje o wartości ponad 1 mld EUR w środki służące poprawie efektywności energetycznej z przeznaczeniem na publiczne i prywatne zasoby budowlane. Towarzyszyć temu mają reformy zmierzające do usunięcia barier dla inwestycji w efektywność energetyczną i zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z renowacją. Bułgaria powinna jednak dążyć do dalszego ograniczenia zużycia energii i uzależnienia od paliw kopalnych, aby osiągnąć swoje cele zgodnie ze swoją długoterminową strategią renowacji zasobów budowlanych. Krajowy fundusz dekarbonizacji, który ma powstać w 2023 r., mógłby wspierać te działania. Jednocześnie Bułgaria musi zapewnić połączenia międzysystemowe o wystarczającej przepustowości, w tym także z krajami sąsiadującymi. Dzięki ukończeniu bieżących inwestycji Bułgaria będzie mogła wykorzystać zalety jednolitego rynku, zapewnić bezpieczeństwo dostaw i przyspieszyć dywersyfikację tras przesyłu gazu. Zaleca się, aby nowa infrastruktura związana z gazem była w miarę możliwości dostosowana do przyszłych wyzwań, tak aby przez zmianę jej przeznaczenia i dostosowanie jej do wykorzystania paliw zrównoważonych łatwo można było zapewnić jej długoterminowy zrównoważony charakter. |
| --- | --- |

(25)

Jednocześnie w bułgarskim planie odbudowy i zwiększania odporności przewidziano inwestycje o wartości ponad 1 mld EUR w środki służące poprawie efektywności energetycznej z przeznaczeniem na publiczne i prywatne zasoby budowlane. Towarzyszyć temu mają reformy zmierzające do usunięcia barier dla inwestycji w efektywność energetyczną i zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z renowacją. Bułgaria powinna jednak dążyć do dalszego ograniczenia zużycia energii i uzależnienia od paliw kopalnych, aby osiągnąć swoje cele zgodnie ze swoją długoterminową strategią renowacji zasobów budowlanych. Krajowy fundusz dekarbonizacji, który ma powstać w 2023 r., mógłby wspierać te działania. Jednocześnie Bułgaria musi zapewnić połączenia międzysystemowe o wystarczającej przepustowości, w tym także z krajami sąsiadującymi. Dzięki ukończeniu bieżących inwestycji Bułgaria będzie mogła wykorzystać zalety jednolitego rynku, zapewnić bezpieczeństwo dostaw i przyspieszyć dywersyfikację tras przesyłu gazu. Zaleca się, aby nowa infrastruktura związana z gazem była w miarę możliwości dostosowana do przyszłych wyzwań, tak aby przez zmianę jej przeznaczenia i dostosowanie jej do wykorzystania paliw zrównoważonych łatwo można było zapewnić jej długoterminowy zrównoważony charakter.

| (26) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Bułgaria może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Bułgaria może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(26)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Bułgaria może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Bułgaria może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (27) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(27)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (28) | 10 lipca 2020 r. lew bułgarski został włączony do europejskiego mechanizmu kursowego II (ERM II) w ramach przygotowań do przyjęcia euro. Aby utrzymać stabilność gospodarczą i finansową oraz osiągnąć wysoki stopień trwałej konwergencji gospodarczej, władze Bułgarii zobowiązały się do wdrożenia konkretnych środków z zakresu polityki dotyczących zapewnienia stabilności niebankowego sektora finansowego oraz poprawy zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi, a także ram dotyczących niewypłacalności i przeciwdziałania praniu pieniędzy. Postępy Bułgarii w spełnianiu wymogów niezbędnych do przyjęcia euro będą ocenione w sprawozdaniach z konwergencji na 2022 r. przygotowanych przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny, |
| --- | --- |

(28)

10 lipca 2020 r. lew bułgarski został włączony do europejskiego mechanizmu kursowego II (ERM II) w ramach przygotowań do przyjęcia euro. Aby utrzymać stabilność gospodarczą i finansową oraz osiągnąć wysoki stopień trwałej konwergencji gospodarczej, władze Bułgarii zobowiązały się do wdrożenia konkretnych środków z zakresu polityki dotyczących zapewnienia stabilności niebankowego sektora finansowego oraz poprawy zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi, a także ram dotyczących niewypłacalności i przeciwdziałania praniu pieniędzy. Postępy Bułgarii w spełnianiu wymogów niezbędnych do przyjęcia euro będą ocenione w sprawozdaniach z konwergencji na 2022 r. przygotowanych przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny,

NINIEJSZYM ZALECA Bułgarii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 4 maja 2022 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania tych negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i importu paliw kopalnych przez przyspieszenie rozwoju odnawialnych źródeł energii, a także dywersyfikację źródeł i dróg dostaw gazu przez rozbudowę połączeń międzysystemowych z krajami sąsiadującymi. Zintensyfikowanie działań na rzecz zmniejszenia zapotrzebowania na energię przez zwiększenie efektywności energetycznej w przemyśle oraz w prywatnych i publicznych zasobach budowlanych. Promowanie nowych zrównoważonych rozwiązań w scentralizowanych systemach ciepłowniczych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 6).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  Dok. ST 8091/2022; ST 8091/2022 ADD 1.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Bułgarii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Bułgarię programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 8).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie wydatków kapitałowych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

13

(14)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

14

(15)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

17

(18)  Od kwietnia 2022 r., po jednostronnym zawieszeniu dostaw gazu z Gazpromu, Bułgaria nie otrzymuje już dostaw gazu z Rosji.

18

(19)  Dane dotyczące importu Bułgarii opierają się na danych Eurostatu za 2019 r. Dane dotyczące przywozu za 2020 r. nie mają wartości informacyjnej, ponieważ duże ilości importowanej surowej ropy naftowej sklasyfikowano jako pochodzące od „niewyszczególnionych” partnerów handlowych. Średnia unijna odnosi się do udziału importu z Rosji w całkowitym imporcie, odpowiednio surowej ropy naftowej i produktów rafinowanych, spoza UE-27.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/19 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/19

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Czech na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/03)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Czech jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Czech jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. W kontekście inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach inicjatywy „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Czechy otrzymują nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. W kontekście inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach inicjatywy „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Czechy otrzymują nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Czech na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Czech na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 1 czerwca 2021 r. Czechy przedłożyły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Czech (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Czechy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 1 czerwca 2021 r. Czechy przedłożyły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Czech (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Czechy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 28 kwietnia 2022 r. Czechy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 11 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu ustanowionego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Czech z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 28 kwietnia 2022 r. Czechy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 11 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu ustanowionego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Czech z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Czech 2022. Oceniono w nim postępy Czech w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Czechy, z wykorzystaniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Czech we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Czech 2022. Oceniono w nim postępy Czech w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Czechy, z wykorzystaniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Czech we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Czech, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Czech, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Czechom przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Czechom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Czech zwiększył się z 5,8 % PKB w 2020 r. do 5,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Czechy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,1 % PKB w 2020 r. do 2,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Czechy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre ze środków dyskrecjonalnych przyjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych – wpływ tego środka wyniósł ok. 1,9 % PKB. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 37,7 % PKB w 2020 r. do 41,9 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Czechom przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Czechom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Czech zwiększył się z 5,8 % PKB w 2020 r. do 5,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Czechy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,1 % PKB w 2020 r. do 2,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Czechy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre ze środków dyskrecjonalnych przyjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych – wpływ tego środka wyniósł ok. 1,9 % PKB. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 37,7 % PKB w 2020 r. do 41,9 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i korzystny w 2023 r. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,2 %, a w 2023 r. – o 3,6 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB w 2022 r. ma być wyższy i wynieść 1,9 %, a w 2023 r. ma być niższy i wynieść 2,7 %, głównie ze względu na odmienne przewidywania spożycia prywatnego wskutek innych założeń dotyczących wykorzystania oszczędności i indeksacji wynagrodzeń. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 4,5 % PKB, a w 2023 r. – do 3,2 % PKB. Spadek ten wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych oraz z silnego wzrostu nominalnego PKB. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 42,7 %, a w 2023 r. – do 43,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 4,3 % PKB i 3,9 % PKB. Wartość dla 2022 r. jest zgodna z deficytem prognozowanym w programie konwergencji na 2022 r., zaś wartość dla 2023 r. jest wyższa od tej prognozy, głównie ze względu na nieco mniej optymistyczny scenariusz makroekonomiczny w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. oraz ze względu na inne założenia dotyczące stopy inflacji i jej przełożenia na wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 42,8 %, a w 2023 r. – 44,0 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Czech. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i korzystny w 2023 r. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,2 %, a w 2023 r. – o 3,6 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB w 2022 r. ma być wyższy i wynieść 1,9 %, a w 2023 r. ma być niższy i wynieść 2,7 %, głównie ze względu na odmienne przewidywania spożycia prywatnego wskutek innych założeń dotyczących wykorzystania oszczędności i indeksacji wynagrodzeń. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 4,5 % PKB, a w 2023 r. – do 3,2 % PKB. Spadek ten wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych oraz z silnego wzrostu nominalnego PKB. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 42,7 %, a w 2023 r. – do 43,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 4,3 % PKB i 3,9 % PKB. Wartość dla 2022 r. jest zgodna z deficytem prognozowanym w programie konwergencji na 2022 r., zaś wartość dla 2023 r. jest wyższa od tej prognozy, głównie ze względu na nieco mniej optymistyczny scenariusz makroekonomiczny w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. oraz ze względu na inne założenia dotyczące stopy inflacji i jej przełożenia na wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 42,8 %, a w 2023 r. – 44,0 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Czech.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,3 % PKB w 2021 r. do 0,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11) Środki te polegają głównie na obniżkach podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki w zakresie podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,6 % PKB w 2023 r. (12). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,3 % PKB w 2021 r. do 0,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11) Środki te polegają głównie na obniżkach podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki w zakresie podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,6 % PKB w 2023 r. (12).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Czechy kontynuowały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymały inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Czechy prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Czechy kontynuowały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymały inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Czechy prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Czech na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie ogólnie neutralny i wyniesie + 0,1 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła kurs wspierający (13). Czechy planują dalsze wspieranie odbudowy gospodarki przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 1,0 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2022 r. (14). W związku z tym Czechy nie planują utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,03 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Czech na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie ogólnie neutralny i wyniesie + 0,1 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła kurs wspierający (13). Czechy planują dalsze wspieranie odbudowy gospodarki przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 1,0 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2022 r. (14). W związku z tym Czechy nie planują utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,03 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,4 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Czechy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r. (16) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Czechy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r. (16) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB).

| (19) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,2 % PKB w 2023 r., do 2,9 % w 2024 r. i do 2,7 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków publicznych – w tym kosztów związanych z zatrudnieniem, zużycia pośredniego i rzeczowych transferów socjalnych – w tempie niższym zarówno od tempa wzrostu dochodów, jak i od tempa wzrostu nominalnego PKB. Po osiągnięciu szczytowego poziomu w 2023 r. przewiduje się również spadek inwestycji publicznych wyrażonych jako odsetek PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona wzrosnąć do 44,4 %, a w 2025 r. – do 45,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,2 % PKB w 2023 r., do 2,9 % w 2024 r. i do 2,7 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków publicznych – w tym kosztów związanych z zatrudnieniem, zużycia pośredniego i rzeczowych transferów socjalnych – w tempie niższym zarówno od tempa wzrostu dochodów, jak i od tempa wzrostu nominalnego PKB. Po osiągnięciu szczytowego poziomu w 2023 r. przewiduje się również spadek inwestycji publicznych wyrażonych jako odsetek PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona wzrosnąć do 44,4 %, a w 2025 r. – do 45,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Stabilność finansów publicznych Czech jest zagrożona w perspektywie średnio- i długoterminowej. Wynika to z niekorzystnego salda początkowego i kosztów starzenia się społeczeństwa. Na saldo początkowe negatywnie wpływają trwałe obniżki podatków wprowadzone w ciągu ostatnich dwóch lat (największe z tych obniżek wynikały z obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych). Nie zostały one skompensowane odpowiednimi cięciami wydatków i doprowadziły do wzrostu deficytu strukturalnego. W perspektywie średnio- i długoterminowej źródłem dodatkowej presji są koszty starzenia się społeczeństwa. U podstaw spodziewanego wzrostu wydatków na emerytury z 8,8 % PKB w 2030 r. do 11,4 % do 2050 r. że leży prognozowany dwukrotny wzrost wskaźnika obciążenia demograficznego osobami starszymi (w sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r.) oraz ograniczenie wieku emerytalnego. Ponadto przewiduje się, że do 2070 r. wydatki publiczne na opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową wzrosną, odpowiednio, o 0,9 i 1,7 punktu procentowego PKB w wyniku starzenia się społeczeństwa. Chociaż rozdrobnienie zarządzania opieką długoterminową i jej finansowania zostało już uwzględnione w planie odbudowy i zwiększania odporności, to dla przywrócenia długoterminowej stabilności finansów publicznych zasadnicze znaczenie będzie miało dalsze rozwiązywanie problemów związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Wśród dostępnych wariantów strategicznych jest m.in. podniesienie wieku emerytalnego zgodnie z wydłużaniem się średniego trwania życia, dostosowanie wskaźników indeksacji emerytur w celu odzwierciedlenia stabilności fiskalnej systemu emerytalnego, zachęcanie do zwiększania aktywności zawodowej osób powyżej 60. roku życia lub podejmowanie innych środków w celu zwiększenia podaży pracy. |
| --- | --- |

(20)

Stabilność finansów publicznych Czech jest zagrożona w perspektywie średnio- i długoterminowej. Wynika to z niekorzystnego salda początkowego i kosztów starzenia się społeczeństwa. Na saldo początkowe negatywnie wpływają trwałe obniżki podatków wprowadzone w ciągu ostatnich dwóch lat (największe z tych obniżek wynikały z obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych). Nie zostały one skompensowane odpowiednimi cięciami wydatków i doprowadziły do wzrostu deficytu strukturalnego. W perspektywie średnio- i długoterminowej źródłem dodatkowej presji są koszty starzenia się społeczeństwa. U podstaw spodziewanego wzrostu wydatków na emerytury z 8,8 % PKB w 2030 r. do 11,4 % do 2050 r. że leży prognozowany dwukrotny wzrost wskaźnika obciążenia demograficznego osobami starszymi (w sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r.) oraz ograniczenie wieku emerytalnego. Ponadto przewiduje się, że do 2070 r. wydatki publiczne na opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową wzrosną, odpowiednio, o 0,9 i 1,7 punktu procentowego PKB w wyniku starzenia się społeczeństwa. Chociaż rozdrobnienie zarządzania opieką długoterminową i jej finansowania zostało już uwzględnione w planie odbudowy i zwiększania odporności, to dla przywrócenia długoterminowej stabilności finansów publicznych zasadnicze znaczenie będzie miało dalsze rozwiązywanie problemów związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Wśród dostępnych wariantów strategicznych jest m.in. podniesienie wieku emerytalnego zgodnie z wydłużaniem się średniego trwania życia, dostosowanie wskaźników indeksacji emerytur w celu odzwierciedlenia stabilności fiskalnej systemu emerytalnego, zachęcanie do zwiększania aktywności zawodowej osób powyżej 60. roku życia lub podejmowanie innych środków w celu zwiększenia podaży pracy.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Czech przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności w odniesieniu do energii Czechy planują wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza fotowoltaiki, poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych i publicznych oraz wspierania wymiany kotłów węglowych w gospodarstwach domowych. Promuje się zrównoważony transport poprzez inwestowanie w infrastrukturę kolejową, czysty transport miejski oraz zachęcanie do korzystania z pojazdów niskoemisyjnych. Zalecenia w dziedzinie badań i rozwoju są realizowane poprzez inwestycje służące wzmocnieniu współpracy publiczno-prywatnej, a także wsparcie na rzecz ram innowacji oraz wsparcie finansowe i niefinansowe dla innowacyjnych przedsiębiorstw. Otoczenie działalności gospodarczej ulega poprawie dzięki szeregowi środków w zakresie e-administracji, reformom antykorupcyjnym oraz kompleksowej reformie procedury wydawania pozwoleń na budowę – w tych obszarach istnieją obecnie w Czechach najistotniejsze przeszkody dla inwestowania. Kluczowe środki służące realizacji zaleceń dotyczących rynku pracy obejmują programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji w celu przygotowania pracowników na zieloną i cyfrową transformację oraz tworzenie nowych placówek opieki nad dziećmi w wieku poniżej trzech lat, aby zwiększyć liczbę kobiet pracujących lub poszukujących pracy. W dziedzinie edukacji plan odbudowy i zwiększania odporności, zmierza do poprawy umiejętności cyfrowych uczniów i nauczycieli oraz wyposażenia szkół w sprzęt cyfrowy, a jednocześnie do zapewnienia edukacji włączającej poprzez pomoc dla szkół znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i wsparcie opieki dydaktycznej. Zalecenia dotyczące opieki zdrowotnej są realizowane poprzez zwiększoną profilaktykę nowotworową i opiekę rehabilitacyjną, rozwój portalu e-zdrowia w celu promowania praktyk w zakresie zintegrowanej opieki oraz wspieranie edukacji w dziedzinie opieki zdrowotnej. Dalsze działania uzupełniające obejmują środki służące poprawie opieki długoterminowej. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Czech przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności w odniesieniu do energii Czechy planują wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza fotowoltaiki, poprawy efektywności energetycznej budynków mieszkalnych i publicznych oraz wspierania wymiany kotłów węglowych w gospodarstwach domowych. Promuje się zrównoważony transport poprzez inwestowanie w infrastrukturę kolejową, czysty transport miejski oraz zachęcanie do korzystania z pojazdów niskoemisyjnych. Zalecenia w dziedzinie badań i rozwoju są realizowane poprzez inwestycje służące wzmocnieniu współpracy publiczno-prywatnej, a także wsparcie na rzecz ram innowacji oraz wsparcie finansowe i niefinansowe dla innowacyjnych przedsiębiorstw. Otoczenie działalności gospodarczej ulega poprawie dzięki szeregowi środków w zakresie e-administracji, reformom antykorupcyjnym oraz kompleksowej reformie procedury wydawania pozwoleń na budowę – w tych obszarach istnieją obecnie w Czechach najistotniejsze przeszkody dla inwestowania. Kluczowe środki służące realizacji zaleceń dotyczących rynku pracy obejmują programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji w celu przygotowania pracowników na zieloną i cyfrową transformację oraz tworzenie nowych placówek opieki nad dziećmi w wieku poniżej trzech lat, aby zwiększyć liczbę kobiet pracujących lub poszukujących pracy. W dziedzinie edukacji plan odbudowy i zwiększania odporności, zmierza do poprawy umiejętności cyfrowych uczniów i nauczycieli oraz wyposażenia szkół w sprzęt cyfrowy, a jednocześnie do zapewnienia edukacji włączającej poprzez pomoc dla szkół znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i wsparcie opieki dydaktycznej. Zalecenia dotyczące opieki zdrowotnej są realizowane poprzez zwiększoną profilaktykę nowotworową i opiekę rehabilitacyjną, rozwój portalu e-zdrowia w celu promowania praktyk w zakresie zintegrowanej opieki oraz wspieranie edukacji w dziedzinie opieki zdrowotnej. Dalsze działania uzupełniające obejmują środki służące poprawie opieki długoterminowej.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Czech przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Czechach stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 22 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Czechom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie odporność tego kraju. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Czech przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Czechach stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 22 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Czechom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie odporność tego kraju. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 13 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Czechy umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17). W grudniu 2021 r. i styczniu 2022 r. Czechy przedłożyły siedem programów przewidzianych w tym rozporządzeniu. Program sprawiedliwej transformacji przedłożono w dniu 16 marca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Czechy mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 13 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Czechy umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17). W grudniu 2021 r. i styczniu 2022 r. Czechy przedłożyły siedem programów przewidzianych w tym rozporządzeniu. Program sprawiedliwej transformacji przedłożono w dniu 16 marca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Czechy mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Czechy mierzą się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie mieszkalnictwa. Przystępność cenowa mieszkań w Czechach w ciągu ostatnich pięciu lat należała do najniższych w Unii. Ponadto niewielkie zasoby mieszkań socjalnych nie są w stanie zaspokoić zapotrzebowania ze strony wszystkich gospodarstw domowych o niskich dochodach i gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji (w 2019 r. zasoby te stanowiły 0,4 % całości zasobów mieszkalnych, w porównaniu z unijną średnią na poziomie 7–8 %), a istniejące świadczenia mieszkaniowe są niedostatecznie wykorzystywane. W ostatnich latach środkami finansowymi w ramach polityki spójności wspierano inwestycje w nowe mieszkania socjalne, a w nowym okresie programowania nadal promowane będzie włączenie społeczne, m.in. poprzez mieszkalnictwo socjalne. W Czechach brakuje przepisów dotyczących mieszkalnictwa socjalnego, a także kompleksowych ram prawnych. Utrudnia to koordynację rozdrobnionej polityki mieszkaniowej oraz określenie kompetencji poszczególnych organów krajowych i regionalnych. Problemy te, istniejące już wcześniej, zaostrzyły się jeszcze w następstwie pandemii COVID-19 i napływu osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Czechy mierzą się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie mieszkalnictwa. Przystępność cenowa mieszkań w Czechach w ciągu ostatnich pięciu lat należała do najniższych w Unii. Ponadto niewielkie zasoby mieszkań socjalnych nie są w stanie zaspokoić zapotrzebowania ze strony wszystkich gospodarstw domowych o niskich dochodach i gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji (w 2019 r. zasoby te stanowiły 0,4 % całości zasobów mieszkalnych, w porównaniu z unijną średnią na poziomie 7–8 %), a istniejące świadczenia mieszkaniowe są niedostatecznie wykorzystywane. W ostatnich latach środkami finansowymi w ramach polityki spójności wspierano inwestycje w nowe mieszkania socjalne, a w nowym okresie programowania nadal promowane będzie włączenie społeczne, m.in. poprzez mieszkalnictwo socjalne. W Czechach brakuje przepisów dotyczących mieszkalnictwa socjalnego, a także kompleksowych ram prawnych. Utrudnia to koordynację rozdrobnionej polityki mieszkaniowej oraz określenie kompetencji poszczególnych organów krajowych i regionalnych. Problemy te, istniejące już wcześniej, zaostrzyły się jeszcze w następstwie pandemii COVID-19 i napływu osób uciekających z Ukrainy.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Skala i tempo transformacji w kierunku zielonej energii są w Czechach niewystarczające. Dla zmniejszenia zależności od paliw kopalnych, w tym gazu ziemnego, kluczowe znaczenie ma przyspieszenie wprowadzania odnawialnych źródeł energii, ze szczególnym uwzględnieniem energii słonecznej i wiatrowej oraz pomp ciepła. Pozwolenia na nowe instalacje mogą być wydawane prościej i szybciej, a odnośne ramy regulacyjne mogą zostać udoskonalone. Energochłonność Czech jest dwukrotnie wyższa od średniej unijnej, co oznacza, że kraj ten odniósłby korzyści również z priorytetowego traktowania oszczędności energii dzięki koncentracji na gruntownych renowacjach. Kolejnym kluczowym elementem jest przyspieszenie inwestycji w dekarbonizację sektora ciepłowniczego oraz przemysłu. Realizacja przez Czechy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia docelowych poziomów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(26)

Skala i tempo transformacji w kierunku zielonej energii są w Czechach niewystarczające. Dla zmniejszenia zależności od paliw kopalnych, w tym gazu ziemnego, kluczowe znaczenie ma przyspieszenie wprowadzania odnawialnych źródeł energii, ze szczególnym uwzględnieniem energii słonecznej i wiatrowej oraz pomp ciepła. Pozwolenia na nowe instalacje mogą być wydawane prościej i szybciej, a odnośne ramy regulacyjne mogą zostać udoskonalone. Energochłonność Czech jest dwukrotnie wyższa od średniej unijnej, co oznacza, że kraj ten odniósłby korzyści również z priorytetowego traktowania oszczędności energii dzięki koncentracji na gruntownych renowacjach. Kolejnym kluczowym elementem jest przyspieszenie inwestycji w dekarbonizację sektora ciepłowniczego oraz przemysłu. Realizacja przez Czechy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia docelowych poziomów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (27) | Według danych z 2020 r. cały import gazu ziemnego pochodzi z Rosji (100 %; średnia unijna: 44 %); zależność od Rosji znacznie przewyższa średnią unijną również w przypadku surowej ropy naftowej (49 %, średnia UE: 26 %) i węgla (70 %, średnia UE: 54 %) (18). Udział gazu ziemnego w koszyku energetycznym (17,7 %) jest niższy niż średnia unijna (24,4 %); podobnie w przypadku ropy naftowej (20,9 %; średnia unijna: 32,7 %), natomiast udział węgla jest wyższy (29,6 %; średnia unijna: 10,8 %). Energia jądrowa stanowi 18,2 % koszyka energetycznego (poziom w Unii: 13,1 %), zaś energia ze źródeł odnawialnych i biopaliwa odpowiadają za 13,4 %. Obecny cel Czech na 2030 r. w zakresie energii ze źródeł odnawialnych wynosi 22 % i jakkolwiek plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje inwestycje w budowę instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy co najmniej 270 MW, to stanowi to jedynie niewielki ułamek całkowitej mocy zainstalowanej wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych. Czechy będą musiały przyspieszyć wprowadzanie odnawialnych źródeł energii, w szczególności poprzez poprawę ram regulacyjnych i ram dotyczących zezwoleń. Środki, które służyłyby temu celowi, to na przykład uproszczone procedury udzielania zezwoleń na odnawialne źródła energii w ramach punktu kompleksowej obsługi, wyższe progi zwolnień z pozwoleń na budowę oraz z obowiązkowej rejestracji właścicieli instalacji odnawialnych jako przedsiębiorców, a także łatwiejszy dostęp do dostępnej przepustowości sieci. Dalsze środki wspierające mogłyby obejmować przegląd przepisów dotyczących energii i odnawialnych źródeł energii, a także odnośnych systemów wsparcia (np. zachęcanie do tworzenia społeczności energetycznych, wsparcie taryfowe dla produkcji energii odnawialnej na małą skalę, aukcje na nowe instalacje, nowe systemy wsparcia dotyczące celów sektorowych, stosowanie odnawialnych źródeł energii do ogrzewania i chłodzenia, ukierunkowane wsparcie na pompy ciepła, energię geotermalną, odnawialny wodór i zrównoważony biometan).
  Korzystna byłaby dla Czech również cyfryzacja i modernizacja sieci elektroenergetycznej w celu dostosowania do zwiększonej obecności w sieci odnawialnych źródeł energii o zmiennej wydajności, w połączeniu z inwestycjami w instalacje magazynowania energii. Dla znalezienia innych źródeł importu gazu ziemnego niż Rosja zasadnicze znaczenie ma wykorzystanie istniejącej sieci gazowej z jej połączeniami oraz dostępnej pojemności magazynowej. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter. |
| --- | --- |

(27)

Według danych z 2020 r. cały import gazu ziemnego pochodzi z Rosji (100 %; średnia unijna: 44 %); zależność od Rosji znacznie przewyższa średnią unijną również w przypadku surowej ropy naftowej (49 %, średnia UE: 26 %) i węgla (70 %, średnia UE: 54 %) (18). Udział gazu ziemnego w koszyku energetycznym (17,7 %) jest niższy niż średnia unijna (24,4 %); podobnie w przypadku ropy naftowej (20,9 %; średnia unijna: 32,7 %), natomiast udział węgla jest wyższy (29,6 %; średnia unijna: 10,8 %). Energia jądrowa stanowi 18,2 % koszyka energetycznego (poziom w Unii: 13,1 %), zaś energia ze źródeł odnawialnych i biopaliwa odpowiadają za 13,4 %. Obecny cel Czech na 2030 r. w zakresie energii ze źródeł odnawialnych wynosi 22 % i jakkolwiek plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje inwestycje w budowę instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy co najmniej 270 MW, to stanowi to jedynie niewielki ułamek całkowitej mocy zainstalowanej wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych. Czechy będą musiały przyspieszyć wprowadzanie odnawialnych źródeł energii, w szczególności poprzez poprawę ram regulacyjnych i ram dotyczących zezwoleń. Środki, które służyłyby temu celowi, to na przykład uproszczone procedury udzielania zezwoleń na odnawialne źródła energii w ramach punktu kompleksowej obsługi, wyższe progi zwolnień z pozwoleń na budowę oraz z obowiązkowej rejestracji właścicieli instalacji odnawialnych jako przedsiębiorców, a także łatwiejszy dostęp do dostępnej przepustowości sieci. Dalsze środki wspierające mogłyby obejmować przegląd przepisów dotyczących energii i odnawialnych źródeł energii, a także odnośnych systemów wsparcia (np. zachęcanie do tworzenia społeczności energetycznych, wsparcie taryfowe dla produkcji energii odnawialnej na małą skalę, aukcje na nowe instalacje, nowe systemy wsparcia dotyczące celów sektorowych, stosowanie odnawialnych źródeł energii do ogrzewania i chłodzenia, ukierunkowane wsparcie na pompy ciepła, energię geotermalną, odnawialny wodór i zrównoważony biometan).

Korzystna byłaby dla Czech również cyfryzacja i modernizacja sieci elektroenergetycznej w celu dostosowania do zwiększonej obecności w sieci odnawialnych źródeł energii o zmiennej wydajności, w połączeniu z inwestycjami w instalacje magazynowania energii. Dla znalezienia innych źródeł importu gazu ziemnego niż Rosja zasadnicze znaczenie ma wykorzystanie istniejącej sieci gazowej z jej połączeniami oraz dostępnej pojemności magazynowej. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter.

| (28) | Chociaż plan odbudowy i zwiększania odporności oraz programy w ramach Funduszu Spójności na lata 2021–2027 obejmują znaczne inwestycje w renowację budynków, to konieczne będą dalsze wysiłki na rzecz rozwiązania istniejącego w Czechach problemu ponadprzeciętnego jednostkowego zużycia ciepła w sektorze budowlanym. Istnieje potencjał przyspieszenia i pogłębienia renowacji energetycznej budynków, konsekwentnego stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”, inwestowania w odnawialne źródła ciepła, opracowania krajowej strategii dekarbonizacji ogrzewania budynków, ustanowienia agencji ds. zrównoważonej energii na szczeblu krajowym oraz przyjęcia aukcyjnego systemu wsparcia na potrzeby środków w zakresie efektywności energetycznej w przemyśle i małych przedsiębiorstwach. Budynki i sieci grzewcze podłączone do systemów ciepłowniczych opartych na węglu należy jak najszybciej poddać renowacji zgodnie z najwyższymi standardami efektywności energetycznej w celu zapewnienia odejścia od węgla w sposób racjonalny pod względem kosztów. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż plan odbudowy i zwiększania odporności oraz programy w ramach Funduszu Spójności na lata 2021–2027 obejmują znaczne inwestycje w renowację budynków, to konieczne będą dalsze wysiłki na rzecz rozwiązania istniejącego w Czechach problemu ponadprzeciętnego jednostkowego zużycia ciepła w sektorze budowlanym. Istnieje potencjał przyspieszenia i pogłębienia renowacji energetycznej budynków, konsekwentnego stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”, inwestowania w odnawialne źródła ciepła, opracowania krajowej strategii dekarbonizacji ogrzewania budynków, ustanowienia agencji ds. zrównoważonej energii na szczeblu krajowym oraz przyjęcia aukcyjnego systemu wsparcia na potrzeby środków w zakresie efektywności energetycznej w przemyśle i małych przedsiębiorstwach. Budynki i sieci grzewcze podłączone do systemów ciepłowniczych opartych na węglu należy jak najszybciej poddać renowacji zgodnie z najwyższymi standardami efektywności energetycznej w celu zapewnienia odejścia od węgla w sposób racjonalny pod względem kosztów.

| (29) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Czechy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Czechy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(29)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Czechy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Czechy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (30) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1, |
| --- | --- |

(30)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1,

NINIEJSZYM ZALECA Czechom podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Podjęcie działań w celu zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych, w tym stabilności systemu emerytalnego.

2.

Kontynuowanie realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 8 września 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Zwiększenie oferty mieszkań socjalnych i mieszkań przystępnych cenowo, m.in. poprzez przyjęcie specjalnych ram prawnych dotyczących mieszkalnictwa socjalnego oraz lepszą koordynację między różnymi organami publicznymi.

4.

Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych ogółem i dywersyfikację importu paliw kopalnych. Przyspieszenie upowszechniania odnawialnych źródeł energii, usprawnienie procedur wydawania pozwoleń i ułatwienie dostępu do sieci. Zwiększenie efektywności energetycznej systemów ciepłowniczych i zasobów budowlanych poprzez zachęcanie do gruntownych renowacji i wykorzystywania odnawialnych źródeł ciepła.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Czechy programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 10).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  ST 11047/2021; ST 11047/2021 ADD 1; ST 11047/2021 COR 1.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Czech na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 15).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

13

(14)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,3 punktu procentowego PKB.

14

(15)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane ze zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE–27 opiera się na wielkości importu spoza UE–27. W przypadku Czech całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych. Czechy są pośrednio uzależnione od importu z Rosji poprzez handel wewnątrzunijny. Uwzględnienie wtórnej zależności od węgla z Rosji w postaci importu wewnątrzunijnego doprowadziłoby do uzyskania szacowanej wielkości uzależnienia Czech od przywozu węgla kamiennego z Rosji na poziomie 70 %.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

19

(20)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/27 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/27

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/04)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Danii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Danii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Polski na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Polski na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Dania przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Danii (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Dania osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Dania przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Danii (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Dania osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Dania przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 12 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu określonego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Danii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Dania przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 12 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu określonego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Danii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Danii 2022. Oceniono w nim postępy Danii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Danię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Danii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Danii 2022. Oceniono w nim postępy Danii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Danię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Danii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Danii przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Danii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, w 2021 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Danii wzrosło z deficytu wynoszącego 0,2 % PKB w 2020 r. do nadwyżki w wysokości 2,3 % w 2021 r., do czego przyczyniły się jednorazowe dochody podatkowe. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Danię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,6 % PKB w 2020 r. do 4,0 %. Środki przyjęte przez Danię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 42,1 % PKB w 2020 r. do 36,7 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(12)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Danii przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Danii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, w 2021 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Danii wzrosło z deficytu wynoszącego 0,2 % PKB w 2020 r. do nadwyżki w wysokości 2,3 % w 2021 r., do czego przyczyniły się jednorazowe dochody podatkowe. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Danię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,6 % PKB w 2020 r. do 4,0 %. Środki przyjęte przez Danię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 42,1 % PKB w 2020 r. do 36,7 % PKB w 2021 r.

| (13) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny, a na 2023 r. – realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,4 %, a w 2023 r. – o 1,9 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 2,6 % w 2022 r. i o 1,8 % w 2023 r., głównie ze względu na niższy wzrost spożycia prywatnego. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. nadwyżka nominalna spadnie do poziomu 0,6 % PKB, a w 2023 r. – do 0,2 % PKB. Spadek w 2022 r. wynika głównie ze spowolnienia działalności gospodarczej oraz jednorazowego charakteru niektórych dochodów podatkowych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 33,3 %, a w 2023 r. – do 32,5 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziana w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 0,9 % PKB i 0,6 % PKB. Taki poziom nadwyżki jest nieznacznie wyższy niż zakładany w programie konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 34,9 %, a w 2023 r. – 33,9 %. Różnica ta wynika z wyższych zakładanych wartości rezydualnych zmiany długu, w szczególności wsparcia dla mieszkalnictwa socjalnego. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,9 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Danii. |
| --- | --- |

(13)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny, a na 2023 r. – realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,4 %, a w 2023 r. – o 1,9 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 2,6 % w 2022 r. i o 1,8 % w 2023 r., głównie ze względu na niższy wzrost spożycia prywatnego. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. nadwyżka nominalna spadnie do poziomu 0,6 % PKB, a w 2023 r. – do 0,2 % PKB. Spadek w 2022 r. wynika głównie ze spowolnienia działalności gospodarczej oraz jednorazowego charakteru niektórych dochodów podatkowych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 33,3 %, a w 2023 r. – do 32,5 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziana w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 0,9 % PKB i 0,6 % PKB. Taki poziom nadwyżki jest nieznacznie wyższy niż zakładany w programie konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 34,9 %, a w 2023 r. – 33,9 %. Różnica ta wynika z wyższych zakładanych wartości rezydualnych zmiany długu, w szczególności wsparcia dla mieszkalnictwa socjalnego. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,9 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Danii.

| (14) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 4,0 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (11) Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz gospodarstw domowych o niższych dochodach. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,2 % PKB w 2022 r. i 2023 r. (12). |
| --- | --- |

(14)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 4,0 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (11) Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz gospodarstw domowych o niższych dochodach. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,2 % PKB w 2022 r. i 2023 r. (12).

| (15) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Dania utrzymała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Dania prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(15)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Dania utrzymała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Dania prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (16) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Danii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Dania planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r., który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB. (14). W związku z tym Dania planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). Inne zwiększone wydatki to w szczególności spożycie sektora instytucji rządowych i samorządowych związane z polityką obrony i bezpieczeństwa, a także dodatkowe wydatki służące przyspieszeniu zielonej transformacji i uniezależnieniu się od importowanych paliw kopalnych. |
| --- | --- |

(16)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Danii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Dania planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r., który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB. (14). W związku z tym Dania planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). Inne zwiększone wydatki to w szczególności spożycie sektora instytucji rządowych i samorządowych związane z polityką obrony i bezpieczeństwa, a także dodatkowe wydatki służące przyspieszeniu zielonej transformacji i uniezależnieniu się od importowanych paliw kopalnych.

| (17) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,6 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Dania będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych unijnych funduszy, zmniejszy się o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając skoncentrowane na wstępie wsparcie finansowe z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w latach 2021 i 2022. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w porównaniu z 2022 r. (16). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Inne czynniki to m.in. zmniejszenie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w odniesieniu do zużycia energii. |
| --- | --- |

(17)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,6 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Dania będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych unijnych funduszy, zmniejszy się o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając skoncentrowane na wstępie wsparcie finansowe z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w latach 2021 i 2022. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w porównaniu z 2022 r. (16). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Inne czynniki to m.in. zmniejszenie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w odniesieniu do zużycia energii.

| (18) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych stopniowo ustabilizuje się na poziomie 0,6 % PKB w 2024 r., zaś do 2025 r. obniży się do 0,4 %. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2024 r. do 34,0 % PKB, a w 2025 r. wyniesie 33,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(18)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych stopniowo ustabilizuje się na poziomie 0,6 % PKB w 2024 r., zaś do 2025 r. obniży się do 0,4 %. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2024 r. do 34,0 % PKB, a w 2025 r. wyniesie 33,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (19) | W Danii obowiązuje obecnie pułap wysokości pobieranych okresowo podatków od nieruchomości, a zatem nie wzrastają one wraz ze wzrostem cen rynkowych. Dzięki temu nie są one w stanie osłabić cyklicznych zmian cen nieruchomości mieszkalnych i spowodować niekorzystnych skutków dystrybucyjnych. Nowy system opodatkowania nieruchomości został zatwierdzony przez parlament już w 2017 r., ale nadal nie wszedł w życie. Gwałtowny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i długi czas oczekiwania na mieszkania socjalne powoduje niedobór przystępnych cenowo mieszkań na głównych obszarach miejskich. Ponadto w regionie Kopenhagi znacznie wzrósł odsetek kredytów hipotecznych o wskaźniku zadłużenia do dochodu przekraczającym 4 i o stosunku wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia przekraczającym 60 %, przez co tacy kredytobiorcy są potencjalnie narażeni na wzrosty stóp procentowych lub ewentualny znaczny spadek cen nieruchomości mieszkalnych. Duńska Rada ds. Ryzyka Systemowego wydała zalecenia służące ograniczeniu ryzyka związanego z takimi kredytami hipotecznymi, ale zalecenia te nie zostały wdrożone. |
| --- | --- |

(19)

W Danii obowiązuje obecnie pułap wysokości pobieranych okresowo podatków od nieruchomości, a zatem nie wzrastają one wraz ze wzrostem cen rynkowych. Dzięki temu nie są one w stanie osłabić cyklicznych zmian cen nieruchomości mieszkalnych i spowodować niekorzystnych skutków dystrybucyjnych. Nowy system opodatkowania nieruchomości został zatwierdzony przez parlament już w 2017 r., ale nadal nie wszedł w życie. Gwałtowny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i długi czas oczekiwania na mieszkania socjalne powoduje niedobór przystępnych cenowo mieszkań na głównych obszarach miejskich. Ponadto w regionie Kopenhagi znacznie wzrósł odsetek kredytów hipotecznych o wskaźniku zadłużenia do dochodu przekraczającym 4 i o stosunku wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia przekraczającym 60 %, przez co tacy kredytobiorcy są potencjalnie narażeni na wzrosty stóp procentowych lub ewentualny znaczny spadek cen nieruchomości mieszkalnych. Duńska Rada ds. Ryzyka Systemowego wydała zalecenia służące ograniczeniu ryzyka związanego z takimi kredytami hipotecznymi, ale zalecenia te nie zostały wdrożone.

| (20) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Odnoszą się one do wszystkich wyzwań gospodarczych i społecznych, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Danii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada konkretnie ukierunkowanie inwestycji na zieloną i cyfrową transformację, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, zrównoważony transport oraz badania i innowacje. Działania badawcze mogą przyczynić się do poszerzenia bazy innowacji i zaangażowania liczniejszych przedsiębiorstw w działalność badawczą i innowacyjną. Niektóre zalecenia krajowe, takie jak „skoncentrowanie inwestycyjnej polityki gospodarczej na obszarach edukacji i umiejętności”, oraz działania służące złagodzeniu niedoboru pracowników służby zdrowia i zapewnieniu skutecznego monitorowania i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy uwzględniono poza planem odbudowy i zwiększania odporności. Działania w tych obszarach nie zostały zawarte w planie odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(20)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Odnoszą się one do wszystkich wyzwań gospodarczych i społecznych, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Danii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada konkretnie ukierunkowanie inwestycji na zieloną i cyfrową transformację, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, zrównoważony transport oraz badania i innowacje. Działania badawcze mogą przyczynić się do poszerzenia bazy innowacji i zaangażowania liczniejszych przedsiębiorstw w działalność badawczą i innowacyjną. Niektóre zalecenia krajowe, takie jak „skoncentrowanie inwestycyjnej polityki gospodarczej na obszarach edukacji i umiejętności”, oraz działania służące złagodzeniu niedoboru pracowników służby zdrowia i zapewnieniu skutecznego monitorowania i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy uwzględniono poza planem odbudowy i zwiększania odporności. Działania w tych obszarach nie zostały zawarte w planie odbudowy i zwiększania odporności.

| (21) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Danii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Danii stanowią 59 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 25 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Danii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19 i będzie nadal wzmacniać jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(21)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Danii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Danii stanowią 59 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 25 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Danii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19 i będzie nadal wzmacniać jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (22) | W dniu 25 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Danię umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17). Dania przedłożyła pierwsze programy dotycząc polityki spójności w dniu 11 kwietnia 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Dania ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

W dniu 25 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Danię umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17). Dania przedłożyła pierwsze programy dotycząc polityki spójności w dniu 11 kwietnia 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Dania ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych, których dotyczy plan odbudowy i zwiększania odporności, Dania stoi w obliczu szeregu dodatkowych wyzwań związanych z ograniczeniem zależności od paliw kopalnych, wzmocnieniem gospodarki o obiegu zamkniętym w celu wsparcia zielonej transformacji oraz zwiększeniem odporności rynku mieszkaniowego i zadłużonych gospodarstw domowych. |
| --- | --- |

(23)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych, których dotyczy plan odbudowy i zwiększania odporności, Dania stoi w obliczu szeregu dodatkowych wyzwań związanych z ograniczeniem zależności od paliw kopalnych, wzmocnieniem gospodarki o obiegu zamkniętym w celu wsparcia zielonej transformacji oraz zwiększeniem odporności rynku mieszkaniowego i zadłużonych gospodarstw domowych.

| (24) | Chociaż w duńskim planie odbudowy i zwiększania odporności przeznaczono 59 % funduszy na inicjatywy ekologiczne, to w niektórych obszarach gospodarki o obiegu zamkniętym wyniki Danii są niezadowalające. Wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym jest w Danii znacznie niższy od średniej unijnej. Kraj ten wytwarza obecnie największą w Unii ilość odpadów komunalnych w przeliczeniu na mieszkańca – 845 kg rocznie. Odsetek odpadów komunalnych zbieranych do recyklingu (53,9 % w 2020 r.) plasuje Danię nieco powyżej średniej unijnej (47,8 %), ale za to spalaniu poddaje się 45,2 % odpadów komunalnych, czyli niemal dwukrotnie więcej niż średnia unijna. Znaczna część odpadów w Danii jest spalana w celu wytwarzania energii, co niweczy możliwość poprawy efektywności użytkowania zasobów. Konieczne jest szybkie wdrożenie nowej strategii gospodarowania odpadami i gospodarki o obiegu zamkniętym oraz powiązanych z nią programów i planów krajowych w tym zakresie. Straty w postaci niższego wytwarzania energii w wyniku ograniczenia spalania odpadów można skompensować metodami bardziej przyjaznymi środowisku, m.in. poprawą efektywności energetycznej i wykorzystaniem elektrycznych pomp ciepła. |
| --- | --- |

(24)

Chociaż w duńskim planie odbudowy i zwiększania odporności przeznaczono 59 % funduszy na inicjatywy ekologiczne, to w niektórych obszarach gospodarki o obiegu zamkniętym wyniki Danii są niezadowalające. Wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym jest w Danii znacznie niższy od średniej unijnej. Kraj ten wytwarza obecnie największą w Unii ilość odpadów komunalnych w przeliczeniu na mieszkańca – 845 kg rocznie. Odsetek odpadów komunalnych zbieranych do recyklingu (53,9 % w 2020 r.) plasuje Danię nieco powyżej średniej unijnej (47,8 %), ale za to spalaniu poddaje się 45,2 % odpadów komunalnych, czyli niemal dwukrotnie więcej niż średnia unijna. Znaczna część odpadów w Danii jest spalana w celu wytwarzania energii, co niweczy możliwość poprawy efektywności użytkowania zasobów. Konieczne jest szybkie wdrożenie nowej strategii gospodarowania odpadami i gospodarki o obiegu zamkniętym oraz powiązanych z nią programów i planów krajowych w tym zakresie. Straty w postaci niższego wytwarzania energii w wyniku ograniczenia spalania odpadów można skompensować metodami bardziej przyjaznymi środowisku, m.in. poprawą efektywności energetycznej i wykorzystaniem elektrycznych pomp ciepła.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Dania zobowiązała się do osiągnięcia do 2030 r. celu redukcji emisji gazów cieplarnianych o 70 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. oraz stopniowego wycofania węgla do 2028 r. Aby osiągnąć te ambitne cele, duński krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu przewiduje znaczne inwestycje w dodatkowe zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz w efektywność energetyczną. Szybszemu wprowadzaniu odnawialnych źródeł energii i wodoru odnawialnego można sprzyjać poprzez usprawnienie i przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń. Jakkolwiek Dania jest zdecydowana zwiększyć zdolności wytwarzania energii odnawialnej w postaci morskiej energii wiatrowej, konieczne są dalsze inwestycje w energetyczne sieci przesyłowe, aby zapewnić efektywne wykorzystanie energii odnawialnej, której udział będzie rósł. Inwestycje w energetyczne i elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe (m.in. morskie aktywa hybrydowe) z sąsiednimi państwami znacznie zwiększyłyby bezpieczeństwo dostaw energii i zdolność dostosowania się do różnic regionalnych, również w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Ogólna zależność energetyczna Danii od importu rosyjskich paliw kopalnych wynosi 21,1 % (średnia unijna: 24,4 %), biorąc pod uwagę wtórne zależności z uwzględnieniem wszelkiego przywozu powrotnego przy zastosowaniu odpowiednich założeń. W 2020 r. zależność od paliw kopalnych z Rosji w ogólnym koszyku energetycznym Danii była w przypadku ropy naftowej (12 %) niższa niż średnia unijna (36,5 %).
  W przypadku węgla była ona wyższa (97 %, gdy średnia unijna wynosi 19,3 %), jednak udział węgla w koszyku energetycznym Danii jest niski (4,3 %). Gaz ziemny stanowi 12,8 % duńskiego koszyka energetycznego i chociaż kraj ten nie importuje gazu do użytku krajowego bezpośrednio z Rosji, to wykazuje znaczną – wyższą niż średnia unijna – zależność wtórną w postaci importu gazu z Niemiec: 65 % gazu zużywanego w kraju pochodzi z Rosji, podczas gdy średnia unijna wynosi 41,1 %. Wprawdzie, według danych z 2020 r. (18), zależność Danii od importu ropy naftowej i gazu ziemnego z Rosji jest nadal znaczna, ale przewiduje się jej wyeliminowanie począwszy od 2023 r., kiedy to zakończy się modernizacja istniejącego obszaru wydobycia gazu z Morza Północnego, dzięki czemu Dania ma stać się ponownie eksporterem netto gazu. Również przyspieszenie trwających projektów dotyczących połączeń międzysystemowych może sprzyjać dywersyfikacji dostaw energii. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Dania mogłaby jeszcze ambitniej działać na rzecz efektywności energetycznej, odpowiednio inwestując w większym stopniu w dekarbonizację przemysłu, usług, prywatnych mieszkań i transportu. Realizacja przez Danię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(26)

Dania zobowiązała się do osiągnięcia do 2030 r. celu redukcji emisji gazów cieplarnianych o 70 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. oraz stopniowego wycofania węgla do 2028 r. Aby osiągnąć te ambitne cele, duński krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu przewiduje znaczne inwestycje w dodatkowe zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz w efektywność energetyczną. Szybszemu wprowadzaniu odnawialnych źródeł energii i wodoru odnawialnego można sprzyjać poprzez usprawnienie i przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń. Jakkolwiek Dania jest zdecydowana zwiększyć zdolności wytwarzania energii odnawialnej w postaci morskiej energii wiatrowej, konieczne są dalsze inwestycje w energetyczne sieci przesyłowe, aby zapewnić efektywne wykorzystanie energii odnawialnej, której udział będzie rósł. Inwestycje w energetyczne i elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe (m.in. morskie aktywa hybrydowe) z sąsiednimi państwami znacznie zwiększyłyby bezpieczeństwo dostaw energii i zdolność dostosowania się do różnic regionalnych, również w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Ogólna zależność energetyczna Danii od importu rosyjskich paliw kopalnych wynosi 21,1 % (średnia unijna: 24,4 %), biorąc pod uwagę wtórne zależności z uwzględnieniem wszelkiego przywozu powrotnego przy zastosowaniu odpowiednich założeń. W 2020 r. zależność od paliw kopalnych z Rosji w ogólnym koszyku energetycznym Danii była w przypadku ropy naftowej (12 %) niższa niż średnia unijna (36,5 %).

W przypadku węgla była ona wyższa (97 %, gdy średnia unijna wynosi 19,3 %), jednak udział węgla w koszyku energetycznym Danii jest niski (4,3 %). Gaz ziemny stanowi 12,8 % duńskiego koszyka energetycznego i chociaż kraj ten nie importuje gazu do użytku krajowego bezpośrednio z Rosji, to wykazuje znaczną – wyższą niż średnia unijna – zależność wtórną w postaci importu gazu z Niemiec: 65 % gazu zużywanego w kraju pochodzi z Rosji, podczas gdy średnia unijna wynosi 41,1 %. Wprawdzie, według danych z 2020 r. (18), zależność Danii od importu ropy naftowej i gazu ziemnego z Rosji jest nadal znaczna, ale przewiduje się jej wyeliminowanie począwszy od 2023 r., kiedy to zakończy się modernizacja istniejącego obszaru wydobycia gazu z Morza Północnego, dzięki czemu Dania ma stać się ponownie eksporterem netto gazu. Również przyspieszenie trwających projektów dotyczących połączeń międzysystemowych może sprzyjać dywersyfikacji dostaw energii. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Dania mogłaby jeszcze ambitniej działać na rzecz efektywności energetycznej, odpowiednio inwestując w większym stopniu w dekarbonizację przemysłu, usług, prywatnych mieszkań i transportu. Realizacja przez Danię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (27) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Dania może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Dania może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Dania może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Dania może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (28) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1, |
| --- | --- |

(28)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1,

NINIEJSZYM ZALECA Danii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Wdrożenie nowego systemu opodatkowania nieruchomości w celu przywrócenia powiązania między cenami rynkowymi a podatkami oraz zapewnienia bardziej sprawiedliwego opodatkowania. Stymulowanie inwestycji w budowę przystępnych cenowo mieszkań w celu zaspokojenia najpilniejszych potrzeb. Zwiększenie odporności finansowej wysoce zadłużonych kredytobiorców.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie programów dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 i kontynuacja ich wdrażania.

3.

Udoskonalenie polityki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym i gospodarowania odpadami poprzez promowanie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich ponownego wykorzystywania, zwiększenie recyklingu oraz stopniowe odchodzenie od spalania odpadów komunalnych na rzecz bardziej ekologicznych źródeł wytwarzania ciepła.

4.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych. Dalszą dywersyfikację dostaw energii i sprzyjanie dekarbonizacji gospodarki poprzez przyspieszenie wdrażania odnawialnych źródeł energii, m.in. wprowadzenie reform w celu dalszego uproszczenia i przyspieszenia procedur administracyjnych i procedur wydawania pozwoleń, modernizację energetycznych sieci przesyłowych, rozbudowę połączeń międzysystemowych z sąsiednimi krajami oraz poprawę efektywności energetycznej.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 14).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  Dok. ST 10154/21.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Danii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 22).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

13

(14)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

14

(15)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,4 punktu procentowego PKB.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE–27 opiera się na wielkości importu spoza UE–27. W przypadku Danii całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych. Dania jest pośrednio uzależniona od importu z Rosji poprzez handel wewnątrzunijny. Uwzględnienie wtórnej zależności od gazu z Rosji w postaci importu wewnątrzunijnego doprowadziłoby do uzyskania szacowanej wielkości uzależnienia Danii od przywozu gazu z Rosji na poziomie 65 %.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

19

(20)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/35 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/35

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/05)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niemcy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niemcy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Niemiec na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Niemiec na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 28 kwietnia 2021 r. Niemcy przedstawiły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Niemiec (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Niemcy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 28 kwietnia 2021 r. Niemcy przedstawiły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Niemiec (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Niemcy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 2 maja 2022 r. Niemcy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 27 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Niemiec z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 2 maja 2022 r. Niemcy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 27 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Niemiec z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Niemiec 2022. Oceniono w nim postępy Niemiec w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Niemcy, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Niemiec we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Niemiec 2022. Oceniono w nim postępy Niemiec w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Niemcy, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Niemiec we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Niemiec na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Niemcy borykają się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia wiąże się w szczególności z utrzymującą się dużą nadwyżką obrotów bieżących, która odzwierciedla ograniczone inwestycje w stosunku do oszczędności i która ma znaczenie transgraniczne. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Niemiec na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Niemcy borykają się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia wiąże się w szczególności z utrzymującą się dużą nadwyżką obrotów bieżących, która odzwierciedla ograniczone inwestycje w stosunku do oszczędności i która ma znaczenie transgraniczne.

| (13) | W dniu 27 kwietnia 2022 r. Niemcy przedłożyły nowy projekt planu budżetowego na 2022 r. Komisja wydała opinię w sprawie tego planu zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 (11). |
| --- | --- |

(13)

W dniu 27 kwietnia 2022 r. Niemcy przedłożyły nowy projekt planu budżetowego na 2022 r. Komisja wydała opinię w sprawie tego planu zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 (11).

| (14) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Niemiec, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(14)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Niemiec, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (15) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (12) Rada zaleciła Niemcom przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Niemcom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Niemiec zmniejszył się z 4,3 % PKB w 2020 r. do 3,7 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Niemcy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,7 % PKB w 2020 r. do 4,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Niemcy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie zwiększenie dodatków rodzinnych, takich jak świadczenie na dziecko i dodatek na dziecko wolny od podatku, a także na zwiększeniu możliwości amortyzacji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 68,7 % PKB w 2020 r. do 69,3 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(15)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (12) Rada zaleciła Niemcom przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Niemcom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Niemiec zmniejszył się z 4,3 % PKB w 2020 r. do 3,7 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Niemcy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,7 % PKB w 2020 r. do 4,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Niemcy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie zwiększenie dodatków rodzinnych, takich jak świadczenie na dziecko i dodatek na dziecko wolny od podatku, a także na zwiększeniu możliwości amortyzacji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 68,7 % PKB w 2020 r. do 69,3 % PKB w 2021 r.

| (16) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,6 %, a w 2023 r. – o 2,3 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB w 2022 r. – na poziomie 1,6 % i podobny, wynoszący 2,4 %, w 2023 r. Różnica ta wynika głównie z różnych dat granicznych prognoz – w przypadku programu stabilności ta data przypadała przed rozpoczęciem przez Rosję agresji wojskowej przeciw Ukrainie, kiedy perspektywy wzrostu na 2022 r. były jeszcze bardziej optymistyczne. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny utrzyma się w 2022 r. na poziomie 33⁄4 % PKB, zaś w 2023 r. obniży się do 2 % PKB. Podobny poziom w 2022 r. wynika głównie z utrzymania środków nadzwyczajnych związanych z pandemią, zwiększonych wydatków na obronność oraz środków mających przeciwdziałać wzrostowi cen energii wskutek wojny w Ukrainie, a także dodatkowych wydatków i inwestycji w zieloną transformację. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 663⁄4 %, a w 2023 r. – do 653⁄4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 2,5 % PKB i 1,0 % PKB. Jest on niższy niż deficyt przewidywany w programie stabilności na 2022 r. na lata 2022 i 2023, głównie ze względu na nieco niższe prognozy dotyczące dochodów podatkowych oparte na ostrożnych obliczeniach w listopadzie 2021 r. oraz bardziej optymistyczne oczekiwania dotyczące wdrażania dotacji i inwestycji publicznych w ramach programu. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się na 2022 r. podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB – wynoszącą 66,4 % – zaś na 2023 r. niższą: wynoszącą 64,5%. Podobnie i tutaj różnica ta wynika z różnicy w prognozie deficytu. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,1 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Niemiec. |
| --- | --- |

(16)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,6 %, a w 2023 r. – o 2,3 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB w 2022 r. – na poziomie 1,6 % i podobny, wynoszący 2,4 %, w 2023 r. Różnica ta wynika głównie z różnych dat granicznych prognoz – w przypadku programu stabilności ta data przypadała przed rozpoczęciem przez Rosję agresji wojskowej przeciw Ukrainie, kiedy perspektywy wzrostu na 2022 r. były jeszcze bardziej optymistyczne. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny utrzyma się w 2022 r. na poziomie 33⁄4 % PKB, zaś w 2023 r. obniży się do 2 % PKB. Podobny poziom w 2022 r. wynika głównie z utrzymania środków nadzwyczajnych związanych z pandemią, zwiększonych wydatków na obronność oraz środków mających przeciwdziałać wzrostowi cen energii wskutek wojny w Ukrainie, a także dodatkowych wydatków i inwestycji w zieloną transformację. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 663⁄4 %, a w 2023 r. – do 653⁄4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 2,5 % PKB i 1,0 % PKB. Jest on niższy niż deficyt przewidywany w programie stabilności na 2022 r. na lata 2022 i 2023, głównie ze względu na nieco niższe prognozy dotyczące dochodów podatkowych oparte na ostrożnych obliczeniach w listopadzie 2021 r. oraz bardziej optymistyczne oczekiwania dotyczące wdrażania dotacji i inwestycji publicznych w ramach programu. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się na 2022 r. podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB – wynoszącą 66,4 % – zaś na 2023 r. niższą: wynoszącą 64,5%. Podobnie i tutaj różnica ta wynika z różnicy w prognozie deficytu. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,1 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Niemiec.

| (17) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 4,2 % PKB w 2021 r. do 1,2 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (13). Środki te obejmują głównie ukierunkowaną dotację na koszty ogrzewania; wcześniejsze zniesienie opłaty za energię ze źródeł odnawialnych (EEG-Umlage); przyspieszenie zwiększenia dodatku dla osób dojeżdżających do pracy (Pendlerpauschale); obniżenie na okres trzech miesięcy podatku energetycznego od paliw; jednorazową płatność ryczałtową z tytułu cen energii (Energiepreispauschale) i wypłatę dodatku na każde dziecko; jednorazową płatność ryczałtową na rzecz beneficjentów pomocy społecznej; oraz bilet miesięczny na lokalny transport publiczny po obniżonej cenie przez okres trzech miesięcy. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane – dotyczy to w szczególności zwiększenia dodatku dla osób dojeżdżających do pracy i obniżenia podatku energetycznego od paliw. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (14), a także koszty zwiększenia wydatków na obronę o 0,4 % PKB w 2022 r. i o 0,5 % PKB w 2023 r. |
| --- | --- |

(17)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 4,2 % PKB w 2021 r. do 1,2 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (13). Środki te obejmują głównie ukierunkowaną dotację na koszty ogrzewania; wcześniejsze zniesienie opłaty za energię ze źródeł odnawialnych (EEG-Umlage); przyspieszenie zwiększenia dodatku dla osób dojeżdżających do pracy (Pendlerpauschale); obniżenie na okres trzech miesięcy podatku energetycznego od paliw; jednorazową płatność ryczałtową z tytułu cen energii (Energiepreispauschale) i wypłatę dodatku na każde dziecko; jednorazową płatność ryczałtową na rzecz beneficjentów pomocy społecznej; oraz bilet miesięczny na lokalny transport publiczny po obniżonej cenie przez okres trzech miesięcy. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane – dotyczy to w szczególności zwiększenia dodatku dla osób dojeżdżających do pracy i obniżenia podatku energetycznego od paliw. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (14), a także koszty zwiększenia wydatków na obronę o 0,4 % PKB w 2022 r. i o 0,5 % PKB w 2023 r.

| (18) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Niemcy utrzymały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Niemcy prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(18)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Niemcy utrzymały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Niemcy prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (19) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Niemiec na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (15). Niemcy planują dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2022 r. (16). W związku z tym Niemcy planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,5 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się również, że dodatkowe wydatki na zieloną transformację (0,2 % PKB) przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto. |
| --- | --- |

(19)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Niemiec na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (15). Niemcy planują dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2022 r. (16). W związku z tym Niemcy planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,5 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się również, że dodatkowe wydatki na zieloną transformację (0,2 % PKB) przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto.

| (20) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,6 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (17). Prognozuje się, że w 2023 r. Niemcy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, spadnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (18). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,05 % PKB) w porównaniu z 2022 r. |
| --- | --- |

(20)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,6 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (17). Prognozuje się, że w 2023 r. Niemcy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, spadnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (18). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,05 % PKB) w porównaniu z 2022 r.

| (21) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 13⁄4 % PKB w 2024 r. i do 1 % do 2025 r. Prognozy te zakładają wzrost dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych wyrażony jako odsetek PKB, natomiast oczekuje się, że wydatki publiczne wyrażone jako odsetek PKB pozostaną się na stosunkowo stabilnym poziomie. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 653⁄4 %, a w 2025 r. – do 65 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(21)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 13⁄4 % PKB w 2024 r. i do 1 % do 2025 r. Prognozy te zakładają wzrost dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych wyrażony jako odsetek PKB, natomiast oczekuje się, że wydatki publiczne wyrażone jako odsetek PKB pozostaną się na stosunkowo stabilnym poziomie. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 653⁄4 %, a w 2025 r. – do 65 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (22) | W nadchodzących latach na sytuację Niemiec będzie silnie wpływać starzenie się społeczeństwa i kurczący się rynek pracy. W 2031 r. ustawowy wiek emerytalny osiągnie 67 lat, ale konieczne są dalsze dostosowania systemu emerytalnego, aby zapewnić stabilność systemu emerytalnego w perspektywie długoterminowej, przy jednoczesnym zachowaniu adekwatności. Z uwagi na kurczący się rynek pracy potrzebne byłyby również silniejsze zachęty do podejmowania pracy. Zobowiązanie rządu do utrzymania pułapu składki emerytalnej w tym okresie legislacyjnym i stopy zastąpienia dochodu minimalnego powinno spowodować znaczne transfery fiskalne, co jeszcze bardziej zwiększy obciążenie młodszych pokoleń. Prywatne emerytury dotowane przez państwo (Riester Rente) nie odegrały dotąd istotnej roli w strukturze emerytur. Zwroty są niskie, a koszty administracyjne — wysokie. Szczególnie osoby o niskich dochodach nie mogą osiągnąć wystarczających oszczędności emerytalnych. |
| --- | --- |

(22)

W nadchodzących latach na sytuację Niemiec będzie silnie wpływać starzenie się społeczeństwa i kurczący się rynek pracy. W 2031 r. ustawowy wiek emerytalny osiągnie 67 lat, ale konieczne są dalsze dostosowania systemu emerytalnego, aby zapewnić stabilność systemu emerytalnego w perspektywie długoterminowej, przy jednoczesnym zachowaniu adekwatności. Z uwagi na kurczący się rynek pracy potrzebne byłyby również silniejsze zachęty do podejmowania pracy. Zobowiązanie rządu do utrzymania pułapu składki emerytalnej w tym okresie legislacyjnym i stopy zastąpienia dochodu minimalnego powinno spowodować znaczne transfery fiskalne, co jeszcze bardziej zwiększy obciążenie młodszych pokoleń. Prywatne emerytury dotowane przez państwo (Riester Rente) nie odegrały dotąd istotnej roli w strukturze emerytur. Zwroty są niskie, a koszty administracyjne — wysokie. Szczególnie osoby o niskich dochodach nie mogą osiągnąć wystarczających oszczędności emerytalnych.

| (23) | System podatkowy opiera się w dużym stopniu na dochodach z podatku od pracy, natomiast bazy podatkowe, które są mniej szkodliwe dla wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, pozostają w niedostatecznym stopniu wykorzystywane. Klin podatkowy w Niemczech jest jednym z najwyższych w Unii. W przypadku niektórych grup, takich jak osoby o niskich i średnich dochodach oraz drugich żywicieli rodziny, oznacza to zmniejszenie wynagrodzenia netto i zniechęca do zwiększania liczby przepracowanych godzin, co z kolei uniemożliwia lepsze wykorzystanie potencjału siły roboczej w sytuacji pogłębiających się niedoborów pracowników. Dochody z podatków środowiskowych są stosunkowo niskie, natomiast dotacje o skutkach szkodliwych dla środowiska (w tym obniżki podatku i ulgi podatkowe) utrudniają realizację celów w zakresie zrównoważenia środowiskowego i są sprzeczne z działaniami w zakresie dekarbonizacji, efektywności energetycznej i wprowadzania energii ze źródeł odnawialnych. |
| --- | --- |

(23)

System podatkowy opiera się w dużym stopniu na dochodach z podatku od pracy, natomiast bazy podatkowe, które są mniej szkodliwe dla wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, pozostają w niedostatecznym stopniu wykorzystywane. Klin podatkowy w Niemczech jest jednym z najwyższych w Unii. W przypadku niektórych grup, takich jak osoby o niskich i średnich dochodach oraz drugich żywicieli rodziny, oznacza to zmniejszenie wynagrodzenia netto i zniechęca do zwiększania liczby przepracowanych godzin, co z kolei uniemożliwia lepsze wykorzystanie potencjału siły roboczej w sytuacji pogłębiających się niedoborów pracowników. Dochody z podatków środowiskowych są stosunkowo niskie, natomiast dotacje o skutkach szkodliwych dla środowiska (w tym obniżki podatku i ulgi podatkowe) utrudniają realizację celów w zakresie zrównoważenia środowiskowego i są sprzeczne z działaniami w zakresie dekarbonizacji, efektywności energetycznej i wprowadzania energii ze źródeł odnawialnych.

| (24) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Niemiec przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Przyczynia się on do zaspokojenia potrzeby pobudzenia inwestycji publicznych i prywatnych, w szczególności sprzyjających zielonej i cyfrowej transformacji, inwestycji w zrównoważony transport, czyste, wydajne i zintegrowane systemy energetyczne, cyfryzację administracji publicznej i usług zdrowotnych, edukację oraz badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

(24)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Niemiec przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Przyczynia się on do zaspokojenia potrzeby pobudzenia inwestycji publicznych i prywatnych, w szczególności sprzyjających zielonej i cyfrowej transformacji, inwestycji w zrównoważony transport, czyste, wydajne i zintegrowane systemy energetyczne, cyfryzację administracji publicznej i usług zdrowotnych, edukację oraz badania naukowe i innowacje.

| (25) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Niemiec przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Niemczech stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 52 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Niemcom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie ich odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal ma zasadnicze znaczenie dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(25)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Niemiec przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Niemczech stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 52 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Niemcom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie ich odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal ma zasadnicze znaczenie dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (26) | Do dnia 4 kwietnia 2022 r. Niemcy przedłożyły dokumenty programowe dotyczące polityki spójności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (19) w odniesieniu do wszystkich 15 programów Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, wszystkich 16 programów Europejskiego Funduszu Społecznego Plus oraz mieszanego programu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego/Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. W dniu 19 kwietnia 2022 r. Komisja zatwierdziła umowę o partnerstwie z Niemcami dotyczącą wykorzystania funduszy polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Niemcy uwzględniły stosowne zalecenia krajowe w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(26)

Do dnia 4 kwietnia 2022 r. Niemcy przedłożyły dokumenty programowe dotyczące polityki spójności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (19) w odniesieniu do wszystkich 15 programów Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, wszystkich 16 programów Europejskiego Funduszu Społecznego Plus oraz mieszanego programu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego/Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. W dniu 19 kwietnia 2022 r. Komisja zatwierdziła umowę o partnerstwie z Niemcami dotyczącą wykorzystania funduszy polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Niemcy uwzględniły stosowne zalecenia krajowe w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (27) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych, które uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności, Niemcy nadal pozostają w tyle, jeżeli chodzi o wprowadzanie sieci szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości na obszarach wiejskich, gdzie większe inwestycje mogłyby poprawić wzrost wydajności oraz zmniejszyć dysproporcję między poziomem oszczędności i inwestycji. Ogólnie rzecz biorąc, w ciągu ostatniego roku Niemcy znacznie poprawiły zasięg sieci szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości, który jest obecnie powyżej średniej unijnej. Na obszarach wiejskich odsetek ten wynosił natomiast 22,5 %, czyli poniżej średniej unijnej wynoszącej 37,1 %. Jednocześnie tylko 15,4 % gospodarstw domowych ma dostęp do łącza światłowodowego (w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 50 %), co oznacza, że Niemcy są jednym z państw członkowskich o najniższym zasięgu światłowodowym, podczas gdy pięć państw osiągających najlepsze wyniki w Unii ma zasięg światłowodowy wynoszący co najmniej 85 %. Brak połączeń światłowodowych jest wyraźnie widoczny na obszarach wiejskich (11,3 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 33,8 %). Hamuje to wzrost wydajności, w szczególności w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, z których wiele ma siedziby na obszarach wiejskich i podmiejskich. Rozwoju sieci szerokopasmowych i sieci 5G nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności Niemiec. Na szczeblu federalnym i regionalnym istnieją programy mające na celu poprawę łączności na obszarach oznaczonych jako „szare” i łączności ruchomej na obszarach zaliczanych do „białych plam”. Umowa koalicyjna zawiera ambitne cele w zakresie dostępności w całym kraju światłowodów i 5G dla wszystkich niemieckich gospodarstw domowych, przy czym terminu wdrożenia jeszcze nie określono. Zasadnicze znaczenie dla terminowej realizacji będzie miało zwiększenie zdolności planowania i zarządzania w zakresie inżynierii lądowej i wodnej w sektorze prywatnym oraz zdolności planowania i zarządzania wdrażaniem w sektorze publicznym. Aby osiągnąć cele, konieczna będzie też poprawa procedur składania wniosków i wydawania pozwoleń, a także normalizacja alternatywnych, mniej czasochłonnych technik instalacyjnych. |
| --- | --- |

(27)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych, które uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności, Niemcy nadal pozostają w tyle, jeżeli chodzi o wprowadzanie sieci szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości na obszarach wiejskich, gdzie większe inwestycje mogłyby poprawić wzrost wydajności oraz zmniejszyć dysproporcję między poziomem oszczędności i inwestycji. Ogólnie rzecz biorąc, w ciągu ostatniego roku Niemcy znacznie poprawiły zasięg sieci szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości, który jest obecnie powyżej średniej unijnej. Na obszarach wiejskich odsetek ten wynosił natomiast 22,5 %, czyli poniżej średniej unijnej wynoszącej 37,1 %. Jednocześnie tylko 15,4 % gospodarstw domowych ma dostęp do łącza światłowodowego (w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 50 %), co oznacza, że Niemcy są jednym z państw członkowskich o najniższym zasięgu światłowodowym, podczas gdy pięć państw osiągających najlepsze wyniki w Unii ma zasięg światłowodowy wynoszący co najmniej 85 %. Brak połączeń światłowodowych jest wyraźnie widoczny na obszarach wiejskich (11,3 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 33,8 %). Hamuje to wzrost wydajności, w szczególności w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, z których wiele ma siedziby na obszarach wiejskich i podmiejskich. Rozwoju sieci szerokopasmowych i sieci 5G nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności Niemiec. Na szczeblu federalnym i regionalnym istnieją programy mające na celu poprawę łączności na obszarach oznaczonych jako „szare” i łączności ruchomej na obszarach zaliczanych do „białych plam”. Umowa koalicyjna zawiera ambitne cele w zakresie dostępności w całym kraju światłowodów i 5G dla wszystkich niemieckich gospodarstw domowych, przy czym terminu wdrożenia jeszcze nie określono. Zasadnicze znaczenie dla terminowej realizacji będzie miało zwiększenie zdolności planowania i zarządzania w zakresie inżynierii lądowej i wodnej w sektorze prywatnym oraz zdolności planowania i zarządzania wdrażaniem w sektorze publicznym. Aby osiągnąć cele, konieczna będzie też poprawa procedur składania wniosków i wydawania pozwoleń, a także normalizacja alternatywnych, mniej czasochłonnych technik instalacyjnych.

| (28) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(28)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (29) | Niemcy borykają się z wyzwaniami związanymi z zależnością od paliw kopalnych i importu energii z Rosji, a także z ramowymi warunkami dla inwestycji we w pełni zintegrowany, zrównoważony system energetyczny. Według danych z 2020 r. uzależnienie od importu gazu z Rosji jest szczególnie wysokie (65 % (20)) i wyższe niż średnia unijna (44 %). Uzależnienie od importu ropy naftowej z Rosji jest również wyższe od średniej unijnej (34 % w Niemczech w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 26 %) (21). Gaz i ropa naftowa stanowią ponad połowę koszyka energetycznego Niemiec (odpowiednio 26 % i 35 %). Uzależnienie to ma bezpośrednie konsekwencje dla niemieckiego przemysłu, który odpowiada za 35 % zużycia energii końcowej gazu ziemnego. Szybszy postęp rozbudowy sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz wdrażania energii ze źródeł odnawialnych jest nieodzowny, by sprostać tym wyzwaniom, osiągnąć cele w zakresie klimatu i energii i pobudzić inwestycje w stosunku do oszczędności. Potrzebne są dalsze starania, aby zdywersyfikować dostawy energii i ich trasy, wykorzystując wszystkie dostępne bezemisyjne źródła energii, w szczególności poprzez wprowadzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz gazów odnawialnych, w tym wodoru odnawialnego, a także skroplonego gazu ziemnego. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Realizacja przez Niemcy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Konieczne są starania, aby przyspieszyć dekarbonizację przemysłu, poprawić możliwości elastyczności i reakcję odbiorców energii na wahania cen oraz wzmocnić integrację systemu energetycznego (22).
  Należy podjąć również działania zmierzające do zwiększenia efektywności energetycznej i zmniejszenia zużycia energii oraz przyspieszenia dekarbonizacji zasobów budowlanych i sektora transportu, w których w 2021 r. nie osiągnięto rocznych krajowych celów redukcji emisji dla tych sektorów. Większe upowszechnianie mobilności współdzielonej i zrównoważonego transportu publicznego może spowodować zmniejszenie zużycia paliw kopalnych. Odnotowano znaczne opóźnienia w rozbudowie sieci elektroenergetycznych w Niemczech. Głównymi przeszkodami są m.in. złożoność i czas trwania procedur planowania, udzielania pozwoleń i rozpatrywania odwołań. Z powodu opóźnień w rozbudowie sieci elektroenergetycznych trzeba było ograniczyć wdrażanie odnawialnych źródeł energii w niektórych obszarach. Opóźnienia w rozbudowie sieci elektroenergetycznych rzutują ponadto znacząco na sieci sąsiadujących państw członkowskich, ponieważ przepustowość sieci w Niemczech nie jest wystarczająca do przesyłu ilości energii elektrycznej, jaka jest przedmiotem obrotu w danej strefie cenowej. Rząd zobowiązał się zwiększyć udział energii ze źródeł odnawialnych w produkcji energii elektrycznej do 80 % do 2030 r., a parlament niemiecki omawia obecnie wniosek ustawodawczy dotyczący prawa o energii ze źródeł odnawialnych obejmującego cel osiągnięcia do 2035 r. niemalże neutralności emisji gazów cieplarnianych w sektorze energii elektrycznej. Jednak z powodu trwałych barier utrudniających wdrażanie wprowadzania odnawialnych źródeł energii, w szczególności lądowej energii wiatrowej, następuje w ostatnich latach znacznie wolniej. Usunięcie barier we wdrażaniu wymaga m.in. podejmowania kroków służących rozwiązaniu na wczesnym etapie konfliktów dotyczących użytkowania gruntów, złagodzenia przepisów dotyczących minimalnej odległości, poprawy wykorzystania planowania przestrzennego do określania stref wykorzystania energii wiatrowej oraz ułatwienia uzyskiwania pozwoleń. Akceptację na szczeblu lokalnym można poprawić m.in. dzięki usprawnieniu procesu konsultacji, zwiększeniu udziału obywateli i podziałowi dochodów w projektach. Dzięki rozwojowi odnawialnych źródeł energii i wzrostowi efektywności energetycznej nie tylko zmniejszy się zależność od importu energii, ale również znacznie obniżą się ceny energii. Można wreszcie jeszcze bardziej zwiększyć udział w transgranicznej współpracy energetycznej oraz zwiększyć elastyczność i zdolność przepływu zwrotnego w przypadku istniejących połączeń międzysystemowych. |
| --- | --- |

(29)

Niemcy borykają się z wyzwaniami związanymi z zależnością od paliw kopalnych i importu energii z Rosji, a także z ramowymi warunkami dla inwestycji we w pełni zintegrowany, zrównoważony system energetyczny. Według danych z 2020 r. uzależnienie od importu gazu z Rosji jest szczególnie wysokie (65 % (20)) i wyższe niż średnia unijna (44 %). Uzależnienie od importu ropy naftowej z Rosji jest również wyższe od średniej unijnej (34 % w Niemczech w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 26 %) (21). Gaz i ropa naftowa stanowią ponad połowę koszyka energetycznego Niemiec (odpowiednio 26 % i 35 %). Uzależnienie to ma bezpośrednie konsekwencje dla niemieckiego przemysłu, który odpowiada za 35 % zużycia energii końcowej gazu ziemnego. Szybszy postęp rozbudowy sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz wdrażania energii ze źródeł odnawialnych jest nieodzowny, by sprostać tym wyzwaniom, osiągnąć cele w zakresie klimatu i energii i pobudzić inwestycje w stosunku do oszczędności. Potrzebne są dalsze starania, aby zdywersyfikować dostawy energii i ich trasy, wykorzystując wszystkie dostępne bezemisyjne źródła energii, w szczególności poprzez wprowadzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz gazów odnawialnych, w tym wodoru odnawialnego, a także skroplonego gazu ziemnego. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Realizacja przez Niemcy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Konieczne są starania, aby przyspieszyć dekarbonizację przemysłu, poprawić możliwości elastyczności i reakcję odbiorców energii na wahania cen oraz wzmocnić integrację systemu energetycznego (22).

Należy podjąć również działania zmierzające do zwiększenia efektywności energetycznej i zmniejszenia zużycia energii oraz przyspieszenia dekarbonizacji zasobów budowlanych i sektora transportu, w których w 2021 r. nie osiągnięto rocznych krajowych celów redukcji emisji dla tych sektorów. Większe upowszechnianie mobilności współdzielonej i zrównoważonego transportu publicznego może spowodować zmniejszenie zużycia paliw kopalnych. Odnotowano znaczne opóźnienia w rozbudowie sieci elektroenergetycznych w Niemczech. Głównymi przeszkodami są m.in. złożoność i czas trwania procedur planowania, udzielania pozwoleń i rozpatrywania odwołań. Z powodu opóźnień w rozbudowie sieci elektroenergetycznych trzeba było ograniczyć wdrażanie odnawialnych źródeł energii w niektórych obszarach. Opóźnienia w rozbudowie sieci elektroenergetycznych rzutują ponadto znacząco na sieci sąsiadujących państw członkowskich, ponieważ przepustowość sieci w Niemczech nie jest wystarczająca do przesyłu ilości energii elektrycznej, jaka jest przedmiotem obrotu w danej strefie cenowej. Rząd zobowiązał się zwiększyć udział energii ze źródeł odnawialnych w produkcji energii elektrycznej do 80 % do 2030 r., a parlament niemiecki omawia obecnie wniosek ustawodawczy dotyczący prawa o energii ze źródeł odnawialnych obejmującego cel osiągnięcia do 2035 r. niemalże neutralności emisji gazów cieplarnianych w sektorze energii elektrycznej. Jednak z powodu trwałych barier utrudniających wdrażanie wprowadzania odnawialnych źródeł energii, w szczególności lądowej energii wiatrowej, następuje w ostatnich latach znacznie wolniej. Usunięcie barier we wdrażaniu wymaga m.in. podejmowania kroków służących rozwiązaniu na wczesnym etapie konfliktów dotyczących użytkowania gruntów, złagodzenia przepisów dotyczących minimalnej odległości, poprawy wykorzystania planowania przestrzennego do określania stref wykorzystania energii wiatrowej oraz ułatwienia uzyskiwania pozwoleń. Akceptację na szczeblu lokalnym można poprawić m.in. dzięki usprawnieniu procesu konsultacji, zwiększeniu udziału obywateli i podziałowi dochodów w projektach. Dzięki rozwojowi odnawialnych źródeł energii i wzrostowi efektywności energetycznej nie tylko zmniejszy się zależność od importu energii, ale również znacznie obniżą się ceny energii. Można wreszcie jeszcze bardziej zwiększyć udział w transgranicznej współpracy energetycznej oraz zwiększyć elastyczność i zdolność przepływu zwrotnego w przypadku istniejących połączeń międzysystemowych.

| (30) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Niemcy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Niemcy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(30)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Niemcy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Niemcy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (32) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Niemiec kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3. |
| --- | --- |

(32)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Niemiec kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3.

| (33) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4. Zalecenia 1, 2 i 3 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, oraz polityki, o których mowa w zaleceniach 2, 3 i 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z nadwyżką obrotów bieżących w stopniu, w jakim chodzi o wyższe inwestycje, |
| --- | --- |

(33)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4. Zalecenia 1, 2 i 3 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, oraz polityki, o których mowa w zaleceniach 2, 3 i 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z nadwyżką obrotów bieżących w stopniu, w jakim chodzi o wyższe inwestycje,

NINIEJSZYM ZALECA Niemcom podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Poprawienie struktury podatkowej na rzecz bardziej trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, w szczególności poprzez poprawę zachęt podatkowych do zwiększania liczby przepracowanych godzin. Ochronę długookresowej stabilności systemu emerytalnego.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Usunięcie przeszkód inwestycyjnych i pobudzenie inwestycji w sieci łączności cyfrowej o bardzo dużej przepustowości.

4.

Ograniczenie ogólnego uzależnienia od paliw kopalnych i zróżnicowanie ich importu poprzez poprawę efektywności energetycznej, zachęcanie do oszczędzania energii, dywersyfikację dostaw energii i ich tras, usunięcie wąskich gardeł inwestycyjnych, dalsze usprawnianie wydawania pozwoleń, pobudzanie inwestycji w sieci elektroenergetyczne i energię ze źródeł odnawialnych oraz przyspieszenie wprowadzania tych sieci i energii, a także dalsze zwiększanie udziału we współpracy transgranicznej w zakresie energii.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2021 r., (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 18).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10158/21; ST 10158/21 ADD 1.

10

(11)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wspólnych przepisów dotyczących monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz zapewnienia korekty nadmiernego deficytu w państwach członkowskich należących do strefy euro (Dz.U. L 140 z 27.5.2013, s. 11).

11

(12)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Niemiec na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niemcy programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 27).

12

(13)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

13

(14)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

14

(15)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

16

(17)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

17

(18)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

19

(20)  Według najnowszych danych niemieckiego Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Działań w dziedzinie Klimatu udział w całkowitym imporcie gazu zmniejszył się do 35 %.

20

(21)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i surowej ropy naftowej. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Niemiec całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

21

(22)  Integracja systemu energetycznego łączy różne nośniki energii między sobą oraz z sektorami zastosowań końcowych.

22

(23)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

23

(24)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

24

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/44 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/44

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Estonii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/06)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Estonii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Estonii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Estonia otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Estonia otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Estonii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Estonii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | 18 czerwca 2021 r. Estonia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 29 października 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Estonii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Estonia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

18 czerwca 2021 r. Estonia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 29 października 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Estonii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Estonia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | 29 kwietnia 2022 r. Estonia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Estonii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

29 kwietnia 2022 r. Estonia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Estonii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Estonii 2022. Oceniono w nim postępy Estonii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Estonię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Estonii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Estonii 2022. Oceniono w nim postępy Estonii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Estonię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Estonii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Estonii, ponieważ planuje się, że jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy w 2022 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Estonii, ponieważ planuje się, że jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy w 2022 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Estonii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Estonii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Estonii zmniejszył się z 5,6 % PKB w 2020 r. do 2,4 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Estonię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,3 % PKB w 2020 r. do 2,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Estonię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie podwyżki emerytur, ukierunkowane podwyżki wynagrodzeń (nauczycieli, personelu medycznego, pracowników kultury i policji) oraz programy wydatków na opiekę zdrowotną, badania naukowe i rozwój (R&D), wojsko oraz technologie informacyjno-komunikacyjne ICT. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 19,0 % PKB w 2020 r. do 18,1 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Estonii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Estonii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Estonii zmniejszył się z 5,6 % PKB w 2020 r. do 2,4 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Estonię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,3 % PKB w 2020 r. do 2,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Estonię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie podwyżki emerytur, ukierunkowane podwyżki wynagrodzeń (nauczycieli, personelu medycznego, pracowników kultury i policji) oraz programy wydatków na opiekę zdrowotną, badania naukowe i rozwój (R&D), wojsko oraz technologie informacyjno-komunikacyjne ICT. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 19,0 % PKB w 2020 r. do 18,1 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest ostrożny. Rząd prognozuje, że w 2022 r. realny PKB spadnie o 1,0 %, a w 2023 r. wzrośnie o 1,2 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB w wysokości 1,0 % w 2022 r. oraz 2,4 % w 2023 r. Komisja przewiduje większy wzrost spożycia prywatnego dzięki wysokiemu poziomowi skumulowanych oszczędności oraz oczekiwanej silnej dynamiki płac. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 5,3 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 4,8 % PKB. Wzrost w 2022 r. odzwierciedla głównie nowe środki po stronie wydatków, służące łagodzeniu wpływu cen energii, a także dodatkowe wydatki na cele społeczne i związane z bezpieczeństwem oraz koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 20,7 %, a następnie w 2023 r. do 24,1 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,4 % PKB i 3,7 % PKB. Jest on niższy niż deficyt przewidywany w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na przyjęte w prognozach Komisji założenia przewidujące wyższy poziom PKB oraz bardziej umiarkowany wzrost wydatków inwestycyjnych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB na poziomie 20,9 % w 2022 r. i 23,5 % w 2023 r., podobnie jak przewidziano w programie stabilności na 2022 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,1 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Estonii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest ostrożny. Rząd prognozuje, że w 2022 r. realny PKB spadnie o 1,0 %, a w 2023 r. wzrośnie o 1,2 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB w wysokości 1,0 % w 2022 r. oraz 2,4 % w 2023 r. Komisja przewiduje większy wzrost spożycia prywatnego dzięki wysokiemu poziomowi skumulowanych oszczędności oraz oczekiwanej silnej dynamiki płac. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 5,3 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 4,8 % PKB. Wzrost w 2022 r. odzwierciedla głównie nowe środki po stronie wydatków, służące łagodzeniu wpływu cen energii, a także dodatkowe wydatki na cele społeczne i związane z bezpieczeństwem oraz koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 20,7 %, a następnie w 2023 r. do 24,1 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,4 % PKB i 3,7 % PKB. Jest on niższy niż deficyt przewidywany w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na przyjęte w prognozach Komisji założenia przewidujące wyższy poziom PKB oraz bardziej umiarkowany wzrost wydatków inwestycyjnych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB na poziomie 20,9 % w 2022 r. i 23,5 % w 2023 r., podobnie jak przewidziano w programie stabilności na 2022 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,1 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Estonii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,7 % PKB w 2021 r. do 0,8 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz uboższych gospodarstw domowych, pułapy cen energii elektrycznej i ogrzewania oraz obniżenie opłat pobieranych od konsumentów za korzystanie z sieci elektroenergetycznej i gazowej. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólny pułap cen energii dla gospodarstw domowych, obniżenie opłat sieciowych i ogólne obniżki podatków akcyzowych (obowiązujące od 2020 r.). Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,6 % w 2023 r. (13), a także wzrost kosztów wydatków na obronę o 0,6 % PKB w 2023 r. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,7 % PKB w 2021 r. do 0,8 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz uboższych gospodarstw domowych, pułapy cen energii elektrycznej i ogrzewania oraz obniżenie opłat pobieranych od konsumentów za korzystanie z sieci elektroenergetycznej i gazowej. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólny pułap cen energii dla gospodarstw domowych, obniżenie opłat sieciowych i ogólne obniżki podatków akcyzowych (obowiązujące od 2020 r.). Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,6 % w 2023 r. (13), a także wzrost kosztów wydatków na obronę o 0,6 % PKB w 2023 r.

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Estonia realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Estonia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Estonia realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Estonia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Estonii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,4 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Estonia planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Estonia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje, między innymi, wzrosty płac i transferów socjalnych, a także dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Estonii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,4 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Estonia planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Estonia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje, między innymi, wzrosty płac i transferów socjalnych, a także dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,4 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,2 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Estonia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,4 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,2 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Estonia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,4 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,8 % PKB w 2024 r. i do 2,9 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają pewne dodatkowe, dotąd niesprecyzowane, działania na rzecz konsolidacji fiskalnej. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie do 2025 r., mianowicie wzrastając w 2024 r. do 27,7 %, a w 2025 r. do 29,2 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,8 % PKB w 2024 r. i do 2,9 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają pewne dodatkowe, dotąd niesprecyzowane, działania na rzecz konsolidacji fiskalnej. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie do 2025 r., mianowicie wzrastając w 2024 r. do 27,7 %, a w 2025 r. do 29,2 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (20) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Estonii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności skupia się w szczególności na zielonej i cyfrowej transformacji, przewidując środki służące poprawie efektywności energetycznej i rozwojowi energii odnawialnej, dążeniu do bardziej zrównoważonego charakteru transportu i mobilności, wspieraniu przedsiębiorstw, w szczególności start-upów oraz małych i średnich przedsiębiorstw, w dwojakiej transformacji, dalszej cyfryzacji usług publicznych oraz lepszemu dostosowaniu systemu kształcenia i szkolenia do potrzeb rynku pracy, zwłaszcza w zakresie umiejętności ekologicznych i cyfrowych. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje również działania mające na celu poprawę dostępności i odporności systemu opieki zdrowotnej oraz przewiduje pewne usprawnienia siatki bezpieczeństwa socjalnego i dostępu do usług socjalnych. |
| --- | --- |

(20)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Estonii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności skupia się w szczególności na zielonej i cyfrowej transformacji, przewidując środki służące poprawie efektywności energetycznej i rozwojowi energii odnawialnej, dążeniu do bardziej zrównoważonego charakteru transportu i mobilności, wspieraniu przedsiębiorstw, w szczególności start-upów oraz małych i średnich przedsiębiorstw, w dwojakiej transformacji, dalszej cyfryzacji usług publicznych oraz lepszemu dostosowaniu systemu kształcenia i szkolenia do potrzeb rynku pracy, zwłaszcza w zakresie umiejętności ekologicznych i cyfrowych. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje również działania mające na celu poprawę dostępności i odporności systemu opieki zdrowotnej oraz przewiduje pewne usprawnienia siatki bezpieczeństwa socjalnego i dostępu do usług socjalnych.

| (21) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Estonii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Estonii stanowią 41,5 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Estonii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(21)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Estonii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Estonii stanowią 41,5 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Estonii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (22) | Estonia przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18), ale nie przedłożyła innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Estonia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

Estonia przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18), ale nie przedłożyła innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Estonia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Estonia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie opieki długoterminowej oraz adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego, szczególnie w odniesieniu do osób bezrobotnych. |
| --- | --- |

(23)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Estonia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie opieki długoterminowej oraz adekwatności siatki bezpieczeństwa socjalnego, szczególnie w odniesieniu do osób bezrobotnych.

| (24) | Adekwatność siatki bezpieczeństwa socjalnego w Estonii uległa poprawie, ale wskaźnik zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym pozostaje wysoki wśród osób starszych, osób z niepełnosprawnościami oraz bezrobotnych. Osoby bezrobotne są mniej chronione przed ubóstwem ze względu na restrykcyjne kryteria otrzymywania świadczeń dla bezrobotnych, w szczególności progi zatrudnienia i dochodów przed okresem bezrobocia. W rezultacie w 2021 r. tylko około 50 % wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych otrzymywało świadczenia dla bezrobotnych, 37 % nowo zarejestrowanych bezrobotnych otrzymywało świadczenia ubezpieczeniowe należne w przypadku utraty pracy, a zaledwie 26 % otrzymywało stały zasiłek dla bezrobotnych. Rozszerzenie zakresu świadczeń dla bezrobotnych i złagodzenie minimalnych kryteriów dostępu do nich może skutecznie przyczynić się do zwiększenia ochrony socjalnej, w szczególności dla osób, u których krótkie okresy pracy przeplatają się z okresami bezrobocia, oraz osób zatrudnianych w ramach niestandardowych form. |
| --- | --- |

(24)

Adekwatność siatki bezpieczeństwa socjalnego w Estonii uległa poprawie, ale wskaźnik zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym pozostaje wysoki wśród osób starszych, osób z niepełnosprawnościami oraz bezrobotnych. Osoby bezrobotne są mniej chronione przed ubóstwem ze względu na restrykcyjne kryteria otrzymywania świadczeń dla bezrobotnych, w szczególności progi zatrudnienia i dochodów przed okresem bezrobocia. W rezultacie w 2021 r. tylko około 50 % wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych otrzymywało świadczenia dla bezrobotnych, 37 % nowo zarejestrowanych bezrobotnych otrzymywało świadczenia ubezpieczeniowe należne w przypadku utraty pracy, a zaledwie 26 % otrzymywało stały zasiłek dla bezrobotnych. Rozszerzenie zakresu świadczeń dla bezrobotnych i złagodzenie minimalnych kryteriów dostępu do nich może skutecznie przyczynić się do zwiększenia ochrony socjalnej, w szczególności dla osób, u których krótkie okresy pracy przeplatają się z okresami bezrobocia, oraz osób zatrudnianych w ramach niestandardowych form.

| (25) | Ludność Estonii starzeje się, natomiast oferta opieki długoterminowej jest niewystarczająca, aby zaspokoić zapotrzebowanie, ze względu na niedociągnięcia w jej organizacji i finansowaniu. Rozproszenie kompetencji w zakresie organizacji i finansowania opieki długoterminowej między sektorem opieki socjalnej a sektorem opieki zdrowotnej oraz między państwem a samorządami lokalnymi prowadzi do dysproporcji w zakresie świadczenia usług domowych i społecznych. Ponadto w 2019 r. procent wydatków ponoszonych „z własnej kieszeni” przez osoby potrzebujące opieki był pod względem wysokości drugi w Unii. Wydatki publiczne na opiekę długoterminową wynosiły w 2019 r. zaledwie 0,4 % PKB (w porównaniu ze średnią unijną 1,7 %). Brak wspólnych standardów w zakresie opieki długoterminowej oraz niedobory pracowników opieki obniżają jakość świadczenia usług. Reforma opieki długoterminowej skupiająca się na efektywnym i trwałym finansowaniu, dostępności zintegrowanych usług zdrowotnych i społecznych, ustanowieniu norm jakości oraz zapewnieniu wystarczającej liczby odpowiednio wykwalifikowanych pracowników opiekuńczych korzystnie wpłynęłaby na jakość życia osób potrzebujących opieki i zmniejszyłaby wysokie obciążenie członków rodzin obowiązkami opiekuńczymi. |
| --- | --- |

(25)

Ludność Estonii starzeje się, natomiast oferta opieki długoterminowej jest niewystarczająca, aby zaspokoić zapotrzebowanie, ze względu na niedociągnięcia w jej organizacji i finansowaniu. Rozproszenie kompetencji w zakresie organizacji i finansowania opieki długoterminowej między sektorem opieki socjalnej a sektorem opieki zdrowotnej oraz między państwem a samorządami lokalnymi prowadzi do dysproporcji w zakresie świadczenia usług domowych i społecznych. Ponadto w 2019 r. procent wydatków ponoszonych „z własnej kieszeni” przez osoby potrzebujące opieki był pod względem wysokości drugi w Unii. Wydatki publiczne na opiekę długoterminową wynosiły w 2019 r. zaledwie 0,4 % PKB (w porównaniu ze średnią unijną 1,7 %). Brak wspólnych standardów w zakresie opieki długoterminowej oraz niedobory pracowników opieki obniżają jakość świadczenia usług. Reforma opieki długoterminowej skupiająca się na efektywnym i trwałym finansowaniu, dostępności zintegrowanych usług zdrowotnych i społecznych, ustanowieniu norm jakości oraz zapewnieniu wystarczającej liczby odpowiednio wykwalifikowanych pracowników opiekuńczych korzystnie wpłynęłaby na jakość życia osób potrzebujących opieki i zmniejszyłaby wysokie obciążenie członków rodzin obowiązkami opiekuńczymi.

| (26) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(26)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (27) | Estonia importuje obecnie ograniczoną część energii wykorzystywanej w kraju do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, ale pozostaje w dużej mierze uzależniona od importu z Rosji w zakresie gazu, którego udział w jej koszyku energetycznym jest niewielki (8 %), oraz produktów rafinacji ropy naftowej (19). Oprócz dalszego wycofywania łupków bitumicznych jako źródła energii Estonia skorzystałaby na zwiększeniu efektywności energetycznej, modernizacji swojej infrastruktury energetycznej (w tym sieci elektroenergetycznej) oraz zapewnieniu połączeń międzysystemowych o wystarczającej przepustowości, w tym połączeń transgranicznych z sąsiednimi państwami członkowskimi. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Finlandia w dniu 20 maja 2022 r. podpisała dziesięcioletnią umowę najmu pływającego terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG), a Estonia zawarła umowę o współpracy z Gasgrid Finland, by mieć do niego dostęp. Priorytetami polityki powinny pozostać: dokończenie trwającej synchronizacji z unijną kontynentalną siecią elektroenergetyczną, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz wspólne projekty w zakresie energii odnawialnej.
  Dalszą dywersyfikację źródeł energii – m.in. w transporcie – i przyspieszenie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych można osiągnąć poprzez zniesienie pozafinansowych barier utrudniających planowanie instalacji wytwarzających energię odnawialną i udzielanie pozwoleń na nie, zwiększenie zdolności produkcji zrównoważonego biometanu i przyspieszenie wdrażania rozwiązań opartych na wodorze odnawialnym przy jednoczesnym zapewnieniu zrównoważonej waloryzacji biomasy. Trwa już lub jest zaplanowana elektryfikacja głównych linii kolejowych, wspierana ze środków unijnych, ale elektryfikacja całej sieci przyczyniłaby się do szybszego obniżenia emisyjności transportu. Emisje gazów cieplarnianych z transportu drogowego, choć już wysokie, w ostatnich latach nadal rosły ze względu na intensywne korzystanie z pojazdów o ogólnie wysokim zużyciu paliwa. Estonia jako jedno z nielicznych państw członkowskich nie pobiera rocznych podatków od pojazdów drogowych, np. samochodów osobowych i lekkich samochodów ciężarowych. Zwiększenie zachęt do wymiany pojazdów na mniej zanieczyszczające pomogłoby w upowszechnieniu bardziej przyjaznych środowisku rodzajów transportu. Konsekwencje dla właścicieli samochodów, którzy uzyskują niskie dochody, można by w razie potrzeby łagodzić odpowiednimi zabezpieczeniami. Zużycie energii można ograniczyć dzięki renowacjom budynków sprzyjającym energooszczędności, prowadzonym zgodnie z podejściem zintegrowanym, obejmującym m.in. instalacje wykorzystujące energię odnawialną oraz systemy kogeneracji ciepła i energii elektrycznej. Realizacja celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać jeszcze większego poziomu ambicji w odniesieniu do redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych i poprawy efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(27)

Estonia importuje obecnie ograniczoną część energii wykorzystywanej w kraju do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, ale pozostaje w dużej mierze uzależniona od importu z Rosji w zakresie gazu, którego udział w jej koszyku energetycznym jest niewielki (8 %), oraz produktów rafinacji ropy naftowej (19). Oprócz dalszego wycofywania łupków bitumicznych jako źródła energii Estonia skorzystałaby na zwiększeniu efektywności energetycznej, modernizacji swojej infrastruktury energetycznej (w tym sieci elektroenergetycznej) oraz zapewnieniu połączeń międzysystemowych o wystarczającej przepustowości, w tym połączeń transgranicznych z sąsiednimi państwami członkowskimi. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Finlandia w dniu 20 maja 2022 r. podpisała dziesięcioletnią umowę najmu pływającego terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG), a Estonia zawarła umowę o współpracy z Gasgrid Finland, by mieć do niego dostęp. Priorytetami polityki powinny pozostać: dokończenie trwającej synchronizacji z unijną kontynentalną siecią elektroenergetyczną, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz wspólne projekty w zakresie energii odnawialnej.

Dalszą dywersyfikację źródeł energii – m.in. w transporcie – i przyspieszenie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych można osiągnąć poprzez zniesienie pozafinansowych barier utrudniających planowanie instalacji wytwarzających energię odnawialną i udzielanie pozwoleń na nie, zwiększenie zdolności produkcji zrównoważonego biometanu i przyspieszenie wdrażania rozwiązań opartych na wodorze odnawialnym przy jednoczesnym zapewnieniu zrównoważonej waloryzacji biomasy. Trwa już lub jest zaplanowana elektryfikacja głównych linii kolejowych, wspierana ze środków unijnych, ale elektryfikacja całej sieci przyczyniłaby się do szybszego obniżenia emisyjności transportu. Emisje gazów cieplarnianych z transportu drogowego, choć już wysokie, w ostatnich latach nadal rosły ze względu na intensywne korzystanie z pojazdów o ogólnie wysokim zużyciu paliwa. Estonia jako jedno z nielicznych państw członkowskich nie pobiera rocznych podatków od pojazdów drogowych, np. samochodów osobowych i lekkich samochodów ciężarowych. Zwiększenie zachęt do wymiany pojazdów na mniej zanieczyszczające pomogłoby w upowszechnieniu bardziej przyjaznych środowisku rodzajów transportu. Konsekwencje dla właścicieli samochodów, którzy uzyskują niskie dochody, można by w razie potrzeby łagodzić odpowiednimi zabezpieczeniami. Zużycie energii można ograniczyć dzięki renowacjom budynków sprzyjającym energooszczędności, prowadzonym zgodnie z podejściem zintegrowanym, obejmującym m.in. instalacje wykorzystujące energię odnawialną oraz systemy kogeneracji ciepła i energii elektrycznej. Realizacja celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać jeszcze większego poziomu ambicji w odniesieniu do redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych i poprawy efektywności energetycznej.

| (28) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Estonia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Estonia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Estonia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Estonia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (30) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Estonii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3, |
| --- | --- |

(30)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Estonii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3,

NINIEJSZYM ZALECA Estonii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 29 października 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania tych negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Udoskonalenie ochrony socjalnej, m.in. poprzez rozszerzenie zakresu świadczeń dla bezrobotnych, w szczególności w celu objęcia nimi osób, u których krótkie okresy pracy przeplatają się z okresami bezrobocia, oraz osób zatrudnianych w ramach niestandardowych form. Poprawę przystępności cenowej i jakości opieki długoterminowej, w szczególności poprzez zapewnienie jej trwałego finansowania oraz integrację usług zdrowotnych i społecznych.

4.

Ograniczenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dywersyfikację ich importu poprzez przyspieszenie wdrażania odnawialnych źródeł energii, m.in. poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń międzysystemowych oraz wzmocnienie krajowej sieci elektroenergetycznej. Zwiększenie efektywności energetycznej, w szczególności efektywności energetycznej budynków, w celu zmniejszenia zużycia energii. Zintensyfikowanie wysiłków na rzecz bardziej zrównoważonego charakteru systemu transportowego, m.in. poprzez elektryfikację sieci kolejowej oraz silniejsze promowanie zrównoważonego i mniej zanieczyszczającego transportu, m.in. zachęty do wymiany pojazdów drogowych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2021 r., (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 23).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  ST 12532/2021; ST 12532/2021 ADD 1; ST 12532/21 ADD 1 COR 1 REV 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Estonii, zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Estonię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 33).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie wydatków kapitałowych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,4 punktu procentowego PKB. Odzwierciedla to planowane zwiększenie przez rząd rezerw gazu i paliw płynnych.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,5 punktu procentowego PKB. Odzwierciedla to efekt bazy wynikający z zakupu przez rząd rezerw gazu i paliw płynnych w 2022 r.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i produktów rafinacji ropy naftowej. Estonia jest pośrednio uzależniona od importu gazu ziemnego z Rosji poprzez handel wewnątrzunijny; uwzględnienie tego stanu rzeczy doprowadziłoby do szacunkowego stwierdzenia, że w zakresie importu gazu ziemnego Estonia jest prawie całkowicie zależna od Rosji.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/52 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/52

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/07)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Irlandię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Irlandię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Irlandii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Irlandii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | 28 maja 2021 r. Irlandia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 8 września 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Irlandii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Irlandia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

28 maja 2021 r. Irlandia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 8 września 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Irlandii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Irlandia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | 4 maja 2022 r. Irlandia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Irlandii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

4 maja 2022 r. Irlandia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Irlandii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Irlandii 2022. Oceniono w nim postępy Irlandii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Irlandię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Irlandii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Irlandii 2022. Oceniono w nim postępy Irlandii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Irlandię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Irlandii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Irlandii na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że w Irlandii już nie występują zakłócenia równowagi związane z wysokim poziomem zadłużenia sektora prywatnego, długu publicznego i zadłużenia zewnętrznego. Poczyniono znaczne postępy w zmniejszaniu długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zadłużenia sektora prywatnego, a także zobowiązań zagranicznych netto, zarówno przed pandemią, jak i od czasu jej nastania. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Irlandii na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że w Irlandii już nie występują zakłócenia równowagi związane z wysokim poziomem zadłużenia sektora prywatnego, długu publicznego i zadłużenia zewnętrznego. Poczyniono znaczne postępy w zmniejszaniu długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zadłużenia sektora prywatnego, a także zobowiązań zagranicznych netto, zarówno przed pandemią, jak i od czasu jej nastania.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Irlandii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Irlandii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Irlandii zmniejszył się z 5,1 % PKB w 2020 r. do 1,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Irlandię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Irlandię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 58,4 % PKB w 2020 r. do 56,0 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Irlandii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Irlandii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Irlandii zmniejszył się z 5,1 % PKB w 2020 r. do 1,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Irlandię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Irlandię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 58,4 % PKB w 2020 r. do 56,0 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 6,4 %, a w 2023 r. – o 4,4 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB w 2022 r. jest niższy i wynosi 5,4 %, a w 2023 r. jest zbliżony i wynosi 4,4 %; wynika to głównie z niższych projekcji dotyczących konsumpcji osobistej i eksportu w 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 0,4 % PKB w 2022 r., a w 2023 r. przejdzie w nadwyżkę w wysokości 0,2 % PKB. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 50,1 %, a w 2023 r. – do 46,3 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma w 2022 r. wynieść 0,5 % PKB, a w 2023 r. – przejść w nadwyżkę na poziomie 0,4 % PKB. Jest to zgodne z poziomem salda sektora instytucji rządowych i samorządowych prognozowanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, który w 2022 r. wyniesie 50,3 %, a w 2023 r. – 45,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 6,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Irlandii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 6,4 %, a w 2023 r. – o 4,4 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB w 2022 r. jest niższy i wynosi 5,4 %, a w 2023 r. jest zbliżony i wynosi 4,4 %; wynika to głównie z niższych projekcji dotyczących konsumpcji osobistej i eksportu w 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 0,4 % PKB w 2022 r., a w 2023 r. przejdzie w nadwyżkę w wysokości 0,2 % PKB. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 50,1 %, a w 2023 r. – do 46,3 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma w 2022 r. wynieść 0,5 % PKB, a w 2023 r. – przejść w nadwyżkę na poziomie 0,4 % PKB. Jest to zgodne z poziomem salda sektora instytucji rządowych i samorządowych prognozowanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, który w 2022 r. wyniesie 50,3 %, a w 2023 r. – 45,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 6,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Irlandii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,7 % PKB w 2021 r. do 0,6 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,2 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono w większości jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane – dotyczy to w szczególności dopłat do rachunków za energię elektryczną dla wszystkich gospodarstw domowych oraz ogólnych obniżek podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,7 % PKB w 2021 r. do 0,6 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,2 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono w większości jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane – dotyczy to w szczególności dopłat do rachunków za energię elektryczną dla wszystkich gospodarstw domowych oraz ogólnych obniżek podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Irlandia realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Irlandia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Irlandia realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Irlandia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Irlandii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 0,3 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Irlandia planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Irlandia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,2 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Irlandii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 0,3 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Irlandia planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Irlandia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,2 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,8 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Irlandia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,8 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,8 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Irlandia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,8 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie nadwyżkę w wysokości 1,2 % PKB w 2024 r. i 1,4 % w 2025 r. Planuje się zatem, że w okresie objętym programem deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków podstawowych do 5 % rocznie. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 43,8 %, a w 2025 r. – do 40,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie nadwyżkę w wysokości 1,2 % PKB w 2024 r. i 1,4 % w 2025 r. Planuje się zatem, że w okresie objętym programem deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków podstawowych do 5 % rocznie. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 43,8 %, a w 2025 r. – do 40,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (20) | Oczekuje się, że ogólny deficyt systemu emerytalnego wzrośnie w perspektywie długoterminowej w wyniku wzrostu wydatków na emerytury – z 4,6 % PKB w 2019 r. do 7,6 % w 2070 r. Niezależna komisja ds. emerytur sformułowała szereg zaleceń mających wzmocnić stabilność fiskalną państwowego systemu emerytalnego. |
| --- | --- |

(20)

Oczekuje się, że ogólny deficyt systemu emerytalnego wzrośnie w perspektywie długoterminowej w wyniku wzrostu wydatków na emerytury – z 4,6 % PKB w 2019 r. do 7,6 % w 2070 r. Niezależna komisja ds. emerytur sformułowała szereg zaleceń mających wzmocnić stabilność fiskalną państwowego systemu emerytalnego.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Irlandii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W planie skoncentrowano się w szczególności na reformach i inwestycjach, które ułatwiają zieloną i cyfrową transformację, a także na aktywnym wspieraniu integracji na rynku pracy i podnoszeniu kwalifikacji. Inwestycje pomagają również przyspieszyć realizację gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych, promować inwestycje prywatne i wykorzystywać bardziej bezpośrednie instrumenty finansowania w celu stymulowania badań naukowych i innowacji. Ponadto w planie odbudowy i zwiększania odporności zobowiązano się do przeprowadzenia reform w zakresie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach, emerytur, opieki zdrowotnej i barier regulacyjnych dla przedsiębiorczości, a jednocześnie do wprowadzenia środków, które mają częściowo pomóc sprostać wyzwaniom związanym z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i agresywnym planowaniem podatkowym. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Irlandii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W planie skoncentrowano się w szczególności na reformach i inwestycjach, które ułatwiają zieloną i cyfrową transformację, a także na aktywnym wspieraniu integracji na rynku pracy i podnoszeniu kwalifikacji. Inwestycje pomagają również przyspieszyć realizację gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych, promować inwestycje prywatne i wykorzystywać bardziej bezpośrednie instrumenty finansowania w celu stymulowania badań naukowych i innowacji. Ponadto w planie odbudowy i zwiększania odporności zobowiązano się do przeprowadzenia reform w zakresie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach, emerytur, opieki zdrowotnej i barier regulacyjnych dla przedsiębiorczości, a jednocześnie do wprowadzenia środków, które mają częściowo pomóc sprostać wyzwaniom związanym z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i agresywnym planowaniem podatkowym.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Irlandii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Irlandii stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 32 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Irlandii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, a jednocześnie wzmocni jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Irlandii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Irlandii stanowią 42 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 32 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Irlandii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, a jednocześnie wzmocni jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | Irlandia formalnie nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Irlandia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

Irlandia formalnie nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Irlandia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Irlandia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą gospodarki o obiegu zamkniętym i ścieków. Pod względem wytwarzania odpadów Irlandia przewyższa o niemal 25 % średnią unijną, co plasuje ją na piątym miejscu w Unii pod względem ilości wytwarzanych odpadów komunalnych na mieszkańca. Postępy poczynione w zakresie zwiększania współczynników recyklingu zmniejszyły się w ostatnich latach, a ilość spalanych odpadów znacznie wzrosła. Wykorzystanie materiałów w obiegu zamkniętym w Irlandii w 2020 r. było na poziomie 1,8 %, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 12,8 %. W Irlandii potrzebnych jest więcej zachęt i inwestycji, aby wdrożyć ambitniejszą strategię w zakresie odpadów i gospodarki o obiegu zamkniętym, a jednocześnie unikać tworzenia nadmiernych zdolności spalania. Potrzebne są większe starania na rzecz wspierania modeli biznesowych o obiegu zamkniętym, które obejmują cały cykl życia materiałów, tak by ograniczyć odpady i zmniejszyć zużycie zasobów. Chociaż poczyniono pewien postęp w ułatwianiu inwestycji w gospodarkę ściekową, w Irlandii mniej niż 50 % ścieków oczyszczanych jest zgodnie z unijnymi przepisami. Najpoważniejszym czynnikiem wpływającym niekorzystnie na jakość wód powierzchniowych w Irlandii jest nadmiar składników odżywczych pochodzących zarówno z nieoczyszczonych ścieków, jak i z rolnictwa. Konieczna jest znaczna modernizacja infrastruktury, a przy tym niezbędne jest również przyjęcie bardziej zdecydowanego podejścia w zakresie kontroli zanieczyszczenia wody w wyniku działalności rolniczej. Odpowiednia infrastruktura kanalizacyjna ma również zasadnicze znaczenie dla poprawy jakości życia i warunków zdrowotnych obywateli. Odpowiednia infrastruktura kanalizacyjna wpływa ponadto korzystnie na rozwój regionalny, stymuluje zrównoważony wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy oraz jest korzystna dla rozwoju turystyki. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Irlandia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą gospodarki o obiegu zamkniętym i ścieków. Pod względem wytwarzania odpadów Irlandia przewyższa o niemal 25 % średnią unijną, co plasuje ją na piątym miejscu w Unii pod względem ilości wytwarzanych odpadów komunalnych na mieszkańca. Postępy poczynione w zakresie zwiększania współczynników recyklingu zmniejszyły się w ostatnich latach, a ilość spalanych odpadów znacznie wzrosła. Wykorzystanie materiałów w obiegu zamkniętym w Irlandii w 2020 r. było na poziomie 1,8 %, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 12,8 %. W Irlandii potrzebnych jest więcej zachęt i inwestycji, aby wdrożyć ambitniejszą strategię w zakresie odpadów i gospodarki o obiegu zamkniętym, a jednocześnie unikać tworzenia nadmiernych zdolności spalania. Potrzebne są większe starania na rzecz wspierania modeli biznesowych o obiegu zamkniętym, które obejmują cały cykl życia materiałów, tak by ograniczyć odpady i zmniejszyć zużycie zasobów. Chociaż poczyniono pewien postęp w ułatwianiu inwestycji w gospodarkę ściekową, w Irlandii mniej niż 50 % ścieków oczyszczanych jest zgodnie z unijnymi przepisami. Najpoważniejszym czynnikiem wpływającym niekorzystnie na jakość wód powierzchniowych w Irlandii jest nadmiar składników odżywczych pochodzących zarówno z nieoczyszczonych ścieków, jak i z rolnictwa. Konieczna jest znaczna modernizacja infrastruktury, a przy tym niezbędne jest również przyjęcie bardziej zdecydowanego podejścia w zakresie kontroli zanieczyszczenia wody w wyniku działalności rolniczej. Odpowiednia infrastruktura kanalizacyjna ma również zasadnicze znaczenie dla poprawy jakości życia i warunków zdrowotnych obywateli. Odpowiednia infrastruktura kanalizacyjna wpływa ponadto korzystnie na rozwój regionalny, stymuluje zrównoważony wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy oraz jest korzystna dla rozwoju turystyki.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Według danych z 2020 r. Irlandia nie importuje surowej ropy naftowej i gazu z Rosji. Zależność Irlandii od rosyjskiego węgla (22 % importu węgla) jest mniejsza, niż wynosi średnia unijna, a udział stałych paliw kopalnych w koszyku energetycznym (7,6 %) jest także niższy od średniej unijnej. Mimo że Irlandia w mniejszym stopniu polega na imporcie rosyjskiej ropy naftowej i rosyjskiego gazu niż UE jako całość, obecna sytuacja geopolityczna i wysokie ceny energii sprawiają, że kraj ten musi pilnie zwiększyć starania na rzecz osiągnięcia celów w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określonych w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. W swoim planie działania w dziedzinie klimatu Irlandia przyjęła ambitny cel, który zakłada przekształcenie krajowego systemu energetycznego do 2030 r. Umożliwi to Irlandii zredukowanie w latach 2018–2030 całkowitej emisji gazów cieplarnianych o 51 %. Niezbędne reformy i skala tej transformacji będą znaczne, począwszy od zapewnienia niezbędnych inwestycji publicznych i prywatnych aż po terminowe wypełnienie zobowiązań. Kompleksowa modernizacja infrastruktury energetycznej Irlandii jest konieczna, aby kraj ten mógł w pełni korzystać z odnawialnych źródeł energii i osiągnąć cele klimatyczne. Stworzenie ram inwestycyjnych, które ułatwiałyby inwestycje w zieloną transformację i zachęcały do takich inwestycji, będzie miało zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. Jeżeli chodzi o odnawialne źródła energii, nadal istnieją wyzwania dotyczące systemu planowania i wydawania pozwoleń, m.in. długotrwałe procedury wydawania pozwoleń na budowę oraz długotrwałe i kosztowne procedury odwoławcze. Usprawnienie systemu planowania i wydawania pozwoleń przez zapewnienie odpowiednich zasobów na wszystkich etapach procesów planowania oraz uproszczenie ogólnych ram mogłoby przyspieszyć realizację projektów na dużą skalę, a tym samym przyspieszyć zieloną transformację. Ponadto rozbudowa i wzmocnienie sieci elektroenergetycznej oraz infrastruktury wspierającej w kluczowych lokalizacjach będą miały zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia ograniczeń przesyłowych i poprawy stabilności sieci. W szczególności nowe połączenia międzysystemowe z krajami sąsiadującymi pomogą zapewnić większe bezpieczeństwo dostaw energii. Konieczne będzie również zwiększenie zdolności magazynowania i rozbudowa na szeroką skalę punktów ładowania pojazdów elektrycznych. Ponadto opracowanie krajowej strategii w zakresie wodoru odnawialnego ułatwiłoby dywersyfikację koszyka energetycznego. |
| --- | --- |

(26)

Według danych z 2020 r. Irlandia nie importuje surowej ropy naftowej i gazu z Rosji. Zależność Irlandii od rosyjskiego węgla (22 % importu węgla) jest mniejsza, niż wynosi średnia unijna, a udział stałych paliw kopalnych w koszyku energetycznym (7,6 %) jest także niższy od średniej unijnej. Mimo że Irlandia w mniejszym stopniu polega na imporcie rosyjskiej ropy naftowej i rosyjskiego gazu niż UE jako całość, obecna sytuacja geopolityczna i wysokie ceny energii sprawiają, że kraj ten musi pilnie zwiększyć starania na rzecz osiągnięcia celów w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określonych w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. W swoim planie działania w dziedzinie klimatu Irlandia przyjęła ambitny cel, który zakłada przekształcenie krajowego systemu energetycznego do 2030 r. Umożliwi to Irlandii zredukowanie w latach 2018–2030 całkowitej emisji gazów cieplarnianych o 51 %. Niezbędne reformy i skala tej transformacji będą znaczne, począwszy od zapewnienia niezbędnych inwestycji publicznych i prywatnych aż po terminowe wypełnienie zobowiązań. Kompleksowa modernizacja infrastruktury energetycznej Irlandii jest konieczna, aby kraj ten mógł w pełni korzystać z odnawialnych źródeł energii i osiągnąć cele klimatyczne. Stworzenie ram inwestycyjnych, które ułatwiałyby inwestycje w zieloną transformację i zachęcały do takich inwestycji, będzie miało zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. Jeżeli chodzi o odnawialne źródła energii, nadal istnieją wyzwania dotyczące systemu planowania i wydawania pozwoleń, m.in. długotrwałe procedury wydawania pozwoleń na budowę oraz długotrwałe i kosztowne procedury odwoławcze. Usprawnienie systemu planowania i wydawania pozwoleń przez zapewnienie odpowiednich zasobów na wszystkich etapach procesów planowania oraz uproszczenie ogólnych ram mogłoby przyspieszyć realizację projektów na dużą skalę, a tym samym przyspieszyć zieloną transformację. Ponadto rozbudowa i wzmocnienie sieci elektroenergetycznej oraz infrastruktury wspierającej w kluczowych lokalizacjach będą miały zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia ograniczeń przesyłowych i poprawy stabilności sieci. W szczególności nowe połączenia międzysystemowe z krajami sąsiadującymi pomogą zapewnić większe bezpieczeństwo dostaw energii. Konieczne będzie również zwiększenie zdolności magazynowania i rozbudowa na szeroką skalę punktów ładowania pojazdów elektrycznych. Ponadto opracowanie krajowej strategii w zakresie wodoru odnawialnego ułatwiłoby dywersyfikację koszyka energetycznego.

| (27) | Środki na rzecz efektywności energetycznej odegrają istotną rolę w zmniejszaniu zużycia energii. Duże oszczędności energii są niezbędne do osiągnięcia nie tylko celów klimatycznych Irlandii, ale również ogólnounijnego celu, jakim jest redukcja emisji gazów cieplarnianych netto o 55 %. Chociaż plan działania w dziedzinie klimatu stanowi krok we właściwym kierunku, Irlandia jak dotąd pozostaje w tyle pod względem redukcji emisji gazów cieplarnianych. Stosując zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim” i dążąc do znaczących oszczędności energii w budynkach, Irlandia mogłaby zmniejszyć swoją zależność od importu energii. Wyższy odsetek pojazdów elektrycznych oznaczałby korzystanie z energii elektrycznej wytwarzanej w kraju, a nie z importowanych paliw. Jako że plan działania w dziedzinie klimatu przewiduje, że do 2030 r. po irlandzkich drogach jeździć będzie milion pojazdów elektrycznych, konieczna jest znacząca rozbudowa sieci punktów ładowania pojazdów elektrycznych. Realizacja przez Irlandię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(27)

Środki na rzecz efektywności energetycznej odegrają istotną rolę w zmniejszaniu zużycia energii. Duże oszczędności energii są niezbędne do osiągnięcia nie tylko celów klimatycznych Irlandii, ale również ogólnounijnego celu, jakim jest redukcja emisji gazów cieplarnianych netto o 55 %. Chociaż plan działania w dziedzinie klimatu stanowi krok we właściwym kierunku, Irlandia jak dotąd pozostaje w tyle pod względem redukcji emisji gazów cieplarnianych. Stosując zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim” i dążąc do znaczących oszczędności energii w budynkach, Irlandia mogłaby zmniejszyć swoją zależność od importu energii. Wyższy odsetek pojazdów elektrycznych oznaczałby korzystanie z energii elektrycznej wytwarzanej w kraju, a nie z importowanych paliw. Jako że plan działania w dziedzinie klimatu przewiduje, że do 2030 r. po irlandzkich drogach jeździć będzie milion pojazdów elektrycznych, konieczna jest znacząca rozbudowa sieci punktów ładowania pojazdów elektrycznych. Realizacja przez Irlandię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (28) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Irlandia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Irlandia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Irlandia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Irlandia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (30) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Irlandii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2, |
| --- | --- |

(30)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Irlandii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2,

NINIEJSZYM ZALECA Irlandii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Zaradzenie spodziewanemu wzrostowi wydatków na emerytury poprzez zapewnienie stabilności fiskalnej państwowego systemu emerytalnego.

2.

Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 8 września 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania tych negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Skoncentrowanie starań na pobudzaniu gospodarki o obiegu zamkniętym. W szczególności rozwijanie infrastruktury i opracowanie strategii z myślą o zapobieganiu powstawaniu odpadów oraz zwiększeniu zawartości materiałów ponownie użytych i poddanych recyklingowi, a także opracowanie skuteczniejszego systemu selektywnej zbiórki odpadów nadających się do recyklingu, w tym odpadów ulegających biodegradacji. Propagowanie bezpieczniejszych i czystszych obiegów ścieków.

4.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych. Przyspieszenie upowszechniania energii ze źródeł odnawialnych, zwłaszcza morskiej energii wiatrowej, m.in. przez wprowadzenie reform w celu usprawnienia systemu planowania i wydawania pozwoleń, szczególnie przez skrócenie czasu trwania procedur. Modernizację infrastruktury energetycznej, w tym magazynowej i zwiększenie stabilności sieci. Szybkie przystąpienie do gruntownych modernizacji budynków. Przyspieszenie elektryfikacji transportu, m.in. poprzez instalację urządzeń do ładowania.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 28).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 11046/2021 INIT; Dok. ST 11046/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Irlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Irlandię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 39).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

19

(20)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/60 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/60

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/08)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Grecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Grecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7) dotyczącym programu stabilności Grecji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7) dotyczącym programu stabilności Grecji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 27 kwietnia 2021 r. Grecja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Grecji (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Grecja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 27 kwietnia 2021 r. Grecja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Grecji (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Grecja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2022 r. Grecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Grecji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2022 r. Grecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Grecji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Grecji 2022. Oceniono w nim postępy Grecji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Grecję, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Grecji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Grecji 2022. Oceniono w nim postępy Grecji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Grecję, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Grecji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Grecji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Grecja boryka się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia wiąże się z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych, niepełnym przywróceniem równowagi zewnętrznej oraz wysokim poziomem kredytów zagrożonych w kontekście niskiego wzrostu potencjalnego i wysokiego bezrobocia. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Grecji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Grecja boryka się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia wiąże się z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych, niepełnym przywróceniem równowagi zewnętrznej oraz wysokim poziomem kredytów zagrożonych w kontekście niskiego wzrostu potencjalnego i wysokiego bezrobocia.

| (13) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Grecji, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(13)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Grecji, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (14) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Grecji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Grecji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Grecji zmniejszył się z 10,2 % PKB w 2020 r. do 7,4 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Grecję wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 7,6 % PKB w 2020 r. do 7,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Grecję w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 206,3 % PKB w 2020 r. do 193,3 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Grecji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Grecji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Grecji zmniejszył się z 10,2 % PKB w 2020 r. do 7,4 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Grecję wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 7,6 % PKB w 2020 r. do 7,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Grecję w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 206,3 % PKB w 2020 r. do 193,3 % PKB w 2021 r.

| (15) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny, jeśli chodzi o 2022 r., i korzystny w odniesieniu do 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że realny PKB wzrośnie o 3,1 % w 2022 r. i o 4,8 % w 2023 r. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się większy wzrost realnego PKB w 2022 r. – o 3,5 %, natomiast mniejszy wzrost w 2023 r. – o 3,1 %. Różnica między tymi prognozami wynika głównie z różnych założeń dotyczących tempa absorpcji funduszy unijnych oraz wpływu agresji wojskowej Rosji na Ukrainę, w szczególności na spożycie prywatne. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 4,4 % PKB i 1,4 % w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie trwające ożywienie działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB znacznie spadnie w 2022 r. do 180,2 %, a w 2023 r. – do 168,6 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,3 % PKB i 1,0 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu prognozowanym w programie stabilności na 2022 r. Niezależnie od różnicy w odniesieniu do wzrostu realnego PKB w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. zakłada się bardziej dynamiczny wzrost cen i wynagrodzeń na oba lata 2022 i 2023, a przez to prognozuje wyższe przychody z podatku dochodowego od osób fizycznych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 185,7 %, a w 2023 r. - 180,4 %. Rozbieżność ta wynika z różnych szacunków różnicy między kasowym a memoriałowym saldem budżetowym, a także z różnych założeń akumulacji netto aktywów finansowych. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacuje się obecnie na – 0,3 %. Niemniej jednak, szacunki te częściowo odzwierciedlają okres głębokiej recesji gospodarczej, której Grecja doświadczyła w przeszłości, i nie uwzględniają wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Grecji. |
| --- | --- |

(15)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny, jeśli chodzi o 2022 r., i korzystny w odniesieniu do 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że realny PKB wzrośnie o 3,1 % w 2022 r. i o 4,8 % w 2023 r. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się większy wzrost realnego PKB w 2022 r. – o 3,5 %, natomiast mniejszy wzrost w 2023 r. – o 3,1 %. Różnica między tymi prognozami wynika głównie z różnych założeń dotyczących tempa absorpcji funduszy unijnych oraz wpływu agresji wojskowej Rosji na Ukrainę, w szczególności na spożycie prywatne. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 4,4 % PKB i 1,4 % w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie trwające ożywienie działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB znacznie spadnie w 2022 r. do 180,2 %, a w 2023 r. – do 168,6 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,3 % PKB i 1,0 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu prognozowanym w programie stabilności na 2022 r. Niezależnie od różnicy w odniesieniu do wzrostu realnego PKB w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. zakłada się bardziej dynamiczny wzrost cen i wynagrodzeń na oba lata 2022 i 2023, a przez to prognozuje wyższe przychody z podatku dochodowego od osób fizycznych. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 185,7 %, a w 2023 r. - 180,4 %. Rozbieżność ta wynika z różnych szacunków różnicy między kasowym a memoriałowym saldem budżetowym, a także z różnych założeń akumulacji netto aktywów finansowych. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacuje się obecnie na – 0,3 %. Niemniej jednak, szacunki te częściowo odzwierciedlają okres głębokiej recesji gospodarczej, której Grecja doświadczyła w przeszłości, i nie uwzględniają wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Grecji.

| (16) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 7,2 % PKB w 2021 r. do 1,8 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,1 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Wpływ na deficyt jest częściowo wyrównany wyższymi dochodami z uprawnień do emisji. Środki te obejmują głównie dotacje dla użytkowników energii, transfery socjalne na rzecz uboższych gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od usług transportowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Po przedłożeniu przez Grecję programu stabilności i po dacie granicznej prognozy Komisji z wiosny 2022 r. rząd zapowiedział nowy pakiet środków na 2022 r., których celem jest zaradzenie skutkom wyższych cen energii. Jeżeli ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(16)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 7,2 % PKB w 2021 r. do 1,8 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,1 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Wpływ na deficyt jest częściowo wyrównany wyższymi dochodami z uprawnień do emisji. Środki te obejmują głównie dotacje dla użytkowników energii, transfery socjalne na rzecz uboższych gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od usług transportowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Po przedłożeniu przez Grecję programu stabilności i po dacie granicznej prognozy Komisji z wiosny 2022 r. rząd zapowiedział nowy pakiet środków na 2022 r., których celem jest zaradzenie skutkom wyższych cen energii. Jeżeli ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13).

| (17) | W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Grecja skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Grecja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(17)

W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Grecja skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Grecja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (18) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Grecji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,3 % PKB (14). Grecja planuje dalej wspierać odbudowę gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,8 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Grecja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,6 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że zwiększone wydatki na emerytury i świadczenia socjalne również wpłyną (0,6 % PKB) na wzrost wydatków bieżących netto. Z prognozy Komisji wynika, że działania dyskrecjonalne nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi. |
| --- | --- |

(18)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Grecji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,3 % PKB (14). Grecja planuje dalej wspierać odbudowę gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,8 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Grecja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,6 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że zwiększone wydatki na emerytury i świadczenia socjalne również wpłyną (0,6 % PKB) na wzrost wydatków bieżących netto. Z prognozy Komisji wynika, że działania dyskrecjonalne nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi.

| (19) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Grecja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, zmniejszy się o 0,3 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając fazę startową nowego okresu programowania innych funduszy unijnych. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (1,1 % PKB). |
| --- | --- |

(19)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Grecja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, zmniejszy się o 0,3 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając fazę startową nowego okresu programowania innych funduszy unijnych. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (1,1 % PKB).

| (20) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 0,4 % PKB w 2024 r. i do 0,1 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają kontynuację ożywienia gospodarczego i uwzględniają przedłużenie sprzyjających wzrostowi obniżek dodatku solidarnościowego, stosowanego dodatkowo poza podatkiem dochodowym od osób fizycznych, i społecznych składek solidarnościowych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano dalszy spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB: w 2024 r. ma ona obniżyć się do 155,2 %, a w 2025 r. – do 146,5 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(20)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 0,4 % PKB w 2024 r. i do 0,1 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają kontynuację ożywienia gospodarczego i uwzględniają przedłużenie sprzyjających wzrostowi obniżek dodatku solidarnościowego, stosowanego dodatkowo poza podatkiem dochodowym od osób fizycznych, i społecznych składek solidarnościowych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano dalszy spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB: w 2024 r. ma ona obniżyć się do 155,2 %, a w 2025 r. – do 146,5 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (21) | W oparciu o reformy wprowadzone w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności zmiany w greckich ramach polityki podatkowej mogłyby się przyczynić do zredukowania luki inwestycyjnej. W szczególności wprowadzenie systemu szerszej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego mogłoby zwiększyć pewność prawa dla inwestorów oraz wzmocnić trwające wysiłki na rzecz uproszczenia systemu podatkowego. Ponadto, przeprowadzenie w oparciu o najlepsze praktyki innych państw członkowskich przeglądu obowiązującego rocznego podatku ryczałtowego od osób samozatrudnionych (pobieranego dodatkowo poza podatkiem dochodowym od osób fizycznych) mogłoby usprawnić strukturę obciążeń podatkowych dla osób samozatrudnionych, zachęcić do dobrowolnego przestrzegania przepisów podatkowych i sprzyjać inwestycjom. Grecja w dalszym ciągu podejmuje działania w celu modernizacji swojej administracji publicznej, ale jej ogólne wyniki są słabe, co jest częściowo spowodowane problemami w przyciągnięciu i utrzymaniu pracowników wysokiego kalibru. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje środki mające zwiększyć efektywność administracji publicznej, ze szczególnym naciskiem na usprawnienie usług cyfrowych. Oprócz działań będących częścią planu odbudowy i zwiększania odporności Grecja czyni postępy w tworzeniu zintegrowanego systemu zarządzania zasobami ludzkimi, w ramach którego wprowadzono już cyfrowe schematy organizacyjne podmiotów sektora publicznego i opisy wszystkich stanowisk pracy. Oczekuje się, że ułatwi to podział zasobów zgodnie z rozpoznanymi i określonymi jako priorytetowe potrzebami. Jednocześnie, choć liczba stałych urzędników jest zasadniczo stabilna dzięki obowiązującej zasadzie, że jeden nowy pracownik przyjmowany jest w miejsce jednego odchodzącego, to odnotowano znaczny wzrost liczby pracowników zatrudnionych na czas określony, o 25 % od 2018 r. Rozrastająca się administracja publiczna może odwrócić wysiłki na rzecz przybliżenia greckich kosztów wynagrodzeń (w stosunku do PKB) do średniej unijnej. Oprócz ryzyka fiskalnego, biorąc pod uwagę, że proces selekcji na stanowiska czasowe nie jest tak gruntowny jak w przypadku stanowisk stałych, sytuacja ta może osłabić integralność nowych procedur naboru na stanowiska stałych urzędników służby cywilnej. Dalsze stosowanie zasady przyjmowania jednego nowego pracownika w miejsce jednego odchodzącego w przypadku stałych pracowników, którą uzupełniono przez ustanowienie pułapu dla pracowników zatrudnionych na czas określony stosowanego od 2022 r., zapewnia ogólne ramy, które wzmacniają centralną kontrolę naboru i umożliwiają zbliżenie liczby pracowników do poziomu sprzed pandemii.
  Jeśli oczekiwana redukcja ogólnej liczby personelu dojdzie do skutku, może to pozwolić na dostosowanie poziomu wynagrodzeń dla określonych stanowisk i podmiotów uznanych za krytyczne, w przypadku których administracja publiczna ma trudności z przyciągnięciem i utrzymaniem wykwalifikowanych pracowników. Mogłoby to oznaczać powiązanie opisu stanowiska pracy z dodatkową siatką płac lub ustanowienie specjalnej siatki płac dla określonych podmiotów sektora publicznego (np. organów ds. regulacji rynku), ponieważ takie systematyczne podejścia nie stwarzałyby ryzyka podważenia jednolitej siatki płac i byłyby spójne z ostrożną polityką fiskalną. Wreszcie, choć plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje działania na rzecz wzmocnienia aktywnej polityki rynku pracy, istnieje pole dla dalszych działań w celu zwiększenia szans na zatrudnienie młodych ludzi i kobiet oraz wspierania rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu i opartego na lepszych i liczniejszych miejscach pracy. |
| --- | --- |

(21)

W oparciu o reformy wprowadzone w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności zmiany w greckich ramach polityki podatkowej mogłyby się przyczynić do zredukowania luki inwestycyjnej. W szczególności wprowadzenie systemu szerszej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego mogłoby zwiększyć pewność prawa dla inwestorów oraz wzmocnić trwające wysiłki na rzecz uproszczenia systemu podatkowego. Ponadto, przeprowadzenie w oparciu o najlepsze praktyki innych państw członkowskich przeglądu obowiązującego rocznego podatku ryczałtowego od osób samozatrudnionych (pobieranego dodatkowo poza podatkiem dochodowym od osób fizycznych) mogłoby usprawnić strukturę obciążeń podatkowych dla osób samozatrudnionych, zachęcić do dobrowolnego przestrzegania przepisów podatkowych i sprzyjać inwestycjom. Grecja w dalszym ciągu podejmuje działania w celu modernizacji swojej administracji publicznej, ale jej ogólne wyniki są słabe, co jest częściowo spowodowane problemami w przyciągnięciu i utrzymaniu pracowników wysokiego kalibru. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje środki mające zwiększyć efektywność administracji publicznej, ze szczególnym naciskiem na usprawnienie usług cyfrowych. Oprócz działań będących częścią planu odbudowy i zwiększania odporności Grecja czyni postępy w tworzeniu zintegrowanego systemu zarządzania zasobami ludzkimi, w ramach którego wprowadzono już cyfrowe schematy organizacyjne podmiotów sektora publicznego i opisy wszystkich stanowisk pracy. Oczekuje się, że ułatwi to podział zasobów zgodnie z rozpoznanymi i określonymi jako priorytetowe potrzebami. Jednocześnie, choć liczba stałych urzędników jest zasadniczo stabilna dzięki obowiązującej zasadzie, że jeden nowy pracownik przyjmowany jest w miejsce jednego odchodzącego, to odnotowano znaczny wzrost liczby pracowników zatrudnionych na czas określony, o 25 % od 2018 r. Rozrastająca się administracja publiczna może odwrócić wysiłki na rzecz przybliżenia greckich kosztów wynagrodzeń (w stosunku do PKB) do średniej unijnej. Oprócz ryzyka fiskalnego, biorąc pod uwagę, że proces selekcji na stanowiska czasowe nie jest tak gruntowny jak w przypadku stanowisk stałych, sytuacja ta może osłabić integralność nowych procedur naboru na stanowiska stałych urzędników służby cywilnej. Dalsze stosowanie zasady przyjmowania jednego nowego pracownika w miejsce jednego odchodzącego w przypadku stałych pracowników, którą uzupełniono przez ustanowienie pułapu dla pracowników zatrudnionych na czas określony stosowanego od 2022 r., zapewnia ogólne ramy, które wzmacniają centralną kontrolę naboru i umożliwiają zbliżenie liczby pracowników do poziomu sprzed pandemii.

Jeśli oczekiwana redukcja ogólnej liczby personelu dojdzie do skutku, może to pozwolić na dostosowanie poziomu wynagrodzeń dla określonych stanowisk i podmiotów uznanych za krytyczne, w przypadku których administracja publiczna ma trudności z przyciągnięciem i utrzymaniem wykwalifikowanych pracowników. Mogłoby to oznaczać powiązanie opisu stanowiska pracy z dodatkową siatką płac lub ustanowienie specjalnej siatki płac dla określonych podmiotów sektora publicznego (np. organów ds. regulacji rynku), ponieważ takie systematyczne podejścia nie stwarzałyby ryzyka podważenia jednolitej siatki płac i byłyby spójne z ostrożną polityką fiskalną. Wreszcie, choć plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje działania na rzecz wzmocnienia aktywnej polityki rynku pracy, istnieje pole dla dalszych działań w celu zwiększenia szans na zatrudnienie młodych ludzi i kobiet oraz wspierania rynku pracy sprzyjającego włączeniu społecznemu i opartego na lepszych i liczniejszych miejscach pracy.

| (22) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Grecji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności zalecenia te dotyczą jakości i stabilności finansów publicznych; dostępności i odporności systemu opieki zdrowotnej; aktywnej polityki rynku pracy; polityki wspierającej inwestycje publiczne w edukację, umiejętności i zdolności do zatrudnienia; badań i rozwoju; bezpiecznego, inteligentnego, zrównoważonego i odpornego transportu i logistyki; czystego i efektywnego wytwarzania i zużycia energii, w tym energii ze źródeł odnawialnych oraz projektów w zakresie połączeń międzysystemowych; infrastruktury środowiskowej; odnowy obszarów zurbanizowanych; oraz transformacji cyfrowej administracji publicznej i przedsiębiorstw. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje też znaczną liczbę działań dotyczących wyzwań w dziedzinie polityki fiskalno-strukturalnej, opieki społecznej, stabilności finansowej, rynków pracy i produktów oraz modernizacji administracji publicznej; wszystkie te działania stanowią kontynuację, rozszerzenie i uzupełnienie zobowiązań poprogramowych. Plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje też działania mające poprawić konkurencyjność i wspierać inwestycje prywatne przez usprawnienie otoczenia biznesowego i uproszczenie ram regulacyjnych. Reformy te uzupełnia instrument pożyczkowy, który ma zachęcać do inwestycji prywatnych w transformacyjne sektory gospodarki, w tym zieloną i cyfrową transformację. |
| --- | --- |

(22)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Grecji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności zalecenia te dotyczą jakości i stabilności finansów publicznych; dostępności i odporności systemu opieki zdrowotnej; aktywnej polityki rynku pracy; polityki wspierającej inwestycje publiczne w edukację, umiejętności i zdolności do zatrudnienia; badań i rozwoju; bezpiecznego, inteligentnego, zrównoważonego i odpornego transportu i logistyki; czystego i efektywnego wytwarzania i zużycia energii, w tym energii ze źródeł odnawialnych oraz projektów w zakresie połączeń międzysystemowych; infrastruktury środowiskowej; odnowy obszarów zurbanizowanych; oraz transformacji cyfrowej administracji publicznej i przedsiębiorstw. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje też znaczną liczbę działań dotyczących wyzwań w dziedzinie polityki fiskalno-strukturalnej, opieki społecznej, stabilności finansowej, rynków pracy i produktów oraz modernizacji administracji publicznej; wszystkie te działania stanowią kontynuację, rozszerzenie i uzupełnienie zobowiązań poprogramowych. Plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje też działania mające poprawić konkurencyjność i wspierać inwestycje prywatne przez usprawnienie otoczenia biznesowego i uproszczenie ram regulacyjnych. Reformy te uzupełnia instrument pożyczkowy, który ma zachęcać do inwestycji prywatnych w transformacyjne sektory gospodarki, w tym zieloną i cyfrową transformację.

| (23) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Grecji przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Grecji stanowią 37,5 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych - 23,3 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Grecji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(23)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Grecji przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Grecji stanowią 37,5 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych - 23,3 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Grecji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (24) | Plan odbudowy i zwiększania odporności Grecji określa kompleksowe ramy zarządzania na potrzeby koordynacji, realizacji i monitorowania inwestycji i reform. Faktyczna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności zależeć będzie jednak od zdolności administracyjnych i wdrożeniowych organów wykonawczych i będzie musiała być ściśle monitorowana. Oczekuje się, że służby techniczne administracji regionalnych i lokalnych, w tym przedsiębiorstwa komunalne, przyczynią się do realizacji szeregu komponentów planu, jednak ich zdolności administracyjne, w szczególności mniejszych gmin, są zwykle ograniczone, dlatego istotne byłoby udostępnienie w razie potrzeby dodatkowego wsparcia ze szczebla centralnego. Przestrzeganie surowych harmonogramów, szybkie reagowanie na blokady i znajdowanie rozwiązań będzie miało kluczowe znaczenie dla sprawnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności. Przydatna może być ministerialna grupa robocza wysokiego szczebla zajmująca się problemami wąskich gardeł. Wreszcie, jeżeli chodzi o ogólną koordynację, Agencja ds. Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, która jest częścią Ministerstwa Finansów, będzie odgrywać kluczową rolę, więc oczekuje się, że przydzielone zostaną jej wystarczające zasoby; niezbędna będzie też ścisła współpraca tej agencji i Sekretariatu Generalnego ds. Koordynacji, który jest odpowiedzialny za koordynację działań w ramach reformy. |
| --- | --- |

(24)

Plan odbudowy i zwiększania odporności Grecji określa kompleksowe ramy zarządzania na potrzeby koordynacji, realizacji i monitorowania inwestycji i reform. Faktyczna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności zależeć będzie jednak od zdolności administracyjnych i wdrożeniowych organów wykonawczych i będzie musiała być ściśle monitorowana. Oczekuje się, że służby techniczne administracji regionalnych i lokalnych, w tym przedsiębiorstwa komunalne, przyczynią się do realizacji szeregu komponentów planu, jednak ich zdolności administracyjne, w szczególności mniejszych gmin, są zwykle ograniczone, dlatego istotne byłoby udostępnienie w razie potrzeby dodatkowego wsparcia ze szczebla centralnego. Przestrzeganie surowych harmonogramów, szybkie reagowanie na blokady i znajdowanie rozwiązań będzie miało kluczowe znaczenie dla sprawnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności. Przydatna może być ministerialna grupa robocza wysokiego szczebla zajmująca się problemami wąskich gardeł. Wreszcie, jeżeli chodzi o ogólną koordynację, Agencja ds. Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, która jest częścią Ministerstwa Finansów, będzie odgrywać kluczową rolę, więc oczekuje się, że przydzielone zostaną jej wystarczające zasoby; niezbędna będzie też ścisła współpraca tej agencji i Sekretariatu Generalnego ds. Koordynacji, który jest odpowiedzialny za koordynację działań w ramach reformy.

| (25) | W dniu 29 lipca 2021 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Grecję umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). W październiku i listopadzie 2021 r. Grecja przedłożyła Komisji 21 programów polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Grecja uwzględniła stosowne zalecenia krajowe w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(25)

W dniu 29 lipca 2021 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Grecję umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). W październiku i listopadzie 2021 r. Grecja przedłożyła Komisji 21 programów polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Grecja uwzględniła stosowne zalecenia krajowe w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (26) | Po pomyślnym ukończeniu programu pomocy finansowej w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności w 2018 r. Grecja została objęta wzmocnionym nadzorem zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 (19). Wzmocniony nadzór posłużył do monitorowania realizacji szczegółowych zobowiązań nałożonych na Grecję przez Eurogrupę w dniu 22 czerwca 2018 r. w celu dokończenia kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu. Realizacja tych zobowiązań w uzgodnionych terminach, do połowy 2022 r., służy za podstawę ulgi w spłacie zadłużenia; a zatem Grecja weszła w ostatni rok obowiązywania tego porozumienia. Jak stwierdzono w 14. sprawozdaniu dotyczącym wzmocnionego nadzoru, opublikowanym w dniu 23 maja 2022 r., pomimo trudnej sytuacji związanej z pandemią, a w ostatnim czasie skutków gospodarczych agresji wojskowej Rosji na Ukrainę, Grecja skutecznie zrealizowała większość zobowiązań politycznych, co zwiększyło odporność greckiej gospodarki i wzmocniło jej stabilność finansową. Niektóre elementy wymagają jednak pełnego dokończenia. Dotyczy to w szczególności zakończenia prac nad katastrem krajowym, co przyczyniłoby się do dalszej poprawy otoczenia biznesowego w Grecji. W ostatnich latach poczyniono znaczne postępy i oczekuje się, że pełny kataster będzie gotowy do grudnia 2022 r. Realizację katastru wspierano z unijnych funduszy strukturalnych. W ostatnim czasie Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie na cyfryzację wpisów i aktów notarialnych dotyczących praw własności. W kontekście projektu katastru Grecja musi też sfinalizować mapowanie katastralne, uruchomić agencję ds. katastru i zakończyć ratyfikację map lasów obejmujących cały kraj. |
| --- | --- |

(26)

Po pomyślnym ukończeniu programu pomocy finansowej w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności w 2018 r. Grecja została objęta wzmocnionym nadzorem zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 (19). Wzmocniony nadzór posłużył do monitorowania realizacji szczegółowych zobowiązań nałożonych na Grecję przez Eurogrupę w dniu 22 czerwca 2018 r. w celu dokończenia kluczowych reform strukturalnych rozpoczętych w ramach programu. Realizacja tych zobowiązań w uzgodnionych terminach, do połowy 2022 r., służy za podstawę ulgi w spłacie zadłużenia; a zatem Grecja weszła w ostatni rok obowiązywania tego porozumienia. Jak stwierdzono w 14. sprawozdaniu dotyczącym wzmocnionego nadzoru, opublikowanym w dniu 23 maja 2022 r., pomimo trudnej sytuacji związanej z pandemią, a w ostatnim czasie skutków gospodarczych agresji wojskowej Rosji na Ukrainę, Grecja skutecznie zrealizowała większość zobowiązań politycznych, co zwiększyło odporność greckiej gospodarki i wzmocniło jej stabilność finansową. Niektóre elementy wymagają jednak pełnego dokończenia. Dotyczy to w szczególności zakończenia prac nad katastrem krajowym, co przyczyniłoby się do dalszej poprawy otoczenia biznesowego w Grecji. W ostatnich latach poczyniono znaczne postępy i oczekuje się, że pełny kataster będzie gotowy do grudnia 2022 r. Realizację katastru wspierano z unijnych funduszy strukturalnych. W ostatnim czasie Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie na cyfryzację wpisów i aktów notarialnych dotyczących praw własności. W kontekście projektu katastru Grecja musi też sfinalizować mapowanie katastralne, uruchomić agencję ds. katastru i zakończyć ratyfikację map lasów obejmujących cały kraj.

| (27) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Grecja mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą opieki zdrowotnej. Opłaty własne są wciąż wysokie i stanowią ponad jedną trzecią łącznych wydatków na opiekę zdrowotną w Grecji (35 %) (20). Wiążą się one głównie z dopłatami do produktów leczniczych i płatnościami bezpośrednimi za usługi nieobjęte pakietem świadczeń. To z kolei ma związek z wciąż stosunkowo wysokimi (w porównaniu ze średnią unijną) wydatkami publicznymi na produkty lecznicze i stosunkowo niskimi (w porównaniu ze średnią unijną) wydatkami na leczenie, w szczególności ambulatoryjne. Dobrze funkcjonujący system podstawowej opieki zdrowotnej obejmujący całą ludność i zapewniający efektywne kierowanie na konsultacje specjalistyczne może zwiększyć efektywność i dostępność produktów i usług opieki zdrowotnej. W tym względzie pełne wdrożenie zmian w systemie podstawowej opieki zdrowotnej, które mają zostać przyjęte w kontekście wzmocnionego nadzoru, będzie miało zasadnicze znaczenie dla dobrze funkcjonującego systemu opieki zdrowotnej. Reforma ta następuje po wcześniejszych działaniach mających na celu stworzenie kompleksowego systemu podstawowej opieki zdrowotnej, które jednak napotkały trudności w realizacji. W związku z tym zwiększenie liczby lekarzy rodzinnych, aby była wystarczająca do objęcia całej populacji, oraz rejestracja ludności będą istotne dla zapewnienia adekwatnego i równego dostępu do opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

(27)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Grecja mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą opieki zdrowotnej. Opłaty własne są wciąż wysokie i stanowią ponad jedną trzecią łącznych wydatków na opiekę zdrowotną w Grecji (35 %) (20). Wiążą się one głównie z dopłatami do produktów leczniczych i płatnościami bezpośrednimi za usługi nieobjęte pakietem świadczeń. To z kolei ma związek z wciąż stosunkowo wysokimi (w porównaniu ze średnią unijną) wydatkami publicznymi na produkty lecznicze i stosunkowo niskimi (w porównaniu ze średnią unijną) wydatkami na leczenie, w szczególności ambulatoryjne. Dobrze funkcjonujący system podstawowej opieki zdrowotnej obejmujący całą ludność i zapewniający efektywne kierowanie na konsultacje specjalistyczne może zwiększyć efektywność i dostępność produktów i usług opieki zdrowotnej. W tym względzie pełne wdrożenie zmian w systemie podstawowej opieki zdrowotnej, które mają zostać przyjęte w kontekście wzmocnionego nadzoru, będzie miało zasadnicze znaczenie dla dobrze funkcjonującego systemu opieki zdrowotnej. Reforma ta następuje po wcześniejszych działaniach mających na celu stworzenie kompleksowego systemu podstawowej opieki zdrowotnej, które jednak napotkały trudności w realizacji. W związku z tym zwiększenie liczby lekarzy rodzinnych, aby była wystarczająca do objęcia całej populacji, oraz rejestracja ludności będą istotne dla zapewnienia adekwatnego i równego dostępu do opieki zdrowotnej.

| (28) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(28)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (29) | Według danych z 2020 r. ropa naftowa i gaz stanowią odpowiednio 50 % i 24 % koszyka energetycznego Grecji. Zależność Grecji od importu z Rosji ropy naftowej (21) i gazu jest nieco mniejsza od średniej UE: w przypadku surowej ropy naftowej jest 18 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 26 %, a w przypadku gazu (22) – 39 % w porównaniu z 44 %. Z Rosji pochodzi 87 % importu węgla kamiennego, ale ze źródeł krajowych Grecja wydobywa znaczną ilość węgla brunatnego. Aby ograniczyć zależność od Rosji i zdywersyfikować koszyk energetyczny, odchodząc od paliw kopalnych, w tym wypełnić zobowiązanie zaprzestania do 2028 r. całej produkcji energii elektrycznej z węgla brunatnego, Grecja mogłaby kontynuować niektóre działania, które opierają się na inwestycjach i reformach wchodzących w skład jej planu odbudowy i zwiększania odporności i poza nie wykraczają. Grecja mogłaby przyspieszyć rozwój energii ze źródeł odnawialnych oraz ustanowienie zorganizowanej platformy rynkowej ułatwiającej dwustronne umowy na zakup odnawialnej energii elektrycznej. Reformy w zakresie wydawania pozwoleń przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności Grecji ograniczą bariery dla inwestycji w sektor energii odnawialnej. Grecja ma możliwości, by zacząć rozwijać infrastrukturę wodorową, zwłaszcza w greckich portach, aby ułatwić transport wodoru. Planowane inwestycje infrastrukturalne, które mają przeprowadzić operatorzy sieci, mogłyby zostać przyspieszone, a ich zakres rozszerzony, w szczególności instalacja podstacji. Można by też ograniczyć średni czas potrzebny operatorom sieci na rozpatrzenie i sfinalizowanie warunków przyłączenia nowych instalacji energii odnawialnej. Dodatkowe elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe z sąsiednimi państwami umożliwiłyby zwiększenie ilości energii odnawialnej w sieci. Grecja musi przyspieszyć dywersyfikację dróg dostaw gazu przez szybkie zakończenie inwestycji będących na zaawansowanym etapie.
  Zaleca się dostosowanie nowej infrastruktury i inwestycji w sieci związane z gazem w miarę możliwości do przyszłych wyzwań, aby można było zapewnić długoterminowy zrównoważony charakter tej infrastruktury i inwestycji poprzez zmianę ich przeznaczenia w przyszłości i dostosowanie ich do wykorzystania zrównoważonych paliw. Grecja mogłaby też rozszerzyć zakres i poziom ambicji obowiązujących środków na rzecz oszczędności energii oraz ograniczyć wysoki wskaźnik ubóstwa energetycznego (17,1 % w 2020 r.), m.in. przez odpowiednie wykorzystanie funduszy polityki spójności, stosownie do przypadku, np. na renowację zasobów budowlanych. Istniejące bariery rynkowe, które ograniczają zakres renowacji dla określonych segmentów rynku, mogłyby zostać złagodzone przez ukierunkowane zachęty prawne i finansowe. Realizacja przez Grecję celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Konieczne jest ponadto przyspieszenie dekarbonizacji w sektorze transportowym, który jest wciąż wysoce uzależniony od ropy naftowej, przez promowanie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, w tym transportu publicznego i projektów kolejnictwa. |
| --- | --- |

(29)

Według danych z 2020 r. ropa naftowa i gaz stanowią odpowiednio 50 % i 24 % koszyka energetycznego Grecji. Zależność Grecji od importu z Rosji ropy naftowej (21) i gazu jest nieco mniejsza od średniej UE: w przypadku surowej ropy naftowej jest 18 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 26 %, a w przypadku gazu (22) – 39 % w porównaniu z 44 %. Z Rosji pochodzi 87 % importu węgla kamiennego, ale ze źródeł krajowych Grecja wydobywa znaczną ilość węgla brunatnego. Aby ograniczyć zależność od Rosji i zdywersyfikować koszyk energetyczny, odchodząc od paliw kopalnych, w tym wypełnić zobowiązanie zaprzestania do 2028 r. całej produkcji energii elektrycznej z węgla brunatnego, Grecja mogłaby kontynuować niektóre działania, które opierają się na inwestycjach i reformach wchodzących w skład jej planu odbudowy i zwiększania odporności i poza nie wykraczają. Grecja mogłaby przyspieszyć rozwój energii ze źródeł odnawialnych oraz ustanowienie zorganizowanej platformy rynkowej ułatwiającej dwustronne umowy na zakup odnawialnej energii elektrycznej. Reformy w zakresie wydawania pozwoleń przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności Grecji ograniczą bariery dla inwestycji w sektor energii odnawialnej. Grecja ma możliwości, by zacząć rozwijać infrastrukturę wodorową, zwłaszcza w greckich portach, aby ułatwić transport wodoru. Planowane inwestycje infrastrukturalne, które mają przeprowadzić operatorzy sieci, mogłyby zostać przyspieszone, a ich zakres rozszerzony, w szczególności instalacja podstacji. Można by też ograniczyć średni czas potrzebny operatorom sieci na rozpatrzenie i sfinalizowanie warunków przyłączenia nowych instalacji energii odnawialnej. Dodatkowe elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe z sąsiednimi państwami umożliwiłyby zwiększenie ilości energii odnawialnej w sieci. Grecja musi przyspieszyć dywersyfikację dróg dostaw gazu przez szybkie zakończenie inwestycji będących na zaawansowanym etapie.

Zaleca się dostosowanie nowej infrastruktury i inwestycji w sieci związane z gazem w miarę możliwości do przyszłych wyzwań, aby można było zapewnić długoterminowy zrównoważony charakter tej infrastruktury i inwestycji poprzez zmianę ich przeznaczenia w przyszłości i dostosowanie ich do wykorzystania zrównoważonych paliw. Grecja mogłaby też rozszerzyć zakres i poziom ambicji obowiązujących środków na rzecz oszczędności energii oraz ograniczyć wysoki wskaźnik ubóstwa energetycznego (17,1 % w 2020 r.), m.in. przez odpowiednie wykorzystanie funduszy polityki spójności, stosownie do przypadku, np. na renowację zasobów budowlanych. Istniejące bariery rynkowe, które ograniczają zakres renowacji dla określonych segmentów rynku, mogłyby zostać złagodzone przez ukierunkowane zachęty prawne i finansowe. Realizacja przez Grecję celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Konieczne jest ponadto przyspieszenie dekarbonizacji w sektorze transportowym, który jest wciąż wysoce uzależniony od ropy naftowej, przez promowanie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, w tym transportu publicznego i projektów kolejnictwa.

| (30) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Grecja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Grecja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(30)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Grecja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Grecja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (32) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Grecji kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2. |
| --- | --- |

(32)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Grecji kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2.

| (33) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego, drugiego i czwartego z nich. Polityka fiskalna, o której mowa w zaleceniach 1 i 2, pomaga wyeliminować m.in. zakłócenia związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz niepełnym przywróceniem równowagi zewnętrznej, a jednocześnie ułatwia działania mające zaradzić wysokiemu bezrobociu i niskiemu potencjalnemu wzrostowi. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają przeciwdziałać m.in. zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie, |
| --- | --- |

(33)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego, drugiego i czwartego z nich. Polityka fiskalna, o której mowa w zaleceniach 1 i 2, pomaga wyeliminować m.in. zakłócenia związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz niepełnym przywróceniem równowagi zewnętrznej, a jednocześnie ułatwia działania mające zaradzić wysokiemu bezrobociu i niskiemu potencjalnemu wzrostowi. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają przeciwdziałać m.in. zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie,

NINIEJSZYM ZALECA Grecji podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie ostrożnej polityki fiskalnej, zwłaszcza przez ograniczenie wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie wiarygodnej, stopniowej redukcji długu i stabilności finansów publicznych w średnim okresie przez stopniowe działania konsolidacyjne, inwestycje i reformy. W oparciu o reformy podjęte w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności zapewnienie bardziej przyjaznego inwestycjom systemu podatkowego przez wprowadzenie systemu szerszej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego oraz przeprowadzenie przeglądu struktury obciążeń podatkowych dla osób samozatrudnionych. Utrzymanie efektywności administracji publicznej, a jednocześnie zapewnienie, aby była zdolna przyciągnąć pracowników o odpowiednich umiejętnościach, przy zachowaniu spójności z siatką płac.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania. Dokończenie zaległych reform realizowanych w ramach wzmocnionego nadzoru, w tym reformy katastralnej.

3.

W celu zapewnienia adekwatnego i równego dostępu do opieki zdrowotnej, zakończenie realizacji reformy podstawowej opieki zdrowotnej zgodnie z założeniami zmienionymi w ramach wzmocnionego nadzoru, w tym obsadzenie stanowisk we wszystkich jednostkach podstawowej opieki zdrowotnej, wprowadzenie rejestracji ludności i skutecznego kierowania pacjentów na konsultacje specjalistyczne przez lekarzy pierwszego kontaktu.

4.

Ograniczenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dywersyfikację ich importu przez przyspieszenie wykorzystania energii odnawialnej i rozwój infrastruktury umożliwiającej wykorzystanie wodoru odnawialnego. Zmniejszenie zależności energetycznej przez zapewnienie wystarczającej mocy elektroenergetycznych sieci i połączeń międzysystemowych oraz gazowych połączeń międzysystemowych, a także dywersyfikację dróg dostaw gazu. Wzmocnienie ram rynku usług energetycznych i nasilenie działań zwiększających efektywność energetyczną w drodze reform i zachęt rynkowych, aby wspierać dekarbonizację sektora budowlanego i transportowego, w szczególności przez promowanie elektromobilności.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 33).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10152/2021.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Grecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Grecję programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 46).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 472/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego nad państwami członkowskimi należącymi do strefy euro dotkniętymi lub zagrożonymi poważnymi trudnościami w odniesieniu do ich stabilności finansowej (Dz.U. L 140 z 27.5.2013, s. 1).

19

(20)  Dane z 2019 r. oraz część cyklu „Stan zdrowia w UE”, Grecja: krajowy profil zdrowia, OECD, 2021 r. (https://www.oecd.org/health/greece-country-health-profile-2021-4ab8ea73-en.htm).

20

(21)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie surowej ropy naftowej. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Grecji całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych. Półprodukty rafineryjne stanowią znaczną część łącznego importu ropy naftowej do Grecji. Grecja jest wysoce zależna od rosyjskiego importu tych produktów, aż 86 % łącznego importu półproduktów rafineryjnych pochodzi z Rosji.

21

(22)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Grecji całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

22

(23)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

23

(24)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

24

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/70 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/70

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/09)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Hiszpanię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Hiszpanię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Hiszpanii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Hiszpanii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Hiszpania przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Hiszpanii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Hiszpania osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Hiszpania przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Hiszpanii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Hiszpania osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 30 kwietnia 2022 r. Hiszpania przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Hiszpanii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 30 kwietnia 2022 r. Hiszpania przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Hiszpanii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Hiszpanii 2022. Oceniono w nim postępy Hiszpanii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Hiszpanię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Hiszpanii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Hiszpanii 2022. Oceniono w nim postępy Hiszpanii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Hiszpanię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Hiszpanii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Hiszpanii na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że w Hiszpanii występują zakłócenia równowagi. W szczególności podatność na zagrożenia wiąże się z wysokim poziomem zadłużenia zewnętrznego, długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zadłużenia sektora prywatnego, przy wysokim bezrobociu, i ma wymiar transgraniczny. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Hiszpanii na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że w Hiszpanii występują zakłócenia równowagi. W szczególności podatność na zagrożenia wiąże się z wysokim poziomem zadłużenia zewnętrznego, długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zadłużenia sektora prywatnego, przy wysokim bezrobociu, i ma wymiar transgraniczny.

| (13) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Hiszpanii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(13)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Hiszpanii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (14) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Hiszpanii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Hiszpanii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Hiszpanii zmniejszył się z 10,3 % PKB w 2020 r. do 6,9 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Hiszpanię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,9 % PKB w 2020 r. do 2,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Hiszpanię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre środki dyskrecjonalne, które rząd przyjął w latach 2020–2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na transferach bieżących do regionów na pokrycie nowych potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się ze 120,0 % PKB w 2020 r. do 118,4 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Hiszpanii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Hiszpanii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Hiszpanii zmniejszył się z 10,3 % PKB w 2020 r. do 6,9 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Hiszpanię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,9 % PKB w 2020 r. do 2,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Hiszpanię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre środki dyskrecjonalne, które rząd przyjął w latach 2020–2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na transferach bieżących do regionów na pokrycie nowych potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się ze 120,0 % PKB w 2020 r. do 118,4 % PKB w 2021 r.

| (15) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,3 %, a w 2023 r. – o 3,5 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB jest niższy i w 2022 r. ma wynieść 4,0 %, a w 2023 r. – 3,4 %. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,0 % PKB, a w 2023 r. – do 3,9 % PKB. Spadek w 2022 r. wynika głównie z silnego wzrostu działalności gospodarczej, zwiększenia dochodów podatkowych oraz zniesienia większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 115,2 %, a w 2023 r. – do 112,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 4,9 % PKB i 4,4 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 115,1 %, a w 2023 r. – 113,7 %. Różnice te wynikają głównie z wyższych poziomów deficytu pierwotnego prognozowanych na 2023 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 0,8 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Hiszpanii. |
| --- | --- |

(15)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,3 %, a w 2023 r. – o 3,5 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB jest niższy i w 2022 r. ma wynieść 4,0 %, a w 2023 r. – 3,4 %. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,0 % PKB, a w 2023 r. – do 3,9 % PKB. Spadek w 2022 r. wynika głównie z silnego wzrostu działalności gospodarczej, zwiększenia dochodów podatkowych oraz zniesienia większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 115,2 %, a w 2023 r. – do 112,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 4,9 % PKB i 4,4 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 115,1 %, a w 2023 r. – 113,7 %. Różnice te wynikają głównie z wyższych poziomów deficytu pierwotnego prognozowanych na 2023 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 0,8 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Hiszpanii.

| (16) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,8 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii, dotacje do produkcji energii oraz transfery do branż dotkniętych wzrostem cen energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane, w szczególności zawieszenie podatku od produkcji energii lub obniżka specjalnego podatku od energii elektrycznej. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(16)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,8 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii, dotacje do produkcji energii oraz transfery do branż dotkniętych wzrostem cen energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane, w szczególności zawieszenie podatku od produkcji energii lub obniżka specjalnego podatku od energii elektrycznej. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13).

| (17) | W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Hiszpania skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Hiszpania prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(17)

W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Hiszpania skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Hiszpania prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (18) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Hiszpanii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,2 % PKB (14). Hiszpania planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,9 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2022 r. (15) W związku z tym Hiszpania planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,3 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne. Z prognozy Komisji wynika, że środki te nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi. |
| --- | --- |

(18)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Hiszpanii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,2 % PKB (14). Hiszpania planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,9 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2022 r. (15) W związku z tym Hiszpania planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,3 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne. Z prognozy Komisji wynika, że środki te nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi.

| (19) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Hiszpania będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie w 2023 r. stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie + 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(19)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Hiszpania będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie w 2023 r. stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie + 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB).

| (20) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 3,3 % PKB w 2024 r. i do 2,9 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 110,8 %, a potem w 2025 r. – do 109,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(20)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 3,3 % PKB w 2024 r. i do 2,9 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 110,8 %, a potem w 2025 r. – do 109,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Hiszpanii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności oczekuje się, że plan odbudowy i zwiększania odporności w znacznym stopniu przyczyni się do realizacji zaleceń krajowych dotyczących promowania inwestycji publicznych i prywatnych w celu wsparcia odbudowy. Oczekuje się, że dzięki temu plan ten przyczyni się do realizacji zaleceń krajowych dotyczących inwestycji w innowacje oraz zieloną i cyfrową transformację kraju. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje również środki mające zmniejszyć wysoki odsetek umów na czas określony w sektorze prywatnym i publicznym oraz wzmocnić aktywną politykę rynku pracy. Oczekuje się, że plan odbudowy i zwiększania odporności pomoże rozwiązać problem obecnej fragmentacji pomocy dla bezrobotnych, która doprowadziła do powstania luk. Oczekuje się również, że przyczyni się on do zapewnienia umiejętności i kwalifikacji, które będą odpowiadać potrzebom rynku pracy i które mają towarzyszyć zielonej i cyfrowej transformacji Hiszpanii. Inwestycje w urządzenia i umiejętności w ramach realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także rozwijanie kursów internetowych mogą znacznie zwiększyć dostęp do cyfrowego uczenia się. Wyniki kształcenia mogą również ulec poprawie dzięki inwestycjom na różnych etapach cyklu edukacyjnego. Środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności mogą także pomóc w realizacji zaleceń krajowych skierowanych do Hiszpanii dotyczących poprawy zasięgu i adekwatności jej systemów dochodu minimalnego i wsparcia rodziny. Poza tym oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzmocnienia ram zamówień publicznych i poprawy otoczenia działalności gospodarczej. Ponadto środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności mające zwiększyć efektywność wydatków publicznych i skuteczność systemu podatkowego mogą przyczynić się do stabilności finansów publicznych. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Hiszpanii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności oczekuje się, że plan odbudowy i zwiększania odporności w znacznym stopniu przyczyni się do realizacji zaleceń krajowych dotyczących promowania inwestycji publicznych i prywatnych w celu wsparcia odbudowy. Oczekuje się, że dzięki temu plan ten przyczyni się do realizacji zaleceń krajowych dotyczących inwestycji w innowacje oraz zieloną i cyfrową transformację kraju. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje również środki mające zmniejszyć wysoki odsetek umów na czas określony w sektorze prywatnym i publicznym oraz wzmocnić aktywną politykę rynku pracy. Oczekuje się, że plan odbudowy i zwiększania odporności pomoże rozwiązać problem obecnej fragmentacji pomocy dla bezrobotnych, która doprowadziła do powstania luk. Oczekuje się również, że przyczyni się on do zapewnienia umiejętności i kwalifikacji, które będą odpowiadać potrzebom rynku pracy i które mają towarzyszyć zielonej i cyfrowej transformacji Hiszpanii. Inwestycje w urządzenia i umiejętności w ramach realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także rozwijanie kursów internetowych mogą znacznie zwiększyć dostęp do cyfrowego uczenia się. Wyniki kształcenia mogą również ulec poprawie dzięki inwestycjom na różnych etapach cyklu edukacyjnego. Środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności mogą także pomóc w realizacji zaleceń krajowych skierowanych do Hiszpanii dotyczących poprawy zasięgu i adekwatności jej systemów dochodu minimalnego i wsparcia rodziny. Poza tym oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzmocnienia ram zamówień publicznych i poprawy otoczenia działalności gospodarczej. Ponadto środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności mające zwiększyć efektywność wydatków publicznych i skuteczność systemu podatkowego mogą przyczynić się do stabilności finansów publicznych.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Hiszpanii przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Hiszpanii stanowią 40 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 28 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Hiszpanii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Hiszpanii przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Hiszpanii stanowią 40 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 28 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Hiszpanii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | Hiszpania formalnie nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa ani pozostałych programów polityki spójności przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Hiszpania ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

Hiszpania formalnie nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa ani pozostałych programów polityki spójności przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Hiszpania ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Hiszpania mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą przyspieszenia zielonej transformacji, rozbudowy połączeń międzysystemowych, poprawy dostępności efektywnych energetycznie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach oraz promowania gospodarki o obiegu zamkniętym. Polityka zmierzająca do zwiększenia współczynników recyklingu i promowania gospodarki o obiegu zamkniętym może pomóc ograniczyć przywóz towarów, co przyczyniłoby się do korekty nierównowagi zewnętrznej. W perspektywie średnio- i długoterminowej osiągnięcie celów w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej oraz rozbudowa połączeń międzysystemowych mogą również sprzyjać zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych i wysokiego zadłużenia zewnętrznego. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Hiszpania mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą przyspieszenia zielonej transformacji, rozbudowy połączeń międzysystemowych, poprawy dostępności efektywnych energetycznie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach oraz promowania gospodarki o obiegu zamkniętym. Polityka zmierzająca do zwiększenia współczynników recyklingu i promowania gospodarki o obiegu zamkniętym może pomóc ograniczyć przywóz towarów, co przyczyniłoby się do korekty nierównowagi zewnętrznej. W perspektywie średnio- i długoterminowej osiągnięcie celów w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej oraz rozbudowa połączeń międzysystemowych mogą również sprzyjać zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych i wysokiego zadłużenia zewnętrznego.

| (25) | Dalsze działania służące oddzieleniu wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów przyniosłyby Hiszpanii korzyści i umożliwiłyby osiągnięcie ambitniejszych celów Unii, w tym celów pakietu „Gotowi na 55”. Należy przy tym zauważyć, że współczynnik recyklingu odpadów komunalnych i wskaźnik powtórnego wykorzystania materiałów w tym kraju są niższe od średniej unijnej, podczas gdy odsetek odpadów składowanych na składowiskach jest znacznie wyższy. Trwała koordynacja na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych oraz dodatkowe inwestycje mogą pomóc Hiszpanii wypełnić obowiązki w zakresie selektywnej zbiórki i recyklingu. Zadania związane z osiągnięciem celów w zakresie recyklingu przekazano kaskadowo na niższe szczeble instytucji rządowych i samorządowych. Instrumenty służące ich egzekwowaniu mogą jednak nie być wystarczająco skuteczne. W związku z tym dodatkowe reformy mogłyby poprawić koordynację działań na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych, w tym w zakresie wspólnej interpretacji przepisów oraz planowania i wykorzystywania infrastruktury przetwarzania odpadów. Dalsze wsparcie z Instrumentu Wsparcia Technicznego, ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/240 (19), może pomóc w rozpowszechnianiu najlepszych praktyk. Uzasadnione mogą być dodatkowe inwestycje, które wzmocniłyby zdolności Hiszpanii w zakresie recyklingu oraz promowałyby gospodarkę o obiegu zamkniętym w konkretnych sektorach. Ponadto innowacje i inwestycje, które promowałyby gospodarkę o obiegu zamkniętym, mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia bardziej efektywnego gospodarowania zasobami. Hiszpania cierpi również z powodu niedoboru wody i musi dalej rozwijać potencjał ponownego wykorzystania wody, w tym z perspektywy gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

(25)

Dalsze działania służące oddzieleniu wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów przyniosłyby Hiszpanii korzyści i umożliwiłyby osiągnięcie ambitniejszych celów Unii, w tym celów pakietu „Gotowi na 55”. Należy przy tym zauważyć, że współczynnik recyklingu odpadów komunalnych i wskaźnik powtórnego wykorzystania materiałów w tym kraju są niższe od średniej unijnej, podczas gdy odsetek odpadów składowanych na składowiskach jest znacznie wyższy. Trwała koordynacja na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych oraz dodatkowe inwestycje mogą pomóc Hiszpanii wypełnić obowiązki w zakresie selektywnej zbiórki i recyklingu. Zadania związane z osiągnięciem celów w zakresie recyklingu przekazano kaskadowo na niższe szczeble instytucji rządowych i samorządowych. Instrumenty służące ich egzekwowaniu mogą jednak nie być wystarczająco skuteczne. W związku z tym dodatkowe reformy mogłyby poprawić koordynację działań na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych, w tym w zakresie wspólnej interpretacji przepisów oraz planowania i wykorzystywania infrastruktury przetwarzania odpadów. Dalsze wsparcie z Instrumentu Wsparcia Technicznego, ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/240 (19), może pomóc w rozpowszechnianiu najlepszych praktyk. Uzasadnione mogą być dodatkowe inwestycje, które wzmocniłyby zdolności Hiszpanii w zakresie recyklingu oraz promowałyby gospodarkę o obiegu zamkniętym w konkretnych sektorach. Ponadto innowacje i inwestycje, które promowałyby gospodarkę o obiegu zamkniętym, mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia bardziej efektywnego gospodarowania zasobami. Hiszpania cierpi również z powodu niedoboru wody i musi dalej rozwijać potencjał ponownego wykorzystania wody, w tym z perspektywy gospodarki o obiegu zamkniętym.

| (26) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(26)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (27) | Według danych z 2020 r. (20) zależność Hiszpanii od Rosji wynosi 2 % w przypadku ropy naftowej i 10 % w przypadku gazu, czyli znacznie mniej niż średnie unijne (odpowiednio 26 % i 44 %). Zależność Hiszpanii od rosyjskiego węgla jest zbliżona do średniej unijnej (55 %), natomiast udział stałych paliw kopalnych w koszyku energetycznym (2,8 %) jest znacznie niższy od średniej unijnej. Mimo że Hiszpania w ograniczonym stopniu polega na imporcie rosyjskiej ropy naftowej i rosyjskiego gazu, obecna sytuacja geopolityczna i wysokie ceny energii sprawiają, że kraj ten musi pilnie zwiększyć starania, aby osiągnąć cele w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. W oparciu o krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu dodatkowe środki wspierające upowszechnianie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (ze szczególnym uwzględnieniem instalacji zdecentralizowanych i konsumpcji własnej, m.in. poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń i poprawę dostępu do sieci) oraz inwestycje uzupełniające (w zdolności magazynowania, infrastrukturę sieciową, elektryfikację budynków i transportu oraz inwestycje związane z wodorem odnawialnym) mogą pomóc w dalszej dekarbonizacji gospodarki, w tym przemysłu, transportu i mieszkalnictwa, oraz zmniejszyć zarówno zależność od paliw kopalnych, jak i ekspozycję na ceny międzynarodowe.
  Skuteczna integracja Hiszpanii z jednolitym rynkiem energii wymaga rozbudowy jej połączeń międzysystemowych. W szczególności dalszy rozwój elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych z krajami sąsiednimi mógłby przyczynić się do większej integracji mocy wytwórczych Półwyspu Iberyjskiego w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w ramach jednolitego rynku energii. Dodatkowa transgraniczna infrastruktura gazowa przystosowana do wykorzystania wodoru może dodatkowo przyczynić się do dywersyfikacji dostaw gazu na unijnym rynku wewnętrznym i pomóc wykorzystywać długoterminowy potencjał związany z wodorem odnawialnym. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter. |
| --- | --- |

(27)

Według danych z 2020 r. (20) zależność Hiszpanii od Rosji wynosi 2 % w przypadku ropy naftowej i 10 % w przypadku gazu, czyli znacznie mniej niż średnie unijne (odpowiednio 26 % i 44 %). Zależność Hiszpanii od rosyjskiego węgla jest zbliżona do średniej unijnej (55 %), natomiast udział stałych paliw kopalnych w koszyku energetycznym (2,8 %) jest znacznie niższy od średniej unijnej. Mimo że Hiszpania w ograniczonym stopniu polega na imporcie rosyjskiej ropy naftowej i rosyjskiego gazu, obecna sytuacja geopolityczna i wysokie ceny energii sprawiają, że kraj ten musi pilnie zwiększyć starania, aby osiągnąć cele w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. W oparciu o krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu dodatkowe środki wspierające upowszechnianie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (ze szczególnym uwzględnieniem instalacji zdecentralizowanych i konsumpcji własnej, m.in. poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń i poprawę dostępu do sieci) oraz inwestycje uzupełniające (w zdolności magazynowania, infrastrukturę sieciową, elektryfikację budynków i transportu oraz inwestycje związane z wodorem odnawialnym) mogą pomóc w dalszej dekarbonizacji gospodarki, w tym przemysłu, transportu i mieszkalnictwa, oraz zmniejszyć zarówno zależność od paliw kopalnych, jak i ekspozycję na ceny międzynarodowe.

Skuteczna integracja Hiszpanii z jednolitym rynkiem energii wymaga rozbudowy jej połączeń międzysystemowych. W szczególności dalszy rozwój elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych z krajami sąsiednimi mógłby przyczynić się do większej integracji mocy wytwórczych Półwyspu Iberyjskiego w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w ramach jednolitego rynku energii. Dodatkowa transgraniczna infrastruktura gazowa przystosowana do wykorzystania wodoru może dodatkowo przyczynić się do dywersyfikacji dostaw gazu na unijnym rynku wewnętrznym i pomóc wykorzystywać długoterminowy potencjał związany z wodorem odnawialnym. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter.

| (28) | Dalsze postępy w zakresie zdecentralizowanej produkcji energii ze źródeł odnawialnych oraz gruntownych renowacji budynków zarówno mieszkalnych, jak i niemieszkalnych, zwłaszcza w miastach średniej wielkości, można osiągnąć poprzez wprowadzenie odpowiednich systemów finansowania, doskonalenie zawodowe i szkolenie pracowników sektora budowlanego, kampanie informacyjne oraz zapewnienie pomocy technicznej, aby wspierać wykorzystanie dotacji i instrumentów finansowych na renowacje. Ponadto udostępnienie dodatkowych efektywnych energetycznie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach, w szczególności na obszarach o wyraźnych niedoborach i na rynkach, na których panują warunki skrajne, mogłoby pomóc ograniczyć zużycie energii, bardziej zdecydowanie działać na rzecz zielonej transformacji oraz wspierać gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji. Realizacja przez Hiszpanię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(28)

Dalsze postępy w zakresie zdecentralizowanej produkcji energii ze źródeł odnawialnych oraz gruntownych renowacji budynków zarówno mieszkalnych, jak i niemieszkalnych, zwłaszcza w miastach średniej wielkości, można osiągnąć poprzez wprowadzenie odpowiednich systemów finansowania, doskonalenie zawodowe i szkolenie pracowników sektora budowlanego, kampanie informacyjne oraz zapewnienie pomocy technicznej, aby wspierać wykorzystanie dotacji i instrumentów finansowych na renowacje. Ponadto udostępnienie dodatkowych efektywnych energetycznie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach, w szczególności na obszarach o wyraźnych niedoborach i na rynkach, na których panują warunki skrajne, mogłoby pomóc ograniczyć zużycie energii, bardziej zdecydowanie działać na rzecz zielonej transformacji oraz wspierać gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji. Realizacja przez Hiszpanię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (29) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Hiszpania może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Hiszpania może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(29)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Hiszpania może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Hiszpania może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (30) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(30)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (31) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Hiszpanii kwestia ta znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2. |
| --- | --- |

(31)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Hiszpanii kwestia ta znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2.

| (32) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem publicznym. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. zmniejszyć dług publiczny, zadłużenie sektora prywatnego i zadłużenie zewnętrzne, ponieważ pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzrostu gospodarczego, a jednocześnie wzmocni odporność gospodarki. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie przy wysokim bezrobociu, |
| --- | --- |

(32)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem publicznym. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. zmniejszyć dług publiczny, zadłużenie sektora prywatnego i zadłużenie zewnętrzne, ponieważ pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzrostu gospodarczego, a jednocześnie wzmocni odporność gospodarki. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie przy wysokim bezrobociu,

NINIEJSZYM ZALECA Hiszpanii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie ostrożnej polityki fiskalnej, zwłaszcza przez ograniczenie wzrostu pierwotnych wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. Na okres po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie, a także zapewnienie wiarygodnej i stopniowej redukcji długu oraz stabilności finansów publicznych w średnim okresie dzięki realizowanym stopniowo działaniom konsolidacyjnym, inwestycjom i reformom.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania negocjacji z Komisją i rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Zwiększenie współczynników recyklingu, tak by osiągnąć unijne cele, oraz promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym poprzez lepszą koordynację działań na różnych szczeblach instytucji rządowych i samorządowych oraz dalsze inwestycje, tak by wypełnić obowiązki w zakresie selektywnej zbiórki odpadów i recyklingu oraz zwiększyć ponowne wykorzystanie wody.

4.

Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych ogółem. Przyspieszenie upowszechniania wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem instalacji zdecentralizowanych i konsumpcji własnej, w tym poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń i poprawę dostępu do sieci. Wspieranie dodatkowych inwestycji w zdolności magazynowania, infrastrukturę sieciową, elektryfikację budynków i transportu oraz inwestycji związanych z wodorem odnawialnym. Zwiększenie przepustowości połączeń międzysystemowych. Zwiększenie dostępności efektywnych energetycznie mieszkań socjalnych i nieruchomości mieszkaniowych w przystępnych cenach, m.in. dzięki renowacjom.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 38).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  ST 10150/21 INIT oraz ST 10150/21 ADD 1 REV 2.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Hiszpanii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Hiszpanię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 54).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,3 punktu procentowego PKB, ze względu na stopniowy powrót do poziomów sprzed pandemii.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/240 z dnia 10 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument Wsparcia Technicznego (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 1).

19

(20)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie surowej ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Hiszpanii całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla surowej ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

21

(22)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/79 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/79

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Francji na 2022 r.

(2022/C 334/10)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (1), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Francję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (3) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Francję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (3) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., jednocześnie rozwijając się zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., jednocześnie rozwijając się zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6) zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Francji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6) zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Francji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 28 kwietnia 2021 r. Francja przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Francji (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Francja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 28 kwietnia 2021 r. Francja przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Francji (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Francja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 4 maja 2022 r. Francja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. Nie przedłożyła swojego programu stabilności. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Francji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 4 maja 2022 r. Francja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. Nie przedłożyła swojego programu stabilności. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Francji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Francji 2022. Oceniono w nim postępy Francji w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Francję planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Francji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Francji 2022. Oceniono w nim postępy Francji w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Francję planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Francji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła w odniesieniu do Francji szczegółową ocenę sytuacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Francja boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. W szczególności zakłócenia te wiążą się z wysokim poziomem długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz słabą konkurencyjnością, które mają wymiar transgraniczny, przy słabym wzroście wydajności. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła w odniesieniu do Francji szczegółową ocenę sytuacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Francja boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. W szczególności zakłócenia te wiążą się z wysokim poziomem długu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz słabą konkurencyjnością, które mają wymiar transgraniczny, przy słabym wzroście wydajności.

| (13) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Francji, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym nie był zgodny z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu i kryterium długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur, jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(13)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Francji, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym nie był zgodny z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu i kryterium długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur, jesienią 2022 r.

| (14) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Francji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Francji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Francji spadł z 8,9 % PKB w 2020 r. do 6,5 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Francję wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,6 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Francję w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i obejmowały głównie stałe obniżenie podatków od produkcji od 2021 r. i wzrost wynagrodzeń urzędników służby cywilnej, przede wszystkim w systemie opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 114,6 % PKB w 2020 r. do 112,9 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Francji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Francji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Francji spadł z 8,9 % PKB w 2020 r. do 6,5 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Francję wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,6 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Francję w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i obejmowały głównie stałe obniżenie podatków od produkcji od 2021 r. i wzrost wynagrodzeń urzędników służby cywilnej, przede wszystkim w systemie opieki zdrowotnej. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 114,6 % PKB w 2020 r. do 112,9 % PKB w 2021 r.

| (15) | Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,6 % PKB i 3,2 % PKB. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się ogólną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 111,2 %, a w 2023 r. – 109,1 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Francji. |
| --- | --- |

(15)

Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,6 % PKB i 3,2 % PKB. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się ogólną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 111,2 %, a w 2023 r. – 109,1 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Francji.

| (16) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 2,6 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11) Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii, pułapy cen detalicznych i hurtowych i dotacje dla energochłonnych przedsiębiorstw. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne pułapy cen energii elektrycznej i gazu oraz bezpośrednio dotowana zniżka na paliwa. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (12). |
| --- | --- |

(16)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 2,6 % PKB w 2021 r. do 0,4 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11) Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii, pułapy cen detalicznych i hurtowych i dotacje dla energochłonnych przedsiębiorstw. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne pułapy cen energii elektrycznej i gazu oraz bezpośrednio dotowana zniżka na paliwa. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (12).

| (17) | W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Francja skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Francja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(17)

W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Francja skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Francja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (18) | Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,7 % PKB (13). Francja planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, zmaleje o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Spadek ten w 2022 r. wynika ze skoncentrowanego na wstępie wsparcia finansowego z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. (14). W związku z tym Francja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).
  Inne środki po stronie wydatków bieżących obejmują środki przedstawione w planie odbudowy i zwiększania odporności w celu zaradzenia gospodarczym skutkom konfliktu w Ukrainie, takie jak bezpośrednie dotacje dla sektorów ad hoc (0,1 % PKB) oraz wzrost wynagrodzeń urzędników służby cywilnej (0,1 % PKB). Po stronie dochodów prognozuje się, że do ekspansywnego kursu polityki fiskalnej przyczyni się również obniżenie stawki podatku dochodowego od osób prawnych (0,1 % PKB) i podatku od nieruchomości mieszkalnych (0,1 % PKB). Prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne i świadczenia społeczne. Z prognozy Komisji z wiosny 2022 r. wynika, że wymienione środki i czynniki przyczyniające się do wyższych wydatków nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi. |
| --- | --- |

(18)

Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,7 % PKB (13). Francja planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, zmaleje o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Spadek ten w 2022 r. wynika ze skoncentrowanego na wstępie wsparcia finansowego z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. (14). W związku z tym Francja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

Inne środki po stronie wydatków bieżących obejmują środki przedstawione w planie odbudowy i zwiększania odporności w celu zaradzenia gospodarczym skutkom konfliktu w Ukrainie, takie jak bezpośrednie dotacje dla sektorów ad hoc (0,1 % PKB) oraz wzrost wynagrodzeń urzędników służby cywilnej (0,1 % PKB). Po stronie dochodów prognozuje się, że do ekspansywnego kursu polityki fiskalnej przyczyni się również obniżenie stawki podatku dochodowego od osób prawnych (0,1 % PKB) i podatku od nieruchomości mieszkalnych (0,1 % PKB). Prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne i świadczenia społeczne. Z prognozy Komisji z wiosny 2022 r. wynika, że wymienione środki i czynniki przyczyniające się do wyższych wydatków nie są w pełni zrównoważone środkami kompensacyjnymi.

| (19) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,9 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Francja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych unijnych funduszy, zmniejszy się o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając skoncentrowane na wstępie wsparcie finansowe z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w latach 2021 i 2022. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2023 r. (16) Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB). W związku z tym restrykcyjny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych zależy od stopniowego wycofywania, zgodnie z obecnym planem, środków podejmowanych w obliczu wzrostu cen energii. |
| --- | --- |

(19)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,9 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Francja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych unijnych funduszy, zmniejszy się o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając skoncentrowane na wstępie wsparcie finansowe z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w latach 2021 i 2022. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2023 r. (16) Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB). W związku z tym restrykcyjny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych zależy od stopniowego wycofywania, zgodnie z obecnym planem, środków podejmowanych w obliczu wzrostu cen energii.

| (20) | Obecny system emerytalny we Francji jest skomplikowany i składa się z ponad 40 współistniejących systemów. Systemy te dotyczą różnych grup pracowników i funkcjonują zgodnie z różnymi zbiorami przepisów. Z danych Eurostatu wynika, że w 2019 r. wydatki publiczne na emerytury we Francji wynosiły 14,6 % PKB, co stanowi trzecią najwyższą pozycję w Unii. Wysokie koszty są związane ze stosunkowo wysokim współczynnikiem zastąpienia (tj. emerytur w porównaniu z ostatnimi rocznymi wynagrodzeniami), średnim trwaniem życia, stosunkowo wczesnym rzeczywistym wiekiem przejścia na emeryturę (około 62 lat) oraz dużą liczbą beneficjentów świadczeń emerytalnych w stosunku do ogółu ludności. Zarówno w sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r., jak i w ostatnim sprawozdaniu rocznym francuskiego komitetu doradczego ds. emerytur (Conseil d’orientation des retraites) przewiduje się, że po niewielkim spadku prognozowanym do 2024 r. wydatki na emerytury umiarkowanie wzrosną w latach 2025–2030 o około 0,2 punktu procentowego PKB. Wysokie wydatki publiczne ogółem – przy czym emerytury stanowią jedną z głównych pozycji wydatków – przyczyniają się do akumulacji długu publicznego pomimo dużego obciążenia podatkowego, co sprawia, że Francja stoi w obliczu wysokiego zagrożenia dla stabilności finansów publicznych w perspektywie średnioterminowej. W dłuższej perspektywie wydatki na emerytury zaczęłyby stopniowo spadać do 2070 r., głównie ze względu na indeksację świadczeń emerytalnych do inflacji, co kompensuje skutki wzrostu wskaźnika obciążenia demograficznego wynikającego ze starzenia się społeczeństwa. Uproszczenie systemu emerytalnego przez ujednolicenie różnych systemów pomogłoby zwiększyć jego przejrzystość i sprawiedliwość, a jednocześnie miałoby pozytywny wpływ na mobilność pracowników i efektywność alokacji siły roboczej, a także mogłoby wzmocnić stabilność finansów publicznych. W 2018 r. rząd francuski rozpoczął proces reform w celu ujednolicenia zasad przewidzianych obecnie w licznych systemach emerytalnych. Reforma została wstrzymana wraz z wybuchem pandemii COVID-19. Przedstawiając cele francuskiego planu odbudowy i zwiększania odporności, rząd potwierdził swoje zobowiązanie do kontynuowania ambitnej reformy systemu emerytalnego mającej na celu zwiększenie jego sprawiedliwości i trwałości. |
| --- | --- |

(20)

Obecny system emerytalny we Francji jest skomplikowany i składa się z ponad 40 współistniejących systemów. Systemy te dotyczą różnych grup pracowników i funkcjonują zgodnie z różnymi zbiorami przepisów. Z danych Eurostatu wynika, że w 2019 r. wydatki publiczne na emerytury we Francji wynosiły 14,6 % PKB, co stanowi trzecią najwyższą pozycję w Unii. Wysokie koszty są związane ze stosunkowo wysokim współczynnikiem zastąpienia (tj. emerytur w porównaniu z ostatnimi rocznymi wynagrodzeniami), średnim trwaniem życia, stosunkowo wczesnym rzeczywistym wiekiem przejścia na emeryturę (około 62 lat) oraz dużą liczbą beneficjentów świadczeń emerytalnych w stosunku do ogółu ludności. Zarówno w sprawozdaniu Komisji na temat starzenia się społeczeństwa z 2021 r., jak i w ostatnim sprawozdaniu rocznym francuskiego komitetu doradczego ds. emerytur (Conseil d’orientation des retraites) przewiduje się, że po niewielkim spadku prognozowanym do 2024 r. wydatki na emerytury umiarkowanie wzrosną w latach 2025–2030 o około 0,2 punktu procentowego PKB. Wysokie wydatki publiczne ogółem – przy czym emerytury stanowią jedną z głównych pozycji wydatków – przyczyniają się do akumulacji długu publicznego pomimo dużego obciążenia podatkowego, co sprawia, że Francja stoi w obliczu wysokiego zagrożenia dla stabilności finansów publicznych w perspektywie średnioterminowej. W dłuższej perspektywie wydatki na emerytury zaczęłyby stopniowo spadać do 2070 r., głównie ze względu na indeksację świadczeń emerytalnych do inflacji, co kompensuje skutki wzrostu wskaźnika obciążenia demograficznego wynikającego ze starzenia się społeczeństwa. Uproszczenie systemu emerytalnego przez ujednolicenie różnych systemów pomogłoby zwiększyć jego przejrzystość i sprawiedliwość, a jednocześnie miałoby pozytywny wpływ na mobilność pracowników i efektywność alokacji siły roboczej, a także mogłoby wzmocnić stabilność finansów publicznych. W 2018 r. rząd francuski rozpoczął proces reform w celu ujednolicenia zasad przewidzianych obecnie w licznych systemach emerytalnych. Reforma została wstrzymana wraz z wybuchem pandemii COVID-19. Przedstawiając cele francuskiego planu odbudowy i zwiększania odporności, rząd potwierdził swoje zobowiązanie do kontynuowania ambitnej reformy systemu emerytalnego mającej na celu zwiększenie jego sprawiedliwości i trwałości.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Francji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Realizacja francuskiego planu odbudowy i zwiększania odporności jest na zaawansowanym etapie. Uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, Komisja pozytywnie oceniła pierwszy wniosek Francji o płatność, co doprowadziło do wypłaty 7,4 mld EUR w ramach wsparcia finansowego (po odliczeniu płatności zaliczkowych) w dniu 4 marca 2022 r. Odnośne 38 kamieni milowych i wartości docelowych obejmuje reformy w dziedzinie finansów publicznych, rynku pracy, opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Poczyniono inwestycje w efektywność energetyczną budynków (publicznych, prywatnych oraz mieszkań socjalnych), zrównoważony transport (zakup czystych ekologicznie pojazdów), dekarbonizację przemysłu, zatrudnienie młodzieży i edukację. Zatwierdzono kilka strategii badawczych w zakresie kluczowych czystych technologii i technologii cyfrowych, a w 2022 i 2023 r. ogłoszone zostaną zaproszenia do składania projektów. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Francji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Realizacja francuskiego planu odbudowy i zwiększania odporności jest na zaawansowanym etapie. Uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, Komisja pozytywnie oceniła pierwszy wniosek Francji o płatność, co doprowadziło do wypłaty 7,4 mld EUR w ramach wsparcia finansowego (po odliczeniu płatności zaliczkowych) w dniu 4 marca 2022 r. Odnośne 38 kamieni milowych i wartości docelowych obejmuje reformy w dziedzinie finansów publicznych, rynku pracy, opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Poczyniono inwestycje w efektywność energetyczną budynków (publicznych, prywatnych oraz mieszkań socjalnych), zrównoważony transport (zakup czystych ekologicznie pojazdów), dekarbonizację przemysłu, zatrudnienie młodzieży i edukację. Zatwierdzono kilka strategii badawczych w zakresie kluczowych czystych technologii i technologii cyfrowych, a w 2022 i 2023 r. ogłoszone zostaną zaproszenia do składania projektów.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Francji przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych we Francji (w tym istotne inwestycje w renowację energetyczną budynków) stanowią 46,0 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 21,3 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Francji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Francji przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych we Francji (w tym istotne inwestycje w renowację energetyczną budynków) stanowią 46,0 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 21,3 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Francji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 2 czerwca 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Francję umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17). Francja przedłożyła większość programów polityki spójności do dnia 17 marca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Francja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 2 czerwca 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Francję umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17). Francja przedłożyła większość programów polityki spójności do dnia 17 marca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Francja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Francja mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej i upowszechniania energii ze źródeł odnawialnych. Podnoszenie kwalifikacji pracowników przyczyniłoby się do zwiększenia wydajności pracy, a tym samym do poprawy ogólnej konkurencyjności francuskiej gospodarki. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Francja mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej i upowszechniania energii ze źródeł odnawialnych. Podnoszenie kwalifikacji pracowników przyczyniłoby się do zwiększenia wydajności pracy, a tym samym do poprawy ogólnej konkurencyjności francuskiej gospodarki.

| (25) | Niedobory siły roboczej rosną, a w ponad 50 % przypadków jako główną przeszkodę w rekrutacji pracodawcy zgłaszają brak pracowników z odpowiednimi umiejętnościami, zwłaszcza w zawodach wymagających umiejętności technicznych, m.in. potrzebnych do zielonej i cyfrowej transformacji (przemysł, budownictwo). Inwestycje krótkoterminowe w podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników wymagają czasu, zanim zaczną przynosić zwrot, a ich skuteczność mogłaby zostać osłabiona przez niski poziom umiejętności podstawowych ponad jednej piątej uczniów w wieku 15 lat, którzy w związku z tym w mniejszym stopniu skorzystają ze szkoleń w późniejszym okresie życia. Słabe wyniki w dziedzinie matematyki (uczniowie francuscy uzyskali najniższy wynik wśród 22 państw uczestniczących w Międzynarodowym Badaniu Wyników Nauczania Matematyki i Nauk Przyrodniczych w klasie 4 (TIMSS) w 2019 r.) i nauk przyrodniczych budzą szczególne obawy ze względu na niedobór umiejętności technicznych. Ponadto oceny wskazują, że osoby o niskich kwalifikacjach korzystają zazwyczaj w mniejszym stopniu ze szkoleń, które prowadzą do uzyskania kwalifikacji. |
| --- | --- |

(25)

Niedobory siły roboczej rosną, a w ponad 50 % przypadków jako główną przeszkodę w rekrutacji pracodawcy zgłaszają brak pracowników z odpowiednimi umiejętnościami, zwłaszcza w zawodach wymagających umiejętności technicznych, m.in. potrzebnych do zielonej i cyfrowej transformacji (przemysł, budownictwo). Inwestycje krótkoterminowe w podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników wymagają czasu, zanim zaczną przynosić zwrot, a ich skuteczność mogłaby zostać osłabiona przez niski poziom umiejętności podstawowych ponad jednej piątej uczniów w wieku 15 lat, którzy w związku z tym w mniejszym stopniu skorzystają ze szkoleń w późniejszym okresie życia. Słabe wyniki w dziedzinie matematyki (uczniowie francuscy uzyskali najniższy wynik wśród 22 państw uczestniczących w Międzynarodowym Badaniu Wyników Nauczania Matematyki i Nauk Przyrodniczych w klasie 4 (TIMSS) w 2019 r.) i nauk przyrodniczych budzą szczególne obawy ze względu na niedobór umiejętności technicznych. Ponadto oceny wskazują, że osoby o niskich kwalifikacjach korzystają zazwyczaj w mniejszym stopniu ze szkoleń, które prowadzą do uzyskania kwalifikacji.

| (26) | Pomimo ogólnie dobrych wyników, wysokie nierówności społeczno-gospodarcze i różnice regionalne we francuskim systemie edukacji mają wpływ na poziom umiejętności podstawowych. Według badań Programu międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) Francja jest jednym z państw członkowskich, w których sytuacja społeczno-ekonomiczna ma największy wpływ na wyniki uczniów. Wskaźniki pokazują, że 35,3 % defaworyzowanych 15-latków i 44,5 % uczniów ze środowisk migracyjnych pierwszego pokolenia nie posiada wystarczających podstawowych umiejętności czytania, w porównaniu ze średnią 20,9 %. Z myślą o rozwiązaniu tego problemu w 2017 r. Francja wprowadziła reformę pilotażową obejmującą zmniejszenie o połowę liczebności klas we wczesnych latach kształcenia dla uczniów w obszarach priorytetowych, tak by umożliwić uczniom korzystanie z bardziej spersonalizowanego wsparcia w atmosferze sprzyjającej uczeniu się. W 2021 r. francuski Trybunał Obrachunkowy zwrócił uwagę na niedociągnięcia w systemie szkolnictwa, które mają wpływ zwłaszcza na wyniki uczenia się defaworyzowanych uczniów, i wezwał do większej autonomii szkół oraz do ich oceny. Niższe wskaźniki uczestnictwa nauczycieli w kształceniu ustawicznym oraz wysoki stosunek liczby uczniów do nauczycieli mogą prowadzić do pogłębiania nierówności społeczno-ekonomicznych. Nauczyciele nauk ścisłych pracujący na obszarach defaworyzowanych zwykle mają w znacznej mierze niższy poziom certyfikacji kompetencji niż w innych państwach członkowskich. Przeprowadzone w 2018 r. reformy systemów kształcenia i szkolenia zawodowego, w tym przygotowania zawodowego, oraz znaczne zachęty dla pracodawców zwiększyły liczbę praktykantów, co wywarło pozytywny wpływ na wskaźniki zatrudnienia absolwentów. |
| --- | --- |

(26)

Pomimo ogólnie dobrych wyników, wysokie nierówności społeczno-gospodarcze i różnice regionalne we francuskim systemie edukacji mają wpływ na poziom umiejętności podstawowych. Według badań Programu międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) Francja jest jednym z państw członkowskich, w których sytuacja społeczno-ekonomiczna ma największy wpływ na wyniki uczniów. Wskaźniki pokazują, że 35,3 % defaworyzowanych 15-latków i 44,5 % uczniów ze środowisk migracyjnych pierwszego pokolenia nie posiada wystarczających podstawowych umiejętności czytania, w porównaniu ze średnią 20,9 %. Z myślą o rozwiązaniu tego problemu w 2017 r. Francja wprowadziła reformę pilotażową obejmującą zmniejszenie o połowę liczebności klas we wczesnych latach kształcenia dla uczniów w obszarach priorytetowych, tak by umożliwić uczniom korzystanie z bardziej spersonalizowanego wsparcia w atmosferze sprzyjającej uczeniu się. W 2021 r. francuski Trybunał Obrachunkowy zwrócił uwagę na niedociągnięcia w systemie szkolnictwa, które mają wpływ zwłaszcza na wyniki uczenia się defaworyzowanych uczniów, i wezwał do większej autonomii szkół oraz do ich oceny. Niższe wskaźniki uczestnictwa nauczycieli w kształceniu ustawicznym oraz wysoki stosunek liczby uczniów do nauczycieli mogą prowadzić do pogłębiania nierówności społeczno-ekonomicznych. Nauczyciele nauk ścisłych pracujący na obszarach defaworyzowanych zwykle mają w znacznej mierze niższy poziom certyfikacji kompetencji niż w innych państwach członkowskich. Przeprowadzone w 2018 r. reformy systemów kształcenia i szkolenia zawodowego, w tym przygotowania zawodowego, oraz znaczne zachęty dla pracodawców zwiększyły liczbę praktykantów, co wywarło pozytywny wpływ na wskaźniki zatrudnienia absolwentów.

| (27) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(27)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (28) | Według danych z 2020 r. (18) zależność Francji od importu rosyjskiej ropy naftowej, gazu i węgla wynosi odpowiednio 9 %, 17 % i 34 %, czyli poniżej średniej dla UE-27. Francja w mniejszym stopniu polega na imporcie rosyjskich paliw kopalnych niż unijna średnia, w dużej mierze dlatego, że francuski koszyk energetyczny opiera się głównie na energii jądrowej (40,6 % krajowego zużycia energii brutto Francji). Udział paliw kopalnych w koszyku energetycznym jest niższy od średniej dla UE-27: ropa naftowa, gaz i stałe paliwa kopalne (w tym węgiel) stanowią odpowiednio 28,6 %, 15,4 % i 2,3 % krajowego zużycia energii brutto we Francji. Ponadto Francja posiada 4 terminale LNG, co pozwala na większe zróżnicowanie źródeł importu gazu. Mimo tego obecna sytuacja geopolityczna i wysokie ceny energii sprawiają, że kraj ten musi pilnie nasilić starania, aby osiągnąć cele w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. W 2020 r. energia ze źródeł odnawialnych stanowiła 19,1 % finalnego zużycia energii brutto we Francji, czyli poniżej celu 23 % wyznaczonego w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Realizacja przez Francję celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Szybkiemu obniżeniu emisyjności procesów przemysłowych i ogrzewania budynków może sprzyjać zwiększenie wsparcia publicznego dla takich technologii jak małoskalowe i wielkoskalowe pompy ciepła oraz energia geotermalna, w tym wsparcie dla sieci ciepłowniczych, a także szybsze wdrażanie zrównoważonej fermentacji beztlenowej (méthanisation) i innych technologii związanych ze zrównoważoną produkcją zrównoważonych biogazów, np. biometanu. Takie inwestycje przyczyniłyby się również do zmniejszenia zależności od importu gazu ziemnego z Rosji. Szybsze wycofywanie stosowanych nadal dopłat do paliw kopalnych poprawiłoby konkurencyjność energii ze źródeł odnawialnych w porównaniu z alternatywami w postaci paliw kopalnych. Inwestycje w energię odnawialną, zarówno na skalę użytkową, jak i zdecentralizowaną, mogą również wzmocnić odporność makroekonomiczną i konkurencyjność poprzez zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i innowacji w sektorze energetycznym. |
| --- | --- |

(28)

Według danych z 2020 r. (18) zależność Francji od importu rosyjskiej ropy naftowej, gazu i węgla wynosi odpowiednio 9 %, 17 % i 34 %, czyli poniżej średniej dla UE-27. Francja w mniejszym stopniu polega na imporcie rosyjskich paliw kopalnych niż unijna średnia, w dużej mierze dlatego, że francuski koszyk energetyczny opiera się głównie na energii jądrowej (40,6 % krajowego zużycia energii brutto Francji). Udział paliw kopalnych w koszyku energetycznym jest niższy od średniej dla UE-27: ropa naftowa, gaz i stałe paliwa kopalne (w tym węgiel) stanowią odpowiednio 28,6 %, 15,4 % i 2,3 % krajowego zużycia energii brutto we Francji. Ponadto Francja posiada 4 terminale LNG, co pozwala na większe zróżnicowanie źródeł importu gazu. Mimo tego obecna sytuacja geopolityczna i wysokie ceny energii sprawiają, że kraj ten musi pilnie nasilić starania, aby osiągnąć cele w zakresie energii ze źródeł odnawialnych określone w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. W 2020 r. energia ze źródeł odnawialnych stanowiła 19,1 % finalnego zużycia energii brutto we Francji, czyli poniżej celu 23 % wyznaczonego w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Realizacja przez Francję celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Szybkiemu obniżeniu emisyjności procesów przemysłowych i ogrzewania budynków może sprzyjać zwiększenie wsparcia publicznego dla takich technologii jak małoskalowe i wielkoskalowe pompy ciepła oraz energia geotermalna, w tym wsparcie dla sieci ciepłowniczych, a także szybsze wdrażanie zrównoważonej fermentacji beztlenowej (méthanisation) i innych technologii związanych ze zrównoważoną produkcją zrównoważonych biogazów, np. biometanu. Takie inwestycje przyczyniłyby się również do zmniejszenia zależności od importu gazu ziemnego z Rosji. Szybsze wycofywanie stosowanych nadal dopłat do paliw kopalnych poprawiłoby konkurencyjność energii ze źródeł odnawialnych w porównaniu z alternatywami w postaci paliw kopalnych. Inwestycje w energię odnawialną, zarówno na skalę użytkową, jak i zdecentralizowaną, mogą również wzmocnić odporność makroekonomiczną i konkurencyjność poprzez zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i innowacji w sektorze energetycznym.

| (29) | Na realizację projektów w zakresie energii odnawialnej na skalę użytkową we Francji, w szczególności lądowych i morskich farm wiatrowych oraz projektów fotowoltaicznych, niekorzystnie wpływają restrykcyjne regulacje oraz wysokie bariery administracyjne i związane z wydawaniem pozwoleń. Niedoinwestowanie sieci elektroenergetycznej na szczeblu krajowym doprowadziło również do ograniczonej liczby punktów dostępu, wzrostu kosztów przyłączenia do sieci i opóźnień w przyłączeniu do sieci, które obecnie mogą trwać do kilku miesięcy. Lądowe farmy wiatrowe nie mogą być budowane w odległości 5–30 km od pobliskich radarów meteorologicznych, wojskowych i cywilnych, co powoduje, że trudno jest znaleźć odpowiednią lokalizację dla około 45 % nowych projektów. Należy usprawnić procedury, aby uniknąć motywowanych bezpieczeństwem utrudnień o charakterze wojskowym na późniejszym etapie realizacji projektu. Proces zatwierdzania z udziałem organów administracji krajowej, regionalnej i lokalnej oznacza, że częste wnioski o aktualizację dokumentów dotyczących planowania przestrzennego muszą być odzwierciedlone również w dokumentach niższego szczebla, co powoduje dodatkowe obciążenia administracyjne. Proces wydawania pozwoleń można przyspieszyć poprzez przydzielenie na niego większych zasobów ludzkich i finansowych w administracji centralnej na szczeblu regionalnym (tj. na potrzeby zdecentralizowanych służb państwowych), a także właściwych organów i operatorów sieci, większe zaangażowanie administracji regionalnych i lokalnych w planowanie przestrzenne oraz szybsze stosowanie procedur przetargowych. Wzmocnienie mechanizmów udziału społecznego i decentralizacji zmniejszyłoby liczbę skarg składanych przez osoby trzecie, co jest źródłem znacznych opóźnień w uruchamianiu nowych projektów. Stabilne ramy regulacyjne na szczeblu krajowym zapewniłyby inwestorom większą pewność, zwłaszcza w odniesieniu do planowania długoterminowego. |
| --- | --- |

(29)

Na realizację projektów w zakresie energii odnawialnej na skalę użytkową we Francji, w szczególności lądowych i morskich farm wiatrowych oraz projektów fotowoltaicznych, niekorzystnie wpływają restrykcyjne regulacje oraz wysokie bariery administracyjne i związane z wydawaniem pozwoleń. Niedoinwestowanie sieci elektroenergetycznej na szczeblu krajowym doprowadziło również do ograniczonej liczby punktów dostępu, wzrostu kosztów przyłączenia do sieci i opóźnień w przyłączeniu do sieci, które obecnie mogą trwać do kilku miesięcy. Lądowe farmy wiatrowe nie mogą być budowane w odległości 5–30 km od pobliskich radarów meteorologicznych, wojskowych i cywilnych, co powoduje, że trudno jest znaleźć odpowiednią lokalizację dla około 45 % nowych projektów. Należy usprawnić procedury, aby uniknąć motywowanych bezpieczeństwem utrudnień o charakterze wojskowym na późniejszym etapie realizacji projektu. Proces zatwierdzania z udziałem organów administracji krajowej, regionalnej i lokalnej oznacza, że częste wnioski o aktualizację dokumentów dotyczących planowania przestrzennego muszą być odzwierciedlone również w dokumentach niższego szczebla, co powoduje dodatkowe obciążenia administracyjne. Proces wydawania pozwoleń można przyspieszyć poprzez przydzielenie na niego większych zasobów ludzkich i finansowych w administracji centralnej na szczeblu regionalnym (tj. na potrzeby zdecentralizowanych służb państwowych), a także właściwych organów i operatorów sieci, większe zaangażowanie administracji regionalnych i lokalnych w planowanie przestrzenne oraz szybsze stosowanie procedur przetargowych. Wzmocnienie mechanizmów udziału społecznego i decentralizacji zmniejszyłoby liczbę skarg składanych przez osoby trzecie, co jest źródłem znacznych opóźnień w uruchamianiu nowych projektów. Stabilne ramy regulacyjne na szczeblu krajowym zapewniłyby inwestorom większą pewność, zwłaszcza w odniesieniu do planowania długoterminowego.

| (30) | Zwiększenie efektywności energetycznej i zmniejszenie zużycia energii przyczyni się do ograniczenia emisji i zmniejszenia uzależnienia od paliw kopalnych. We Francji budowa i użytkowanie budynków odpowiada za 25 % wszystkich emisji gazów cieplarnianych. Jeden z komponentów planu odbudowy i zwiększania odporności poświęcono renowacji energetycznej budynków, co ma pomóc sprostać powiązanym wyzwaniom w ramach szeroko zakrojonego, przekrojowego podejścia. Środki obejmują wszystkie rodzaje budynków, przy czym priorytetem są budynki publiczne, ale uwzględniają także istotne działania mające na celu renowację prywatnych zasobów budowlanych i mieszkań socjalnych oraz zwiększenie efektywności energetycznej małych przedsiębiorstw. W kontekście krajowego planu odporności i zwiększania odporności Francja wzmacnia mechanizmy wsparcia na rzecz ogrzewania budynków ze źródeł odnawialnych, np. przeznaczając dodatkowe 150 mln EUR na „fundusz cieplny” i podwyższając dotację na instalację ogrzewania opartego na odnawialnych źródłach energii o 1 000 EUR. Francuska krajowa strategia niskoemisyjności (Stratégie Nationale Bas Carbone) określa ambitny kierunek redukcji emisji w budownictwie i osiągnięcia całkowitej dekarbonizacji energii zużywanej w budynkach do 2050 r. Obecny program Ma Prime Renov, ukierunkowany na gospodarstwa domowe, wspiera głównie pojedyncze działania renowacyjne. Aby zachęcić do intensywniejszego wzrostu efektywności energetycznej, można by ulepszyć ramy polityki, aby zachęcić do gruntownej renowacji i pomóc Francji w dalszym zwiększaniu efektywności energetycznej jej zasobów budowlanych. Przyjęta w sierpniu 2021 r. ustawa o klimacie i odporności ma na celu zmniejszenie zużycia energii na wiele sposobów, np. przez przyznawanie premii na rowery elektryczne i tworzenie stref niskoemisyjnych na obszarach metropolitalnych. |
| --- | --- |

(30)

Zwiększenie efektywności energetycznej i zmniejszenie zużycia energii przyczyni się do ograniczenia emisji i zmniejszenia uzależnienia od paliw kopalnych. We Francji budowa i użytkowanie budynków odpowiada za 25 % wszystkich emisji gazów cieplarnianych. Jeden z komponentów planu odbudowy i zwiększania odporności poświęcono renowacji energetycznej budynków, co ma pomóc sprostać powiązanym wyzwaniom w ramach szeroko zakrojonego, przekrojowego podejścia. Środki obejmują wszystkie rodzaje budynków, przy czym priorytetem są budynki publiczne, ale uwzględniają także istotne działania mające na celu renowację prywatnych zasobów budowlanych i mieszkań socjalnych oraz zwiększenie efektywności energetycznej małych przedsiębiorstw. W kontekście krajowego planu odporności i zwiększania odporności Francja wzmacnia mechanizmy wsparcia na rzecz ogrzewania budynków ze źródeł odnawialnych, np. przeznaczając dodatkowe 150 mln EUR na „fundusz cieplny” i podwyższając dotację na instalację ogrzewania opartego na odnawialnych źródłach energii o 1 000 EUR. Francuska krajowa strategia niskoemisyjności (Stratégie Nationale Bas Carbone) określa ambitny kierunek redukcji emisji w budownictwie i osiągnięcia całkowitej dekarbonizacji energii zużywanej w budynkach do 2050 r. Obecny program Ma Prime Renov, ukierunkowany na gospodarstwa domowe, wspiera głównie pojedyncze działania renowacyjne. Aby zachęcić do intensywniejszego wzrostu efektywności energetycznej, można by ulepszyć ramy polityki, aby zachęcić do gruntownej renowacji i pomóc Francji w dalszym zwiększaniu efektywności energetycznej jej zasobów budowlanych. Przyjęta w sierpniu 2021 r. ustawa o klimacie i odporności ma na celu zmniejszenie zużycia energii na wiele sposobów, np. przez przyznawanie premii na rowery elektryczne i tworzenie stref niskoemisyjnych na obszarach metropolitalnych.

| (31) | Dalsze wspieranie transgranicznych elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych (w trakcie opracowywania lub planowanych) ma nadal kluczowe znaczenie dla utrwalania większego udziału energii ze źródeł odnawialnych. Priorytetyzacja inwestycji w infrastrukturę energetyczną, zarówno krajową, jak i transgraniczną, pomoże zmniejszyć zależność od paliw kopalnych, a w szczególności rosyjskiego gazu. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Połączenia międzysystemowe mają kluczowe znaczenie dla sprawnego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii poprzez łączenie zasobów w celu osiągnięcia ogólnego bezpieczeństwa dostaw. |
| --- | --- |

(31)

Dalsze wspieranie transgranicznych elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych (w trakcie opracowywania lub planowanych) ma nadal kluczowe znaczenie dla utrwalania większego udziału energii ze źródeł odnawialnych. Priorytetyzacja inwestycji w infrastrukturę energetyczną, zarówno krajową, jak i transgraniczną, pomoże zmniejszyć zależność od paliw kopalnych, a w szczególności rosyjskiego gazu. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Połączenia międzysystemowe mają kluczowe znaczenie dla sprawnego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii poprzez łączenie zasobów w celu osiągnięcia ogólnego bezpieczeństwa dostaw.

| (32) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Francja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Francja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(32)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Francja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Francja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (33) | Rada przeanalizowała politykę fiskalną Francji, biorąc pod uwagę prognozę gospodarczą Komisji z wiosny 2022 r., a jej ocena znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(33)

Rada przeanalizowała politykę fiskalną Francji, biorąc pod uwagę prognozę gospodarczą Komisji z wiosny 2022 r., a jej ocena znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1.

| (34) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Francji kwestia ta znalazła odzwierciedlenie we wszystkich czterech zaleceniach. |
| --- | --- |

(34)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Francji kwestia ta znalazła odzwierciedlenie we wszystkich czterech zaleceniach.

| (35) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 3. Zalecenia 1, 2 i 3 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego, drugiego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem publicznym. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. zmniejszyć dług publiczny i poprawić konkurencyjność, ponieważ pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzrostu gospodarczego, a jednocześni wzmocni odporność gospodarki. Polityki, o których mowa w zaleceniu 3, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom związanym z konkurencyjnością, |
| --- | --- |

(35)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 3. Zalecenia 1, 2 i 3 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego, drugiego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem publicznym. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. zmniejszyć dług publiczny i poprawić konkurencyjność, ponieważ pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzrostu gospodarczego, a jednocześni wzmocni odporność gospodarki. Polityki, o których mowa w zaleceniu 3, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom związanym z konkurencyjnością,

NINIEJSZYM ZALECA Francji podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie ostrożnej polityki fiskalnej, zwłaszcza przez ograniczenie wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie wiarygodnej i stopniowej redukcji długu oraz stabilności fiskalnej w średnim okresie przez stopniową konsolidację, inwestycje i reformy. Wprowadzenie reformy systemu emerytalnego w celu stopniowego ujednolicenia przepisów poszczególnych systemów emerytalnych, aby były one bardziej sprawiedliwe i wspierały trwałość systemu.

2.

Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Rozwiązanie problemu niedoboru umiejętności poprzez podniesienie odsetka osób posiadających umiejętności podstawowe, zapewnienie dodatkowych możliwości uczenia się w miejscu pracy oraz poprawę efektów uczenia się wszystkich uczniów, w szczególności przez dostosowanie zasobów i metod do potrzeb defaworyzowanych uczniów i szkół oraz przez poprawę warunków pracy i ustawicznego szkolenia nauczycieli.

4.

Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych ogółem. Przyspieszenie upowszechniania energii ze źródeł odnawialnych na skalę użytkową jak i zdecentralizowaną przez zwiększenie inwestycji publicznych i ułatwianie inwestycji prywatnych, w tym przez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń i zapewnienie odpowiedniego personelu organów administracji wydających pozwolenia. Udoskonalenie ram polityki w celu zachęcania do gruntownej renowacji budynków. Zwiększenie przepustowości połączeń międzysystemowych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Francję programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 43).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  Dok. ST 10162/21; ST 10162/21 ADD 1.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Francji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Francję programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 62).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

13

(14)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

14

(15)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Francji całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

19

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/88 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/88

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/11)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Chorwacji jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Chorwacji jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Chorwacji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Chorwacji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 14 maja 2021 r. Chorwacja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 20 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Chorwacja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 14 maja 2021 r. Chorwacja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 20 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Chorwacja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 28 kwietnia 2022 r. Chorwacja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Chorwacji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 28 kwietnia 2022 r. Chorwacja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Chorwacji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Chorwacji 2022. Oceniono w nim postępy Chorwacji w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Chorwację, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Chorwacji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Chorwacji 2022. Oceniono w nim postępy Chorwacji w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Chorwację, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Chorwacji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Chorwacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że w Chorwacji już nie występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Poczyniono w szczególności znaczne postępy w ograniczaniu zadłużenia sektora prywatnego i zobowiązań zagranicznych netto, podczas gdy dług sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzymuje się na wysokim poziomie, ale ponownie wykazuje tendencję spadkową, co przyniosło znaczną poprawę przed pandemią. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Chorwacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że w Chorwacji już nie występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. Poczyniono w szczególności znaczne postępy w ograniczaniu zadłużenia sektora prywatnego i zobowiązań zagranicznych netto, podczas gdy dług sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzymuje się na wysokim poziomie, ale ponownie wykazuje tendencję spadkową, co przyniosło znaczną poprawę przed pandemią.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Chorwacji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Chorwacji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Chorwacji zmniejszył się z 7,3 % PKB w 2020 r. do 2,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Chorwację wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,1 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Chorwację w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne podjęte przez rząd w 2021 r. nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi i obejmowały głównie zmniejszenie podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych łącznie w wysokości 0,5 % PKB. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 87,3 % PKB w 2020 r. do 79,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Chorwacji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Chorwacji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Chorwacji zmniejszył się z 7,3 % PKB w 2020 r. do 2,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Chorwację wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,1 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Chorwację w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne podjęte przez rząd w 2021 r. nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi i obejmowały głównie zmniejszenie podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych łącznie w wysokości 0,5 % PKB. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 87,3 % PKB w 2020 r. do 79,8 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i korzystny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,0 %, a w 2023 r. – o 4,4 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy wzrost realnego PKB na poziomie 3,4 % w 2022 r. i niższy wzrost w wysokości 3,0 % w 2023 r., przy czym różnica ta wynika głównie z niższych oczekiwań władz chorwackich co do wzrostu realnego spożycia w sektorze gospodarstw domowych w 2022 r. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się nieco do poziomu 2,8 % PKB i 1,6 % w 2023 r. Nieznaczny spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 76,2 %, a w 2023 r. – do 71,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 2,3 % PKB i 1,8 % PKB. Jest on niższy niż deficyt przewidywany na 2022 r. i wyższy niż deficyt przewidywany na 2023 r. w programie konwergencji, przede wszystkim ze względu na niższy poziom wydatków na nakłady brutto na środki trwałe i inne wydatki, jakiego spodziewa się Komisja w 2022 r. Ponadto prognoza Komisji zakłada nieco niższy poziom przesunięcia zarówno dochodów, jak i wydatków, co wynika z różnicy w prognozach dotyczących inflacji. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 75,3 %, a w 2023 r. będzie na wyższy poziomie i wyniesie 73,1 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Chorwacji. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i korzystny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,0 %, a w 2023 r. – o 4,4 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy wzrost realnego PKB na poziomie 3,4 % w 2022 r. i niższy wzrost w wysokości 3,0 % w 2023 r., przy czym różnica ta wynika głównie z niższych oczekiwań władz chorwackich co do wzrostu realnego spożycia w sektorze gospodarstw domowych w 2022 r. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się nieco do poziomu 2,8 % PKB i 1,6 % w 2023 r. Nieznaczny spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 76,2 %, a w 2023 r. – do 71,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 2,3 % PKB i 1,8 % PKB. Jest on niższy niż deficyt przewidywany na 2022 r. i wyższy niż deficyt przewidywany na 2023 r. w programie konwergencji, przede wszystkim ze względu na niższy poziom wydatków na nakłady brutto na środki trwałe i inne wydatki, jakiego spodziewa się Komisja w 2022 r. Ponadto prognoza Komisji zakłada nieco niższy poziom przesunięcia zarówno dochodów, jak i wydatków, co wynika z różnicy w prognozach dotyczących inflacji. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 75,3 %, a w 2023 r. będzie na wyższy poziomie i wyniesie 73,1 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Chorwacji.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,1 % PKB w 2021 r. do 0,4 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,2 PKB w 2023 r. (11) Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, wsparcie dla przedsiębiorstw oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te są w większości tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki w zakresie podatków pośrednich od energii. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (12). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,1 % PKB w 2021 r. do 0,4 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,2 PKB w 2023 r. (11) Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, wsparcie dla przedsiębiorstw oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te są w większości tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki w zakresie podatków pośrednich od energii. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (12).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Chorwacja dalej realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, wykorzystując m.in. impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Chorwacji utrzymanie pod kontrolą wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Chorwacja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Chorwacja dalej realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, wykorzystując m.in. impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Chorwacji utrzymanie pod kontrolą wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Chorwacja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Chorwacji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,8 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Chorwacja planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2022 r. (14). W związku z tym Chorwacja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,0 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wyższe wydatki związane ze zużyciem pośrednim, spowodowane częściowo wzrostem inflacji także przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto. W związku z tym, zgodnie z aktualnymi szacunkami Komisji, Chorwacja nie utrzymuje pod kontrolą w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Chorwacji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,8 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Chorwacja planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2022 r. (14). W związku z tym Chorwacja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,0 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wyższe wydatki związane ze zużyciem pośrednim, spowodowane częściowo wzrostem inflacji także przyczynią się do wzrostu wydatków bieżących netto. W związku z tym, zgodnie z aktualnymi szacunkami Komisji, Chorwacja nie utrzymuje pod kontrolą w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 0,7 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Chorwacja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały nieco ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (16). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie – 0,2 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania niektórych środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB). W związku z tym zasadniczo neutralny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych zależy częściowo od stopniowego wycofywania środków mających zaradzić skutkom wzrostu cen energii, zgodnie z obecnym planem. |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 0,7 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Chorwacja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały nieco ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (16). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie – 0,2 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania niektórych środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB). W związku z tym zasadniczo neutralny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych zależy częściowo od stopniowego wycofywania środków mających zaradzić skutkom wzrostu cen energii, zgodnie z obecnym planem.

| (19) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 1,6 % PKB w 2024 r. i do 1,2 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 68,9 %, a w 2025 r. – do 66,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 1,6 % PKB w 2024 r. i do 1,2 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 68,9 %, a w 2025 r. – do 66,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Chorwacji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono w szczególności zalecenia krajowe poprzez reformy mające na celu wzmocnienie ram budżetowych, środki z zakresu aktywnej polityki rynku pracy oraz reformę edukacji służącą poprawie dostępu do edukacji i jej jakości oraz adekwatności edukacji pod kątem rynku pracy. Wyzwania, przed którymi stoi chorwacki system opieki zdrowotnej, są rozwiązywane za pomocą środków mających na celu poprawę efektywności, jakości, dostępności i stabilności finansowej która szczególnie ucierpiała w wyniku pandemii COVID-19. W planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono ponadto zalecenia krajowe w tych obszarach poprzez przyspieszenie dekarbonizacji sektora energetycznego, zwiększenie ogólnej efektywności energetycznej oraz skoncentrowanie inwestycji na zrównoważonym transporcie oraz infrastrukturze i usługach cyfrowych. Plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera ponadto dalekosiężne środki służące poprawie efektywności administracji publicznej i systemu wymiaru sprawiedliwości, zapobieganiu korupcji, jej wykrywaniu i eliminowaniu, poprawie otoczenia biznesowego oraz wspieraniu inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz ich znaczenia w kontekście polityki. |
| --- | --- |

(20)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Chorwacji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono w szczególności zalecenia krajowe poprzez reformy mające na celu wzmocnienie ram budżetowych, środki z zakresu aktywnej polityki rynku pracy oraz reformę edukacji służącą poprawie dostępu do edukacji i jej jakości oraz adekwatności edukacji pod kątem rynku pracy. Wyzwania, przed którymi stoi chorwacki system opieki zdrowotnej, są rozwiązywane za pomocą środków mających na celu poprawę efektywności, jakości, dostępności i stabilności finansowej która szczególnie ucierpiała w wyniku pandemii COVID-19. W planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono ponadto zalecenia krajowe w tych obszarach poprzez przyspieszenie dekarbonizacji sektora energetycznego, zwiększenie ogólnej efektywności energetycznej oraz skoncentrowanie inwestycji na zrównoważonym transporcie oraz infrastrukturze i usługach cyfrowych. Plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera ponadto dalekosiężne środki służące poprawie efektywności administracji publicznej i systemu wymiaru sprawiedliwości, zapobieganiu korupcji, jej wykrywaniu i eliminowaniu, poprawie otoczenia biznesowego oraz wspieraniu inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz ich znaczenia w kontekście polityki.

| (21) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Chorwacji stanowią 40,3 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 20,4 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Chorwacji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(21)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Chorwacji stanowią 40,3 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 20,4 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Chorwacji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (22) | Chorwacja przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17) w dniu 1 lipca 2022 r., ale nie przedłożyła jeszcze innych programów polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Chorwacja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

Chorwacja przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17) w dniu 1 lipca 2022 r., ale nie przedłożyła jeszcze innych programów polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Chorwacja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(23)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (24) | Chorwacja zobowiązała się odejść od węgla do produkcji energii elektrycznej do 2033 r. W 2020 r. Chorwacja osiągnęła poziom wynoszący 28 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto, przekraczając swój cel wynoszący 20 %. Chorwacja musi przyspieszyć działania na rzecz dekarbonizacji, w tym w przemyśle, zmniejszyć zależność od importu energii z Rosji oraz podjąć działania na rzecz wspierania integracji z jednolitym rynkiem. W 2021 r. przywóz gazu z Rosji stanowił 22 % łącznych dostaw gazu ziemnego, podczas gdy 57 % sprowadzano poprzez nowy terminal skroplonego gazu ziemnego (LNG) (działający od początku 2021 r.). Gaz i ropa naftowa stanowią odpowiednio 30,3 % i 33,7 % chorwackiego koszyka energetycznego. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Jeśli chodzi o rozwijanie bezpiecznej i przystępnej cenowo energii odnawialnej, nadal istnieje znaczny potencjał w zakresie energii wiatrowej i słonecznej, które stanowią około 2,1 % koszyka energetycznego (z udziałem odpowiednio 13 % i 1 % całkowitej zainstalowanej zdolności wytwarzania energii elektrycznej), oraz w zakresie źródeł energii geotermalnej. Kluczowymi elementami poprawy efektywności systemu energetycznego, bezpieczeństwa dostaw i integracji rynku są: usprawnienie procedur wydawania pozwoleń na odnawialne źródła energii, wspieranie rozwoju społeczności energetycznych i przyspieszenie inwestycji w odnawialne źródła energii, w tym przez gospodarstwa domowe i systemy na małą skalę. Do wsparcia zielonej transformacji konieczna będzie dalsza modernizacja sieci przesyłowej i sieci dystrybucji energii elektrycznej, natomiast inwestycje w magazynowanie energii elektrycznej będą miały kluczowe znaczenie w kontekście zarządzania systemem energetycznym o wysokim udziale odnawialnych źródeł energii. Usprawnienia konieczne są również w sektorze ogrzewania i chłodzenia. Powinny one w szczególności polegać na przechodzeniu od systemów ciepłowniczych i systemów indywidualnego ogrzewania opartych na paliwach kopalnych do systemów opartych bezpośrednio na energii ze źródeł odnawialnych lub na energii elektrycznej wytwarzanej z takich źródeł. |
| --- | --- |

(24)

Chorwacja zobowiązała się odejść od węgla do produkcji energii elektrycznej do 2033 r. W 2020 r. Chorwacja osiągnęła poziom wynoszący 28 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto, przekraczając swój cel wynoszący 20 %. Chorwacja musi przyspieszyć działania na rzecz dekarbonizacji, w tym w przemyśle, zmniejszyć zależność od importu energii z Rosji oraz podjąć działania na rzecz wspierania integracji z jednolitym rynkiem. W 2021 r. przywóz gazu z Rosji stanowił 22 % łącznych dostaw gazu ziemnego, podczas gdy 57 % sprowadzano poprzez nowy terminal skroplonego gazu ziemnego (LNG) (działający od początku 2021 r.). Gaz i ropa naftowa stanowią odpowiednio 30,3 % i 33,7 % chorwackiego koszyka energetycznego. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Jeśli chodzi o rozwijanie bezpiecznej i przystępnej cenowo energii odnawialnej, nadal istnieje znaczny potencjał w zakresie energii wiatrowej i słonecznej, które stanowią około 2,1 % koszyka energetycznego (z udziałem odpowiednio 13 % i 1 % całkowitej zainstalowanej zdolności wytwarzania energii elektrycznej), oraz w zakresie źródeł energii geotermalnej. Kluczowymi elementami poprawy efektywności systemu energetycznego, bezpieczeństwa dostaw i integracji rynku są: usprawnienie procedur wydawania pozwoleń na odnawialne źródła energii, wspieranie rozwoju społeczności energetycznych i przyspieszenie inwestycji w odnawialne źródła energii, w tym przez gospodarstwa domowe i systemy na małą skalę. Do wsparcia zielonej transformacji konieczna będzie dalsza modernizacja sieci przesyłowej i sieci dystrybucji energii elektrycznej, natomiast inwestycje w magazynowanie energii elektrycznej będą miały kluczowe znaczenie w kontekście zarządzania systemem energetycznym o wysokim udziale odnawialnych źródeł energii. Usprawnienia konieczne są również w sektorze ogrzewania i chłodzenia. Powinny one w szczególności polegać na przechodzeniu od systemów ciepłowniczych i systemów indywidualnego ogrzewania opartych na paliwach kopalnych do systemów opartych bezpośrednio na energii ze źródeł odnawialnych lub na energii elektrycznej wytwarzanej z takich źródeł.

| (25) | Jeżeli chodzi o efektywność energetyczną, konieczne są działania zmierzające do przyspieszenia renowacji zasobów budowlanych, dostaw energooszczędnych mieszkań, w szczególności mieszkań socjalnych, oraz zastępowania kotłów gazowych i olejowych pompami ciepła i innymi bardziej wydajnymi i ekologicznymi rozwiązaniami. Konieczne są ponadto dalsze działania, aby zmniejszyć zależność chorwackiego sektora transportu od ropy naftowej, w szczególności poprzez zwiększenie wykorzystania i dalszą ekologizację transportu publicznego, wykorzystanie inteligentnych systemów transportowych, rozbudowę na szerszą skalę stacji ładowania pojazdów elektrycznych i wodorowych oraz transportu tego rodzaju, inwestowanie w infrastrukturę mobilności i zwiększenie upowszechnienia pojazdów bezemisyjnych i niskoemisyjnych. Realizacja przez Chorwację celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(25)

Jeżeli chodzi o efektywność energetyczną, konieczne są działania zmierzające do przyspieszenia renowacji zasobów budowlanych, dostaw energooszczędnych mieszkań, w szczególności mieszkań socjalnych, oraz zastępowania kotłów gazowych i olejowych pompami ciepła i innymi bardziej wydajnymi i ekologicznymi rozwiązaniami. Konieczne są ponadto dalsze działania, aby zmniejszyć zależność chorwackiego sektora transportu od ropy naftowej, w szczególności poprzez zwiększenie wykorzystania i dalszą ekologizację transportu publicznego, wykorzystanie inteligentnych systemów transportowych, rozbudowę na szerszą skalę stacji ładowania pojazdów elektrycznych i wodorowych oraz transportu tego rodzaju, inwestowanie w infrastrukturę mobilności i zwiększenie upowszechnienia pojazdów bezemisyjnych i niskoemisyjnych. Realizacja przez Chorwację celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (26) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Chorwacja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Chorwacja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (18), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(26)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Chorwacja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Chorwacja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (18), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (27) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (19) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(27)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (19) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (28) | W dniu 10 lipca 2020 r. kuna chorwacka została włączona do europejskiego mechanizmu kursowego II (ERM II) w ramach przygotowań do przyjęcia euro. Aby utrzymać stabilność gospodarczą i finansową oraz osiągnąć wysoki stopień trwałej konwergencji gospodarczej, władze chorwackie zobowiązały się do wdrożenia konkretnych środków z zakresu polityki dotyczącej przeciwdziałania praniu pieniędzy, otoczenia biznesowego, zarządzania sektorem publicznym i sądownictwa. Postępy Chorwacji w spełnianiu wymogów niezbędnych do przyjęcia euro zostały ocenione pozytywnie w sprawozdaniach z konwergencji na 2022 r. przygotowanych przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny, |
| --- | --- |

(28)

W dniu 10 lipca 2020 r. kuna chorwacka została włączona do europejskiego mechanizmu kursowego II (ERM II) w ramach przygotowań do przyjęcia euro. Aby utrzymać stabilność gospodarczą i finansową oraz osiągnąć wysoki stopień trwałej konwergencji gospodarczej, władze chorwackie zobowiązały się do wdrożenia konkretnych środków z zakresu polityki dotyczącej przeciwdziałania praniu pieniędzy, otoczenia biznesowego, zarządzania sektorem publicznym i sądownictwa. Postępy Chorwacji w spełnianiu wymogów niezbędnych do przyjęcia euro zostały ocenione pozytywnie w sprawozdaniach z konwergencji na 2022 r. przygotowanych przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny,

NINIEJSZYM ZALECA Chorwacji podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 20 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Dywersyfikację importu paliw kopalnych i zmniejszenie ogólnej zależności od nich. Przyspieszenie wprowadzania odnawialnych źródeł energii, skupiając się w szczególności na energii wiatrowej, słonecznej i geotermalnej, w tym poprzez małoskalową produkcję energii ze źródeł odnawialnych oraz rozwijając wspólnoty energetyczne, zwłaszcza poprzez uproszczenie procedur wydawania zezwoleń administracyjnych i pozwoleń. Dalszą modernizację sieci przesyłowej i sieci dystrybucji energii elektrycznej oraz inwestowanie w magazynowanie energii elektrycznej. Zintensyfikowanie działań zmierzających do zmniejszenia zapotrzebowania na energię poprzez poprawę efektywności energetycznej, zwłaszcza budynków mieszkalnych, oraz do zmniejszenia zależności od paliw kopalnych w sektorach ogrzewania i transportu.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 48).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  Dok. ST 10687/2021.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Chorwacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Chorwację programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 68).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

13

(14)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

14

(15)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

18

(19)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

19

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/96 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/96

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/12)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Włochy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Włochy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Włoch na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Włoch na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Włochy przedstawiły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Włoch (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Włochy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Włochy przedstawiły Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Włoch (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Włochy osiągnęły w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 27 kwietnia 2022 r. Włochy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Włoch z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 27 kwietnia 2022 r. Włochy przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Włoch z postępów w realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Włoch 2022. Oceniono w nim postępy Włoch we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Włochy planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Włoch we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Włoch 2022. Oceniono w nim postępy Włoch we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Włochy planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Włoch we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Włoch na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Włochy borykają się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. W szczególności Włochy nadal są podatne na zagrożenia związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych i słabym wzrostem wydajności w kontekście wrażliwości rynku pracy i pewnych słabości sektora finansowego. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Włoch na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Włochy borykają się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. W szczególności Włochy nadal są podatne na zagrożenia związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych i słabym wzrostem wydajności w kontekście wrażliwości rynku pracy i pewnych słabości sektora finansowego.

| (13) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Włoch, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu i kryterium długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(13)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Włoch, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu i kryterium długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (14) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Włochom przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Włochom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Włoch zmniejszył się z 9,6 % PKB w 2020 r. do 7,2 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Włochy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., przy czym wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wyniosła 3,5 % PKB (spadek z 4,4 % PKB w 2020 r.). Środki przyjęte przez Włochy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre środki dyskrecjonalne, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi; obejmowały one głównie obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne w uboższych regionach, przedłużenie ulgi podatkowej od dochodów z tytułu zatrudnienia oraz wprowadzenie dodatku rodzinnego. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się ze 155,3 % PKB w 2020 r. do 150,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Włochom przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Włochom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Włoch zmniejszył się z 9,6 % PKB w 2020 r. do 7,2 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Włochy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., przy czym wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wyniosła 3,5 % PKB (spadek z 4,4 % PKB w 2020 r.). Środki przyjęte przez Włochy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre środki dyskrecjonalne, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi; obejmowały one głównie obniżenie składek na ubezpieczenie społeczne w uboższych regionach, przedłużenie ulgi podatkowej od dochodów z tytułu zatrudnienia oraz wprowadzenie dodatku rodzinnego. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się ze 155,3 % PKB w 2020 r. do 150,8 % PKB w 2021 r.

| (15) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w dalszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,1 %, a w 2023 r. – o 2,4 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 2,4 % w 2022 r. i o 1,9 % w 2023 r., głównie ze względu na ostrożniejsze prognozy dotyczące popytu krajowego. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,6 % PKB, a w 2023 r. – do 3,9 % PKB (12). Spadek w 2022 r. wynika głównie ze wzrostu działalności gospodarczej oraz zniesienia większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 147,0 %, a w 2023 r. – do 145,2 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 5,5 % PKB i 4,3 % PKB. W porównaniu z programem stabilności na 2022 r. deficyt przewidywany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. jest prawie taki sam w 2022 r., ale wyższy w 2023 r., głównie ze względu na niższy wzrost gospodarczy. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. nie uwzględniono natomiast dodatkowych środków wsparcia na 2022 r., zapowiedzianych w programie stabilności na 2022 r., ponieważ przed datą graniczną nie były dostępne szczegółowe informacje. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 147,9 %, a w 2023 r. – 146,8 %. Różnica ta wynika z wyższych poziomów deficytu oraz z niższego wzrostu gospodarczego. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 0,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Włoch. |
| --- | --- |

(15)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w dalszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,1 %, a w 2023 r. – o 2,4 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 2,4 % w 2022 r. i o 1,9 % w 2023 r., głównie ze względu na ostrożniejsze prognozy dotyczące popytu krajowego. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,6 % PKB, a w 2023 r. – do 3,9 % PKB (12). Spadek w 2022 r. wynika głównie ze wzrostu działalności gospodarczej oraz zniesienia większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 147,0 %, a w 2023 r. – do 145,2 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 5,5 % PKB i 4,3 % PKB. W porównaniu z programem stabilności na 2022 r. deficyt przewidywany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. jest prawie taki sam w 2022 r., ale wyższy w 2023 r., głównie ze względu na niższy wzrost gospodarczy. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. nie uwzględniono natomiast dodatkowych środków wsparcia na 2022 r., zapowiedzianych w programie stabilności na 2022 r., ponieważ przed datą graniczną nie były dostępne szczegółowe informacje. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 147,9 %, a w 2023 r. – 146,8 %. Różnica ta wynika z wyższych poziomów deficytu oraz z niższego wzrostu gospodarczego. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 0,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Włoch.

| (16) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,5 % PKB w 2021 r. do 1,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,5 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (13). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz dotacje dla przedsiębiorstw energetycznych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki podatków pośrednich od zużycia energii (VAT i stałych opłat). Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i w 2023 r. (14). |
| --- | --- |

(16)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,5 % PKB w 2021 r. do 1,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,5 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (13). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz dotacje dla przedsiębiorstw energetycznych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki podatków pośrednich od zużycia energii (VAT i stałych opłat). Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i w 2023 r. (14).

| (17) | W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Włochy skorzystały z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziły ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Włochom ograniczenie wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Włochy prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(17)

W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Włochy skorzystały z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziły ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Włochom ograniczenie wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Włochy prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (18) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Włoch na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,7 % PKB (15). Włochy planują dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,9 % PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (16). W związku z tym Włochy planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,3 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,2 % PKB) (17), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Wzrost wydatków bieżących odzwierciedla również wyższe wydatki na wynagrodzenia pracowników sektora instytucji rządowych i samorządowych w związku z odnowieniem zamówień publicznych na lata 2019–2021, których znaczna część (wynosząca 1⁄4 % PKB) zostanie zaksięgowana w 2022 r.; dodatkowe zasoby przeznaczono w budżecie również na sektor opieki zdrowotnej (0,1 % PKB). Po stronie dochodów prognozuje się, że do ekspansywnego kursu polityki fiskalnej przyczyni się również obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych i regionalnego podatku od działalności produkcyjnej (0,4 % PKB). W związku z tym, zgodnie z aktualnymi szacunkami Komisji, Włochy nie ograniczają w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. |
| --- | --- |

(18)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Włoch na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,7 % PKB (15). Włochy planują dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,9 % PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (16). W związku z tym Włochy planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,3 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,2 % PKB) (17), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Wzrost wydatków bieżących odzwierciedla również wyższe wydatki na wynagrodzenia pracowników sektora instytucji rządowych i samorządowych w związku z odnowieniem zamówień publicznych na lata 2019–2021, których znaczna część (wynosząca 1⁄4 % PKB) zostanie zaksięgowana w 2022 r.; dodatkowe zasoby przeznaczono w budżecie również na sektor opieki zdrowotnej (0,1 % PKB). Po stronie dochodów prognozuje się, że do ekspansywnego kursu polityki fiskalnej przyczyni się również obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych i regionalnego podatku od działalności produkcyjnej (0,4 % PKB). W związku z tym, zgodnie z aktualnymi szacunkami Komisji, Włochy nie ograniczają w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r.

| (19) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 1,2 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (18). Prognozuje się, że w 2023 r. Włochy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r. (19). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie – 0,2 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,5 % PKB). Jednocześnie przewiduje się, że do wzrostu wydatków bieżących netto przyczyni się również wzrost transferów socjalnych (0,4 % PKB), ze względu na ich indeksację do stopy inflacji z poprzedniego roku, oraz dodatkowe zasoby zapisane w budżecie dla sektora opieki zdrowotnej (0,1 % PKB), które nie są zrównoważone środkami kompensacyjnymi. W związku z tym zasadniczo neutralny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych zależy od stopniowego wycofywania, zgodnie z obecnym planem, środków podejmowanych w obliczu wzrostu cen energii. |
| --- | --- |

(19)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 1,2 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (18). Prognozuje się, że w 2023 r. Włochy będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r. (19). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie – 0,2 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,5 % PKB). Jednocześnie przewiduje się, że do wzrostu wydatków bieżących netto przyczyni się również wzrost transferów socjalnych (0,4 % PKB), ze względu na ich indeksację do stopy inflacji z poprzedniego roku, oraz dodatkowe zasoby zapisane w budżecie dla sektora opieki zdrowotnej (0,1 % PKB), które nie są zrównoważone środkami kompensacyjnymi. W związku z tym zasadniczo neutralny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych zależy od stopniowego wycofywania, zgodnie z obecnym planem, środków podejmowanych w obliczu wzrostu cen energii.

| (20) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,3 % PKB w 2024 r. i do 2,8 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają zmniejszenie wydatków ogółem o około 3 punkty procentowe PKB oraz spadek dochodów ogółem o około 2 punkty procentowe PKB w latach 2023–2025. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB obniży się do 2025 r., mianowicie obniżając się w 2024 r. do 143,4 %, a w 2025 r. – do 141,4 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(20)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,3 % PKB w 2024 r. i do 2,8 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Prognozy te zakładają zmniejszenie wydatków ogółem o około 3 punkty procentowe PKB oraz spadek dochodów ogółem o około 2 punkty procentowe PKB w latach 2023–2025. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB obniży się do 2025 r., mianowicie obniżając się w 2024 r. do 143,4 %, a w 2025 r. – do 141,4 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji do realizacji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Odnoszą się one do wszystkich wyzwań gospodarczych i społecznych, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Włoch przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Skuteczna i szybka realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności może w szczególności przynieść trwałe zmiany strukturalne i w związku z tym mieć trwały wpływ na gospodarkę i społeczeństwo Włoch. Oczekuje się, że szereg reform w kluczowych obszarach polityki pozwoli wyeliminować utrzymujące się od dawna bariery dla wzrostu gospodarczego. Plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje w szczególności reformy mające sprzyjać zmianom strukturalnym w funkcjonowaniu administracji publicznej i systemu sądownictwa oraz poprawie ogólnego otoczenia działalności gospodarczej. Planowane reformy i inwestycje w sektorach edukacji, rozwoju umiejętności i badań naukowych mogą w perspektywie długoterminowej zwiększyć kapitał ludzki i potencjał badawczy. Przewidywane reformy rynku pracy i inwestycje służące poprawie perspektyw zatrudnienia, w szczególności ludzi młodych i kobiet, mają potencjał zwiększenia podaży pracy, zapewnienia równego dostępu do umiejętności i ostatecznie wspierania wzrostu gospodarczego. Oczekuje się, że reformy np. w sektorach transportu i gospodarki wodnej poprawią efektywność ekonomiczną pod względem strukturalnym, m.in. poprzez bardziej systematyczne stosowanie procedur konkurencyjnych przy udzielaniu zamówień na usługi. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji do realizacji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Odnoszą się one do wszystkich wyzwań gospodarczych i społecznych, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Włoch przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Skuteczna i szybka realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności może w szczególności przynieść trwałe zmiany strukturalne i w związku z tym mieć trwały wpływ na gospodarkę i społeczeństwo Włoch. Oczekuje się, że szereg reform w kluczowych obszarach polityki pozwoli wyeliminować utrzymujące się od dawna bariery dla wzrostu gospodarczego. Plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje w szczególności reformy mające sprzyjać zmianom strukturalnym w funkcjonowaniu administracji publicznej i systemu sądownictwa oraz poprawie ogólnego otoczenia działalności gospodarczej. Planowane reformy i inwestycje w sektorach edukacji, rozwoju umiejętności i badań naukowych mogą w perspektywie długoterminowej zwiększyć kapitał ludzki i potencjał badawczy. Przewidywane reformy rynku pracy i inwestycje służące poprawie perspektyw zatrudnienia, w szczególności ludzi młodych i kobiet, mają potencjał zwiększenia podaży pracy, zapewnienia równego dostępu do umiejętności i ostatecznie wspierania wzrostu gospodarczego. Oczekuje się, że reformy np. w sektorach transportu i gospodarki wodnej poprawią efektywność ekonomiczną pod względem strukturalnym, m.in. poprzez bardziej systematyczne stosowanie procedur konkurencyjnych przy udzielaniu zamówień na usługi.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Włoch przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych we Włoszech stanowią 37,5 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a działania wspierające realizację celów cyfrowych stanowią 25 % łącznej alokacji w ramach tego planu. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Włochom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie ich odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Włoch przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych we Włoszech stanowią 37,5 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a działania wspierające realizację celów cyfrowych stanowią 25 % łącznej alokacji w ramach tego planu. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Włochom szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie ich odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 17 stycznia 2022 r. Włochy przedłożyły dokumenty programowe dotyczące polityki spójności w odniesieniu do umowy partnerstwa, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (20), a następnie przedłożyły Komisji Europejskiej przewidziane w tym rozporządzeniu pierwsze programy dotyczące polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Włochy mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 17 stycznia 2022 r. Włochy przedłożyły dokumenty programowe dotyczące polityki spójności w odniesieniu do umowy partnerstwa, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (20), a następnie przedłożyły Komisji Europejskiej przewidziane w tym rozporządzeniu pierwsze programy dotyczące polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Włochy mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Włochy mierzą się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą ich systemu podatkowego. Polityka zwiększająca efektywność systemu podatkowego może przyczynić się do wyeliminowania utrzymujących się od dawna zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W perspektywie średnio- i długoterminowej bardziej efektywny system podatkowy, sprzyjający wzrostowi gospodarczemu, pomógłby zmniejszyć wysoki dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, zwiększyć wydajność i tworzyć miejsca pracy, szczególnie dla kobiet. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Włochy mierzą się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą ich systemu podatkowego. Polityka zwiększająca efektywność systemu podatkowego może przyczynić się do wyeliminowania utrzymujących się od dawna zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W perspektywie średnio- i długoterminowej bardziej efektywny system podatkowy, sprzyjający wzrostowi gospodarczemu, pomógłby zmniejszyć wysoki dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, zwiększyć wydajność i tworzyć miejsca pracy, szczególnie dla kobiet.

| (25) | Obciążenie podatkowe pracy we Włoszech jest wysokie, a profil efektywnych krańcowych stawek podatku dochodowego od osób fizycznych charakteryzuje się ostrymi nieciągłościami. Pod koniec 2021 r. Włochy podjęły działania w odniesieniu do tych wyzwań, w szczególności poprzez wprowadzenie powszechnego świadczenia na dziecko i obniżenie stawek podatku dochodowego od osób fizycznych. Środki te mają umiarkowanie zwiększyć podaż pracy, szczególnie w przypadku kobiet. Klin podatkowy pozostaje na wszystkich poziomach dochodów bardzo wysoki w porównaniu z innymi państwami członkowskimi. Jednocześnie w niewystarczającym stopniu wykorzystuje się inne źródła dochodów, mniej szkodliwe dla wzrostu gospodarczego, co pozostawia pole do dalszego zmniejszania obciążeń podatkowych pracy w sposób neutralny dla budżetu. Wartości katastralne służące za podstawę obliczania wysokości podatku od nieruchomości są w dużej mierze przestarzałe. Wydatki podatkowe, m.in. z tytułu VAT, są liczne i mają szeroki zakres; należy podjąć działania służące ich racjonalizacji. Wreszcie, choć dochody z podatków energetycznych we Włoszech są stosunkowo wysokie, ich struktura nie zachęca w wystarczającym stopniu do przechodzenia na czystsze technologie, m.in. ze względu na powszechne stosowanie dotacji szkodliwych dla środowiska. Wymienione kwestie uwzględniono w projekcie ustawy o reformie podatkowej, przedstawionym przez rząd pod koniec 2021 r., który po przyjęciu wymagałby wdrożenia w drodze dekretów ustawodawczych. |
| --- | --- |

(25)

Obciążenie podatkowe pracy we Włoszech jest wysokie, a profil efektywnych krańcowych stawek podatku dochodowego od osób fizycznych charakteryzuje się ostrymi nieciągłościami. Pod koniec 2021 r. Włochy podjęły działania w odniesieniu do tych wyzwań, w szczególności poprzez wprowadzenie powszechnego świadczenia na dziecko i obniżenie stawek podatku dochodowego od osób fizycznych. Środki te mają umiarkowanie zwiększyć podaż pracy, szczególnie w przypadku kobiet. Klin podatkowy pozostaje na wszystkich poziomach dochodów bardzo wysoki w porównaniu z innymi państwami członkowskimi. Jednocześnie w niewystarczającym stopniu wykorzystuje się inne źródła dochodów, mniej szkodliwe dla wzrostu gospodarczego, co pozostawia pole do dalszego zmniejszania obciążeń podatkowych pracy w sposób neutralny dla budżetu. Wartości katastralne służące za podstawę obliczania wysokości podatku od nieruchomości są w dużej mierze przestarzałe. Wydatki podatkowe, m.in. z tytułu VAT, są liczne i mają szeroki zakres; należy podjąć działania służące ich racjonalizacji. Wreszcie, choć dochody z podatków energetycznych we Włoszech są stosunkowo wysokie, ich struktura nie zachęca w wystarczającym stopniu do przechodzenia na czystsze technologie, m.in. ze względu na powszechne stosowanie dotacji szkodliwych dla środowiska. Wymienione kwestie uwzględniono w projekcie ustawy o reformie podatkowej, przedstawionym przez rząd pod koniec 2021 r., który po przyjęciu wymagałby wdrożenia w drodze dekretów ustawodawczych.

| (26) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(26)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (27) | Włochy są w bardzo dużym stopniu uzależnione od importu energii z Rosji, w szczególności od importu gazu: import ten dostarcza 43 % gazu na rynku włoskim (nieznacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 44 %), przy czym gaz stanowi 42 % koszyka energetycznego kraju. Zależność od Rosji w przypadku surowej ropy naftowej jest niższa – wynosi 11 %, czyli mniej niż średnia unijna (26 %), przy czym ropa naftowa stanowi 32 % włoskiego koszyka energetycznego (21). Choć bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego w perspektywie krótkoterminowej nie jest we Włoszech poważnie zagrożone dzięki znacznej pojemności magazynowej oraz połączeniom gazociągowym z Afryką Północną i Azerbejdżanem, to w wyniku inwazji Rosji na Ukrainę mogą pojawić się trudności w perspektywie średnio- i długoterminowej. Włochy mają możliwość pokonania wąskich gardeł w celu zwiększenia przepustowości przesyłu energii zarówno w kraju, jak i z krajami sąsiednimi. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Włochy dokonują obecnie dywersyfikacji swojego koszyka energetycznego, zwiększając udział odnawialnych źródeł energii, w szczególności energii słonecznej, wiatrowej, wodoru i zrównoważonego biometanu. Niemniej jednak, m.in. w świetle potencjalnych wyzwań wynikających z obecnej sytuacji geopolitycznej, istnieje możliwość przyspieszenia i zwiększenia skali wykorzystania odnawialnych źródeł energii zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu. Włochy mają możliwość dalszego wprowadzania środków ułatwiających zatwierdzanie projektów w dziedzinie energii odnawialnej. Ponadto cele Włoch w zakresie efektywności energetycznej mogą nie być wystarczające do sprostania opisywanym wyzwaniom oraz ambicjom w ramach pakietu „Gotowi na 55”. Strategia na rzecz efektywności energetycznej w sektorze budowlanym opiera się głównie na środkach tymczasowych i powinna zostać uzupełniona strategią średnio- i długoterminową, w tym bardziej zdecydowanymi środkami w zakresie efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach, szczególnie w przemyśle. Ponadto istnieje potrzeba przyspieszenia dekarbonizacji sektora transportu, m.in. poprzez szybsze udostępnianie punktów ładowania pojazdów elektrycznych oraz przyspieszenie realizacji kluczowych projektów dotyczących kolei, transportu rowerowego i transportu publicznego. Realizacja przez Włochy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i poprawy efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(27)

Włochy są w bardzo dużym stopniu uzależnione od importu energii z Rosji, w szczególności od importu gazu: import ten dostarcza 43 % gazu na rynku włoskim (nieznacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 44 %), przy czym gaz stanowi 42 % koszyka energetycznego kraju. Zależność od Rosji w przypadku surowej ropy naftowej jest niższa – wynosi 11 %, czyli mniej niż średnia unijna (26 %), przy czym ropa naftowa stanowi 32 % włoskiego koszyka energetycznego (21). Choć bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego w perspektywie krótkoterminowej nie jest we Włoszech poważnie zagrożone dzięki znacznej pojemności magazynowej oraz połączeniom gazociągowym z Afryką Północną i Azerbejdżanem, to w wyniku inwazji Rosji na Ukrainę mogą pojawić się trudności w perspektywie średnio- i długoterminowej. Włochy mają możliwość pokonania wąskich gardeł w celu zwiększenia przepustowości przesyłu energii zarówno w kraju, jak i z krajami sąsiednimi. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Włochy dokonują obecnie dywersyfikacji swojego koszyka energetycznego, zwiększając udział odnawialnych źródeł energii, w szczególności energii słonecznej, wiatrowej, wodoru i zrównoważonego biometanu. Niemniej jednak, m.in. w świetle potencjalnych wyzwań wynikających z obecnej sytuacji geopolitycznej, istnieje możliwość przyspieszenia i zwiększenia skali wykorzystania odnawialnych źródeł energii zgodnie z krajowym planem w dziedzinie energii i klimatu. Włochy mają możliwość dalszego wprowadzania środków ułatwiających zatwierdzanie projektów w dziedzinie energii odnawialnej. Ponadto cele Włoch w zakresie efektywności energetycznej mogą nie być wystarczające do sprostania opisywanym wyzwaniom oraz ambicjom w ramach pakietu „Gotowi na 55”. Strategia na rzecz efektywności energetycznej w sektorze budowlanym opiera się głównie na środkach tymczasowych i powinna zostać uzupełniona strategią średnio- i długoterminową, w tym bardziej zdecydowanymi środkami w zakresie efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach, szczególnie w przemyśle. Ponadto istnieje potrzeba przyspieszenia dekarbonizacji sektora transportu, m.in. poprzez szybsze udostępnianie punktów ładowania pojazdów elektrycznych oraz przyspieszenie realizacji kluczowych projektów dotyczących kolei, transportu rowerowego i transportu publicznego. Realizacja przez Włochy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i poprawy efektywności energetycznej.

| (28) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Włochy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Włochy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (22), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Włochy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Włochy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (22), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (23) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (23) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (30) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Włoch kwestia ta znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2. |
| --- | --- |

(30)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Włoch kwestia ta znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1 i 2. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego, drugiego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, przyczyniają się m.in. do wyeliminowania zakłóceń równowagi związanych z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych i utrzymującą się słabą dynamiką wydajności w kontekście wrażliwości rynku pracy i pewnych słabości sektora bankowego, |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1 i 2. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego, drugiego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, przyczyniają się m.in. do wyeliminowania zakłóceń równowagi związanych z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych i utrzymującą się słabą dynamiką wydajności w kontekście wrażliwości rynku pracy i pewnych słabości sektora bankowego,

NINIEJSZYM ZALECA Włochom podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie ostrożnej polityki fiskalnej, zwłaszcza przez ograniczenie wzrostu pierwotnych wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie rzetelnej i stopniowej redukcji długu oraz stabilności fiskalnej w średnim okresie poprzez stopniową konsolidację, inwestycje i reformy. W celu dalszego obniżania opodatkowania pracy i zwiększania efektywności systemu – przyjęcie i odpowiednie wdrożenie ustawy o reformie podatkowej, w szczególności poprzez przegląd efektywnych krańcowych stawek podatkowych, dostosowanie wartości katastralnych do obecnych wartości rynkowych, racjonalizację i ograniczenie wydatków podatkowych, również w zakresie VAT, oraz dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwości, a także poprzez zmniejszenie złożoności kodeksu podatkowego.

2.

Kontynuowanie realizacji ich planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dywersyfikację importu energii. Pokonanie wąskich gardeł w celu zwiększenia przepustowości wewnętrznego przesyłu gazu, rozwój elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, przyspieszenie wprowadzania dodatkowych zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz przyjęcie środków służących zwiększeniu efektywności energetycznej i promowaniu zrównoważonej mobilności.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 53).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10160/21; dok. ST 10160/21 ADD 1 REV 2.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Włoch na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Włochy programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 74).

11

(12)  Szacunki przedstawione w tym motywie opierają się na szczegółowych prognozach budżetowych przekazanych przez Włochy w programie stabilności na 2022 r. Poza ogólnymi danymi liczbowymi dotyczącymi deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych prognozy przedstawione przez Włochy nie uwzględniają pakietu fiskalnego zapowiedzianego na maj 2022 r. Pakiet ten, przyjęty w dniu 2 maja 2022 r., objął dodatkowe środki wsparcia w 2022 r., a także zwiększenie zasobów na projekty inwestycyjne finansowane z zasobów krajowych zarówno w 2022 r., jak i w nadchodzących latach.

12

(13)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

13

(14)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

14

(15)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,3 punktu procentowego PKB. Wynika to z dotacji na inwestycje udzielanych przez rząd, finansowanych również z pożyczek w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, a także z dodatkowych rezerw na gwarancje rządowe dla MŚP.

16

(17)  W 2021 r. we Włoszech obowiązywały już środki służące złagodzeniu gospodarczych i społecznych skutków wzrostu cen energii, a ich wartość wynosiła 0,3 % PKB. Środki te polegały głównie na obniżeniu stałych opłat i stawek VAT od rachunków za energię elektryczną i gaz ziemny oraz na podwyższeniu dodatku socjalnego w odniesieniu do tych rachunków.

17

(18)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

18

(19)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

20

(21)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i surowej ropy naftowej. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE–27 opiera się na wielkości importu spoza UE–27. W przypadku Włoch całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

21

(22)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

22

(23)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

23

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/104 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/104

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/13)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Cypr jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r. na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Cypr jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to m.in. wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to m.in. wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Cypru na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Cypru na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 17 maja 2021 r. Cypr przedstawił Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 20 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Cypru (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Cypr osiągnął w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 17 maja 2021 r. Cypr przedstawił Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 20 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Cypru (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Cypr osiągnął w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 5 maja 2022 r. Cypr przedłożył swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 2 maja 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Cypru z postępów w realizacji jego planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 5 maja 2022 r. Cypr przedłożył swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 2 maja 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Cypru z postępów w realizacji jego planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Cypru na 2022 r. Oceniono w nim postępy Cypru we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Cypr, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Cypru we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Cypru na 2022 r. Oceniono w nim postępy Cypru we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Cypr, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Cypru we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Cypru na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Cypr boryka się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. W szczególności duży deficyt obrotów bieżących znacznie się pogłębił w czasie kryzysu związanego z COVID-19, który dodatkowo utrudnił sytuację wynikającą z i tak już wysokiego zadłużenia zewnętrznego, długu publicznego oraz zadłużenia sektora prywatnego, natomiast poziom kredytów zagrożonych w sektorze finansowym, pomimo znacznego zmniejszenia, pozostaje wysoki. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Cypru na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Cypr boryka się z nadmiernymi zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. W szczególności duży deficyt obrotów bieżących znacznie się pogłębił w czasie kryzysu związanego z COVID-19, który dodatkowo utrudnił sytuację wynikającą z i tak już wysokiego zadłużenia zewnętrznego, długu publicznego oraz zadłużenia sektora prywatnego, natomiast poziom kredytów zagrożonych w sektorze finansowym, pomimo znacznego zmniejszenia, pozostaje wysoki.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Cyprowi przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Cyprowi – kiedy warunki ekonomiczne na to pozwolą – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Cypru zmniejszył się z 5,8 % PKB w 2020 r. do 1,7 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Cypr wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,6 % PKB w 2020 r. do 3,0 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Cypr w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się ze 115,0 % PKB w 2020 r. do 103,6 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Cyprowi przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Cyprowi – kiedy warunki ekonomiczne na to pozwolą – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Cypru zmniejszył się z 5,8 % PKB w 2020 r. do 1,7 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Cypr wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 3,6 % PKB w 2020 r. do 3,0 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Cypr w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się ze 115,0 % PKB w 2020 r. do 103,6 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,7 %, a w 2023 r. – o 3,8 %. Dla porównania wzrost realnego PKB przewidywany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. jest niższy i ma wynieść 2,3 % w 2022 r. i 3,5 % w 2023 r., głównie ze względu na przewidywany w prognozie Komisji słabszy popyt zewnętrzny, a tym samym negatywny wkład eksportu netto w porównaniu z nieznacznym pozytywnym wkładem przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że Cypr osiągnie w 2022 r. zrównoważoną sytuację budżetową, a w 2023 r. – nadwyżkę budżetową w wysokości 0,4 % PKB. Poprawa w 2022 r. wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 93,9 %, a do 2023 r. – do 88,2 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 0,3 % PKB i 0,2 % PKB. Jest to poziom niższy niż prognozowane salda przyjęte jako założenia w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na bardziej ostrożne projekcje dotyczące dochodów podatkowych zawarte w prognozie Komisji. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się zasadniczo podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 93,9 %, a w 2023 r. – 88,8 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacuje się obecnie na 2,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Cypru. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,7 %, a w 2023 r. – o 3,8 %. Dla porównania wzrost realnego PKB przewidywany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. jest niższy i ma wynieść 2,3 % w 2022 r. i 3,5 % w 2023 r., głównie ze względu na przewidywany w prognozie Komisji słabszy popyt zewnętrzny, a tym samym negatywny wkład eksportu netto w porównaniu z nieznacznym pozytywnym wkładem przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że Cypr osiągnie w 2022 r. zrównoważoną sytuację budżetową, a w 2023 r. – nadwyżkę budżetową w wysokości 0,4 % PKB. Poprawa w 2022 r. wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 93,9 %, a do 2023 r. – do 88,2 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 0,3 % PKB i 0,2 % PKB. Jest to poziom niższy niż prognozowane salda przyjęte jako założenia w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na bardziej ostrożne projekcje dotyczące dochodów podatkowych zawarte w prognozie Komisji. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się zasadniczo podobny poziom relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 93,9 %, a w 2023 r. – 88,8 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacuje się obecnie na 2,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Cypru.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,0 % PKB w 2021 r. do 0,4 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,2 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz pułapy cen detalicznych i hurtowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane, w szczególności obniżka stawki podatkowej w przypadku rachunków za energię elektryczną dla gospodarstw domowych, obniżka cen w taryfach dla konsumentów oraz obniżka akcyzy na ropę naftową. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,0 % PKB w 2021 r. do 0,4 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,2 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz pułapy cen detalicznych i hurtowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z nich nie są ukierunkowane, w szczególności obniżka stawki podatkowej w przypadku rachunków za energię elektryczną dla gospodarstw domowych, obniżka cen w taryfach dla konsumentów oraz obniżka akcyzy na ropę naftową. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (13).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Cypr realizował wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymał inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Cypr prowadził – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Cypr realizował wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymał inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Cypr prowadził – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Cypru na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie restrykcyjny, na poziomie + 0,9 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła wspierający kurs polityki fiskalnej (14). Cypr planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2022 r. (15) W związku z tym Cypr nie planuje utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,1 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Cypru na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie restrykcyjny, na poziomie + 0,9 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła wspierający kurs polityki fiskalnej (14). Cypr planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,6 punktu procentowego w 2022 r. (15) W związku z tym Cypr nie planuje utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,1 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Cypr będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,3 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Cypr będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,3 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo wzrastać do 1,5 % PKB w 2024 r. i do 1,7 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają zmniejszenie niektórych wydatków publicznych, w szczególności dotacji, oraz ograniczenie wzrostu innych wydatków, w tym zużycia pośredniego i rzeczowych transferów socjalnych. Po osiągnięciu szczytowego poziomu w 2022 r. przewiduje się również spadek inwestycji publicznych wyrażonych jako odsetek PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 81 %, a w 2025 r. – do 76,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo wzrastać do 1,5 % PKB w 2024 r. i do 1,7 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają zmniejszenie niektórych wydatków publicznych, w szczególności dotacji, oraz ograniczenie wzrostu innych wydatków, w tym zużycia pośredniego i rzeczowych transferów socjalnych. Po osiągnięciu szczytowego poziomu w 2022 r. przewiduje się również spadek inwestycji publicznych wyrażonych jako odsetek PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 81 %, a w 2025 r. – do 76,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Cypru przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Dotyczą one w szczególności finansów publicznych i opieki zdrowotnej, rynku pracy i polityki społecznej, edukacji i umiejętności, inwestycji publicznych i prywatnych oraz zielonej i cyfrowej transformacji, a także reform strukturalnych mających na celu poprawę funkcjonowania sektora publicznego, walkę z korupcją i ułatwienie zmniejszenia liczby kredytów zagrożonych w sektorze bankowym. |
| --- | --- |

(20)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Cypru przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Dotyczą one w szczególności finansów publicznych i opieki zdrowotnej, rynku pracy i polityki społecznej, edukacji i umiejętności, inwestycji publicznych i prywatnych oraz zielonej i cyfrowej transformacji, a także reform strukturalnych mających na celu poprawę funkcjonowania sektora publicznego, walkę z korupcją i ułatwienie zmniejszenia liczby kredytów zagrożonych w sektorze bankowym.

| (21) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Cypru przyczyni się do dalszych postępów na drodze ku zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Cyprze stanowią 41 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 23 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Cyprowi szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jego odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(21)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Cypru przyczyni się do dalszych postępów na drodze ku zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Cyprze stanowią 41 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 23 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Cyprowi szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jego odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (22) | Cypr przedłożył umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) oraz pozostałe programy polityki spójności w dniu 30 grudnia 2021 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Cypr ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

Cypr przedłożył umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) oraz pozostałe programy polityki spójności w dniu 30 grudnia 2021 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Cypr ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Cypr mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą zarządzania przedsiębiorstwami publicznymi. System zarządzania odbiega pod niektórymi względami od norm międzynarodowych (np. wytycznych dotyczących nadzoru korporacyjnego w przedsiębiorstwach publicznych opracowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz zestawu narzędzi dotyczącego ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych autorstwa Banku Światowego), co wpływa na wydajność gospodarki Cypru i otoczenie działalności gospodarczej w tym kraju. W szczególności większa przejrzystość i większa rozliczalność w zakresie wyników finansowych i celów publicznych zwiększyłyby efektywność i skuteczność przedsiębiorstw państwowych. Podobnie korzystny wpływ miałoby wdrożenie najlepszych praktyk, takich jak oparty na kryteriach merytorycznych i przejrzysty proces mianowania członków organów zarządzających przedsiębiorstw państwowych oraz przeniesienie funkcji związanych z własnością przedsiębiorstw państwowych z właściwych ministerstw realizujących daną politykę do specjalnego organu centralnego. Otwarcie rynków, które z handlowego punktu widzenia są opłacalne i na których przedsiębiorstwa państwowe mają obecnie pozycję dominującą (np. na rynku energii), zwiększyłoby efektywność tych rynków, przyspieszyłoby zieloną i cyfrową transformację oraz pomogłoby w dywersyfikacji gospodarki. Podjęcie działań w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych poprawiłoby na Cyprze skuteczność zarządzania, a rynek stałby się bardziej sprawiedliwy i przejrzysty dla przedsiębiorstw lokalnych i zagranicznych. Jest to zgodne z celami długoterminowej strategii dla Cypru i planem działania stanowiącym jej podstawę (w ramach inicjatywy „Modernizacja przedsiębiorstw państwowych i stworzenie odpowiednich zachęt do innowacji i efektywności”). Polityka mająca na celu poprawę zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi może sprzyjać zmniejszeniu długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, ponieważ lepsze zarządzanie tymi przedsiębiorstwami zwiększyłoby efektywność sektora publicznego. Może to również przyczynić się do poprawy otoczenia działalności gospodarczej i zwiększenia wzrostu potencjalnego. |
| --- | --- |

(23)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Cypr mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą zarządzania przedsiębiorstwami publicznymi. System zarządzania odbiega pod niektórymi względami od norm międzynarodowych (np. wytycznych dotyczących nadzoru korporacyjnego w przedsiębiorstwach publicznych opracowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz zestawu narzędzi dotyczącego ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych autorstwa Banku Światowego), co wpływa na wydajność gospodarki Cypru i otoczenie działalności gospodarczej w tym kraju. W szczególności większa przejrzystość i większa rozliczalność w zakresie wyników finansowych i celów publicznych zwiększyłyby efektywność i skuteczność przedsiębiorstw państwowych. Podobnie korzystny wpływ miałoby wdrożenie najlepszych praktyk, takich jak oparty na kryteriach merytorycznych i przejrzysty proces mianowania członków organów zarządzających przedsiębiorstw państwowych oraz przeniesienie funkcji związanych z własnością przedsiębiorstw państwowych z właściwych ministerstw realizujących daną politykę do specjalnego organu centralnego. Otwarcie rynków, które z handlowego punktu widzenia są opłacalne i na których przedsiębiorstwa państwowe mają obecnie pozycję dominującą (np. na rynku energii), zwiększyłoby efektywność tych rynków, przyspieszyłoby zieloną i cyfrową transformację oraz pomogłoby w dywersyfikacji gospodarki. Podjęcie działań w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych poprawiłoby na Cyprze skuteczność zarządzania, a rynek stałby się bardziej sprawiedliwy i przejrzysty dla przedsiębiorstw lokalnych i zagranicznych. Jest to zgodne z celami długoterminowej strategii dla Cypru i planem działania stanowiącym jej podstawę (w ramach inicjatywy „Modernizacja przedsiębiorstw państwowych i stworzenie odpowiednich zachęt do innowacji i efektywności”). Polityka mająca na celu poprawę zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi może sprzyjać zmniejszeniu długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, ponieważ lepsze zarządzanie tymi przedsiębiorstwami zwiększyłoby efektywność sektora publicznego. Może to również przyczynić się do poprawy otoczenia działalności gospodarczej i zwiększenia wzrostu potencjalnego.

| (24) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(24)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (25) | Można by przyspieszyć działania, które pozwoliłyby wykorzystać w pełni potencjał odnawialnych źródeł energii na Cyprze, szczególnie poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania zezwoleń i dalsze inwestowanie w elektrownie słoneczne. Cypr nie wykorzystuje obecnie gazu, a ropa naftowa stanowi 85,6 % koszyka energetycznego. Biorąc pod uwagę znaczne wahania cen energii na rynkach światowych, zmniejszenie silnego uzależnienia od ropy naftowej ma zasadnicze znaczenie dla zrównoważonego charakteru cypryjskiej gospodarki. W zakresie dostaw ropy Cypr jest uzależniony od importu, chociaż import ropy naftowej z Rosji stanowi zaledwie 1 %, czyli znacznie mniej od średniej unijnej, która wynosi 23 % (19). Przyspieszenie rozwoju infrastruktury służącej do importu gazu, która mogłaby w przyszłości zostać przystosowana do wykorzystania wodoru, gazowych połączeń międzysystemowych, które będą również gotowe w przyszłości do wykorzystania wodoru oraz elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, przyniosłoby Cyprowi korzyści i pomogłoby zdywersyfikować dostawy energii i zmniejszyć zależność od importu. Ponadto niedawno odkryte podmorskie złoża gazu ziemnego stanowią dla Cypru istotną okazję do dalszego budowania niezależności energetycznej równolegle z wysiłkami na rzecz przyspieszenia środków w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby przez zmianę przeznaczenia oraz dostosowanie tej infrastruktury i tych sieci do wykorzystania paliw zrównoważonych łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter. Ponadto można by rozszerzyć zakres i przyspieszyć realizację polityki na rzecz poprawy efektywności energetycznej, m.in. w dziedzinie transportu. Oczekuje się również, że środki na rzecz efektywności energetycznej, wprowadzane m.in. z wykorzystaniem w odpowiednich przypadkach funduszy polityki spójności, pomogą również rozwiązać problem ubóstwa energetycznego, którego doświadcza wysoki odsetek ludności (20,9 %). Realizacja przez Cypr celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(25)

Można by przyspieszyć działania, które pozwoliłyby wykorzystać w pełni potencjał odnawialnych źródeł energii na Cyprze, szczególnie poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania zezwoleń i dalsze inwestowanie w elektrownie słoneczne. Cypr nie wykorzystuje obecnie gazu, a ropa naftowa stanowi 85,6 % koszyka energetycznego. Biorąc pod uwagę znaczne wahania cen energii na rynkach światowych, zmniejszenie silnego uzależnienia od ropy naftowej ma zasadnicze znaczenie dla zrównoważonego charakteru cypryjskiej gospodarki. W zakresie dostaw ropy Cypr jest uzależniony od importu, chociaż import ropy naftowej z Rosji stanowi zaledwie 1 %, czyli znacznie mniej od średniej unijnej, która wynosi 23 % (19). Przyspieszenie rozwoju infrastruktury służącej do importu gazu, która mogłaby w przyszłości zostać przystosowana do wykorzystania wodoru, gazowych połączeń międzysystemowych, które będą również gotowe w przyszłości do wykorzystania wodoru oraz elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, przyniosłoby Cyprowi korzyści i pomogłoby zdywersyfikować dostawy energii i zmniejszyć zależność od importu. Ponadto niedawno odkryte podmorskie złoża gazu ziemnego stanowią dla Cypru istotną okazję do dalszego budowania niezależności energetycznej równolegle z wysiłkami na rzecz przyspieszenia środków w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby przez zmianę przeznaczenia oraz dostosowanie tej infrastruktury i tych sieci do wykorzystania paliw zrównoważonych łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter. Ponadto można by rozszerzyć zakres i przyspieszyć realizację polityki na rzecz poprawy efektywności energetycznej, m.in. w dziedzinie transportu. Oczekuje się również, że środki na rzecz efektywności energetycznej, wprowadzane m.in. z wykorzystaniem w odpowiednich przypadkach funduszy polityki spójności, pomogą również rozwiązać problem ubóstwa energetycznego, którego doświadcza wysoki odsetek ludności (20,9 %). Realizacja przez Cypr celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (26) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Cypr może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Cypr może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(26)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Cypr może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Cypr może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (27) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(27)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (28) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Cypru kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2. |
| --- | --- |

(28)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Cypru kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem publicznym. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim zadłużeniem sektora prywatnego poprzez ograniczenie nadmiernego finansowania zewnętrznego w sektorze prywatnym. Eliminują one również zakłócenia równowagi związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych i deficytem obrotów bieżących poprzez dywersyfikację gospodarki, a także zakłócenia równowagi związane z wysokim odsetkiem kredytów zagrożonych. Polityki, o których mowa w zaleceniu 3, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych poprzez zwiększenie efektywności sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zwiększenie długoterminowego wzrostu gospodarczego, a także eliminować zakłócenia równowagi związane z zadłużeniem sektora prywatnego i zadłużeniem zewnętrznym poprzez zwiększenie długoterminowego wzrostu gospodarczego. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają przeciwdziałać m.in. zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie, |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2, 3 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem publicznym. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim zadłużeniem sektora prywatnego poprzez ograniczenie nadmiernego finansowania zewnętrznego w sektorze prywatnym. Eliminują one również zakłócenia równowagi związane z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych i deficytem obrotów bieżących poprzez dywersyfikację gospodarki, a także zakłócenia równowagi związane z wysokim odsetkiem kredytów zagrożonych. Polityki, o których mowa w zaleceniu 3, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych poprzez zwiększenie efektywności sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zwiększenie długoterminowego wzrostu gospodarczego, a także eliminować zakłócenia równowagi związane z zadłużeniem sektora prywatnego i zadłużeniem zewnętrznym poprzez zwiększenie długoterminowego wzrostu gospodarczego. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają przeciwdziałać m.in. zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie,

NINIEJSZYM ZALECA Cyprowi podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 28 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Wprowadzenie środków w celu poprawy zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi zgodnie z międzynarodowymi standardami.

4.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dalszą dywersyfikację dostaw energii. Przyspieszenie upowszechniania odnawialnych źródeł energii w szczególności poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania zezwoleń i rozwój fotowoltaiki. Rozwój połączeń międzysystemowych z krajami sąsiadującymi, przy jednoczesnym rozszerzeniu środków w zakresie efektywności energetycznej, m.in. w sektorze transportu, i przyspieszeniu ich wdrażania.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 58).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10686/2021 INIT; Dok. ST 10686/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Cypru na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Cypr programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 82).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Cypru całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE. Dane dotyczące ropy naftowej obejmują surową ropę naftową i produkty rafinowane.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/112 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/112

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/14)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Łotwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Łotwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Łotwy na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Łotwy na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Łotwa przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Łotwy (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Łotwa osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Łotwa przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Łotwy (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Łotwa osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 22 kwietnia 2022 r. Łotwa przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a 26 kwietnia 2022 r. swój program stabilności na 2022 r., w terminie przewidzianym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Łotwy z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 22 kwietnia 2022 r. Łotwa przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a 26 kwietnia 2022 r. swój program stabilności na 2022 r., w terminie przewidzianym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Łotwy z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Łotwy na 2022 r. Oceniono w nim postępy Łotwy we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Łotwę planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Łotwy we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Łotwy na 2022 r. Oceniono w nim postępy Łotwy we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Łotwę planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Łotwy we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Łotwy, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Łotwy, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Łotwie przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Łotwie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Łotwy wzrósł z 4,5 % PKB w 2020 r. do 7,3 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Łotwę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,8 % PKB w 2020 r. do 5,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Łotwę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie obniżkę stawki składki na ubezpieczenie społeczne, podniesienie poziomu kwoty wolnej od podatku od osób fizycznych, podwyżkę wynagrodzeń pracowników medycznych i nauczycieli oraz zwiększenie minimalnych świadczeń socjalnych. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 43,3 % PKB w 2020 r. do 44,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Łotwie przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Łotwie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Łotwy wzrósł z 4,5 % PKB w 2020 r. do 7,3 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Łotwę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wzrosła z 2,8 % PKB w 2020 r. do 5,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Łotwę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie obniżkę stawki składki na ubezpieczenie społeczne, podniesienie poziomu kwoty wolnej od podatku od osób fizycznych, podwyżkę wynagrodzeń pracowników medycznych i nauczycieli oraz zwiększenie minimalnych świadczeń socjalnych. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 43,3 % PKB w 2020 r. do 44,8 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny w 2022 r. i ostrożny w odniesieniu do późniejszego okresu. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,1 %, a w 2023 r. – o 2,5 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobny wzrost realnego PKB o 2,0 % w 2022 r. i nieco większy wzrost o 2,9 % w 2023 r., głównie ze względu na lepsze perspektywy spożycia prywatnego i eksportu. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 6,5 % PKB, a w 2023 r. – do poziomu 2,8 %. Duży deficyt w 2022 r. jest głównie odzwierciedleniem środków ujętych w budżecie na 2022 r., tj. podniesienia kwoty wolnej od podatku dochodowego, znacznego pakietu inwestycyjnego oraz podwyżek wynagrodzeń dla pracowników opieki zdrowotnej, sektora spraw wewnętrznych i edukacji. Ponadto szerokie wsparcie rządu dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw mające złagodzić podwyżki cen energii, a także przewidywany wolniejszy wzrost dochodów podatkowych ze względu na negatywny wpływ, jaki wywiera na gospodarkę inwazja Rosji na Ukrainę, spowodują, że deficyt pozostanie na wysokim poziomie, mimo że wsparcie dla gospodarki z tytułu COVID-19 będzie znacznie niższe w 2022 r. niż w 2021 r. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB w 2022 r. wzrośnie do 45,7 %, a w 2023 r. spadnie do 45,2 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 7,2 % PKB i 3,0 % PKB. To wyższy deficyt niż przewiduje program stabilności na 2022 r., głównie ze względu na dodatkowe środki z zakresu polityki uwzględnione w prognozie Komisji, mianowicie utworzenie krajowych rezerw bezpieczeństwa dostaw energii zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy o energii (szacowany wpływ na budżet w 2022 r. ma wynieść 0,6 % PKB). Utworzenie tych rezerw zostało w wiarygodny sposób zapowiedziane, ale nie było znane w czasie przygotowywania programu stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB będzie wyższa niż zakłada prognoza programu stabilności na 2022 r. i wyniesie w 2022 r. 47,0 %, a w 2023 r. – 46,5 %. Różnica ta wynika z wyższego prognozowanego deficytu i niższego przewidywanego nominalnego PKB. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,3 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Łotwy. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny w 2022 r. i ostrożny w odniesieniu do późniejszego okresu. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,1 %, a w 2023 r. – o 2,5 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobny wzrost realnego PKB o 2,0 % w 2022 r. i nieco większy wzrost o 2,9 % w 2023 r., głównie ze względu na lepsze perspektywy spożycia prywatnego i eksportu. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 6,5 % PKB, a w 2023 r. – do poziomu 2,8 %. Duży deficyt w 2022 r. jest głównie odzwierciedleniem środków ujętych w budżecie na 2022 r., tj. podniesienia kwoty wolnej od podatku dochodowego, znacznego pakietu inwestycyjnego oraz podwyżek wynagrodzeń dla pracowników opieki zdrowotnej, sektora spraw wewnętrznych i edukacji. Ponadto szerokie wsparcie rządu dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw mające złagodzić podwyżki cen energii, a także przewidywany wolniejszy wzrost dochodów podatkowych ze względu na negatywny wpływ, jaki wywiera na gospodarkę inwazja Rosji na Ukrainę, spowodują, że deficyt pozostanie na wysokim poziomie, mimo że wsparcie dla gospodarki z tytułu COVID-19 będzie znacznie niższe w 2022 r. niż w 2021 r. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB w 2022 r. wzrośnie do 45,7 %, a w 2023 r. spadnie do 45,2 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 7,2 % PKB i 3,0 % PKB. To wyższy deficyt niż przewiduje program stabilności na 2022 r., głównie ze względu na dodatkowe środki z zakresu polityki uwzględnione w prognozie Komisji, mianowicie utworzenie krajowych rezerw bezpieczeństwa dostaw energii zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy o energii (szacowany wpływ na budżet w 2022 r. ma wynieść 0,6 % PKB). Utworzenie tych rezerw zostało w wiarygodny sposób zapowiedziane, ale nie było znane w czasie przygotowywania programu stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB będzie wyższa niż zakłada prognoza programu stabilności na 2022 r. i wyniesie w 2022 r. 47,0 %, a w 2023 r. – 46,5 %. Różnica ta wynika z wyższego prognozowanego deficytu i niższego przewidywanego nominalnego PKB. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,3 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Łotwy.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 5,2 % PKB w 2021 r. do 0,8 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,9 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie pułapy cenowe na ceny energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorców, pełne pokrycie przez państwo niektórych składowych stawki za energię elektryczną oraz wsparcie dla określonych grup społecznych i uboższych gospodarstw domowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne pułapy cenowe na ceny energii. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,3 % PKB w 2022 r. i 0,5 % PKB w 2023 r. (13), a także większe koszty wydatków na obronę o 0,1 % PKB w 2022 r. i o 0,3 % PKB w 2023 r. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 5,2 % PKB w 2021 r. do 0,8 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,9 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie pułapy cenowe na ceny energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorców, pełne pokrycie przez państwo niektórych składowych stawki za energię elektryczną oraz wsparcie dla określonych grup społecznych i uboższych gospodarstw domowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne pułapy cenowe na ceny energii. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,3 % PKB w 2022 r. i 0,5 % PKB w 2023 r. (13), a także większe koszty wydatków na obronę o 0,1 % PKB w 2022 r. i o 0,3 % PKB w 2023 r.

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Łotwa kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Łotwa utrzymywała pod kontrolą wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych oraz by prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Łotwa kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Łotwa utrzymywała pod kontrolą wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych oraz by prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Łotwy na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,3 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Łotwa planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,8 % PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Łotwa planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,5 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,8 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,3 % PKB). Łotwa zasadniczo kontroluje wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r., ponieważ znaczny ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. jest głównie efektem środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom podwyżek cen energii oraz kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Łotwy na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,3 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Łotwa planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,8 % PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Łotwa planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,5 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,8 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,3 % PKB). Łotwa zasadniczo kontroluje wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r., ponieważ znaczny ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. jest głównie efektem środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom podwyżek cen energii oraz kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 3,2 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Łotwa będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,9 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,8 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,9 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 3,2 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Łotwa będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,9 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,8 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,9 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,3 % PKB w 2024 r. i do 1,7 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają wycofanie programów wsparcia i solidny wzrost dochodów podatkowych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 44,5 %, a w 2025 r. – do 43,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,3 % PKB w 2024 r. i do 1,7 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają wycofanie programów wsparcia i solidny wzrost dochodów podatkowych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 44,5 %, a w 2025 r. – do 43,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (20) | Udział dochodów podatkowych w PKB Łotwy jest znacznie niższy od średniej unijnej, co ogranicza finansowanie usług użyteczności publicznej. Łotwa uzyskuje najniższe w Unii dochody z podatków od osób prawnych (0,7 % PKB w 2020 r.), zaś jej dochody z podatków od nieruchomości wynoszą 1,0 % PKB w porównaniu ze średnią unijną – 2,3 % PKB. Ponadto, choć klin podatkowy w przeliczeniu na przeciętnego pracownika jest zbliżony do średniej unijnej, to ukryte opodatkowanie pracy należy do najniższych w Unii, co wskazuje, że istnieje znaczne pole do zwiększenia dochodów z opodatkowania pracy przez lepszy pobór i większą progresywność podatków. Wydatki publiczne Łotwy na opiekę zdrowotną i ochronę socjalną są szczególnie niskie w porównaniu ze średnią unijną, co stanowi przeszkodę w terminowym i równym dostępie do opieki zdrowotnej i adekwatnej ochrony socjalnej. W rezultacie na Łotwie notuje się jedne z najwyższych nierówności dochodowych, najniższych wpływów transferów socjalnych na ograniczanie ubóstwa i najgorszych efektów zdrowotnych w Unii. Choć w ostatnim czasie odnotowano wzrosty minimalnego dochodu oraz minimalnych emerytur i rent inwalidzkich, ich poziom utrzymuje się poniżej granicy ubóstwa. Ograniczona dostępność i jakość pomocy społecznej i usług socjalnych dla słabszych grup społecznych dodatkowo utrudniają włączenie społeczne. System opieki długoterminowej jest słabo rozwinięty, z niewielką ofertą opieki domowej i usług na poziomie społeczności lokalnych. Mieszkań socjalnych jest mało i często nie zapewniają one odpowiednich warunków do życia. Ponadto pomoc społeczna jest różna w zależności od gminy i często nie jest odpowiednio dobrze ukierunkowana. Wyższe podatki od nieruchomości i kapitału oraz większa progresywność podatków dochodowych stanowią najlepsze potencjalne źródło zwiększenia dochodów podatkowych, ponieważ są one słabo wykorzystywane w porównaniu ze średnią unijną. Należy też kontynuować wysiłki na rzecz ograniczenia szarej strefy gospodarki, wykraczając poza środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(20)

Udział dochodów podatkowych w PKB Łotwy jest znacznie niższy od średniej unijnej, co ogranicza finansowanie usług użyteczności publicznej. Łotwa uzyskuje najniższe w Unii dochody z podatków od osób prawnych (0,7 % PKB w 2020 r.), zaś jej dochody z podatków od nieruchomości wynoszą 1,0 % PKB w porównaniu ze średnią unijną – 2,3 % PKB. Ponadto, choć klin podatkowy w przeliczeniu na przeciętnego pracownika jest zbliżony do średniej unijnej, to ukryte opodatkowanie pracy należy do najniższych w Unii, co wskazuje, że istnieje znaczne pole do zwiększenia dochodów z opodatkowania pracy przez lepszy pobór i większą progresywność podatków. Wydatki publiczne Łotwy na opiekę zdrowotną i ochronę socjalną są szczególnie niskie w porównaniu ze średnią unijną, co stanowi przeszkodę w terminowym i równym dostępie do opieki zdrowotnej i adekwatnej ochrony socjalnej. W rezultacie na Łotwie notuje się jedne z najwyższych nierówności dochodowych, najniższych wpływów transferów socjalnych na ograniczanie ubóstwa i najgorszych efektów zdrowotnych w Unii. Choć w ostatnim czasie odnotowano wzrosty minimalnego dochodu oraz minimalnych emerytur i rent inwalidzkich, ich poziom utrzymuje się poniżej granicy ubóstwa. Ograniczona dostępność i jakość pomocy społecznej i usług socjalnych dla słabszych grup społecznych dodatkowo utrudniają włączenie społeczne. System opieki długoterminowej jest słabo rozwinięty, z niewielką ofertą opieki domowej i usług na poziomie społeczności lokalnych. Mieszkań socjalnych jest mało i często nie zapewniają one odpowiednich warunków do życia. Ponadto pomoc społeczna jest różna w zależności od gminy i często nie jest odpowiednio dobrze ukierunkowana. Wyższe podatki od nieruchomości i kapitału oraz większa progresywność podatków dochodowych stanowią najlepsze potencjalne źródło zwiększenia dochodów podatkowych, ponieważ są one słabo wykorzystywane w porównaniu ze średnią unijną. Należy też kontynuować wysiłki na rzecz ograniczenia szarej strefy gospodarki, wykraczając poza środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które mają być wdrożone zgodnie z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które ma zostać zakończone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Łotwy przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności Łotwy obejmuje w szczególności środki dotyczące, w różnym stopniu, wszystkich ogólnych wyzwań w sześciu obszarach – budżetu, kapitału ludzkiego, administracji publicznej, wydajności oraz zielonej i cyfrowej transformacji. Plan ten zawiera reformy związane z zarządzaniem instytucjami szkolnictwa wyższego i ich finansowaniem, realizacją kompleksowej strategii zasobów ludzkich w opiece zdrowotnej oraz wprowadzeniem indeksacji świadczeń zapewniających dochód minimalny. Do dużych inwestycji należą ekologizacja systemu transportu w obszarze metropolitalnym Rygi, m.in. przez zakup czystych ekologicznie pojazdów komunikacji publicznej, a także renowacja energetyczna budynków prywatnych i publicznych oraz przedsiębiorstw. Planuje się również znaczne inwestycje mające na celu promowanie rozwoju regionalnego: budowę szkół, kompleksów przemysłowych i przystępnych cenowo mieszkań oraz modernizację szpitali. Środki te mają stymulować potencjał wzrostu gospodarczego w sposób zrównoważony. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które mają być wdrożone zgodnie z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które ma zostać zakończone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Łotwy przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności Łotwy obejmuje w szczególności środki dotyczące, w różnym stopniu, wszystkich ogólnych wyzwań w sześciu obszarach – budżetu, kapitału ludzkiego, administracji publicznej, wydajności oraz zielonej i cyfrowej transformacji. Plan ten zawiera reformy związane z zarządzaniem instytucjami szkolnictwa wyższego i ich finansowaniem, realizacją kompleksowej strategii zasobów ludzkich w opiece zdrowotnej oraz wprowadzeniem indeksacji świadczeń zapewniających dochód minimalny. Do dużych inwestycji należą ekologizacja systemu transportu w obszarze metropolitalnym Rygi, m.in. przez zakup czystych ekologicznie pojazdów komunikacji publicznej, a także renowacja energetyczna budynków prywatnych i publicznych oraz przedsiębiorstw. Planuje się również znaczne inwestycje mające na celu promowanie rozwoju regionalnego: budowę szkół, kompleksów przemysłowych i przystępnych cenowo mieszkań oraz modernizację szpitali. Środki te mają stymulować potencjał wzrostu gospodarczego w sposób zrównoważony.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Łotwy przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Łotwie stanowią 37,6 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Łotwie szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Łotwy przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Łotwie stanowią 37,6 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Łotwie szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 25 maja 2022 r. Łotwa przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18), ale nie przedłożyła innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Łotwa ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 25 maja 2022 r. Łotwa przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18), ale nie przedłożyła innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Łotwa ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Łotwa mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań dotyczących m.in. dostępu do kredytów bankowych. Przez większą część ostatniej dekady przepływ kredytowy do sektora prywatnego był ujemny. W 2016 r. przybrał wartość dodatnią, ale tempo wzrostu akcji kredytowej utrzymało się poniżej stopy wzrostu PKB. W 2020 r. zadłużenie sektora prywatnego wyniosło 66,5 % PKB, w porównaniu z 78,3 % PKB pięć lat wcześniej. Małym i średnim przedsiębiorstwom szczególnie trudno jest uzyskać kredyt, częściowo ze względu na ich wyższe ryzyko kredytowe, ale także z powodu stosunkowo wysokich kosztów kredytu i uciążliwych formalności. Ponadto słaba płynność aktywów oferowanych jako zabezpieczenie sprawia, że szczególnie trudno jest otrzymać kredyt poza regionem Rygi. Stanowi to istotną przeszkodę zarówno dla udzielania kredytów hipotecznych, jak i kredytów dla przedsiębiorstw. Finansowanie zielonych technologii dla konsumentów też mogłoby stać się bardziej przystępne cenowo dzięki tańszym i bardziej długoterminowym produktom kredytowym. Działania w ramach polityki skupiały się głównie na wspieraniu kredytowania przez łączenie go z dotacjami publicznymi. Wiąże się to jednak ze znacznymi kosztami dla budżetu państwa, nie jest więc zrównoważonym sposobem na pobudzenie akcji kredytowej. Złagodzenie ograniczeń w podaży kredytów wymaga ogólnej poprawy przejrzystości i zaufania w otoczeniu biznesu, w tym ograniczenia szarej strefy gospodarki. Istnieje też pole do poprawy wskaźników egzekwowania kredytów, co zmniejszyłoby koszty banków związane z kredytami zagrożonymi, a mógłby temu sprzyjać bardziej efektywny system prawny. Ukierunkowane systemy pożyczek i gwarancji mogłyby pomóc zmniejszyć ryzyko utraty płynności przez banki przyjmujące zabezpieczenia na stosunkowo niepłynnych rynkach. Publiczne systemy kredytowania strategicznie ważnych inwestycji, w dziedzinach takich jak zielona transformacja i rozwój regionalny, mogłyby zwiększyć efektywną konkurencję na rynku banków lub wypełnić lukę na rynku, w przypadku gdy kredyt bankowy jest zbyt drogi lub niedostępny. Publiczne systemy gwarancji i kredytowania oferują ponadto znacznie bardziej opłacalny sposób wspierania prywatnych pożyczek niż systemy dotacji. Oprócz barier w dostępie do kredytów bankowych słabo rozwinięty jest też łotewski rynek alternatywnych źródeł finansowania, który ma potencjał i mógłby poprawić dostęp firm do finansowania. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Łotwa mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań dotyczących m.in. dostępu do kredytów bankowych. Przez większą część ostatniej dekady przepływ kredytowy do sektora prywatnego był ujemny. W 2016 r. przybrał wartość dodatnią, ale tempo wzrostu akcji kredytowej utrzymało się poniżej stopy wzrostu PKB. W 2020 r. zadłużenie sektora prywatnego wyniosło 66,5 % PKB, w porównaniu z 78,3 % PKB pięć lat wcześniej. Małym i średnim przedsiębiorstwom szczególnie trudno jest uzyskać kredyt, częściowo ze względu na ich wyższe ryzyko kredytowe, ale także z powodu stosunkowo wysokich kosztów kredytu i uciążliwych formalności. Ponadto słaba płynność aktywów oferowanych jako zabezpieczenie sprawia, że szczególnie trudno jest otrzymać kredyt poza regionem Rygi. Stanowi to istotną przeszkodę zarówno dla udzielania kredytów hipotecznych, jak i kredytów dla przedsiębiorstw. Finansowanie zielonych technologii dla konsumentów też mogłoby stać się bardziej przystępne cenowo dzięki tańszym i bardziej długoterminowym produktom kredytowym. Działania w ramach polityki skupiały się głównie na wspieraniu kredytowania przez łączenie go z dotacjami publicznymi. Wiąże się to jednak ze znacznymi kosztami dla budżetu państwa, nie jest więc zrównoważonym sposobem na pobudzenie akcji kredytowej. Złagodzenie ograniczeń w podaży kredytów wymaga ogólnej poprawy przejrzystości i zaufania w otoczeniu biznesu, w tym ograniczenia szarej strefy gospodarki. Istnieje też pole do poprawy wskaźników egzekwowania kredytów, co zmniejszyłoby koszty banków związane z kredytami zagrożonymi, a mógłby temu sprzyjać bardziej efektywny system prawny. Ukierunkowane systemy pożyczek i gwarancji mogłyby pomóc zmniejszyć ryzyko utraty płynności przez banki przyjmujące zabezpieczenia na stosunkowo niepłynnych rynkach. Publiczne systemy kredytowania strategicznie ważnych inwestycji, w dziedzinach takich jak zielona transformacja i rozwój regionalny, mogłyby zwiększyć efektywną konkurencję na rynku banków lub wypełnić lukę na rynku, w przypadku gdy kredyt bankowy jest zbyt drogi lub niedostępny. Publiczne systemy gwarancji i kredytowania oferują ponadto znacznie bardziej opłacalny sposób wspierania prywatnych pożyczek niż systemy dotacji. Oprócz barier w dostępie do kredytów bankowych słabo rozwinięty jest też łotewski rynek alternatywnych źródeł finansowania, który ma potencjał i mógłby poprawić dostęp firm do finansowania.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Według danych z 2020 r. produkty z ropy naftowej (33,8 %) i gaz ziemny (21,6 %) stanowią około połowy koszyka energetycznego Łotwy, na resztę składa się głównie energia odnawialna (44,1 %). Rosja dostarczała całość łotewskiego importu gazu ziemnego (więcej niż średnia unijna zależność od importu gazu z Rosji wynosząca 44 %) i była kluczowym źródłem (20 %) importu produktów z ropy naftowej do Łotwy (w dużej mierze zgodnie ze średnią zależnością od importu ropy z Rosji w UE wynoszącą 26 %) (19). Zależność Łotwy od dostaw gazu z Rosji jest znacząco ograniczona dzięki gazociągowi z Litwą, który daje Łotwie dostęp do terminala skroplonego gazu ziemnego w Kłajpedzie. Łotwa jest następnie połączona z Estonią i Finlandią, co sprawia, że te cztery państwa są częścią jednego rynku gazu ziemnego. Znajdujący się na Łotwie magazyn gazu ziemnego umożliwia łagodzenie sezonowych nierówności między podażą a popytem i przechowuje rezerwy bezpieczeństwa dla rynku bałtyckiego. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Priorytetami polityki powinny jednak pozostać: dokończenie trwającej synchronizacji z unijną kontynentalną siecią elektroenergetyczną, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz prowadzenie wspólnych projektów w zakresie energii odnawialnej. Oprócz usprawnienia infrastruktury gazowej w celu zabezpieczenia alternatywnych źródeł dostaw, ograniczenie zależności energetycznej od Rosji wymagać będzie od Łotwy przyspieszenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii i zwiększenia efektywności energetycznej, zwłaszcza w sektorach budowlanym i transportowym. Plan odbudowy i zwiększania odporności Łotwy obejmuje środki mające na celu ułatwienie inwestycji prywatnych w lądową energię wiatrową.
  Rząd zapowiedział wcześniejsze niż planowano wdrożenie tych środków, co mogłoby pomóc przyspieszyć inwestycje w lądową energię wiatrową. Zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii wymagać będzie jednak od Łotwy także szukania możliwości w zakresie morskiej energii wiatrowej. Można by nasilić środki na rzecz efektywności energetycznej, w tym gruntowne renowacje zwłaszcza w budownictwie, transporcie i przemyśle. Z myślą o dywersyfikacji koszyka energetycznego Łotwa rozważa zainwestowanie w energię jądrową we współpracy z sąsiednimi państwami członkowskimi. Realizacja przez Łotwę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(26)

Według danych z 2020 r. produkty z ropy naftowej (33,8 %) i gaz ziemny (21,6 %) stanowią około połowy koszyka energetycznego Łotwy, na resztę składa się głównie energia odnawialna (44,1 %). Rosja dostarczała całość łotewskiego importu gazu ziemnego (więcej niż średnia unijna zależność od importu gazu z Rosji wynosząca 44 %) i była kluczowym źródłem (20 %) importu produktów z ropy naftowej do Łotwy (w dużej mierze zgodnie ze średnią zależnością od importu ropy z Rosji w UE wynoszącą 26 %) (19). Zależność Łotwy od dostaw gazu z Rosji jest znacząco ograniczona dzięki gazociągowi z Litwą, który daje Łotwie dostęp do terminala skroplonego gazu ziemnego w Kłajpedzie. Łotwa jest następnie połączona z Estonią i Finlandią, co sprawia, że te cztery państwa są częścią jednego rynku gazu ziemnego. Znajdujący się na Łotwie magazyn gazu ziemnego umożliwia łagodzenie sezonowych nierówności między podażą a popytem i przechowuje rezerwy bezpieczeństwa dla rynku bałtyckiego. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Priorytetami polityki powinny jednak pozostać: dokończenie trwającej synchronizacji z unijną kontynentalną siecią elektroenergetyczną, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz prowadzenie wspólnych projektów w zakresie energii odnawialnej. Oprócz usprawnienia infrastruktury gazowej w celu zabezpieczenia alternatywnych źródeł dostaw, ograniczenie zależności energetycznej od Rosji wymagać będzie od Łotwy przyspieszenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii i zwiększenia efektywności energetycznej, zwłaszcza w sektorach budowlanym i transportowym. Plan odbudowy i zwiększania odporności Łotwy obejmuje środki mające na celu ułatwienie inwestycji prywatnych w lądową energię wiatrową.

Rząd zapowiedział wcześniejsze niż planowano wdrożenie tych środków, co mogłoby pomóc przyspieszyć inwestycje w lądową energię wiatrową. Zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii wymagać będzie jednak od Łotwy także szukania możliwości w zakresie morskiej energii wiatrowej. Można by nasilić środki na rzecz efektywności energetycznej, w tym gruntowne renowacje zwłaszcza w budownictwie, transporcie i przemyśle. Z myślą o dywersyfikacji koszyka energetycznego Łotwa rozważa zainwestowanie w energię jądrową we współpracy z sąsiednimi państwami członkowskimi. Realizacja przez Łotwę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (27) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Łotwa może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Łotwa może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Łotwa może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Łotwa może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (28) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(28)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1.

| (29) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Łotwy kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3, |
| --- | --- |

(29)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Łotwy kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3,

NINIEJSZYM ZALECA Łotwie podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. Prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Rozszerzenie opodatkowania, w tym podatków od nieruchomości i kapitału, oraz poprawę adekwatności opieki zdrowotnej i ochrony socjalnej w celu ograniczenia nierówności.

2.

Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania tych negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Poprawę dostępu do finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw za pomocą publicznych systemów kredytowania i gwarancji mających na celu ułatwienie inwestycji o strategicznym znaczeniu, w szczególności w dziedzinie zielonej transformacji i rozwoju regionalnego.

4.

Ograniczenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dywersyfikację importu paliw kopalnych przez przyspieszenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych, dywersyfikację źródeł i dróg dostaw energii oraz redukcję ogólnego zużycia energii za pomocą ambitnych środków na rzecz efektywności energetycznej.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 63).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10157/2021; dok. ST 10157/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Łotwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Łotwę programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 89).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,7 punktu procentowego PKB, ponieważ prognoza Komisji z wiosny 2022 r. uwzględnia wpływ fiskalny utworzenia rezerw bezpieczeństwa dostaw energii zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy o energii.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,6 punktu procentowego PKB, ze względu na efekt bazy, mianowicie w prognozie Komisji przewidziano wpływ fiskalny utworzenia rezerwy bezpieczeństwa dostaw energii w 2022 r., takiego środka nie przewidziano jednak w 2023 r.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i surowej ropy naftowej. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Łotwy w całkowitym imporcie uwzględniono również handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/120 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/120

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/15)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Litwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Litwy jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Litwa otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Litwa otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Litwy na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Litwy na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 14 maja 2021 r. Litwa przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 20 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Litwy (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Litwa osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 14 maja 2021 r. Litwa przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 20 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Litwy (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Litwa osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 27 kwietnia 2022 r. Litwa przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Litwy z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 27 kwietnia 2022 r. Litwa przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Litwy z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Litwy na 2022 r. Oceniono w nim postępy Litwy we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Litwę planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Litwy we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Litwy na 2022 r. Oceniono w nim postępy Litwy we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Litwę planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Litwy we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Litwy, ponieważ planuje się, że jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy w 2022 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Litwy, ponieważ planuje się, że jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy w 2022 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Litwie przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Litwie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Litwy zmniejszył się z 7,3 % PKB w 2020 r. do 1,0 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Litwę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 3,9 % PKB w 2020 r. do 2,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Litwę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie podwyżki wynagrodzeń dla pracowników sektora publicznego. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 46,6 % PKB w 2020 r. do 44,3 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Litwie przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Litwie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Litwy zmniejszył się z 7,3 % PKB w 2020 r. do 1,0 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Litwę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 3,9 % PKB w 2020 r. do 2,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Litwę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie podwyżki wynagrodzeń dla pracowników sektora publicznego. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 46,6 % PKB w 2020 r. do 44,3 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,6 %, a w 2023 r. – o 2,5 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB w wysokości 1,7 % w 2022 r. oraz 2,6 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 4,9 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 2,4 % PKB. Wzrost deficytu w 2022 r. odzwierciedla głównie środki podejmowane w celu ograniczenia wpływu wysokich cen energii, wsparcia gospodarstw domowych o niższych dochodach oraz przyjęcia osób uciekających z Ukrainy. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 43,3 %, a w 2023 r. pozostanie stabilna. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,6 % PKB i 2,3 % PKB. Taki poziom deficytu jest zgodny z przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 42,7 %, a w 2023 r. – 43,1 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Litwy. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,6 %, a w 2023 r. – o 2,5 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB w wysokości 1,7 % w 2022 r. oraz 2,6 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 4,9 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 2,4 % PKB. Wzrost deficytu w 2022 r. odzwierciedla głównie środki podejmowane w celu ograniczenia wpływu wysokich cen energii, wsparcia gospodarstw domowych o niższych dochodach oraz przyjęcia osób uciekających z Ukrainy. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 43,3 %, a w 2023 r. pozostanie stabilna. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,6 % PKB i 2,3 % PKB. Taki poziom deficytu jest zgodny z przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 42,7 %, a w 2023 r. – 43,1 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Litwy.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 2,8 % PKB w 2021 r. do 1,2 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,2 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie subsydia dla przedsiębiorstw gazowych i energetycznych, wyrównanie podatku od wartości dodanej (VAT) stosowanego w odniesieniu do energii cieplnej oraz szersze stosowanie innych rekompensat w zakresie energii cieplnej. W większości środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności subsydia dla przedsiębiorstw gazowych i energetycznych oraz wyrównania z tytułu VAT od energii cieplnej. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,2 % PKB w 2022 i 2023 r. (13), a także wzrost kosztu wydatków na obronę o 0,5 % PKB w 2022 i 2023 r. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 2,8 % PKB w 2021 r. do 1,2 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,2 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie subsydia dla przedsiębiorstw gazowych i energetycznych, wyrównanie podatku od wartości dodanej (VAT) stosowanego w odniesieniu do energii cieplnej oraz szersze stosowanie innych rekompensat w zakresie energii cieplnej. W większości środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności subsydia dla przedsiębiorstw gazowych i energetycznych oraz wyrównania z tytułu VAT od energii cieplnej. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,2 % PKB w 2022 i 2023 r. (13), a także wzrost kosztu wydatków na obronę o 0,5 % PKB w 2022 i 2023 r.

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Litwa kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Litwie utrzymanie pod kontrolą wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Litwa prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Litwa kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Litwie utrzymanie pod kontrolą wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Litwa prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Litwy na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 4,2 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Litwa planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Litwa planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 3,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (1,2 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB), przy czym prognozuje się, że poza innymi środkami do wzrostu wydatków bieżących netto przyczyni się również – w wymiarze 0,4 % PKB – dodatkowe wsparcie dla gospodarstw domowych o niższych dochodach (dodatkowe zwiększenie emerytur, świadczenia na dzieci, pomoc społeczna, minimalny poziom dochodu niepodlegającego opodatkowaniu). W związku z tym z obecnych szacunków Komisji wynika, że w 2022 r. Litwa nie utrzymuje pod kontrolą w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych z zasobów krajowych. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Litwy na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 4,2 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Litwa planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Litwa planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 3,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (1,2 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB), przy czym prognozuje się, że poza innymi środkami do wzrostu wydatków bieżących netto przyczyni się również – w wymiarze 0,4 % PKB – dodatkowe wsparcie dla gospodarstw domowych o niższych dochodach (dodatkowe zwiększenie emerytur, świadczenia na dzieci, pomoc społeczna, minimalny poziom dochodu niepodlegającego opodatkowaniu). W związku z tym z obecnych szacunków Komisji wynika, że w 2022 r. Litwa nie utrzymuje pod kontrolą w wystarczającym stopniu wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych z zasobów krajowych.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 1,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Litwa będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w 2023 r. wzrośnie o 0,4 punktu procentowego PKB. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego w 2023 r. (17) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,5 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (1,2 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 1,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Litwa będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w 2023 r. wzrośnie o 0,4 punktu procentowego PKB. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego w 2023 r. (17) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,5 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (1,2 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych stopniowo obniży się do poziomu 1,3 % w 2024 r. i do 1,0 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 42,6 %, a w 2025 r. – do 42,5 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych stopniowo obniży się do poziomu 1,3 % w 2024 r. i do 1,0 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 42,6 %, a w 2025 r. – do 42,5 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (20) | W tabeli wyników zamówień publicznych za 2020 r. wskazano pewne wąskie gardła w systemie zamówień publicznych na Litwie: brak współpracy między organizacjami zamawiającymi, brak oferentów lub niewielu oferentów w przetargach, a także nadmierne poleganie na kryterium ceny. Rozszerzenie zakresu podejmowanych obecnie działań, które mają wspierać wspólne organizowanie zamówień publicznych przez różne gminy, czyli objęcie reformą również instytucji rządowych na szczeblu centralnym, pomogłoby w wypracowaniu i rozpowszechnianiu najlepszych praktyk oraz korzystnie wpłynęłoby na ogólną efektywność i skuteczność procesów. Przyczyniłoby się to również do zwiększenia stabilności fiskalnej. |
| --- | --- |

(20)

W tabeli wyników zamówień publicznych za 2020 r. wskazano pewne wąskie gardła w systemie zamówień publicznych na Litwie: brak współpracy między organizacjami zamawiającymi, brak oferentów lub niewielu oferentów w przetargach, a także nadmierne poleganie na kryterium ceny. Rozszerzenie zakresu podejmowanych obecnie działań, które mają wspierać wspólne organizowanie zamówień publicznych przez różne gminy, czyli objęcie reformą również instytucji rządowych na szczeblu centralnym, pomogłoby w wypracowaniu i rozpowszechnianiu najlepszych praktyk oraz korzystnie wpłynęłoby na ogólną efektywność i skuteczność procesów. Przyczyniłoby się to również do zwiększenia stabilności fiskalnej.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Litwy przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W planie odbudowy i zwiększania odporności kładzie się w szczególności silny nacisk na działania sprzyjające cyfryzacji i zielonej transformacji, zapewnienie jakości i efektywności usług zdrowotnych, zwiększenie ochrony socjalnej, priorytetowe traktowanie edukacji i innowacji oraz zwiększenie efektywności sektora publicznego. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Litwy przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W planie odbudowy i zwiększania odporności kładzie się w szczególności silny nacisk na działania sprzyjające cyfryzacji i zielonej transformacji, zapewnienie jakości i efektywności usług zdrowotnych, zwiększenie ochrony socjalnej, priorytetowe traktowanie edukacji i innowacji oraz zwiększenie efektywności sektora publicznego.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Litwy przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Litwie stanowią 37,8 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 31,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Litwie szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Litwy przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Litwie stanowią 37,8 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 31,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Litwie szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 22 kwietnia 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Litwę umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). W dniu 16 marca 2022 r. Litwa przedłożyła program polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Litwa uwzględniła stosowne zalecenia krajowe w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 22 kwietnia 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Litwę umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). W dniu 16 marca 2022 r. Litwa przedłożyła program polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Litwa uwzględniła stosowne zalecenia krajowe w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Litwa mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą podstawowej i profilaktycznej opieki zdrowotnej, niedociągnięć w planowaniu i świadczeniu usług społecznych oraz braku strategii w zakresie mieszkalnictwa socjalnego. Wysokie wskaźniki możliwych do uniknięcia hospitalizacji oraz zgonów możliwych do uniknięcia dzięki leczeniu i profilaktyce wskazują na potrzebę wzmożenia działań w zakresie profilaktyki w litewskiej opiece zdrowotnej. Ponadto niedobór i nierównomierne rozmieszczenie pracowników służby zdrowia ogranicza dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej. Oprócz reform w dziedzinie zdrowia i inwestycji w litewskim planie odbudowy i zwiększania odporności potrzebne jest dalsze wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej i profilaktyki. Niewystarczająca współpraca poszczególnych ministerstw i innych organów publicznych oraz niedociągnięcia w określaniu potrzeb utrudniają zintegrowane świadczenie usług społecznych. Usługi te w niedostatecznym stopniu uwzględniają też potrzeby osób bezrobotnych. W 2019 r. (19) wydatki Litwy na mieszkalnictwo socjalne, wynoszące 10,31 EUR na mieszkańca, były znacznie niższe od średniej UE, która wynosiła 101,58 EUR (obie kwoty w cenach stałych z 2010 r.), co prowadzi do utrzymujących się niedoborów i długich list oczekujących. Jakość oferty mieszkań socjalnych również wymaga poprawy. Plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje istotne środki, m.in. reformę systemu dochodu minimalnego i systemu ulg podatkowych, a także zwiększenie zakresu ubezpieczenia społecznego na wypadek bezrobocia. Oczekuje się, że wdrożenie tych środków przyczyni się do rozwiązania niektórych z kluczowych wyzwań w zakresie ochrony socjalnej. Niemniej jednak oprócz środków przewidzianych w planie odbudowy i zwiększania odporności konieczne są dalsze wysiłki na rzecz poprawy planowania, jakości i skuteczności usług socjalnych oraz rozwiązania problemu niedoboru i niewystarczającej jakości mieszkań socjalnych. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Litwa mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą podstawowej i profilaktycznej opieki zdrowotnej, niedociągnięć w planowaniu i świadczeniu usług społecznych oraz braku strategii w zakresie mieszkalnictwa socjalnego. Wysokie wskaźniki możliwych do uniknięcia hospitalizacji oraz zgonów możliwych do uniknięcia dzięki leczeniu i profilaktyce wskazują na potrzebę wzmożenia działań w zakresie profilaktyki w litewskiej opiece zdrowotnej. Ponadto niedobór i nierównomierne rozmieszczenie pracowników służby zdrowia ogranicza dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej. Oprócz reform w dziedzinie zdrowia i inwestycji w litewskim planie odbudowy i zwiększania odporności potrzebne jest dalsze wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej i profilaktyki. Niewystarczająca współpraca poszczególnych ministerstw i innych organów publicznych oraz niedociągnięcia w określaniu potrzeb utrudniają zintegrowane świadczenie usług społecznych. Usługi te w niedostatecznym stopniu uwzględniają też potrzeby osób bezrobotnych. W 2019 r. (19) wydatki Litwy na mieszkalnictwo socjalne, wynoszące 10,31 EUR na mieszkańca, były znacznie niższe od średniej UE, która wynosiła 101,58 EUR (obie kwoty w cenach stałych z 2010 r.), co prowadzi do utrzymujących się niedoborów i długich list oczekujących. Jakość oferty mieszkań socjalnych również wymaga poprawy. Plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje istotne środki, m.in. reformę systemu dochodu minimalnego i systemu ulg podatkowych, a także zwiększenie zakresu ubezpieczenia społecznego na wypadek bezrobocia. Oczekuje się, że wdrożenie tych środków przyczyni się do rozwiązania niektórych z kluczowych wyzwań w zakresie ochrony socjalnej. Niemniej jednak oprócz środków przewidzianych w planie odbudowy i zwiększania odporności konieczne są dalsze wysiłki na rzecz poprawy planowania, jakości i skuteczności usług socjalnych oraz rozwiązania problemu niedoboru i niewystarczającej jakości mieszkań socjalnych.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Litwa jest w dużym stopniu uzależniona od importu energii – importuje ok. dwóch trzecich swojego zapotrzebowania na energię elektryczną brutto oraz większość ropy naftowej i gazu. Ropa naftowa i gaz stanowią trzy czwarte koszyka energetycznego kraju. Do czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę ropa naftowa i gaz były importowane głównie z Rosji. W 2020 r. z Rosji pochodziło 42 % całkowitego litewskiego importu gazu ziemnego (wartość ta była zbliżona do średniej UE wynoszącej 44 %) oraz 73 % całkowitego litewskiego importu ropy naftowej (powyżej średniej UE wynoszącej 26 %) (20). Zapotrzebowanie na energię wynika z dużej liczby pojazdów, nadal niedostatecznego wykorzystania transportu publicznego i kolei, licznych budynków nieefektywnych energetycznie oraz wysokiej energochłonności przemysłu, który odpowiada za 67 % całkowitego zużycia gazu. Zależność Litwy od ogólnego importu energii można by ograniczyć dzięki dodatkowym wysiłkom w kierunku zmniejszenia energochłonności w tych sektorach poprzez sprzyjanie transformacji przemysłowej, w tym innowacyjnym procesom produkcyjnym, oraz dzięki dalszemu promowaniu wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Litwa znacznie poprawiła swoje bezpieczeństwo energetyczne, rozwijając połączenia elektroenergetyczne i gazowe z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz korzystając z terminala skroplonego gazu ziemnego w Kłajpedzie. Ogólnie rzecz biorąc, Litwa musi kontynuować wysiłki na rzecz dalszego zacieśniania współpracy regionalnej z sąsiadami w celu dalszej koordynacji importu gazu i efektywnego wykorzystania infrastruktury regionalnej. W tym kontekście gazowe połączenie międzysystemowe z Polską (GIPL), które uruchomiono w dniu 1 maja 2022 r., oraz rozbudowa innych gazowych połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami członkowskimi przyczynią się do zabezpieczenia dostaw energii w regionie. Priorytetami polityki powinny jednak pozostać: dokończenie trwającej synchronizacji z kontynentalną siecią elektroenergetyczną UE, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz dalsze prowadzenie wspólnych projektów w zakresie odnawialnych źródeł energii. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Realizacja przez Litwę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w odniesieniu do redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wartości docelowych w zakresie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(26)

Litwa jest w dużym stopniu uzależniona od importu energii – importuje ok. dwóch trzecich swojego zapotrzebowania na energię elektryczną brutto oraz większość ropy naftowej i gazu. Ropa naftowa i gaz stanowią trzy czwarte koszyka energetycznego kraju. Do czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę ropa naftowa i gaz były importowane głównie z Rosji. W 2020 r. z Rosji pochodziło 42 % całkowitego litewskiego importu gazu ziemnego (wartość ta była zbliżona do średniej UE wynoszącej 44 %) oraz 73 % całkowitego litewskiego importu ropy naftowej (powyżej średniej UE wynoszącej 26 %) (20). Zapotrzebowanie na energię wynika z dużej liczby pojazdów, nadal niedostatecznego wykorzystania transportu publicznego i kolei, licznych budynków nieefektywnych energetycznie oraz wysokiej energochłonności przemysłu, który odpowiada za 67 % całkowitego zużycia gazu. Zależność Litwy od ogólnego importu energii można by ograniczyć dzięki dodatkowym wysiłkom w kierunku zmniejszenia energochłonności w tych sektorach poprzez sprzyjanie transformacji przemysłowej, w tym innowacyjnym procesom produkcyjnym, oraz dzięki dalszemu promowaniu wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Litwa znacznie poprawiła swoje bezpieczeństwo energetyczne, rozwijając połączenia elektroenergetyczne i gazowe z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz korzystając z terminala skroplonego gazu ziemnego w Kłajpedzie. Ogólnie rzecz biorąc, Litwa musi kontynuować wysiłki na rzecz dalszego zacieśniania współpracy regionalnej z sąsiadami w celu dalszej koordynacji importu gazu i efektywnego wykorzystania infrastruktury regionalnej. W tym kontekście gazowe połączenie międzysystemowe z Polską (GIPL), które uruchomiono w dniu 1 maja 2022 r., oraz rozbudowa innych gazowych połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami członkowskimi przyczynią się do zabezpieczenia dostaw energii w regionie. Priorytetami polityki powinny jednak pozostać: dokończenie trwającej synchronizacji z kontynentalną siecią elektroenergetyczną UE, zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń wzajemnych z sąsiednimi państwami członkowskimi oraz dalsze prowadzenie wspólnych projektów w zakresie odnawialnych źródeł energii. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Realizacja przez Litwę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w odniesieniu do redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wartości docelowych w zakresie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (27) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Litwa może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Litwa może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Litwa może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Litwa może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (28) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(28)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (29) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Litwy kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2, |
| --- | --- |

(29)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Litwy kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2,

NINIEJSZYM ZALECA Litwie podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Wspieranie wspólnych zamówień publicznych instytucji rządowych na szczeblu centralnym i samorządów gminnych.

2.

Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 20 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Poprawę podstawowej i profilaktycznej opieki zdrowotnej. Zmniejszenie rozdrobnienia w planowaniu i świadczeniu usług społecznych oraz poprawa ich personalizacji i integracji z innymi usługami. Poprawa dostępności i jakości mieszkań socjalnych.

4.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych poprzez szybsze wdrażanie odnawialnych źródeł energii, zwiększenie efektywności energetycznej i obniżenie emisyjności przemysłu, transportu i budynków oraz zapewnienie wystarczającej przepustowości połączeń międzysystemowych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 68).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10477/2021; dok. ST 10477/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Litwy na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Litwę programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 95).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/SPR_EXP_FHO__custom_2036156/default/table?lang=en

19

(20)  Eurostat (2020); udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego, ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Litwy całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

21

(22)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/128 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/128

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/16)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Luksemburga jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Luksemburga jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Luksemburga na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Luksemburga na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Luksemburg przedłożył Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Luksemburga (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Luksemburg osiągnął w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Luksemburg przedłożył Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Luksemburga (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Luksemburg osiągnął w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | 29 kwietnia 2022 r. Luksemburg przedłożył swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Luksemburga z postępów w realizacji jego planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

29 kwietnia 2022 r. Luksemburg przedłożył swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Luksemburga z postępów w realizacji jego planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Luksemburga 2022. Oceniono w nim postępy Luksemburga w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację przez Luksemburg planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Luksemburga we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Luksemburga 2022. Oceniono w nim postępy Luksemburga w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację przez Luksemburg planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Luksemburga we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Luksemburgowi przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Luksemburgowi prowadzenie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Luksemburga wzrosło z deficytu wynoszącego 3,4 % PKB w 2020 r. do nadwyżki w wysokości 0,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Luksemburg wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 2,4 % PKB w 2020 r. do 0,7 %. Środki przyjęte przez Luksemburg w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 24,8 % PKB w 2020 r. do 24,4 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(12)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Luksemburgowi przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Luksemburgowi prowadzenie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Luksemburga wzrosło z deficytu wynoszącego 3,4 % PKB w 2020 r. do nadwyżki w wysokości 0,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Luksemburg wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 2,4 % PKB w 2020 r. do 0,7 %. Środki przyjęte przez Luksemburg w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 24,8 % PKB w 2020 r. do 24,4 % PKB w 2021 r.

| (13) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe, jest ostrożny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Program stabilności na 2022 r. prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,4 %, a w 2023 r. – o 2,9 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB o 2,2 % w 2022 r. oraz o 2,7 % w 2023 r. Różnica w wysokości 0,8 punktu procentowego w 2022 r. wynika głównie z większych oczekiwań co do inwestycji i pozytywnego wpływu eksportu netto na wzrost realnego PKB w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że saldo nominalne zmniejszy się do deficytu wynoszącego 0,7 % PKB w 2022 r. i 0,4 % PKB w 2023 r. Spadek w 2022 r. jest głównie wynikiem wyższych wydatków na koszty związane z zatrudnieniem, inwestycje i świadczenia społeczne, natomiast po stronie dochodów przewiduje się spadek podatków bieżących od dochodów i majątku. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 25,4 %, a w 2023 r. – do 25,8 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. w prognozie tej przewiduje się w 2022 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych, który wyniesie 0,1 % PKB, a w 2023 r. – nadwyżkę wynoszącą 0,1 % PKB. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 24,7 %, a w 2023 r. – 25,1 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które wchodzą w skład planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą zwiększyć wzrost potencjalny Luksemburga. |
| --- | --- |

(13)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe, jest ostrożny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Program stabilności na 2022 r. prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,4 %, a w 2023 r. – o 2,9 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB o 2,2 % w 2022 r. oraz o 2,7 % w 2023 r. Różnica w wysokości 0,8 punktu procentowego w 2022 r. wynika głównie z większych oczekiwań co do inwestycji i pozytywnego wpływu eksportu netto na wzrost realnego PKB w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że saldo nominalne zmniejszy się do deficytu wynoszącego 0,7 % PKB w 2022 r. i 0,4 % PKB w 2023 r. Spadek w 2022 r. jest głównie wynikiem wyższych wydatków na koszty związane z zatrudnieniem, inwestycje i świadczenia społeczne, natomiast po stronie dochodów przewiduje się spadek podatków bieżących od dochodów i majątku. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 25,4 %, a w 2023 r. – do 25,8 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. w prognozie tej przewiduje się w 2022 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych, który wyniesie 0,1 % PKB, a w 2023 r. – nadwyżkę wynoszącą 0,1 % PKB. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 24,7 %, a w 2023 r. – 25,1 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które wchodzą w skład planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą zwiększyć wzrost potencjalny Luksemburga.

| (14) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 0,7 % PKB w 2021 r. do 0,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,8 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (12). Środki te polegają głównie na uldze podatkowej w zakresie energii, transferach socjalnych na rzecz gospodarstw domowych o niskich dochodach, obniżkach podatków pośrednich od zużycia energii oraz dotacjach związanych z produkcją. Jednocześnie osiągnięto porozumienie z partnerami społecznymi co do tego, by oczekiwane uruchomienie mechanizmu indeksacji powiązanego ze wskaźnikiem inflacji nastąpiło zamiast latem 2022 r. w kwietniu 2023 r., a wypłata wszelkich kolejnych transz nie wcześniej niż w kwietniu 2024 r. Środki te ogłoszono w większości jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki podatków akcyzowych od paliwa w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(14)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 0,7 % PKB w 2021 r. do 0,1 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,8 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (12). Środki te polegają głównie na uldze podatkowej w zakresie energii, transferach socjalnych na rzecz gospodarstw domowych o niskich dochodach, obniżkach podatków pośrednich od zużycia energii oraz dotacjach związanych z produkcją. Jednocześnie osiągnięto porozumienie z partnerami społecznymi co do tego, by oczekiwane uruchomienie mechanizmu indeksacji powiązanego ze wskaźnikiem inflacji nastąpiło zamiast latem 2022 r. w kwietniu 2023 r., a wypłata wszelkich kolejnych transz nie wcześniej niż w kwietniu 2024 r. Środki te ogłoszono w większości jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki podatków akcyzowych od paliwa w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % w 2023 r. (13).

| (15) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Luksemburg realizował wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymał inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Luksemburg prowadził – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(15)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Luksemburg realizował wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymał inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Luksemburg prowadził – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (16) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Luksemburga na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,3 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Luksemburg planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarczej, w tym przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który to wpływ wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Luksemburg planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wyższe wydatki na koszty związane z zatrudnieniem i transferami socjalnymi również przyczynią się (0,3 % PKB) do wzrostu wydatków bieżących netto. |
| --- | --- |

(16)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Luksemburga na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,3 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Luksemburg planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarczej, w tym przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który to wpływ wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Luksemburg planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,2 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wyższe wydatki na koszty związane z zatrudnieniem i transferami socjalnymi również przyczynią się (0,3 % PKB) do wzrostu wydatków bieżących netto.

| (17) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Luksemburg będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 % PKB w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,3 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Luksemburg będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 % PKB w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,3 % PKB).

| (18) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 0,3 % PKB w 2024 r. i do 0,2 % w 2025 r. Planuje się zatem, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem stabilności na 2022 r. Prognozy te zakładają nieco wyższe dochody i stabilne wydatki wyrażone jako odsetek PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. do 26,2 %, a w 2025 r. stabilizację na poziomie 26,2 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(18)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 0,3 % PKB w 2024 r. i do 0,2 % w 2025 r. Planuje się zatem, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem stabilności na 2022 r. Prognozy te zakładają nieco wyższe dochody i stabilne wydatki wyrażone jako odsetek PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. do 26,2 %, a w 2025 r. stabilizację na poziomie 26,2 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (19) | Kryzys związany z COVID-19 miał mniejszy wpływ na finanse publiczne niż w innych państwach członkowskich i oczekuje się, że w 2022 r. odpowiednie wskaźniki poprawią się. W nadchodzących dziesięcioleciach wpływ tendencji demograficznych na wydatki rządowe będzie się jednak nasilał. Wynika to w szczególności z oczekiwanego stałego wzrostu liczby emerytów i rencistów przypadających na jednego pracownika, spowodowanego starzeniem się społeczeństwa i spowolnieniem przepływów migracyjnych netto. Przy założeniu niezmiennego kursu polityki do 2070 r. Luksemburg stanie w obliczu jednego z największych wzrostów wydatków na emerytury w UE, wyrażonych jako odsetek PKB. Doprowadziłoby to do tego, że wydatki na emerytury stanowiłyby około 18 % PKB (w porównaniu z 9 % w 2019 r.) – jednego z najwyższych odsetków w Unii. Spowoduje to znaczny wzrost długu publicznego, zagrażając stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej. Podniesienie rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę miałoby jak najbardziej korzystne skutki makroekonomiczne, ponieważ czynnik ten ma największy potencjał ograniczenia wydatków na emerytury. Wyższy wskaźnik zatrudnienia pracowników starszych również wspierałby wzrost gospodarczy. Plan odbudowy i zwiększania odporności nie uwzględnia długoterminowej stabilności systemu emerytalnego ani negatywnych skutków programów wcześniejszych emerytur i zachęt finansowych do wczesnego opuszczania rynku pracy, co wyjaśnia niski wskaźnik zatrudnienia pracowników starszych. Wczesne rozpoczęcie reform mających na celu ograniczenie systemów wczesnych emerytur i przesunięcie preferencji pracowników starszych na dłuższe pozostanie na rynku pracy pozwoliłoby wdrażać je stopniowo, zwiększając tym samym sprawiedliwość międzypokoleniową. |
| --- | --- |

(19)

Kryzys związany z COVID-19 miał mniejszy wpływ na finanse publiczne niż w innych państwach członkowskich i oczekuje się, że w 2022 r. odpowiednie wskaźniki poprawią się. W nadchodzących dziesięcioleciach wpływ tendencji demograficznych na wydatki rządowe będzie się jednak nasilał. Wynika to w szczególności z oczekiwanego stałego wzrostu liczby emerytów i rencistów przypadających na jednego pracownika, spowodowanego starzeniem się społeczeństwa i spowolnieniem przepływów migracyjnych netto. Przy założeniu niezmiennego kursu polityki do 2070 r. Luksemburg stanie w obliczu jednego z największych wzrostów wydatków na emerytury w UE, wyrażonych jako odsetek PKB. Doprowadziłoby to do tego, że wydatki na emerytury stanowiłyby około 18 % PKB (w porównaniu z 9 % w 2019 r.) – jednego z najwyższych odsetków w Unii. Spowoduje to znaczny wzrost długu publicznego, zagrażając stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej. Podniesienie rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę miałoby jak najbardziej korzystne skutki makroekonomiczne, ponieważ czynnik ten ma największy potencjał ograniczenia wydatków na emerytury. Wyższy wskaźnik zatrudnienia pracowników starszych również wspierałby wzrost gospodarczy. Plan odbudowy i zwiększania odporności nie uwzględnia długoterminowej stabilności systemu emerytalnego ani negatywnych skutków programów wcześniejszych emerytur i zachęt finansowych do wczesnego opuszczania rynku pracy, co wyjaśnia niski wskaźnik zatrudnienia pracowników starszych. Wczesne rozpoczęcie reform mających na celu ograniczenie systemów wczesnych emerytur i przesunięcie preferencji pracowników starszych na dłuższe pozostanie na rynku pracy pozwoliłoby wdrażać je stopniowo, zwiększając tym samym sprawiedliwość międzypokoleniową.

| (20) | Zwalczanie agresywnego planowania podatkowego w UE ma zasadnicze znaczenie dla: (i) zapobiegania zakłóceniom konkurencji między przedsiębiorstwami; (ii) zapewnienia sprawiedliwego traktowania podatników oraz (iii) ochrony finansów publicznych. Luksemburg jest małą gospodarką otwartą o dużym zintegrowanym sektorze finansowym, co w dużej mierze wyjaśnia istnienie znacznych przepływów finansowych. Te duże przepływy finansowe są jednak również wyrazem znacznej obecności w kraju przedsiębiorstw kontrolowanych przez podmioty zagraniczne, które uczestniczą w wewnątrzgrupowych operacjach finansowych i skarbcowych. Szczególnie niepokojący jest brak podatków u źródła lub równoważnych środków dotyczących odsetek i należności licencyjnych w odniesieniu do jurysdykcji o niskich lub zerowych stawkach podatkowych poza państwami ujętymi w unijnym wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy (18). Jest prawdopodobne, że wychodzące płatności odsetek i opłat licencyjnych wychodzące z przedsiębiorstw z siedzibą w Luksemburgu do jurysdykcji spoza UE są opodatkowane na niskim poziomie lub w ogóle nieopodatkowane, jeżeli płatności te nie są opodatkowane lub są opodatkowane na niskim poziomie w jurysdykcji odbiorcy. Luksemburg podjął pewne kroki, aby zwalczać agresywne planowanie podatkowe. Jak dotąd środki były jednak ograniczone i niewystarczające, by rozwiązać problem płatności wychodzących w systemie podatkowym, co może być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa wielonarodowe do agresywnego planowania podatkowego. |
| --- | --- |

(20)

Zwalczanie agresywnego planowania podatkowego w UE ma zasadnicze znaczenie dla: (i) zapobiegania zakłóceniom konkurencji między przedsiębiorstwami; (ii) zapewnienia sprawiedliwego traktowania podatników oraz (iii) ochrony finansów publicznych. Luksemburg jest małą gospodarką otwartą o dużym zintegrowanym sektorze finansowym, co w dużej mierze wyjaśnia istnienie znacznych przepływów finansowych. Te duże przepływy finansowe są jednak również wyrazem znacznej obecności w kraju przedsiębiorstw kontrolowanych przez podmioty zagraniczne, które uczestniczą w wewnątrzgrupowych operacjach finansowych i skarbcowych. Szczególnie niepokojący jest brak podatków u źródła lub równoważnych środków dotyczących odsetek i należności licencyjnych w odniesieniu do jurysdykcji o niskich lub zerowych stawkach podatkowych poza państwami ujętymi w unijnym wykazie jurysdykcji niechętnych współpracy (18). Jest prawdopodobne, że wychodzące płatności odsetek i opłat licencyjnych wychodzące z przedsiębiorstw z siedzibą w Luksemburgu do jurysdykcji spoza UE są opodatkowane na niskim poziomie lub w ogóle nieopodatkowane, jeżeli płatności te nie są opodatkowane lub są opodatkowane na niskim poziomie w jurysdykcji odbiorcy. Luksemburg podjął pewne kroki, aby zwalczać agresywne planowanie podatkowe. Jak dotąd środki były jednak ograniczone i niewystarczające, by rozwiązać problem płatności wychodzących w systemie podatkowym, co może być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa wielonarodowe do agresywnego planowania podatkowego.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Luksemburga przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Wyzwania te dotyczą w szczególności kwestii odporności systemu opieki zdrowotnej, integracji na rynku pracy i inwestycji w zieloną i cyfrową transformację, a także niedoboru przystępnych cenowo mieszkań i odporności instytucjonalnej ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje środki mające na celu zwiększenie publicznej podaży przystępnych cenowo mieszkań. Zakłada on również inwestycje w wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych i zrównoważony transport, które mają się przyczynić do stopniowej dekarbonizacji gospodarki. Cyfrowe usługi publiczne oraz duży publiczny projekt w dziedzinie badań naukowych i innowacji w dziedzinie kwantowych technologii komunikacyjnych zachęciłyby przedsiębiorstwa do inwestowania i pobudziły wzrost wydajności w perspektywie średnioterminowej. W odniesieniu do kwestii przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje szereg środków dotyczących zwiększenia przejrzystości i wzmocnienia ram nadzoru dostawców usług finansowych. Do poprawy integracji na rynku pracy powinna przyczynić się strategia na rzecz umiejętności i programy szkoleniowe określone w planie odbudowy i zwiększania odporności, w tym specjalny cel dotyczący pracowników starszych. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Luksemburga przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Wyzwania te dotyczą w szczególności kwestii odporności systemu opieki zdrowotnej, integracji na rynku pracy i inwestycji w zieloną i cyfrową transformację, a także niedoboru przystępnych cenowo mieszkań i odporności instytucjonalnej ram przeciwdziałania praniu pieniędzy. Plan odbudowy i zwiększania odporności obejmuje środki mające na celu zwiększenie publicznej podaży przystępnych cenowo mieszkań. Zakłada on również inwestycje w wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych i zrównoważony transport, które mają się przyczynić do stopniowej dekarbonizacji gospodarki. Cyfrowe usługi publiczne oraz duży publiczny projekt w dziedzinie badań naukowych i innowacji w dziedzinie kwantowych technologii komunikacyjnych zachęciłyby przedsiębiorstwa do inwestowania i pobudziły wzrost wydajności w perspektywie średnioterminowej. W odniesieniu do kwestii przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje szereg środków dotyczących zwiększenia przejrzystości i wzmocnienia ram nadzoru dostawców usług finansowych. Do poprawy integracji na rynku pracy powinna przyczynić się strategia na rzecz umiejętności i programy szkoleniowe określone w planie odbudowy i zwiększania odporności, w tym specjalny cel dotyczący pracowników starszych.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Luksemburga przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Luksemburgu stanowią 61 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 32 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Luksemburgowi szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Luksemburga przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Luksemburgu stanowią 61 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 32 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Luksemburgowi szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | Luksemburg nie przedłożył jeszcze umowy partnerstwa ani pozostałych programów polityki spójności przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (19). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Luksemburg ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

Luksemburg nie przedłożył jeszcze umowy partnerstwa ani pozostałych programów polityki spójności przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (19). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Luksemburg ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Luksemburg mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą w szczególności rosnących nierówności w systemie edukacji. Cechą charakterystyczną luksemburskiego systemu edukacji jest używanie trzech języków (luksemburskiego, niemieckiego i francuskiego) w nauczaniu, a także duża liczba uczniów z różnych środowisk społeczno-ekonomicznych i językowych. Wyniki międzynarodowych testów wskazują, że podstawowe umiejętności uczniów są niższe od średniej unijnej i silnie powiązane ze środowiskiem społeczno-ekonomicznym i językowym uczniów. W wykonanym w 2018 r. badaniu w ramach Programu międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) przeprowadzonego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju wskazano, że rozbieżności w wynikach w czytaniu między uczniami znajdującymi się w uprzywilejowanej sytuacji a uczniami znajdującymi się w niekorzystnej sytuacji w Luksemburgu należą do największych w Unii. Nierówności pogłębia dodatkowo wielojęzyczna nauka szkolna i fakt, że uczniowie są na wczesnym etapie nauki kierowani na różne ścieżki kształcenia. System edukacji nie zapewnia wszystkim uczniom umiejętności wielojęzycznych i podstawowych, które byłyby wystarczające do zaspokojenia potrzeb krajowego rynku pracy. Zindywidualizowane wsparcie dla uczniów pomogłoby osiągnąć pełny potencjał rozwojowy i ogólną integrację wszystkich uczniów. Jak wynika z wniosków krajowego obserwatorium jakości szkół z 2020 r. istnieje pole do poprawy zarządzania systemem edukacji, dalszego rozwijania narzędzi oceny i wymiernych celów promujących jakość i równość szans, jeśli chodzi zarówno o formalne, jak i pozaformalne aspekty systemu edukacji. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Luksemburg mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą w szczególności rosnących nierówności w systemie edukacji. Cechą charakterystyczną luksemburskiego systemu edukacji jest używanie trzech języków (luksemburskiego, niemieckiego i francuskiego) w nauczaniu, a także duża liczba uczniów z różnych środowisk społeczno-ekonomicznych i językowych. Wyniki międzynarodowych testów wskazują, że podstawowe umiejętności uczniów są niższe od średniej unijnej i silnie powiązane ze środowiskiem społeczno-ekonomicznym i językowym uczniów. W wykonanym w 2018 r. badaniu w ramach Programu międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) przeprowadzonego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju wskazano, że rozbieżności w wynikach w czytaniu między uczniami znajdującymi się w uprzywilejowanej sytuacji a uczniami znajdującymi się w niekorzystnej sytuacji w Luksemburgu należą do największych w Unii. Nierówności pogłębia dodatkowo wielojęzyczna nauka szkolna i fakt, że uczniowie są na wczesnym etapie nauki kierowani na różne ścieżki kształcenia. System edukacji nie zapewnia wszystkim uczniom umiejętności wielojęzycznych i podstawowych, które byłyby wystarczające do zaspokojenia potrzeb krajowego rynku pracy. Zindywidualizowane wsparcie dla uczniów pomogłoby osiągnąć pełny potencjał rozwojowy i ogólną integrację wszystkich uczniów. Jak wynika z wniosków krajowego obserwatorium jakości szkół z 2020 r. istnieje pole do poprawy zarządzania systemem edukacji, dalszego rozwijania narzędzi oceny i wymiernych celów promujących jakość i równość szans, jeśli chodzi zarówno o formalne, jak i pozaformalne aspekty systemu edukacji.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Luksemburski system energetyczny charakteryzuje się dużą zależnością od importu i od paliw kopalnych. Według danych z 2020 r. (20) Luksemburg jest największym w Unii importerem netto energii w stosunku do liczby ludności. Jest on prawie całkowicie uzależniony od importu energii pierwotnej, a wskaźnik zależności wynosi 92,5 %. Zdecydowanie dominującymi źródłami energii pierwotnej są ropa naftowa i gaz; ropa naftowa stanowi 68,5 % zużycia energii, a gaz – 17,8 %. Luksemburg nie importuje ropy naftowej z Rosji, podczas gdy średnia unijna, jeżeli chodzi o import surowej ropy naftowej, wynosi 26 %. Choć Rosja jest nadal stosunkowo ważnym źródłem importu gazu, ponieważ dostarcza Luksemburgowi 27 % gazu ziemnego, odsetek ten jest poniżej średniej unijnej wynoszącej 44 %. Luksemburg połączył swój rynek gazu z rynkiem belgijskim. Jeśli chodzi o energię elektryczną, to chociaż w perspektywie krótkoterminowej nie ma większych przeszkód w przechodzeniu na energię ze źródeł odnawialnych, potrzebne będą dalsze inwestycje wspierające ten proces, zwłaszcza w zakresie wzmocnienia i modernizacji sieci. W ostatnich latach popyt na gaz przemysłowy był stabilny, a popyt na gaz w sektorze komercyjnym umiarkowanie wzrósł. Główny czynnikiem wzrostu zużycia gazu był wzrost zużycia w sektorze mieszkaniowym. Luksemburg musi stawić czoła wyzwaniu związanemu z niewystarczającą podażą mieszkań, a jednocześnie osiągnąć swoje cele w zakresie energii i klimatu. Konieczna jest również renowacja istniejących zasobów budowlanych. Sektor budynków mieszkalnych i renowacji, dysponujący 20,8 % całkowitego potencjału w zakresie oszczędności energii (wyrażonych jako GWh), stanowi drugie co do wielkości źródło łącznych oszczędności energii do 2030 r. Udział energii ze źródeł odnawialnych w Luksemburgu zwiększono z 5 % w 2015 r. do 12 % w 2020 r. Udział ten jest jednak nadal jednym z najniższych wśród państw członkowskich. Luksemburg potrzebuje zdecydowanych działań, aby osiągnąć swoje cele w zakresie energii na 2030 r. polegające na uzyskiwaniu 25 % energii ze źródeł odnawialnych i zmniejszeniu zużycia energii końcowej o 40–44 % w porównaniu z 2007 r. Kluczową rolę w tym względzie będą odgrywać gminy. Zagęszczenie ruchu drogowego wpływa na gospodarkę i zrównoważenie środowiskowe, podczas gdy transport ma znaczny udział w zużyciu ropy naftowej i odpowiada za 59 % całkowitych emisji gazów cieplarnianych (w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 24 % w 2019 r.).
  Środki ukierunkowane na bardziej wydajny i zrównoważony transport mogą zatem znacznie przyczynić się do zmniejszenia zależności od ropy naftowej. Znajduje to odzwierciedlenie w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu Luksemburga, w którym zakłada się, że do 2030 r. 40 % pojazdów stanowić będą pojazdy elektryczne i typu plug-in. Luksemburg postawił sobie za cel osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r. Realizacja przez Luksemburg celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(26)

Luksemburski system energetyczny charakteryzuje się dużą zależnością od importu i od paliw kopalnych. Według danych z 2020 r. (20) Luksemburg jest największym w Unii importerem netto energii w stosunku do liczby ludności. Jest on prawie całkowicie uzależniony od importu energii pierwotnej, a wskaźnik zależności wynosi 92,5 %. Zdecydowanie dominującymi źródłami energii pierwotnej są ropa naftowa i gaz; ropa naftowa stanowi 68,5 % zużycia energii, a gaz – 17,8 %. Luksemburg nie importuje ropy naftowej z Rosji, podczas gdy średnia unijna, jeżeli chodzi o import surowej ropy naftowej, wynosi 26 %. Choć Rosja jest nadal stosunkowo ważnym źródłem importu gazu, ponieważ dostarcza Luksemburgowi 27 % gazu ziemnego, odsetek ten jest poniżej średniej unijnej wynoszącej 44 %. Luksemburg połączył swój rynek gazu z rynkiem belgijskim. Jeśli chodzi o energię elektryczną, to chociaż w perspektywie krótkoterminowej nie ma większych przeszkód w przechodzeniu na energię ze źródeł odnawialnych, potrzebne będą dalsze inwestycje wspierające ten proces, zwłaszcza w zakresie wzmocnienia i modernizacji sieci. W ostatnich latach popyt na gaz przemysłowy był stabilny, a popyt na gaz w sektorze komercyjnym umiarkowanie wzrósł. Główny czynnikiem wzrostu zużycia gazu był wzrost zużycia w sektorze mieszkaniowym. Luksemburg musi stawić czoła wyzwaniu związanemu z niewystarczającą podażą mieszkań, a jednocześnie osiągnąć swoje cele w zakresie energii i klimatu. Konieczna jest również renowacja istniejących zasobów budowlanych. Sektor budynków mieszkalnych i renowacji, dysponujący 20,8 % całkowitego potencjału w zakresie oszczędności energii (wyrażonych jako GWh), stanowi drugie co do wielkości źródło łącznych oszczędności energii do 2030 r. Udział energii ze źródeł odnawialnych w Luksemburgu zwiększono z 5 % w 2015 r. do 12 % w 2020 r. Udział ten jest jednak nadal jednym z najniższych wśród państw członkowskich. Luksemburg potrzebuje zdecydowanych działań, aby osiągnąć swoje cele w zakresie energii na 2030 r. polegające na uzyskiwaniu 25 % energii ze źródeł odnawialnych i zmniejszeniu zużycia energii końcowej o 40–44 % w porównaniu z 2007 r. Kluczową rolę w tym względzie będą odgrywać gminy. Zagęszczenie ruchu drogowego wpływa na gospodarkę i zrównoważenie środowiskowe, podczas gdy transport ma znaczny udział w zużyciu ropy naftowej i odpowiada za 59 % całkowitych emisji gazów cieplarnianych (w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 24 % w 2019 r.).

Środki ukierunkowane na bardziej wydajny i zrównoważony transport mogą zatem znacznie przyczynić się do zmniejszenia zależności od ropy naftowej. Znajduje to odzwierciedlenie w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu Luksemburga, w którym zakłada się, że do 2030 r. 40 % pojazdów stanowić będą pojazdy elektryczne i typu plug-in. Luksemburg postawił sobie za cel osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r. Realizacja przez Luksemburg celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (27) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Luksemburg może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji. Ponadto może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Luksemburg może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji. Ponadto może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (28) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(28)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (29) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Luksemburga kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3, |
| --- | --- |

(29)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Luksemburga kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3,

NINIEJSZYM ZALECA Luksemburgowi podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Poprawa długoterminowej stabilności systemu emerytalnego, w szczególności przez ograniczenie wcześniejszego przechodzenia na emeryturę i zwiększenie wskaźnika zatrudnienia pracowników starszych. Podjęcie działań w celu skutecznego zwalczania agresywnego planowania podatkowego, w tym poprzez zapewnienie wystarczającego opodatkowania wychodzących płatności odsetek i opłat licencyjnych do jurysdykcji o zerowych lub niskich stawkach podatkowych.

2.

Kontynuowanie realizacji jego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania negocjacji z Komisją i rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Zmniejszenie wpływu nierówności na wyniki uczniów i promowanie równych szans dla wszystkich uczniów w systemie edukacji.

4.

Ograniczenie ogólnej zależności od paliw kopalnych dzięki przyspieszeniu wprowadzania odnawialnych źródeł energii, zwiększeniu zdolności przesyłowej energii elektrycznej oraz inwestycji w efektywność energetyczną zarówno w sektorze mieszkaniowym, jak i niemieszkaniowym. Wspieranie gmin w opracowywaniu szczegółowych lokalnych planów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, w tym energii wiatrowej i fotowoltaicznej, oraz dotyczących systemów ciepłowniczych i chłodniczych. Dalsze wspieranie elektryfikacji transportu oraz inwestowanie w sieci i infrastrukturę transportu publicznego.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Luksemburga na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 73).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10155/2021.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Luksemburga na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Luksemburg programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 101).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Konkluzje Rady z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie zmienionego unijnego wykazu jurysdykcji niechętnych współpracy do celów podatkowych (Dz.U. C 103 z 3.2.2022, s. 1).

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

19

(20)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji odpowiednio w całkowitym imporcie gazu ziemnego i surowej ropy naftowej. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Luksemburga całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

21

(22)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/136 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/136

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/17)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Węgier jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Węgier jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (3) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (4), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Węgry otrzymują nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (3) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (4), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Węgry otrzymują nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (5), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Węgier na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz w ramach innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (6). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (7). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (5), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Węgier na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz w ramach innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (6). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (7).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Węgry przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program konwergencji na 2022 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Węgry przedłożyły swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program konwergencji na 2022 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie.

| (10) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Węgier 2022. Oceniono w nim postępy Węgier w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021. Oceniono w nim również postępy Węgier we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Węgier 2022. Oceniono w nim postępy Węgier w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021. Oceniono w nim również postępy Węgier we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (11) | 29 kwietnia 2022 r. Węgry przedłożyły swój program konwergencji na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. |
| --- | --- |

(11)

29 kwietnia 2022 r. Węgry przedłożyły swój program konwergencji na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Węgier, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu i kryterium długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Węgier, ponieważ ich deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB, w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu i kryterium długu nie zostały spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (8) Rada zaleciła Węgrom przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Węgrom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Węgier zmniejszył się z 7,8 % PKB w 2020 r. do 6,8 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Węgry wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 4,0 % PKB w 2020 r. do 0,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Węgry w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi; polegały one głównie na obniżeniu wysokości składek na ubezpieczenie społeczne opłacanych przez pracodawców, zniesieniu składek na szkolenia, zwolnieniu pracowników poniżej 25 roku życia z podatku dochodowego od osób fizycznych, ponownym wprowadzeniu 13. emerytury oraz podniesieniu wynagrodzeń lekarzy. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 79,6 % PKB w 2020 r. do 76,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (8) Rada zaleciła Węgrom przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Węgrom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Węgier zmniejszył się z 7,8 % PKB w 2020 r. do 6,8 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Węgry wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 4,0 % PKB w 2020 r. do 0,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Węgry w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi; polegały one głównie na obniżeniu wysokości składek na ubezpieczenie społeczne opłacanych przez pracodawców, zniesieniu składek na szkolenia, zwolnieniu pracowników poniżej 25 roku życia z podatku dochodowego od osób fizycznych, ponownym wprowadzeniu 13. emerytury oraz podniesieniu wynagrodzeń lekarzy. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 79,6 % PKB w 2020 r. do 76,8 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,3 %, a w 2023 r. – o 4,1 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 3,6 % w 2022 r. i o 2,6 % w 2023 r., głównie ze względu na przewidywany bardziej długotrwały wpływ makroekonomiczny wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie. W prognozie Komisji przewiduje się słabszy wzrost spożycia prywatnego, zwłaszcza w 2023 r., oraz wolniejszy wzrost inwestycji zarówno w 2022 r., jak i w 2023 r. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 4,9 % PKB, a w 2023 r. – do 3,5 % PKB. Spadek ten w 2022 r. jest wynikiem głównie utrzymującego się dynamicznego wzrostu nominalnego PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 76,1 %, a w 2023 r. – do 73,8 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 6,0 % PKB i 4,9 % PKB. To większy deficyt, niż przewidywano w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na prognozowane mniej korzystne perspektywy makroekonomiczne, zwłaszcza w 2023 r., oraz wyższy wzrost wydatków, który obejmuje zastrzyki kapitałowe na rzecz przedsiębiorstw użyteczności publicznej w wysokości 1,1 % PKB w 2022 r. i dalsze 0,7 % w 2023 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 76,4 %, a w 2023 r. – 76,1 %. Różnica ta wynika z wyższego salda pierwotnego i mniej korzystnej dynamiki nominalnego PKB. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Węgier. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,3 %, a w 2023 r. – o 4,1 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 3,6 % w 2022 r. i o 2,6 % w 2023 r., głównie ze względu na przewidywany bardziej długotrwały wpływ makroekonomiczny wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie. W prognozie Komisji przewiduje się słabszy wzrost spożycia prywatnego, zwłaszcza w 2023 r., oraz wolniejszy wzrost inwestycji zarówno w 2022 r., jak i w 2023 r. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 4,9 % PKB, a w 2023 r. – do 3,5 % PKB. Spadek ten w 2022 r. jest wynikiem głównie utrzymującego się dynamicznego wzrostu nominalnego PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 76,1 %, a w 2023 r. – do 73,8 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 6,0 % PKB i 4,9 % PKB. To większy deficyt, niż przewidywano w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na prognozowane mniej korzystne perspektywy makroekonomiczne, zwłaszcza w 2023 r., oraz wyższy wzrost wydatków, który obejmuje zastrzyki kapitałowe na rzecz przedsiębiorstw użyteczności publicznej w wysokości 1,1 % PKB w 2022 r. i dalsze 0,7 % w 2023 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 76,4 %, a w 2023 r. – 76,1 %. Różnica ta wynika z wyższego salda pierwotnego i mniej korzystnej dynamiki nominalnego PKB. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Węgier.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał środki wprowadzone w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 0,8 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,2 % PKB w 2022 r. i 0,7 % PKB w 2023 r. (9). Środki te polegają na transferach kapitałowych wypłacanych przez rząd w celu zrekompensowania przedsiębiorstwom użyteczności publicznej spodziewanych strat wynikających z regulowanych cen energii, tymczasowym obniżeniu akcyzy na paliwa oraz rekompensatach dla małych stacji benzynowych. Wszystkie środki poza stałymi pułapami detalicznych cen gazu i energii elektrycznej ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne pułapy cen detalicznych energii oraz obniżki podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,2 % PKB w 2022 r. i 0,3 % PKB w 2023 r. (10). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał środki wprowadzone w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 0,8 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,2 % PKB w 2022 r. i 0,7 % PKB w 2023 r. (9). Środki te polegają na transferach kapitałowych wypłacanych przez rząd w celu zrekompensowania przedsiębiorstwom użyteczności publicznej spodziewanych strat wynikających z regulowanych cen energii, tymczasowym obniżeniu akcyzy na paliwa oraz rekompensatach dla małych stacji benzynowych. Wszystkie środki poza stałymi pułapami detalicznych cen gazu i energii elektrycznej ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne pułapy cen detalicznych energii oraz obniżki podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,2 % PKB w 2022 r. i 0,3 % PKB w 2023 r. (10).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Węgry realizowały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymały inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Węgry prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Węgry realizowały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymały inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Węgry prowadziły – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Węgier na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie zasadniczo neutralny, na poziomie – 0,1 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła wspierający kurs polityki fiskalnej (11). Węgry planują wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, zmaleje o 1,0 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. ze względu na spodziewane spowolnienie absorpcji unijnych środków finansowych (12) Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2022 r. (13) W związku z tym Węgry planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). Szereg działań dyskrecjonalnych przyczynia się również do wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe środki po stronie dochodów), takich jak przywrócenie trzynastej emerytury, świadczenia związane z wynagrodzeniami dla funkcjonariuszy organów ścigania i wojskowych, obniżenie opłacanych przez pracodawców składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na szkolenia. |
| --- | --- |

(17)

Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Węgier na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie zasadniczo neutralny, na poziomie – 0,1 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła wspierający kurs polityki fiskalnej (11). Węgry planują wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, zmaleje o 1,0 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. ze względu na spodziewane spowolnienie absorpcji unijnych środków finansowych (12) Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2022 r. (13) W związku z tym Węgry planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). Szereg działań dyskrecjonalnych przyczynia się również do wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe środki po stronie dochodów), takich jak przywrócenie trzynastej emerytury, świadczenia związane z wynagrodzeniami dla funkcjonariuszy organów ścigania i wojskowych, obniżenie opłacanych przez pracodawców składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na szkolenia.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,9 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (14). Prognozuje się, że w 2023 r. Węgry będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,3 punktu procentowego PKB w 2023 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2023 r. (15). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,9 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,9 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (14). Prognozuje się, że w 2023 r. Węgry będą nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,3 punktu procentowego PKB w 2023 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2023 r. (15). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,9 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,5 % PKB w 2024 r. i do 1,5 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 70,4 %, a w 2025 r. – do 66,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,5 % PKB w 2024 r. i do 1,5 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 70,4 %, a w 2025 r. – do 66,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Przewiduje się, że wskutek starzenia się społeczeństwa i wzrostu długu publicznego w czasie kryzysu związanego z COVID-19 nasilą się wyzwania związane z długoterminową stabilnością fiskalną na Węgrzech. Przewiduje się, że wydatki na emerytury znacznie wzrosną – z około 8 % w 2019 r. do ponad 12 % PKB w 2070 r. Wskaźniki stabilności finansów publicznych wskazują na średnie zagrożenie dla stabilności w perspektywie średnioterminowej i wysokie – w długoterminowej. Niedawne środki z zakresu polityki potęgują wyzwanie związane ze stabilnością, zwiększając długoterminowe zobowiązania emerytalne rządu. Oczekuje się, że 13. emerytura przywrócona w 2021 i 2022 r. zwiększy wydatki na emerytury. Przewiduje się, że zmiany w systemach podatkowych i emerytalnych wprowadzone w ostatnim dziesięcioleciu zwiększą wydatki na emerytury osób o wysokich dochodach i pogłębią nierówności między emerytami. Środki te obejmują zniesienie pułapu dochodów stanowiących podstawę do obliczania emerytury i pułapu wysokości emerytur oraz wprowadzenie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, który zwiększa dochód stanowiący podstawę do obliczania emerytury osób o wysokich dochodach. Emerytura minimalna pozostaje nominalnie niezmieniona od 2008 r., co ma wpływ na sytuację osób, które miały przerwy w zatrudnieniu oraz których średnie zarobki w trakcie ich kariery zawodowej były niskie. |
| --- | --- |

(20)

Przewiduje się, że wskutek starzenia się społeczeństwa i wzrostu długu publicznego w czasie kryzysu związanego z COVID-19 nasilą się wyzwania związane z długoterminową stabilnością fiskalną na Węgrzech. Przewiduje się, że wydatki na emerytury znacznie wzrosną – z około 8 % w 2019 r. do ponad 12 % PKB w 2070 r. Wskaźniki stabilności finansów publicznych wskazują na średnie zagrożenie dla stabilności w perspektywie średnioterminowej i wysokie – w długoterminowej. Niedawne środki z zakresu polityki potęgują wyzwanie związane ze stabilnością, zwiększając długoterminowe zobowiązania emerytalne rządu. Oczekuje się, że 13. emerytura przywrócona w 2021 i 2022 r. zwiększy wydatki na emerytury. Przewiduje się, że zmiany w systemach podatkowych i emerytalnych wprowadzone w ostatnim dziesięcioleciu zwiększą wydatki na emerytury osób o wysokich dochodach i pogłębią nierówności między emerytami. Środki te obejmują zniesienie pułapu dochodów stanowiących podstawę do obliczania emerytury i pułapu wysokości emerytur oraz wprowadzenie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, który zwiększa dochód stanowiący podstawę do obliczania emerytury osób o wysokich dochodach. Emerytura minimalna pozostaje nominalnie niezmieniona od 2008 r., co ma wpływ na sytuację osób, które miały przerwy w zatrudnieniu oraz których średnie zarobki w trakcie ich kariery zawodowej były niskie.

| (21) | W dniu 30 grudnia 2021 r. Węgry przedłożyły dokumenty programowe dotyczące polityki spójności w odniesieniu do umowy o partnerstwie, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (16), a w dniu 26 stycznia 2022 r. – Program na rzecz Rozwoju Gospodarczego i Innowacji Plus. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Węgry mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(21)

W dniu 30 grudnia 2021 r. Węgry przedłożyły dokumenty programowe dotyczące polityki spójności w odniesieniu do umowy o partnerstwie, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (16), a w dniu 26 stycznia 2022 r. – Program na rzecz Rozwoju Gospodarczego i Innowacji Plus. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Węgry mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (22) | Sytuacja na węgierskim rynku pracy jest zasadniczo dobra, nadal jednak istnieją wyzwania związane z niskim wskaźnikiem zatrudnienia kobiet i grup defaworyzowanych. Matki z małymi dziećmi często przez długi czas pozostają poza rynkiem pracy, m.in. z powodu niedoboru miejsc w placówkach opieki nad dziećmi w wieku poniżej trzech lat. Dzięki specjalnym programom liczba miejsc w placówkach opieki nad dziećmi stopniowo wzrasta, ale przedszkola borykają się również z niedoborem personelu. Wskaźnik zatrudnienia można by znacznie zwiększyć w niektórych grupach defaworyzowanych, takich jak osoby o niskich kwalifikacjach, długotrwale bezrobotne, osoby z niepełnosprawnościami i Romowie. Grupy te można by lepiej mobilizować, wyposażając je w umiejętności i aktywnie pomagając im w znalezieniu pracy. Pomoc przy poszukiwaniu pracy jest ograniczona, a tylko połowa zarejestrowanych bezrobotnych otrzymuje świadczenia finansowe. Okres wypłacania zasiłku dla bezrobotnych jest jednym z najkrótszych w Unii. Bezrobocie koncentruje się w regionach słabiej rozwiniętych i na obszarach wiejskich. |
| --- | --- |

(22)

Sytuacja na węgierskim rynku pracy jest zasadniczo dobra, nadal jednak istnieją wyzwania związane z niskim wskaźnikiem zatrudnienia kobiet i grup defaworyzowanych. Matki z małymi dziećmi często przez długi czas pozostają poza rynkiem pracy, m.in. z powodu niedoboru miejsc w placówkach opieki nad dziećmi w wieku poniżej trzech lat. Dzięki specjalnym programom liczba miejsc w placówkach opieki nad dziećmi stopniowo wzrasta, ale przedszkola borykają się również z niedoborem personelu. Wskaźnik zatrudnienia można by znacznie zwiększyć w niektórych grupach defaworyzowanych, takich jak osoby o niskich kwalifikacjach, długotrwale bezrobotne, osoby z niepełnosprawnościami i Romowie. Grupy te można by lepiej mobilizować, wyposażając je w umiejętności i aktywnie pomagając im w znalezieniu pracy. Pomoc przy poszukiwaniu pracy jest ograniczona, a tylko połowa zarejestrowanych bezrobotnych otrzymuje świadczenia finansowe. Okres wypłacania zasiłku dla bezrobotnych jest jednym z najkrótszych w Unii. Bezrobocie koncentruje się w regionach słabiej rozwiniętych i na obszarach wiejskich.

| (23) | Zagrożenie ubóstwem znacznie się zmniejszyło, ale wiele osób nadal nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Wskaźniki deprywacji materialnej i społecznej – zwłaszcza w przypadku dzieci – nadal należą do najwyższych w Unii. Ubóstwo i wykluczenie społeczne koncentrują się w określonych terytoriach i dotyczą określonych grup. Wskaźniki ubóstwa w przypadku Romów są od trzech do czterech razy wyższe, po części z powodu ich bardziej ograniczonego dostępu do rynku pracy i usług publicznych. W ciągu ostatniej dekady osłabiła się siatka bezpieczeństwa socjalnego w przypadku rodzin, które nie mają stabilnego zatrudnienia, a ostatnio pogłębiła się także luka dochodowa ubogich. System podatkowy nieproporcjonalnie obciąża pracowników o niższych wynagrodzeniach. Rodziny o niskich dochodach rzadziej również korzystają z ulgi podatkowej na dziecko. Ich główne źródła dochodu, takie jak wynagrodzenie za roboty publiczne, dochód minimalny i dodatek rodzinny, nie nadążają za wzrostem kosztów utrzymania. Regulowane ceny energii dla gospodarstw domowych pozostały niezmienione, co częściowo chroni gospodarstwa domowe przed niedawnymi podwyżkami cen surowców. Nie pomaga to jednak ubogim gospodarstwom domowym na obszarach wiejskich wykorzystujących do ogrzewania paliwa stałe. Rosnące ceny nieruchomości mieszkalnych są kolejnym wyzwaniem dla rodzin o niskich dochodach, które mają trudności z uzyskaniem wsparcia w ramach programów mieszkalnictwa publicznego. Tymczasem pula mieszkań w ramach mieszkalnictwa socjalnego stała się ograniczona i są one często w złym stanie. |
| --- | --- |

(23)

Zagrożenie ubóstwem znacznie się zmniejszyło, ale wiele osób nadal nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb. Wskaźniki deprywacji materialnej i społecznej – zwłaszcza w przypadku dzieci – nadal należą do najwyższych w Unii. Ubóstwo i wykluczenie społeczne koncentrują się w określonych terytoriach i dotyczą określonych grup. Wskaźniki ubóstwa w przypadku Romów są od trzech do czterech razy wyższe, po części z powodu ich bardziej ograniczonego dostępu do rynku pracy i usług publicznych. W ciągu ostatniej dekady osłabiła się siatka bezpieczeństwa socjalnego w przypadku rodzin, które nie mają stabilnego zatrudnienia, a ostatnio pogłębiła się także luka dochodowa ubogich. System podatkowy nieproporcjonalnie obciąża pracowników o niższych wynagrodzeniach. Rodziny o niskich dochodach rzadziej również korzystają z ulgi podatkowej na dziecko. Ich główne źródła dochodu, takie jak wynagrodzenie za roboty publiczne, dochód minimalny i dodatek rodzinny, nie nadążają za wzrostem kosztów utrzymania. Regulowane ceny energii dla gospodarstw domowych pozostały niezmienione, co częściowo chroni gospodarstwa domowe przed niedawnymi podwyżkami cen surowców. Nie pomaga to jednak ubogim gospodarstwom domowym na obszarach wiejskich wykorzystujących do ogrzewania paliwa stałe. Rosnące ceny nieruchomości mieszkalnych są kolejnym wyzwaniem dla rodzin o niskich dochodach, które mają trudności z uzyskaniem wsparcia w ramach programów mieszkalnictwa publicznego. Tymczasem pula mieszkań w ramach mieszkalnictwa socjalnego stała się ograniczona i są one często w złym stanie.

| (24) | Wyniki kształcenia na Węgrzech są poniżej średniej unijnej. Umiejętności podstawowe uczniów w wieku 15 lat są znacznie poniżej średniej unijnej i średniej regionalnej, i w ciągu ostatniej dekady obniżyły się. W przeciwieństwie do tendencji europejskich odsetek osób wcześnie kończących naukę nie poprawił się w ostatnim dziesięcioleciu: w 2021 r. wyniósł 12,0 %, czyli powyżej średniej unijnej wynoszącej 9,7 %. Odsetek osób wcześnie kończących naukę jest wyższy w najsłabiej rozwiniętych obszarach i sześciokrotnie wyższy wśród Romów niż w przypadku pozostałych osób. Odsetek osób w wieku 25–34 lat posiadających dyplom ukończenia studiów wyższych wzrósł od 2010 r., ale nadal jest jednym z najniższych w Unii. Udział w uczeniu się dorosłych wynosi nieco ponad połowę średniej unijnej. Umiejętności cyfrowe są niewystarczające, zwłaszcza wśród osób biedniejszych. W dwóch najniższych kwartylach dochodu zaledwie 13 % i 18 % Węgrów posiada co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe; odsetki te należą do najniższych w Unii. Uczniowie wywodzący się z grup defaworyzowanych mają niewielkie szanse na wejście na ścieżkę szkolnictwa wyższego. Nierówność w edukacji ogranicza możliwości mobilności społecznej. Niska skuteczność i brak równości systemu szkolnictwa wynikają prawdopodobnie z niskiego poziomu autonomii programowej, braku różnorodności społeczno-ekonomicznej w szkołach i niskich wynagrodzeń nauczycieli. Coraz większym problemem jest też niedobór nauczycieli. Chociaż zagregowane wskaźniki, takie jak stosunek liczby nauczycieli do uczniów, nie wykazują poważnych niedoborów, bardziej szczegółowa analiza pokazuje, że istnieją niedobory w przypadku konkretnych przedmiotów, takich jak matematyka, nauki przyrodnicze i języki obce. Niedobory nauczycieli są również związane z rozdrobnieniem systemu szkolnictwa, ponieważ połowa wszystkich szkół podstawowych i średnich I stopnia liczy mniej niż 150 uczniów. Z powodu braku wykwalifikowanych nauczycieli cierpią w szczególności szkoły o wysokim odsetku uczniów wywodzących się z grup defaworyzowanych. Ponad połowa absolwentów kierunków pedagogicznych wybiera ostatecznie inną karierę zawodową ze względu na duże obciążenie pracą i niskie wynagrodzenie nauczycieli, zwłaszcza na początku kariery zawodowej. Ponadto scentralizowane zarządzanie szkołami sprawia, że dyrektorzy szkół mają ograniczoną samodzielność i ograniczone narzędzia do poprawy jakości nauczania. |
| --- | --- |

(24)

Wyniki kształcenia na Węgrzech są poniżej średniej unijnej. Umiejętności podstawowe uczniów w wieku 15 lat są znacznie poniżej średniej unijnej i średniej regionalnej, i w ciągu ostatniej dekady obniżyły się. W przeciwieństwie do tendencji europejskich odsetek osób wcześnie kończących naukę nie poprawił się w ostatnim dziesięcioleciu: w 2021 r. wyniósł 12,0 %, czyli powyżej średniej unijnej wynoszącej 9,7 %. Odsetek osób wcześnie kończących naukę jest wyższy w najsłabiej rozwiniętych obszarach i sześciokrotnie wyższy wśród Romów niż w przypadku pozostałych osób. Odsetek osób w wieku 25–34 lat posiadających dyplom ukończenia studiów wyższych wzrósł od 2010 r., ale nadal jest jednym z najniższych w Unii. Udział w uczeniu się dorosłych wynosi nieco ponad połowę średniej unijnej. Umiejętności cyfrowe są niewystarczające, zwłaszcza wśród osób biedniejszych. W dwóch najniższych kwartylach dochodu zaledwie 13 % i 18 % Węgrów posiada co najmniej podstawowe umiejętności cyfrowe; odsetki te należą do najniższych w Unii. Uczniowie wywodzący się z grup defaworyzowanych mają niewielkie szanse na wejście na ścieżkę szkolnictwa wyższego. Nierówność w edukacji ogranicza możliwości mobilności społecznej. Niska skuteczność i brak równości systemu szkolnictwa wynikają prawdopodobnie z niskiego poziomu autonomii programowej, braku różnorodności społeczno-ekonomicznej w szkołach i niskich wynagrodzeń nauczycieli. Coraz większym problemem jest też niedobór nauczycieli. Chociaż zagregowane wskaźniki, takie jak stosunek liczby nauczycieli do uczniów, nie wykazują poważnych niedoborów, bardziej szczegółowa analiza pokazuje, że istnieją niedobory w przypadku konkretnych przedmiotów, takich jak matematyka, nauki przyrodnicze i języki obce. Niedobory nauczycieli są również związane z rozdrobnieniem systemu szkolnictwa, ponieważ połowa wszystkich szkół podstawowych i średnich I stopnia liczy mniej niż 150 uczniów. Z powodu braku wykwalifikowanych nauczycieli cierpią w szczególności szkoły o wysokim odsetku uczniów wywodzących się z grup defaworyzowanych. Ponad połowa absolwentów kierunków pedagogicznych wybiera ostatecznie inną karierę zawodową ze względu na duże obciążenie pracą i niskie wynagrodzenie nauczycieli, zwłaszcza na początku kariery zawodowej. Ponadto scentralizowane zarządzanie szkołami sprawia, że dyrektorzy szkół mają ograniczoną samodzielność i ograniczone narzędzia do poprawy jakości nauczania.

| (25) | Wyniki w dziedzinie zdrowia są gorsze niż w większości państw członkowskich, co jest związane zarówno z niezdrowym stylem życia, jak i ograniczoną skutecznością świadczenia opieki zdrowotnej. Współczynniki dotyczące palenia, nadużywania alkoholu i otyłości należą do najwyższych w Unii. Węgrzy należą do grupy obywateli Unii, którzy są najbardziej narażeni na przedwczesny zgon z powodu złej jakości powietrza. Liczba zgonów możliwych do uniknięcia jest jedną z najwyższych w Unii, częściowo na skutek niewystarczających badań przesiewowych i niewłaściwego zarządzania podstawową opieką zdrowotną. Obserwuje się znaczące różnice społeczno-ekonomiczne w dostępie do dobrej jakości opieki ze względu na znaczny niedobór personelu medycznego, w szczególności lekarzy ogólnych i pielęgniarek. Sieć szpitali charakteryzuje się rozdrobnieniem i dużą liczbą łóżek szpitalnych. Węgierscy pacjenci pozostają w szpitalach najdłużej w całej Unii, ponieważ poziom korzystania z zabiegów chirurgii ambulatoryjnej pozostaje niski w porównaniu ze średnią unijną. Niedawne reformy mają zachęcać lekarzy ogólnych do współpracy, dzięki czemu mogłaby się poprawić jakość świadczonych usług. Wprowadzono istotne środki w celu wyeliminowania nieformalnych płatności ze strony pacjentów i rozwiązania problemu niedoborów lekarzy. |
| --- | --- |

(25)

Wyniki w dziedzinie zdrowia są gorsze niż w większości państw członkowskich, co jest związane zarówno z niezdrowym stylem życia, jak i ograniczoną skutecznością świadczenia opieki zdrowotnej. Współczynniki dotyczące palenia, nadużywania alkoholu i otyłości należą do najwyższych w Unii. Węgrzy należą do grupy obywateli Unii, którzy są najbardziej narażeni na przedwczesny zgon z powodu złej jakości powietrza. Liczba zgonów możliwych do uniknięcia jest jedną z najwyższych w Unii, częściowo na skutek niewystarczających badań przesiewowych i niewłaściwego zarządzania podstawową opieką zdrowotną. Obserwuje się znaczące różnice społeczno-ekonomiczne w dostępie do dobrej jakości opieki ze względu na znaczny niedobór personelu medycznego, w szczególności lekarzy ogólnych i pielęgniarek. Sieć szpitali charakteryzuje się rozdrobnieniem i dużą liczbą łóżek szpitalnych. Węgierscy pacjenci pozostają w szpitalach najdłużej w całej Unii, ponieważ poziom korzystania z zabiegów chirurgii ambulatoryjnej pozostaje niski w porównaniu ze średnią unijną. Niedawne reformy mają zachęcać lekarzy ogólnych do współpracy, dzięki czemu mogłaby się poprawić jakość świadczonych usług. Wprowadzono istotne środki w celu wyeliminowania nieformalnych płatności ze strony pacjentów i rozwiązania problemu niedoborów lekarzy.

| (26) | Wadliwe mechanizmy niezależnej kontroli oraz ścisłe wzajemne powiązania między polityką a niektórymi przedsiębiorstwami sprzyjają korupcji. W wielu wypadkach poważnych zarzutów o korupcję z udziałem urzędników wysokiego szczebla lub ich bezpośredniego otoczenia nie podejmuje się zdecydowanych działań mających na celu ściganie tych przestępstw. Zastrzeżenia budzi kwestia odpowiedzialności za decyzje o umarzaniu postępowań, ponieważ nie ma skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie ścigania domniemanej działalności przestępczej. Ramy antykorupcyjne są jeszcze bardziej osłabiane wskutek coraz mniejszych możliwości nadzoru obywatelskiego w kontekście ograniczania wolności mediów, nieprzyjaznego środowiska dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz powracających trudności związanych ze stosowaniem zasad przejrzystości i dostępu do informacji publicznej. W grudniu 2021 r. rząd odroczył wdrożenie większości środków przewidzianych w strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2022 (17). |
| --- | --- |

(26)

Wadliwe mechanizmy niezależnej kontroli oraz ścisłe wzajemne powiązania między polityką a niektórymi przedsiębiorstwami sprzyjają korupcji. W wielu wypadkach poważnych zarzutów o korupcję z udziałem urzędników wysokiego szczebla lub ich bezpośredniego otoczenia nie podejmuje się zdecydowanych działań mających na celu ściganie tych przestępstw. Zastrzeżenia budzi kwestia odpowiedzialności za decyzje o umarzaniu postępowań, ponieważ nie ma skutecznych środków odwoławczych od decyzji prokuratury o odmowie ścigania domniemanej działalności przestępczej. Ramy antykorupcyjne są jeszcze bardziej osłabiane wskutek coraz mniejszych możliwości nadzoru obywatelskiego w kontekście ograniczania wolności mediów, nieprzyjaznego środowiska dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz powracających trudności związanych ze stosowaniem zasad przejrzystości i dostępu do informacji publicznej. W grudniu 2021 r. rząd odroczył wdrożenie większości środków przewidzianych w strategii antykorupcyjnej na lata 2020–2022 (17).

| (27) | Niezależność, efektywność i jakość systemu wymiaru sprawiedliwości mają podstawowe znaczenie dla przyciągnięcia działalności gospodarczej i umożliwienia wzrostu gospodarczego. Utrzymują się zastrzeżenia dotyczące niezależności sądów. Krajowa Rada Sądownicza nadal boryka się z trudnościami w zapewnianiu przeciwwagi dla uprawnień Prezesa Krajowego Urzędu Sądownictwa. Przepisy dotyczące wyboru Prezesa Sądu Najwyższego stwarzają ryzyko wywierania wpływu politycznego na sąd najwyższej instancji w kraju. Brak przejrzystości systemu przydzielania spraw nie pozwala stronom sprawdzić, czy nie zastosowano nienależnej swobody uznania. Pojawiły się pytania dotyczące roli Trybunału Konstytucyjnego – składającego się z członków wybieranych przez Parlament bez udziału przedstawicieli sądownictwa – w przeglądzie wyroków sądów powszechnych. |
| --- | --- |

(27)

Niezależność, efektywność i jakość systemu wymiaru sprawiedliwości mają podstawowe znaczenie dla przyciągnięcia działalności gospodarczej i umożliwienia wzrostu gospodarczego. Utrzymują się zastrzeżenia dotyczące niezależności sądów. Krajowa Rada Sądownicza nadal boryka się z trudnościami w zapewnianiu przeciwwagi dla uprawnień Prezesa Krajowego Urzędu Sądownictwa. Przepisy dotyczące wyboru Prezesa Sądu Najwyższego stwarzają ryzyko wywierania wpływu politycznego na sąd najwyższej instancji w kraju. Brak przejrzystości systemu przydzielania spraw nie pozwala stronom sprawdzić, czy nie zastosowano nienależnej swobody uznania. Pojawiły się pytania dotyczące roli Trybunału Konstytucyjnego – składającego się z członków wybieranych przez Parlament bez udziału przedstawicieli sądownictwa – w przeglądzie wyroków sądów powszechnych.

| (28) | W porównaniu z innymi państwami członkowskimi wyniki Węgier są słabe pod względem dialogu społecznego, zaangażowania zainteresowanych stron w rozwój prawa pierwotnego, konsultacji z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim oraz wykorzystywania instrumentów opartych na dowodach. Systematycznie lekceważone są krajowe przepisy dotyczące obowiązkowych konsultacji społecznych projektów aktów prawnych i ich ocen skutków. Liczba aktów prawnych, które były przedmiotem konsultacji, znacznie spadła w ostatnich latach. |
| --- | --- |

(28)

W porównaniu z innymi państwami członkowskimi wyniki Węgier są słabe pod względem dialogu społecznego, zaangażowania zainteresowanych stron w rozwój prawa pierwotnego, konsultacji z partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim oraz wykorzystywania instrumentów opartych na dowodach. Systematycznie lekceważone są krajowe przepisy dotyczące obowiązkowych konsultacji społecznych projektów aktów prawnych i ich ocen skutków. Liczba aktów prawnych, które były przedmiotem konsultacji, znacznie spadła w ostatnich latach.

| (29) | Wdrożono środki mające na celu dalszą poprawę systemu podatkowego, lecz niektóre wyzwania pozostają aktualne. Opodatkowanie pracy zmalało, ale nadal jest wysokie w przypadku wielu osób o niskich dochodach. Podatki specyficzne dla sektorów oraz duża liczba małych podatków komplikują system podatkowy i przyczyniają się do wzrostu kosztów przestrzegania przepisów, zwłaszcza dla mniejszych firm. |
| --- | --- |

(29)

Wdrożono środki mające na celu dalszą poprawę systemu podatkowego, lecz niektóre wyzwania pozostają aktualne. Opodatkowanie pracy zmalało, ale nadal jest wysokie w przypadku wielu osób o niskich dochodach. Podatki specyficzne dla sektorów oraz duża liczba małych podatków komplikują system podatkowy i przyczyniają się do wzrostu kosztów przestrzegania przepisów, zwłaszcza dla mniejszych firm.

| (30) | Bariery regulacyjne i zaangażowanie państwa w rynki produktowe są przeszkodą w wyborze efektywnych przedsiębiorstw i ograniczają konkurencję. Zwalnianie ad hoc transakcji handlowych z kontroli konkurencji utrudnia funkcjonowanie rynku i ogranicza inwestycje. Kolejnym problemem jest nieprzewidywalność ram prawnych, szczególnie w sektorze detalicznym, który w ostatnich latach doświadcza częstych zmian przepisów. Przepisy i podatki mogą uniemożliwiać rozwój przedsiębiorstw, zwłaszcza w sektorze handlu detalicznego i usług użyteczności publicznej. Utrzymują się też restrykcyjne przepisy dotyczące zawodów regulowanych. Powolne i kosztowne postępowania upadłościowe mogą utrudniać restrukturyzację upadających przedsiębiorstw. Rynek zamówień publicznych pozostaje pod niekorzystnym wpływem praktyk antykonkurencyjnych. Odsetek zamówień udzielonych w postępowaniach, w których był tylko jeden oferent, pozostaje jednym z najwyższych w Unii. Władze poprawiły nadzór nad prawidłowością zamówień publicznych w odpowiedzi na wcześniejsze ustalenia z kolejnych (przeprowadzonych w 2014, 2015 i 2017 r.) audytów Komisji w dziedzinie zarządzania funduszami unijnymi, w których stwierdzono poważne systemowe uchybienia i nieprawidłowości, w szczególności w odniesieniu do stosowania umów ramowych. To, czy wszystkie wcześniej zidentyfikowane niedociągnięcia w pełni usunięto, okaże się w praktyce. W ostatnim czasie pojawiły się nowe zagrożenia związane z prawdopodobnym wyłączeniem trustów interesu publicznego z zakresu obowiązywania przepisów dotyczących zamówień publicznych. W lutym 2021 r. rząd wyznaczył sobie ambitny cel zmniejszenia odsetka postępowań o udzielenie zamówienia publicznego z tylko jedną ofertą do poniżej 15 %, nie ustalając przy tym jednak harmonogramu. |
| --- | --- |

(30)

Bariery regulacyjne i zaangażowanie państwa w rynki produktowe są przeszkodą w wyborze efektywnych przedsiębiorstw i ograniczają konkurencję. Zwalnianie ad hoc transakcji handlowych z kontroli konkurencji utrudnia funkcjonowanie rynku i ogranicza inwestycje. Kolejnym problemem jest nieprzewidywalność ram prawnych, szczególnie w sektorze detalicznym, który w ostatnich latach doświadcza częstych zmian przepisów. Przepisy i podatki mogą uniemożliwiać rozwój przedsiębiorstw, zwłaszcza w sektorze handlu detalicznego i usług użyteczności publicznej. Utrzymują się też restrykcyjne przepisy dotyczące zawodów regulowanych. Powolne i kosztowne postępowania upadłościowe mogą utrudniać restrukturyzację upadających przedsiębiorstw. Rynek zamówień publicznych pozostaje pod niekorzystnym wpływem praktyk antykonkurencyjnych. Odsetek zamówień udzielonych w postępowaniach, w których był tylko jeden oferent, pozostaje jednym z najwyższych w Unii. Władze poprawiły nadzór nad prawidłowością zamówień publicznych w odpowiedzi na wcześniejsze ustalenia z kolejnych (przeprowadzonych w 2014, 2015 i 2017 r.) audytów Komisji w dziedzinie zarządzania funduszami unijnymi, w których stwierdzono poważne systemowe uchybienia i nieprawidłowości, w szczególności w odniesieniu do stosowania umów ramowych. To, czy wszystkie wcześniej zidentyfikowane niedociągnięcia w pełni usunięto, okaże się w praktyce. W ostatnim czasie pojawiły się nowe zagrożenia związane z prawdopodobnym wyłączeniem trustów interesu publicznego z zakresu obowiązywania przepisów dotyczących zamówień publicznych. W lutym 2021 r. rząd wyznaczył sobie ambitny cel zmniejszenia odsetka postępowań o udzielenie zamówienia publicznego z tylko jedną ofertą do poniżej 15 %, nie ustalając przy tym jednak harmonogramu.

| (31) | Transformacja w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu jest nadal na wczesnym etapie. Połowa terytorium Węgier jest w znacznym stopniu narażona na ryzyko związane ze zmianą klimatu, w tym na susze i powodzie. Stwarza to potrzebę zrównoważonych rozwiązań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, w szczególności poprzez retencję wody w oparciu o zasoby przyrody, np. poprzez przywrócenie naturalnej hydrologii, dostosowanie praktyk rolniczych oraz staranne monitorowanie poboru wód gruntowych i powierzchniowych do nawadniania. Problemem jest wciąż jakość powietrza i wody. Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest spalanie paliw stałych w domach oraz emisje z sektorów rolnictwa i transportu. Duża część sieci zaopatrzenia w wodę pitną jest w złym stanie, a otoczenie regulacyjne stwarza bariery dla inwestycji. Gospodarka o obiegu zamkniętym jest nadal na wstępnym etapie, a recykling odpadów komunalnych jest słabo rozwinięty, nie ma też odpowiednich instrumentów gospodarczych, aby sprostać wyzwaniom w obszarze środowiska naturalnego. Reorganizację gospodarowania odpadami rząd przeprowadził w kilku etapach. Zmiany ograniczyły konkurencję w tym sektorze, czego skutkiem ubocznym jest spadek wydajności recyclingu i współczynników recyklingu. Sektory, które prawdopodobnie skurczą się lub ulegną przekształceniu w wyniku zielonej transformacji, zapewniają miejsca pracy prawie 4 % wszystkich pracowników; mogą oni szczególnie potrzebować podniesienia i zmiany kwalifikacji. Niedobory pracowników w sektorze energetycznym mogą utrudniać przechodzenie na neutralność klimatyczną. |
| --- | --- |

(31)

Transformacja w kierunku gospodarki neutralnej dla klimatu jest nadal na wczesnym etapie. Połowa terytorium Węgier jest w znacznym stopniu narażona na ryzyko związane ze zmianą klimatu, w tym na susze i powodzie. Stwarza to potrzebę zrównoważonych rozwiązań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, w szczególności poprzez retencję wody w oparciu o zasoby przyrody, np. poprzez przywrócenie naturalnej hydrologii, dostosowanie praktyk rolniczych oraz staranne monitorowanie poboru wód gruntowych i powierzchniowych do nawadniania. Problemem jest wciąż jakość powietrza i wody. Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest spalanie paliw stałych w domach oraz emisje z sektorów rolnictwa i transportu. Duża część sieci zaopatrzenia w wodę pitną jest w złym stanie, a otoczenie regulacyjne stwarza bariery dla inwestycji. Gospodarka o obiegu zamkniętym jest nadal na wstępnym etapie, a recykling odpadów komunalnych jest słabo rozwinięty, nie ma też odpowiednich instrumentów gospodarczych, aby sprostać wyzwaniom w obszarze środowiska naturalnego. Reorganizację gospodarowania odpadami rząd przeprowadził w kilku etapach. Zmiany ograniczyły konkurencję w tym sektorze, czego skutkiem ubocznym jest spadek wydajności recyclingu i współczynników recyklingu. Sektory, które prawdopodobnie skurczą się lub ulegną przekształceniu w wyniku zielonej transformacji, zapewniają miejsca pracy prawie 4 % wszystkich pracowników; mogą oni szczególnie potrzebować podniesienia i zmiany kwalifikacji. Niedobory pracowników w sektorze energetycznym mogą utrudniać przechodzenie na neutralność klimatyczną.

| (32) | Infrastruktura transportowa charakteryzuje się gęstą siecią autostrad i zelektryfikowanych linii kolejowych. Węgry doświadczają znacznego wzrostu emisji w sektorze transportu, który szybko staje się największym sektorem emitującym. Węgry należą do państw członkowskich o największym zagęszczeniu ruchu, z rosnącą liczbą utraconych godzin na kierowcę na obszarach miejskich. Stale rośnie udział bezemisyjnych samochodów osobowych wśród nowo rejestrowanych pojazdów oraz liczba punktów ładowania. Chociaż odpowiadające im wskaźniki wykazują wiodącą pozycję wśród państw w regionie, są one nadal poniżej średniej unijnej. |
| --- | --- |

(32)

Infrastruktura transportowa charakteryzuje się gęstą siecią autostrad i zelektryfikowanych linii kolejowych. Węgry doświadczają znacznego wzrostu emisji w sektorze transportu, który szybko staje się największym sektorem emitującym. Węgry należą do państw członkowskich o największym zagęszczeniu ruchu, z rosnącą liczbą utraconych godzin na kierowcę na obszarach miejskich. Stale rośnie udział bezemisyjnych samochodów osobowych wśród nowo rejestrowanych pojazdów oraz liczba punktów ładowania. Chociaż odpowiadające im wskaźniki wykazują wiodącą pozycję wśród państw w regionie, są one nadal poniżej średniej unijnej.

| (33) | Badania naukowe i innowacje są kluczową siłą napędową długoterminowego wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Węgry są początkującym innowatorem. Wydatki na badania i rozwój rosną i w 2020 r. osiągnęły poziom 1,61 % PKB. Główną przeszkodą dla innowacji jest niedobór wysoko wykwalifikowanych pracowników. Odsetek osób z wyższym wykształceniem należy do najniższych w Unii. Niedawne zwolnienie młodych pracowników z podatku dochodowego od osób fizycznych i inne zmiany strukturalne ograniczające wolność akademicką zmniejszają atrakcyjność szkolnictwa wyższego. Umiejętności cyfrowe i korzystanie z technologii cyfrowych przez przedsiębiorstwa i służby publiczne utrzymują się poniżej średniej unijnej. |
| --- | --- |

(33)

Badania naukowe i innowacje są kluczową siłą napędową długoterminowego wzrostu gospodarczego i konkurencyjności. Węgry są początkującym innowatorem. Wydatki na badania i rozwój rosną i w 2020 r. osiągnęły poziom 1,61 % PKB. Główną przeszkodą dla innowacji jest niedobór wysoko wykwalifikowanych pracowników. Odsetek osób z wyższym wykształceniem należy do najniższych w Unii. Niedawne zwolnienie młodych pracowników z podatku dochodowego od osób fizycznych i inne zmiany strukturalne ograniczające wolność akademicką zmniejszają atrakcyjność szkolnictwa wyższego. Umiejętności cyfrowe i korzystanie z technologii cyfrowych przez przedsiębiorstwa i służby publiczne utrzymują się poniżej średniej unijnej.

| (34) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(34)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (35) | Sektor energetyczny Węgier jest w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych z Rosji. Według danych z 2020 r. (18) niemal cały import gazu ziemnego pochodzi z Rosji (95 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 44 %). Zależność od Rosji w odniesieniu do ropy naftowej jest również powyżej średniej unijnej (61 % w porównaniu z 26 %), jest natomiast niższa w przypadku węgla (22 % w porównaniu z 54 %). Udział gazu ziemnego w koszyku energetycznym jest wyższy niż średnia unijna (35 % w porównaniu z 24 %), niższy jest natomiast udział ropy naftowej (30 % w porównaniu z 33 %) i węgla (7 % w porównaniu z 11 %). Udział źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej brutto na poziomie 13,9 % jest jednym z najniższych w Unii. Węgry planują w większym stopniu korzystać z energii słonecznej, natomiast potencjał energii wiatrowej i geotermalnej pozostaje niewykorzystany. Sieć elektroenergetyczna wymaga inwestycji, np. wprowadzenia inteligentnego pomiaru, systemów prosumentów, społeczności energetycznych i dynamicznego ustalania cen, aby zwiększyć wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Można by ponadto uprościć procedury wydawania pozwoleń na instalację obiektów wykorzystujących odnawialne źródła energii. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystywania paliw zrównoważonych. Istnieje potencjał znacznej poprawy efektywności energetycznej w sektorze budownictwa mieszkaniowego, co pozwoliłoby jeszcze bardziej zmniejszyć zależność. Stosowanie surowszych norm środowiskowych do nowych mieszkań odroczono o 18 miesięcy do czerwca 2022 r. Obecny program renowacji budynków mieszkalnych nie skupia się na efektywności energetycznej i wyklucza w praktyce rodziny znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Jednolicie niski poziom regulowanych cen energii, niezależnie od dochodu gospodarstwa domowego czy poziomu zużycia, zwiększa nierówności dochodowe i nie zachęca do oszczędzania energii. Realizacja przez Węgry celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(35)

Sektor energetyczny Węgier jest w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych z Rosji. Według danych z 2020 r. (18) niemal cały import gazu ziemnego pochodzi z Rosji (95 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 44 %). Zależność od Rosji w odniesieniu do ropy naftowej jest również powyżej średniej unijnej (61 % w porównaniu z 26 %), jest natomiast niższa w przypadku węgla (22 % w porównaniu z 54 %). Udział gazu ziemnego w koszyku energetycznym jest wyższy niż średnia unijna (35 % w porównaniu z 24 %), niższy jest natomiast udział ropy naftowej (30 % w porównaniu z 33 %) i węgla (7 % w porównaniu z 11 %). Udział źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej brutto na poziomie 13,9 % jest jednym z najniższych w Unii. Węgry planują w większym stopniu korzystać z energii słonecznej, natomiast potencjał energii wiatrowej i geotermalnej pozostaje niewykorzystany. Sieć elektroenergetyczna wymaga inwestycji, np. wprowadzenia inteligentnego pomiaru, systemów prosumentów, społeczności energetycznych i dynamicznego ustalania cen, aby zwiększyć wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. Można by ponadto uprościć procedury wydawania pozwoleń na instalację obiektów wykorzystujących odnawialne źródła energii. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystywania paliw zrównoważonych. Istnieje potencjał znacznej poprawy efektywności energetycznej w sektorze budownictwa mieszkaniowego, co pozwoliłoby jeszcze bardziej zmniejszyć zależność. Stosowanie surowszych norm środowiskowych do nowych mieszkań odroczono o 18 miesięcy do czerwca 2022 r. Obecny program renowacji budynków mieszkalnych nie skupia się na efektywności energetycznej i wyklucza w praktyce rodziny znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji. Jednolicie niski poziom regulowanych cen energii, niezależnie od dochodu gospodarstwa domowego czy poziomu zużycia, zwiększa nierówności dochodowe i nie zachęca do oszczędzania energii. Realizacja przez Węgry celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (36) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Węgry mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Węgry mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(36)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Węgry mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Węgry mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (37) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1, |
| --- | --- |

(37)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1,

NINIEJSZYM ZALECA Węgrom podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Poprawę długoterminowej stabilności systemu emerytalnego, przy jednoczesnym zachowaniu adekwatności, w szczególności poprzez rozwiązanie problemu nierówności w dochodach.

2.

Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Kontynuowanie integracji na rynku pracy grup najbardziej wrażliwych, w szczególności przez podnoszenie kwalifikacji, oraz przedłużenie okresu wypłacania świadczeń dla bezrobotnych. Poprawę adekwatności pomocy społecznej oraz zapewnienie wszystkim powszechnego dostępu do niezbędnych usług i odpowiednich warunków mieszkaniowych. Poprawę wyników kształcenia oraz zwiększenie uczestnictwa grup defaworyzowanych, zwłaszcza Romów, w wysokiej jakości powszechnym systemie edukacji. Poprawę dostępu do wysokiej jakości usług w zakresie profilaktyki i podstawowej opieki zdrowotnej.

4.

Wzmocnienie ram antykorupcyjnych, w tym przez zwiększenie skuteczności działań prokuratorskich i poprawę dostępu do informacji, oraz wzmocnienie niezależności sądów. Poprawę jakości i przejrzystości procesu decyzyjnego przez skuteczny dialog społeczny, utrzymywanie kontaktów z pozostałymi zainteresowanymi stronami i regularne oceny skutków. Dalsze upraszczanie systemu podatkowego. Poprawę konkurencji oraz przewidywalności regulacji w sektorze usług, w szczególności w sektorze handlu detalicznego i usług użyteczności publicznej, oraz systematyczne prowadzenie kontroli konkurencji w przypadku transakcji handlowych. Poprawę konkurencji w zamówieniach publicznych.

5.

Wspieranie reform i inwestycji w zrównoważone gospodarowanie wodą i odpadami oraz aspektu obiegu zamkniętego w gospodarce, cyfryzacji przedsiębiorstw, umiejętności ekologicznych i cyfrowych oraz badań naukowych i innowacji.

6.

Ograniczenie ogólnej zależności od paliw kopalnych poprzez przyspieszenie wprowadzania odnawialnych źródeł energii, w szczególności poprzez usprawnienie procedur wydawania pozwoleń i modernizację infrastruktury elektroenergetycznej. Dywersyfikację importu paliw kopalnych, poprzez m.in. wzmocnienie połączeń międzysystemowych z udziałem innych krajów. Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych w przypadku budynków i transportu poprzez zwiększenie wysiłków na rzecz środków w zakresie efektywności energetycznej dla wszystkich, zwłaszcza w domach mieszkalnych, oraz na rzecz zrównoważonego transportu, w szczególności poprzez elektryfikację.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

3

(4)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

4

(5)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 78).

5

(6)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

6

(7)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

7

(8)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Węgier na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Węgry programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 107).

8

(9)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

9

(10)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

10

(11)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

11

(12)  Są to prognozy Komisji. Komisja nie dokonała jeszcze oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Węgier.

12

(13)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ wynoszący 0,4 punktu procentowego PKB, co w dużej mierze wynika z wpływu fiskalnego dokapitalizowania przedsiębiorstw użyteczności publicznej.

13

(14)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ wynoszący 0,6 punktu procentowego PKB, co wynika w dużej mierze ze stopniowego wycofywania dotacji na remonty dla rodzin i niższego szacowanego dokapitalizowania przedsiębiorstw użyteczności publicznej niż w 2022 r.

15

(16)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

16

(17)  W dniu 27 kwietnia Komisja skierowała do Węgier pisemne powiadomienie na podstawie art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii (Dz.U. L 433I z 22.12.2020, s. 1).

17

(18)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Węgier całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych. Należy zauważyć, że chociaż Węgry są w dużym stopniu uzależnione od importu gazu rosyjskiego, znaczną jego część eksportują do państw sąsiadujących. W związku z tym uzależnienie od gazu na spożycie krajowe jest prawdopodobnie niższe niż wynika to ze zgłoszonych danych, choć nadal znaczne.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

19

(20)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/146 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/146

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Malty na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/18)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Malty jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Malty jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Malty na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Malty na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 13 lipca 2021 r. Malta przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 5 października 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Malty (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Malta osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 13 lipca 2021 r. Malta przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 5 października 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Malty (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Malta osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 15 kwietnia 2022 r. Malta przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 2 maja 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Malty z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 15 kwietnia 2022 r. Malta przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 2 maja 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Malty z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Malty 2022. Oceniono w nim postępy Malty w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Maltę, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Malty we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Malty 2022. Oceniono w nim postępy Malty w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Maltę, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Malty we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Malty, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Malty, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Malcie przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Malcie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Malty zmniejszył się z 9,5 % PKB w 2020 r. do 8,0 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Maltę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 6,3 % PKB w 2020 r. do 4,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Maltę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 53,4 % PKB w 2020 r. do 57,0 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Malcie przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Malcie – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Malty zmniejszył się z 9,5 % PKB w 2020 r. do 8,0 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Maltę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 6,3 % PKB w 2020 r. do 4,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Maltę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 53,4 % PKB w 2020 r. do 57,0 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,4 %, a w 2023 r. – o 3,9 %. Dla porównania, w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 4,2 % w 2022 r., natomiast wyższy wzrost w 2023 r. – o 4,0 %. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,4 % PKB, a w 2023 r. – do 4,6 %. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie wzrost aktywności gospodarczej i efekt netto częściowego wycofania nadzwyczajnych środków wsparcia, natomiast w odpowiedzi na wysokie ceny energii wprowadzono nowe środki. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 58,6 %, a w 2023 r. – do 59,4 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 5,6 % PKB i 4,6 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 58,5 %, a w 2023 r. – 59,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 4,5 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Malty. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,4 %, a w 2023 r. – o 3,9 %. Dla porównania, w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 4,2 % w 2022 r., natomiast wyższy wzrost w 2023 r. – o 4,0 %. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,4 % PKB, a w 2023 r. – do 4,6 %. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie wzrost aktywności gospodarczej i efekt netto częściowego wycofania nadzwyczajnych środków wsparcia, natomiast w odpowiedzi na wysokie ceny energii wprowadzono nowe środki. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 58,6 %, a w 2023 r. – do 59,4 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 5,6 % PKB i 4,6 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 58,5 %, a w 2023 r. – 59,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 4,5 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Malty.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 4,7 % PKB w 2021 r. do 1,3 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,0 % PKB w 2022 r. i 0,6 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie obniżenie podatków pośrednich od zużycia energii oraz subsydia do produkcji energii w celu zrekompensowania wzrostu cen importowanej energii elektrycznej i cen emisji dwutlenku węgla. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności subsydia na produkcję energii i obniżki akcyzy na paliwo. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 4,7 % PKB w 2021 r. do 1,3 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,0 % PKB w 2022 r. i 0,6 % PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie obniżenie podatków pośrednich od zużycia energii oraz subsydia do produkcji energii w celu zrekompensowania wzrostu cen importowanej energii elektrycznej i cen emisji dwutlenku węgla. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności subsydia na produkcję energii i obniżki akcyzy na paliwo. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,1 % PKB w 2023 r. (13).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Malta kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Malta prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Malta kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Malta prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Malty na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,5 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Malta planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Malta nie planuje utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Ponadto rząd przyznał wsparcie finansowe gospodarstwom domowym (0,3 % PKB), zwiększone świadczenia emerytalne o charakterze składkowym i nieskładkowym przewyższające korektę kosztów utrzymania (0,2 % PKB), natomiast stopa wzrostu zużycia pośredniego (po skorygowaniu o środki) pozostała wysoka (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Malty na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,5 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Malta planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Malta nie planuje utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,5 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Ponadto rząd przyznał wsparcie finansowe gospodarstwom domowym (0,3 % PKB), zwiększone świadczenia emerytalne o charakterze składkowym i nieskładkowym przewyższające korektę kosztów utrzymania (0,2 % PKB), natomiast stopa wzrostu zużycia pośredniego (po skorygowaniu o środki) pozostała wysoka (0,4 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 1,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Malta będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,3 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB), tymczasowego wsparcia finansowego dla gospodarstw domowych (0,3 % PKB) oraz składkowych i nieskładkowych świadczeń emerytalnych przekraczających korektę kosztów utrzymania (0,2 % PKB). Ponadto oczekuje się, że wzrost zużycia pośredniego (po skorygowaniu o środki) będzie niższy od wzrostu nominalnego PKB (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 1,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Malta będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,3 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ stopniowego wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB), tymczasowego wsparcia finansowego dla gospodarstw domowych (0,3 % PKB) oraz składkowych i nieskładkowych świadczeń emerytalnych przekraczających korektę kosztów utrzymania (0,2 % PKB). Ponadto oczekuje się, że wzrost zużycia pośredniego (po skorygowaniu o środki) będzie niższy od wzrostu nominalnego PKB (0,4 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 4,6 % PKB w 2023 r., do 2,8 % w 2024 r. i do 2,4 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 58,6 %, a w 2025 r. – do 57,2 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 4,6 % PKB w 2023 r., do 2,8 % w 2024 r. i do 2,4 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 58,6 %, a w 2025 r. – do 57,2 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Malty przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności jest ambitny i przewiduje reformy i inwestycje mające na celu sprostanie wyzwaniom zidentyfikowanym w odniesieniu do zdrowia, zatrudnienia, edukacji i umiejętności, zielonej i cyfrowej transformacji, wymiaru sprawiedliwości oraz walki z korupcją i praniem pieniędzy. Jednym z filarów długoterminowej wizji gospodarczej rządu jest dobre sprawowanie władzy, a w planie odbudowy i zwiększania odporności przewidziano znaczne wysiłki w celu rozwiązania problemów w tej dziedzinie. Dużo miejsca w planie odbudowy i zwiększania odporności poświęcono również inwestycjom w edukację, proponując odpowiednie działania służące zniwelowaniu wad w systemie edukacji. Znaczna część planowanych inwestycji koncentruje się na zielonej i cyfrowej transformacji, co stanowi realizację zaleceń krajowych dotyczących inwestycji w tych obszarach. W planie odbudowy i zwiększania odporności częściowo uwzględniono zidentyfikowane wyzwania w odniesieniu do agresywnego planowania podatkowego, do badań naukowych i innowacji oraz do stabilności systemu emerytalnego. |
| --- | --- |

(20)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Malty przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności jest ambitny i przewiduje reformy i inwestycje mające na celu sprostanie wyzwaniom zidentyfikowanym w odniesieniu do zdrowia, zatrudnienia, edukacji i umiejętności, zielonej i cyfrowej transformacji, wymiaru sprawiedliwości oraz walki z korupcją i praniem pieniędzy. Jednym z filarów długoterminowej wizji gospodarczej rządu jest dobre sprawowanie władzy, a w planie odbudowy i zwiększania odporności przewidziano znaczne wysiłki w celu rozwiązania problemów w tej dziedzinie. Dużo miejsca w planie odbudowy i zwiększania odporności poświęcono również inwestycjom w edukację, proponując odpowiednie działania służące zniwelowaniu wad w systemie edukacji. Znaczna część planowanych inwestycji koncentruje się na zielonej i cyfrowej transformacji, co stanowi realizację zaleceń krajowych dotyczących inwestycji w tych obszarach. W planie odbudowy i zwiększania odporności częściowo uwzględniono zidentyfikowane wyzwania w odniesieniu do agresywnego planowania podatkowego, do badań naukowych i innowacji oraz do stabilności systemu emerytalnego.

| (21) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Malty przyczyni się do dalszych postępów w zakresie zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Malcie stanowią 53,8 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 25,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Malcie szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(21)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Malty przyczyni się do dalszych postępów w zakresie zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych na Malcie stanowią 53,8 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 25,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Malcie szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (22) | Malta nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Malta ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

Malta nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Malta ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Malta mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań związanych z cechami jej systemu podatkowego, które sprzyjają agresywnemu planowaniu podatkowemu. Przeciwdziałanie mu ma nadal kluczowe znaczenie dla poprawy efektywności i sprawiedliwości systemu podatkowego, jak zaznaczono w zaleceniu dla strefy euro na 2022 r. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Malta podjęła działania przeciwko praktykom agresywnego planowania podatkowego, realizując uzgodnione wcześniej międzynarodowe i europejskie inicjatywy oraz zobowiązując się w swoim planie odbudowy i zwiększania odporności do przeprowadzenia niezależnego badania dotyczącego płatności wychodzących i przychodzących (tj. między rezydentami Unii a rezydentami państw trzecich), a następnie – na podstawie jego wyników – do wdrożenia odpowiednich aktów prawnych. Niemniej jednak przekazywanie przez przedsiębiorstwa z siedzibą na Malcie wychodzących płatności odsetek, opłat licencyjnych i dywidend do jurysdykcji o zerowych lub niskich stawkach podatkowych (co oznacza każdą jurysdykcję, w której ustawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych jest niższa od najniższej ustawowej stawki podatku od osób prawnych w Unii, wynoszącej 9 %), może prowadzić do całkowitego uniknięcia opodatkowania takich płatności do czasu wprowadzenia na Malcie podatków u źródła lub równoważnych środków ochronnych w celu zapewnienia właściwego opodatkowania takich płatności. Ponadto traktowanie spółek mających na Malcie rezydencję podatkową, ale nie domicyl podatkowy, nadal stwarza ryzyko podwójnego nieopodatkowania zarówno przedsiębiorstw, jak i osób fizycznych. |
| --- | --- |

(23)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Malta mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań związanych z cechami jej systemu podatkowego, które sprzyjają agresywnemu planowaniu podatkowemu. Przeciwdziałanie mu ma nadal kluczowe znaczenie dla poprawy efektywności i sprawiedliwości systemu podatkowego, jak zaznaczono w zaleceniu dla strefy euro na 2022 r. Odczuwane przez inne państwa członkowskie skutki uboczne strategii agresywnego planowania podatkowego wymagają skoordynowanych działań w ramach polityk krajowych w celu uzupełnienia prawodawstwa Unii. Malta podjęła działania przeciwko praktykom agresywnego planowania podatkowego, realizując uzgodnione wcześniej międzynarodowe i europejskie inicjatywy oraz zobowiązując się w swoim planie odbudowy i zwiększania odporności do przeprowadzenia niezależnego badania dotyczącego płatności wychodzących i przychodzących (tj. między rezydentami Unii a rezydentami państw trzecich), a następnie – na podstawie jego wyników – do wdrożenia odpowiednich aktów prawnych. Niemniej jednak przekazywanie przez przedsiębiorstwa z siedzibą na Malcie wychodzących płatności odsetek, opłat licencyjnych i dywidend do jurysdykcji o zerowych lub niskich stawkach podatkowych (co oznacza każdą jurysdykcję, w której ustawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych jest niższa od najniższej ustawowej stawki podatku od osób prawnych w Unii, wynoszącej 9 %), może prowadzić do całkowitego uniknięcia opodatkowania takich płatności do czasu wprowadzenia na Malcie podatków u źródła lub równoważnych środków ochronnych w celu zapewnienia właściwego opodatkowania takich płatności. Ponadto traktowanie spółek mających na Malcie rezydencję podatkową, ale nie domicyl podatkowy, nadal stwarza ryzyko podwójnego nieopodatkowania zarówno przedsiębiorstw, jak i osób fizycznych.

| (24) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(24)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (25) | Malta jest opóźniona w działaniach służących osiągnięciu do 2030 r. celu redukcji o 19 % w stosunku do poziomów z 2005 r. emisji gazów cieplarnianych nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS), uwzględnionych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 (19). Zobowiązanie Malty do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. będzie wymagać stałego wysiłku inwestycyjnego ze strony zarówno gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw oraz rządu. W związku z tym, że ambitniejsze cele klimatyczne Unii koncentrują się na bardziej przystępnej cenowo, bezpiecznej i zrównoważonej energii, należy w większym stopniu starać się o wykorzystanie potencjału Malty w zakresie energii słonecznej i wiatrowej, w tym pływających morskich źródeł energii, biorąc pod uwagę, że źródła odnawialne stanowią jedynie 8 % jej koszyka energetycznego. Malta jest w dużym stopniu zależna od ropy naftowej (48 %) i gazu ziemnego (44 %). W 2020 r. 86 % energii elektrycznej na Malcie pochodziło z gazu ziemnego. Choć Malta nie importuje gazu ani ropy z Rosji (20), to zaczyna odczuwać gwałtowny wzrost cen energii. Malta zamierza zapewnić większe bezpieczeństwo dostaw energii dzięki budowie drugiego elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego. Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych wymagałoby również modernizacji sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, a także inwestycji w magazynowanie energii elektrycznej w celu zapewnienia niezawodnych i elastycznych dostaw energii z możliwością szybkiego reagowania. Koncentracja na efektywności energetycznej budynków, w szczególności mieszkalnych, m.in. poprzez upowszechnienie pomp ciepła i innych ekologicznych rozwiązań, pomogłaby zmniejszyć zapotrzebowanie na energię. Realizacja przez Maltę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Ponadto stale rosną emisje z transportu drogowego, które stanowią największe źródło emisji gazów cieplarnianych nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji. Zmniejszenie zagęszczenia ruchu wymagałoby udoskonalenia transportu publicznego, wdrożenia inteligentnych systemów transportowych oraz inwestycji w infrastrukturę mobilności miękkiej (np. chodniki i drogi dla rowerów) w celu zapewnienia bezpiecznych alternatyw dla korzystania z prywatnych samochodów. |
| --- | --- |

(25)

Malta jest opóźniona w działaniach służących osiągnięciu do 2030 r. celu redukcji o 19 % w stosunku do poziomów z 2005 r. emisji gazów cieplarnianych nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS), uwzględnionych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 (19). Zobowiązanie Malty do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. będzie wymagać stałego wysiłku inwestycyjnego ze strony zarówno gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw oraz rządu. W związku z tym, że ambitniejsze cele klimatyczne Unii koncentrują się na bardziej przystępnej cenowo, bezpiecznej i zrównoważonej energii, należy w większym stopniu starać się o wykorzystanie potencjału Malty w zakresie energii słonecznej i wiatrowej, w tym pływających morskich źródeł energii, biorąc pod uwagę, że źródła odnawialne stanowią jedynie 8 % jej koszyka energetycznego. Malta jest w dużym stopniu zależna od ropy naftowej (48 %) i gazu ziemnego (44 %). W 2020 r. 86 % energii elektrycznej na Malcie pochodziło z gazu ziemnego. Choć Malta nie importuje gazu ani ropy z Rosji (20), to zaczyna odczuwać gwałtowny wzrost cen energii. Malta zamierza zapewnić większe bezpieczeństwo dostaw energii dzięki budowie drugiego elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego. Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych wymagałoby również modernizacji sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, a także inwestycji w magazynowanie energii elektrycznej w celu zapewnienia niezawodnych i elastycznych dostaw energii z możliwością szybkiego reagowania. Koncentracja na efektywności energetycznej budynków, w szczególności mieszkalnych, m.in. poprzez upowszechnienie pomp ciepła i innych ekologicznych rozwiązań, pomogłaby zmniejszyć zapotrzebowanie na energię. Realizacja przez Maltę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. Ponadto stale rosną emisje z transportu drogowego, które stanowią największe źródło emisji gazów cieplarnianych nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji. Zmniejszenie zagęszczenia ruchu wymagałoby udoskonalenia transportu publicznego, wdrożenia inteligentnych systemów transportowych oraz inwestycji w infrastrukturę mobilności miękkiej (np. chodniki i drogi dla rowerów) w celu zapewnienia bezpiecznych alternatyw dla korzystania z prywatnych samochodów.

| (26) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Malta może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji. Ponadto Malta może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(26)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Malta może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji. Ponadto Malta może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (27) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(27)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (28) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Malty kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3, |
| --- | --- |

(28)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Malty kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3,

NINIEJSZYM ZALECA Malcie podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 5 października 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Podjęcie skutecznych działań wobec tych cech systemu podatkowego, które mogą ułatwiać agresywne planowanie podatkowe przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa międzynarodowe, m.in. poprzez zapewnienie wystarczającego opodatkowania wychodzących płatności odsetek, opłat licencyjnych i dywidend, a także zmianę przepisów dotyczących spółek niemających domicylu podatkowego na Malcie.

4.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych. Przyspieszenie upowszechniania odnawialnych źródeł energii, promowanie i umożliwianie inwestycji w energię wiatrową i słoneczną, w tym w pływające morskie źródła energii, dalsze udoskonalanie sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej na Malcie oraz tworzenie zachęt do magazynowania energii elektrycznej w celu zapewnienia niezawodnych i elastycznych dostaw energii z możliwością szybkiego reagowania. Zmniejszenie zapotrzebowania na energię poprzez poprawę efektywności energetycznej, zwłaszcza w budynkach mieszkalnych. Ograniczenie emisji pochodzących z transportu drogowego poprzez rozwiązanie problemu zagęszczenia ruchu dzięki poprawie jakości usług transportu publicznego, inteligentnym systemom transportowym oraz inwestycjom w infrastrukturę mobilności miękkiej.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Malty na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 83).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  ST 11941/2021; ST 11941/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Malty na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Maltę programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 116).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań na rzecz klimatu w celu wywiązania się z zobowiązań wynikających z Porozumienia paryskiego oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 525/2013 (Dz.U. L 156 z 19.6.2018, s. 26).

19

(20)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Malty w całkowitym imporcie uwzględniono również handel wewnątrzunijny. Dane dla surowej ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

21

(22)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/154 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/154

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie polityki gospodarczej Niderlandów, zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/19)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niderlandy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Niderlandy jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii i utrzymujące się zakłócenia w łańcuchach dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii i utrzymujące się zakłócenia w łańcuchach dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Niderlandów na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Niderlandów na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Niderlandy przedłożyły swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. Niderlandy nie przedłożyły dotąd krajowego programu reform, ponieważ będzie on częścią planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Niderlandy przedłożyły swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. Niderlandy nie przedłożyły dotąd krajowego programu reform, ponieważ będzie on częścią planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (10) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Niderlandów 2022. Oceniono w nim postępy Niderlandów w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021, a także w działaniu wobec nowych i pojawiających się wyzwań, m.in. wynikających z rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Niderlandów we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Niderlandów 2022. Oceniono w nim postępy Niderlandów w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju, przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021, a także w działaniu wobec nowych i pojawiających się wyzwań, m.in. wynikających z rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Niderlandów we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (11) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Niderlandów na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Niderlandy borykają się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia wiąże się w szczególności z wysokim zadłużeniem sektora prywatnego oraz dużą nadwyżką obrotów bieżących, które to kwestie mają znaczenie transgraniczne. |
| --- | --- |

(11)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Niderlandów na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Niderlandy borykają się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia wiąże się w szczególności z wysokim zadłużeniem sektora prywatnego oraz dużą nadwyżką obrotów bieżących, które to kwestie mają znaczenie transgraniczne.

| (12) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Niderlandom przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Niderlandom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Niderlandów zmniejszył się z 3,7 % PKB w 2020 r. do 2,5 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Niderlandy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wynosiła 3,3 % PKB zarówno w 2020 r, jak i w 2021 r. Środki przyjęte przez Niderlandy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 54,3 % PKB w 2020 r. do 52,1 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(12)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Niderlandom przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Niderlandom – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Niderlandów zmniejszył się z 3,7 % PKB w 2020 r. do 2,5 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Niderlandy wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wynosiła 3,3 % PKB zarówno w 2020 r, jak i w 2021 r. Środki przyjęte przez Niderlandy w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 54,3 % PKB w 2020 r. do 52,1 % PKB w 2021 r.

| (13) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,6 %, a w 2023 r. – o 1,7 %. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano podobny wzrost realnego PKB w wysokości 3,3 % w 2022 r. oraz 1,6 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny pozostanie na poziomie 2,5 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 2,3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 53,1 %, a w 2023 r. – do 52,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się w niej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 2,7 % PKB w 2022 r. i 2,1 % PKB w 2023 r. Wartość na 2022 r. jest wyższa niż deficyt przewidywany w programie stabilności na 2022 r., głównie dlatego, że program tylko częściowo obejmował środki podjęte w odpowiedzi na wysokie ceny energii; z kolei wartość na 2023 r. jest nieco niższa niż w programie stabilności na 2022 r., głównie z uwagi na to, że Komisja przewiduje niższy poziom nakładów brutto na środki trwałe oraz innych wydatków. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 51,4 %, a w 2023 r. – 50,9 %. Różnica ta wynika z odmiennej prognozy dotyczącej nominalnego PKB. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,5 %. |
| --- | --- |

(13)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,6 %, a w 2023 r. – o 1,7 %. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano podobny wzrost realnego PKB w wysokości 3,3 % w 2022 r. oraz 1,6 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny pozostanie na poziomie 2,5 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 2,3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 53,1 %, a w 2023 r. – do 52,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się w niej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 2,7 % PKB w 2022 r. i 2,1 % PKB w 2023 r. Wartość na 2022 r. jest wyższa niż deficyt przewidywany w programie stabilności na 2022 r., głównie dlatego, że program tylko częściowo obejmował środki podjęte w odpowiedzi na wysokie ceny energii; z kolei wartość na 2023 r. jest nieco niższa niż w programie stabilności na 2022 r., głównie z uwagi na to, że Komisja przewiduje niższy poziom nakładów brutto na środki trwałe oraz innych wydatków. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 51,4 %, a w 2023 r. – 50,9 %. Różnica ta wynika z odmiennej prognozy dotyczącej nominalnego PKB. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,5 %.

| (14) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał środki wprowadzone w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,4 % PKB w 2021 r. do 0,9 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Jeden z tych środków nie jest ukierunkowany, w szczególności obniżka podatków pośrednich od zużycia energii. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 i 2023 r. (12), a także wzrost kosztów wydatków na obronę o 0,1 % w 2023 r. |
| --- | --- |

(14)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał środki wprowadzone w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,4 % PKB w 2021 r. do 0,9 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych oraz obniżki podatków pośrednich od zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Jeden z tych środków nie jest ukierunkowany, w szczególności obniżka podatków pośrednich od zużycia energii. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 i 2023 r. (12), a także wzrost kosztów wydatków na obronę o 0,1 % w 2023 r.

| (15) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Niderlandy realizowały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymały inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Niderlandy prowadziły – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(15)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Niderlandy realizowały wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymały inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Niderlandy prowadziły – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (16) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Niderlandów na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. (14). Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Niderlandy planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,0 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB); prognozuje się, że do wzrostu wydatków bieżących netto przyczynią się również, poza innymi środkami, dodatkowe środki w dziedzinie klimatu, służące obniżeniu emisji gazów cieplarnianych i promowaniu zrównoważonej energii (wpływ w wymiarze 0,3 % PKB), a także środki w dziedzinie edukacji, takie jak przekwalifikowanie i szkolenie nauczycieli (0,2 % PKB). |
| --- | --- |

(16)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Niderlandów na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. (14). Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Niderlandy planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,0 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,7 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB); prognozuje się, że do wzrostu wydatków bieżących netto przyczynią się również, poza innymi środkami, dodatkowe środki w dziedzinie klimatu, służące obniżeniu emisji gazów cieplarnianych i promowaniu zrównoważonej energii (wpływ w wymiarze 0,3 % PKB), a także środki w dziedzinie edukacji, takie jak przekwalifikowanie i szkolenie nauczycieli (0,2 % PKB).

| (17) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie niezmieniony w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,0 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 0,5 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie niezmieniony w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,0 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,7 % PKB).

| (18) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżał do poziomu 2,5 % PKB w 2024 r., a następnie w 2025 r. wzrośnie do 2,9 %. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem stabilności na 2022 r. Prognozy te zakładają pewne dodatkowe, dotąd niesprecyzowane, działania na rzecz konsolidacji fiskalnej. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie do 2025 r., mianowicie rosnąc w 2024 r. do 53,1 %, a w 2025 r. do 54,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(18)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżał do poziomu 2,5 % PKB w 2024 r., a następnie w 2025 r. wzrośnie do 2,9 %. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem stabilności na 2022 r. Prognozy te zakładają pewne dodatkowe, dotąd niesprecyzowane, działania na rzecz konsolidacji fiskalnej. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie do 2025 r., mianowicie rosnąc w 2024 r. do 53,1 %, a w 2025 r. do 54,4 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (19) | Zakłócenia na rynku mieszkaniowym przyczyniają się do szybkiego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych i wysokiego zadłużenia gospodarstw domowych, co naraża je na wstrząsy gospodarcze. W 2021 r. wzrost cen nieruchomości mieszkalnych gwałtownie przyspieszył, osiągając roczną stopę 15 %; na rynku mieszkaniowym coraz bardziej widoczne są oznaki zawyżania cen, co zwiększa ryzyko i podatność na zagrożenia. Możliwość odliczania od podatku odsetek od kredytu hipotecznego jest stopniowo zmniejszana, ale jedynie częściowo – i nadal zapewnia znaczne obniżenie podatku w związku ze spłatą kredytów hipotecznych. Wraz ze stosunkowo wysokimi limitami stosunku wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia nadal powoduje to wśród gospodarstw domowych silną preferencję w kierunku zadłużania się. Jednocześnie rynek wynajmu prywatnego pozostaje niewielki i słabo rozwinięty. Brak dobrze działającego środkowego segmentu na rynku wynajmu zachęca gospodarstwa domowe bardziej do zakupu niż do wynajmu, a to przyczynia się do wysokiego wskaźnika zadłużenia do dochodu i narażenia na trudności finansowe. Do zakłóceń na rynku mieszkaniowym przyczynia się również sztywność po stronie podaży. Stosunkowo mało elastyczna podaż mieszkań zwiększa ryzyko, że polityka, która miała sprzyjać przystępności cenowej mieszkań, będzie odnosić odwrotny skutek, pobudzając popyt i w konsekwencji dalszy wzrost cen nieruchomości mieszkalnych. |
| --- | --- |

(19)

Zakłócenia na rynku mieszkaniowym przyczyniają się do szybkiego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych i wysokiego zadłużenia gospodarstw domowych, co naraża je na wstrząsy gospodarcze. W 2021 r. wzrost cen nieruchomości mieszkalnych gwałtownie przyspieszył, osiągając roczną stopę 15 %; na rynku mieszkaniowym coraz bardziej widoczne są oznaki zawyżania cen, co zwiększa ryzyko i podatność na zagrożenia. Możliwość odliczania od podatku odsetek od kredytu hipotecznego jest stopniowo zmniejszana, ale jedynie częściowo – i nadal zapewnia znaczne obniżenie podatku w związku ze spłatą kredytów hipotecznych. Wraz ze stosunkowo wysokimi limitami stosunku wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia nadal powoduje to wśród gospodarstw domowych silną preferencję w kierunku zadłużania się. Jednocześnie rynek wynajmu prywatnego pozostaje niewielki i słabo rozwinięty. Brak dobrze działającego środkowego segmentu na rynku wynajmu zachęca gospodarstwa domowe bardziej do zakupu niż do wynajmu, a to przyczynia się do wysokiego wskaźnika zadłużenia do dochodu i narażenia na trudności finansowe. Do zakłóceń na rynku mieszkaniowym przyczynia się również sztywność po stronie podaży. Stosunkowo mało elastyczna podaż mieszkań zwiększa ryzyko, że polityka, która miała sprzyjać przystępności cenowej mieszkań, będzie odnosić odwrotny skutek, pobudzając popyt i w konsekwencji dalszy wzrost cen nieruchomości mieszkalnych.

| (20) | System emerytalny funkcjonuje dobrze pod względem adekwatności świadczeń emerytalnych i stabilności fiskalnej, natomiast pracowniczy system emerytalny (drugi filar) ma wady pod względem sprawiedliwości międzypokoleniowej, przejrzystości uprawnień emerytalnych i elastyczności. Składki emerytalne w ramach drugiego filaru są wysokie i w celu zniwelowania nierównowagi w bilansach funduszy emerytalnych konieczne mogą być potencjalnie znaczne korekty składek. Również znaczne obowiązkowe oszczędności przyczyniają się do nadwyżki obrotów bieżących. Reforma systemu emerytalnego mogłaby zwiększyć odporność funduszy emerytalnych na wstrząsy. W następstwie zawarcia w 2019 r. porozumienia ramowego w sprawie ogólnych zasad reformy emerytalnej rząd i partnerzy społeczni uzgodnili w czerwcu 2020 r. nową strukturę umów w ramach drugiego filaru. Ogólnie rzecz biorąc, planowana reforma ma wyeliminować główne słabości systemu emerytalnego. Planuje się, że w 2022 r. parlament Niderlandów omówi i uchwali środki ustawodawcze służące wprowadzeniu uzgodnionej reformy emerytalnej. Głównym wyzwaniem będzie następnie pełne wdrożenie reformy, które będzie wymagać uważnego monitorowania. |
| --- | --- |

(20)

System emerytalny funkcjonuje dobrze pod względem adekwatności świadczeń emerytalnych i stabilności fiskalnej, natomiast pracowniczy system emerytalny (drugi filar) ma wady pod względem sprawiedliwości międzypokoleniowej, przejrzystości uprawnień emerytalnych i elastyczności. Składki emerytalne w ramach drugiego filaru są wysokie i w celu zniwelowania nierównowagi w bilansach funduszy emerytalnych konieczne mogą być potencjalnie znaczne korekty składek. Również znaczne obowiązkowe oszczędności przyczyniają się do nadwyżki obrotów bieżących. Reforma systemu emerytalnego mogłaby zwiększyć odporność funduszy emerytalnych na wstrząsy. W następstwie zawarcia w 2019 r. porozumienia ramowego w sprawie ogólnych zasad reformy emerytalnej rząd i partnerzy społeczni uzgodnili w czerwcu 2020 r. nową strukturę umów w ramach drugiego filaru. Ogólnie rzecz biorąc, planowana reforma ma wyeliminować główne słabości systemu emerytalnego. Planuje się, że w 2022 r. parlament Niderlandów omówi i uchwali środki ustawodawcze służące wprowadzeniu uzgodnionej reformy emerytalnej. Głównym wyzwaniem będzie następnie pełne wdrożenie reformy, które będzie wymagać uważnego monitorowania.

| (21) | W dniach 22 grudnia 2021 r., 23 grudnia 2021 r. i 22 marca 2022 r. Niderlandy przedłożyły swoje programy polityki spójności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Niderlandy mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(21)

W dniach 22 grudnia 2021 r., 23 grudnia 2021 r. i 22 marca 2022 r. Niderlandy przedłożyły swoje programy polityki spójności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Niderlandy mają uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (22) | Udział elastycznego zatrudnienia utrzymuje się na wysokim poziomie i stanowi znaczną część rynku pracy w Niderlandach. Skutkuje to coraz większym ryzykiem segmentacji rynku pracy. Na korzystanie z tych form zatrudnienia znacznie wpływają czynniki instytucjonalne i decyzje polityczne na szczeblu krajowym, m.in. różnice w traktowaniu pod względem podatkowym (w odniesieniu do osób pracujących na własny rachunek niezatrudniających pracowników), zakres objęcia zabezpieczeniem społecznym i przepisy dotyczące ochrony pracy. Te poszczególne zjawiska i zagadnienia instytucjonalne stanowią istotne finansowe czynniki zachęcające (lub zniechęcające), które w szczególny sposób zakłócają sytuację na marginesie rynku pracy. Pandemia COVID-19 uwypukliła również zagrożenia związane z segmentacją rynku pracy oraz niekorzystną sytuację w zakresie zatrudnienia i sytuację społeczną niektórych grup, a także znaczne wyzwania w zakresie dostępu do odpowiedniej ochrony socjalnej dla osób samozatrudnionych, które często są niedostatecznie ubezpieczone na wypadek choroby, niepełnosprawności, bezrobocia i starości. Ponadto dalsze środki doprecyzowujące sposób kwalifikowania stosunku pracy osób samozatrudnionych oraz egzekwowanie obowiązujących przepisów mogłyby sprzyjać ograniczeniu fikcyjnego samozatrudnienia. |
| --- | --- |

(22)

Udział elastycznego zatrudnienia utrzymuje się na wysokim poziomie i stanowi znaczną część rynku pracy w Niderlandach. Skutkuje to coraz większym ryzykiem segmentacji rynku pracy. Na korzystanie z tych form zatrudnienia znacznie wpływają czynniki instytucjonalne i decyzje polityczne na szczeblu krajowym, m.in. różnice w traktowaniu pod względem podatkowym (w odniesieniu do osób pracujących na własny rachunek niezatrudniających pracowników), zakres objęcia zabezpieczeniem społecznym i przepisy dotyczące ochrony pracy. Te poszczególne zjawiska i zagadnienia instytucjonalne stanowią istotne finansowe czynniki zachęcające (lub zniechęcające), które w szczególny sposób zakłócają sytuację na marginesie rynku pracy. Pandemia COVID-19 uwypukliła również zagrożenia związane z segmentacją rynku pracy oraz niekorzystną sytuację w zakresie zatrudnienia i sytuację społeczną niektórych grup, a także znaczne wyzwania w zakresie dostępu do odpowiedniej ochrony socjalnej dla osób samozatrudnionych, które często są niedostatecznie ubezpieczone na wypadek choroby, niepełnosprawności, bezrobocia i starości. Ponadto dalsze środki doprecyzowujące sposób kwalifikowania stosunku pracy osób samozatrudnionych oraz egzekwowanie obowiązujących przepisów mogłyby sprzyjać ograniczeniu fikcyjnego samozatrudnienia.

| (23) | Niedobory siły roboczej jeszcze się zwiększyły i stają się coraz powszechniejsze we wszystkich sektorach w miarę ogólnego ożywienia gospodarczego i wzrostu popytu na pracę. Prognozy dotyczące rynku pracy wskazują na dalsze kurczenie się zasobów pracy w przyszłości, w szczególności w edukacji, służbie zdrowia, w zawodach technicznych i w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych. W krótkiej perspektywie czasowej występują również bardzo poważne niedobory w budownictwie. Zagrożenia związane z kurczącymi się zasobami pracy mogą utrudnić realizację dużych inwestycji potrzebnych w ramach zielonej i cyfrowej transformacji. Jednocześnie istnieją niewykorzystane lub niedostatecznie wykorzystywane zasoby pracowników, w szczególności w świetle niższego wskaźnika zatrudnienia osób ze środowisk migracyjnych oraz wysokiego odsetka osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin. Zachęcanie do zwiększenia czasu pracy pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze, których znaczną część stanowią kobiety (w 2021 r. w niepełnym wymiarze pracowało 62,5 % zatrudnionych kobiet), mogłoby dodatkowo złagodzić istniejące niedobory na rynku pracy oraz zmniejszyć średnie zróżnicowanie wynagrodzenia i emerytur ze względu na płeć. Ukierunkowane, odpowiednio dostosowane działania służące aktywizacji, przekwalifikowaniu i podnoszeniu kwalifikacji osób biernych zawodowo (osób, które nie pracują ani nie szukają pracy), długotrwale bezrobotnych oraz znajdujących się na marginesie rynku pracy mogłyby pomóc w złagodzeniu niedoborów pracowników i kwalifikacji, a jednocześnie sprzyjać wyrównywaniu szans i aktywnemu włączaniu. |
| --- | --- |

(23)

Niedobory siły roboczej jeszcze się zwiększyły i stają się coraz powszechniejsze we wszystkich sektorach w miarę ogólnego ożywienia gospodarczego i wzrostu popytu na pracę. Prognozy dotyczące rynku pracy wskazują na dalsze kurczenie się zasobów pracy w przyszłości, w szczególności w edukacji, służbie zdrowia, w zawodach technicznych i w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych. W krótkiej perspektywie czasowej występują również bardzo poważne niedobory w budownictwie. Zagrożenia związane z kurczącymi się zasobami pracy mogą utrudnić realizację dużych inwestycji potrzebnych w ramach zielonej i cyfrowej transformacji. Jednocześnie istnieją niewykorzystane lub niedostatecznie wykorzystywane zasoby pracowników, w szczególności w świetle niższego wskaźnika zatrudnienia osób ze środowisk migracyjnych oraz wysokiego odsetka osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin. Zachęcanie do zwiększenia czasu pracy pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze, których znaczną część stanowią kobiety (w 2021 r. w niepełnym wymiarze pracowało 62,5 % zatrudnionych kobiet), mogłoby dodatkowo złagodzić istniejące niedobory na rynku pracy oraz zmniejszyć średnie zróżnicowanie wynagrodzenia i emerytur ze względu na płeć. Ukierunkowane, odpowiednio dostosowane działania służące aktywizacji, przekwalifikowaniu i podnoszeniu kwalifikacji osób biernych zawodowo (osób, które nie pracują ani nie szukają pracy), długotrwale bezrobotnych oraz znajdujących się na marginesie rynku pracy mogłyby pomóc w złagodzeniu niedoborów pracowników i kwalifikacji, a jednocześnie sprzyjać wyrównywaniu szans i aktywnemu włączaniu.

| (24) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(24)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (25) | Zależność od paliw kopalnych jest bardzo wysoka. Według danych z 2020 r. (19) zależność od paliw kopalnych z Rosji jest na poziomie zbliżonym do średniej Unii w przypadku węgla (54 %) i surowej ropy naftowej (26 %), zaś w przypadku gazu ziemnego (30 %) jest niższa od średniej unijnej (44 %). Udział ropy naftowej w koszyku energetycznym (39 %) jest wyższy od średniej unijnej (33 %), podobnie w przypadku gazu ziemnego (44 %, średnia unijna: 24 %), natomiast udział węgla jest niższy (6 %, średnia unijna: 11 %). Zależność od paliw kopalnych można ogólnie zmniejszyć poprzez zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii i elektryfikację, rozwiązanie problemu wąskich gardeł w infrastrukturze i zwiększenie efektywności energetycznej. Konieczne jest wzmożenie wysiłków ku osiągnięciu celów Unii na 2030 r. w zakresie energii odnawialnej. W 2020 r. Niderlandy znajdowały się na piątym miejscu wśród państw członkowskich o najgorszych wynikach pod względem udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej brutto, a różnica między wielkością udziału energii ze źródeł odnawialnych w 2020 r. a poziomem docelowym energii ze źródeł odnawialnych w Unii na 2030 r. jest jedną z największych. Potrzebne są dodatkowe inwestycje w celu zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, a także zwiększenia przepustowości sieci niezbędnej do przesyłania energii odnawialnej z miejsc produkcji do miejsc konsumpcji. Zwiększenie przepustowości sieci jest szczególnie ważne z uwagi na fakt, że w 2021 r. ograniczenia przepustowości sieci elektroenergetycznej nadal rosły, co prowadziło do opóźnień w realizacji projektów w zakresie energii odnawialnej. Procedury administracyjne dotyczące uruchamiania zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych można jeszcze bardziej uprościć i usprawnić. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Ponadto zwiększenie efektywności energetycznej stanowi racjonalną pod względem kosztów możliwość dalszego ograniczania emisji dwutlenku węgla i uzależnienia się od paliw kopalnych, w tym od importu z Rosji. W szczególności istnieje pole do poprawy w zakresie renowacji budynków oraz wprowadzania pomp ciepła i systemów ciepłowniczych w sektorze budowlanym, a także w zakresie elektryfikacji i dostarczania czystej energii dla energochłonnych gałęzi przemysłu.
  Realizacja przez Niderlandy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(25)

Zależność od paliw kopalnych jest bardzo wysoka. Według danych z 2020 r. (19) zależność od paliw kopalnych z Rosji jest na poziomie zbliżonym do średniej Unii w przypadku węgla (54 %) i surowej ropy naftowej (26 %), zaś w przypadku gazu ziemnego (30 %) jest niższa od średniej unijnej (44 %). Udział ropy naftowej w koszyku energetycznym (39 %) jest wyższy od średniej unijnej (33 %), podobnie w przypadku gazu ziemnego (44 %, średnia unijna: 24 %), natomiast udział węgla jest niższy (6 %, średnia unijna: 11 %). Zależność od paliw kopalnych można ogólnie zmniejszyć poprzez zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii i elektryfikację, rozwiązanie problemu wąskich gardeł w infrastrukturze i zwiększenie efektywności energetycznej. Konieczne jest wzmożenie wysiłków ku osiągnięciu celów Unii na 2030 r. w zakresie energii odnawialnej. W 2020 r. Niderlandy znajdowały się na piątym miejscu wśród państw członkowskich o najgorszych wynikach pod względem udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej brutto, a różnica między wielkością udziału energii ze źródeł odnawialnych w 2020 r. a poziomem docelowym energii ze źródeł odnawialnych w Unii na 2030 r. jest jedną z największych. Potrzebne są dodatkowe inwestycje w celu zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, a także zwiększenia przepustowości sieci niezbędnej do przesyłania energii odnawialnej z miejsc produkcji do miejsc konsumpcji. Zwiększenie przepustowości sieci jest szczególnie ważne z uwagi na fakt, że w 2021 r. ograniczenia przepustowości sieci elektroenergetycznej nadal rosły, co prowadziło do opóźnień w realizacji projektów w zakresie energii odnawialnej. Procedury administracyjne dotyczące uruchamiania zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych można jeszcze bardziej uprościć i usprawnić. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Ponadto zwiększenie efektywności energetycznej stanowi racjonalną pod względem kosztów możliwość dalszego ograniczania emisji dwutlenku węgla i uzależnienia się od paliw kopalnych, w tym od importu z Rosji. W szczególności istnieje pole do poprawy w zakresie renowacji budynków oraz wprowadzania pomp ciepła i systemów ciepłowniczych w sektorze budowlanym, a także w zakresie elektryfikacji i dostarczania czystej energii dla energochłonnych gałęzi przemysłu.

Realizacja przez Niderlandy celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (26) | Dalsze inwestycje w infrastrukturę transportową mogłyby pomóc w usunięciu wąskich gardeł i wspieraniu mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju. Obciążenie infrastruktury kolejowej i drogowej jest duże. Niderlandzka sieć kolejowa jest najintensywniej wykorzystywana w Europie. Niderlandy wdrażają europejski system zarządzania ruchem kolejowym, który ma pomóc zwiększyć przepustowość sieci kolejowej. Szacuje się, że w 2019 r. zagęszczenie ruchu drogowego, choć nieco niższe od średniej unijnej, generowało koszty równe 4 % rocznego PKB Niderlandów. Inwestycje w infrastrukturę zrównoważonej mobilności mogą mieć pozytywne skutki uboczne dla jednolitego rynku, biorąc pod uwagę znaczenie niderlandzkich węzłów transportowych (port w Rotterdamie, port lotniczy Schiphol), i jeszcze bardziej ograniczyć dużą zależność kraju od ropy naftowej (39 % koszyka energetycznego w 2020 r.). |
| --- | --- |

(26)

Dalsze inwestycje w infrastrukturę transportową mogłyby pomóc w usunięciu wąskich gardeł i wspieraniu mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju. Obciążenie infrastruktury kolejowej i drogowej jest duże. Niderlandzka sieć kolejowa jest najintensywniej wykorzystywana w Europie. Niderlandy wdrażają europejski system zarządzania ruchem kolejowym, który ma pomóc zwiększyć przepustowość sieci kolejowej. Szacuje się, że w 2019 r. zagęszczenie ruchu drogowego, choć nieco niższe od średniej unijnej, generowało koszty równe 4 % rocznego PKB Niderlandów. Inwestycje w infrastrukturę zrównoważonej mobilności mogą mieć pozytywne skutki uboczne dla jednolitego rynku, biorąc pod uwagę znaczenie niderlandzkich węzłów transportowych (port w Rotterdamie, port lotniczy Schiphol), i jeszcze bardziej ograniczyć dużą zależność kraju od ropy naftowej (39 % koszyka energetycznego w 2020 r.).

| (27) | Nadmierna depozycja azotu szkodzi środowisku oraz hamuje działalność budowlaną i rolniczą. Nadwyżka azotu jest czterokrotnie wyższa od średniej unijnej, a emisje amoniaku na hektar są najwyższe w Europie. Zbyt wysoka depozycja azotu uniemożliwia osiągnięcie celów w zakresie różnorodności biologicznej, wpływa na jakość wody i skutkuje przekroczeniem w Niderlandach progów określonych w dyrektywie Rady 91/676/EWG (20) („dyrektywie azotanowej”). W myśl orzeczenia Rady Stanu z 2019 r. rząd Niderlandów jest zobowiązany podjąć działania w celu ograniczenia depozycji azotu na obszarach Natura 2000. Aby jeszcze bardziej ograniczyć depozyty azotu, konieczne jest przejście na zrównoważone rolnictwo, co wymaga znacznych inwestycji. Rolnictwo odpowiada za 45 % depozytów azotu, co wynika w szczególności z intensywnego chowu zwierząt gospodarskich. Niderlandy są państwem członkowskim o największej obsadzie inwentarza żywego w Unii. |
| --- | --- |

(27)

Nadmierna depozycja azotu szkodzi środowisku oraz hamuje działalność budowlaną i rolniczą. Nadwyżka azotu jest czterokrotnie wyższa od średniej unijnej, a emisje amoniaku na hektar są najwyższe w Europie. Zbyt wysoka depozycja azotu uniemożliwia osiągnięcie celów w zakresie różnorodności biologicznej, wpływa na jakość wody i skutkuje przekroczeniem w Niderlandach progów określonych w dyrektywie Rady 91/676/EWG (20) („dyrektywie azotanowej”). W myśl orzeczenia Rady Stanu z 2019 r. rząd Niderlandów jest zobowiązany podjąć działania w celu ograniczenia depozycji azotu na obszarach Natura 2000. Aby jeszcze bardziej ograniczyć depozyty azotu, konieczne jest przejście na zrównoważone rolnictwo, co wymaga znacznych inwestycji. Rolnictwo odpowiada za 45 % depozytów azotu, co wynika w szczególności z intensywnego chowu zwierząt gospodarskich. Niderlandy są państwem członkowskim o największej obsadzie inwentarza żywego w Unii.

| (28) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Niderlandy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Niderlandy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Niderlandy mogą skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Niderlandy mogą wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (30) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dla strefy euro na 2022 r. W przypadku Niderlandów kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 3. |
| --- | --- |

(30)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dla strefy euro na 2022 r. W przypadku Niderlandów kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 3.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1 i 4. Zalecenie 1 przyczynia się również do wdrożenia zalecenia dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego zalecenia dla strefy euro. Polityki fiskalne i inne polityki, o których mowa w zaleceniach 1 i 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z dużą nadwyżką obrotów bieżących. Polityki, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają także przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim zadłużeniem sektora prywatnego, |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1 i 4. Zalecenie 1 przyczynia się również do wdrożenia zalecenia dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego zalecenia dla strefy euro. Polityki fiskalne i inne polityki, o których mowa w zaleceniach 1 i 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z dużą nadwyżką obrotów bieżących. Polityki, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają także przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim zadłużeniem sektora prywatnego,

NINIEJSZYM ZALECA Niderlandom podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Zmniejszenie występującej w gospodarstwach domowych preferencji do zadłużania się oraz zakłóceń na rynku mieszkaniowym, m.in. poprzez wspieranie rozwoju sektora wynajmu prywatnego, oraz podjęcie działań w celu zwiększenia podaży mieszkań. Uchwalenie i wdrożenie reformy systemu emerytalnego uzgodnionej w 2019 i 2020 r.

2.

Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Promowanie odpowiedniej ochrony socjalnej osób pracujących na własny rachunek niezatrudniających pracowników, zwalczanie fikcyjnego samozatrudnienia i ograniczanie zachęt do korzystania z elastycznych lub tymczasowych umów. Działanie na rzecz zniwelowania niedoborów pracowników i kwalifikacji, szczególnie w opiece zdrowotnej, edukacji, budownictwie oraz w zawodach cyfrowych i technicznych, m.in. poprzez pełniejsze wykorzystywanie potencjału siły roboczej związanego z wysokim odsetkiem zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin oraz niższego wskaźnika zatrudnienia wśród osób ze środowisk migracyjnych. Zwiększenie możliwości w zakresie podnoszenia i zmiany kwalifikacji, w szczególności dla osób znajdujących się na marginesie rynku pracy i osób biernych zawodowo.

4.

Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych ogółem poprzez przyspieszenie wdrażania odnawialnych źródeł energii, w szczególności poprzez zwiększenie uzupełniających inwestycji w infrastrukturę sieciową i dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń, poprawę efektywności energetycznej, w szczególności w budynkach, oraz przyspieszenie inwestycji w zrównoważony transport i zrównoważone rolnictwo.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 88).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Niderlandów na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Niderlandy programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 122).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

13

(14)  Są to prognozy Komisji opierające się na liniowym profilu wydatków. Komisja nie otrzymała dotąd planu odbudowy i zwiększania odporności Niderlandów.

14

(15)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,5 punktu procentowego PKB. Wynika to częściowo z udostępnienia gminom funduszy inwestycyjnych na realizację polityki klimatycznej oraz dodatkowego finansowania na rzecz młodzieży.

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,4 punktu procentowego PKB. Wynika to częściowo z udostępnienia gminom funduszy inwestycyjnych na realizację polityki klimatycznej oraz dodatkowego finansowania na rzecz młodzieży.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i surowej ropy naftowej. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Niderlandów całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE.

19

(20)  Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (Dz.U. L 375 z 31.12.1991, s. 1).

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

21

(22)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/162 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/162

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/20)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Austrii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Austrii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Austrii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Austrii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Austria przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Austrii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Austria osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Austria przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Austrii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Austria osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 27 kwietnia 2022 r. Austria przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Austrii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 27 kwietnia 2022 r. Austria przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Austrii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Austrii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Austrii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Austrię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Austrii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Austrii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Austrii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Austrię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Austrii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Austrii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni zasadność wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Austrii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni zasadność wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Austrii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Austrii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Austrii zmniejszył się z 8,0 % PKB w 2020 r. do 5,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Austrię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 4,8 % PKB w 2020 r. do 4,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Austrię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, nie miały w większości charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na znacznej uldze podatkowej dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw wprowadzonej przez ekologiczno-społeczną reformę podatkową. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 83,3 % PKB w 2020 r. do 82,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Austrii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Austrii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Austrii zmniejszył się z 8,0 % PKB w 2020 r. do 5,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Austrię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych obniżyła się z 4,8 % PKB w 2020 r. do 4,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Austrię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, nie miały w większości charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i polegały głównie na znacznej uldze podatkowej dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw wprowadzonej przez ekologiczno-społeczną reformę podatkową. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 83,3 % PKB w 2020 r. do 82,8 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,9 %, a w 2023 r. – o 2,0 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB w wysokości 3,9 % w 2022 r. oraz 1,9 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 3,1 % PKB i 1,5 % w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. Gdyby nie wprowadzono innych środków, takich jak te związane z wysokimi cenami energii, deficyt byłby jeszcze mniejszy. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 80,0 %, a w 2023 r. – do 77,1 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 3,1 % PKB i 1,5 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 80,0 %, a w 2023 r. – 77,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Austrii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,9 %, a w 2023 r. – o 2,0 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano wzrost realnego PKB w wysokości 3,9 % w 2022 r. oraz 1,9 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 3,1 % PKB i 1,5 % w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. Gdyby nie wprowadzono innych środków, takich jak te związane z wysokimi cenami energii, deficyt byłby jeszcze mniejszy. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 80,0 %, a w 2023 r. – do 77,1 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 3,1 % PKB i 1,5 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 80,0 %, a w 2023 r. – 77,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Austrii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 4,3 % PKB w 2021 r. do 1,1 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,2 PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz tymczasowe środki pomocy dla osób dojeżdżających do pracy odzwierciedlone w podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,3 % PKB w 2022 r. i 0,4 % PKB w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 4,3 % PKB w 2021 r. do 1,1 % w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,2 PKB w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz tymczasowe środki pomocy dla osób dojeżdżających do pracy odzwierciedlone w podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,3 % PKB w 2022 r. i 0,4 % PKB w 2023 r. (13).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Austria realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Austria prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Austria realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Austria prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Austrii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,2 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Austria planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w 2022 r. w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Austria planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,3 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Austrii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 1,2 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Austria planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w 2022 r. w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Austria planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,5 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,3 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,4 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Austria będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,4 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Austria będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, pozostanie stabilny w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,2 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 0,7 % PKB w 2024 r. i do 0,3 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB od 2023 r. do końca okresu objętego programem. W tym horyzoncie czasowym prognozy te zakładają spadek wydatków publicznych (z 50,4 % PKB w 2023 r. do 49,6 % w 2024 r. i 49,4 % w 2025 r.). W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 74,5 %, a w 2025 r. – do 72,1 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 0,7 % PKB w 2024 r. i do 0,3 % do 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB od 2023 r. do końca okresu objętego programem. W tym horyzoncie czasowym prognozy te zakładają spadek wydatków publicznych (z 50,4 % PKB w 2023 r. do 49,6 % w 2024 r. i 49,4 % w 2025 r.). W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się do 74,5 %, a w 2025 r. – do 72,1 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | W Austrii występują średnie zagrożenia dla średnio- i długoterminowej stabilności finansów publicznych, co wynika głównie z presji budżetowej spowodowanej starzeniem się społeczeństwa. Oczekuje się, że w ciągu najbliższych 50 lat stosunek liczby ludności w wieku produkcyjnym (osoby w wieku od 20 do 64 lat) do liczby starszych dorosłych zmaleje od trzech pracowników do około dwóch pracowników na jedną osobę powyżej 65 lat. Ogólnie rzecz biorąc, zgodnie ze scenariuszem ryzyka Grupy Roboczej ds. Starzenia się Ludności zawartym w sprawozdaniu na temat starzenia się społeczeństwa na 2021 r. wydanym przez Komisję, oczekuje się, że wydatki publiczne na opiekę długoterminową wzrosną z 1,8 % PKB w 2019 r. do 2,3 % PKB w 2030 r. Oczekuje się, że do zwiększenia kosztów opieki długoterminowej przyczynią się nie tylko zmiany demograficzne, lecz również potrzeba bardziej intensywnej opieki medycznej ze względu na choroby związane z wiekiem. Zapowiedzianej kompleksowej reformy systemu opieki długoterminowej nadal nie wdrożono. Jak dotąd specjalna grupa zadaniowa podsumowała główne wnioski z konsultacji społecznych. Zgodnie ze sprawozdaniem grupy zadaniowej jednym z priorytetów reformy będzie wprowadzenie skoordynowanej kontroli systemu prowadzonej w oparciu o jasny podział obowiązków między poszczególnymi szczeblami sprawowania rządów oraz wymóg przejrzystości w zakresie pochodzenia i wykorzystania środków finansowych. |
| --- | --- |

(20)

W Austrii występują średnie zagrożenia dla średnio- i długoterminowej stabilności finansów publicznych, co wynika głównie z presji budżetowej spowodowanej starzeniem się społeczeństwa. Oczekuje się, że w ciągu najbliższych 50 lat stosunek liczby ludności w wieku produkcyjnym (osoby w wieku od 20 do 64 lat) do liczby starszych dorosłych zmaleje od trzech pracowników do około dwóch pracowników na jedną osobę powyżej 65 lat. Ogólnie rzecz biorąc, zgodnie ze scenariuszem ryzyka Grupy Roboczej ds. Starzenia się Ludności zawartym w sprawozdaniu na temat starzenia się społeczeństwa na 2021 r. wydanym przez Komisję, oczekuje się, że wydatki publiczne na opiekę długoterminową wzrosną z 1,8 % PKB w 2019 r. do 2,3 % PKB w 2030 r. Oczekuje się, że do zwiększenia kosztów opieki długoterminowej przyczynią się nie tylko zmiany demograficzne, lecz również potrzeba bardziej intensywnej opieki medycznej ze względu na choroby związane z wiekiem. Zapowiedzianej kompleksowej reformy systemu opieki długoterminowej nadal nie wdrożono. Jak dotąd specjalna grupa zadaniowa podsumowała główne wnioski z konsultacji społecznych. Zgodnie ze sprawozdaniem grupy zadaniowej jednym z priorytetów reformy będzie wprowadzenie skoordynowanej kontroli systemu prowadzonej w oparciu o jasny podział obowiązków między poszczególnymi szczeblami sprawowania rządów oraz wymóg przejrzystości w zakresie pochodzenia i wykorzystania środków finansowych.

| (21) | Federalizm fiskalny w Austrii charakteryzuje się znaczącymi rozbieżnościami między obowiązkami w zakresie wydatków i pozyskiwania dochodów na szczeblu niższym niż krajowy. Zamiast opierać się na autonomii podatkowej budżety na szczeblu niższym niż krajowy są zasilane za pośrednictwem złożonego systemu podziału dochodów podatkowych i transferów międzyrządowych. Utrudnia to przejrzystość polityki fiskalnej i rozliczalność polityczną i nie zachęca do zwiększania efektywności wydatków publicznych. Ponieważ reforma jest nadal potrzebna, należy ją uwzględnić w negocjacjach dotyczących kolejnej ustawy o międzyrządowych relacjach budżetowych, które mają się rozpocząć w grudniu 2022 r. Oprócz reformy krajowych ram budżetowych skuteczność i efektywność wydatków publicznych może wzrosnąć dzięki lepszemu wykorzystaniu przeglądów wydatków, ponieważ pomagają one w kontrolowaniu alokacji finansowych pod kątem priorytetów politycznych. |
| --- | --- |

(21)

Federalizm fiskalny w Austrii charakteryzuje się znaczącymi rozbieżnościami między obowiązkami w zakresie wydatków i pozyskiwania dochodów na szczeblu niższym niż krajowy. Zamiast opierać się na autonomii podatkowej budżety na szczeblu niższym niż krajowy są zasilane za pośrednictwem złożonego systemu podziału dochodów podatkowych i transferów międzyrządowych. Utrudnia to przejrzystość polityki fiskalnej i rozliczalność polityczną i nie zachęca do zwiększania efektywności wydatków publicznych. Ponieważ reforma jest nadal potrzebna, należy ją uwzględnić w negocjacjach dotyczących kolejnej ustawy o międzyrządowych relacjach budżetowych, które mają się rozpocząć w grudniu 2022 r. Oprócz reformy krajowych ram budżetowych skuteczność i efektywność wydatków publicznych może wzrosnąć dzięki lepszemu wykorzystaniu przeglądów wydatków, ponieważ pomagają one w kontrolowaniu alokacji finansowych pod kątem priorytetów politycznych.

| (22) | Nadal istnieje pole do poprawy austriackiego systemu podatkowego, by był sprawiedliwszy i w większym stopniu wspierał wzrost gospodarczy. System podatkowy charakteryzuje się wysokim obciążeniem podatkowym pracy spowodowanym podatkami od wynagrodzenia i składkami na ubezpieczenie społeczne, przy czym składki na ubezpieczenie społeczne ponoszą zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. Utrudnia to tworzenie miejsc pracy. Jednocześnie wysokie krańcowe stawki podatkowe zniechęcają ludzi do podejmowania pracy, zwłaszcza w dolnym segmencie rozkładu dochodów i w przypadku drugich żywicieli rodziny. Niedawno przyjęta ekologiczno-społeczna reforma podatkowa jest krokiem we właściwym kierunku, a wprowadzenie ceny CO2 dla sektorów nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji jest ważnym projektem w ramach austriackiego planu odbudowy i zwiększania odporności. Mimo tego utrzymują się wyzwania strukturalne. Istnieje możliwość dalszego obniżania pozapłacowych kosztów pracy w celu pobudzenia tworzenia miejsc pracy i podaży pracy, zwłaszcza w przypadku osób o niskich dochodach. Lepsze wykorzystanie podatków bardziej sprzyjających wzrostowi gospodarczemu mogłoby przyczynić się do stworzenia niezbędnej przestrzeni budżetowej i zwiększenia sprawiedliwości systemu podatkowego. |
| --- | --- |

(22)

Nadal istnieje pole do poprawy austriackiego systemu podatkowego, by był sprawiedliwszy i w większym stopniu wspierał wzrost gospodarczy. System podatkowy charakteryzuje się wysokim obciążeniem podatkowym pracy spowodowanym podatkami od wynagrodzenia i składkami na ubezpieczenie społeczne, przy czym składki na ubezpieczenie społeczne ponoszą zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. Utrudnia to tworzenie miejsc pracy. Jednocześnie wysokie krańcowe stawki podatkowe zniechęcają ludzi do podejmowania pracy, zwłaszcza w dolnym segmencie rozkładu dochodów i w przypadku drugich żywicieli rodziny. Niedawno przyjęta ekologiczno-społeczna reforma podatkowa jest krokiem we właściwym kierunku, a wprowadzenie ceny CO2 dla sektorów nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji jest ważnym projektem w ramach austriackiego planu odbudowy i zwiększania odporności. Mimo tego utrzymują się wyzwania strukturalne. Istnieje możliwość dalszego obniżania pozapłacowych kosztów pracy w celu pobudzenia tworzenia miejsc pracy i podaży pracy, zwłaszcza w przypadku osób o niskich dochodach. Lepsze wykorzystanie podatków bardziej sprzyjających wzrostowi gospodarczemu mogłoby przyczynić się do stworzenia niezbędnej przestrzeni budżetowej i zwiększenia sprawiedliwości systemu podatkowego.

| (23) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy wdrożyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Austrii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności środki objęte planem przyczyniają się do sprostania znacznej części zaleceń krajowych określonych w ostatnich latach w ramach europejskiego semestru. Planowane zmiany w systemie podatkowym przyczynią się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i zmniejszenia opodatkowania pracy przy jednoczesnym uwzględnieniu aspektów ekologicznych i społecznych. Poprawa dostępności wysokiej jakości placówek wczesnej opieki nad dziećmi może korzystnie wpłynąć na uczestnictwo kobiet w rynku pracy. Częściowo zajęto się również dawno stwierdzonym wyzwaniem związanym ze zróżnicowaniem emerytur ze względu na płeć. Inwestycje w (i) efektywność energetyczną, (ii) odnawialne źródła energii, (iii) dekarbonizację przemysłu, (iv) różnorodność biologiczną i (v) gospodarkę o obiegu zamkniętym, którym towarzyszyć będą powiązane reformy, w tym restrukturyzacja ram wsparcia na rzecz odnawialnych źródeł energii i wycofanie systemów opalania olejem, będą wspierać zieloną transformację. Plan przyczyni się również do znacznego zwiększenia zdolności cyfrowych przedsiębiorstw. Obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw zostaną uproszczone przez wprowadzenie cyfrowych pojedynczych punktów dostępu. |
| --- | --- |

(23)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy wdrożyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Austrii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności środki objęte planem przyczyniają się do sprostania znacznej części zaleceń krajowych określonych w ostatnich latach w ramach europejskiego semestru. Planowane zmiany w systemie podatkowym przyczynią się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i zmniejszenia opodatkowania pracy przy jednoczesnym uwzględnieniu aspektów ekologicznych i społecznych. Poprawa dostępności wysokiej jakości placówek wczesnej opieki nad dziećmi może korzystnie wpłynąć na uczestnictwo kobiet w rynku pracy. Częściowo zajęto się również dawno stwierdzonym wyzwaniem związanym ze zróżnicowaniem emerytur ze względu na płeć. Inwestycje w (i) efektywność energetyczną, (ii) odnawialne źródła energii, (iii) dekarbonizację przemysłu, (iv) różnorodność biologiczną i (v) gospodarkę o obiegu zamkniętym, którym towarzyszyć będą powiązane reformy, w tym restrukturyzacja ram wsparcia na rzecz odnawialnych źródeł energii i wycofanie systemów opalania olejem, będą wspierać zieloną transformację. Plan przyczyni się również do znacznego zwiększenia zdolności cyfrowych przedsiębiorstw. Obciążenia administracyjne dla przedsiębiorstw zostaną uproszczone przez wprowadzenie cyfrowych pojedynczych punktów dostępu.

| (24) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Austrii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Austrii stanowią 58,7 % łącznej alokacji finansowej w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 52,8 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Austrii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(24)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Austrii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Austrii stanowią 58,7 % łącznej alokacji finansowej w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 52,8 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Austrii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (25) | W dniu 2 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Austrię umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). W dniu 21 października 2021 r. Austria przedłożyła przewidziane w tym rozporządzeniu programy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), które służby Komisji odesłały wraz z uwagami w dniu 4 stycznia 2022 r. Austria nie przedłożyła jeszcze swojego programu dotyczącego Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Austria ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(25)

W dniu 2 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Austrię umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). W dniu 21 października 2021 r. Austria przedłożyła przewidziane w tym rozporządzeniu programy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), które służby Komisji odesłały wraz z uwagami w dniu 4 stycznia 2022 r. Austria nie przedłożyła jeszcze swojego programu dotyczącego Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Austria ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (26) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Austria mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą jej rynku pracy. Silny system ochrony socjalnej Austrii i szeroko zakrojone środki z zakresu polityki ograniczyły społeczne skutki pandemii COVID-19. Austria osiąga dobre wyniki w większości wymiarów Europejskiego filaru praw socjalnych, utrzymują się jednak pewne wyzwania. Dotyczą one w szczególności niedostatecznie wykorzystywanego potencjału kobiet, pracowników o niskich kwalifikacjach, pracowników starszych i osób ze środowisk migracyjnych. Jest to szczególnie problematyczne ze względu na niedobór pracowników z odpowiednimi umiejętnościami. Uwolnienie niedostatecznie wykorzystywanego potencjału tych grup mogłoby zmniejszyć presję na austriacki rynek pracy. |
| --- | --- |

(26)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Austria mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań, które dotyczą jej rynku pracy. Silny system ochrony socjalnej Austrii i szeroko zakrojone środki z zakresu polityki ograniczyły społeczne skutki pandemii COVID-19. Austria osiąga dobre wyniki w większości wymiarów Europejskiego filaru praw socjalnych, utrzymują się jednak pewne wyzwania. Dotyczą one w szczególności niedostatecznie wykorzystywanego potencjału kobiet, pracowników o niskich kwalifikacjach, pracowników starszych i osób ze środowisk migracyjnych. Jest to szczególnie problematyczne ze względu na niedobór pracowników z odpowiednimi umiejętnościami. Uwolnienie niedostatecznie wykorzystywanego potencjału tych grup mogłoby zmniejszyć presję na austriacki rynek pracy.

| (27) | Chociaż wskaźnik zatrudnienia kobiet jest znacznie wyższy od średniej unijnej, Austria zajmuje drugie miejsce w Unii pod względem zatrudnienia kobiet w niepełnym wymiarze godzin. W 2021 r. 49,9 % austriackich kobiet pracowało w niepełnym wymiarze czasu pracy, w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 28,3 %. Pozostawia to znaczny potencjał zwiększenia uczestnictwa kobiet w rynku pracy w pełnym wymiarze czasu. Ograniczona podaż przystępnej cenowo i wysokiej jakości opieki nad dziećmi utrudnia matkom aktywniejsze uczestnictwo w rynku pracy. Zaledwie 21,1 % dzieci w wieku poniżej trzech lat uczęszcza do placówek formalnej opieki nad dziećmi, co jest jednym z najniższych wskaźników w Unii i jest dalekie od celu barcelońskiego określonego przez Radę Europejską w 2002 r., jakim jest zapewnienie formalnej opieki dla 33 % dzieci poniżej trzeciego roku życia. Wysoki udział zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, wraz z nadreprezentacją kobiet w sektorach o niskich wynagrodzeniach, są głównymi czynnikami przyczyniającymi się do wysokiego zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć w Austrii i stosunkowo wysokiego zróżnicowania emerytur ze względu na płeć. Pandemia COVID-19 jeszcze bardziej pogłębiła te nierówności związane z płcią, przy czym znaczna część kobiet łączy obowiązki związane z pracą i opieką. Zwiększenie podaży wysokiej jakości opieki nad dziećmi poprzez podniesienie standardów jakości, zapewnienie dłuższych godzin otwarcia placówek opieki nad dziećmi oraz przeciwdziałanie czynnikom zniechęcającym do wydłużenia godzin pracy (np. poprzez zwiększenie zachęt podatkowych) ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia lepszego wykorzystania potencjału kobiet na rynku pracy. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż wskaźnik zatrudnienia kobiet jest znacznie wyższy od średniej unijnej, Austria zajmuje drugie miejsce w Unii pod względem zatrudnienia kobiet w niepełnym wymiarze godzin. W 2021 r. 49,9 % austriackich kobiet pracowało w niepełnym wymiarze czasu pracy, w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 28,3 %. Pozostawia to znaczny potencjał zwiększenia uczestnictwa kobiet w rynku pracy w pełnym wymiarze czasu. Ograniczona podaż przystępnej cenowo i wysokiej jakości opieki nad dziećmi utrudnia matkom aktywniejsze uczestnictwo w rynku pracy. Zaledwie 21,1 % dzieci w wieku poniżej trzech lat uczęszcza do placówek formalnej opieki nad dziećmi, co jest jednym z najniższych wskaźników w Unii i jest dalekie od celu barcelońskiego określonego przez Radę Europejską w 2002 r., jakim jest zapewnienie formalnej opieki dla 33 % dzieci poniżej trzeciego roku życia. Wysoki udział zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, wraz z nadreprezentacją kobiet w sektorach o niskich wynagrodzeniach, są głównymi czynnikami przyczyniającymi się do wysokiego zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć w Austrii i stosunkowo wysokiego zróżnicowania emerytur ze względu na płeć. Pandemia COVID-19 jeszcze bardziej pogłębiła te nierówności związane z płcią, przy czym znaczna część kobiet łączy obowiązki związane z pracą i opieką. Zwiększenie podaży wysokiej jakości opieki nad dziećmi poprzez podniesienie standardów jakości, zapewnienie dłuższych godzin otwarcia placówek opieki nad dziećmi oraz przeciwdziałanie czynnikom zniechęcającym do wydłużenia godzin pracy (np. poprzez zwiększenie zachęt podatkowych) ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia lepszego wykorzystania potencjału kobiet na rynku pracy.

| (28) | Kilka grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji może zostać lepiej zintegrowanych z rynkiem pracy, w szczególności pracownicy o niskich umiejętnościach i starsi oraz pracownicy ze środowisk migracyjnych. Prawie połowa osób długotrwale bezrobotnych w Austrii ukończyła co najwyżej szkołę średnią I stopnia (niem. Pflichtschule). Współczynnik aktywności zawodowej osób wywodzących się ze środowisk migracyjnych utrzymuje się na niskim poziomie; w 2020 r. poziom zatrudnienia tych osób był o 12,7 punktu procentowego niższy niż poziom zatrudnienia rodowitych mieszkańców. Stanowi to szczególnie problem, ponieważ wyniki kształcenia, możliwości zatrudnienia i przyszły poziom dochodów dzieci w Austrii są w dużej mierze uwarunkowane sytuacją ich rodziców pod tym względem. Środki w ramach austriackiego planu odbudowy i zwiększania odporności służące promowaniu przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji pozwolą sprostać tym wyzwaniom przez wspieranie szkoleń dla pracowników o niskich umiejętnościach i osób długotrwale bezrobotnych. Jednocześnie planowane środki nie rozwiązują w pełni problemu uczestnictwa osób ze środowisk migracyjnych i pracowników o niskich umiejętnościach. Ponadto wyniki kształcenia tych grup wymagają poprawy na dużo wcześniejszym etapie życia. Nadal potrzebne są dodatkowe możliwości przekwalifikowania i uczenia się przez całe życie dla pracowników w każdym wieku. |
| --- | --- |

(28)

Kilka grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji może zostać lepiej zintegrowanych z rynkiem pracy, w szczególności pracownicy o niskich umiejętnościach i starsi oraz pracownicy ze środowisk migracyjnych. Prawie połowa osób długotrwale bezrobotnych w Austrii ukończyła co najwyżej szkołę średnią I stopnia (niem. Pflichtschule). Współczynnik aktywności zawodowej osób wywodzących się ze środowisk migracyjnych utrzymuje się na niskim poziomie; w 2020 r. poziom zatrudnienia tych osób był o 12,7 punktu procentowego niższy niż poziom zatrudnienia rodowitych mieszkańców. Stanowi to szczególnie problem, ponieważ wyniki kształcenia, możliwości zatrudnienia i przyszły poziom dochodów dzieci w Austrii są w dużej mierze uwarunkowane sytuacją ich rodziców pod tym względem. Środki w ramach austriackiego planu odbudowy i zwiększania odporności służące promowaniu przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji pozwolą sprostać tym wyzwaniom przez wspieranie szkoleń dla pracowników o niskich umiejętnościach i osób długotrwale bezrobotnych. Jednocześnie planowane środki nie rozwiązują w pełni problemu uczestnictwa osób ze środowisk migracyjnych i pracowników o niskich umiejętnościach. Ponadto wyniki kształcenia tych grup wymagają poprawy na dużo wcześniejszym etapie życia. Nadal potrzebne są dodatkowe możliwości przekwalifikowania i uczenia się przez całe życie dla pracowników w każdym wieku.

| (29) | Rosnący niedobór wykwalifikowanej siły roboczej (niem. Fachkräftemangel) staje się coraz większym wyzwaniem dla przedsiębiorstw, które opierają się na wysoko wykwalifikowanych specjalistach, takich jak eksperci w dziedzinie technologii informatycznych, a także wykwalifikowani specjaliści w zakresie szybko rosnącego wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. Przyczyny niedoboru pracowników o odpowiednich umiejętnościach są wielorakie, a pandemia COVID-19 jeszcze je spotęgowała. Rozwiązaniem mogłoby być przyciągnięcie wysoko wykwalifikowanych pracowników z zagranicy na stanowiska, które nie mogą zostać obsadzone przez austriacką lub unijną siłę roboczą. Obecnie jest to utrudnione, gdyż obowiązujące procedury wiążą się ze znacznym obciążeniem administracyjnym dla przedsiębiorstw, które chcą zatrudniać pracowników spoza UE. Hamuje to wzrost wydajności, zwłaszcza w sektorze usług, a w szczególności w sektorze technologii informatycznych. Reformy austriackiej przyspieszonej procedury dla pracowników z odpowiednimi umiejętnościami z krajów spoza UE (niem. Rot-Weiß-Rot-Karte) z 2019 i 2020 r. okazały się nieskuteczne w radzeniu sobie z ogólnym wyzwaniem. Można by zatem podjąć dalsze działania, aby umożliwić przedsiębiorstwom łatwiejsze zatrudnianie takich pracowników z zagranicy. Obejmuje to przyspieszenie procedur i lepsze ich ukierunkowanie na indywidualne potrzeby przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

(29)

Rosnący niedobór wykwalifikowanej siły roboczej (niem. Fachkräftemangel) staje się coraz większym wyzwaniem dla przedsiębiorstw, które opierają się na wysoko wykwalifikowanych specjalistach, takich jak eksperci w dziedzinie technologii informatycznych, a także wykwalifikowani specjaliści w zakresie szybko rosnącego wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. Przyczyny niedoboru pracowników o odpowiednich umiejętnościach są wielorakie, a pandemia COVID-19 jeszcze je spotęgowała. Rozwiązaniem mogłoby być przyciągnięcie wysoko wykwalifikowanych pracowników z zagranicy na stanowiska, które nie mogą zostać obsadzone przez austriacką lub unijną siłę roboczą. Obecnie jest to utrudnione, gdyż obowiązujące procedury wiążą się ze znacznym obciążeniem administracyjnym dla przedsiębiorstw, które chcą zatrudniać pracowników spoza UE. Hamuje to wzrost wydajności, zwłaszcza w sektorze usług, a w szczególności w sektorze technologii informatycznych. Reformy austriackiej przyspieszonej procedury dla pracowników z odpowiednimi umiejętnościami z krajów spoza UE (niem. Rot-Weiß-Rot-Karte) z 2019 i 2020 r. okazały się nieskuteczne w radzeniu sobie z ogólnym wyzwaniem. Można by zatem podjąć dalsze działania, aby umożliwić przedsiębiorstwom łatwiejsze zatrudnianie takich pracowników z zagranicy. Obejmuje to przyspieszenie procedur i lepsze ich ukierunkowanie na indywidualne potrzeby przedsiębiorstw.

| (30) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(30)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (31) | Wydarzenia geopolityczne wywołane inwazją Rosji na Ukrainę zagroziły bezpieczeństwu dostaw energii dla Austrii. Austria jest w dużym stopniu uzależniona od importu gazu z Rosji. W 2020 r. około 80 % całkowitego importu gazu Austrii pochodziło z Rosji, w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 44 %. Gaz ma również znaczny udział w zapotrzebowaniu Austrii na energię (22,7 %, czyli nieco poniżej średniej unijnej wynoszącej 24,4 %), głównie na zużycie przemysłowe i ogrzewanie. Austria jest jednak w mniejszym stopniu zależna od importu ropy naftowej z Rosji (10 % surowej ropy naftowej pochodzi z Rosji, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 26 %) (19). Dywersyfikacja dostaw energii oraz zwiększenie elastyczności i odwrócenie przepływu w odniesieniu do i tak dobrze rozwiniętych połączeń międzysystemowych z innymi państwami członkowskimi będą miały kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zależności od gazu rosyjskiego. Zaleca się jednak, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Zmniejszenie zależności od gazu rosyjskiego obejmuje również inwestowanie w produkcję gazów odnawialnych (takich jak ekologiczny wodór i zrównoważony biometan), co umożliwia zastąpienie gazu ziemnego, w szczególności w sektorach i regionach najbardziej narażonych na zakłócenia w dostawach. Ponadto dodatkowe odnawialne źródła energii, takie jak energia geotermalna, są w niedostatecznym stopniu wykorzystywane i można by je dalej badać. |
| --- | --- |

(31)

Wydarzenia geopolityczne wywołane inwazją Rosji na Ukrainę zagroziły bezpieczeństwu dostaw energii dla Austrii. Austria jest w dużym stopniu uzależniona od importu gazu z Rosji. W 2020 r. około 80 % całkowitego importu gazu Austrii pochodziło z Rosji, w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 44 %. Gaz ma również znaczny udział w zapotrzebowaniu Austrii na energię (22,7 %, czyli nieco poniżej średniej unijnej wynoszącej 24,4 %), głównie na zużycie przemysłowe i ogrzewanie. Austria jest jednak w mniejszym stopniu zależna od importu ropy naftowej z Rosji (10 % surowej ropy naftowej pochodzi z Rosji, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 26 %) (19). Dywersyfikacja dostaw energii oraz zwiększenie elastyczności i odwrócenie przepływu w odniesieniu do i tak dobrze rozwiniętych połączeń międzysystemowych z innymi państwami członkowskimi będą miały kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zależności od gazu rosyjskiego. Zaleca się jednak, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Zmniejszenie zależności od gazu rosyjskiego obejmuje również inwestowanie w produkcję gazów odnawialnych (takich jak ekologiczny wodór i zrównoważony biometan), co umożliwia zastąpienie gazu ziemnego, w szczególności w sektorach i regionach najbardziej narażonych na zakłócenia w dostawach. Ponadto dodatkowe odnawialne źródła energii, takie jak energia geotermalna, są w niedostatecznym stopniu wykorzystywane i można by je dalej badać.

| (32) | W 2020 r. udział energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej w Austrii wyniósł 37 %, czyli powyżej celu 34 % na ten sam rok. Reforma z 2021 r. mająca na celu wsparcie dla odnawialnych źródeł energii uwzględniona w planie odbudowy i zwiększania odporności stworzyła niezbędne ramy zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii elektrycznej. Reforma umożliwi dodanie w skali roku 27 TWh mocy wytwórczych energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych do 2030 r., i tym samym przyczyni się do realizacji celu 100 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w dostawach energii elektrycznej do 2030 r. (z obecnego poziomu 81 % w 2020 r.). Inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych są jednak utrudnione przez długie procedury planowania przestrzennego i wydawania pozwoleń, co częściowo wynika również ze złożonego podziału kompetencji między szczeblem federalnym i regionalnym oraz z problemów kadrowych w administracji. Aby uwzględnić planowaną ekspansję wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, Austria mogłaby rozważyć znaczne zwiększenie inwestycji w infrastrukturę sieciową (taką jak magazynowanie, dystrybucja i przesył) oraz zapewnić terminowe uruchomienie tej infrastruktury. Podniesienie poziomu ambicji w zakresie efektywności energetycznej w sektorze budowlanym i przemysłowym zmniejszy zależność od paliw kopalnych. W austriackiej długoterminowej strategii renowacji określono jasne kamienie milowe na 2050 r. i dąży się do osiągnięcia 80 % dekarbonizacji jej zasobów budowlanych. Plan odbudowy i zwiększania odporności przyspieszy stopniowe wycofywanie kotłów na paliwa kopalne w sektorze budowlanym i zastąpi je technologią grzewczą opartą na odnawialnych źródłach energii lub systemem ciepłowniczym. Cele Austrii w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r. są jednak mało ambitne i kraj ten mógłby przyspieszyć inwestycje w gruntowną renowację budynków, zastąpienie paliw kopalnych ogrzewaniem ze źródeł odnawialnych oraz lepsze zarządzanie zużyciem energii poprzez cyfryzację użytkową (np. inteligentne liczniki i termostaty). Jednocześnie dalsze wysiłki na rzecz dekarbonizacji procesów przemysłowych, w tym przez gazy ze źródeł odnawialnych, pomogłyby ograniczyć popyt na gaz i chronić przedsiębiorstwa przed zmiennością cen. Realizacja przez Austrię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(32)

W 2020 r. udział energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii końcowej w Austrii wyniósł 37 %, czyli powyżej celu 34 % na ten sam rok. Reforma z 2021 r. mająca na celu wsparcie dla odnawialnych źródeł energii uwzględniona w planie odbudowy i zwiększania odporności stworzyła niezbędne ramy zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych w zużyciu energii elektrycznej. Reforma umożliwi dodanie w skali roku 27 TWh mocy wytwórczych energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych do 2030 r., i tym samym przyczyni się do realizacji celu 100 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w dostawach energii elektrycznej do 2030 r. (z obecnego poziomu 81 % w 2020 r.). Inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych są jednak utrudnione przez długie procedury planowania przestrzennego i wydawania pozwoleń, co częściowo wynika również ze złożonego podziału kompetencji między szczeblem federalnym i regionalnym oraz z problemów kadrowych w administracji. Aby uwzględnić planowaną ekspansję wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, Austria mogłaby rozważyć znaczne zwiększenie inwestycji w infrastrukturę sieciową (taką jak magazynowanie, dystrybucja i przesył) oraz zapewnić terminowe uruchomienie tej infrastruktury. Podniesienie poziomu ambicji w zakresie efektywności energetycznej w sektorze budowlanym i przemysłowym zmniejszy zależność od paliw kopalnych. W austriackiej długoterminowej strategii renowacji określono jasne kamienie milowe na 2050 r. i dąży się do osiągnięcia 80 % dekarbonizacji jej zasobów budowlanych. Plan odbudowy i zwiększania odporności przyspieszy stopniowe wycofywanie kotłów na paliwa kopalne w sektorze budowlanym i zastąpi je technologią grzewczą opartą na odnawialnych źródłach energii lub systemem ciepłowniczym. Cele Austrii w zakresie efektywności energetycznej na 2030 r. są jednak mało ambitne i kraj ten mógłby przyspieszyć inwestycje w gruntowną renowację budynków, zastąpienie paliw kopalnych ogrzewaniem ze źródeł odnawialnych oraz lepsze zarządzanie zużyciem energii poprzez cyfryzację użytkową (np. inteligentne liczniki i termostaty). Jednocześnie dalsze wysiłki na rzecz dekarbonizacji procesów przemysłowych, w tym przez gazy ze źródeł odnawialnych, pomogłyby ograniczyć popyt na gaz i chronić przedsiębiorstwa przed zmiennością cen. Realizacja przez Austrię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (33) | Przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia w niektórych sektorach od paliw kopalnych spowoduje wprawdzie w kilku sektorach znaczne koszty restrukturyzacji, Austria może jednak skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Austria może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(33)

Przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia w niektórych sektorach od paliw kopalnych spowoduje wprawdzie w kilku sektorach znaczne koszty restrukturyzacji, Austria może jednak skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Austria może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (34) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(34)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (35) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Austrii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3, |
| --- | --- |

(35)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Austrii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1, 2 i 3,

NINIEJSZYM ZALECA Austrii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Zapewnienie adekwatności i stabilności fiskalnej systemu opieki długoterminowej. Uproszczenie i racjonalizację relacji i kompetencji fiskalnych na wszystkich szczeblach administracji państwowej oraz dostosowanie zadań w zakresie finansowania i wydatkowania. Poprawę struktury podatkowej, by wspierać trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Zwiększenie uczestnictwa kobiet w rynku pracy, w tym przez poprawę jakości usług opieki nad dziećmi, oraz poprawę wyników na rynku pracy dla grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji.

4.

Ograniczenie zależności od paliw kopalnych ogółem i dywersyfikację ich importu przez przyspieszenie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i niezbędnej infrastruktury, w szczególności przez dalsze usprawnienie planowania i procedur wydawania pozwoleń, a także zwiększenie efektywności energetycznej, w szczególności w sektorach przemysłu i budownictwa, oraz dywersyfikację dostaw energii, a także zwiększenie elastyczności i zdolności odwrócenia przepływu połączeń międzysystemowych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 93).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10159/2021; ST 10159/2021 ADD 1; ST 10159/2021 COR 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Austrii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Austrię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 129).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,4 punktu procentowego PKB. Wynika to głównie z utworzenia strategicznej rezerwy gazu, jak określono również w programie stabilności na 2022 r.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Przewiduje się, że pozostałe wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w całkowitym imporcie gazu ziemnego i surowej ropy naftowej. Średnia wielkość importu dla UE-27 opiera się na imporcie spoza UE-27. Od marca 2022 r. Austria zaprzestała importu ropy naftowej z Rosji.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/171 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/171

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Polski na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/21)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 18 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 18 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Polski jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Polski jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Zgodnie z inicjatywą „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach inicjatywy „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Polska otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Zgodnie z inicjatywą „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach inicjatywy „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Polska otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Polski na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Polski na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 3 maja 2021 r. Polska przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 17 czerwca 2022 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Polski (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Polska osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 3 maja 2021 r. Polska przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 17 czerwca 2022 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Polski (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Polska osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Polska przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 28 kwietnia 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Polska przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 28 kwietnia 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Polski 2022. Oceniono w nim postępy Polski w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021. Oceniono w nim również postępy Polski we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Polski 2022. Oceniono w nim postępy Polski w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021. Oceniono w nim również postępy Polski we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Polski, ponieważ planuje się, że jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy w 2022 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Polski, ponieważ planuje się, że jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy w 2022 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Polsce przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Polsce – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Polski zmniejszył się z 6,9 % PKB w 2020 r. do 1,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Polskę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 4,5 % PKB w 2020 r. do 2,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Polskę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 57,1 % PKB w 2020 r. do 53,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Polsce przyjęcie w latach 2020 i 2021 wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Polsce – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Polski zmniejszył się z 6,9 % PKB w 2020 r. do 1,9 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Polskę wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 4,5 % PKB w 2020 r. do 2,7 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Polskę w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 57,1 % PKB w 2020 r. do 53,8 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,8 %, a w 2023 r. – o 3,2 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB jest niższy i w 2022 r. ma wynieść 3,7 %, a w 2023 r. – 3,0 %, głównie ze względu na wyższą prognozowaną inflację, która według przewidywań niekorzystnie wpłynie na spożycie prywatne i inwestycje, oraz mniejszy wkład eksportu netto. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 4,3 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 3,7 % PKB. Wzrost w 2022 r. wynika głównie z wysokich kosztów pomocy dla wysiedleńców z Ukrainy, środków związanych z wysokimi cenami energii oraz gruntownej reformy podatkowej (Polski Ład). W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 52,1 %, a w 2023 r. – do 51,5 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,0 % PKB i 4,4 % PKB. Dla 2022 r. wartość ta jest niższa od prognozy deficytu w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na wyższy prognozowany nominalny PKB. Dla 2023 r. szacowany deficyt jest wyższy od prognozowanego w programie konwergencji, głównie ze względu na niższe dochody i zakładany wzrost kosztów pomocy dla wysiedleńców z Ukrainy. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 50,8 %, a w 2023 r. – 49,8 %. Różnica ta wynika z wyższej prognozowanej inflacji i różnych założeń dotyczących wartości rezydualnej zmiany długu w 2023 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Polski. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,8 %, a w 2023 r. – o 3,2 %. Dla porównania przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wzrost realnego PKB jest niższy i w 2022 r. ma wynieść 3,7 %, a w 2023 r. – 3,0 %, głównie ze względu na wyższą prognozowaną inflację, która według przewidywań niekorzystnie wpłynie na spożycie prywatne i inwestycje, oraz mniejszy wkład eksportu netto. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 4,3 % PKB, a w 2023 r. – spadnie do 3,7 % PKB. Wzrost w 2022 r. wynika głównie z wysokich kosztów pomocy dla wysiedleńców z Ukrainy, środków związanych z wysokimi cenami energii oraz gruntownej reformy podatkowej (Polski Ład). W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 52,1 %, a w 2023 r. – do 51,5 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 4,0 % PKB i 4,4 % PKB. Dla 2022 r. wartość ta jest niższa od prognozy deficytu w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na wyższy prognozowany nominalny PKB. Dla 2023 r. szacowany deficyt jest wyższy od prognozowanego w programie konwergencji, głównie ze względu na niższe dochody i zakładany wzrost kosztów pomocy dla wysiedleńców z Ukrainy. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 50,8 %, a w 2023 r. – 49,8 %. Różnica ta wynika z wyższej prognozowanej inflacji i różnych założeń dotyczących wartości rezydualnej zmiany długu w 2023 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,4 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Polski.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał środki wprowadzone w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,7 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,0 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11). Środki te polegają głównie na obniżkach podatków pośrednich od zużycia energii i transferach socjalnych na rzecz uboższych gospodarstw domowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki w zakresie podatku od wartości dodanej i podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,6 % PKB w 2022 r. i 0,8 % PKB w 2023 r. (12). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał środki wprowadzone w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,7 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 1,0 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (11). Środki te polegają głównie na obniżkach podatków pośrednich od zużycia energii i transferach socjalnych na rzecz uboższych gospodarstw domowych. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólne obniżki w zakresie podatku od wartości dodanej i podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,6 % PKB w 2022 r. i 0,8 % PKB w 2023 r. (12).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Polska realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Polska prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Polska realizowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Polska prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Polski na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,4 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Polska planuje wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. (14) Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Polska planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,7 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (1,0 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,6 % PKB), przy czym prognozuje się, że nowe świadczenie opiekuńcze na małe dzieci (Rodzinny Kapitał Opiekuńczy) także przyczyni się do wzrostu wydatków bieżących netto (0,1 % PKB).
  Po stronie dochodów przewiduje się również, że obniżenie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych w ramach Polskiego Ładu (0,7 % PKB) oraz obniżenie stawek podatku dochodowego od osób prawnych (0,1 % PKB) przyczynią się do ekspansywnego kursu polityki fiskalnej. Prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Polski na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 3,4 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (13). Polska planuje wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. (14) Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Polska planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 2,7 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (1,0 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,6 % PKB), przy czym prognozuje się, że nowe świadczenie opiekuńcze na małe dzieci (Rodzinny Kapitał Opiekuńczy) także przyczyni się do wzrostu wydatków bieżących netto (0,1 % PKB).

Po stronie dochodów przewiduje się również, że obniżenie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych w ramach Polskiego Ładu (0,7 % PKB) oraz obniżenie stawek podatku dochodowego od osób prawnych (0,1 % PKB) przyczynią się do ekspansywnego kursu polityki fiskalnej. Prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,7 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Polska będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,9 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,7 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Polska będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,9 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB).

| (19) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,1 % PKB w 2024 r. i do 2,5 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Nie przedstawiono jednak żadnych informacji na temat planowanych odnośnych środków konsolidacyjnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 51,0 %, a potem w 2025 r. – do 49,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 3,1 % PKB w 2024 r. i do 2,5 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2025 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Nie przedstawiono jednak żadnych informacji na temat planowanych odnośnych środków konsolidacyjnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 51,0 %, a potem w 2025 r. – do 49,7 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | Oczekuje się, że trwająca reforma systemu budżetowego, gdy zostanie w pełni wdrożona, zwiększy efektywność wydatków dzięki wyeliminowaniu utrzymujących się od dawna niedociągnięć w procesie budżetowym. Należą do nich między innymi skomplikowane i przestarzałe klasyfikacje budżetowe; nieoptymalny sposób rejestrowania informacji; brak realnego planowania średniookresowego i fakt, że przeglądy wydatków nie mają bezpośredniego przełożenia na proces budżetowy. Oczekuje się, że obciążeniem dla finansów publicznych Polski będą wyższe wydatki w perspektywie długoterminowej, w szczególności ze względu na starzenie się społeczeństwa. Czynniki te zwiększają zapotrzebowanie na nowe narzędzia, aby poprawić zarządzanie wydatkami, w tym regularną ocenę skuteczności i efektywności. W czasie pandemii większość wydatków na środki związane z COVID-19 była jednak dokonywana za pośrednictwem specjalnego funduszu zarządzanego przez bank rozwoju i za pośrednictwem pozabudżetowego instrumentu finansowego. Wprawdzie zapewniło to władzom większą elastyczność w zarządzaniu wydatkami związanymi z kryzysem i pozwoliło im uniknąć ryzyka przekroczenia konstytucyjnego poziomu długu publicznego, ale ograniczyło także kontrolę parlamentarną nad wydatkami oraz dostęp publiczny do aktualnych informacji o wydatkach publicznych. |
| --- | --- |

(20)

Oczekuje się, że trwająca reforma systemu budżetowego, gdy zostanie w pełni wdrożona, zwiększy efektywność wydatków dzięki wyeliminowaniu utrzymujących się od dawna niedociągnięć w procesie budżetowym. Należą do nich między innymi skomplikowane i przestarzałe klasyfikacje budżetowe; nieoptymalny sposób rejestrowania informacji; brak realnego planowania średniookresowego i fakt, że przeglądy wydatków nie mają bezpośredniego przełożenia na proces budżetowy. Oczekuje się, że obciążeniem dla finansów publicznych Polski będą wyższe wydatki w perspektywie długoterminowej, w szczególności ze względu na starzenie się społeczeństwa. Czynniki te zwiększają zapotrzebowanie na nowe narzędzia, aby poprawić zarządzanie wydatkami, w tym regularną ocenę skuteczności i efektywności. W czasie pandemii większość wydatków na środki związane z COVID-19 była jednak dokonywana za pośrednictwem specjalnego funduszu zarządzanego przez bank rozwoju i za pośrednictwem pozabudżetowego instrumentu finansowego. Wprawdzie zapewniło to władzom większą elastyczność w zarządzaniu wydatkami związanymi z kryzysem i pozwoliło im uniknąć ryzyka przekroczenia konstytucyjnego poziomu długu publicznego, ale ograniczyło także kontrolę parlamentarną nad wydatkami oraz dostęp publiczny do aktualnych informacji o wydatkach publicznych.

| (21) | Polska jest jednym z najszybciej starzejących się krajów w Unii i w perspektywie długoterminowej tendencje demograficzne będą oddziaływać na system emerytalny. Obecny system emerytalny o zdefiniowanej składce ma zapewnioną równowagę finansową, ale nie uwzględnia się w nim adekwatności przyszłych świadczeń. Niski rzeczywisty wiek przejścia na emeryturę, coraz dłuższe średnie dalsze trwanie życia i niektóre inne cechy tego systemu oznaczają jednak, że stopa zastąpienia, czyli relacja między nowo przyznawanym świadczeniem emerytalnym a ostatnim wynagrodzeniem, w przyszłości znacznie spadnie. Oznaczałoby to, że znaczna część emerytów byłaby zagrożona ubóstwem. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że na samo utrzymanie obecnego poziomu świadczeń Polska musiałaby wydać dodatkowe 6,7 % swojego PKB do 2070 r. Główne wyzwania w polskim systemie emerytalnym dotyczą niskiego rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę oraz specjalnych systemów emerytalnych (na przykład dla rolników, służb mundurowych), które są kosztowne i dają ich członkom większe przywileje niż powszechny system emerytalny. |
| --- | --- |

(21)

Polska jest jednym z najszybciej starzejących się krajów w Unii i w perspektywie długoterminowej tendencje demograficzne będą oddziaływać na system emerytalny. Obecny system emerytalny o zdefiniowanej składce ma zapewnioną równowagę finansową, ale nie uwzględnia się w nim adekwatności przyszłych świadczeń. Niski rzeczywisty wiek przejścia na emeryturę, coraz dłuższe średnie dalsze trwanie życia i niektóre inne cechy tego systemu oznaczają jednak, że stopa zastąpienia, czyli relacja między nowo przyznawanym świadczeniem emerytalnym a ostatnim wynagrodzeniem, w przyszłości znacznie spadnie. Oznaczałoby to, że znaczna część emerytów byłaby zagrożona ubóstwem. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że na samo utrzymanie obecnego poziomu świadczeń Polska musiałaby wydać dodatkowe 6,7 % swojego PKB do 2070 r. Główne wyzwania w polskim systemie emerytalnym dotyczą niskiego rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę oraz specjalnych systemów emerytalnych (na przykład dla rolników, służb mundurowych), które są kosztowne i dają ich członkom większe przywileje niż powszechny system emerytalny.

| (22) | W dniu 15 grudnia 2021 r. Polska przedłożyła swoje dokumenty programowe dotyczące polityki spójności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Polska ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(22)

W dniu 15 grudnia 2021 r. Polska przedłożyła swoje dokumenty programowe dotyczące polityki spójności przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Polska ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (23) | Stopa bezrobocia w Polsce spadła do rekordowo niskiego poziomu, ale uczestnictwo w rynku pracy niektórych grup pozostaje ograniczone. Wskaźnik objęcia dzieci w wieku do lat trzech opieką formalną pozostaje jednym z najniższych w państwach członkowskich, a ograniczony dostęp do opieki nad dziećmi utrudnia kobietom wejście na rynek pracy. Ponadto niewystarczające wsparcie na opiekę długoterminową oraz niższy wiek emerytalny skutkują odpływem pracowników z rynku pracy. Dysproporcje w uczestnictwie w rynku pracy także dotyczą osób z niepełnosprawnościami, osób starszych i osób o niskich kwalifikacjach, w przypadku których wskaźniki zatrudnienia są niższe od średnich unijnych. Wprawdzie w ostatnich latach można obserwować stały spadek wykorzystania niestandardowych umów o pracę, ale zatrudnienie na podstawie umów na czas określony i samozatrudnienie przy odprowadzaniu niskich składek na ubezpieczenia społeczne w dalszym ciągu jest na wysokim poziomie, zwłaszcza wśród pracowników młodych i o niskich kwalifikacjach, co zwiększa ryzyko nieadekwatności ich przyszłych emerytur. |
| --- | --- |

(23)

Stopa bezrobocia w Polsce spadła do rekordowo niskiego poziomu, ale uczestnictwo w rynku pracy niektórych grup pozostaje ograniczone. Wskaźnik objęcia dzieci w wieku do lat trzech opieką formalną pozostaje jednym z najniższych w państwach członkowskich, a ograniczony dostęp do opieki nad dziećmi utrudnia kobietom wejście na rynek pracy. Ponadto niewystarczające wsparcie na opiekę długoterminową oraz niższy wiek emerytalny skutkują odpływem pracowników z rynku pracy. Dysproporcje w uczestnictwie w rynku pracy także dotyczą osób z niepełnosprawnościami, osób starszych i osób o niskich kwalifikacjach, w przypadku których wskaźniki zatrudnienia są niższe od średnich unijnych. Wprawdzie w ostatnich latach można obserwować stały spadek wykorzystania niestandardowych umów o pracę, ale zatrudnienie na podstawie umów na czas określony i samozatrudnienie przy odprowadzaniu niskich składek na ubezpieczenia społeczne w dalszym ciągu jest na wysokim poziomie, zwłaszcza wśród pracowników młodych i o niskich kwalifikacjach, co zwiększa ryzyko nieadekwatności ich przyszłych emerytur.

| (24) | System kształcenia i szkolenia w Polsce w dalszym ciągu mierzy się z wyzwaniami związanymi z jakością i stopniem jego inkluzywności. Pandemia, a zwłaszcza długie okresy nauki zdalnej, dodatkowo pogłębiła te wyzwania. Wśród nauczycieli, uczniów i ogólnie w społeczeństwie obserwuje się brak umiejętności cyfrowych. Jednocześnie niedostatki w zakresie sprzętu ICT i konektywności w dalszym ciągu dotykają szkoły i gospodarstwa domowe z dziećmi. Jakość kształcenia formalnego nauczycieli jest niewystarczająca. Ponadto wynagrodzenia nauczycieli są stosunkowo niskie w porównaniu ze standardami OECD. Wpływa to na atrakcyjność finansową zawodu oraz, wraz z niemożnością rozwoju zawodowego, przyczynia się do znacznego niedoboru pracowników. Duży napływ wysiedleńców z Ukrainy wymaga znacznych starań, w tym środków finansowych, aby odpowiednio zaspokoić związane z tym potrzeby w dziedzinie kształcenia i szkolenia. Znaczne niedopasowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy prowadzi do niedoboru siły roboczej, o czym świadczą trudności pracodawców z obsadzeniem wolnych stanowisk pracy. |
| --- | --- |

(24)

System kształcenia i szkolenia w Polsce w dalszym ciągu mierzy się z wyzwaniami związanymi z jakością i stopniem jego inkluzywności. Pandemia, a zwłaszcza długie okresy nauki zdalnej, dodatkowo pogłębiła te wyzwania. Wśród nauczycieli, uczniów i ogólnie w społeczeństwie obserwuje się brak umiejętności cyfrowych. Jednocześnie niedostatki w zakresie sprzętu ICT i konektywności w dalszym ciągu dotykają szkoły i gospodarstwa domowe z dziećmi. Jakość kształcenia formalnego nauczycieli jest niewystarczająca. Ponadto wynagrodzenia nauczycieli są stosunkowo niskie w porównaniu ze standardami OECD. Wpływa to na atrakcyjność finansową zawodu oraz, wraz z niemożnością rozwoju zawodowego, przyczynia się do znacznego niedoboru pracowników. Duży napływ wysiedleńców z Ukrainy wymaga znacznych starań, w tym środków finansowych, aby odpowiednio zaspokoić związane z tym potrzeby w dziedzinie kształcenia i szkolenia. Znaczne niedopasowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy prowadzi do niedoboru siły roboczej, o czym świadczą trudności pracodawców z obsadzeniem wolnych stanowisk pracy.

| (25) | Łączne wydatki na sektor opieki zdrowotnej w stosunku do PKB pozostają na niskim poziomie i wynoszą jedynie 6,5 %, podczas gdy średnia dla Unii w 2019 r. wynosiła 9,9 %. Polski system opieki zdrowotnej opiera się w zbyt dużym stopniu na szpitalach, które borykają się z pogarszającą się sytuacją finansową, brakiem oceny jakości oraz niedostatkami w zarządzaniu. Podstawowa opieka zdrowotna i opieka ambulatoryjna są niedostatecznie wykorzystane. Ograniczona atrakcyjność zawodów medycznych przyczynia się do niedoborów personelu. Liczba lekarzy i pielęgniarek na 1 000 mieszkańców (odpowiednio 2,4 i 5,1) należą do najniższych w państwach członkowskich. System podstawowej opieki zdrowotnej cierpi na niedobór pracowników, a jego usługi są przeciążone. Jego potencjał pozostaje niewykorzystany, co nadmiernie obciąża wyższe poziomy opieki. Wprawdzie poszerzone usługi e-zdrowia pomagają sprostać niektórym wyzwaniom, przed którymi stoi system opieki zdrowotnej, ale ich absorpcja jest jak dotąd ograniczona. |
| --- | --- |

(25)

Łączne wydatki na sektor opieki zdrowotnej w stosunku do PKB pozostają na niskim poziomie i wynoszą jedynie 6,5 %, podczas gdy średnia dla Unii w 2019 r. wynosiła 9,9 %. Polski system opieki zdrowotnej opiera się w zbyt dużym stopniu na szpitalach, które borykają się z pogarszającą się sytuacją finansową, brakiem oceny jakości oraz niedostatkami w zarządzaniu. Podstawowa opieka zdrowotna i opieka ambulatoryjna są niedostatecznie wykorzystane. Ograniczona atrakcyjność zawodów medycznych przyczynia się do niedoborów personelu. Liczba lekarzy i pielęgniarek na 1 000 mieszkańców (odpowiednio 2,4 i 5,1) należą do najniższych w państwach członkowskich. System podstawowej opieki zdrowotnej cierpi na niedobór pracowników, a jego usługi są przeciążone. Jego potencjał pozostaje niewykorzystany, co nadmiernie obciąża wyższe poziomy opieki. Wprawdzie poszerzone usługi e-zdrowia pomagają sprostać niektórym wyzwaniom, przed którymi stoi system opieki zdrowotnej, ale ich absorpcja jest jak dotąd ograniczona.

| (26) | Znaczna część wydatków socjalnych nie uwzględnia różnych poziomów dochodów, co daje możliwości lepszego ukierunkowania tych środków. Niektóre wydatki socjalne nie są ukierunkowane i nie są uzależnione od wysokości dochodów. Jednocześnie zakres świadczeń społecznych w przypadku niektórych osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych jest ograniczony, co pogarsza sytuację tej grupy. Odsetek ludności zagrożonej ubóstwem nadal się zmniejszał i podczas gdy w 2016 r. wynosił 21 %, w 2020 r. obniżył się do 17 %; mimo to nadal istnieją wyzwania. Przewiduje się, że na rosnące zagrożenie ubóstwem narażone będą w szczególności niektóre osoby starsze. Będzie to dotyczyć zwłaszcza kobiet ze względu na ich krótszą karierę zawodową przekładającą się na niższe przyszłe świadczenia emerytalne. Lepsze ukierunkowanie świadczeń, na przykład poprzez powszechniejsze stosowanie podejścia uzależnionego od wysokości dochodów, prowadziłoby do bardziej efektywnego wykorzystania zasobów publicznych w walce z ubóstwem i wspieraniu osób najbardziej potrzebujących. |
| --- | --- |

(26)

Znaczna część wydatków socjalnych nie uwzględnia różnych poziomów dochodów, co daje możliwości lepszego ukierunkowania tych środków. Niektóre wydatki socjalne nie są ukierunkowane i nie są uzależnione od wysokości dochodów. Jednocześnie zakres świadczeń społecznych w przypadku niektórych osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych jest ograniczony, co pogarsza sytuację tej grupy. Odsetek ludności zagrożonej ubóstwem nadal się zmniejszał i podczas gdy w 2016 r. wynosił 21 %, w 2020 r. obniżył się do 17 %; mimo to nadal istnieją wyzwania. Przewiduje się, że na rosnące zagrożenie ubóstwem narażone będą w szczególności niektóre osoby starsze. Będzie to dotyczyć zwłaszcza kobiet ze względu na ich krótszą karierę zawodową przekładającą się na niższe przyszłe świadczenia emerytalne. Lepsze ukierunkowanie świadczeń, na przykład poprzez powszechniejsze stosowanie podejścia uzależnionego od wysokości dochodów, prowadziłoby do bardziej efektywnego wykorzystania zasobów publicznych w walce z ubóstwem i wspieraniu osób najbardziej potrzebujących.

| (27) | Aby zapewnić długoterminowy trwały wzrost gospodarczy i konkurencyjność, Polska będzie w coraz większym stopniu opierać się na nauce i innowacjach. Pomimo pewnych postępów Polska pozostaje jednak w tyle pod względem innowacyjności. Łączne wydatki na badania i rozwój są niskie i stanowią 1,39 % PKB. W 2020 r. wydatki przedsiębiorstw na badania i rozwój wyniosły 0,87 % PKB i pozostają znacznie niższe od średniej unijnej, a według badania wspólnotowego na temat innowacji odsetek innowacyjnych przedsiębiorstw jest nadal niski. W Europejskim Rankingu Innowacyjności z 2021 r. Polska zajmuje czwarte miejsce od końca i zalicza się do ostatniej kategorii początkujących innowatorów. Coraz większe rozdrobnienie obecnych instrumentów wsparcia badań naukowych utrudnia współpracę między środowiskiem nauki a biznesem, co stanowi jedną z głównych przeszkód w zwiększaniu innowacyjności. Ponadto niskie umiejętności w zakresie zarządzania i ograniczone wykorzystanie technologii w przedsiębiorstwach przyczyniają się do znacznych różnic w wydajności między małymi i średnimi przedsiębiorstwami a dużymi przedsiębiorstwami, ograniczając innowacyjność i wzrost wydajności. |
| --- | --- |

(27)

Aby zapewnić długoterminowy trwały wzrost gospodarczy i konkurencyjność, Polska będzie w coraz większym stopniu opierać się na nauce i innowacjach. Pomimo pewnych postępów Polska pozostaje jednak w tyle pod względem innowacyjności. Łączne wydatki na badania i rozwój są niskie i stanowią 1,39 % PKB. W 2020 r. wydatki przedsiębiorstw na badania i rozwój wyniosły 0,87 % PKB i pozostają znacznie niższe od średniej unijnej, a według badania wspólnotowego na temat innowacji odsetek innowacyjnych przedsiębiorstw jest nadal niski. W Europejskim Rankingu Innowacyjności z 2021 r. Polska zajmuje czwarte miejsce od końca i zalicza się do ostatniej kategorii początkujących innowatorów. Coraz większe rozdrobnienie obecnych instrumentów wsparcia badań naukowych utrudnia współpracę między środowiskiem nauki a biznesem, co stanowi jedną z głównych przeszkód w zwiększaniu innowacyjności. Ponadto niskie umiejętności w zakresie zarządzania i ograniczone wykorzystanie technologii w przedsiębiorstwach przyczyniają się do znacznych różnic w wydajności między małymi i średnimi przedsiębiorstwami a dużymi przedsiębiorstwami, ograniczając innowacyjność i wzrost wydajności.

| (28) | Cyfryzacja w Polsce przebiega w zbyt wolnym tempie. W szczególności niski poziom umiejętności cyfrowych ogranicza zdolność przedsiębiorstw do inwestowania w zaawansowane rozwiązania cyfrowe i do przemieszczania się w górę w łańcuchu wartości, a jednocześnie przyczynia się do niedoboru siły roboczej i wykwalifikowanej kadry. Jeżeli chodzi o infrastrukturę cyfrową, podczas gdy wzrasta wykorzystanie stałych łączy szerokopasmowych, utrzymują się duże wyzwania związane z rozwojem sieci 5G. W szczególności w 2021 r. zasięgiem technologii 5G było objętych jedynie 34 % gospodarstw domowych, czyli poniżej średniej unijnej wynoszącej 65 %, a pod względem gotowości na 5G nie osiągnięto postępów, ponieważ jeszcze nie przyznano zharmonizowanego widma radiowego na potrzeby wdrażania sieci 5G. Ponadto szersze wykorzystanie technologii cyfrowych w administracji publicznej mogłoby poprawić świadczenie usług administracji publicznej i przyczynić się do zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych. |
| --- | --- |

(28)

Cyfryzacja w Polsce przebiega w zbyt wolnym tempie. W szczególności niski poziom umiejętności cyfrowych ogranicza zdolność przedsiębiorstw do inwestowania w zaawansowane rozwiązania cyfrowe i do przemieszczania się w górę w łańcuchu wartości, a jednocześnie przyczynia się do niedoboru siły roboczej i wykwalifikowanej kadry. Jeżeli chodzi o infrastrukturę cyfrową, podczas gdy wzrasta wykorzystanie stałych łączy szerokopasmowych, utrzymują się duże wyzwania związane z rozwojem sieci 5G. W szczególności w 2021 r. zasięgiem technologii 5G było objętych jedynie 34 % gospodarstw domowych, czyli poniżej średniej unijnej wynoszącej 65 %, a pod względem gotowości na 5G nie osiągnięto postępów, ponieważ jeszcze nie przyznano zharmonizowanego widma radiowego na potrzeby wdrażania sieci 5G. Ponadto szersze wykorzystanie technologii cyfrowych w administracji publicznej mogłoby poprawić świadczenie usług administracji publicznej i przyczynić się do zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń regulacyjnych i administracyjnych.

| (29) | Stabilne i przewidywalne otoczenie biznesowe oraz przyjazny klimat inwestycyjny odgrywają ważną rolę zarówno w odbudowie gospodarki po pandemii, jak i w trwałym wzroście gospodarczym w perspektywie średnio- i długoterminowej. Niezbędne w tym zakresie są: niezależność, efektywność i wysoka jakość systemu wymiaru sprawiedliwości. W Polsce sytuacja w zakresie praworządności uległa pogorszeniu i, jak wynika z szeregu orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, niezależność sądów budzi w dalszym ciągu poważne obawy. Ponadto w 2021 r. Komisja wszczęła przeciwko Polsce postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom w związku z niektórymi orzeczeniami polskiego Trybunału Konstytucyjnego, w których w szczególności zakwestionowano pierwszeństwo prawa Unii; narażono tym samym na szwank funkcjonowanie polskiego i unijnego porządku prawnego. |
| --- | --- |

(29)

Stabilne i przewidywalne otoczenie biznesowe oraz przyjazny klimat inwestycyjny odgrywają ważną rolę zarówno w odbudowie gospodarki po pandemii, jak i w trwałym wzroście gospodarczym w perspektywie średnio- i długoterminowej. Niezbędne w tym zakresie są: niezależność, efektywność i wysoka jakość systemu wymiaru sprawiedliwości. W Polsce sytuacja w zakresie praworządności uległa pogorszeniu i, jak wynika z szeregu orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, niezależność sądów budzi w dalszym ciągu poważne obawy. Ponadto w 2021 r. Komisja wszczęła przeciwko Polsce postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom w związku z niektórymi orzeczeniami polskiego Trybunału Konstytucyjnego, w których w szczególności zakwestionowano pierwszeństwo prawa Unii; narażono tym samym na szwank funkcjonowanie polskiego i unijnego porządku prawnego.

| (30) | Solidne i stabilne otoczenie regulacyjne jest podstawą, która umożliwia podtrzymanie wzrostu gospodarczego i inwestycji prywatnych. Nieprzewidywalne i obciążające otoczenie regulacyjne nadal wpływa jednak niekorzystnie na klimat inwestycyjny. Częste zmiany kluczowych ustaw zwiększają niepewność i koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw, głównie z uwagi na niedostateczne konsultacje z interesariuszami w toku procesu legislacyjnego. Inwestycje prywatne wyrażone jako odsetek PKB zmniejszają się od 2016 r.: w 2020 r. ich poziom był niski i wyniósł 18,5 %, czyli znacznie poniżej średniej dla całej Unii i dla państw w regionie. Może to osłabić dalszy wzrost wydajności i ograniczyć zdolność Polski do podtrzymania wzrostu gospodarczego w perspektywie długoterminowej, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że wzrost jednostkowych kosztów pracy stanowi obciążenie dla konkurencyjności kosztowej. |
| --- | --- |

(30)

Solidne i stabilne otoczenie regulacyjne jest podstawą, która umożliwia podtrzymanie wzrostu gospodarczego i inwestycji prywatnych. Nieprzewidywalne i obciążające otoczenie regulacyjne nadal wpływa jednak niekorzystnie na klimat inwestycyjny. Częste zmiany kluczowych ustaw zwiększają niepewność i koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw, głównie z uwagi na niedostateczne konsultacje z interesariuszami w toku procesu legislacyjnego. Inwestycje prywatne wyrażone jako odsetek PKB zmniejszają się od 2016 r.: w 2020 r. ich poziom był niski i wyniósł 18,5 %, czyli znacznie poniżej średniej dla całej Unii i dla państw w regionie. Może to osłabić dalszy wzrost wydajności i ograniczyć zdolność Polski do podtrzymania wzrostu gospodarczego w perspektywie długoterminowej, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że wzrost jednostkowych kosztów pracy stanowi obciążenie dla konkurencyjności kosztowej.

| (31) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(31)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (32) | Koszyk energetyczny Polski jest nadal w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych – ich udział w dostawach energii w 2020 r. wynosił 86 %, przy czym sam węgiel stanowi 40 %. Gaz ziemny stanowi 17 % koszyka energetycznego, natomiast ropa naftowa – 28,9 %, a jej udział w ostatnich latach wzrastał. Obniżanie emisyjności w Polsce przebiega w wolnym tempie. Do 2020 r. polska gospodarka odnotowała jedynie 8-procentową redukcję łącznych emisji w porównaniu z 2005 r. (19) Intensywność emisji gazów cieplarnianych polskiej gospodarki jest wyższa o 54 % od średniej unijnej. Aby przyspieszyć redukcję emisji w całej gospodarce, konieczna jest zmieniona, bardziej ambitna polityka energetyczna oraz ukierunkowane działania w sektorach nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji. Polska produkuje wprawdzie około 80 % węgla, który zużywa, ale jej uzależnienie od Rosji – obliczane jako udział importu z Rosji w łącznym imporcie węgla – wzrosło i w 2020 r. osiągnęło 74 %, podczas gdy średnia unijna wynosi 54 %. Jeżeli chodzi o zaspokajanie zapotrzebowania na ropę naftową, Polska jest niemal w całości uzależniona od zagranicznych dostawców, a import z Rosji stanowi 72 % łącznych dostaw z zagranicy, podczas gdy średnia unijna wynosi 26 %. Uzależnienie Polski od Rosji w przypadku gazu ziemnego w 2020 r. wynosiło 55 %, przy średniej unijnej wynoszącej 44 % (20). Oczekuje się, że realizowane obecnie i dopiero planowane projekty infrastrukturalne w Polsce oraz we współpracy z krajami sąsiadującymi (w tym połączenie międzysystemowe GIPL z Litwą, które działa od dnia 1 maja 2022 r.), uzupełnione odpowiednimi umowami na dostawy, całkowicie zakończą uzależnienie Polski od rosyjskiego gazu. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i w sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, aby uniknąć uzależnienia od technologii wysokoemisyjnych i aktywów osieroconych, a także aby przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Długoterminowa umowa na dostawy gazu zawarta przez Polskę z rosyjskim Gazpromem wygasa z końcem 2022 r. i Polska nie planuje jej przedłużenia.
  Bezpośredni wpływ, jaki zawieszenie przez Gazprom dostaw gazu od kwietnia 2022 r. wywiera na bezpieczeństwo energetyczne Polski, jest w znacznym stopniu złagodzony dzięki dostępowi Polski do alternatywnych dostaw z Unii i spoza Unii. Zawieszenie to wymaga jednak przyspieszenia już realizowanych i dopiero planowanych projektów dywersyfikacji dostaw, a także lepszej koordynacji dalszych działań w ramach Unii. |
| --- | --- |

(32)

Koszyk energetyczny Polski jest nadal w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych – ich udział w dostawach energii w 2020 r. wynosił 86 %, przy czym sam węgiel stanowi 40 %. Gaz ziemny stanowi 17 % koszyka energetycznego, natomiast ropa naftowa – 28,9 %, a jej udział w ostatnich latach wzrastał. Obniżanie emisyjności w Polsce przebiega w wolnym tempie. Do 2020 r. polska gospodarka odnotowała jedynie 8-procentową redukcję łącznych emisji w porównaniu z 2005 r. (19) Intensywność emisji gazów cieplarnianych polskiej gospodarki jest wyższa o 54 % od średniej unijnej. Aby przyspieszyć redukcję emisji w całej gospodarce, konieczna jest zmieniona, bardziej ambitna polityka energetyczna oraz ukierunkowane działania w sektorach nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji. Polska produkuje wprawdzie około 80 % węgla, który zużywa, ale jej uzależnienie od Rosji – obliczane jako udział importu z Rosji w łącznym imporcie węgla – wzrosło i w 2020 r. osiągnęło 74 %, podczas gdy średnia unijna wynosi 54 %. Jeżeli chodzi o zaspokajanie zapotrzebowania na ropę naftową, Polska jest niemal w całości uzależniona od zagranicznych dostawców, a import z Rosji stanowi 72 % łącznych dostaw z zagranicy, podczas gdy średnia unijna wynosi 26 %. Uzależnienie Polski od Rosji w przypadku gazu ziemnego w 2020 r. wynosiło 55 %, przy średniej unijnej wynoszącej 44 % (20). Oczekuje się, że realizowane obecnie i dopiero planowane projekty infrastrukturalne w Polsce oraz we współpracy z krajami sąsiadującymi (w tym połączenie międzysystemowe GIPL z Litwą, które działa od dnia 1 maja 2022 r.), uzupełnione odpowiednimi umowami na dostawy, całkowicie zakończą uzależnienie Polski od rosyjskiego gazu. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i w sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, aby uniknąć uzależnienia od technologii wysokoemisyjnych i aktywów osieroconych, a także aby przez zmianę w przyszłości ich przeznaczenia do celów wykorzystania paliw zrównoważonych można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Długoterminowa umowa na dostawy gazu zawarta przez Polskę z rosyjskim Gazpromem wygasa z końcem 2022 r. i Polska nie planuje jej przedłużenia.

Bezpośredni wpływ, jaki zawieszenie przez Gazprom dostaw gazu od kwietnia 2022 r. wywiera na bezpieczeństwo energetyczne Polski, jest w znacznym stopniu złagodzony dzięki dostępowi Polski do alternatywnych dostaw z Unii i spoza Unii. Zawieszenie to wymaga jednak przyspieszenia już realizowanych i dopiero planowanych projektów dywersyfikacji dostaw, a także lepszej koordynacji dalszych działań w ramach Unii.

| (33) | Przyspieszenie rozwoju nowych zdolności w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zależności Polski od importu paliw kopalnych i redukcji emisji gazów cieplarnianych. Obecne cele dotyczące energii ze źródeł odnawialnych określone w Krajowym planie na rzecz energii i klimatu nie są wystarczająco ambitne. Istnieją jednak znaczące bariery regulacyjne, proceduralne i administracyjne, które ograniczają rozwój zdolności w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych i spowalniają integrację odnawialnych źródeł energii z siecią. Obejmuje to restrykcyjne przepisy dotyczące spółdzielni energetycznych, restrykcyjne przepisy i długotrwałe procedury wydawania zezwoleń na budowę lądowych elektrowni wiatrowych, złożoność i niestabilność przepisów podatkowych oraz długotrwałe procedury przyłączania do sieci. Bariery infrastrukturalne, takie jak niewystarczająca przepustowość sieci dystrybucyjnej, również spowalniają integrację odnawialnych źródeł energii i należy je eliminować za pomocą odpowiednich zachęt. Ponadto w komunikacie Komisji z dnia 18 maja 2022 r. (zwanym dalej „komunikatem REPowerEU) wskazano, że zwiększenie produkcji zrównoważonego biometanu przyczyni się do stopniowego eliminowania zależności Unii od rosyjskich paliw kopalnych. W tym kontekście Polska może sięgnąć po niewykorzystany jak dotąd potencjał związany z biometanem, który spełnia odpowiednie kryteria zrównoważonego rozwoju, poprzez odpowiednią strategię na rzecz utworzenia rynku zrównoważonego biometanu oraz konkretne propozycje dotyczące jego struktury. Zrównoważony biometan może być wykorzystywany w skojarzonej gospodarce energetycznej oraz do produkcji wodoru odnawialnego, co może pomóc w dekarbonizacji sektorów, w których redukcja emisji jest problematyczna. Polski krajowy program renowacji jest ważną inicjatywą mającą na celu zastąpienie kotłów zanieczyszczających powietrze i poprawę efektywności energetycznej budynków. Można go jednak jeszcze bardziej usprawnić i lepiej ukierunkować na gospodarstwa domowe o niskich dochodach i budynki o najgorszej charakterystyce.
  Ponadto istnieje możliwość lepszego opracowania struktury dotacji na wymianę źródeł ciepła, aby uniknąć uzależnienia od gazu i zapewnić silniejsze zachęty do gruntownych renowacji i instalowania pomp ciepła, zgodnie z celami inicjatywy „Fala renowacji” i komunikatu REPowerEU. Znaczny potencjał w zakresie oszczędności kosztów, jaki niesie z sobą poprawa efektywności energetycznej, umożliwia wykorzystanie zwrotnych instrumentów finansowych, które można by zastosować w celu zwiększenia wskaźnika renowacji budynków mieszkalnych, publicznych i komercyjnych. Przyczyniłoby się to do dalszej poprawy jakości powietrza, szybszego uzyskiwania oszczędności energii i zmniejszenia zapotrzebowania na paliwa kopalne w ciepłownictwie. Realizacja przez Polskę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(33)

Przyspieszenie rozwoju nowych zdolności w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zależności Polski od importu paliw kopalnych i redukcji emisji gazów cieplarnianych. Obecne cele dotyczące energii ze źródeł odnawialnych określone w Krajowym planie na rzecz energii i klimatu nie są wystarczająco ambitne. Istnieją jednak znaczące bariery regulacyjne, proceduralne i administracyjne, które ograniczają rozwój zdolności w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych i spowalniają integrację odnawialnych źródeł energii z siecią. Obejmuje to restrykcyjne przepisy dotyczące spółdzielni energetycznych, restrykcyjne przepisy i długotrwałe procedury wydawania zezwoleń na budowę lądowych elektrowni wiatrowych, złożoność i niestabilność przepisów podatkowych oraz długotrwałe procedury przyłączania do sieci. Bariery infrastrukturalne, takie jak niewystarczająca przepustowość sieci dystrybucyjnej, również spowalniają integrację odnawialnych źródeł energii i należy je eliminować za pomocą odpowiednich zachęt. Ponadto w komunikacie Komisji z dnia 18 maja 2022 r. (zwanym dalej „komunikatem REPowerEU) wskazano, że zwiększenie produkcji zrównoważonego biometanu przyczyni się do stopniowego eliminowania zależności Unii od rosyjskich paliw kopalnych. W tym kontekście Polska może sięgnąć po niewykorzystany jak dotąd potencjał związany z biometanem, który spełnia odpowiednie kryteria zrównoważonego rozwoju, poprzez odpowiednią strategię na rzecz utworzenia rynku zrównoważonego biometanu oraz konkretne propozycje dotyczące jego struktury. Zrównoważony biometan może być wykorzystywany w skojarzonej gospodarce energetycznej oraz do produkcji wodoru odnawialnego, co może pomóc w dekarbonizacji sektorów, w których redukcja emisji jest problematyczna. Polski krajowy program renowacji jest ważną inicjatywą mającą na celu zastąpienie kotłów zanieczyszczających powietrze i poprawę efektywności energetycznej budynków. Można go jednak jeszcze bardziej usprawnić i lepiej ukierunkować na gospodarstwa domowe o niskich dochodach i budynki o najgorszej charakterystyce.

Ponadto istnieje możliwość lepszego opracowania struktury dotacji na wymianę źródeł ciepła, aby uniknąć uzależnienia od gazu i zapewnić silniejsze zachęty do gruntownych renowacji i instalowania pomp ciepła, zgodnie z celami inicjatywy „Fala renowacji” i komunikatu REPowerEU. Znaczny potencjał w zakresie oszczędności kosztów, jaki niesie z sobą poprawa efektywności energetycznej, umożliwia wykorzystanie zwrotnych instrumentów finansowych, które można by zastosować w celu zwiększenia wskaźnika renowacji budynków mieszkalnych, publicznych i komercyjnych. Przyczyniłoby się to do dalszej poprawy jakości powietrza, szybszego uzyskiwania oszczędności energii i zmniejszenia zapotrzebowania na paliwa kopalne w ciepłownictwie. Realizacja przez Polskę celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (34) | Transport jest drugim najbardziej zanieczyszczającym sektorem po sektorze produkcji energii i odpowiada za około 70 % całkowitego zużycia ropy naftowej. Transport drogowy odpowiada za największą część emisji sektorowych. W związku z tym kluczowe znaczenie mają przyspieszone działania w celu dekarbonizacji mobilności. W tym względzie pomocne byłyby zachęty dotyczące zbiorowych, niskoemisyjnych i aktywnych rodzajów transportu. Zwiększenie atrakcyjności i dostępności transportu publicznego, w tym na obszarach wiejskich, a także lepsze połączenie przedmieść z centrami aglomeracji pomogłyby zmniejszyć zanieczyszczenie powietrza, przeciwdziałać wykluczeniu i poprawić jakości życia. W 2020 r. udział samochodów bezemisyjnych w liczbie nowych zarejestrowanych samochodów wyniósł 0,8 %, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 5,3 %. Należy rozważyć dodatkowe wsparcie w celu ułatwienia zakupu samochodów elektrycznych oraz znaczne inwestycje w infrastrukturę ładowania. |
| --- | --- |

(34)

Transport jest drugim najbardziej zanieczyszczającym sektorem po sektorze produkcji energii i odpowiada za około 70 % całkowitego zużycia ropy naftowej. Transport drogowy odpowiada za największą część emisji sektorowych. W związku z tym kluczowe znaczenie mają przyspieszone działania w celu dekarbonizacji mobilności. W tym względzie pomocne byłyby zachęty dotyczące zbiorowych, niskoemisyjnych i aktywnych rodzajów transportu. Zwiększenie atrakcyjności i dostępności transportu publicznego, w tym na obszarach wiejskich, a także lepsze połączenie przedmieść z centrami aglomeracji pomogłyby zmniejszyć zanieczyszczenie powietrza, przeciwdziałać wykluczeniu i poprawić jakości życia. W 2020 r. udział samochodów bezemisyjnych w liczbie nowych zarejestrowanych samochodów wyniósł 0,8 %, czyli znacznie poniżej średniej unijnej wynoszącej 5,3 %. Należy rozważyć dodatkowe wsparcie w celu ułatwienia zakupu samochodów elektrycznych oraz znaczne inwestycje w infrastrukturę ładowania.

| (35) | Cele krajowej strategii energetycznej Polski muszą zostać skorygowane w górę zgodnie z bardziej ambitnym unijnym celem klimatycznym na 2030 r. Solidne, stabilne i aktualne ramy strategiczne mają kluczowe znaczenie dla ukierunkowania i stymulowania inwestycji publicznych i prywatnych w zieloną transformację. Polska powinna rozważyć to zwiększenie poziomu ambicji, aby dać inwestorom pewność i zwiększyć przewidywalność otoczenia biznesowego, a jednocześnie przyspieszyć także transformację energetyczną zgodnie z komunikatem REPowerEU. |
| --- | --- |

(35)

Cele krajowej strategii energetycznej Polski muszą zostać skorygowane w górę zgodnie z bardziej ambitnym unijnym celem klimatycznym na 2030 r. Solidne, stabilne i aktualne ramy strategiczne mają kluczowe znaczenie dla ukierunkowania i stymulowania inwestycji publicznych i prywatnych w zieloną transformację. Polska powinna rozważyć to zwiększenie poziomu ambicji, aby dać inwestorom pewność i zwiększyć przewidywalność otoczenia biznesowego, a jednocześnie przyspieszyć także transformację energetyczną zgodnie z komunikatem REPowerEU.

| (36) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Polska może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Polska może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(36)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Polska może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Polska może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (21), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (37) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1, |
| --- | --- |

(37)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (22) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1,

NINIEJSZYM ZALECA Polsce podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Poprawę efektywności wydatków publicznych, w tym poprzez kontynuowanie reformy systemu budżetowego. Zapewnienie adekwatnej wysokości przyszłych świadczeń emerytalnych i stabilności systemu emerytalnego przez podjęcie środków służących podwyższaniu rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę i przez reformę preferencyjnych systemów emerytalnych.

2.

Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Zwiększenie uczestnictwa w rynku pracy, w tym przez poprawę dostępu do opieki nad dziećmi i do opieki długoterminowej, oraz usunięcie utrzymujących się przeszkód dla bardziej trwałych form zatrudnienia. Wspieranie wysokiej jakości edukacji i zdobywania umiejętności odpowiadających potrzebom rynku pracy, zwłaszcza poprzez kształcenie dorosłych oraz podnoszenie umiejętności cyfrowych. Lepsze ukierunkowanie świadczeń społecznych oraz zapewnienie dostępu do tych świadczeń osobom potrzebującym.

4.

Poprawę odporności, dostępności i skuteczności systemu opieki zdrowotnej, w tym poprzez zapewnienie wystarczających zasobów na odwrócenie piramidy opieki i przyspieszenie wdrażania usług e-zdrowia. Wzmocnienie zdolności gospodarki do innowacyjności, w tym poprzez wspieranie instytucji badawczych i ich ściślejszej współpracy z przedsiębiorstwami. Dalsze zwiększanie cyfryzacji przedsiębiorstw i administracji publicznej, w tym poprzez rozwój infrastruktury.

5.

Poprawę klimatu inwestycyjnego, w szczególności przez ochronę niezależności sądów. Zapewnienie skutecznych konsultacji publicznych i zaangażowania partnerów społecznych w proces kształtowania polityki.

6.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych przez usunięcie barier regulacyjnych, administracyjnych i infrastrukturalnych, aby przyspieszyć procedury wydawania zezwoleń na instalacje wykorzystujące odnawialne źródła energii i upowszechnianie tych instalacji. Reformę polityki renowacji budynków i systemów wsparcia, aby zachęcać do bardziej gruntownych działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej, promować oszczędność energii i szybsze wycofywanie paliw kopalnych w ciepłownictwie oraz szybsze wprowadzanie pomp ciepła. Przyspieszenie przesunięcia międzygałęziowego w kierunku transportu publicznego i aktywnej mobilności oraz promowanie szybszego upowszechniania pojazdów elektrycznych za pomocą zachęt i inwestycji w infrastrukturę ładowania. Poprawę długoterminowego i średniookresowego planowania strategicznego w zakresie zielonej transformacji poprzez aktualizację krajowej polityki energetycznej zgodnie z celami Europejskiego Zielonego Ładu i komunikatem REPowerEU, aby zagwarantować przedsiębiorcom pewność i efektywnie wykorzystać środki finansowe w celu przyspieszenia inwestycji w czystą energię.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 98).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  Dok. ST 9728/2022; dok. ST 9728/2022 ADD1.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Polski na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Polskę programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 135).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

13

(14)  Są to prognozy Komisji. Komisja nie dokonała jeszcze oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Polski.

14

(15)  Przewiduje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,4 punktu procentowego PKB, co obejmuje transfery do polskiego banku rozwoju (BGK).

15

(16)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Sprawozdanie z postępów działań na rzecz klimatu za 2021 r.

19

(20)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Polski całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych. Od dnia 27 kwietnia 2022 r. Polska nie otrzymuje już gazu z Rosji.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

21

(22)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

22

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/181 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/181

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/22)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Portugalię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Portugalię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 22 kwietnia 2021 r. Portugalia przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny przedstawionego przez Portugalię planu odbudowy i zwiększania odporności (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Portugalia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 22 kwietnia 2021 r. Portugalia przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny przedstawionego przez Portugalię planu odbudowy i zwiększania odporności (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Portugalia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Portugalia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Portugalii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Portugalia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program stabilności na 2022 r., zgodnie z terminem ustanowionym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Portugalii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Portugalii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Portugalii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Portugalię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Portugalii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Portugalii na 2022 r. Oceniono w nim postępy Portugalii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Portugalię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Portugalii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła w odniesieniu do Portugalii szczegółową ocenę sytuacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Portugalia boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatności na zagrożenia wiążą się zwłaszcza z wysokim poziomem zadłużenia zagranicznego, prywatnego i publicznego przy słabym wzroście wydajności. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła w odniesieniu do Portugalii szczegółową ocenę sytuacji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Portugalia boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatności na zagrożenia wiążą się zwłaszcza z wysokim poziomem zadłużenia zagranicznego, prywatnego i publicznego przy słabym wzroście wydajności.

| (13) | W dniu 14 kwietnia 2022 r. Portugalia przedłożyła nowy projekt planu budżetowego na 2022 r. Pełna ocena tego planu zostanie przedstawiona w opinii Komisji, zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 (11). |
| --- | --- |

(13)

W dniu 14 kwietnia 2022 r. Portugalia przedłożyła nowy projekt planu budżetowego na 2022 r. Pełna ocena tego planu zostanie przedstawiona w opinii Komisji, zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 (11).

| (14) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (12) Rada zaleciła Portugalii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Portugalii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Portugalii zmniejszył się z 5,8 % PKB w 2020 r. do 2,8 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Portugalię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 2,3 % PKB w 2020 r. do 2,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Portugalię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne, które rząd podjął w latach 2020–2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i obejmowały głównie wydatki związane ze zdrowiem, w tym zatrudnienie dodatkowych pracowników opieki zdrowotnej przez krajową służbę zdrowia w celu wzmocnienia jej zdolności reagowania. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 135,2 % PKB w 2020 r. do 127,4 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(14)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (12) Rada zaleciła Portugalii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Portugalii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Portugalii zmniejszył się z 5,8 % PKB w 2020 r. do 2,8 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Portugalię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 2,3 % PKB w 2020 r. do 2,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Portugalię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne, które rząd podjął w latach 2020–2021, nie miały charakteru tymczasowego lub nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, i obejmowały głównie wydatki związane ze zdrowiem, w tym zatrudnienie dodatkowych pracowników opieki zdrowotnej przez krajową służbę zdrowia w celu wzmocnienia jej zdolności reagowania. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 135,2 % PKB w 2020 r. do 127,4 % PKB w 2021 r.

| (15) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i realistyczny w dalszym okresie (13). Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 5,0 %, a w 2023 r. – o 3,3 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się większy wzrost realnego PKB w 2022 r. – o 5,8 %, natomiast niższy wzrost w 2023 r. – o 2,7 %. Różnica ta wynika z większego wzrostu spożycia prywatnego i eksportu netto w prognozie Komisji na 2022 r. oraz niższego wzrostu inwestycji i eksportu netto w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 1,9 % PKB, a w 2023 r. – do poziomu 0,7 %. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych związanych z pandemią. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB zmniejszy się w 2022 r. do 120,8 %, a w 2023 r. – do 115,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 1,9 % PKB i 1,0 % PKB. Poziom deficytu na 2022 r. jest zgodny z poziomem deficytu prognozowanym w programie stabilności na 2022 r., zaś w odniesieniu do 2023 r. jest nieco wyższy, głównie ze względu na wyższe wydatki bieżące w prognozie Komisji w tym ostatnim roku. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się na 2022 r. niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB – na poziomie 119,9 % i podobny poziom na 2023 r. wynoszący 115,3 %. Różnica w 2022 r. wynika z przewidywanego w prognozie Komisji większego wzrostu nominalnego PKB w tym roku. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,5 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Portugalii. |
| --- | --- |

(15)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest ostrożny w 2022 r. i realistyczny w dalszym okresie (13). Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 5,0 %, a w 2023 r. – o 3,3 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się większy wzrost realnego PKB w 2022 r. – o 5,8 %, natomiast niższy wzrost w 2023 r. – o 2,7 %. Różnica ta wynika z większego wzrostu spożycia prywatnego i eksportu netto w prognozie Komisji na 2022 r. oraz niższego wzrostu inwestycji i eksportu netto w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 1,9 % PKB, a w 2023 r. – do poziomu 0,7 %. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych związanych z pandemią. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB zmniejszy się w 2022 r. do 120,8 %, a w 2023 r. – do 115,4 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 1,9 % PKB i 1,0 % PKB. Poziom deficytu na 2022 r. jest zgodny z poziomem deficytu prognozowanym w programie stabilności na 2022 r., zaś w odniesieniu do 2023 r. jest nieco wyższy, głównie ze względu na wyższe wydatki bieżące w prognozie Komisji w tym ostatnim roku. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się na 2022 r. niższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB – na poziomie 119,9 % i podobny poziom na 2023 r. wynoszący 115,3 %. Różnica w 2022 r. wynika z przewidywanego w prognozie Komisji większego wzrostu nominalnego PKB w tym roku. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,5 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Portugalii.

| (16) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,2 % PKB w 2021 r. do 0,7 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,6 % PKB w 2022 r.; środki te mają być całkowicie wycofane do 2023 r. (14). Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz dotacje do zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólna obniżka podatków od paliw. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. (15). |
| --- | --- |

(16)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,2 % PKB w 2021 r. do 0,7 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,6 % PKB w 2022 r.; środki te mają być całkowicie wycofane do 2023 r. (14). Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii oraz dotacje do zużycia energii. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólna obniżka podatków od paliw. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. (15).

| (17) | W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Portugalia skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Portugalii ograniczenie wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Portugalia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(17)

W zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, by w 2022 r. Portugalia skorzystała z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę i jednocześnie prowadziła ostrożną politykę fiskalną. Państwo to powinno ponadto utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również Portugalii ograniczenie wzrostu wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych. Zaleciła też, by Portugalia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (18) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Portugalii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,0 % PKB (16). Portugalia planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej i że wyniesie on 0,2 punktu procentowego PKB w 2022 r. (17) W związku z tym Portugalia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej i że wyniesie 1,1 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,6 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wzrost kosztów wynagrodzeń w sektorze publicznym, wydatki związane ze starzeniem się oraz zużycie pośrednie będą nadal wywierać presję wzrostową na wydatki bieżące. W szczególności prognozuje się, że również wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne. Oczekuje się, że Portugalia zasadniczo ograniczy wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r., ponieważ znaczny ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. jest głównie efektem środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom podwyżek cen energii oraz kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy. |
| --- | --- |

(18)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Portugalii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,0 % PKB (16). Portugalia planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej i że wyniesie on 0,2 punktu procentowego PKB w 2022 r. (17) W związku z tym Portugalia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej i że wyniesie 1,1 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,6 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB), przy czym prognozuje się, że wzrost kosztów wynagrodzeń w sektorze publicznym, wydatki związane ze starzeniem się oraz zużycie pośrednie będą nadal wywierać presję wzrostową na wydatki bieżące. W szczególności prognozuje się, że również wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne. Oczekuje się, że Portugalia zasadniczo ograniczy wzrost wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r., ponieważ znaczny ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. jest głównie efektem środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom podwyżek cen energii oraz kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy.

| (19) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (18). Prognozuje się, że w 2023 r. Portugalia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2023 r. (19). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,6 % PKB). Jednocześnie prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB w 2022 r. będzie oddziaływać na wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej w 2023 r. poprzez zwiększenie wydatków na emerytury i świadczenia socjalne w wyniku indeksacji. |
| --- | --- |

(19)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,0 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (18). Prognozuje się, że w 2023 r. Portugalia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,3 punktu procentowego w 2023 r. (19). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,6 % PKB). Jednocześnie prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB w 2022 r. będzie oddziaływać na wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej w 2023 r. poprzez zwiększenie wydatków na emerytury i świadczenia socjalne w wyniku indeksacji.

| (20) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 0,3 % PKB w 2024 r. i osiągnie zrównoważoną sytuację w 2025 r. W związku z tym planuje się, że w okresie objętym programem deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 109,8 %, a potem w 2025 r. – do 105,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(20)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie się stopniowo obniżać do poziomu 0,3 % PKB w 2024 r. i osiągnie zrównoważoną sytuację w 2025 r. W związku z tym planuje się, że w okresie objętym programem deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 109,8 %, a potem w 2025 r. – do 105,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (21) | Struktura finansów publicznych sprzyjająca wzrostowi gospodarczemu zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków z budżetu publicznego będzie wspierać długoterminową stabilność fiskalną Portugalii, przyczyni się do poprawy otoczenia biznesowego i wspierania odbudowy gospodarczej sprzyjającej włączeniu społecznemu. Jeżeli chodzi o portugalski system podatkowy, istnieją dowody (20) wskazujące na to, że krajowy system ulg podatkowych jest dość uciążliwy i niewystarczająco przejrzysty (zidentyfikowano ponad 500 korzyści podatkowych, przewidzianych w ponad 60 aktach prawnych) oraz że konsekwentne monitorowanie i ocena byłyby korzystne dla efektywności ekonomicznej wydatków podatkowych. Ponadto opłaty państwowe i gminne pogarszają strukturę stawek podatku dochodowego od osób prawnych, przez co jest ona jeszcze bardziej skomplikowana dla podatników i dodatkowo obciąża administrację podatkową. Podatki bezpośrednie potrącane u źródła są często zbyt wysokie, co skutkuje wnioskami o znaczne zwroty podatku w kolejnym roku. Stałe koszty poboru podatków są stosunkowo wysokie (w 2019 r. były one o około 20 % wyższe niż średnia dla UE-27), zaś inwestycje administracji podatkowej w technologie informacyjno-komunikacyjne są niskie w porównaniu ze średnią unijną (wyniosły 5,7 % wydatków operacyjnych administracji podatkowej w 2019 r., a więc mniej więcej połowę średniej dla UE-27). W tym kontekście zwiększenie efektywności administracji skarbowej pomogłoby skrócić czas oczekiwania na zapłacenie podatków w Portugalii oraz zmniejszyć zaległości podatkowe (na koniec 2019 r. wynosiły one 37,1 % całkowitych dochodów netto, co stanowiło jeden z najwyższych poziomów w UE). Jeśli chodzi o portugalski system ochrony socjalnej, skuteczność transferów socjalnych w ograniczaniu ubóstwa i nierówności jest poniżej średniej unijnej. W szczególności adekwatność dochodu minimalnego jest niska i wynosi 37,5 % progu ubóstwa (w Unii: 58,9 %). Jednocześnie wydaje się, że wiele świadczeń społecznych służy podobnym celom, co przyczynia się do złożoności systemu. Wynikająca z tego fragmentacja systemu ochrony socjalnej powoduje stosunkowo niską absorpcję świadczeń i brak skutecznego ukierunkowania na osoby najbardziej potrzebujące, co utrudnia objęcie tych osób świadczeniami społecznymi i – co za tym idzie – zapewnienie adekwatności tych świadczeń. W tym kontekście szczególne znaczenie ma realizacja krajowej strategii na rzecz zwalczania ubóstwa. |
| --- | --- |

(21)

Struktura finansów publicznych sprzyjająca wzrostowi gospodarczemu zarówno po stronie dochodów, jak i wydatków z budżetu publicznego będzie wspierać długoterminową stabilność fiskalną Portugalii, przyczyni się do poprawy otoczenia biznesowego i wspierania odbudowy gospodarczej sprzyjającej włączeniu społecznemu. Jeżeli chodzi o portugalski system podatkowy, istnieją dowody (20) wskazujące na to, że krajowy system ulg podatkowych jest dość uciążliwy i niewystarczająco przejrzysty (zidentyfikowano ponad 500 korzyści podatkowych, przewidzianych w ponad 60 aktach prawnych) oraz że konsekwentne monitorowanie i ocena byłyby korzystne dla efektywności ekonomicznej wydatków podatkowych. Ponadto opłaty państwowe i gminne pogarszają strukturę stawek podatku dochodowego od osób prawnych, przez co jest ona jeszcze bardziej skomplikowana dla podatników i dodatkowo obciąża administrację podatkową. Podatki bezpośrednie potrącane u źródła są często zbyt wysokie, co skutkuje wnioskami o znaczne zwroty podatku w kolejnym roku. Stałe koszty poboru podatków są stosunkowo wysokie (w 2019 r. były one o około 20 % wyższe niż średnia dla UE-27), zaś inwestycje administracji podatkowej w technologie informacyjno-komunikacyjne są niskie w porównaniu ze średnią unijną (wyniosły 5,7 % wydatków operacyjnych administracji podatkowej w 2019 r., a więc mniej więcej połowę średniej dla UE-27). W tym kontekście zwiększenie efektywności administracji skarbowej pomogłoby skrócić czas oczekiwania na zapłacenie podatków w Portugalii oraz zmniejszyć zaległości podatkowe (na koniec 2019 r. wynosiły one 37,1 % całkowitych dochodów netto, co stanowiło jeden z najwyższych poziomów w UE). Jeśli chodzi o portugalski system ochrony socjalnej, skuteczność transferów socjalnych w ograniczaniu ubóstwa i nierówności jest poniżej średniej unijnej. W szczególności adekwatność dochodu minimalnego jest niska i wynosi 37,5 % progu ubóstwa (w Unii: 58,9 %). Jednocześnie wydaje się, że wiele świadczeń społecznych służy podobnym celom, co przyczynia się do złożoności systemu. Wynikająca z tego fragmentacja systemu ochrony socjalnej powoduje stosunkowo niską absorpcję świadczeń i brak skutecznego ukierunkowania na osoby najbardziej potrzebujące, co utrudnia objęcie tych osób świadczeniami społecznymi i – co za tym idzie – zapewnienie adekwatności tych świadczeń. W tym kontekście szczególne znaczenie ma realizacja krajowej strategii na rzecz zwalczania ubóstwa.

| (22) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Portugalii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności promuje zwłaszcza inwestycje na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji. Poprawa jakości finansów publicznych i stabilności finansowej przedsiębiorstw państwowych jest kwestią zasadniczą w tym planie. Ten plan jest ambitny, jeśli chodzi o wzmacnianie odporności systemu ochrony zdrowia i poprawę dostępu do wysokiej jakości opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Ma on na celu poprawę ogólnego poziomu umiejętności ludności, w tym umiejętności cyfrowych różnych grup ludności, oraz poszerzenie oferty kształcenia i szkolenia zawodowego. Plan obejmuje znaczne inwestycje mające na celu poprawę usług społecznych, w tym poprzez zwiększenie oferty przystępnych cenowo mieszkań i mieszkań socjalnych. Wprowadza odpowiednie środki mające na celu zmniejszenie segmentacji rynku pracy, wspieranie wysokiej jakości zatrudnienia oraz tworzenie i utrzymanie miejsc pracy. Plan przewiduje w szczególności wspieranie wykorzystywania technologii cyfrowych przez obywateli i przedsiębiorstwa. Co istotne, plan wprowadza środki promujące dostępu do finansowania, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw, oraz sprzyjające inwestycjom prywatnym i publicznym przyczyniającym się do odbudowy gospodarczej kraju. Przewiduje również ważne reformy i inwestycje promujące inwestycje w badania naukowe i innowacje i przyczyniające się do zwiększenia ich efektywności i skuteczności. Plan jest ambitny, jeśli chodzi o podejmowanie wyzwań związanych z otoczeniem biznesowym i poprawą wydajności systemu wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

(22)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Portugalii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan odbudowy i zwiększania odporności promuje zwłaszcza inwestycje na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji. Poprawa jakości finansów publicznych i stabilności finansowej przedsiębiorstw państwowych jest kwestią zasadniczą w tym planie. Ten plan jest ambitny, jeśli chodzi o wzmacnianie odporności systemu ochrony zdrowia i poprawę dostępu do wysokiej jakości opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Ma on na celu poprawę ogólnego poziomu umiejętności ludności, w tym umiejętności cyfrowych różnych grup ludności, oraz poszerzenie oferty kształcenia i szkolenia zawodowego. Plan obejmuje znaczne inwestycje mające na celu poprawę usług społecznych, w tym poprzez zwiększenie oferty przystępnych cenowo mieszkań i mieszkań socjalnych. Wprowadza odpowiednie środki mające na celu zmniejszenie segmentacji rynku pracy, wspieranie wysokiej jakości zatrudnienia oraz tworzenie i utrzymanie miejsc pracy. Plan przewiduje w szczególności wspieranie wykorzystywania technologii cyfrowych przez obywateli i przedsiębiorstwa. Co istotne, plan wprowadza środki promujące dostępu do finansowania, zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw, oraz sprzyjające inwestycjom prywatnym i publicznym przyczyniającym się do odbudowy gospodarczej kraju. Przewiduje również ważne reformy i inwestycje promujące inwestycje w badania naukowe i innowacje i przyczyniające się do zwiększenia ich efektywności i skuteczności. Plan jest ambitny, jeśli chodzi o podejmowanie wyzwań związanych z otoczeniem biznesowym i poprawą wydajności systemu wymiaru sprawiedliwości.

| (23) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Portugalii przyczyni się do dalszych postępów w zakresie zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Portugalii stanowią 37,9 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 22,1 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Portugalii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(23)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Portugalii przyczyni się do dalszych postępów w zakresie zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Portugalii stanowią 37,9 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 22,1 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Portugalii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (24) | Portugalia przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (21) w dniu 4 marca 2022 r., a przewidziane w tym rozporządzeniu programy polityki spójności – w dniu 4 czerwca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Portugalia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(24)

Portugalia przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (21) w dniu 4 marca 2022 r., a przewidziane w tym rozporządzeniu programy polityki spójności – w dniu 4 czerwca 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Portugalia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (25) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Portugalia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. W szczególności znacznie niższe od średniej unijnej pozostają w Portugalii wskaźniki dotyczące gospodarowania odpadami. Średni współczynnik recyklingu odpadów komunalnych jest niski i maleje, przy czym występują różnice regionalne. Portugalia nie osiągnęła unijnego celu zakładającego, że do 2020 r. poziom recyklingu odpadów komunalnych wyniesie 50 %. Ogólny współczynnik recyklingu wyniósł 29 % w 2019 r. i 26,5 % w 2020 r. (dane wstępne), podczas gdy średnia unijna wynosiła 48 %. Osiągnięcie celów unijnych na kolejną dekadę, w tym osiągnięcie poziomu 55 % recyklingu odpadów komunalnych do 2025 r., będzie wymagało znacznych wysiłków. Konieczne są usprawnienia w celu zwiększenia zapobiegania powstawaniu odpadów, ich minimalizacji, sortowania, ponownego użycia i recyklingu, a tym samym zmniejszenia odsetka odpadów trafiających na składowiska lub do spalarni, a także modernizacji zakładów recyklingu i przetwarzania odpadów. Dobrymi przykładami sposobów pozwalających skuteczniej osiągnąć te cele są: podniesienie opłat za składowanie i spalanie odpadów, wprowadzenie podatku od odpadów resztkowych oraz podniesienie opłat nakładanych na gminy, które nie wywiązują się z obowiązku osiągnięcia celów w zakresie recyklingu. Ponadto rozszerzenie selektywnej zbiórki odpadów i dalszy rozwój systemów „płać za to, co wyrzucasz” mogłyby przyspieszyć ten proces. |
| --- | --- |

(25)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Portugalia mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. W szczególności znacznie niższe od średniej unijnej pozostają w Portugalii wskaźniki dotyczące gospodarowania odpadami. Średni współczynnik recyklingu odpadów komunalnych jest niski i maleje, przy czym występują różnice regionalne. Portugalia nie osiągnęła unijnego celu zakładającego, że do 2020 r. poziom recyklingu odpadów komunalnych wyniesie 50 %. Ogólny współczynnik recyklingu wyniósł 29 % w 2019 r. i 26,5 % w 2020 r. (dane wstępne), podczas gdy średnia unijna wynosiła 48 %. Osiągnięcie celów unijnych na kolejną dekadę, w tym osiągnięcie poziomu 55 % recyklingu odpadów komunalnych do 2025 r., będzie wymagało znacznych wysiłków. Konieczne są usprawnienia w celu zwiększenia zapobiegania powstawaniu odpadów, ich minimalizacji, sortowania, ponownego użycia i recyklingu, a tym samym zmniejszenia odsetka odpadów trafiających na składowiska lub do spalarni, a także modernizacji zakładów recyklingu i przetwarzania odpadów. Dobrymi przykładami sposobów pozwalających skuteczniej osiągnąć te cele są: podniesienie opłat za składowanie i spalanie odpadów, wprowadzenie podatku od odpadów resztkowych oraz podniesienie opłat nakładanych na gminy, które nie wywiązują się z obowiązku osiągnięcia celów w zakresie recyklingu. Ponadto rozszerzenie selektywnej zbiórki odpadów i dalszy rozwój systemów „płać za to, co wyrzucasz” mogłyby przyspieszyć ten proces.

| (26) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(26)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (27) | System energetyczny Portugalii charakteryzuje się wysokim udziałem odnawialnych źródeł energii (jedna trzecia koszyka energetycznego) i nie jest w wysokim stopniu zależny od paliw kopalnych z Rosji. Ropa naftowa i gaz [głównie skroplony gaz ziemny (LNG)] nadal stanowią jednak dwie trzecie podaży energii pierwotnej (odpowiednio 42 % i 24 %) według danych z 2020 r. Portugalia odeszła od wykorzystywania węgla do produkcji energii elektrycznej w 2021 r., ale gwałtownie wzrosło w ostatnich latach zużycie gazu, częściowo w związku z mniejszą dostępnością energii hydroelektrycznej z powodu suszy. Portugalia importuje z Rosji 10 % swojego gazu, a więc wskaźnik jej zależności od tego importu jest znacznie niższy od średniej unijnej, która wynosi 44 %. Wynika to ze stosowania na dużą skalę LNG. Ponadto Portugalia nie sprowadza z Rosji ropy naftowej ani węgla (22). Portugalia importuje jednak 100 % swoich paliw kopalnych. Aby możliwe było zmniejszenie tej ogólnej zależności od importu, z wykorzystaniem większej unijnej ambicji w dziedzinie klimatu koncentrującej się na bardziej przystępnej cenowo, bezpiecznej i zrównoważonej energii, konieczne będzie dalsze wykorzystywanie portugalskiego potencjału energii słonecznej i wiatrowej, w szczególności z obszarów morskich, w szczególności poprzez usprawnienie procedur wydawania zezwoleń oraz wzmocnienie zdolności administracyjnych. Modernizacja sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, m.in. za pomocą technologii prądu stałego, a także umożliwienie inwestycji w magazynowanie energii elektrycznej i produkcję wodoru odnawialnego, przy wykorzystaniu odnośnych dodatkowych mocy wytwórczych w zakresie odnawialnych źródeł energii, umożliwiłoby dostarczanie elastycznej i szybko reagującej energii, co ma kluczowe znaczenie dla zarządzania systemem o wysokim udziale odnawialnych źródeł energii. Niski poziom elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych z Hiszpanią (a ostatecznie z Francją) również stanowi wyzwanie dla odporności systemu elektroenergetycznego Portugalii i UE. Dalsza rozbudowa transgranicznych połączeń międzysystemowych mogłaby przyczynić się do większej integracji mocy wytwórczych Półwyspu Iberyjskiego w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w ramach jednolitego rynku energii, w tym infrastruktury gazowej przystosowanej do stosowania wodoru, ponieważ może dodatkowo wnieść wkład w dywersyfikację dostaw gazu na unijnym rynku wewnętrznym i pomóc wykorzystywać długoterminowy potencjał związany z wodorem odnawialnym.
  Skuteczność działań inwestycyjnych służących poprawie efektywności energetycznej budynków znacznie zyskałaby dzięki odpowiednim systemom finansowania, kampaniom uświadamiającym i rozwojowi umiejętności ekologicznych. Ponadto istnieje potrzeba dalszej dekarbonizacji sektora transportu, m.in. przez przyspieszenie rozmieszczenia infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych oraz realizacji kluczowych projektów dotyczących transportu kolejowego, rowerowego i publicznego. Realizacja przez Portugalię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia docelowych poziomów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(27)

System energetyczny Portugalii charakteryzuje się wysokim udziałem odnawialnych źródeł energii (jedna trzecia koszyka energetycznego) i nie jest w wysokim stopniu zależny od paliw kopalnych z Rosji. Ropa naftowa i gaz [głównie skroplony gaz ziemny (LNG)] nadal stanowią jednak dwie trzecie podaży energii pierwotnej (odpowiednio 42 % i 24 %) według danych z 2020 r. Portugalia odeszła od wykorzystywania węgla do produkcji energii elektrycznej w 2021 r., ale gwałtownie wzrosło w ostatnich latach zużycie gazu, częściowo w związku z mniejszą dostępnością energii hydroelektrycznej z powodu suszy. Portugalia importuje z Rosji 10 % swojego gazu, a więc wskaźnik jej zależności od tego importu jest znacznie niższy od średniej unijnej, która wynosi 44 %. Wynika to ze stosowania na dużą skalę LNG. Ponadto Portugalia nie sprowadza z Rosji ropy naftowej ani węgla (22). Portugalia importuje jednak 100 % swoich paliw kopalnych. Aby możliwe było zmniejszenie tej ogólnej zależności od importu, z wykorzystaniem większej unijnej ambicji w dziedzinie klimatu koncentrującej się na bardziej przystępnej cenowo, bezpiecznej i zrównoważonej energii, konieczne będzie dalsze wykorzystywanie portugalskiego potencjału energii słonecznej i wiatrowej, w szczególności z obszarów morskich, w szczególności poprzez usprawnienie procedur wydawania zezwoleń oraz wzmocnienie zdolności administracyjnych. Modernizacja sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, m.in. za pomocą technologii prądu stałego, a także umożliwienie inwestycji w magazynowanie energii elektrycznej i produkcję wodoru odnawialnego, przy wykorzystaniu odnośnych dodatkowych mocy wytwórczych w zakresie odnawialnych źródeł energii, umożliwiłoby dostarczanie elastycznej i szybko reagującej energii, co ma kluczowe znaczenie dla zarządzania systemem o wysokim udziale odnawialnych źródeł energii. Niski poziom elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych z Hiszpanią (a ostatecznie z Francją) również stanowi wyzwanie dla odporności systemu elektroenergetycznego Portugalii i UE. Dalsza rozbudowa transgranicznych połączeń międzysystemowych mogłaby przyczynić się do większej integracji mocy wytwórczych Półwyspu Iberyjskiego w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w ramach jednolitego rynku energii, w tym infrastruktury gazowej przystosowanej do stosowania wodoru, ponieważ może dodatkowo wnieść wkład w dywersyfikację dostaw gazu na unijnym rynku wewnętrznym i pomóc wykorzystywać długoterminowy potencjał związany z wodorem odnawialnym.

Skuteczność działań inwestycyjnych służących poprawie efektywności energetycznej budynków znacznie zyskałaby dzięki odpowiednim systemom finansowania, kampaniom uświadamiającym i rozwojowi umiejętności ekologicznych. Ponadto istnieje potrzeba dalszej dekarbonizacji sektora transportu, m.in. przez przyspieszenie rozmieszczenia infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych oraz realizacji kluczowych projektów dotyczących transportu kolejowego, rowerowego i publicznego. Realizacja przez Portugalię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia docelowych poziomów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (28) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Portugalia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Portugalia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Portugalia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Portugalia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (23), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (24) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (30) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Portugalii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2. |
| --- | --- |

(30)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Portugalii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2.

| (31) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych w kontekście niskiego wzrostu wydajności. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. zmniejszyć dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, zadłużenie sektora prywatnego i zadłużenie zewnętrzne, ponieważ pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzrostu gospodarczego, a jednocześnie wzmocni odporność gospodarki. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie, |
| --- | --- |

(31)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i niniejszej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program stabilności na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 4. Zalecenia 1 i 2 przyczyniają się również do wdrożenia zaleceń dla strefy euro na 2022 r., w szczególności pierwszego i czwartego z nich. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają m.in. przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym z wysokim długiem sektora instytucji rządowych i samorządowych w kontekście niskiego wzrostu wydajności. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają m.in. zmniejszyć dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, zadłużenie sektora prywatnego i zadłużenie zewnętrzne, ponieważ pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności przyczyni się do wzrostu gospodarczego, a jednocześnie wzmocni odporność gospodarki. Polityki, o których mowa w zaleceniu 4, pomagają m.in. przeciwdziałać zagrożeniom związanym z wysokim zadłużeniem zewnętrznym w dłuższym okresie,

NINIEJSZYM ZALECA Portugalii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie ostrożnej polityki fiskalnej, zwłaszcza przez ograniczenie wzrostu pierwotnych wydatków bieżących finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, z uwzględnieniem inicjatywy REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie oraz zapewnienie rzetelnej i stopniowej redukcji długu oraz stabilności fiskalnej w średnim okresie poprzez stopniową konsolidację, inwestycje i reformy. Poprawę skuteczności systemu podatkowego i systemu ochrony socjalnej zwłaszcza dzięki uproszczeniu ich ram, zwiększeniu efektywności ich administracji i zmniejszeniu powiązanych obciążeń administracyjnych.

2.

Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Poprawę warunków przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym, w szczególności przez skuteczniejsze zapobieganie powstawaniu odpadów, zwiększenie udziału recyklingu i ponownego użycia w celu zmniejszenia ilości odpadów trafiających na składowiska i do spalarni.

4.

Ograniczenie zależności od paliw kopalnych ogółem, w tym w sektorze transportu. Przyspieszenie wykorzystywania odnawialnych źródeł energii przez modernizację sieci przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, wspomaganie inwestycji w magazynowanie energii elektrycznej oraz usprawnienie procedur wydawania zezwoleń, aby umożliwić dalszy rozwój produkcji energii wiatrowej, w szczególności na obszarach morskich, i energii słonecznej, a także produkcji wodoru ze źródeł odnawialnych. Wzmocnienie ram zachęt dla inwestycji w efektywność energetyczną budynków. Rozbudowę połączeń międzysystemowych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Portugalii na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 102).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  ST 10149/2021+ADD 1 REV 1.

10

(11)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wspólnych przepisów dotyczących monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz zapewnienia korekty nadmiernego deficytu w państwach członkowskich należących do strefy euro (Dz.U. L 140 z 27.5.2013, s. 11).

11

(12)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Portugalii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Portugalię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 142).

12

(13)  Program stabilności na 2022 r. przedłożony Komisji i Radzie w dniu 29 kwietnia 2022 r. miał dzień graniczny 25 marca 2022 r., kiedy to został przedstawiony parlamentowi narodowemu. W dniu 14 kwietnia 2022 r. Portugalia przedłożyła Komisji i Eurogrupie projekt planu budżetowego na 2022 r., który zawiera nieco zaktualizowany scenariusz makroekonomiczny na 2022 r. w porównaniu z scenariuszem przewidzianym w programie stabilności. Projekt planu budżetowego na 2022 r. zawierał w szczególności niewielką korektę w dół wzrostu realnego PKB na 4,9 % w 2022 r. (w porównaniu z 5,0 % w programie stabilności) oraz korektę w górę inflacji cen konsumpcyjnych (HICP) na 4,0 % w tym samym roku (w porównaniu z 3,3 % w programie stabilności). Pomimo nieco innej struktury finansów publicznych w projekcie planu budżetowego na 2022 r. utrzymano docelowy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na poziomie 1,9 % PKB w 2022 r.

13

(14)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

14

(15)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

15

(16)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

18

(19)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

19

(20)  „Tax benefits in Portugal – concept, methodology and practice” [Ulgi podatkowe w Portugalii – koncepcja, metodyka i praktyka], Grupa Robocza ds. Korzyści Podatkowych, maj 2019 r.

20

(21)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

21

(22)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Portugalii całkowity import obejmuje handel wewnątrz UE. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

22

(23)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

23

(24)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

24

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/190 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/190

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Rumunii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/23)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Rumunię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Rumunię jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Rumunia otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. Za pośrednictwem inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) i dodatkowych płatności zaliczkowych w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Rumunia otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(6)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (7) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(7)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (8) | W dniu 31 maja 2021 r. Rumunia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 3 listopada 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii (6). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Rumunia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(8)

W dniu 31 maja 2021 r. Rumunia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 3 listopada 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii (6). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Rumunia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (9) | W dniu 12 maja 2022 r. Rumunia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 4 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu ustanowionego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Rumunii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 12 maja 2022 r. Rumunia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 4 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu ustanowionego w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Rumunii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (10) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Rumunii 2022. Oceniono w nim postępy Rumunii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Rumunię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Rumunii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Rumunii 2022. Oceniono w nim postępy Rumunii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację przez Rumunię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Rumunii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (11) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Rumunii na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Rumunia boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia dotyczy rachunków zewnętrznych, w związku ze znaczącymi deficytami publicznymi, oraz ponownie pojawiających się problemów w zakresie konkurencyjności. |
| --- | --- |

(11)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Rumunii na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Rumunia boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatność na zagrożenia dotyczy rachunków zewnętrznych, w związku ze znaczącymi deficytami publicznymi, oraz ponownie pojawiających się problemów w zakresie konkurencyjności.

| (12) | W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2020/509 (7) w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Rumunii związanego z nieprzestrzeganiem kryterium deficytu w 2019 r. W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada wydała również zalecenie (8) mające na celu likwidację nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii najpóźniej do 2022 r. W obliczu głębokiego spadku aktywności gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 oraz wynikającej z tego potrzeby wsparcia odbudowy w 2021 r. i 2022 r. przez politykę fiskalną Rada wydała w dniu 18 czerwca 2021 r. nowe zalecenie dla Rumunii (9) w celu likwidacji nadmiernego deficytu najpóźniej do 2024 r. Rumunia powinna osiągnąć docelowy nominalny deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 8,0 % PKB w 2021 r., 6,2 % PKB w 2022 r., 4,4 % PKB w 2023 r. oraz 2,9 % PKB w 2024 r., co jest zgodne z utrzymaniem nominalnej stopy wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto na poziomie 3,4 % w 2021 r., 1,3 % w 2022 r., 0,9 % w 2023 r. oraz 0,0 % w 2024 r. Odpowiada to rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,7 % PKB w 2021 r., 1,8 % PKB w 2022 r., 1,7 % PKB w 2023 r. oraz 1,5 % PKB w 2024 r. Procedura nadmiernego deficytu jest zawieszona od jesieni 2021 r. w następstwie przeprowadzenia przez Komisję oceny skuteczności działań. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2020/509 (7) w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Rumunii związanego z nieprzestrzeganiem kryterium deficytu w 2019 r. W dniu 3 kwietnia 2020 r. Rada wydała również zalecenie (8) mające na celu likwidację nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w Rumunii najpóźniej do 2022 r. W obliczu głębokiego spadku aktywności gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 oraz wynikającej z tego potrzeby wsparcia odbudowy w 2021 r. i 2022 r. przez politykę fiskalną Rada wydała w dniu 18 czerwca 2021 r. nowe zalecenie dla Rumunii (9) w celu likwidacji nadmiernego deficytu najpóźniej do 2024 r. Rumunia powinna osiągnąć docelowy nominalny deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 8,0 % PKB w 2021 r., 6,2 % PKB w 2022 r., 4,4 % PKB w 2023 r. oraz 2,9 % PKB w 2024 r., co jest zgodne z utrzymaniem nominalnej stopy wzrostu publicznych wydatków pierwotnych netto na poziomie 3,4 % w 2021 r., 1,3 % w 2022 r., 0,9 % w 2023 r. oraz 0,0 % w 2024 r. Odpowiada to rocznej korekcie strukturalnej wynoszącej 0,7 % PKB w 2021 r., 1,8 % PKB w 2022 r., 1,7 % PKB w 2023 r. oraz 1,5 % PKB w 2024 r. Procedura nadmiernego deficytu jest zawieszona od jesieni 2021 r. w następstwie przeprowadzenia przez Komisję oceny skuteczności działań.

| (13) | W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Rumunii wyniósł 7,1 % PKB, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 47,2 % PKB w 2020 r. do 48,8 % PKB. Jest to zgodne z celem dotyczącym deficytu nominalnego na 2021 r. zaleconym przez Radę. Korekta salda strukturalnego na 2021 r. wynosi 1,5 punktu procentowego PKB, powyżej zalecanego poziomu 0,7 punktu procentowego. |
| --- | --- |

(13)

W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Rumunii wyniósł 7,1 % PKB, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 47,2 % PKB w 2020 r. do 48,8 % PKB. Jest to zgodne z celem dotyczącym deficytu nominalnego na 2021 r. zaleconym przez Radę. Korekta salda strukturalnego na 2021 r. wynosi 1,5 punktu procentowego PKB, powyżej zalecanego poziomu 0,7 punktu procentowego.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny w 2022 r. i korzystny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,9 %, a w 2023 r. – o 4,4 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 2,6 % w 2022 r. oraz 3,6 % w 2023 r. Różnice te są przede wszystkim efektem wysokiej inflacji, która wpływa na siłę nabywczą gospodarstw domowych, skutków, jakie ewentualny dalszy spadek zaufania otoczenia międzynarodowego może mieć dla konsumpcji i inwestycji, oraz negatywnego wpływu eksportu netto, jako że spodziewany jest dalszy wzrost cen towarów energetycznych. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 6,2 % PKB, a w 2023 r. – do 4,4 % PKB. Spadek w 2022 r. jest głównie odzwierciedleniem silnego wzrostu nominalnego PKB, spodziewanego zwiększenia skuteczności poboru podatków, zamrożenia większości wynagrodzeń w sektorze publicznym oraz planu utrzymania wzrostu wydatków na towary i usługi, pomoc społeczną i inne transfery poniżej stopy wzrostu nominalnego PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 49,4 %, a w 2023 r. – do 49,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 7,5 % PKB i 6,3 % PKB. To większy deficyt, niż przewidywano w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na wyższe od oczekiwanych wydatki socjalne i wydatki z tytułu odsetek, wyższy od szacowanego wpływ netto środków wprowadzanych w obliczu podwyżek cen energii, bardziej ostrożne założenia spodziewanych wpływów z poboru podatków oraz brak określonych działań konsolidacyjnych po stronie wydatków w ramach programu konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 50,9 %, a w 2023 r. – 52,6 %. Różnice te wynikają głównie z wyższych prognozowanych deficytów. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Rumunii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny w 2022 r. i korzystny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,9 %, a w 2023 r. – o 4,4 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 2,6 % w 2022 r. oraz 3,6 % w 2023 r. Różnice te są przede wszystkim efektem wysokiej inflacji, która wpływa na siłę nabywczą gospodarstw domowych, skutków, jakie ewentualny dalszy spadek zaufania otoczenia międzynarodowego może mieć dla konsumpcji i inwestycji, oraz negatywnego wpływu eksportu netto, jako że spodziewany jest dalszy wzrost cen towarów energetycznych. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 6,2 % PKB, a w 2023 r. – do 4,4 % PKB. Spadek w 2022 r. jest głównie odzwierciedleniem silnego wzrostu nominalnego PKB, spodziewanego zwiększenia skuteczności poboru podatków, zamrożenia większości wynagrodzeń w sektorze publicznym oraz planu utrzymania wzrostu wydatków na towary i usługi, pomoc społeczną i inne transfery poniżej stopy wzrostu nominalnego PKB. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 49,4 %, a w 2023 r. – do 49,7 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 7,5 % PKB i 6,3 % PKB. To większy deficyt, niż przewidywano w programie konwergencji na 2022 r., głównie ze względu na wyższe od oczekiwanych wydatki socjalne i wydatki z tytułu odsetek, wyższy od szacowanego wpływ netto środków wprowadzanych w obliczu podwyżek cen energii, bardziej ostrożne założenia spodziewanych wpływów z poboru podatków oraz brak określonych działań konsolidacyjnych po stronie wydatków w ramach programu konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 50,9 %, a w 2023 r. – 52,6 %. Różnice te wynikają głównie z wyższych prognozowanych deficytów. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 3,6 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Rumunii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 1,1 % PKB w 2021 r. do 0,2 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i 0,1 PKB w 2023 r. (10) Środki te obejmują głównie pułapy cenowe na ceny detaliczne i hurtowe po stronie wydatków oraz opodatkowanie dodatkowych zysków producentów energii po stronie dochodów. Do pozostałych środków należą systemy rekompensat dla gospodarstw domowych oraz MŚP z tytułu rachunków za energię i gaz oraz dopłaty do energii dla konsumentów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólny pułap cenowy na ceny energii dla gospodarstw domowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 i 2023 r. (11), a także wzrost kosztów wydatków na obronę o 0,5 punktu procentowego PKB w 2023 r. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 1,1 % PKB w 2021 r. do 0,2 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,7 % PKB w 2022 r. i 0,1 PKB w 2023 r. (10) Środki te obejmują głównie pułapy cenowe na ceny detaliczne i hurtowe po stronie wydatków oraz opodatkowanie dodatkowych zysków producentów energii po stronie dochodów. Do pozostałych środków należą systemy rekompensat dla gospodarstw domowych oraz MŚP z tytułu rachunków za energię i gaz oraz dopłaty do energii dla konsumentów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności ogólny pułap cenowy na ceny energii dla gospodarstw domowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 i 2023 r. (11), a także wzrost kosztów wydatków na obronę o 0,5 punktu procentowego PKB w 2023 r.

| (16) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewidywany deficyt nominalny w 2022 r. jest o 1,3 punktu procentowego PKB wyższy niż zalecany przez Radę docelowy deficyt nominalny, natomiast korekta salda strukturalnego ma wynieść – 0,2 punktu procentowego PKB w 2022 r. w porównaniu z zalecaną korektą w wysokości 1,8 punktu procentowego PKB. Z tego względu konieczna jest staranna analiza w oparciu o wartość odniesienia dotyczącą wydatków. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że wzrost wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki jednorazowe i środki polityki fiskalnej po stronie dochodów) w 2022 r. wyniesie 9,6 %, a więc powyżej zalecanego poziomu 1,3 %. Prognozowany wzrost wydatków ogółem w 2022 r. wynika głównie ze zwiększenia wydatków socjalnych na skutek indeksacji emerytur i zaplanowanych w budżecie środków socjalnych, a także z kosztów budżetowych środków mających ograniczyć ceny energii (po skorygowaniu o działania po stronie dochodów) oraz działań podejmowanych w związku z napływem wysiedleńców z Ukrainy. Przyczynia się do tego również, choć w mniejszym stopniu, wzrost wydatków na zużycie pośrednie napędzany głównie wysoką oczekiwaną inflacją cen konsumpcyjnych. Odchylenie wzrostu wydatków netto od zalecenia Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zmierza w tym samym kierunku, co odchylenie korekty salda strukturalnego, choć jest większe (2,7 punktu procentowego PKB w przypadku wzrostu wydatków netto w porównaniu z 2,0 punktu procentowego PKB w przypadku salda strukturalnego). Różnicę tę można częściowo wyjaśnić wyższą relacją dochodów do PKB przewidywaną na 2022 r. w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. w porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2021 r. (wyższą o 0,9 punktu procentowego PKB), która przyczynia się do poprawy salda strukturalnego, ale nie ma wpływu na wartość odniesienia dotyczącą wydatków. Ze starannej analizy wynika, że istnieje ryzyko, iż Rumunia nie zapewni zgodności z celami fiskalnymi na 2022 r. określonymi w zaleceniu Rady z 18 czerwca 2021 r. |
| --- | --- |

(16)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewidywany deficyt nominalny w 2022 r. jest o 1,3 punktu procentowego PKB wyższy niż zalecany przez Radę docelowy deficyt nominalny, natomiast korekta salda strukturalnego ma wynieść – 0,2 punktu procentowego PKB w 2022 r. w porównaniu z zalecaną korektą w wysokości 1,8 punktu procentowego PKB. Z tego względu konieczna jest staranna analiza w oparciu o wartość odniesienia dotyczącą wydatków. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że wzrost wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki jednorazowe i środki polityki fiskalnej po stronie dochodów) w 2022 r. wyniesie 9,6 %, a więc powyżej zalecanego poziomu 1,3 %. Prognozowany wzrost wydatków ogółem w 2022 r. wynika głównie ze zwiększenia wydatków socjalnych na skutek indeksacji emerytur i zaplanowanych w budżecie środków socjalnych, a także z kosztów budżetowych środków mających ograniczyć ceny energii (po skorygowaniu o działania po stronie dochodów) oraz działań podejmowanych w związku z napływem wysiedleńców z Ukrainy. Przyczynia się do tego również, choć w mniejszym stopniu, wzrost wydatków na zużycie pośrednie napędzany głównie wysoką oczekiwaną inflacją cen konsumpcyjnych. Odchylenie wzrostu wydatków netto od zalecenia Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zmierza w tym samym kierunku, co odchylenie korekty salda strukturalnego, choć jest większe (2,7 punktu procentowego PKB w przypadku wzrostu wydatków netto w porównaniu z 2,0 punktu procentowego PKB w przypadku salda strukturalnego). Różnicę tę można częściowo wyjaśnić wyższą relacją dochodów do PKB przewidywaną na 2022 r. w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. w porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2021 r. (wyższą o 0,9 punktu procentowego PKB), która przyczynia się do poprawy salda strukturalnego, ale nie ma wpływu na wartość odniesienia dotyczącą wydatków. Ze starannej analizy wynika, że istnieje ryzyko, iż Rumunia nie zapewni zgodności z celami fiskalnymi na 2022 r. określonymi w zaleceniu Rady z 18 czerwca 2021 r.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewidywany deficyt nominalny w 2023 r. jest o 1,9 punktu procentowego PKB wyższy niż zalecany przez Radę w jej zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. docelowy deficyt nominalny, natomiast korekta salda strukturalnego ma wynieść 0,0 punktu procentowego PKB w 2022 r. w porównaniu z zalecaną korektą w wysokości 1,7 punktu procentowego PKB. Z tego względu konieczna jest staranna analiza w oparciu o wartość odniesienia dotyczącą wydatków. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że wzrost wydatków pierwotnych netto (po skorygowaniu o środki jednorazowe i środki polityki fiskalnej po stronie dochodów) w 2023 r. wyniesie 1,7 %, a więc powyżej zalecanego poziomu 0,9 %, z powodu braku konkretnych działań służących osiągnięciu celów. Ze starannej analizy wynika, że istnieje ryzyko, iż Rumunia nie zapewni zgodności z celami fiskalnymi na 2023 r. określonymi w zaleceniu Rady z 18 czerwca 2021 r. W świetle ryzyka, że zalecane cele fiskalne nie zostaną osiągnięte w 2022 r. ani w 2023 r., dodatkowe środki budżetowe wydają się istotne dla zapewnienia zgodności ze ścieżką dostosowania i korekty nadmiernego deficytu do 2024 r. |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewidywany deficyt nominalny w 2023 r. jest o 1,9 punktu procentowego PKB wyższy niż zalecany przez Radę w jej zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. docelowy deficyt nominalny, natomiast korekta salda strukturalnego ma wynieść 0,0 punktu procentowego PKB w 2022 r. w porównaniu z zalecaną korektą w wysokości 1,7 punktu procentowego PKB. Z tego względu konieczna jest staranna analiza w oparciu o wartość odniesienia dotyczącą wydatków. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że wzrost wydatków pierwotnych netto (po skorygowaniu o środki jednorazowe i środki polityki fiskalnej po stronie dochodów) w 2023 r. wyniesie 1,7 %, a więc powyżej zalecanego poziomu 0,9 %, z powodu braku konkretnych działań służących osiągnięciu celów. Ze starannej analizy wynika, że istnieje ryzyko, iż Rumunia nie zapewni zgodności z celami fiskalnymi na 2023 r. określonymi w zaleceniu Rady z 18 czerwca 2021 r. W świetle ryzyka, że zalecane cele fiskalne nie zostaną osiągnięte w 2022 r. ani w 2023 r., dodatkowe środki budżetowe wydają się istotne dla zapewnienia zgodności ze ścieżką dostosowania i korekty nadmiernego deficytu do 2024 r.

| (18) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,95 % PKB w 2024 r. i do 2,9 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Konsolidacja budżetowa planowana jest przede wszystkim po stronie wydatków budżetu. Nie przedstawiono jednak żadnych informacji na temat planowanych środków konsolidacyjnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że do 2025 r. relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ustabilizuje się – w 2024 r. zmaleje do 49,4 %, a w 2025 r. – do 48,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(18)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,95 % PKB w 2024 r. i do 2,9 % do 2025 r. W związku z tym planuje się, że do 2024 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej 3 % PKB. Konsolidacja budżetowa planowana jest przede wszystkim po stronie wydatków budżetu. Nie przedstawiono jednak żadnych informacji na temat planowanych środków konsolidacyjnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że do 2025 r. relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ustabilizuje się – w 2024 r. zmaleje do 49,4 %, a w 2025 r. – do 48,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (19) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji do realizacji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Rumunii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada pełną cyfryzację administracji podatkowej oraz stopniowe wycofywanie nadmiernych zachęt podatkowych w celu poprawy jakości i stabilności finansów publicznych. Plan odbudowy i zwiększania odporności przyczynia się również do zapewnienia zrównoważonego i sprawiedliwego charakteru publicznego systemu emerytalnego. Oczekuje się, że reformy opieki zdrowotnej, którym towarzyszyć będą inwestycje w cyfryzację, poprawią dostępność, opłacalność i odporność opieki zdrowotnej. Proces decyzyjny oparty na dowodach, planowanie długoterminowe i konsultacje publiczne, a także środki usprawniające procedurę udzielania zamówień publicznych powinny się przyczynić do poprawy jakości i skuteczności administracji publicznej, a przez to doprowadzić do lepszego wykorzystania funduszy unijnych. Przez wzmocnienie niezależności i zwiększenie efektywności sądownictwa, poprawę dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz nasilenie walki z korupcją plan odbudowy i zwiększania odporności ma na celu rozwiązanie istotnych problemów związanych z praworządnością w Rumunii zgodnie z odpowiednim orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i z uwzględnieniem zaleceń zawartych w sprawozdaniach sporządzanych w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji, sprawozdaniach Grupy Państw przeciwko Korupcji (GRECO), opiniach Komisji Weneckiej i sprawozdaniach na temat praworządności. Kluczowe reformy dotyczące określenia minimalnego wynagrodzenia i włączającego dochodu minimalnego, wzmocnienia ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych oraz dialogu społecznego również przyczynią się do realizacji długofalowych zaleceń krajowych.
  Plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada też ustanowienie dobrej jakości jednolitego i inkluzywnego systemu wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, czemu towarzyszyć będą inwestycje w opiekę nad dziećmi. W planie odbudowy i zwiększania odporności promuje się zrównoważone i cyfrowe inwestycje oraz wspiera działalność badawczo-rozwojową. Kluczowe reformy i inwestycje dotyczące dekarbonizacji, utworzenia chmury rządowej i wprowadzenia elektronicznego dowodu tożsamości przyczyniają się do wspierania zielonej i cyfrowej transformacji. |
| --- | --- |

(19)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji do realizacji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Rumunii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada pełną cyfryzację administracji podatkowej oraz stopniowe wycofywanie nadmiernych zachęt podatkowych w celu poprawy jakości i stabilności finansów publicznych. Plan odbudowy i zwiększania odporności przyczynia się również do zapewnienia zrównoważonego i sprawiedliwego charakteru publicznego systemu emerytalnego. Oczekuje się, że reformy opieki zdrowotnej, którym towarzyszyć będą inwestycje w cyfryzację, poprawią dostępność, opłacalność i odporność opieki zdrowotnej. Proces decyzyjny oparty na dowodach, planowanie długoterminowe i konsultacje publiczne, a także środki usprawniające procedurę udzielania zamówień publicznych powinny się przyczynić do poprawy jakości i skuteczności administracji publicznej, a przez to doprowadzić do lepszego wykorzystania funduszy unijnych. Przez wzmocnienie niezależności i zwiększenie efektywności sądownictwa, poprawę dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz nasilenie walki z korupcją plan odbudowy i zwiększania odporności ma na celu rozwiązanie istotnych problemów związanych z praworządnością w Rumunii zgodnie z odpowiednim orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i z uwzględnieniem zaleceń zawartych w sprawozdaniach sporządzanych w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji, sprawozdaniach Grupy Państw przeciwko Korupcji (GRECO), opiniach Komisji Weneckiej i sprawozdaniach na temat praworządności. Kluczowe reformy dotyczące określenia minimalnego wynagrodzenia i włączającego dochodu minimalnego, wzmocnienia ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych oraz dialogu społecznego również przyczynią się do realizacji długofalowych zaleceń krajowych.

Plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada też ustanowienie dobrej jakości jednolitego i inkluzywnego systemu wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, czemu towarzyszyć będą inwestycje w opiekę nad dziećmi. W planie odbudowy i zwiększania odporności promuje się zrównoważone i cyfrowe inwestycje oraz wspiera działalność badawczo-rozwojową. Kluczowe reformy i inwestycje dotyczące dekarbonizacji, utworzenia chmury rządowej i wprowadzenia elektronicznego dowodu tożsamości przyczyniają się do wspierania zielonej i cyfrowej transformacji.

| (20) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Rumunii stanowią 41 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Rumunii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(20)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Rumunii stanowią 41 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Rumunii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (21) | W dniu 14 kwietnia 2022 r. Rumunia przedłożyła dokumenty programowe dotyczące polityki spójności w odniesieniu do umowy o partnerstwie, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (12), a w dniu 6 maja 2022 r. – w odniesieniu do swojego pierwszego programu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Rumunia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(21)

W dniu 14 kwietnia 2022 r. Rumunia przedłożyła dokumenty programowe dotyczące polityki spójności w odniesieniu do umowy o partnerstwie, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (12), a w dniu 6 maja 2022 r. – w odniesieniu do swojego pierwszego programu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Rumunia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (22) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(22)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (23) | Według danych z 2020 r. (13) koszyk energetyczny Rumunii jest wysoce uzależniony od paliw kopalnych; ropa i gaz stanowią każde około 30 %, zaś węgiel kolejne 10 %. Rumunia sama produkuje około 80 % zużywanego przez siebie gazu, natomiast reszta pochodzi z Rosji (w Unii na ogół import gazu pokrywa większość zużycia i średnio 44 % importu pochodzi z Rosji). W przypadku surowej ropy naftowej import z Rosji stanowi 32 % ogółu importu, podczas gdy średnia unijna wynosi 26 %. Rumunia zobowiązała się do wycofania węgla do 2032 r. Z myślą o osiągnięciu tego ambitnego celu w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii oraz innych funduszy unijnych, takich jak fundusz modernizacyjny ustanowiony dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (14), przewidziano znaczne inwestycje we wspieranie dekarbonizacji przez tworzenie nowych zdolności w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. Zielona transformacja oraz prognozowany znaczny wzrost zużycia energii wymagać będą jednak istotnych ulepszeń sieci przesyłowych energii oraz szybszego rozwoju zielonej infrastruktury. Do tego konieczne będą usprawnione ramy regulacyjne oraz większe inwestycje, a także wzmocnienie pozycji konsumentów, aby umożliwić im aktywne uczestnictwo w rynku energii elektrycznej, indywidualnie lub grupowo za pośrednictwem wspólnot energetycznych. Koncentracja na wstępie inwestycji w infrastrukturę, w tym służącą do magazynowania, oraz w gazowe i elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe z sąsiednimi państwami mogłaby zwiększyć dywersyfikację dostaw energii oraz stabilność rynku i jego zdolność przystosowywania się do różnic regionalnych. Postrzegać to należy w kontekście zarówno inwazji Rosji na Ukrainę, jak i ograniczenia zależności od importu, ponieważ system energetyczny jest wciąż w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych. Ponadto odkrycie podmorskich złóż gazu w Morzu Czarnym to dla Rumunii duża szansa dalszego rozwoju niezależności energetycznej i znacznego wsparcia sąsiednich państw członkowskich w ograniczaniu ich zależności od rosyjskiego importu gazu ziemnego.
  Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Równocześnie plan odbudowy i zwiększania odporności Rumunii przewiduje przeznaczenie 3 mld EUR na środki na rzecz efektywności energetycznej publicznych i prywatnych budynków mieszkalnych oraz sektorów przemysłowych. Aby ograniczyć zużycie energii i zależność od paliw kopalnych, konieczne jest wyjście poza tę pierwszą falę renowacji, ponieważ cel planu odbudowy i zwiększania odporności nie obejmie całości zasobów budowlanych. Rumunia musi dalej udoskonalać ramy polityki, aby przyspieszyć renowację budynków. Realizacja celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(23)

Według danych z 2020 r. (13) koszyk energetyczny Rumunii jest wysoce uzależniony od paliw kopalnych; ropa i gaz stanowią każde około 30 %, zaś węgiel kolejne 10 %. Rumunia sama produkuje około 80 % zużywanego przez siebie gazu, natomiast reszta pochodzi z Rosji (w Unii na ogół import gazu pokrywa większość zużycia i średnio 44 % importu pochodzi z Rosji). W przypadku surowej ropy naftowej import z Rosji stanowi 32 % ogółu importu, podczas gdy średnia unijna wynosi 26 %. Rumunia zobowiązała się do wycofania węgla do 2032 r. Z myślą o osiągnięciu tego ambitnego celu w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii oraz innych funduszy unijnych, takich jak fundusz modernizacyjny ustanowiony dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (14), przewidziano znaczne inwestycje we wspieranie dekarbonizacji przez tworzenie nowych zdolności w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. Zielona transformacja oraz prognozowany znaczny wzrost zużycia energii wymagać będą jednak istotnych ulepszeń sieci przesyłowych energii oraz szybszego rozwoju zielonej infrastruktury. Do tego konieczne będą usprawnione ramy regulacyjne oraz większe inwestycje, a także wzmocnienie pozycji konsumentów, aby umożliwić im aktywne uczestnictwo w rynku energii elektrycznej, indywidualnie lub grupowo za pośrednictwem wspólnot energetycznych. Koncentracja na wstępie inwestycji w infrastrukturę, w tym służącą do magazynowania, oraz w gazowe i elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe z sąsiednimi państwami mogłaby zwiększyć dywersyfikację dostaw energii oraz stabilność rynku i jego zdolność przystosowywania się do różnic regionalnych. Postrzegać to należy w kontekście zarówno inwazji Rosji na Ukrainę, jak i ograniczenia zależności od importu, ponieważ system energetyczny jest wciąż w dużym stopniu uzależniony od paliw kopalnych. Ponadto odkrycie podmorskich złóż gazu w Morzu Czarnym to dla Rumunii duża szansa dalszego rozwoju niezależności energetycznej i znacznego wsparcia sąsiednich państw członkowskich w ograniczaniu ich zależności od rosyjskiego importu gazu ziemnego.

Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. Równocześnie plan odbudowy i zwiększania odporności Rumunii przewiduje przeznaczenie 3 mld EUR na środki na rzecz efektywności energetycznej publicznych i prywatnych budynków mieszkalnych oraz sektorów przemysłowych. Aby ograniczyć zużycie energii i zależność od paliw kopalnych, konieczne jest wyjście poza tę pierwszą falę renowacji, ponieważ cel planu odbudowy i zwiększania odporności nie obejmie całości zasobów budowlanych. Rumunia musi dalej udoskonalać ramy polityki, aby przyspieszyć renowację budynków. Realizacja celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (24) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Rumunia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Rumunia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (15), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(24)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Rumunia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Rumunia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (15), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (25) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program konwergencji na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 3. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają między innymi eliminować zakłócenia związane z dużym i utrzymującym się deficytem obrotów bieżących, ponieważ lepsze salda budżetowe pomogą ograniczyć znaczne potrzeby całej gospodarki Rumunii w zakresie finansowania zewnętrznego. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają między innymi przeciwdziałać zagrożeniom związanym z konkurencyjnością. Polityki, o których mowa w zaleceniu 3, pomagają przeciwdziałać między innymi zagrożeniom związanym z rachunkami zewnętrznymi w dłuższym okresie, |
| --- | --- |

(25)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program konwergencji na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1, 2 i 3. Polityki fiskalne, o których mowa w zaleceniu 1, pomagają między innymi eliminować zakłócenia związane z dużym i utrzymującym się deficytem obrotów bieżących, ponieważ lepsze salda budżetowe pomogą ograniczyć znaczne potrzeby całej gospodarki Rumunii w zakresie finansowania zewnętrznego. Polityki, o których mowa w zaleceniu 2, pomagają między innymi przeciwdziałać zagrożeniom związanym z konkurencyjnością. Polityki, o których mowa w zaleceniu 3, pomagają przeciwdziałać między innymi zagrożeniom związanym z rachunkami zewnętrznymi w dłuższym okresie,

NINIEJSZYM ZALECA Rumunii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

Realizowanie polityki fiskalnej zgodnie z zaleceniem Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. mającej na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Rumunii.

2.

Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 3 listopada 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych. Ułatwienie dalszego rozwoju produkcji zrównoważonej energii przez przyspieszenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, ulepszenie energetycznych sieci przesyłowych oraz zwiększenie połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami członkowskimi. Zwiększenie tempa renowacji i poziomu ambicji w zakresie renowacji, aby poprawić efektywność energetyczną zasobów budowlanych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Dok. ST 12319/21; dok. ST 12319/21 ADD1.

6

(7)  Decyzja Rady (UE) 2020/509 z dnia 3 kwietnia 2020 r. w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Rumunii (Dz.U. L 110 z 8.4.2020, s. 58).

7

(8)  Zalecenie Rady z dnia 3 kwietnia 2020 r. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Rumunii (Dz.U. C 116 z 8.4.2020, s. 1).

8

(9)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Rumunię programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 107).

9

(10)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

10

(11)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

11

(12)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

12

(13)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w imporcie ogółem. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Rumunii całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

13

(14)  Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz.U. L 275 z 25.10.2003, s. 32).

14

(15)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

15

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/197 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/197

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/24)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowenii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowenii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Słowenii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Słowenii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o środki dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływ wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 30 kwietnia 2021 r. Słowenia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 28 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Słowenii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Słowenia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 30 kwietnia 2021 r. Słowenia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 28 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Słowenii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Słowenia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 28 kwietnia 2022 r. Słowenia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Słowenii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 28 kwietnia 2022 r. Słowenia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 29 kwietnia 2022 r. – swój program stabilności na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Słowenii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Słowenii 2022. Oceniono w nim postępy Słowenii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Słowenię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Słowenii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Słowenii 2022. Oceniono w nim postępy Słowenii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Słowenię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Słowenii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Słowenii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Słowenii, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB). W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Słowenii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Słowenii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowenii zmniejszył się z 7,8 % PKB w 2020 r. do 5,2 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Słowenię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 5,1 % PKB w 2020 r. do 3,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Słowenię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd zastosował w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 79,8 % PKB w 2020 r. do 74,7 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Słowenii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Słowenii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowenii zmniejszył się z 7,8 % PKB w 2020 r. do 5,2 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Słowenię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 5,1 % PKB w 2020 r. do 3,8 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Słowenię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd zastosował w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 79,8 % PKB w 2020 r. do 74,7 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,2 %, a w 2023 r. – o 3,0 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 3,7 % w 2022 r. oraz 3,1 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 4,1 % PKB, a w 2023 r. – do 3,0 % PKB. Spadek w 2022 r. wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 73,3 %, a w 2023 r. – do 71,5 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 4,3 % PKB i 3,4 % PKB. Wartości te są wyższe od deficytu przewidywanego w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na wyższe prognozowane wydatki bieżące i niższe prognozowane dochody z podatku dochodowego. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 74,1 %, a w 2023 r. – 72,7 %. Różnica ta wynika z wyższych poziomów deficytu w obu latach oraz z niższego prognozowanego wzrostu gospodarczego w 2022 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,5 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Słowenii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w późniejszym okresie. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 4,2 %, a w 2023 r. – o 3,0 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 3,7 % w 2022 r. oraz 3,1 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 4,1 % PKB, a w 2023 r. – do 3,0 % PKB. Spadek w 2022 r. wynika głównie z wycofania większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 73,3 %, a w 2023 r. – do 71,5 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść, odpowiednio, 4,3 % PKB i 3,4 % PKB. Wartości te są wyższe od deficytu przewidywanego w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na wyższe prognozowane wydatki bieżące i niższe prognozowane dochody z podatku dochodowego. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. ma wynieść 74,1 %, a w 2023 r. – 72,7 %. Różnica ta wynika z wyższych poziomów deficytu w obu latach oraz z niższego prognozowanego wzrostu gospodarczego w 2022 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,5 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Słowenii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,8 % PKB w 2021 r. do 0,5 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii, zwolnienia z opłat sieciowych oraz pułapy detalicznych i hurtowych cen paliw. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności pułapy cen paliw oraz ogólne obniżki podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i w 2023 r. (13). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 3,8 % PKB w 2021 r. do 0,5 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i które mają być stopniowo wycofywane w 2023 r. (12). Środki te obejmują głównie transfery socjalne kierowane do uboższych gospodarstw domowych, obniżki podatków pośrednich od zużycia energii, zwolnienia z opłat sieciowych oraz pułapy detalicznych i hurtowych cen paliw. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności pułapy cen paliw oraz ogólne obniżki podatków akcyzowych. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma również wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i w 2023 r. (13).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Słowenia kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Słowenia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Słowenia kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Słowenia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Słowenii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,6 % PKB (14). Słowenia planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,9 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Słowenia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne, a także na świadczenia socjalne (w wyniku indeksacji) i na wynagrodzenia w sektorze publicznym (w wyniku presji wzrostowej na wynagrodzenia). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Słowenii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 2,6 % PKB (14). Słowenia planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,9 punktu procentowego w 2022 r. (15). W związku z tym Słowenia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Ten znaczący ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Prognozuje się, że wyższy wzrost cen konsumpcyjnych w porównaniu z deflatorem PKB będzie oddziaływać na ekspansywny wpływ bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. poprzez zwiększenie wydatków na spożycie publiczne, a także na świadczenia socjalne (w wyniku indeksacji) i na wynagrodzenia w sektorze publicznym (w wyniku presji wzrostowej na wynagrodzenia).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Słowenia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,6 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r. (17) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 0,1 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Słowenia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,6 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2023 r. (17) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,7 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,1 % PKB w 2024 r. i do 1,7 % do 2025 r. Planuje się zatem, że do 2023 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 3 % PKB i utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem stabilności na 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r.: w 2024 r. ma ona obniżyć się do 69,5 %, a w 2025 r. – do 68 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,1 % PKB w 2024 r. i do 1,7 % do 2025 r. Planuje się zatem, że do 2023 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie poziom 3 % PKB i utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem stabilności na 2022 r. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r.: w 2024 r. ma ona obniżyć się do 69,5 %, a w 2025 r. – do 68 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (20) | Finansowanie systemu opieki zdrowotnej ze środków publicznych jest niższe od średniej unijnej (72,8 % w 2019 r. w porównaniu z 79,7 % w Unii). Oczekuje się jednak, że wydatki na opiekę zdrowotną wzrosną o 1,5 punktu procentowego PKB w latach 2019–2070, a koszty opieki długoterminowej podwoją się do 2055 r. Oprócz problemów związanych z dostępem do opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, które zostały już odpowiednio uwzględnione w planie odbudowy i zwiększania odporności, Słowenia stoi w obliczu poważnych zagrożeń dla stabilności finansów publicznych w perspektywie średnio- i długoterminowej, wynikających z wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa. W ostatnich latach kraj ten rozpoczął kompleksowe reformy opieki zdrowotnej i długoterminowej. Zostaną one wdrożone w kilku etapach i przede wszystkim rozszerzą dostęp do wysokiej jakości usług oraz poprawią sytuację w zakresie praw socjalnych i włączenia społecznego. Chociaż spowoduje to dodatkowe obciążenie dla finansów publicznych, kluczowe znaczenie dla Słowenii będzie miało zaproponowanie zestawu środków stanowiących stabilną podstawę dochodów, która nie osłabi równowagi fiskalnej w perspektywie średnio- i długoterminowej. |
| --- | --- |

(20)

Finansowanie systemu opieki zdrowotnej ze środków publicznych jest niższe od średniej unijnej (72,8 % w 2019 r. w porównaniu z 79,7 % w Unii). Oczekuje się jednak, że wydatki na opiekę zdrowotną wzrosną o 1,5 punktu procentowego PKB w latach 2019–2070, a koszty opieki długoterminowej podwoją się do 2055 r. Oprócz problemów związanych z dostępem do opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, które zostały już odpowiednio uwzględnione w planie odbudowy i zwiększania odporności, Słowenia stoi w obliczu poważnych zagrożeń dla stabilności finansów publicznych w perspektywie średnio- i długoterminowej, wynikających z wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa. W ostatnich latach kraj ten rozpoczął kompleksowe reformy opieki zdrowotnej i długoterminowej. Zostaną one wdrożone w kilku etapach i przede wszystkim rozszerzą dostęp do wysokiej jakości usług oraz poprawią sytuację w zakresie praw socjalnych i włączenia społecznego. Chociaż spowoduje to dodatkowe obciążenie dla finansów publicznych, kluczowe znaczenie dla Słowenii będzie miało zaproponowanie zestawu środków stanowiących stabilną podstawę dochodów, która nie osłabi równowagi fiskalnej w perspektywie średnio- i długoterminowej.

| (21) | W dniu 11 marca 2022 r. Zgromadzenie Narodowe przyjęło zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, co do których szacuje się, że mogą mieć negatywny przyrostowy wpływ na budżet w wysokości 0,4 % w 2022 r., 0,3 % w 2023 r., 0,3 % w 2024 r. i 0,3 % w 2025 r. Symulacje przeprowadzone przez słoweńską Radę Fiskalną pokazują, że obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych mogłoby zwiększyć dług publiczny o 4–14 punktów procentowych PKB w perspektywie średnioterminowej. Jak dotąd nie zaproponowano żadnych środków kompensacyjnych, mimo że w Słowenii istnieją znaczne możliwości zwiększenia dochodów podatkowych. Na przykład Słowenia mogłaby generować większe dochody z podatków na ochronę środowiska, np. poprzez wyeliminowanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska (takich jak zwrot podatku akcyzowego dla transportu zarobkowego), indeksację podatków od energii lub wprowadzenie opłat uzależnionych od przebytej odległości dla samochodów prywatnych. Innym potencjalnym źródłem dochodów byłyby wyższe okresowe podatki od nieruchomości, ponieważ bieżące dochody są stosunkowo niskie w Słowenii (0,5 % PKB w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 1,2 % PKB). Dostosowanie wartości nieruchomości do wartości rynkowych i uwzględnienie charakterystyki energetycznej budynków mogłoby sprzyjać wzrostowi gospodarczemu, zmniejszać nierówności i promować efektywność energetyczną. |
| --- | --- |

(21)

W dniu 11 marca 2022 r. Zgromadzenie Narodowe przyjęło zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, co do których szacuje się, że mogą mieć negatywny przyrostowy wpływ na budżet w wysokości 0,4 % w 2022 r., 0,3 % w 2023 r., 0,3 % w 2024 r. i 0,3 % w 2025 r. Symulacje przeprowadzone przez słoweńską Radę Fiskalną pokazują, że obniżenie podatku dochodowego od osób fizycznych mogłoby zwiększyć dług publiczny o 4–14 punktów procentowych PKB w perspektywie średnioterminowej. Jak dotąd nie zaproponowano żadnych środków kompensacyjnych, mimo że w Słowenii istnieją znaczne możliwości zwiększenia dochodów podatkowych. Na przykład Słowenia mogłaby generować większe dochody z podatków na ochronę środowiska, np. poprzez wyeliminowanie dotacji o skutkach szkodliwych dla środowiska (takich jak zwrot podatku akcyzowego dla transportu zarobkowego), indeksację podatków od energii lub wprowadzenie opłat uzależnionych od przebytej odległości dla samochodów prywatnych. Innym potencjalnym źródłem dochodów byłyby wyższe okresowe podatki od nieruchomości, ponieważ bieżące dochody są stosunkowo niskie w Słowenii (0,5 % PKB w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 1,2 % PKB). Dostosowanie wartości nieruchomości do wartości rynkowych i uwzględnienie charakterystyki energetycznej budynków mogłoby sprzyjać wzrostowi gospodarczemu, zmniejszać nierówności i promować efektywność energetyczną.

| (22) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Słowenii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan ten stanowi odpowiednią odpowiedź na szereg wyzwań gospodarczych, społecznych i środowiskowych, przed którymi stoi Słowenia. W ramach planu odbudowy i zwiększania odporności wprowadza się reformy i inwestycje służące sprostaniu znacznej części wyzwań wskazanych w zaleceniach krajowych dla Słowenii w ramach europejskiego semestru. Plan odbudowy i zwiększania odporności dotyczy w szczególności wyzwań związanych z polityką fiskalną i finansami publicznymi, siatkami bezpieczeństwa socjalnego, zatrudnieniem i kwestiami społecznymi, otoczeniem działalności gospodarczej i inwestycjami w badania i rozwój oraz zieloną i cyfrową transformacją. |
| --- | --- |

(22)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Słowenii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan ten stanowi odpowiednią odpowiedź na szereg wyzwań gospodarczych, społecznych i środowiskowych, przed którymi stoi Słowenia. W ramach planu odbudowy i zwiększania odporności wprowadza się reformy i inwestycje służące sprostaniu znacznej części wyzwań wskazanych w zaleceniach krajowych dla Słowenii w ramach europejskiego semestru. Plan odbudowy i zwiększania odporności dotyczy w szczególności wyzwań związanych z polityką fiskalną i finansami publicznymi, siatkami bezpieczeństwa socjalnego, zatrudnieniem i kwestiami społecznymi, otoczeniem działalności gospodarczej i inwestycjami w badania i rozwój oraz zieloną i cyfrową transformacją.

| (23) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Słowenii przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Słowenii stanowią 42,4 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21,4 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Słowenii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(23)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Słowenii przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Słowenii stanowią 42,4 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21,4 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Słowenii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (24) | Słowenia nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Słowenia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(24)

Słowenia nie przedłożyła jeszcze umowy partnerstwa przewidzianej w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18) ani innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Słowenia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (25) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(25)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu ogólnej zależności od paliw kopalnych, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (26) | Słowenia zobowiązała się odejść od węgla do produkcji energii elektrycznej do 2033 r. Aby osiągnąć ten ambitny cel, w słoweńskim planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono istotne reformy i inwestycje mające: (i) zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii brutto; (ii) ułatwić dostęp i włączenie do sieci elektroenergetycznej zakładów wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych oraz (iii) poprawić efektywność energetyczną i renowację budynków publicznych. Środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności stanowią ważny krok na drodze do usunięcia barier wynikających z procedur wydawania pozwoleń, ale Słowenia mogłaby zintensyfikować swoje wysiłki. Mogłaby wprowadzić dodatkowe środki wykraczające poza obecny plan odbudowy i zwiększania odporności, aby ułatwić wydawanie pozwoleń na odnawialne źródła energii, w tym projekty lądowej energii wiatrowej i słonecznej. W swoim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu Słowenia wyznaczyła cel na poziomie 27 % jako wkład w unijny cel w zakresie energii ze źródeł odnawialnych na 2030 r. Jest to znacznie poniżej celu na poziomie 37 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w 2030 r. na podstawie załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 (19). Słowenia osiągnęła swój udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto na 2020 r., wykorzystując unijny mechanizm współpracy transgranicznej zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 (20) (dzięki transferom statystycznym). Realizacja przez Słowenię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.
  W związku z tym większe ambicje w zakresie odnawialnych źródeł energii na szczeblu Unii oraz potrzeba dywersyfikacji dostaw energii, jeszcze bardziej uwypuklone przez nową rzeczywistość geopolityczną i sytuację na rynku energii, będą wymagały intensyfikacji polityk i środków wspierających dalsze upowszechnianie energii ze źródeł odnawialnych. Chociaż gaz ziemny stanowi jedynie 11,3 % koszyka energetycznego, Słowenia importuje 100 % gazu ziemnego z Rosji, podczas gdy średnia unijna wynosi 44 % (według danych z 2020 r.). Ropa naftowa stanowi 30,9 % słoweńskiego koszyka energetycznego, ale tylko 13 % ropy jest importowane z Rosji (21). Gaz nadal odgrywa istotną rolę w koszyku energetycznym Słowenii i jest podstawowym źródłem energii dla przemysłu, zapewniając jednocześnie niezbędną elastyczność w sektorze energetycznym. Ze względu na dużą zależność od gazu rosyjskiego może zaistnieć potrzeba poprawy połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami członkowskimi i powiązanej infrastruktury gazowej, aby zdywersyfikować dostawy gazu. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. |
| --- | --- |

(26)

Słowenia zobowiązała się odejść od węgla do produkcji energii elektrycznej do 2033 r. Aby osiągnąć ten ambitny cel, w słoweńskim planie odbudowy i zwiększania odporności uwzględniono istotne reformy i inwestycje mające: (i) zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii brutto; (ii) ułatwić dostęp i włączenie do sieci elektroenergetycznej zakładów wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych oraz (iii) poprawić efektywność energetyczną i renowację budynków publicznych. Środki przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności stanowią ważny krok na drodze do usunięcia barier wynikających z procedur wydawania pozwoleń, ale Słowenia mogłaby zintensyfikować swoje wysiłki. Mogłaby wprowadzić dodatkowe środki wykraczające poza obecny plan odbudowy i zwiększania odporności, aby ułatwić wydawanie pozwoleń na odnawialne źródła energii, w tym projekty lądowej energii wiatrowej i słonecznej. W swoim krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu Słowenia wyznaczyła cel na poziomie 27 % jako wkład w unijny cel w zakresie energii ze źródeł odnawialnych na 2030 r. Jest to znacznie poniżej celu na poziomie 37 % udziału energii ze źródeł odnawialnych w 2030 r. na podstawie załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 (19). Słowenia osiągnęła swój udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto na 2020 r., wykorzystując unijny mechanizm współpracy transgranicznej zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 (20) (dzięki transferom statystycznym). Realizacja przez Słowenię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

W związku z tym większe ambicje w zakresie odnawialnych źródeł energii na szczeblu Unii oraz potrzeba dywersyfikacji dostaw energii, jeszcze bardziej uwypuklone przez nową rzeczywistość geopolityczną i sytuację na rynku energii, będą wymagały intensyfikacji polityk i środków wspierających dalsze upowszechnianie energii ze źródeł odnawialnych. Chociaż gaz ziemny stanowi jedynie 11,3 % koszyka energetycznego, Słowenia importuje 100 % gazu ziemnego z Rosji, podczas gdy średnia unijna wynosi 44 % (według danych z 2020 r.). Ropa naftowa stanowi 30,9 % słoweńskiego koszyka energetycznego, ale tylko 13 % ropy jest importowane z Rosji (21). Gaz nadal odgrywa istotną rolę w koszyku energetycznym Słowenii i jest podstawowym źródłem energii dla przemysłu, zapewniając jednocześnie niezbędną elastyczność w sektorze energetycznym. Ze względu na dużą zależność od gazu rosyjskiego może zaistnieć potrzeba poprawy połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami członkowskimi i powiązanej infrastruktury gazowej, aby zdywersyfikować dostawy gazu. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter.

| (27) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Słowenia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Słowenia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (22), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Słowenia może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Słowenia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (22), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (28) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (23) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(28)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (23) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (29) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Słowenii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2, |
| --- | --- |

(29)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim należącym do strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Słowenii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2,

NINIEJSZYM ZALECA Słowenii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Zapewnienie długoterminowej stabilności fiskalnej systemów opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Wprowadzenie środków kompensacyjnych w celu dalszego zmniejszenia udziału opodatkowania pracy, w tym poprzez zwiększenie udziału podatków sprzyjających środowisku i wzrostowi.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 28 lipca 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania tych negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Dywersyfikację importu paliw kopalnych i zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych przez przyspieszenie upowszechniania odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza dzięki usprawnianiu procedur wydawania pozwoleń i wzmacnianiu sieci dystrybucji energii elektrycznej. Intensyfikację wdrażania środków w zakresie efektywności energetycznej, w szczególności w sektorze budowlanym, elektryfikację sektora transportu, oraz zapewnienie wystarczającej przepustowości infrastruktury energetycznej i połączeń międzysystemowych.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Słowenii na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 116).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10612/2021; dok. ST 10612/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Słowenii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowenię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 157).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (EU) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 (Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 1).

19

(20)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz.U. L 328 z 21.12.2018, s. 82).

20

(21)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w imporcie ogółem. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Słowenii w całkowitym imporcie uwzględniono też handel wewnątrzunijny. Wartości liczbowe dotyczące ropy naftowej odnoszą się do produktów rafinacji ropy naftowej.

21

(22)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

22

(23)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

23

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/205 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/205

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/25)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (2), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowację jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 (3), Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Słowację jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. W ramach inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Słowacja otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. W ramach inicjatywy „Działanie w ramach polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie” (CARE) oraz poprzez dodatkowe płatności zaliczkowe w ramach programu „Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy” (REACT-EU) Słowacja otrzymuje nadzwyczajne wsparcie na zaspokojenie pilnych potrzeb w zakresie przyjmowania i integracji osób uciekających z Ukrainy.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Słowacji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Słowacji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 29 kwietnia 2021 r. Słowacja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Słowacji (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Słowacja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 29 kwietnia 2021 r. Słowacja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Słowacji (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Słowacja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Słowacja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 28 kwietnia 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Słowacji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Słowacja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a w dniu 28 kwietnia 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Słowacji z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Słowacji 2022. Oceniono w nim postępy Słowacji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Słowację, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Słowacji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Słowacji 2022. Oceniono w nim postępy Słowacji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Słowację, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Słowacji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Słowacji, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione, natomiast wywiązano się z kryterium długu. Zgodnie z komunikatem z 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Słowacji, ponieważ jej deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył w 2021 r. określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 3 % produktu krajowego brutto (PKB), a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium deficytu nie zostało spełnione, natomiast wywiązano się z kryterium długu. Zgodnie z komunikatem z 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Słowacji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Słowacji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowacji wzrósł z 5,5 % PKB w 2020 r. do 6,2 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Słowację wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych wzrosła z 2,3 % PKB w 2020 r. do 3,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Słowację w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie podwyżki trzynastej emerytury, zmiany wieku emerytalnego w przypadku rodziców, obniżenie podatku od pojazdów silnikowych oraz zniesienie podatku bankowego. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 59,7 % PKB w 2020 r. do 63,1 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Słowacji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Słowacji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. W 2021 r., według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Słowacji wzrósł z 5,5 % PKB w 2020 r. do 6,2 %. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Słowację wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych środków nadzwyczajnych wzrosła z 2,3 % PKB w 2020 r. do 3,3 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Słowację w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Jednocześnie niektóre z działań dyskrecjonalnych podjętych przez rząd w latach 2020–2021 nie były tymczasowe ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, a obejmowały głównie podwyżki trzynastej emerytury, zmiany wieku emerytalnego w przypadku rodziców, obniżenie podatku od pojazdów silnikowych oraz zniesienie podatku bankowego. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrósł z 59,7 % PKB w 2020 r. do 63,1 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny, jeśli chodzi o 2022 r., i korzystny w odniesieniu do 2023 r. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,1 %, a w 2023 r. – o 5,3 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy wzrost realnego PKB o 2,3 % w 2022 r. i niższy wzrost o 3,6 % w 2023 r., głównie ze względu na większy wpływ inflacji na spożycie prywatne i słabsze odbicie eksportu. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,1 % PKB, a w 2023 r. – do 2,4 % PKB. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie zniesienie większości środków nadzwyczajnych oraz silny wzrost nominalnego PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 61,6 %, a w 2023 r. – do 58,0 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 3,6 % PKB i 2,6 % PKB. Poziom deficytu na 2022 r. jest niższy, a na 2023 r. wyższy, niż przewidziano w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na prognozowany bardziej optymistyczny rozwój sytuacji na rynku pracy w 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 61,7 %, a w 2023 r. – 58,3 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Słowacji. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie stabilności na 2022 r., jest realistyczny, jeśli chodzi o 2022 r., i korzystny w odniesieniu do 2023 r. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 2,1 %, a w 2023 r. – o 5,3 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższy wzrost realnego PKB o 2,3 % w 2022 r. i niższy wzrost o 3,6 % w 2023 r., głównie ze względu na większy wpływ inflacji na spożycie prywatne i słabsze odbicie eksportu. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny spadnie do poziomu 5,1 % PKB, a w 2023 r. – do 2,4 % PKB. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie zniesienie większości środków nadzwyczajnych oraz silny wzrost nominalnego PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 61,6 %, a w 2023 r. – do 58,0 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 3,6 % PKB i 2,6 % PKB. Poziom deficytu na 2022 r. jest niższy, a na 2023 r. wyższy, niż przewidziano w programie stabilności na 2022 r., głównie ze względu na prognozowany bardziej optymistyczny rozwój sytuacji na rynku pracy w 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 61,7 %, a w 2023 r. – 58,3 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 2,0 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Słowacji.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 3,3 % PKB w 2021 r. do 1,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (12). |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 3,3 % PKB w 2021 r. do 1,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma wpływ koszt zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, który według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (12).

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Słowacja kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Słowacja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Słowacja kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Słowacja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Słowacji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie restrykcyjny, na poziomie + 0,3 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła wspierający kurs polityki fiskalnej (13). Słowacja planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2022 r. (14). W związku z tym Słowacja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Ze względu na opóźnioną indeksację o inflację stopa wzrostu głównych wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, takich jak świadczenia społeczne inne niż rzeczowe lub koszty związane z zatrudnieniem, jest w 2022 r. niższa niż stopa inflacji, co sprawia, że przyczyniają się one do restrykcyjnego kursu polityki. |
| --- | --- |

(17)

Zgodnie z prognozą Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Słowacji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie restrykcyjny, na poziomie + 0,3 % PKB, podczas gdy Rada zaleciła wspierający kurs polityki fiskalnej (13). Słowacja planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,7 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego w 2022 r. (14). W związku z tym Słowacja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,6 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ kosztów zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Ze względu na opóźnioną indeksację o inflację stopa wzrostu głównych wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych, takich jak świadczenia społeczne inne niż rzeczowe lub koszty związane z zatrudnieniem, jest w 2022 r. niższa niż stopa inflacji, co sprawia, że przyczyniają się one do restrykcyjnego kursu polityki.

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 0,8 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Słowacja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 1,0 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (16). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej wynoszący 0,2 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie – 0,8 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (15). Prognozuje się, że w 2023 r. Słowacja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 1,0 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (16). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej wynoszący 0,2 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,3 % w 2024 r. i do 2,0 % w 2025 r. Planuje się zatem, że do 2023 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej poziomu poniżej 3 % PKB i utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków publicznych – w tym kosztów związanych z zatrudnieniem i rzeczowych transferów socjalnych – w tempie niższym od tempa wzrostu dochodów i niższym od silnego tempa wzrostu nominalnego PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 58,2 %, a w 2025 r. – do 57,3 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 2,3 % w 2024 r. i do 2,0 % w 2025 r. Planuje się zatem, że do 2023 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie poniżej poziomu poniżej 3 % PKB i utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. Prognozy te zakładają ograniczenie wzrostu wydatków publicznych – w tym kosztów związanych z zatrudnieniem i rzeczowych transferów socjalnych – w tempie niższym od tempa wzrostu dochodów i niższym od silnego tempa wzrostu nominalnego PKB. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona obniżyć się najpierw do 58,2 %, a w 2025 r. – do 57,3 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się wysokie w średnim okresie.

| (20) | System podatkowy Słowacji można by zreformować w taki sposób, aby poprawić efektywność ekonomiczną, wspierać zrównoważenie środowiskowe i stabilność finansów publicznych oraz sprawić, by system ten był bardziej sprawiedliwy, a jednocześnie wspierać realizację szerzej określonych celów polityki. W porównaniu z innymi państwami członkowskimi obciążenie podatkowe związane z zatrudnieniem jest szczególnie duże w przypadku osób o niskich dochodach. Z drugiej strony potencjał podatków środowiskowych i podatków od nieruchomości nie jest pełni wykorzystywany. Zmiany struktury podatkowej mogłyby wspierać wzrost, a także wspomagać zieloną transformację i zrównoważenie środowiskowe. Energochłonność gospodarki znacznie przekracza średnią unijną, ale dochody z podatków środowiskowych wyniosły w 2020 r. 2,4 %, co jest wartością zbliżoną do średniej unijnej. Opłaty środowiskowe związane z gospodarowaniem odpadami oraz zanieczyszczeniem powietrza nie promują w wystarczającym stopniu efektywnego wykorzystania zasobów i nie ograniczają odpowiednio kosztów dla środowiska i społeczeństwa. Podatki drogowe i opłaty związane z rejestracją pojazdów także nie odzwierciedlają wystarczająco dobrze intensywności emisji gazów cieplarnianych. Podatki i opłaty środowiskowe nie są indeksowane, przez co dochody z tego tytułu zmniejszają się wskutek inflacji. Jeżeli chodzi o opodatkowanie nieruchomości, dochody z pobieranych okresowo podatków od nieruchomości były w 2020 r. relatywnie niskie (0,5 % PKB w stosunku do średniej unijnej wynoszącej 1,2 %). Słowacja nie dysponuje obecnie wystarczającymi danymi umożliwiającymi aktualizację i indeksację bazy podatkowej w przypadku podatku od nieruchomości zgodnie z wartościami rynkowymi, co mogłoby także częściowo ograniczyć utrzymujący się duży popyt na nieruchomości mieszkalne i związany z tym silny wzrost cen tych nieruchomości. Ponadto dalsze działania zmierzające do uproszczenia podatków i poprawy przestrzegania przepisów mogą zwiększyć dochody publiczne, a tym samym przyczyniać się do utrzymania stabilności finansów publicznych i większej sprawiedliwości. Pomimo poprawy luka w podatku VAT spowodowana nieprzestrzeganiem przepisów podatkowych utrzymywała się w 2019 r. na wysokim poziomie (16,1 % w stosunku do średniej unijnej wynoszącej 10,4 %) Do dalszego uszczelnienia systemu podatkowego mogłyby przyczynić się dalsze usprawnienia administracji podatkowej, w tym w zakresie fakturowania elektronicznego, wstępnie wypełnionych deklaracji podatkowych i zwiększenia stopnia cyfryzacji. |
| --- | --- |

(20)

System podatkowy Słowacji można by zreformować w taki sposób, aby poprawić efektywność ekonomiczną, wspierać zrównoważenie środowiskowe i stabilność finansów publicznych oraz sprawić, by system ten był bardziej sprawiedliwy, a jednocześnie wspierać realizację szerzej określonych celów polityki. W porównaniu z innymi państwami członkowskimi obciążenie podatkowe związane z zatrudnieniem jest szczególnie duże w przypadku osób o niskich dochodach. Z drugiej strony potencjał podatków środowiskowych i podatków od nieruchomości nie jest pełni wykorzystywany. Zmiany struktury podatkowej mogłyby wspierać wzrost, a także wspomagać zieloną transformację i zrównoważenie środowiskowe. Energochłonność gospodarki znacznie przekracza średnią unijną, ale dochody z podatków środowiskowych wyniosły w 2020 r. 2,4 %, co jest wartością zbliżoną do średniej unijnej. Opłaty środowiskowe związane z gospodarowaniem odpadami oraz zanieczyszczeniem powietrza nie promują w wystarczającym stopniu efektywnego wykorzystania zasobów i nie ograniczają odpowiednio kosztów dla środowiska i społeczeństwa. Podatki drogowe i opłaty związane z rejestracją pojazdów także nie odzwierciedlają wystarczająco dobrze intensywności emisji gazów cieplarnianych. Podatki i opłaty środowiskowe nie są indeksowane, przez co dochody z tego tytułu zmniejszają się wskutek inflacji. Jeżeli chodzi o opodatkowanie nieruchomości, dochody z pobieranych okresowo podatków od nieruchomości były w 2020 r. relatywnie niskie (0,5 % PKB w stosunku do średniej unijnej wynoszącej 1,2 %). Słowacja nie dysponuje obecnie wystarczającymi danymi umożliwiającymi aktualizację i indeksację bazy podatkowej w przypadku podatku od nieruchomości zgodnie z wartościami rynkowymi, co mogłoby także częściowo ograniczyć utrzymujący się duży popyt na nieruchomości mieszkalne i związany z tym silny wzrost cen tych nieruchomości. Ponadto dalsze działania zmierzające do uproszczenia podatków i poprawy przestrzegania przepisów mogą zwiększyć dochody publiczne, a tym samym przyczyniać się do utrzymania stabilności finansów publicznych i większej sprawiedliwości. Pomimo poprawy luka w podatku VAT spowodowana nieprzestrzeganiem przepisów podatkowych utrzymywała się w 2019 r. na wysokim poziomie (16,1 % w stosunku do średniej unijnej wynoszącej 10,4 %) Do dalszego uszczelnienia systemu podatkowego mogłyby przyczynić się dalsze usprawnienia administracji podatkowej, w tym w zakresie fakturowania elektronicznego, wstępnie wypełnionych deklaracji podatkowych i zwiększenia stopnia cyfryzacji.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Słowacji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności silny nacisk, jaki położono w planie na edukację włączającą, zarządzanie publiczne i inwestycje w zieloną i cyfrową transformację zwiększające wydajność, a także jego planowany wkład w zmniejszanie różnic regionalnych można uznać za kompleksową i adekwatną odpowiedź na wyzwania, przed którymi stoi Słowacja. W związku z wyzwaniem, jakim jest przyspieszenie zielonej i cyfrowej transformacji, podejmuje się zdecydowane działania z wykorzystaniem szerokiej gamy środków. W obliczu utrzymujących się od dawna wyzwań w dziedzinie edukacji, opieki nad dziećmi, opieki zdrowotnej oraz badań naukowych i innowacji stosuje się również kompleksowe środki w związku z najpoważniejszymi niedociągnięciami, takimi jak niska jakość i niewystarczająco włączający charakter edukacji, rozdrobniona koordynacja polityki w zakresie badań naukowych i innowacji, niewystarczająca współpraca publiczno-prywatna oraz słabe wyniki w zakresie badań i innowacji. Zaproponowane w planie odbudowy i zwiększania odporności dodatkowe działania na rzecz usprawnienia systemu wymiaru sprawiedliwości, zamówień publicznych i walki z praniem pieniędzy mają potencjał, aby przyczynić się do skutecznego rozwiązania wielu podstawowych problemów, jeżeli zostaną przyjęte i wdrożone zgodnie z wymogami prawa Unii dotyczącymi odpowiednich zabezpieczeń i niezależności sądów oraz z należytym zaangażowaniem zainteresowanych stron. Ponadto oczekuje się, że kilka reform przyczyni się do poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych. Ogólnie rzecz biorąc, plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje ambitne reformy i inwestycje, w szczególności w dziedzinie opieki zdrowotnej, zielonej i cyfrowej transformacji oraz administracji publicznej, które są ponadto ukierunkowane na dalszą poprawę konwergencji w strefie euro i wspieranie wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, wraz z orientacyjnym harmonogramem wdrażania, które mają zostać wdrożone do dnia 31 sierpnia 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Słowacji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności silny nacisk, jaki położono w planie na edukację włączającą, zarządzanie publiczne i inwestycje w zieloną i cyfrową transformację zwiększające wydajność, a także jego planowany wkład w zmniejszanie różnic regionalnych można uznać za kompleksową i adekwatną odpowiedź na wyzwania, przed którymi stoi Słowacja. W związku z wyzwaniem, jakim jest przyspieszenie zielonej i cyfrowej transformacji, podejmuje się zdecydowane działania z wykorzystaniem szerokiej gamy środków. W obliczu utrzymujących się od dawna wyzwań w dziedzinie edukacji, opieki nad dziećmi, opieki zdrowotnej oraz badań naukowych i innowacji stosuje się również kompleksowe środki w związku z najpoważniejszymi niedociągnięciami, takimi jak niska jakość i niewystarczająco włączający charakter edukacji, rozdrobniona koordynacja polityki w zakresie badań naukowych i innowacji, niewystarczająca współpraca publiczno-prywatna oraz słabe wyniki w zakresie badań i innowacji. Zaproponowane w planie odbudowy i zwiększania odporności dodatkowe działania na rzecz usprawnienia systemu wymiaru sprawiedliwości, zamówień publicznych i walki z praniem pieniędzy mają potencjał, aby przyczynić się do skutecznego rozwiązania wielu podstawowych problemów, jeżeli zostaną przyjęte i wdrożone zgodnie z wymogami prawa Unii dotyczącymi odpowiednich zabezpieczeń i niezależności sądów oraz z należytym zaangażowaniem zainteresowanych stron. Ponadto oczekuje się, że kilka reform przyczyni się do poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych. Ogólnie rzecz biorąc, plan odbudowy i zwiększania odporności przewiduje ambitne reformy i inwestycje, w szczególności w dziedzinie opieki zdrowotnej, zielonej i cyfrowej transformacji oraz administracji publicznej, które są ponadto ukierunkowane na dalszą poprawę konwergencji w strefie euro i wspieranie wzrostu gospodarczego.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Słowacji przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Słowacji stanowią 45 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Słowacji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, a jednocześnie wzmocni jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Słowacji przyczyni się do dalszych postępów w zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Słowacji stanowią 45 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z ustalonymi odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Słowacji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, a jednocześnie wzmocni jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | Słowacja przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17), nie przedłożyła jednak innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Słowacja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. W szczególności należy podjąć działania w związku z dysproporcjami regionalnymi w zakresie konkurencyjności i wskaźników społecznych, wykorzystując możliwość łączenia środków z różnych dostępnych funduszy. |
| --- | --- |

(23)

Słowacja przedłożyła umowę partnerstwa przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (17), nie przedłożyła jednak innych programów polityki spójności przewidzianych w tym rozporządzeniu. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Słowacja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. W szczególności należy podjąć działania w związku z dysproporcjami regionalnymi w zakresie konkurencyjności i wskaźników społecznych, wykorzystując możliwość łączenia środków z różnych dostępnych funduszy.

| (24) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(24)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (25) | Od 2015 r. w zasadzie nie poczyniono postępów w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych netto. Gospodarka słowacka charakteryzuje się wysoką energochłonnością, częściowo wynikającą z dużego uzależnienia sektora przemysłu od importu paliw kopalnych. Według danych z 2020 r. Słowacja jest szczególnie uzależniona od Rosji, jeżeli chodzi o gaz ziemny (85 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 44 %) i surową ropę naftową (100 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 26 %). Zależność od Rosji w przypadku węgla kamiennego jest jednak mniejsza od średniej unijnej (35 % w porównaniu z 54 %) (18). Udział gazu ziemnego w koszyku energetycznym jest nieco wyższy od średniej unijnej (24,9 % w porównaniu z 24,4 % dla Unii) i tak samo jest w przypadku stałych paliw kopalnych (14 % w porównaniu z 10,8 % dla Unii), natomiast udział ropy naftowej jest niższy (21,9 % w porównaniu z 32,7 % dla Unii). W 2020 r. udział energii jądrowej w koszyku energetycznym wyniósł 24,6 % (w porównaniu z 13,1 % dla Unii). Szybsze upowszechnianie wykorzystania odnawialnych źródeł energii pomogłoby zmniejszyć uzależnienie Słowacji od importu paliw kopalnych z Rosji i złagodzić ryzyko ubóstwa energetycznego przy rosnących cenach energii. W 2022 r. planowane są dalsze reformy przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności, które będą dotyczyć struktury rynku, a także wsparcie na rzecz odnawialnych źródeł energii. Upowszechnianie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych można jeszcze bardziej przyspieszyć przez podniesienie progów uprawniających do zwolnienia z konieczności ubiegania się pozwolenie na budowę w przypadku instalacji odnawialnych źródeł energii na małą skalę, usprawnienie procedur administracyjnych i procedur wydawania zezwoleń w ramach punktu kompleksowej obsługi, obniżenie opłat za przyłączenie do sieci oraz zapewnienie lepszego dostępu do dostępnej przepustowości sieci. W kwietniu 2021 r. Słowacja zniosła moratorium na przyłączanie nowych odnawialnych źródeł energii do sieci. Nadal należy jednak wdrożyć perspektywiczny mechanizm zapewniający przejrzyste i wiarygodne informacje na temat zdolności przyłączania do sieci nowych odnawialnych źródeł energii o zmiennej wydajności. Aby dostosować się do coraz większych ilości energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, Słowacja powinna zmodernizować sieci przesyłowe i dystrybucyjne, zapewnić nowe obiekty magazynowania energii oraz uzupełnić ramy regulacyjne dotyczące wodoru odnawialnego.
  Dodatkowe inwestycje w energię geotermalną, stacje tankowania zrównoważonego biometanu i rozwiązania oparte na wodorze odnawialnym, które spełniają odpowiednie kryteria zrównoważonego rozwoju, pomogłyby rozwiązać problem wysokiego krajowego zużycia gazu ziemnego. Istnieje również możliwość zwiększenia efektywności energetycznej systemów ciepłowniczych i szybkiego wprowadzenia odnawialnych źródeł ciepła zastępujących gaz ziemny. Można także zwiększyć intensywność działań na rzecz dekarbonizacji na poziomie regionalnym przez utworzenie regionalnych centrów zrównoważonej energii. |
| --- | --- |

(25)

Od 2015 r. w zasadzie nie poczyniono postępów w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych netto. Gospodarka słowacka charakteryzuje się wysoką energochłonnością, częściowo wynikającą z dużego uzależnienia sektora przemysłu od importu paliw kopalnych. Według danych z 2020 r. Słowacja jest szczególnie uzależniona od Rosji, jeżeli chodzi o gaz ziemny (85 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 44 %) i surową ropę naftową (100 % w porównaniu ze średnią unijną wynoszącą 26 %). Zależność od Rosji w przypadku węgla kamiennego jest jednak mniejsza od średniej unijnej (35 % w porównaniu z 54 %) (18). Udział gazu ziemnego w koszyku energetycznym jest nieco wyższy od średniej unijnej (24,9 % w porównaniu z 24,4 % dla Unii) i tak samo jest w przypadku stałych paliw kopalnych (14 % w porównaniu z 10,8 % dla Unii), natomiast udział ropy naftowej jest niższy (21,9 % w porównaniu z 32,7 % dla Unii). W 2020 r. udział energii jądrowej w koszyku energetycznym wyniósł 24,6 % (w porównaniu z 13,1 % dla Unii). Szybsze upowszechnianie wykorzystania odnawialnych źródeł energii pomogłoby zmniejszyć uzależnienie Słowacji od importu paliw kopalnych z Rosji i złagodzić ryzyko ubóstwa energetycznego przy rosnących cenach energii. W 2022 r. planowane są dalsze reformy przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności, które będą dotyczyć struktury rynku, a także wsparcie na rzecz odnawialnych źródeł energii. Upowszechnianie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych można jeszcze bardziej przyspieszyć przez podniesienie progów uprawniających do zwolnienia z konieczności ubiegania się pozwolenie na budowę w przypadku instalacji odnawialnych źródeł energii na małą skalę, usprawnienie procedur administracyjnych i procedur wydawania zezwoleń w ramach punktu kompleksowej obsługi, obniżenie opłat za przyłączenie do sieci oraz zapewnienie lepszego dostępu do dostępnej przepustowości sieci. W kwietniu 2021 r. Słowacja zniosła moratorium na przyłączanie nowych odnawialnych źródeł energii do sieci. Nadal należy jednak wdrożyć perspektywiczny mechanizm zapewniający przejrzyste i wiarygodne informacje na temat zdolności przyłączania do sieci nowych odnawialnych źródeł energii o zmiennej wydajności. Aby dostosować się do coraz większych ilości energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, Słowacja powinna zmodernizować sieci przesyłowe i dystrybucyjne, zapewnić nowe obiekty magazynowania energii oraz uzupełnić ramy regulacyjne dotyczące wodoru odnawialnego.

Dodatkowe inwestycje w energię geotermalną, stacje tankowania zrównoważonego biometanu i rozwiązania oparte na wodorze odnawialnym, które spełniają odpowiednie kryteria zrównoważonego rozwoju, pomogłyby rozwiązać problem wysokiego krajowego zużycia gazu ziemnego. Istnieje również możliwość zwiększenia efektywności energetycznej systemów ciepłowniczych i szybkiego wprowadzenia odnawialnych źródeł ciepła zastępujących gaz ziemny. Można także zwiększyć intensywność działań na rzecz dekarbonizacji na poziomie regionalnym przez utworzenie regionalnych centrów zrównoważonej energii.

| (26) | Konieczne będą dalsze działania na rzecz efektywności energetycznej. W szczególności należy skupić się na gruntownych i ekologicznych renowacjach, ograniczyć zużycie ciepła i zwiększyć inwestycje w odnawialne źródła ciepła, w tym pompy ciepła. Słowacja mogłaby jeszcze bardziej przyspieszyć renowacje budynków poprzez przyciągnięcie większej liczby inwestycji prywatnych, w tym w odniesieniu do budynków publicznych, zapewnienie pomocy technicznej, zwiększenie zdolności wdrożeniowych i zastosowanie podejścia opartego na punkcie kompleksowej obsługi oraz inwestowanie w umiejętności ekologiczne. Ponadto wysoki poziom niedopasowania umiejętności w gospodarce wymaga odpowiedniego dostosowania polityki kształcenia dorosłych, w tym w odniesieniu do zielonej transformacji. Konieczne są dodatkowe działania, aby zaradzić ubóstwu energetycznemu i zreformować ramy regulujące inwestycje w mieszkalnictwo socjalne. Ponadto należy wprowadzić szereg środków regulacyjnych i administracyjnych, aby przyspieszyć proces wydawania pozwoleń na budowę, uprościć przepisy wykonawcze, dostosować programy renowacji oraz poprawić koordynację działań różnych organów publicznych z działaniami w ramach programów finansowania. Dodatkowe środki i zachęty mogłyby zaradzić problemowi wysokiej energochłonności w przemyśle, w tym w małych i średnich przedsiębiorstwach. Mogą to być m.in. programy inwestycyjne służące poprawie efektywności energetycznej w oparciu o audyty energetyczne. Systemy wsparcia powinny się nawzajem uzupełniać (np. z programem dekarbonizacji) i być wspierane ze środków prywatnych i za pomocą instrumentów finansowych. Realizacja przez Słowację celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(26)

Konieczne będą dalsze działania na rzecz efektywności energetycznej. W szczególności należy skupić się na gruntownych i ekologicznych renowacjach, ograniczyć zużycie ciepła i zwiększyć inwestycje w odnawialne źródła ciepła, w tym pompy ciepła. Słowacja mogłaby jeszcze bardziej przyspieszyć renowacje budynków poprzez przyciągnięcie większej liczby inwestycji prywatnych, w tym w odniesieniu do budynków publicznych, zapewnienie pomocy technicznej, zwiększenie zdolności wdrożeniowych i zastosowanie podejścia opartego na punkcie kompleksowej obsługi oraz inwestowanie w umiejętności ekologiczne. Ponadto wysoki poziom niedopasowania umiejętności w gospodarce wymaga odpowiedniego dostosowania polityki kształcenia dorosłych, w tym w odniesieniu do zielonej transformacji. Konieczne są dodatkowe działania, aby zaradzić ubóstwu energetycznemu i zreformować ramy regulujące inwestycje w mieszkalnictwo socjalne. Ponadto należy wprowadzić szereg środków regulacyjnych i administracyjnych, aby przyspieszyć proces wydawania pozwoleń na budowę, uprościć przepisy wykonawcze, dostosować programy renowacji oraz poprawić koordynację działań różnych organów publicznych z działaniami w ramach programów finansowania. Dodatkowe środki i zachęty mogłyby zaradzić problemowi wysokiej energochłonności w przemyśle, w tym w małych i średnich przedsiębiorstwach. Mogą to być m.in. programy inwestycyjne służące poprawie efektywności energetycznej w oparciu o audyty energetyczne. Systemy wsparcia powinny się nawzajem uzupełniać (np. z programem dekarbonizacji) i być wspierane ze środków prywatnych i za pomocą instrumentów finansowych. Realizacja przez Słowację celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (27) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Słowacja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Słowacja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(27)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Słowacja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Słowacja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (19), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (28) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1, |
| --- | --- |

(28)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (20) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1,

| (29) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Słowacji kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2, |
| --- | --- |

(29)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Słowacji kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2,

NINIEJSZYM ZALECA Słowacji podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Dostosowanie struktury podatkowej w taki sposób, by stała się bardziej wydajna i by bardziej wspierała trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, m.in. przez wykorzystanie potencjału podatków środowiskowych i podatku od nieruchomości. Dalszą poprawę przestrzegania przepisów podatkowych, w tym poprzez dalszą cyfryzację administracji podatkowej.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 13 lipca 2021 r. Przedłożenie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu sfinalizowania tych negocjacji z Komisją i następnie rozpoczęcia wdrażania tych dokumentów.

3.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dywersyfikację importu paliw kopalnych. Przyspieszenie upowszechniania odnawialnych źródeł energii poprzez dalsze ułatwianie dostępu do sieci, wprowadzenie środków w celu usprawnienia procedur wydawania pozwoleń i procedur administracyjnych oraz modernizację sieci elektroenergetycznej. Zmniejszenie uzależnienia od gazu ziemnego w ciepłownictwie i przemyśle. Dostosowanie strategii renowacji, aby przyspieszyć gruntowne renowacje budynków, i ustanowienie zachęt w tym zakresie.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Słowacji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 121).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 10156/2021 + COR 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Słowacji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Słowację programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 164).

11

(12)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

12

(13)  Dodatnia wartość wskaźnika odpowiada niedoborowi wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na restrykcyjną politykę fiskalną.

13

(14)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

14

(15)  Ujemna wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną politykę fiskalną.

15

(16)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,1 punktu procentowego PKB.

16

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

17

(18)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Słowacji całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

18

(19)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

19

(20)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1466/97.

20

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/213 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/213

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2022 r.

(2022/C 334/26)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Finlandii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Finlandii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. W dniu 5 kwietnia 2022 r. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (4) („zalecenie dla strefy euro na 2022 r.”), a w dniu 14 marca 2022 r. – wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (5) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (6), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Finlandii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (7), zawierającym opinię Rady na temat programu stabilności Finlandii na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (8). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (9).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 27 maja 2021 r. Finlandia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 29 października 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Finlandia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 27 maja 2021 r. Finlandia przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 29 października 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii (10). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Finlandia osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 13 kwietnia 2022 r. Finlandia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program stabilności na 2022 r., w terminie przewidzianym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Finlandii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 13 kwietnia 2022 r. Finlandia przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. oraz swój program stabilności na 2022 r., w terminie przewidzianym w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Finlandii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Finlandii 2022. Oceniono w nim postępy Finlandii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację przez Finlandię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Finlandii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Finlandii 2022. Oceniono w nim postępy Finlandii w uwzględnianiu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację przez Finlandię planu odbudowy i zwiększania odporności, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Finlandii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Finlandii, ponieważ jej dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2021 r. przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % produktu krajowego brutto (PKB), w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium długu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r. |
| --- | --- |

(12)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja wydała sprawozdanie na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu. W sprawozdaniu tym omówiono sytuację budżetową Finlandii, ponieważ jej dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2021 r. przekroczył określoną w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % produktu krajowego brutto (PKB), w związku z czym państwo to nie przestrzegało warunków wartości odniesienia dotyczącej redukcji długu. W sprawozdaniu stwierdzono, że kryterium długu nie zostało spełnione. Zgodnie z komunikatem z dnia 2 marca 2022 r. Komisja uznała w ramach swojej oceny wszystkich istotnych czynników, że zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu wiązałoby się ze zbyt trudnym i skoncentrowanym na wstępie wysiłkiem fiskalnym, który mógłby zagrozić wzrostowi gospodarczemu. W związku z tym zapewnienie zgodności z wartością odniesienia dotyczącą redukcji długu nie jest, zdaniem Komisji, uzasadnione w obecnych wyjątkowych warunkach gospodarczych. Zgodnie z zapowiedzią Komisja nie zaproponowała wszczęcia nowych procedur nadmiernego deficytu wiosną 2022 r. i ponownie oceni, czy konieczne jest zaproponowanie wszczęcia takich procedur jesienią 2022 r.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Finlandii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Finlandii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Finlandii zmniejszył się z 5,5 % PKB w 2020 r. do 2,6 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Finlandię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 2,8 % PKB w 2020 r. do 1,7 %. Środki przyjęte przez Finlandię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 69,0 % PKB w 2020 r. do 65,8 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (11) Rada zaleciła Finlandii przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Finlandii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Finlandii zmniejszył się z 5,5 % PKB w 2020 r. do 2,6 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Finlandię wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków obniżyła się z 2,8 % PKB w 2020 r. do 1,7 %. Środki przyjęte przez Finlandię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 69,0 % PKB w 2020 r. do 65,8 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,5 %, a w 2023 r. – o 1,7 %. Dla porównania – w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się nieco wyższy wzrost realnego PKB – o 1,6 % w 2022 r. i o 1,7 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 2,2 % PKB w 2022 r. i 1,7 % PKB w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 66,2 %, a w 2023 r. – do 66,9 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 2,2 % PKB i 1,7 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 65,9 %, a w 2023 r. – 66,6 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Finlandii. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 1,5 %, a w 2023 r. – o 1,7 %. Dla porównania – w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się nieco wyższy wzrost realnego PKB – o 1,6 % w 2022 r. i o 1,7 % w 2023 r. W programie stabilności na 2022 r. rząd oczekuje, że deficyt nominalny zmniejszy się do poziomu 2,2 % PKB w 2022 r. i 1,7 % PKB w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie silny wzrost działalności gospodarczej oraz zniesienie większości środków nadzwyczajnych. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2022 r. do 66,2 %, a w 2023 r. – do 66,9 %. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w latach 2022 i 2023 przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. ma wynieść odpowiednio 2,2 % PKB i 1,7 % PKB. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie stabilności na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 65,9 %, a w 2023 r. – 66,6 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,2 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Finlandii.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 1,7 % PKB w 2021 r. do 0,2 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,0 PKB w 2023 r. (12) Są to głównie tymczasowe środki podatkowe (np. odliczenie kosztów podróży). Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (13), a także koszty zwiększenia wydatków na obronę o 0,3 % PKB w 2022 r. i o 0,1 % PKB w 2023 r. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe środki nadzwyczajne zmaleją z 1,7 % PKB w 2021 r. do 0,2 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, których wartość w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,0 PKB w 2023 r. (12) Są to głównie tymczasowe środki podatkowe (np. odliczenie kosztów podróży). Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogłyby zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. (13), a także koszty zwiększenia wydatków na obronę o 0,3 % PKB w 2022 r. i o 0,1 % PKB w 2023 r.

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Finlandia kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Finlandia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Finlandia kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Finlandia prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Finlandii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 0,6 % PKB (14). Finlandia planuje stałe wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2022 r. (15) W związku z tym Finlandia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie stabilności Finlandii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 0,6 % PKB (14). Finlandia planuje stałe wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,2 punktu procentowego w 2022 r. (15) W związku z tym Finlandia planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć zasadniczo neutralny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,3 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Finlandia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie 0,3 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Finlandia będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających odbudowę. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,2 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17) Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (19) | W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 1,4 % w 2024 r. i do 1,8 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona wzrosnąć do 68,0 %, a w 2025 r. – do 69,1 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie stabilności na 2022 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo obniżać się do 1,4 % w 2024 r. i do 1,8 % w 2025 r. W związku z tym planuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem. W programie stabilności na 2022 r. przewidziano wzrost relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do 2025 r. – w 2024 r. ma ona wzrosnąć do 68,0 %, a w 2025 r. – do 69,1 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się średnie w średnim okresie.

| (20) | System zabezpieczenia społecznego Finlandii obejmuje szeroki odsetek ludności i zapewnia skuteczną ochronę przed ubóstwem, ale charakteryzuje się też dużą złożonością i pewnymi inherentnymi brakami wydajności. W szczególności dotyczy to łączenia dochodów z pracy i świadczeń socjalnych oraz walki z bezrobociem długotrwałym. Kompleksowa reforma zabezpieczenia społecznego będzie miała zasadnicze znaczenie dla usprawnienia systemu, zwiększenia zachęt do pracy, a jednocześnie zachowania zabezpieczenia społecznego i podniesienia wskaźnika zatrudnienia, zgodnie z długoterminowymi celami rządu. Taka reforma powinna zwiększyć dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych z podatków dochodowych oraz podnieść efektywność wydatków na ochronę socjalną, wspierając tym samym stabilność finansów publicznych. W 2020 r. specjalnej komisji parlamentarnej powierzono zadanie zaplanowania tej reformy do 2027 r. W styczniu 2022 r. komisja opublikowała wyniki swoich prac w zakresie mapowania problemów, zaś kolejny etap jej prac obejmuje opracowywanie możliwych rozwiązań rozpoznanych problemów oraz analizę alternatywnych sposobów organizacji zabezpieczenia społecznego. Przyjęcie, w oparciu o prace komisji, rządowego planu działania na rzecz reformy zabezpieczenia społecznego powinno przyspieszyć postępy w przygotowywaniu reformy i utorować drogę dla jej realizacji. |
| --- | --- |

(20)

System zabezpieczenia społecznego Finlandii obejmuje szeroki odsetek ludności i zapewnia skuteczną ochronę przed ubóstwem, ale charakteryzuje się też dużą złożonością i pewnymi inherentnymi brakami wydajności. W szczególności dotyczy to łączenia dochodów z pracy i świadczeń socjalnych oraz walki z bezrobociem długotrwałym. Kompleksowa reforma zabezpieczenia społecznego będzie miała zasadnicze znaczenie dla usprawnienia systemu, zwiększenia zachęt do pracy, a jednocześnie zachowania zabezpieczenia społecznego i podniesienia wskaźnika zatrudnienia, zgodnie z długoterminowymi celami rządu. Taka reforma powinna zwiększyć dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych z podatków dochodowych oraz podnieść efektywność wydatków na ochronę socjalną, wspierając tym samym stabilność finansów publicznych. W 2020 r. specjalnej komisji parlamentarnej powierzono zadanie zaplanowania tej reformy do 2027 r. W styczniu 2022 r. komisja opublikowała wyniki swoich prac w zakresie mapowania problemów, zaś kolejny etap jej prac obejmuje opracowywanie możliwych rozwiązań rozpoznanych problemów oraz analizę alternatywnych sposobów organizacji zabezpieczenia społecznego. Przyjęcie, w oparciu o prace komisji, rządowego planu działania na rzecz reformy zabezpieczenia społecznego powinno przyspieszyć postępy w przygotowywaniu reformy i utorować drogę dla jej realizacji.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Finlandii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada aktualizację ustawy o zmianie klimatu oraz trwające reformy kształcenia ciągłego, opieki społecznej i opieki zdrowotnej. Obejmuje też środki mające zwiększyć zatrudnienie oraz wzmocnić przeciwdziałanie praniu pieniędzy i wesprzeć ustanowienie pozytywnego rejestru kredytowego. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Finlandii przez Radę w ramach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. W szczególności plan odbudowy i zwiększania odporności zakłada aktualizację ustawy o zmianie klimatu oraz trwające reformy kształcenia ciągłego, opieki społecznej i opieki zdrowotnej. Obejmuje też środki mające zwiększyć zatrudnienie oraz wzmocnić przeciwdziałanie praniu pieniędzy i wesprzeć ustanowienie pozytywnego rejestru kredytowego.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Finlandii stanowią 50,1 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 27,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Finlandii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Finlandii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Finlandii stanowią 50,1 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 27,5 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Finlandii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 5 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła programy polityki spójności, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060, w odniesieniu do Finlandii (18), z wyjątkiem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i programu polityki spójności na rzecz wysp Alandzkich. W dniu 4 kwietnia 2022 r. Wyspy Alandzkie przedłożyły program polityki spójności przewidziany w rozporządzeniu (UE) 2021/1060. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Finlandia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 5 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła programy polityki spójności, przewidziane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060, w odniesieniu do Finlandii (18), z wyjątkiem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i programu polityki spójności na rzecz wysp Alandzkich. W dniu 4 kwietnia 2022 r. Wyspy Alandzkie przedłożyły program polityki spójności przewidziany w rozporządzeniu (UE) 2021/1060. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Finlandia ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia wąskich gardeł dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(24)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (25) | Choć fińska gospodarka jest jedną z najbardziej energochłonnych w Unii, Finlandia wyznaczyła sobie cel, który zakłada, że do 2035 r. stanie się neutralnym pod względem emisji dwutlenku węgla, a niedługo później pierwszym wolnym od paliw kopalnych społeczeństwem opiekuńczym. Energia, przemysł, transport i budownictwo to najważniejsze sektory, które będą musiały przyczynić się do znacznych redukcji emisji gazów cieplarnianych. Do wyzwań utrudniających osiągnięcie tego celu należą znaczna luka inwestycyjna sektora prywatnego i publicznego oraz opóźnienia inwestycji w energię odnawialną spowodowane zaległościami w rozpatrywaniu pozwoleń środowiskowych. Według danych z 2020 r. Finlandia jest wysoce uzależniona od importu gazu (67 % w porównaniu z 44 % w Unii), ropy naftowej (84 % w porównaniu z 26 % w Unii) i węgla (55 % w porównaniu z 54 % w Unii) z Rosji (19). Fińska gospodarka jednak tylko w ograniczonym stopniu zależy od importu gazu (który stanowił 6,9 % koszyka energetycznego w 2020 r.), a import wszystkich tych trzech surowców może zostać w dużej mierze zastąpiony innymi paliwami lub importem z innych państw. Finlandia dysponuje środkami awaryjnymi, aby zapewnić kontynuację działalności sektorów uzależnionych od tych paliw w przypadku zakłóceń w dostawach, oraz podejmuje działania na rzecz dywersyfikacji importu energii, aby uniezależnić się od Rosji. Finlandia wykorzystuje bardzo niewielkie ilości gazu do ogrzewania domów, a elektrownie są na ogół zdolne do zastąpienia stosowania gazu innymi paliwami. Finlandia nie ma dostępu do krajowych instalacji magazynowania gazu, ale w 2020 r. zaczął działać dwukierunkowy gazociąg Balticconector i państwo to spodziewa się, że w drugiej połowie 2022 r. zakończy budowę swojego trzeciego terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG). Oczekuje się, że wraz z dwoma już istniejącymi terminalami LNG i potencjalnymi przyszłymi projektami łączna zdolność importowa gazu wkrótce pokryje znaczną część fińskich potrzeb w zakresie importu gazu. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. W dniu 20 maja 2022 r. Finlandia podpisała dziesięcioletnią umowę najmu pływającego terminalu LNG.
  Około jednej trzeciej koszyka energetycznego Finlandii nadal stanowią ropa naftowa i węgiel, mimo że Finlandia również dywersyfikuje swój import ropy naftowej i węgla, aby uniezależnić się od Rosji, i zamierza zwiększyć krajową zrównoważoną produkcję biogazu, m.in. do wykorzystania w transporcie ciężkim. Energia jądrowa stanowiła w 2020 r. 17 % koszyka energetycznego, przy czym ważnym źródłem paliwa jądrowego była Rosja. Wskaźnik elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych Finlandii wynosi obecnie 29 %, ale spodziewany jest jego wzrost w perspektywie średnioterminowej. Finlandia mogłaby wzmocnić krajowy przesył energii elektrycznej. Ogółem Finlandia odchodzi od swojej ograniczonej zależności od importu paliw kopalnych z Rosji, jednak obecna sytuacja wymaga przyspieszenia i zwiększenia inwestycji w dekarbonizację oraz zapewnienia efektywności energetycznej i bezpieczeństwa dostaw energii. Do działań tych należy dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń, aby nadrobić zaległości w zakresie oczekujących na realizację projektów energetycznych oraz ułatwić dodatkowe priorytetowe inwestycje. Realizacja przez Finlandię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(25)

Choć fińska gospodarka jest jedną z najbardziej energochłonnych w Unii, Finlandia wyznaczyła sobie cel, który zakłada, że do 2035 r. stanie się neutralnym pod względem emisji dwutlenku węgla, a niedługo później pierwszym wolnym od paliw kopalnych społeczeństwem opiekuńczym. Energia, przemysł, transport i budownictwo to najważniejsze sektory, które będą musiały przyczynić się do znacznych redukcji emisji gazów cieplarnianych. Do wyzwań utrudniających osiągnięcie tego celu należą znaczna luka inwestycyjna sektora prywatnego i publicznego oraz opóźnienia inwestycji w energię odnawialną spowodowane zaległościami w rozpatrywaniu pozwoleń środowiskowych. Według danych z 2020 r. Finlandia jest wysoce uzależniona od importu gazu (67 % w porównaniu z 44 % w Unii), ropy naftowej (84 % w porównaniu z 26 % w Unii) i węgla (55 % w porównaniu z 54 % w Unii) z Rosji (19). Fińska gospodarka jednak tylko w ograniczonym stopniu zależy od importu gazu (który stanowił 6,9 % koszyka energetycznego w 2020 r.), a import wszystkich tych trzech surowców może zostać w dużej mierze zastąpiony innymi paliwami lub importem z innych państw. Finlandia dysponuje środkami awaryjnymi, aby zapewnić kontynuację działalności sektorów uzależnionych od tych paliw w przypadku zakłóceń w dostawach, oraz podejmuje działania na rzecz dywersyfikacji importu energii, aby uniezależnić się od Rosji. Finlandia wykorzystuje bardzo niewielkie ilości gazu do ogrzewania domów, a elektrownie są na ogół zdolne do zastąpienia stosowania gazu innymi paliwami. Finlandia nie ma dostępu do krajowych instalacji magazynowania gazu, ale w 2020 r. zaczął działać dwukierunkowy gazociąg Balticconector i państwo to spodziewa się, że w drugiej połowie 2022 r. zakończy budowę swojego trzeciego terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG). Oczekuje się, że wraz z dwoma już istniejącymi terminalami LNG i potencjalnymi przyszłymi projektami łączna zdolność importowa gazu wkrótce pokryje znaczną część fińskich potrzeb w zakresie importu gazu. Zaleca się, aby nowe inwestycje w infrastrukturę i sieci związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak by przez zmianę ich przeznaczenia do celów wykorzystania zrównoważonych paliw można było zapewnić ich długoterminowy zrównoważony charakter. W dniu 20 maja 2022 r. Finlandia podpisała dziesięcioletnią umowę najmu pływającego terminalu LNG.

Około jednej trzeciej koszyka energetycznego Finlandii nadal stanowią ropa naftowa i węgiel, mimo że Finlandia również dywersyfikuje swój import ropy naftowej i węgla, aby uniezależnić się od Rosji, i zamierza zwiększyć krajową zrównoważoną produkcję biogazu, m.in. do wykorzystania w transporcie ciężkim. Energia jądrowa stanowiła w 2020 r. 17 % koszyka energetycznego, przy czym ważnym źródłem paliwa jądrowego była Rosja. Wskaźnik elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych Finlandii wynosi obecnie 29 %, ale spodziewany jest jego wzrost w perspektywie średnioterminowej. Finlandia mogłaby wzmocnić krajowy przesył energii elektrycznej. Ogółem Finlandia odchodzi od swojej ograniczonej zależności od importu paliw kopalnych z Rosji, jednak obecna sytuacja wymaga przyspieszenia i zwiększenia inwestycji w dekarbonizację oraz zapewnienia efektywności energetycznej i bezpieczeństwa dostaw energii. Do działań tych należy dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń, aby nadrobić zaległości w zakresie oczekujących na realizację projektów energetycznych oraz ułatwić dodatkowe priorytetowe inwestycje. Realizacja przez Finlandię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (26) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności emisyjnej i odchodzenia od paliw kopalnych będzie się wiązać ze znacznymi kosztami restrukturyzacji w niektórych sektorach, Finlandia może wykorzystywać mechanizm sprawiedliwej transformacji w ramach polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Finlandia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(26)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności emisyjnej i odchodzenia od paliw kopalnych będzie się wiązać ze znacznymi kosztami restrukturyzacji w niektórych sektorach, Finlandia może wykorzystywać mechanizm sprawiedliwej transformacji w ramach polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Finlandia może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (27) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1. |
| --- | --- |

(27)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program stabilności na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1.

| (28) | W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Finlandii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2; |
| --- | --- |

(28)

W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zaleceń określonych w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej strefy euro na 2022 r. W przypadku Finlandii kwestia ta znalazła odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniach 1 i 2;

NINIEJSZYM ZALECA Finlandii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego – przy uwzględnieniu inicjatywy REPowerEU – m.in. przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Przedstawienie wniosków politycznych dotyczących reformy zabezpieczenia społecznego, mających na celu zwiększenie efektywności systemu świadczeń socjalnych, poprawę zachęt do pracy, a także wsparcie długoterminowej stabilności finansów publicznych.

2.

Kontynuowanie realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z ustalonymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 29 października 2021 r. Kontynuowanie realizacji uzgodnionego programu polityki spójności Finlandii na lata 2021–2027 oraz szybkie zakończenie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 dla wysp Alandzkich oraz Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych i dywersyfikację importu paliw kopalnych. Przyspieszenie upowszechniania wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, w tym poprzez dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń, oraz zwiększenie inwestycji w dekarbonizację przemysłu i transportu, w tym poprzez elektryfikację sektora transportu. Rozwijanie infrastruktury energetycznej w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Zalecenie Rady z dnia 5 kwietnia 2022 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C 153 z 7.4.2022, s. 1).

4

(5)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

5

(6)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

6

(7)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady w sprawie programu stabilności Finlandii na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 126).

7

(8)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

8

(9)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

9

(10)  Dok. ST 12524/2021; ST 12524/2021 ADD 1.

10

(11)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Finlandii na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Finlandię programu stabilności na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 171).

11

(12)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały ekspansywny wpływ, który wyniesie 0,3 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały restrykcyjny wpływ, który wyniesie 0,2 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Finlandii całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych. Od maja 2022 r., po jednostronnym zawieszeniu dostaw gazu z Gazpromu, Finlandia nie otrzymuje już dostaw gazu z Rosji.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---

| 1.9.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 334/221 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 334/221

---

ZALECENIE RADY

z dnia 12 lipca 2022 r.

w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2022 r.

(2022/C 334/27)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (2), w szczególności jego art. 6 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

| (1) | Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 (3), którym ustanowiono Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do odbudowy gospodarczej oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i potencjalny wzrost gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie zaktualizowany w czerwcu 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

| (2) | W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Szwecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r. |
| --- | --- |

(2)

W dniu 24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej Zobowiązanie społeczne z Porto, podpisane w dniu 7 maja 2021 r., do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych, proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję w dniu 17 listopada 2017 r. W dniu 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. W dniu 24 listopada 2021 r., na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym wskazała Szwecję jako jedno z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu w dniu 14 marca 2022 r.

| (3) | Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej. |
| --- | --- |

(3)

Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to między innymi wyższe ceny energii, żywności i surowców oraz słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii stanowią duże obciążenie zwłaszcza dla gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone, oraz dla przedsiębiorstw najbardziej podatnych na podwyżki cen energii. Unia doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. Skutki gospodarcze wynikające z prowadzonej przez Rosję wojny napastniczej w różnym stopniu odciskają się na poszczególnych państwach członkowskich. W tym kontekście w dniu 4 marca 2022 r. decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 (4) uruchomiono po raz pierwszy dyrektywę Rady 2001/55/WE (5), przyznając wysiedleńcom z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Unii, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.

| (4) | Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności. |
| --- | --- |

(4)

Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., ewoluując jednocześnie zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest istotna dla realizacji priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach europejskiego semestru w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok wszelkich innych zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia takich uzupełnionych, zaktualizowanych lub zmodyfikowanych planów odbudowy i zwiększania odporności.

| (5) | Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu. |
| --- | --- |

(5)

Ogólna klauzula wyjścia przewidziana w pakcie stabilności i wzrostu została uruchomiona w marcu 2020 r. W swoim komunikacie z dnia 3 marca 2021 r., zatytułowanym „Rok od wybuchu pandemii COVID-19: działania z zakresu polityki fiskalnej”, Komisja przedstawiła swoją opinię, z której wynika że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym jednym z kluczowych kryteriów ilościowych powinien być poziom aktywności gospodarczej w Unii lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowe podwyżki cen energii oraz utrzymujące się zakłócenia w łańcuchu dostaw uzasadniają przedłużenie na 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.

| (6) | Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Szwecji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8). |
| --- | --- |

(6)

Zgodnie z podejściem przyjętym w zaleceniu Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. (6), zawierającym opinię Rady na temat programu konwergencji Szwecji na 2021 r., ogólny kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19), ale z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, w stosunku do średniookresowego potencjalnego wzrostu (7). Wykraczając poza ogólny kurs polityki fiskalnej, aby ocenić, czy krajowa polityka fiskalna ma ostrożny charakter, a jej struktura sprzyja trwałej odbudowie gospodarczej zgodnej z celami zielonej i cyfrowej transformacji, należy zwrócić uwagę także na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów oraz z wyłączeniem tymczasowych środków nadzwyczajnych wynikających z kryzysu związanego z COVID-19) i inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (8).

| (7) | W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru. |
| --- | --- |

(7)

W dniu 2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. (zwane dalej „wytycznymi fiskalnymi”), aby wesprzeć państwa członkowskie w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a tym samym wzmocnić koordynację polityki. Opierając się na perspektywach makroekonomicznych w prognozie z zimy 2022 r., Komisja zwróciła uwagę, że w 2023 r. stosowne wydawałoby się przejście od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy jednoczesnym zachowaniu gotowości do reagowania na zmieniającą się sytuację gospodarczą. Komisja stwierdziła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w ich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.

| (8) | W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy. |
| --- | --- |

(8)

W odniesieniu do wytycznych fiskalnych zalecenia fiskalne na 2023 r. biorą pod uwagę gorsze perspektywy gospodarcze, zwiększoną niepewność i dalsze ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie Komisji z zimy 2022 r. W związku z powyższym działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki podwyżek cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną wynikającą z efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych i tymczasowych środków. Polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby można było ją dostosować do szybko zmieniających się okoliczności, w tym wyzwań, jakie pojawiają się w zakresie obrony i bezpieczeństwa w związku z prowadzoną przez Rosję wojną napastniczą przeciwko Ukrainie, oraz musi być zróżnicowana w poszczególnych państwach członkowskich w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, w tym ich narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.

| (9) | W dniu 28 maja 2021 r. Szwecja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 4 maja 2022 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Szwecji (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Szwecja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone. |
| --- | --- |

(9)

W dniu 28 maja 2021 r. Szwecja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zamieszczonymi w załączniku V do tego rozporządzenia. W dniu 4 maja 2022 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Szwecji (9). Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji, zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241, stwierdzającej, że Szwecja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.

| (10) | W dniu 29 kwietnia 2022 r. Szwecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie. |
| --- | --- |

(10)

W dniu 29 kwietnia 2022 r. Szwecja przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r. i swój program konwergencji na 2022 r., w terminie określonym w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je równoczesnej ocenie.

| (11) | W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Szwecji 2022. Oceniono w nim postępy Szwecji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Szwecję, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Szwecji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

(11)

W dniu 23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Szwecji 2022. Oceniono w nim postępy Szwecji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 i podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Szwecję, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Szwecji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju.

| (12) | Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Szwecji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Szwecja boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatności na zagrożenia wiążą się z wysokimi i wciąż rosnącymi cenami nieruchomości mieszkalnych oraz wysokim zadłużeniem gospodarstw domowych. Zadłużenie sektora prywatnego wzrosło do 216 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2020 r., co budzi zaniepokojenie z powodu dużej części tego zadłużenia przeznaczonej na zakup nieruchomości. Instytucje finansowe są narażone na zakłócenia na rynku nieruchomości przez udzielanie kredytów hipotecznych oraz kredytowanie przedsiębiorstw zajmujących się nieruchomościami komercyjnymi i przedsiębiorstw budowlanych. Niedobór mieszkań, przeregulowany rynek wynajmu, zachęty podatkowe do zaciągania kredytów hipotecznych oraz malejące stopy oprocentowania spowodowały, że gospodarstwa domowe w coraz większym stopniu zadłużają się, aby sfinansować zakup nieruchomości mieszkalnych. W rezultacie są one narażone na potencjalne zmiany stóp procentowych. Na koniec 2020 r. zadłużenie gospodarstw domowych wyniosło 188 % dochodu do dyspozycji i 95 % PKB. Korekta mogłaby mieć niekorzystny wpływ na gospodarkę i sektor bankowy. W efekcie mogłyby wystąpić skutki uboczne dla państw mających gospodarcze i finansowe powiązania ze szwedzką gospodarką i sektorem bankowym. W ostatnich latach zastosowano pewne środki, aby zaradzić tym zakłóceniom równowagi, ale ich wpływ był ograniczony. Najważniejsze luki w polityce utrzymują się zwłaszcza w odniesieniu do bodźców podatkowych zachęcających do finansowania zakupu nieruchomości mieszkalnych długiem, podaży nieruchomości mieszkalnych oraz rynku wynajmu. |
| --- | --- |

(12)

Komisja przeprowadziła szczegółową ocenę sytuacji dla Szwecji na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 i opublikowała jej wyniki w dniu 23 maja 2022 r. Komisja stwierdziła, że Szwecja boryka się z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej. Podatności na zagrożenia wiążą się z wysokimi i wciąż rosnącymi cenami nieruchomości mieszkalnych oraz wysokim zadłużeniem gospodarstw domowych. Zadłużenie sektora prywatnego wzrosło do 216 % produktu krajowego brutto (PKB) w 2020 r., co budzi zaniepokojenie z powodu dużej części tego zadłużenia przeznaczonej na zakup nieruchomości. Instytucje finansowe są narażone na zakłócenia na rynku nieruchomości przez udzielanie kredytów hipotecznych oraz kredytowanie przedsiębiorstw zajmujących się nieruchomościami komercyjnymi i przedsiębiorstw budowlanych. Niedobór mieszkań, przeregulowany rynek wynajmu, zachęty podatkowe do zaciągania kredytów hipotecznych oraz malejące stopy oprocentowania spowodowały, że gospodarstwa domowe w coraz większym stopniu zadłużają się, aby sfinansować zakup nieruchomości mieszkalnych. W rezultacie są one narażone na potencjalne zmiany stóp procentowych. Na koniec 2020 r. zadłużenie gospodarstw domowych wyniosło 188 % dochodu do dyspozycji i 95 % PKB. Korekta mogłaby mieć niekorzystny wpływ na gospodarkę i sektor bankowy. W efekcie mogłyby wystąpić skutki uboczne dla państw mających gospodarcze i finansowe powiązania ze szwedzką gospodarką i sektorem bankowym. W ostatnich latach zastosowano pewne środki, aby zaradzić tym zakłóceniom równowagi, ale ich wpływ był ograniczony. Najważniejsze luki w polityce utrzymują się zwłaszcza w odniesieniu do bodźców podatkowych zachęcających do finansowania zakupu nieruchomości mieszkalnych długiem, podaży nieruchomości mieszkalnych oraz rynku wynajmu.

| (13) | W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Szwecji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Szwecji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Szwecji spadł z 2,7 % PKB w 2020 r. do 0,2 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Szwecję wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Szwecję w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne podjęte w latach 2020–2021 nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, obejmując głównie kilka środków w zakresie wydatków oraz cięcia podatków dochodowych. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 39,6 % PKB w 2020 r. do 36,7 % PKB w 2021 r. |
| --- | --- |

(13)

W swoim zaleceniu z dnia 20 lipca 2020 r. (10) Rada zaleciła Szwecji przyjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich środków, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19, wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Szwecji – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Szwecji spadł z 2,7 % PKB w 2020 r. do 0,2 % w 2021 r. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Szwecję wspierały odbudowę gospodarki w 2021 r., podczas gdy wartość tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia obniżyła się z 3,3 % PKB w 2020 r. do 2,2 % w 2021 r. Środki przyjęte przez Szwecję w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Środki dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd przyjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy. Jednocześnie niektóre działania dyskrecjonalne podjęte w latach 2020–2021 nie miały charakteru tymczasowego ani nie były zrównoważone środkami kompensacyjnymi, obejmując głównie kilka środków w zakresie wydatków oraz cięcia podatków dochodowych. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 39,6 % PKB w 2020 r. do 36,7 % PKB w 2021 r.

| (14) | Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,1 %, a w 2023 r. – o 1,6 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 2,3 % w 2022 r. oraz 1,4 % w 2023 r. Rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 0,5 % PKB i zmieni się w nadwyżkę w wysokości 0,5 % PKB w 2023 r. Wzrost w 2022 r. jest głównie odzwierciedleniem słabszego wzrostu gospodarczego i dodatkowych priorytetów wydatkowania, które razem wzięte przeważają nad skutkami wycofywania środków nadzwyczajnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 33,5 % i będzie dalej spadać w 2023 r. – do 30,7 % PKB. Przy uwzględnieniu zapowiadanych środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wyniesie 0,5 % PKB, a w 2023 r. zmieni się w nadwyżkę w wysokości 0,5 %. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 33,8 %, a w 2023 r. – 30,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,9 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Szwecji. |
| --- | --- |

(14)

Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest realistyczny. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,1 %, a w 2023 r. – o 1,6 %. Dla porównania w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewidziano niższy wzrost realnego PKB w wysokości 2,3 % w 2022 r. oraz 1,4 % w 2023 r. Rząd oczekuje, że w 2022 r. deficyt nominalny wzrośnie do poziomu 0,5 % PKB i zmieni się w nadwyżkę w wysokości 0,5 % PKB w 2023 r. Wzrost w 2022 r. jest głównie odzwierciedleniem słabszego wzrostu gospodarczego i dodatkowych priorytetów wydatkowania, które razem wzięte przeważają nad skutkami wycofywania środków nadzwyczajnych. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 33,5 % i będzie dalej spadać w 2023 r. – do 30,7 % PKB. Przy uwzględnieniu zapowiadanych środków z zakresu polityki znanych w dniu granicznym prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2022 r. przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. wyniesie 0,5 % PKB, a w 2023 r. zmieni się w nadwyżkę w wysokości 0,5 %. Jest to zgodne z poziomem deficytu przewidywanym w programie konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się podobną relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 33,8 %, a w 2023 r. – 30,5 %. Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,9 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i które mogą zwiększyć potencjalny wzrost gospodarczy Szwecji.

| (15) | W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,2 % PKB w 2021 r. do 1,2 % PKB w 2022 r. Na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i które w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,0% PKB w 2023 r. (11). W porównaniu ze średnią unijną w Szwecji gospodarka jest mniej energochłonna i niższy jest udział wydatków gospodarstw domowych na energię (12). Środki te obejmują transfery socjalne na rzecz gospodarstw domowych celem skompensowania wyższych cen energii elektrycznej oraz obniżki podatków od paliw w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogą zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności transfery na rzecz gospodarstw domowych na pokrycie wyższych cen energii elektrycznej. Koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 2023 r (13)., natomiast koszty zwiększenia wydatków na obronę sięgają nieco poniżej 0,1 % PKB w samym 2022 r. |
| --- | --- |

(15)

W 2022 r. rząd stopniowo wycofywał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki zmaleją z 2,2 % PKB w 2021 r. do 1,2 % PKB w 2022 r. Na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które przyjęto, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i które w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,4 % PKB w 2022 r. i 0,0% PKB w 2023 r. (11). W porównaniu ze średnią unijną w Szwecji gospodarka jest mniej energochłonna i niższy jest udział wydatków gospodarstw domowych na energię (12). Środki te obejmują transfery socjalne na rzecz gospodarstw domowych celem skompensowania wyższych cen energii elektrycznej oraz obniżki podatków od paliw w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie w 2023 r., niektóre z tych środków mogą zostać utrzymane. Niektóre z tych środków nie są ukierunkowane, w szczególności transfery na rzecz gospodarstw domowych na pokrycie wyższych cen energii elektrycznej. Koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,1 % PKB w 2022 r. i 2023 r (13)., natomiast koszty zwiększenia wydatków na obronę sięgają nieco poniżej 0,1 % PKB w samym 2022 r.

| (16) | W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Szwecja kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Szwecja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

(16)

W swoim zaleceniu z dnia 18 czerwca 2021 r. Rada zaleciła, aby w 2022 r. Szwecja kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, w tym wykorzystując impuls zapewniany przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane z zasobów krajowych. Rada zaleciła również, by Szwecja prowadziła – gdy warunki ekonomiczne na to pozwolą – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej oraz zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.

| (17) | Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Szwecji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 0,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Szwecja planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych impulsów, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. (15). W związku z tym Szwecja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ wyżej wymienionych środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). |
| --- | --- |

(17)

Według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. oraz z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Szwecji na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający, na poziomie – 0,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady (14). Szwecja planuje dalsze wspieranie odbudowy gospodarki poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych impulsów, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej w 2022 r. (15). W związku z tym Szwecja planuje utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 punktu procentowego. Obejmuje to dodatkowy wpływ wyżej wymienionych środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,4 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB).

| (18) | W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,3 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Szwecja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowego wsparcia odbudowy. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały nieco restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB). |
| --- | --- |

(18)

W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej będzie na poziomie + 1,3 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki (16). Prognozuje się, że w 2023 r. Szwecja będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowego wsparcia odbudowy. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych, wzrośnie o 0,1 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2022 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych będą miały nieco restrykcyjny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,1 punktu procentowego w 2023 r. (17). Jednocześnie przewiduje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 1,1 punktu procentowego. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,4 % PKB).

| (19) | W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo wzrastać do 0,8 % PKB w 2024 r. i do 1,4 % w 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem konwergencji na 2022 r. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB będzie się nadal zmniejszać i w 2024 r. wyniesie 28,9 %, a w 2025 r. spadnie dalej do 26,4 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie. |
| --- | --- |

(19)

W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie stopniowo wzrastać do 0,8 % PKB w 2024 r. i do 1,4 % w 2025 r. Planuje się zatem, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się na poziomie poniżej 3 % PKB w okresie objętym programem konwergencji na 2022 r. W programie konwergencji na 2022 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB będzie się nadal zmniejszać i w 2024 r. wyniesie 28,9 %, a w 2025 r. spadnie dalej do 26,4 % PKB. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.

| (20) | Połączenie wysokich cen nieruchomości mieszkalnych i zadłużenia gospodarstw domowych stwarza ryzyko nieuporządkowanej korekty. W ostatnich latach Szwecja wprowadziła szereg środków makroostrożnościowych w celu ograniczenia zadłużenia gospodarstw domowych w stosunku do dochodu i wartości nieruchomości obciążonej hipoteką. Utrzymują się jednak inne zachęty do zaciągania kredytów i zadłużania się. W efekcie dotychczasowe środki z zakresu polityki wydają się mieć ograniczony wpływ na wzrost udzielania kredytów hipotecznych. Ceny nieruchomości mieszkalnych rosną od połowy lat 90-tych w tempie przewyższającym wzrost dochodów gospodarstw domowych. W 2021 r. trend ten nasilił się i w trzecim kwartale nominalne ceny nieruchomości mieszkalnych wzrosły o 11,3 % w ujęciu rok do roku. Do najważniejszych przyczyn tej sytuacji należą: bodźce podatkowe zachęcające do własności nieruchomości i zaciągania kredytów hipotecznych, korzystne warunki kredytowe oraz stosunkowo niskie wskaźniki spłaty kredytów hipotecznych. Ogólne obciążenie podatkowe nieruchomości jest w Szwecji stosunkowo niskie ze względu na korzystne ulgi podatkowe od płatności odsetek z tytułu kredytów hipotecznych oraz niskie pobierane okresowo podatki od nieruchomości. Choć w latach 2020 i 2021 środki dotyczące podatków od dochodów kapitałowych obniżyły koszty zakupu i zmiany mieszkania lub domu dla osób będących już właścicielami nieruchomości, zmiana ta mogła nieco zwiększyć barierę wejścia dla kupujących pierwszy raz z powodu wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych. Pomimo znaczącego nasilenia działalności budowlanej w ostatnich latach oraz wzrostu liczby wydanych pozwoleń na budowę, zgodnie z oczekiwaniami niedobór mieszkań ma się utrzymać w nadchodzących latach. Ponadto zasoby mieszkaniowe nie są wykorzystywane efektywnie. Wszystko to utrudnia zmianę pracy i prawdopodobnie przyczynia się do nierówności międzypokoleniowej. Na rynku wynajmu regulowane czynsze niższe od rynkowych przynoszą korzyści ograniczonej grupie gospodarstw domowych. Nie ma powiązania między wysokością czynszu a potrzebami i dochodem gospodarstwa domowego. Czynsze, które odzwierciedlałyby ceny rynkowe, w połączeniu z dopłatami do czynszu uzależnionymi od dochodu i majątku netto, przyniosłyby przyrost wydajności. |
| --- | --- |

(20)

Połączenie wysokich cen nieruchomości mieszkalnych i zadłużenia gospodarstw domowych stwarza ryzyko nieuporządkowanej korekty. W ostatnich latach Szwecja wprowadziła szereg środków makroostrożnościowych w celu ograniczenia zadłużenia gospodarstw domowych w stosunku do dochodu i wartości nieruchomości obciążonej hipoteką. Utrzymują się jednak inne zachęty do zaciągania kredytów i zadłużania się. W efekcie dotychczasowe środki z zakresu polityki wydają się mieć ograniczony wpływ na wzrost udzielania kredytów hipotecznych. Ceny nieruchomości mieszkalnych rosną od połowy lat 90-tych w tempie przewyższającym wzrost dochodów gospodarstw domowych. W 2021 r. trend ten nasilił się i w trzecim kwartale nominalne ceny nieruchomości mieszkalnych wzrosły o 11,3 % w ujęciu rok do roku. Do najważniejszych przyczyn tej sytuacji należą: bodźce podatkowe zachęcające do własności nieruchomości i zaciągania kredytów hipotecznych, korzystne warunki kredytowe oraz stosunkowo niskie wskaźniki spłaty kredytów hipotecznych. Ogólne obciążenie podatkowe nieruchomości jest w Szwecji stosunkowo niskie ze względu na korzystne ulgi podatkowe od płatności odsetek z tytułu kredytów hipotecznych oraz niskie pobierane okresowo podatki od nieruchomości. Choć w latach 2020 i 2021 środki dotyczące podatków od dochodów kapitałowych obniżyły koszty zakupu i zmiany mieszkania lub domu dla osób będących już właścicielami nieruchomości, zmiana ta mogła nieco zwiększyć barierę wejścia dla kupujących pierwszy raz z powodu wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych. Pomimo znaczącego nasilenia działalności budowlanej w ostatnich latach oraz wzrostu liczby wydanych pozwoleń na budowę, zgodnie z oczekiwaniami niedobór mieszkań ma się utrzymać w nadchodzących latach. Ponadto zasoby mieszkaniowe nie są wykorzystywane efektywnie. Wszystko to utrudnia zmianę pracy i prawdopodobnie przyczynia się do nierówności międzypokoleniowej. Na rynku wynajmu regulowane czynsze niższe od rynkowych przynoszą korzyści ograniczonej grupie gospodarstw domowych. Nie ma powiązania między wysokością czynszu a potrzebami i dochodem gospodarstwa domowego. Czynsze, które odzwierciedlałyby ceny rynkowe, w połączeniu z dopłatami do czynszu uzależnionymi od dochodu i majątku netto, przyniosłyby przyrost wydajności.

| (21) | Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Szwecji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan przewiduje w szczególności reformy i inwestycje mające wesprzeć zieloną i cyfrową transformację, zwiększyć odporność systemu opieki zdrowotnej, ograniczyć ryzyko prania pieniędzy oraz podnieść poziom edukacji i umiejętności. |
| --- | --- |

(21)

Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które należy zakończyć do dnia 31 sierpnia 2026 r., wraz z orientacyjnym harmonogramem ich realizacji Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Szwecji przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu odbudowy i zwiększania odporności, lub znacznej części tych wyzwań. Plan przewiduje w szczególności reformy i inwestycje mające wesprzeć zieloną i cyfrową transformację, zwiększyć odporność systemu opieki zdrowotnej, ograniczyć ryzyko prania pieniędzy oraz podnieść poziom edukacji i umiejętności.

| (22) | Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Szwecji przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Szwecji stanowią 44 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Szwecji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny. |
| --- | --- |

(22)

Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Szwecji przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Środki wspierające realizację celów klimatycznych w Szwecji stanowią 44 % łącznej alokacji w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności, a środki wspierające realizację celów cyfrowych – 21 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Szwecji szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19, wzmacniając jednocześnie jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron nadal jest istotne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres planu odbudowy i zwiększania odporności, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.

| (23) | W dniu 25 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Szwecję umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Między listopadem 2021 r. a lutym 2022 r. Szwecja przedłożyła przewidziane w tym rozporządzeniu programy polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Szwecja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny. |
| --- | --- |

(23)

W dniu 25 maja 2022 r. Komisja zatwierdziła przygotowaną przez Szwecję umowę partnerstwa, przewidzianą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 (18). Między listopadem 2021 r. a lutym 2022 r. Szwecja przedłożyła przewidziane w tym rozporządzeniu programy polityki spójności. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/1060 Szwecja ma uwzględnić w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosowne zalecenia krajowe. Jest to jeden z warunków wstępnych poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności, przy jednoczesnym przyczynianiu się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami polityki spójności a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.

| (24) | Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Szwecja mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań związanych z (i) zawyżonym poziomem cen nieruchomości mieszkalnych w połączeniu ze stale rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych; (ii) nierównością możliwości kształcenia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych i migracyjnych oraz potrzebą lepszej integracji grup w niekorzystnej sytuacji na rynku pracy oraz (iii) potrzebą dalszego zmniejszenia zależności od paliw kopalnych, w tym pochodzących z Rosji. |
| --- | --- |

(24)

Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności Szwecja mierzy się z szeregiem dodatkowych wyzwań związanych z (i) zawyżonym poziomem cen nieruchomości mieszkalnych w połączeniu ze stale rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych; (ii) nierównością możliwości kształcenia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych i migracyjnych oraz potrzebą lepszej integracji grup w niekorzystnej sytuacji na rynku pracy oraz (iii) potrzebą dalszego zmniejszenia zależności od paliw kopalnych, w tym pochodzących z Rosji.

| (25) | Pomimo ogólnie dobrych wyników istniejące w szwedzkim systemie edukacji nierówności wpływają na poziom umiejętności podstawowych wśród uczniów z grup w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej i ze środowisk migracyjnych. Różnice między wynikami w nauce uczniów urodzonych w Szwecji a uczniów urodzonych za granicą znacznie wzrosły, w sytuacji gdy liczba uczniów ze środowisk migracyjnych podwoiła się w latach 2009–2018. Chociaż wyniki testów międzynarodowych pokazują ogólną poprawę umiejętności podstawowych, różnice pod względem umiejętności czytania między uczniami ze środowisk migracyjnych a pozostałymi uczniami należą do największych w UE. Wczesne kończenie nauki jest także znacznie częstsze wśród uczniów urodzonych za granicą. Nierówności edukacyjne pogłębiają się i są często związane z ograniczonymi możliwościami wyboru szkoły dla uczniów ze środowisk migracyjnych, którzy niedawno przybyli do Szwecji. Różnice w wynikach edukacji w znacznym stopniu decydują o szansach uczniów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji na rozwijanie umiejętności niezbędnych do znalezienia zatrudnienia. Istnieją możliwości usprawnienia organizacji systemu edukacji i zarządzania nim, w tym w zakresie procesu naboru, a także możliwości zaradzenia długotrwałym niedoborom wykwalifikowanych nauczycieli, aby wspierać jakość i równość systemu edukacji. Szwecja boryka się też z wyzwaniami dotyczącymi integracji na rynku pracy osób o niskich kwalifikacjach oraz osób pochodzących ze środowisk migracyjnych, które to osoby przekroczyły wiek obowiązku szkolnego. Ogółem wszystko to przyczynia się do utrzymujących się luk w zakresie uczestnictwa w rynku pracy i umiejętności znacznej liczby pracowników. |
| --- | --- |

(25)

Pomimo ogólnie dobrych wyników istniejące w szwedzkim systemie edukacji nierówności wpływają na poziom umiejętności podstawowych wśród uczniów z grup w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej i ze środowisk migracyjnych. Różnice między wynikami w nauce uczniów urodzonych w Szwecji a uczniów urodzonych za granicą znacznie wzrosły, w sytuacji gdy liczba uczniów ze środowisk migracyjnych podwoiła się w latach 2009–2018. Chociaż wyniki testów międzynarodowych pokazują ogólną poprawę umiejętności podstawowych, różnice pod względem umiejętności czytania między uczniami ze środowisk migracyjnych a pozostałymi uczniami należą do największych w UE. Wczesne kończenie nauki jest także znacznie częstsze wśród uczniów urodzonych za granicą. Nierówności edukacyjne pogłębiają się i są często związane z ograniczonymi możliwościami wyboru szkoły dla uczniów ze środowisk migracyjnych, którzy niedawno przybyli do Szwecji. Różnice w wynikach edukacji w znacznym stopniu decydują o szansach uczniów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji na rozwijanie umiejętności niezbędnych do znalezienia zatrudnienia. Istnieją możliwości usprawnienia organizacji systemu edukacji i zarządzania nim, w tym w zakresie procesu naboru, a także możliwości zaradzenia długotrwałym niedoborom wykwalifikowanych nauczycieli, aby wspierać jakość i równość systemu edukacji. Szwecja boryka się też z wyzwaniami dotyczącymi integracji na rynku pracy osób o niskich kwalifikacjach oraz osób pochodzących ze środowisk migracyjnych, które to osoby przekroczyły wiek obowiązku szkolnego. Ogółem wszystko to przyczynia się do utrzymujących się luk w zakresie uczestnictwa w rynku pracy i umiejętności znacznej liczby pracowników.

| (26) | Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja. |
| --- | --- |

(26)

Celem wniosku Komisji w sprawie planu REPowerEU – przygotowanego na podstawie mandatu powierzonego Komisji przez szefów państw lub rządów Unii w Deklaracji wersalskiej – jest jak najszybsze uniezależnienie Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. W tym celu Komisja zamierza określić najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym w porozumieniu z państwami członkowskimi. Środki te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.

| (27) | Niezbędne jest zwiększenie wysiłków na rzecz osiągnięcia celów w zakresie odnawialnych źródeł energii określonych w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Choć Szwecja notuje największy w Unii udział odnawialnych źródeł energii w krajowym zużyciu energii brutto (51,1 % w 2020 r.), należy ona do państw członkowskich o najwyższym poziomie zużycia energii na osobę. Ponadto duża część emisji gazów cieplarnianych w Szwecji pochodzi z sektora transportowego, zwłaszcza transportu drogowego. Sektor ten jest wciąż mocno uzależniony od ropy naftowej, która stanowi 17,7 % ogólnego koszyka energetycznego. Na dodatek w 2021 r. wciąż rosły ograniczenia w zakresie pojemności energetycznej i przepustowości sieci, zwłaszcza na południu Szwecji, hamując rozwój i lokalizację działalności handlowej na tym obszarze. Brak zdolności przesyłowych między północą i południem jeszcze bardziej pogłębia ten problem. Konieczne są dodatkowe inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych, przepustowość i wydajność sieci oraz połączenia międzysystemowe między różnymi regionami kraju, aby osiągnąć krajowy cel 100 % energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych do 2040 r. oraz neutralność pod względem emisji dwutlenku węgla najpóźniej do 2045 r. Dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń złagodziłoby obciążenia związane z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych, w szczególności energii wiatrowej. Do obniżenia emisji dwutlenku węgla i kosztów energii dla konsumentów i przedsiębiorstw niezbędne jest też ograniczenie zużycia energii przez poprawę efektywności energetycznej. Zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii i elektryfikację, rozwiązanie problemu wąskich gardeł w infrastrukturze, poprawa efektywności energetycznej i zmniejszenie zużycia paliw kopalnych przyczynią się do ograniczenia ogólnej zależności od paliw kopalnych, w tym pochodzących z Rosji. Udział paliw kopalnych w koszyku energetycznym Szwecji (gaz 2,6 %, węgiel 3,2 % i ropa naftowa 17,7 % w 2020 r.) jest znacznie niższy od średniej unijnej (gaz 24,4 %, węgiel 10,8 % i ropa naftowa 32,7 % w 2020 r.). Możliwe jest jednak dalsze ograniczenie zależności Szwecji od paliw kopalnych z Rosji. Dotyczy to szczególnie ropy naftowej (w 2020 r. 20 % importu rafinowanej ropy naftowej i 8 % importu surowej ropy naftowej pochodziło z Rosji) i gazu (13 % łącznego importu gazu w 2020 r. pochodziło z Rosji).
  Zależność od rosyjskich dostaw gazu i ropy, choć znacząca, utrzymuje się poniżej średniej unijnej, wynoszącej w przypadku importu gazu – 44 %, surowej ropy naftowej – 23 % i rafinowanej ropy naftowej – 35 % (19). Przyspieszenie projektów dotyczących połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami mogłoby zwiększyć bezpieczeństwo Szwecji w zakresie dostaw energii oraz jej zdolność przystosowania się do różnic regionalnych, w świetle ostatnich wydarzeń geopolitycznych. Należy zwrócić uwagę, że realizacja przez Szwecję celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

(27)

Niezbędne jest zwiększenie wysiłków na rzecz osiągnięcia celów w zakresie odnawialnych źródeł energii określonych w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu. Choć Szwecja notuje największy w Unii udział odnawialnych źródeł energii w krajowym zużyciu energii brutto (51,1 % w 2020 r.), należy ona do państw członkowskich o najwyższym poziomie zużycia energii na osobę. Ponadto duża część emisji gazów cieplarnianych w Szwecji pochodzi z sektora transportowego, zwłaszcza transportu drogowego. Sektor ten jest wciąż mocno uzależniony od ropy naftowej, która stanowi 17,7 % ogólnego koszyka energetycznego. Na dodatek w 2021 r. wciąż rosły ograniczenia w zakresie pojemności energetycznej i przepustowości sieci, zwłaszcza na południu Szwecji, hamując rozwój i lokalizację działalności handlowej na tym obszarze. Brak zdolności przesyłowych między północą i południem jeszcze bardziej pogłębia ten problem. Konieczne są dodatkowe inwestycje w energię ze źródeł odnawialnych, przepustowość i wydajność sieci oraz połączenia międzysystemowe między różnymi regionami kraju, aby osiągnąć krajowy cel 100 % energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych do 2040 r. oraz neutralność pod względem emisji dwutlenku węgla najpóźniej do 2045 r. Dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń złagodziłoby obciążenia związane z wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych, w szczególności energii wiatrowej. Do obniżenia emisji dwutlenku węgla i kosztów energii dla konsumentów i przedsiębiorstw niezbędne jest też ograniczenie zużycia energii przez poprawę efektywności energetycznej. Zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii i elektryfikację, rozwiązanie problemu wąskich gardeł w infrastrukturze, poprawa efektywności energetycznej i zmniejszenie zużycia paliw kopalnych przyczynią się do ograniczenia ogólnej zależności od paliw kopalnych, w tym pochodzących z Rosji. Udział paliw kopalnych w koszyku energetycznym Szwecji (gaz 2,6 %, węgiel 3,2 % i ropa naftowa 17,7 % w 2020 r.) jest znacznie niższy od średniej unijnej (gaz 24,4 %, węgiel 10,8 % i ropa naftowa 32,7 % w 2020 r.). Możliwe jest jednak dalsze ograniczenie zależności Szwecji od paliw kopalnych z Rosji. Dotyczy to szczególnie ropy naftowej (w 2020 r. 20 % importu rafinowanej ropy naftowej i 8 % importu surowej ropy naftowej pochodziło z Rosji) i gazu (13 % łącznego importu gazu w 2020 r. pochodziło z Rosji).

Zależność od rosyjskich dostaw gazu i ropy, choć znacząca, utrzymuje się poniżej średniej unijnej, wynoszącej w przypadku importu gazu – 44 %, surowej ropy naftowej – 23 % i rafinowanej ropy naftowej – 35 % (19). Przyspieszenie projektów dotyczących połączeń międzysystemowych z sąsiednimi państwami mogłoby zwiększyć bezpieczeństwo Szwecji w zakresie dostaw energii oraz jej zdolność przystosowania się do różnic regionalnych, w świetle ostatnich wydarzeń geopolitycznych. Należy zwrócić uwagę, że realizacja przez Szwecję celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać dalszego zwiększenia ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej.

| (28) | Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Szwecja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Szwecja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej. |
| --- | --- |

(28)

Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej oraz odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Szwecja może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Ponadto Szwecja może wykorzystać Europejski Fundusz Społeczny Plus, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 (20), do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.

| (29) | W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1, |
| --- | --- |

(29)

W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia (21) znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1,

| (30) | W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program konwergencji na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1 i 2. Polityki, o których mowa w zaleceniach 1 i 2, pomagają między innymi przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym ze słabo działającym rynkiem nieruchomości mieszkalnych i zawyżonymi cenami nieruchomości mieszkalnych w połączeniu ze stale rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych, |
| --- | --- |

(30)

W świetle dokonanej przez Komisję szczegółowej oceny sytuacji i powyższej oceny Rada przeanalizowała krajowy program reform na 2022 r. i program konwergencji na 2022 r. Zalecenia Rady na mocy art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1 i 2. Polityki, o których mowa w zaleceniach 1 i 2, pomagają między innymi przeciwdziałać zakłóceniom równowagi związanym ze słabo działającym rynkiem nieruchomości mieszkalnych i zawyżonymi cenami nieruchomości mieszkalnych w połączeniu ze stale rosnącym zadłużeniem gospodarstw domowych,

NINIEJSZYM ZALECA Szwecji podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:

1.

W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym poprzez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie ostrożnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie. Ograniczenie ryzyka związanego z wysokim zadłużeniem gospodarstw domowych i zakłóceniami równowagi na rynku nieruchomości mieszkalnych przez ograniczenie możliwości odliczenia od podatku odsetek od kredytu hipotecznego lub przez zwiększenie pobieranych okresowo podatków od nieruchomości. Pobudzanie inwestycji w budownictwo mieszkaniowe, aby załagodzić najpilniejsze niedobory mieszkań, w szczególności przez wyeliminowanie strukturalnych barier dla budownictwa oraz zapewnienie gruntów pod zabudowę. Poprawę efektywności rynku nieruchomości mieszkaniowych, m.in. przez wprowadzenie reform rynku wynajmu.

2.

Kontynuowanie realizacji swojego planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z 4 maja 2022 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki spójności na lata 2021–2027 w celu rozpoczęcia ich wdrażania.

3.

Ograniczenie wpływu środowiska społeczno-ekonomicznego i migracyjnego uczniów na ich wyniki w nauce przez zapewnienie równego dostępu do szkół i rozwiązanie problemu niedoboru wykwalifikowanych nauczycieli. Rozwijanie umiejętności grup w niekorzystnej sytuacji, w tym osób ze środowisk migracyjnych, przez dostosowanie zasobów i metod do ich potrzeb, aby pomóc im w integracji na rynku pracy.

4.

Ograniczenie ogólnej zależności od paliw kopalnych przez przyspieszenie upowszechniania odnawialnych źródeł energii i pobudzanie dodatkowych inwestycji w infrastrukturę sieciową, wzmocnienie wewnętrznych sieci krajowych dla zapewnienia wystarczającej wydajności sieci, poprawę efektywności energetycznej oraz dalsze usprawnienie procedur wydawania pozwoleń w odniesieniu do projektów w dziedzinie energii odnawialnej.

Sporządzono w Brukseli dnia 12 lipca 2022 r.

W imieniu Rady

Z. STANJURA

Przewodniczący

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

1

(2)  Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25.

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17).

3

(4)  Decyzja wykonawcza Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkująca wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz.U. L 71 z 4.3.2022, s. 1).

4

(5)  Dyrektywa Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między państwami członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz.U. L 212 z 7.8.2001, s. 12).

5

(6)  Zalecenie Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2021 r. (Dz.U. C 304 z 29.7.2021, s. 131).

6

(7)  Szacunki dotyczące kursu polityki fiskalnej i jego elementów zawarte w niniejszym zaleceniu są szacunkami Komisji opartymi na założeniach leżących u podstaw prognozy Komisji z wiosny 2022 r. Szacunki Komisji dotyczące średniookresowego potencjalnego wzrostu nie uwzględniają pozytywnego wpływu reform, które są częścią planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą pobudzić potencjalny wzrost.

7

(8)  Niefinansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ani innych funduszy unijnych.

8

(9)  Dok. ST 7772/2022; ST 7772/2022 ADD 1.

9

(10)  Zalecenie Rady z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie krajowego programu reform Szwecji na 2020 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Szwecję programu konwergencji na 2020 r. (Dz.U. C 282 z 26.8.2020, s. 177).

10

(11)  Dane liczbowe odzwierciedlają poziom rocznych kosztów budżetowych tych środków wprowadzanych od jesieni 2021 r., w tym bieżących dochodów i wydatków, a także – w stosownych przypadkach – środków w zakresie nakładów inwestycyjnych.

11

(12)  Udział wydatków gospodarstw domowych na energię mierzy się wagą składnika energii w koszyku HICP.

12

(13)  Zakłada się, że łączna liczba wysiedleńców, którzy dotrą z Ukrainy do Unii, osiągnie stopniowo 6 mln do końca 2022 r., a ich rozmieszczenie geograficzne szacuje się na podstawie wielkości istniejącej diaspory, względnej liczby ludności przyjmującego państwa członkowskiego oraz rzeczywistego rozmieszczenia wysiedleńców z Ukrainy w całej Unii od marca 2022 r. W przypadku kosztów budżetowych na osobę szacunki opierają się na modelu mikrosymulacyjnym Euromod opracowanym przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji, z uwzględnieniem zarówno transferów pieniężnych, do których osoby te mogą być uprawnione, jak i świadczeń rzeczowych, takich jak edukacja i opieka zdrowotna.

13

(14)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

14

(15)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

15

(16)  Ujemna (dodatnia) wartość wskaźnika odpowiada nadwyżce (niedoborowi) wzrostu wydatków pierwotnych w porównaniu ze średniookresowym wzrostem gospodarczym, wskazując na ekspansywną (restrykcyjną) politykę fiskalną.

16

(17)  Prognozuje się, że inne wydatki kapitałowe finansowane z zasobów krajowych będą miały neutralny wpływ, który wyniesie 0,0 punktu procentowego PKB.

17

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 159).

18

(19)  Eurostat (2020), udział importu z Rosji w łącznym imporcie gazu ziemnego, surowej ropy naftowej i węgla kamiennego. Średnia wielkość całkowitego importu dla UE-27 opiera się na wielkości importu spoza UE-27. W przypadku Szwecji całkowity import obejmuje handel wewnątrzunijny. Dane dla ropy naftowej nie obejmują produktów rafinowanych.

19

(20)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (Dz.U. L 231 z 30.6.2021, s. 21).

20

(21)  Na podstawie art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97.

21

---