# Dziennik Urzędowy C 275/18 l

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 275 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6518 lipca 2022 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 275

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6518 lipca 2022

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 567. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.2.2022–24.2.2022 |
| 2022/C 275/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Działania następcze w dziedzinie turystyki i transportu (opinia z inicjatywy własnej) | 1 |
| 2022/C 275/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wpływ COVID-19 na prawa podstawowe i praworządność w UE oraz przyszłość demokracji (opinia z inicjatywy własnej) | 11 |
| 2022/C 275/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wyzwania społeczne związane z ekologizacją transportu morskiego i żeglugi śródlądowej (opinia z inicjatywy własnej) | 18 |

Spis treści

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

567. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.2.2022–24.2.2022

2022/C 275/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Działania następcze w dziedzinie turystyki i transportu (opinia z inicjatywy własnej)

1

2022/C 275/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wpływ COVID-19 na prawa podstawowe i praworządność w UE oraz przyszłość demokracji (opinia z inicjatywy własnej)

11

2022/C 275/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wyzwania społeczne związane z ekologizacją transportu morskiego i żeglugi śródlądowej (opinia z inicjatywy własnej)

18

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 567. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.2.2022–24.2.2022 |
| 2022/C 275/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek w sprawie zalecenia Rady w sprawie Paktu na rzecz Badań Naukowych i Innowacji w Europie[COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)] | 24 |
| 2022/C 275/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie misji europejskich[COM(2021) 609 final] | 30 |
| 2022/C 275/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2001/20/WE i 2001/83/WE w odniesieniu do odstępstw od niektórych obowiązków dotyczących niektórych produktów leczniczych stosowanych u ludzi udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie[COM(2021) 997 final – 2021/0431 (COD)],Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 536/2014 w odniesieniu do odstępstwa od niektórych obowiązków dotyczących badanych produktów leczniczych udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie[COM(2021) 998 final – 2021/0432 (COD)] | 36 |
| 2022/C 275/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI wieku[COM(2021) 251 final] | 40 |
| 2022/C 275/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2009/138/WE w odniesieniu do proporcjonalności, jakości nadzoru, sprawozdawczości, środków dotyczących gwarancji długoterminowych, narzędzi makroostrożnościowych, ryzyka dla zrównoważonego rozwoju, nadzoru nad grupą i nadzoru transgranicznego[COM(2021) 581 final – 2021/0295 (COD)]Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji oraz zmieniającej dyrektywy 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2009/138/WE, (UE) 2017/1132 i rozporządzenia (UE) nr 1094/2010 i (UE) nr 648/2012[COM(2021) 582 final – 2021/0296 (COD)] | 45 |
| 2022/C 275/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego Roczna analiza zrównoważonego wzrostu gospodarczego 2022[COM(2021) 740 final] | 50 |
| 2022/C 275/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów HERA – Europejski Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia[COM(2021) 576 final] | 58 |
| 2022/C 275/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych (wersja przekształcona) [COM(2021) 734 final – 2021/0375 (COD)]Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej[COM(2021) 731 final – 2021/0381 (COD)] | 66 |
| 2022/C 275/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Nowy Europejski Bauhaus – piękno, zrównoważoność, wspólnota[COM(2021) 573 final] | 73 |
| 2022/C 275/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Reakcja na rosnące ceny energii: zestaw działań i środków wsparcia[COM(2021) 660 final] | 80 |
| 2022/C 275/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010[COM(2021) 706 final – 2021/0366 (COD)] | 88 |
| 2022/C 275/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) nr 2020/1056[COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)] | 95 |
| 2022/C 275/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Gotowi na 55: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej[COM(2021) 550 final] | 101 |
| 2022/C 275/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2008/118/WE i dyrektywę (UE) 2020/262 (wersja przekształcona) w odniesieniu do sklepów wolnocłowych znajdujących się we francuskim terminalu Eurotunelu[COM(2021) 817 final – 2021/0418 (CNS)] | 108 |
| 2022/C 275/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Unii maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (tekst jednolity)[COM(2021) 769 final – 2021/0400(COD)] | 109 |

III   Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

567. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.2.2022–24.2.2022

2022/C 275/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek w sprawie zalecenia Rady w sprawie Paktu na rzecz Badań Naukowych i Innowacji w Europie[COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)]

[COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)]

24

2022/C 275/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie misji europejskich[COM(2021) 609 final]

[COM(2021) 609 final]

30

2022/C 275/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2001/20/WE i 2001/83/WE w odniesieniu do odstępstw od niektórych obowiązków dotyczących niektórych produktów leczniczych stosowanych u ludzi udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie[COM(2021) 997 final – 2021/0431 (COD)],Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 536/2014 w odniesieniu do odstępstwa od niektórych obowiązków dotyczących badanych produktów leczniczych udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie[COM(2021) 998 final – 2021/0432 (COD)]

[COM(2021) 997 final – 2021/0431 (COD)],

[COM(2021) 998 final – 2021/0432 (COD)]

36

2022/C 275/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI wieku[COM(2021) 251 final]

[COM(2021) 251 final]

40

2022/C 275/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2009/138/WE w odniesieniu do proporcjonalności, jakości nadzoru, sprawozdawczości, środków dotyczących gwarancji długoterminowych, narzędzi makroostrożnościowych, ryzyka dla zrównoważonego rozwoju, nadzoru nad grupą i nadzoru transgranicznego[COM(2021) 581 final – 2021/0295 (COD)]Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji oraz zmieniającej dyrektywy 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2009/138/WE, (UE) 2017/1132 i rozporządzenia (UE) nr 1094/2010 i (UE) nr 648/2012[COM(2021) 582 final – 2021/0296 (COD)]

[COM(2021) 581 final – 2021/0295 (COD)]

[COM(2021) 582 final – 2021/0296 (COD)]

45

2022/C 275/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego Roczna analiza zrównoważonego wzrostu gospodarczego 2022[COM(2021) 740 final]

[COM(2021) 740 final]

50

2022/C 275/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów HERA – Europejski Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia[COM(2021) 576 final]

[COM(2021) 576 final]

58

2022/C 275/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych (wersja przekształcona) [COM(2021) 734 final – 2021/0375 (COD)]Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej[COM(2021) 731 final – 2021/0381 (COD)]

[COM(2021) 734 final – 2021/0375 (COD)]

[COM(2021) 731 final – 2021/0381 (COD)]

66

2022/C 275/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Nowy Europejski Bauhaus – piękno, zrównoważoność, wspólnota[COM(2021) 573 final]

[COM(2021) 573 final]

73

2022/C 275/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Reakcja na rosnące ceny energii: zestaw działań i środków wsparcia[COM(2021) 660 final]

[COM(2021) 660 final]

80

2022/C 275/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010[COM(2021) 706 final – 2021/0366 (COD)]

[COM(2021) 706 final – 2021/0366 (COD)]

88

2022/C 275/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) nr 2020/1056[COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)]

[COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)]

95

2022/C 275/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Gotowi na 55: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej[COM(2021) 550 final]

[COM(2021) 550 final]

101

2022/C 275/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2008/118/WE i dyrektywę (UE) 2020/262 (wersja przekształcona) w odniesieniu do sklepów wolnocłowych znajdujących się we francuskim terminalu Eurotunelu[COM(2021) 817 final – 2021/0418 (CNS)]

[COM(2021) 817 final – 2021/0418 (CNS)]

108

2022/C 275/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Unii maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (tekst jednolity)[COM(2021) 769 final – 2021/0400(COD)]

[COM(2021) 769 final – 2021/0400(COD)]

109

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

567. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.2.2022–24.2.2022

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Działania następcze w dziedzinie turystyki i transportu”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2022/C 275/01)

| Sprawozdawca: | Panagiotis GKOFAS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Panagiotis GKOFAS

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 185/2/7 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

25.3.2021

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

3.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

185/2/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wyraża uznanie dla nadzwyczajnych wspólnych wysiłków instytucji UE w 2021 r., w tym dla ich propozycji politycznych i środków mających na celu pomoc przedsiębiorstwom w odbudowie i zapewnieniu miejsc pracy w europejskich sektorach turystyki, transportu i podróży, które stanowią ekosystemy najbardziej dotknięte pandemią COVID-19 (1). Wpływ pandemii oraz jej konsekwencje dla gospodarki i społeczeństwa nie są jednak jeszcze w pełni widoczne. Należy podjąć zdecydowane wysiłki, aby zagwarantować kontynuację skoordynowanego podejścia UE w nadchodzących miesiącach, obejmującego wyraźne wsparcie dla MŚP w zakresie kredytów i finansowania, a także informacje na temat szczepień, oraz środki bezpieczeństwa mające na celu zapewnienie bezpiecznej turystyki, podróżowania i transportu oraz stopniowe przywracanie ruchu turystycznego (poprzez wdrożenie europejskiego systemu wskaźników turystycznych (ETIS) i bezpieczeństwa w turystyce (2)). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Turystyka nie powróci już do poziomu sprzed pandemii. Globalna współzależność oraz proekologiczne i procyfrowe tendencje w zachowaniach konsumentów doprowadzą do powstania nowych modeli biznesowych. EKES wyraża przekonanie, że na szczeblu UE oraz państw członkowskich i regionów potrzebne są środki krótko-, średnio- i długoterminowe. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.2.1. | W perspektywie krótkoterminowej są to:






  — | należyte uwzględnienie w planach odbudowy UE i państw członkowskich sektora hotelarskiego, restauracyjnego i gastronomicznego (HoReCa), a także mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw w całym spektrum turystyki, zwłaszcza restauracji, aby zapewnić im przetrwanie. UE i rządy krajowe muszą w pełni wspierać pilne środki wsparcia finansowego, inicjatywy w zakresie finansowania bezpośredniego oraz tymczasowe ramy pomocy państwa po 2022 r.; |
| --- | --- | --- |

1.2.1.

—

należyte uwzględnienie w planach odbudowy UE i państw członkowskich sektora hotelarskiego, restauracyjnego i gastronomicznego (HoReCa), a także mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw w całym spektrum turystyki, zwłaszcza restauracji, aby zapewnić im przetrwanie. UE i rządy krajowe muszą w pełni wspierać pilne środki wsparcia finansowego, inicjatywy w zakresie finansowania bezpośredniego oraz tymczasowe ramy pomocy państwa po 2022 r.;

| — | zapewnienie środków wsparcia finansowego dla mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw, w szczególności w sektorze HoReCa, przedłużenie finansowania unijnego i krajowego tak długo, jak będzie to konieczne, nawet po grudniu 2022 r., a także realistyczna ocena wpływu obecnego kryzysu kadrowego na tempo odbudowy; |
| --- | --- |

—

zapewnienie środków wsparcia finansowego dla mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw, w szczególności w sektorze HoReCa, przedłużenie finansowania unijnego i krajowego tak długo, jak będzie to konieczne, nawet po grudniu 2022 r., a także realistyczna ocena wpływu obecnego kryzysu kadrowego na tempo odbudowy;

| — | przedłużenie programu SURE na 2022 r. oraz odroczenie wszystkich zobowiązań podatkowych wobec władz, w tym zobowiązań powstałych w czasie pandemii, zwłaszcza dla mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw branży HoReCA; |
| --- | --- |

—

przedłużenie programu SURE na 2022 r. oraz odroczenie wszystkich zobowiązań podatkowych wobec władz, w tym zobowiązań powstałych w czasie pandemii, zwłaszcza dla mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw branży HoReCA;

| — | ustanowienie specjalnego budżetu na turystykę w wieloletnich ramach finansowych (WRF) oraz poprawa warunków i ujednoliconych procedur dostępu do funduszy w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, np. poprzez cyfryzację i przekształcanie infrastruktury na bardziej zrównoważoną, stosowanie zasady „najpierw myśl na małą skalę” i zasady jednorazowości, włączając w praktyce mikroprzedsiębiorstwa o mało zbiurokratyzowanych procedurach, a także wprowadzenie przejrzystych procedur przetargowych dla przedsiębiorstw turystycznych i lokalnych władz turystycznych (3); |
| --- | --- |

—

ustanowienie specjalnego budżetu na turystykę w wieloletnich ramach finansowych (WRF) oraz poprawa warunków i ujednoliconych procedur dostępu do funduszy w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, np. poprzez cyfryzację i przekształcanie infrastruktury na bardziej zrównoważoną, stosowanie zasady „najpierw myśl na małą skalę” i zasady jednorazowości, włączając w praktyce mikroprzedsiębiorstwa o mało zbiurokratyzowanych procedurach, a także wprowadzenie przejrzystych procedur przetargowych dla przedsiębiorstw turystycznych i lokalnych władz turystycznych (3);

| — | wdrożenie warunków wstępnych umożliwiających integrację mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP z branży turystycznej i transportowej z systemem bankowym i sektorem finansowania poprzez unijne systemy gwarancji UE i EBC; |
| --- | --- |

—

wdrożenie warunków wstępnych umożliwiających integrację mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP z branży turystycznej i transportowej z systemem bankowym i sektorem finansowania poprzez unijne systemy gwarancji UE i EBC;

| — | poprawa koordynacji w całej Europie, lepsza harmonizacja (przyjaznych dla MŚP) protokołów dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, ułatwienie podróży dla obywateli i przedsiębiorstw z UE do krajów spoza UE, utrzymanie otwartych granic i zminimalizowanie ograniczeń dla podróżnych oraz zwiększenie liczby strategii i planów koordynacji między UE i rządami krajowymi w celu przywrócenia międzynarodowych przepływów turystycznych i bezpośrednich inwestycji zagranicznych; |
| --- | --- |

—

poprawa koordynacji w całej Europie, lepsza harmonizacja (przyjaznych dla MŚP) protokołów dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, ułatwienie podróży dla obywateli i przedsiębiorstw z UE do krajów spoza UE, utrzymanie otwartych granic i zminimalizowanie ograniczeń dla podróżnych oraz zwiększenie liczby strategii i planów koordynacji między UE i rządami krajowymi w celu przywrócenia międzynarodowych przepływów turystycznych i bezpośrednich inwestycji zagranicznych;

| — | zachęcanie wszystkich instytucji UE, partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji badawczych i akademickich do współorganizowania „Roku zrównoważonej turystyki” przypadającego w 2022 r. oraz do promowania sieci unijnych wystaw i targów poświęconych zrównoważonej turystyce i transportowi na rynkach międzynarodowych; |
| --- | --- |

—

zachęcanie wszystkich instytucji UE, partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji badawczych i akademickich do współorganizowania „Roku zrównoważonej turystyki” przypadającego w 2022 r. oraz do promowania sieci unijnych wystaw i targów poświęconych zrównoważonej turystyce i transportowi na rynkach międzynarodowych;

| — | wprowadzenie linii na rzecz turystyki we wszystkich projektach TEN-T – europejskich korytarzy transportowych; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie linii na rzecz turystyki we wszystkich projektach TEN-T – europejskich korytarzy transportowych;

| — | wprowadzenie zharmonizowanego systemu obniżonej stawki VAT dla całego sektora hotelarskiego i turystycznego, przejrzystych procedur przyjaznych dla MŚP, narzędzi i procedur zapewniających dostęp do finansowania (punkt kompleksowej obsługi, narzędzia internetowe, programy partnerskie z udziałem przedstawicieli organizacji MŚP) oraz specjalnej linii budżetowej przeznaczonej w szczególności dla mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie zharmonizowanego systemu obniżonej stawki VAT dla całego sektora hotelarskiego i turystycznego, przejrzystych procedur przyjaznych dla MŚP, narzędzi i procedur zapewniających dostęp do finansowania (punkt kompleksowej obsługi, narzędzia internetowe, programy partnerskie z udziałem przedstawicieli organizacji MŚP) oraz specjalnej linii budżetowej przeznaczonej w szczególności dla mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP;

| — | ustanowienie rzecznika lub organu nadzorującego wdrażanie unijnych środków naprawczych oraz dostęp do środków płynności, w szczególności dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w sektorze turystyki i transportu, oraz wypełniającego inne specyficzne zadania (4); |
| --- | --- |

—

ustanowienie rzecznika lub organu nadzorującego wdrażanie unijnych środków naprawczych oraz dostęp do środków płynności, w szczególności dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w sektorze turystyki i transportu, oraz wypełniającego inne specyficzne zadania (4);

| — | utworzenie mechanizmu UE służącego monitorowaniu udzielania wsparcia mikroprzedsiębiorstwom i MŚP w ramach obecnych WRF (2021–2027). |
| --- | --- |

—

utworzenie mechanizmu UE służącego monitorowaniu udzielania wsparcia mikroprzedsiębiorstwom i MŚP w ramach obecnych WRF (2021–2027).

| 1.2.2. | W perspektywie średnioterminowej są to:






  — | zapobieganie nadmiernemu zadłużeniu i utracie wiarygodności kredytowej przedsiębiorstw (5); |
| --- | --- | --- |

1.2.2.

—

zapobieganie nadmiernemu zadłużeniu i utracie wiarygodności kredytowej przedsiębiorstw (5);

| — | upoważnienie grupy zadaniowej do nadzoru nad wdrażaniem i wpływem środków naprawczych, w szczególności tych skierowanych do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w sektorach turystyki i transportu; |
| --- | --- |

—

upoważnienie grupy zadaniowej do nadzoru nad wdrażaniem i wpływem środków naprawczych, w szczególności tych skierowanych do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w sektorach turystyki i transportu;

| — | monitorowanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz dopilnowanie, aby uwzględniono w nich reformy związane z turystyką; |
| --- | --- |

—

monitorowanie krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz dopilnowanie, aby uwzględniono w nich reformy związane z turystyką;

| — | utworzenie mechanizmu UE służącego monitorowaniu udzielania wsparcia mikroprzedsiębiorstwom i MŚP w ramach obecnych wieloletnich ram finansowych (2021–2027); |
| --- | --- |

—

utworzenie mechanizmu UE służącego monitorowaniu udzielania wsparcia mikroprzedsiębiorstwom i MŚP w ramach obecnych wieloletnich ram finansowych (2021–2027);

| — | ustanowienie specjalnej linii budżetowej UE dla turystyki, uwzględniającej zarówno znaczenie tego sektora, jak i jego potrzeby po kryzysie związanym z COVID-19; |
| --- | --- |

—

ustanowienie specjalnej linii budżetowej UE dla turystyki, uwzględniającej zarówno znaczenie tego sektora, jak i jego potrzeby po kryzysie związanym z COVID-19;

| — | utworzenie silnego europejskiego sojuszu na rzecz turystyki w celu połączenia inicjatyw i optymalizacji finansowania. EKES powinien również do tego sojuszu należeć. |
| --- | --- |

—

utworzenie silnego europejskiego sojuszu na rzecz turystyki w celu połączenia inicjatyw i optymalizacji finansowania. EKES powinien również do tego sojuszu należeć.

| 1.2.3. | W perspektywie długoterminowej są to:






  — | opracowanie długoterminowego planu strategicznego UE w dziedzinie turystyki: szybsze przejście do odpornego i bardziej zrównoważonego modelu biznesowego turystyki, na przykład włączenie MŚP do partnerstw publiczno-prywatnych; |
| --- | --- | --- |

1.2.3.

—

opracowanie długoterminowego planu strategicznego UE w dziedzinie turystyki: szybsze przejście do odpornego i bardziej zrównoważonego modelu biznesowego turystyki, na przykład włączenie MŚP do partnerstw publiczno-prywatnych;

| — | nadanie priorytetu kształceniu i szkoleniu zawodowemu dla MŚP na szczeblu krajowym i regionalnym przy jednoczesnym wzmocnieniu programów mobilności praktyk zawodowych w sektorach turystyki i transportu, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności cyfrowych i umiejętności w zakresie zrównoważonego rozwoju (6), przede wszystkim w nowych ośrodkach turystycznych i na obszarach oddalonych; |
| --- | --- |

—

nadanie priorytetu kształceniu i szkoleniu zawodowemu dla MŚP na szczeblu krajowym i regionalnym przy jednoczesnym wzmocnieniu programów mobilności praktyk zawodowych w sektorach turystyki i transportu, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności cyfrowych i umiejętności w zakresie zrównoważonego rozwoju (6), przede wszystkim w nowych ośrodkach turystycznych i na obszarach oddalonych;

| — | opracowanie unijnej polityki w ramach „Next Generation” dla turystyki i transportu, która zapewni przewidywalność i uwiarygodni perspektywy dla trwałej odbudowy; |
| --- | --- |

—

opracowanie unijnej polityki w ramach „Next Generation” dla turystyki i transportu, która zapewni przewidywalność i uwiarygodni perspektywy dla trwałej odbudowy;

| — | opracowanie nowych form finansowania mikroprzedsiębiorstw, w szczególności dla firm branży HoReCa i przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety, podjęcie współczesnych wyzwań (7) i odbudowa po pandemii COVID-19 oraz sprawdzenie, jak najlepiej wspierać te przedsiębiorstwa, zgodnie z propozycją Jej Wysokości Królowej Niderlandów Máximy i światowego partnerstwa na rzecz włączenia finansowego (GPFI) (8). |
| --- | --- |

—

opracowanie nowych form finansowania mikroprzedsiębiorstw, w szczególności dla firm branży HoReCa i przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety, podjęcie współczesnych wyzwań (7) i odbudowa po pandemii COVID-19 oraz sprawdzenie, jak najlepiej wspierać te przedsiębiorstwa, zgodnie z propozycją Jej Wysokości Królowej Niderlandów Máximy i światowego partnerstwa na rzecz włączenia finansowego (GPFI) (8).

| 1.3. | EKES jest zdania, że większość zaleceń przedstawionych w opinii z 18 września 2020 r.Turystyka i transport w roku 2020 i w dalszej przyszłości (9) pozostaje spójna i aktualna. Komitet uważa, że zalecenia te nie zostały wystarczająco uwzględnione przez Komisję Europejską w jej planach i konsultacjach. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zwraca się w związku z tym do instytucji UE, państw członkowskich i regionów, partnerów społecznych i szerszego grona organizacji społeczeństwa obywatelskiego z pytaniem, czy zobowiązują się one do wznowienia inwestycji w perspektywie długoterminowej, przyjmując kompleksowe podejście mające na celu wsparcie tworzenia ram niebieskiej gospodarki i wspólnej agendy turystycznej na lata 2030–2050, określenie odpowiednich ścieżek finansowania oraz udzielanie kredytów, skoro MŚP z branży turystycznej wskutek pandemii nie będą miały płynności finansowej. W tych warunkach MŚP nie mogą inwestować w niebieską gospodarkę, dopóki nie odzyskają dobrej kondycji finansowej i nie będą w stanie spłacić swoich zobowiązań. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Dlatego należy wprowadzić nowe strategie polityczne, przeznaczając wystarczające środki finansowe na ratowanie sektora, oraz opracować długoterminową zrównoważoną, inteligentną i odpowiedzialną europejską politykę turystyczną. Komitet zwraca ponadto uwagę na znaczenie specjalnej linii budżetowej UE dla turystyki oraz na zapewnienie odpowiedniego zarządzania, aby wdrożyć strategiczne działania polityczne, w tym utworzyć Europejską Agencję Turystyki, która realizowałaby następujące działania:






  — | utworzenie wspólnego europejskiego obszaru danych w celu udostępnienia większej ilości danych do wykorzystania; |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

utworzenie wspólnego europejskiego obszaru danych w celu udostępnienia większej ilości danych do wykorzystania;

| — | wdrożenie europejskiego programu statystycznego, który pozwoli na gromadzenie wskaźników umożliwiających właściwe śledzenie polityki turystycznej, oraz promowanie wymiany dobrych praktyk UE i programów szkoleń w zakresie zrównoważonej turystyki (np. europejskiej szkoły zrównoważonej turystyki dla MŚP); |
| --- | --- |

—

wdrożenie europejskiego programu statystycznego, który pozwoli na gromadzenie wskaźników umożliwiających właściwe śledzenie polityki turystycznej, oraz promowanie wymiany dobrych praktyk UE i programów szkoleń w zakresie zrównoważonej turystyki (np. europejskiej szkoły zrównoważonej turystyki dla MŚP);

| — | wznowienie międzynarodowej współpracy UE ze Światową Organizacją Turystyki ONZ (WTO), OECD i grupą roboczą G-20 ds. turystyki, obejmującej utworzenie unijnej akademii turystycznej przeznaczonej specjalnie dla MŚP oraz programów „szkolenia instruktorów”, zgodnie ze standardami wyżej wymienionych organizacji. |
| --- | --- |

—

wznowienie międzynarodowej współpracy UE ze Światową Organizacją Turystyki ONZ (WTO), OECD i grupą roboczą G-20 ds. turystyki, obejmującej utworzenie unijnej akademii turystycznej przeznaczonej specjalnie dla MŚP oraz programów „szkolenia instruktorów”, zgodnie ze standardami wyżej wymienionych organizacji.

| 1.6. | EKES opowiada się za przyjęciem bardziej kompleksowego podejścia politycznego i poszukiwaniem zrównoważonych rozwiązań w celu zabezpieczenia przyszłości turystyki i transportu w oparciu o następujące trzy główne wymogi i możliwości:






  — | przywrócenie zaufania i umożliwienie odbudowy, aby ułatwić stopniowe wznowienie podróży i wspólnych połączeń transportowych w UE, jak również z krajami spoza UE; |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

przywrócenie zaufania i umożliwienie odbudowy, aby ułatwić stopniowe wznowienie podróży i wspólnych połączeń transportowych w UE, jak również z krajami spoza UE;

| — | wyciągnięcie wniosków z doświadczeń nabytych podczas pandemii i wprowadzonych praktyk, przyjęcie specjalnego zestawu wskaźników (przyjaznych dla MŚP) oraz harmonizacja danych dotyczących zarówno wpływu pandemii na sektor turystyki i transportu, jak i tendencji związanych z pandemią, występujących w tym sektorze na szczeblu unijnym, regionalnym i międzynarodowym; |
| --- | --- |

—

wyciągnięcie wniosków z doświadczeń nabytych podczas pandemii i wprowadzonych praktyk, przyjęcie specjalnego zestawu wskaźników (przyjaznych dla MŚP) oraz harmonizacja danych dotyczących zarówno wpływu pandemii na sektor turystyki i transportu, jak i tendencji związanych z pandemią, występujących w tym sektorze na szczeblu unijnym, regionalnym i międzynarodowym;

| — | nadanie priorytetu agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju w celu zapewnienia długoterminowych wytycznych dla przyszłej turystyki w UE i na świecie. |
| --- | --- |

—

nadanie priorytetu agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju w celu zapewnienia długoterminowych wytycznych dla przyszłej turystyki w UE i na świecie.

| 1.7. | EKES proponuje utworzenie stałej unijnej lub krajowej eksperckiej grupy zadaniowej wysokiego szczebla ds. inwestycji i płynności finansowej mikroprzedsiębiorstw oraz małych przedsiębiorstw, obejmującej branże turystyki i transportu, która mogłaby ułatwiać i wspierać wdrażanie środków naprawczych oraz działać jako unijny mechanizm monitorowania dysponujący niezbędnymi niezależnymi i przejrzystymi danymi na temat przepływów środków pieniężnych mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP i ich dostępu do funduszy. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet zachęca instytucje UE, państwa członkowskie, regiony oraz unijnych i krajowych partnerów społecznych do gruntownego przemyślenia sytuacji, wdrożenia wspólnych programów jakości oraz skuteczniejszych narzędzi politycznych w zakresie rescEU i zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, a także do wymiany najlepszych praktyk w zakresie angażowania społeczeństwa obywatelskiego w zarządzanie kryzysowe oraz w zapobieganie stratom ludzkim i gospodarczym (10). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że bez zaufania konsumentów branża turystyczna nie będzie w stanie nadążyć za ogólną tendencją do ożywienia gospodarczego. Kluczowym czynnikiem umożliwiającym odzyskanie tego zaufania jest zapewnienie silnej ochrony praw konsumentów na mocy dyrektywy w sprawie w imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych (11), w przeglądzie której należy skupić się na wyeliminowaniu w prawodawstwie Unii dotyczącym praw podróżnych słabych punktów, które uwidoczniły się podczas pandemii. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Choć unijne przepisy dotyczące podróży zapewniają podróżnym prawo do zwrotu poniesionych kosztów, to wiele państw członkowskich wdrożyło krajowe środki nadzwyczajne, które stoją w bezpośredniej sprzeczności z tym prawem, zmuszając konsumentów do przyjmowania bonów lub wydłużając ustawowe terminy realizacji zwrotu kosztów. Należy bezwzględnie przestrzegać prawa Unii i je egzekwować. Towarzysząca nam już od prawie dwóch lat pandemia wywarła bezpośredni i katastrofalny wpływ finansowy również na przedsiębiorstwa turystyczne, w szczególności na mikro- oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | W związku z tym EKES wzywa Komisję do zbadania wykonalności wniosku w sprawie dostosowania dyrektywy w taki sposób, aby w razie wystąpienia w przyszłości działania siły wyższej, takiej jak pandemia, państwa członkowskie stworzyły zbiorowe fundusze gwarancyjne w celu lepszego uwzględnienia interesów przedsiębiorstw turystycznych związanych z przetrwaniem kryzysu, przy jednoczesnym pełnym zapewnieniu konsumentom właściwej rekompensaty |
| --- | --- |

1.11.

2.   Wprowadzenie i uwagi ogólne

| 2.1. | Turystyka w UE i na świecie nie powróci już do stanu sprzed pandemii. Skutki pandemii oraz jej konsekwencje dla społeczeństw i gospodarki nie są jeszcze w pełni odczuwalne. Przed wybuchem pandemii COVID-19 branża turystyczna bezpośrednio lub pośrednio odpowiadała za niemal 10 % unijnego PKB, zapewniała około 22,6 mln miejsc pracy i przyczyniła się do tego, że UE stała się wiodącym kierunkiem turystycznym na świecie, odnotowując w 2018 r. 563 mln przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym i 30 % globalnych zysków. Unia Europejska była najpopularniejszym kierunkiem turystycznym na świecie, który w 2018 r. odpowiadał za 30 % przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym. W 2018 r. na terenie UE-27 funkcjonowało ponad 600 tys. obiektów turystycznych, zaś rezerwacje noclegów obejmowały łącznie 1 326 049 994 noce. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Wspólne Centrum Badawcze (JRC) Komisji Europejskiej oszacowało, że sektory branży turystycznej zapewniają ponad 6 % całkowitego zatrudnienia w UE. Ponadto w niektórych regionach turystyka przyczynia się do wzrostu zatrudnienia w znacznie większym stopniu i jest często jedyną formą aktywności zawodowej dla pracowników o niskich kwalifikacjach. Na przykład na Krecie (Grecja), w regionie nadmorskim Chorwacji, w Dolinie Aosty (Włochy) i na Wyspach Kanaryjskich (Hiszpania) turystyka zapewnia ponad 30 % całkowitego zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Po kilku falach pandemii w latach 2020 i 2021 możemy już obecnie zaobserwować skalę jej wpływu na zatrudnienie i jej niszczące skutki społeczne w sektorach turystyki i transportu, takie jak między innymi: brak turystyki międzynarodowej, niedostateczny i niestabilny popyt na towary i usługi związane z turystyką (ze względu na modele konsumpcji i zmiany zachowań w turystyce w czasach pandemii COVID-19), rosnąca liczba bankrutujących przedsiębiorstw i wzrost zadłużenia (który nie ogranicza się tylko do przedsiębiorstw turystycznych), trudności w uzyskaniu środków wsparcia płynności finansowej i nieskuteczne reakcje administracji publicznej. Przywróceniu mobilności transgranicznej i pobudzeniu ożywienia gospodarczego nie sprzyjają również tzw. środki ponownego otwarcia typu „stop-and-go”, nadużywanie ograniczeń związanych z zieloną przepustką oraz niezdolność niezależnych organów do zagwarantowania jednolitych praw turystów, podróżnych i przedsiębiorców, a także złożone i często niewiarygodne informacje dla turystów na temat rzeczywistej lokalnej sytuacji związanej ze zdrowiem i bezpieczeństwem oraz skomplikowane procedury biurokratyczne dotyczące mobilności wewnątrz terytorium UE. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Warto wspomnieć, że zgodnie z ostatnim sprawozdaniem Biura Analiz Parlamentu Europejskiego (EPRS) (12) wpływ pandemii COVID-19 na poszczególne ośrodki turystyczne w UE jest „asymetryczny i w znacznym stopniu uwarunkowany lokalizacją”. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Zgodnie z danymi zawartymi w sprawozdaniu EPRS przedstawionymi na rys. 1 i 2 udział branży turystycznej w zatrudnieniu i PKB znacznie się zmniejszył w czasie pandemii. Na przykład we Włoszech udział turystyki w PKB zmniejszył się o połowę w 2020 r. (w porównaniu z 2019 r.), odnotowując spadek z 13,1 % do 7 %, zaś 337 tys. miejsc pracy zostało zlikwidowanych. Niektóre państwa członkowskie UE (na przykład Niemcy, Włochy i Francja) odnotowały większe straty pod względem PKB niż Stany Zjednoczone, ale słabiej odczuły skutki pod względem zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Po upływie dwudziestu jeden miesięcy od rozpoczęcia pandemii w Europie światowe ekosystemy turystyki i transportu nadal borykają się z bezprecedensowym kryzysem (13). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | W UE zaobserwowaliśmy również nowe wzorce dotyczące sposobu dojeżdżania do pracy i robienia zakupów na obszarach miejskich, dostosowane do ograniczeń w przemieszczaniu się nałożonych przez rządy, takie jak częstsze chodzenie pieszo, jazda na rowerze, podróżowanie samochodem i robienie zakupów przez internet, kosztem podróżowania transportem publicznym. W wielu krajach UE w wyniku restrykcji związanych z COVID-19 w szczególności osoby starsze nie były w stanie zwiększyć popytu na sezonową turystykę i transport. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Wraz z 70 % spadkiem popytu w turystyce międzynarodowej zmniejszyła się liczba podróży koleją, statkami wycieczkowymi, statkami pasażerskimi i samolotami, co pociągnęło za sobą utratę dochodów i miejsc pracy w obu sektorach oraz w sektorach od nich zależnych (na przykład w sektorze przemysłowym i sektorze handlu detalicznego). Choć wpływ na transport towarowy był jak dotąd umiarkowany, należy się spodziewać, że w nadchodzących latach sektor ten będzie się kurczył, zwłaszcza jeśli gospodarka znajdzie się w recesji. Dlatego sektory te powinny zostać odpowiednio uwzględnione w planach odbudowy UE i państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Obok tych zjawisk niedawne pożary w Europie Południowej i powodzie w Europie Północnej pokazały też – poza tragicznymi stratami w ludziach i stratami gospodarczymi – jak tradycyjna polityka i kruchy mechanizm rescEU nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a także dowiodły, że nie nadają się one do stosowania w modelach długoterminowego zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.9.

3.   W kierunku „Next Generation” – polityki UE w dziedzinie turystyki i transportu

| 3.1. | Potrzebne jest nowe podejście „Next Generation”, które będzie bardziej zharmonizowane i oparte na europejskich i krajowych możliwościach politycznych w zakresie krótko-, średnio- i długoterminowej odporności i pełnej odbudowy turystyki i transportu. Najważniejsze wspólne zasady powinny znaleźć się w centrum nowej unijnej agendy politycznej, społecznej i gospodarczej, aby:






  — | przywrócić zaufanie do branż turystyki i transportu w UE (które składają się głównie z mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP i osób pracujących na własny rachunek) wśród pracowników, obywateli, turystów i podróżnych oraz unijnych i globalnych inwestorów prywatnych i publicznych; |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

przywrócić zaufanie do branż turystyki i transportu w UE (które składają się głównie z mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP i osób pracujących na własny rachunek) wśród pracowników, obywateli, turystów i podróżnych oraz unijnych i globalnych inwestorów prywatnych i publicznych;

| — | pomóc w przekonstruowaniu istniejących ekosystemów branży turystycznej i transportowej UE w celu promowania odporności i odbudowy w kierunku potrójnej transformacji (zdrowotnej, cyfrowej, ekologicznej); |
| --- | --- |

—

pomóc w przekonstruowaniu istniejących ekosystemów branży turystycznej i transportowej UE w celu promowania odporności i odbudowy w kierunku potrójnej transformacji (zdrowotnej, cyfrowej, ekologicznej);

| — | powrócić do poziomów popytu sprzed pandemii COVID-19 oraz promować nowe inwestycje, które są możliwe do zrealizowania przez MŚP, w zrównoważony i długoterminowy wzrost w sektorach po latach 2021–2027. |
| --- | --- |

—

powrócić do poziomów popytu sprzed pandemii COVID-19 oraz promować nowe inwestycje, które są możliwe do zrealizowania przez MŚP, w zrównoważony i długoterminowy wzrost w sektorach po latach 2021–2027.

| 3.2. | Niedawno opracowany przez Komisję Europejską pakiet „Gotowi na 55” umożliwia UE osiągnięcie celów w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych zapisanych w Europejskim prawie o klimacie. Założenia tego pakietu dotyczą również europejskich sektorów transportu i turystyki. Jednak jeśli środki te nie zostaną opracowane pod kątem odpowiedniej polityki, to w sektorze turystyki i transportu owe wnioski nie przełożą się na unijną politykę „Next Generation”. Wręcz przeciwnie, rozwiązania proponowane we wnioskach ustawodawczych mogłyby doprowadzić do znaczących obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorstw w UE, zarówno tych dużych, jak i małych, i negatywnie wpłynąć na ich konkurencyjność wobec firm spoza EU z branży transportu i turystyki, zlokalizowanych w pobliżu granic UE, co z kolei stanowiłoby zagrożenie dla unijnych miejsc pracy w tych sektorach. W konsekwencji uderzyłoby to szczególnie silnie w te regiony UE, które w znacznym stopniu zależą od turystyki. W nowym podejściu „Next Generation” należy zatem zwrócić uwagę na wpływ tego pakietu legislacyjnego na koszty dla europejskich branż transportu i turystyki oraz zagwarantować, że ich (międzynarodowa) konkurencyjność nie zostanie naruszona. Tylko w ten sposób można zagwarantować zatrudnienie i konkurencyjność w Europie, uniknąć ucieczki emisji i zapewnić powodzenie nowego podejścia „Next Generation”. |
| --- | --- |

3.2.

4.   Dobry początek: nowa świadomość UE

| 4.1. | Do końca 2022 r. należy zapewnić pełne wykorzystanie elastycznych możliwości tymczasowych ram pomocy państwa i uruchomić w tym samym okresie istotny program związany z bezrobociem SURE. Podmioty społeczne i organizacje MŚP powinny jednak w większym stopniu zaangażować się w działania, aby pakiet ten spełniał oczekiwania pod względem efektów i skuteczności. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W związku z tym programy wsparcia płynności finansowej, finansowania i dokapitalizowania dostępne dla małych przedsiębiorstw oraz małych firm branży HoRECA nadal wymagają natychmiastowych działań politycznych, które przedłużą ich obowiązywanie do końca roku budżetowego 2022–2023. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Przedłożone krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności wraz z nowymi wieloletnimi ramami finansowymi (WRF 2021–2027) wymagają wzmocnionego i zharmonizowanego systemu wspólnych metod i wymiany praktyk politycznych (z uwzględnieniem europejskiego semestru), aby można było zagwarantować niezbędne symetryczne ożywienie gospodarcze w UE, uczciwą konkurencję między podmiotami publicznymi i prywatnymi, w szczególności restauracji oraz MŚP branży HoReCa, na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, konwergencję społeczną i włączenie społeczne. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności określą, w jaki sposób fundusze będą przydzielane i wydawane w obowiązujących terminach. W zależności od państwa członkowskiego turystyka podlega albo środkom przeznaczonym wyłącznie dla turystyki, które służą modernizacji tego sektora, albo środkom horyzontalnym, które obejmują wszystkie sektory. Z tego względu EKES opracował krótko-, średnio- i długoterminowe ramy obejmujące cztery główne filary polityki, na których zostaną oparte końcowe wnioski i zalecenia: |
| --- | --- |

4.4.

4.5.   FILAR I: Płynność finansowa, poprawa sytuacji w sferze zatrudnienia i przywrócenie zaufania przedsiębiorców

| 4.5.1. | Z uwagi na brak jasnych i aktualnych informacji na temat oczekiwanego wpływu na mikroprzedsiębiorstwa oraz MŚP wsparcia finansowego przyznanego w ramach programu odbudowy gospodarczej, który realizuje Komisja Europejska za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), Komitet wyraża zaniepokojenie i proponuje, aby:






  — | utworzyć grupę zadaniową nadzorującą wdrażanie środków naprawczych, w szczególności tych adresowanych do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w sektorach turystyki i transportu; |
| --- | --- | --- |

4.5.1.

—

utworzyć grupę zadaniową nadzorującą wdrażanie środków naprawczych, w szczególności tych adresowanych do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w sektorach turystyki i transportu;

| — | monitorować krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności państw członkowskich, aby ocenić, czy uwzględniono w nich reformy związane z turystyką; |
| --- | --- |

—

monitorować krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności państw członkowskich, aby ocenić, czy uwzględniono w nich reformy związane z turystyką;

| — | utworzyć mechanizm UE służący monitorowaniu udzielania wsparcia mikroprzedsiębiorstwom i MŚP w ramach obecnych WRF (2021–2027); |
| --- | --- |

—

utworzyć mechanizm UE służący monitorowaniu udzielania wsparcia mikroprzedsiębiorstwom i MŚP w ramach obecnych WRF (2021–2027);

| — | ustanowić specjalną linię budżetową UE dla turystyki, uwzględniającą zarówno znaczenie tego sektora, jak i jego potrzeby wskutek kryzysu związanego z COVID-19; |
| --- | --- |

—

ustanowić specjalną linię budżetową UE dla turystyki, uwzględniającą zarówno znaczenie tego sektora, jak i jego potrzeby wskutek kryzysu związanego z COVID-19;

| — | wdrożyć systemy drugiej szansy i wczesnego ostrzegania dla branży turystycznej i małych przedsiębiorstw transportowych oraz nowy, łatwy w obsłudze program wypłacalności dla MŚP. |
| --- | --- |

—

wdrożyć systemy drugiej szansy i wczesnego ostrzegania dla branży turystycznej i małych przedsiębiorstw transportowych oraz nowy, łatwy w obsłudze program wypłacalności dla MŚP.

| — | Te różne inicjatywy i propozycje powinny zostać połączone w ramach europejskiego sojuszu na rzecz turystyki, co pozwoli lepiej ukierunkować problemy, rozwiązania i finansowanie. EKES wniesie swój wkład poprzez udział w dyskusjach i pracach tego sojuszu. |
| --- | --- |

—

Te różne inicjatywy i propozycje powinny zostać połączone w ramach europejskiego sojuszu na rzecz turystyki, co pozwoli lepiej ukierunkować problemy, rozwiązania i finansowanie. EKES wniesie swój wkład poprzez udział w dyskusjach i pracach tego sojuszu.

4.6.   FILAR II: Sieci wiedzy w zakresie danych oraz gotowość, zdrowie i bezpieczeństwo, ograniczanie ryzyka

| 4.6.1. | Turystyka wywiera wpływ na gospodarkę, środowisko naturalne i obiekty będące tworem człowieka, a także na ludność lokalną w miejscach odwiedzanych przez turystów, jak i na samych odwiedzających. Brak danych statystycznych dotyczących zrównoważonego rozwoju turystyki utrudnia prowadzenie polityki na rzecz jej większego zrównoważenia oraz wykorzystania jej potencjału w zakresie realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Jeżeli zrównoważony rozwój w turystyce jest kwestią priorytetową, musimy również potraktować priorytetowo jego pomiar. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Światowa Organizacja Turystyki (WTO), we współpracy z Departamentem Statystyki Organizacji Narodów Zjednoczonych, pomaga wiodącym krajom i instytucjom w opracowaniu ram statystycznych dotyczących pomiaru zrównoważenia turystyki. Międzynarodowe agencje podkreślają rosnącą potrzebę pomiaru zrównoważenia turystyki we wszystkich wymiarach – gospodarczym, społecznym i środowiskowym. UE mogłaby wnieść wkład w ten proces w postaci doświadczeń krajowych i ustanowić w tym zakresie zharmonizowane normy. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   FILAR III: Średnio- i długoterminowe ścieżki przemian:

| 4.7.1. | W ramach strategii przemysłowej UE należy jeszcze bardziej przyspieszyć transformację ekologiczną i cyfrową oraz zwiększyć odporność ekosystemów przemysłowych UE, których zasadniczym elementem są mikroprzedsiębiorstwa i MŚP, zwłaszcza w sektorach turystyki i transportu. Wspólnemu tworzeniu tzw. ścieżek przemian w turystyce z udziałem organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych, wszystkich organów publicznych i organów regulacyjnych powinno towarzyszyć kompleksowe podejście, które jest niezbędne, aby porównać zrównoważone scenariusze i ponownie przemyśleć rozwiązania polityczne w zakresie turystyki, branży HoReCa i transportu na szczeblu unijnym, krajowym i regionalnym. |
| --- | --- |

4.7.1.

| 4.8. | FILAR IV: Zarządzanie i zasoby: rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w polityce zrównoważonej turystyki i transportu w ramach podejścia „Next Generation” (krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Komisja Europejska określiła siedem inicjatyw przewodnich, w ramach których zachęca państwa członkowskie do proponowania inwestycji i reform. Niektóre z tych inicjatyw przewodnich, jak na przykład te wymienione poniżej, mogą prowadzić do inwestycji w turystykę:






  — | renowacja – renowacja infrastruktury turystycznej w celu poprawy jej charakterystyki energetycznej (budynki niemal zeroenergetyczne), dostępności i zarządzania zasobami, a także w celu opracowania modeli biznesowych o obiegu zamkniętym (na przykład w odniesieniu do żywności i gospodarki odpadami) oraz zrównoważonych bezpośrednich inwestycji zagranicznych i unijnych; |
| --- | --- | --- |

4.9.

—

renowacja – renowacja infrastruktury turystycznej w celu poprawy jej charakterystyki energetycznej (budynki niemal zeroenergetyczne), dostępności i zarządzania zasobami, a także w celu opracowania modeli biznesowych o obiegu zamkniętym (na przykład w odniesieniu do żywności i gospodarki odpadami) oraz zrównoważonych bezpośrednich inwestycji zagranicznych i unijnych;

| — | przekwalifikowanie i podnoszenie kwalifikacji – zapewnienie szkoleń dla przedsiębiorców z branży turystycznej, w szczególności mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP, pracowników i osób zarządzających ośrodkami turystycznymi, w celu wsparcia transformacji ekologicznej i cyfrowej; |
| --- | --- |

—

przekwalifikowanie i podnoszenie kwalifikacji – zapewnienie szkoleń dla przedsiębiorców z branży turystycznej, w szczególności mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP, pracowników i osób zarządzających ośrodkami turystycznymi, w celu wsparcia transformacji ekologicznej i cyfrowej;

| — | modernizacja – wspieranie cyfryzacji w organach administracji publicznej odpowiedzialnych za politykę turystyczną oraz promowanie wymiany danych między organami administracji publicznej, zarządcami ośrodków turystycznych i przedsiębiorstwami; |
| --- | --- |

—

modernizacja – wspieranie cyfryzacji w organach administracji publicznej odpowiedzialnych za politykę turystyczną oraz promowanie wymiany danych między organami administracji publicznej, zarządcami ośrodków turystycznych i przedsiębiorstwami;

| — | ładowanie i tankowanie – inwestowanie w ekologiczną mobilność i poprawę połączeń z ośrodkami turystycznymi, w szczególności z głównymi punktami turystycznymi (na przykład transport wodny, autobusy, transport publiczny); |
| --- | --- |

—

ładowanie i tankowanie – inwestowanie w ekologiczną mobilność i poprawę połączeń z ośrodkami turystycznymi, w szczególności z głównymi punktami turystycznymi (na przykład transport wodny, autobusy, transport publiczny);

| — | wprowadzenie specjalnej linii na rzecz turystyki w projektach TEN-T (europejskie korytarze transportowe) umożliwi uwzględnienie specyfiki tego sektora. |
| --- | --- |

—

wprowadzenie specjalnej linii na rzecz turystyki w projektach TEN-T (europejskie korytarze transportowe) umożliwi uwzględnienie specyfiki tego sektora.

| 4.10. | Państwa członkowskie i instytucje UE będą potrzebowały silnych ram partnerstwa z podmiotami europejskimi, krajowymi i regionalnymi oraz z partnerami społecznymi (dialog społeczny). Organizacje unijne i krajowe oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz inne zainteresowane strony zostaną poproszone o pełnienie aktywnej roli wnoszącej wartość dodaną na wszystkich szczeblach (oprócz pełnego zaangażowania w europejski semestr, nadzór rynku itp.) przy realizacji pewnych wspólnych celów długoterminowych, wspólnych ram czasowych i nowej konwergencji gospodarczej zapewniającej włączenie społeczne. Należy pilnie opracować plany na przyszłość i podjąć działania obejmujące gruntowną ponowną ocenę, szczegółowy wspólny program polityczny i zobowiązania krajowe, aby opracować bardziej zrównoważony, atrakcyjny i wzajemnie powiązany model biznesowy turystyki i transportu, który będzie odpowiadał nowemu popytowi na rynku światowym i zmianom stylu życia. |
| --- | --- |

4.10.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Komunikat Komisji Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację, COM(2020) 456 final, wsparcie w ramach polityki spójności na lata 2021–2027 oraz pakiet środków w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa, takich jak polityka szczepień, unijne cyfrowe zaświadczenie COVID, minimalny standard dotyczący europejskiego znaku bezpieczeństwa dla turystyki w czasach COVID-19 i inne.

1

Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację

(2)  https://s3platform.jrc.ec.europa.eu/digitalisation-and-safety-for-tourism?p_l_back_url=%2Fsearch%3Fq%3Dtourism.

2

(3)  Główne obszary zainteresowania w zakresie transformacji turystycznej dla organizacji mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP i szerszego grona interesariuszy to: bardziej zrównoważona turystyka (turystyka o obiegu zamkniętym, turystyka dostępna dla wszystkich, mobilność neutralna pod względem emisji CO2, wiedza o zrównoważonym rozwoju, zrównoważona konsumpcja), cyfryzacja (analityka danych i zarządzanie doświadczeniami w czasie rzeczywistym, cyfrowa turystyka ciągła i wirtualne doświadczenia, ośrodki turystyczne oparte na technologii, transformacja współtworzenia wartości, cyfrowe wzmocnienie pozycji i wiedzy dostawców i konsumentów usług turystycznych) oraz odporność (zdolność adaptacyjna w zmieniającym się świecie turystyki, podnoszenie kwalifikacji i ochrona wysokiej jakości pracy w turystyce, zarządzanie ośrodkiem turystycznym w celu wspierania dobrobytu dla wszystkich, promowanie równości, dostępność i społeczny wpływ turystyki na zmianę klimatu, starzenie się społeczeństwa i przepaść cyfrową).

3

2

(4)  Inne zadania takiego rzecznika lub organu: monitorowanie działań państw członkowskich realizowanych w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, aby ocenić, czy reformy związane z turystyką są spójnie wdrażane, monitorowanie programów tzw. drugiej szansy i wczesnego ostrzegania dla turystyki i małych przedsiębiorstw transportowych oraz nowego łatwego w użyciu programu wypłacalności dla MŚP, a także tworzenie warunków dla specjalnej linii budżetowej dla turystyki, odzwierciedlającej zarówno znaczenie tego ekosystemu, jak i jego potrzeby po kryzysie związanym z COVID-19.

4

(5)  Działania te obejmują: restrukturyzację kapitału dłużnego, wzmocnienie zdolności mikroprzedsiębiorstw do łączenia się w grupy i klastry, promowanie kapitału własnego i zapewnienie zachęt podatkowych dla inwestorów prywatnych oraz wspieranie mechanizmów wczesnego ostrzegania dla małych przedsiębiorstw zagrożonych niewypłacalnością.

5

(6)  Zalecenie Rady z 15 marca 2018 r. w sprawie europejskich ram jakości i skuteczności przygotowania zawodowego (Dz.U. C 153 z 2.5.2018, s. 1).

6

(7)  Królowa Máxima, jako rzecznik specjalny Sekretarza Generalnego ONZ ds. finansowania rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, wygłosiła przemówienie na szczycie grupy G-20 w Rzymie w dniu 31 października 2021 r., www.unsgsa.org.

7

(8)  Światowe partnerstwo na rzecz włączenia finansowego jest platformą o charakterze integracyjnym dla wszystkich krajów grupy G-20.

8

(9)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 219.

9

(10)  Ramy ONZ na lata 2015–2030 dotyczące zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi; sieć wiedzy MŚP i pokazowe ośrodki gotowości, https://www.europeansmeacademy.eu/news/improving-preparednes-response-to-eu-natural-and-man-made-disasters/.

10

(11)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2302 z 25 listopada 2015 r. w sprawie imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych (Dz.U. L 326 z 11.12.2015, s. 1).

11

(12)  Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, Ożywienie transportu i turystyki w UE po pandemii COVID-19, luty 2021 r.

12

Ożywienie transportu i turystyki w UE po pandemii COVID-19

(13)  Kryzys ten najbardziej dotknął małe przedsiębiorstwa i osoby pracujące na własny rachunek w poszczególnych łańcuchach wartości i dostaw, a także pracowników i społeczeństwa oraz ich zasoby odporności.

13

---

ZAŁĄCZNIK

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

POPRAWKA 3

INT/949

Działania następcze w dziedzinie turystyki i transportu

Punkt 2.1

Zmienić

| Opinia sekcji | Poprawka |
| --- | --- |
| 2.1 | Turystyka w UE i na świecie nie powróci
  już
  do stanu sprzed pandemii. Skutki pandemii oraz jej konsekwencje dla społeczeństw i gospodarki nie są jeszcze w pełni odczuwalne. Przed wybuchem pandemii COVID-19 branża turystyczna bezpośrednio lub pośrednio odpowiadała za niemal 10 % unijnego PKB, zapewniała około 22,6  mln miejsc pracy i przyczyniła się do tego, że UE stała się wiodącym kierunkiem turystycznym na świecie, odnotowując w 2018 r. 563 mln przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym i 30 % globalnych zysków. Unia Europejska była najpopularniejszym kierunkiem turystycznym na świecie, który w 2018 r. odpowiadał za 30 % przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym. W 2018 r. na terenie UE-27 funkcjonowało ponad 600 tys. obiektów turystycznych, zaś rezerwacje noclegów obejmowały łącznie 1 326 049 994 noce. |

Opinia sekcji

Poprawka

2.1

Turystyka w UE i na świecie nie powróci
  już
  do stanu sprzed pandemii. Skutki pandemii oraz jej konsekwencje dla społeczeństw i gospodarki nie są jeszcze w pełni odczuwalne. Przed wybuchem pandemii COVID-19 branża turystyczna bezpośrednio lub pośrednio odpowiadała za niemal 10 % unijnego PKB, zapewniała około 22,6  mln miejsc pracy i przyczyniła się do tego, że UE stała się wiodącym kierunkiem turystycznym na świecie, odnotowując w 2018 r. 563 mln przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym i 30 % globalnych zysków. Unia Europejska była najpopularniejszym kierunkiem turystycznym na świecie, który w 2018 r. odpowiadał za 30 % przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym. W 2018 r. na terenie UE-27 funkcjonowało ponad 600 tys. obiektów turystycznych, zaś rezerwacje noclegów obejmowały łącznie 1 326 049 994 noce.

| 2.1 | Turystyka w UE i na świecie nie powróci
  natychmiast
  do stanu sprzed pandemii. Skutki pandemii oraz jej konsekwencje dla społeczeństw i gospodarki nie są jeszcze w pełni odczuwalne. Przed wybuchem pandemii COVID-19 branża turystyczna bezpośrednio lub pośrednio odpowiadała za niemal 10 % unijnego PKB, zapewniała około 22,6  mln miejsc pracy i przyczyniła się do tego, że UE stała się wiodącym kierunkiem turystycznym na świecie, odnotowując w 2018 r. 563 mln przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym i 30 % globalnych zysków. Unia Europejska była najpopularniejszym kierunkiem turystycznym na świecie, który w 2018 r. odpowiadał za 30 % przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym. W 2018 r. na terenie UE-27 funkcjonowało ponad 600 tys. obiektów turystycznych, zaś rezerwacje noclegów obejmowały łącznie 1 326 049 994 noce. |
| --- | --- |

2.1

Turystyka w UE i na świecie nie powróci
  natychmiast
  do stanu sprzed pandemii. Skutki pandemii oraz jej konsekwencje dla społeczeństw i gospodarki nie są jeszcze w pełni odczuwalne. Przed wybuchem pandemii COVID-19 branża turystyczna bezpośrednio lub pośrednio odpowiadała za niemal 10 % unijnego PKB, zapewniała około 22,6  mln miejsc pracy i przyczyniła się do tego, że UE stała się wiodącym kierunkiem turystycznym na świecie, odnotowując w 2018 r. 563 mln przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym i 30 % globalnych zysków. Unia Europejska była najpopularniejszym kierunkiem turystycznym na świecie, który w 2018 r. odpowiadał za 30 % przyjazdów w międzynarodowym ruchu turystycznym. W 2018 r. na terenie UE-27 funkcjonowało ponad 600 tys. obiektów turystycznych, zaś rezerwacje noclegów obejmowały łącznie 1 326 049 994 noce.

Wynik głosowania:

| Za: | 72 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 84 |
| Wstrzymało się: | 21 |

Za:

72

Przeciw:

84

Wstrzymało się:

21

POPRAWKA 1

INT/949

Działania następcze w dziedzinie turystyki i transportu

Punkt 1.2

Zmienić

| Opinia sekcji | Poprawka |
| --- | --- |
| Turystyka
  nie powróci już do poziomu sprzed pandemii. Globalna współzależność oraz proekologiczne i procyfrowe tendencje w zachowaniach konsumentów doprowadzą do powstania nowych modeli biznesowych. EKES wyraża przekonanie, że na szczeblu UE oraz państw członkowskich i regionów potrzebne są środki krótko-, średnio- i długoterminowe. | Pomimo obiecujących perspektyw przewiduje się, że turystyka
  nie powróci już do poziomu sprzed pandemii. Globalna współzależność oraz proekologiczne i procyfrowe tendencje w zachowaniach konsumentów doprowadzą do powstania nowych modeli biznesowych. EKES wyraża przekonanie, że na szczeblu UE oraz państw członkowskich i regionów potrzebne są środki krótko-, średnio- i długoterminowe. |

Opinia sekcji

Poprawka

Turystyka
  nie powróci już do poziomu sprzed pandemii. Globalna współzależność oraz proekologiczne i procyfrowe tendencje w zachowaniach konsumentów doprowadzą do powstania nowych modeli biznesowych. EKES wyraża przekonanie, że na szczeblu UE oraz państw członkowskich i regionów potrzebne są środki krótko-, średnio- i długoterminowe.

Pomimo obiecujących perspektyw przewiduje się, że turystyka
  nie powróci już do poziomu sprzed pandemii. Globalna współzależność oraz proekologiczne i procyfrowe tendencje w zachowaniach konsumentów doprowadzą do powstania nowych modeli biznesowych. EKES wyraża przekonanie, że na szczeblu UE oraz państw członkowskich i regionów potrzebne są środki krótko-, średnio- i długoterminowe.

Wynik głosowania:

| Za: | 77 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 91 |
| Wstrzymało się: | 20 |

Za:

77

Przeciw:

91

Wstrzymało się:

20

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/11 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/11

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wpływ COVID-19 na prawa podstawowe i praworządność w UE oraz przyszłość demokracji”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2022/C 275/02)

| Sprawozdawca: | José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Sprawozdawca: | Cristian PÎRVULESCU |

Sprawozdawca:

José Antonio MORENO DÍAZ

Sprawozdawca:

Cristian PÎRVULESCU

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 205/7/5 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

25.3.2021

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

10.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

205/7/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES wyraża głębokie zaniepokojenie tym, jak pandemia COVID-19 wpływa na życie, bezpieczeństwo, dobrobyt i godność wszystkich osób mieszkających w UE. Martwi się również wpływem COVID-19 na osoby i społeczności na całym świecie, zwłaszcza w krajach, w których brakuje odpowiedniej infrastruktury zdrowotnej, społecznej i edukacyjnej, aby radzić sobie z pandemią. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Reakcja UE i państw członkowskich musi polegać na zajęciu się słabością systemową europejskiej infrastruktury zdrowotnej w obliczu zwiększonej mobilności i większego prawdopodobieństwa wystąpienia niebezpiecznych chorób odzwierzęcych. Ponadto wysiłki na rzecz walki z pandemią powinny iść w parze z wprowadzeniem odpowiedniego systemu wsparcia społecznego i gospodarczego w celu złagodzenia negatywnych skutków. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jak już stwierdził wcześniej EKES, Unia Europejska opiera się na wspólnych wartościach europejskich, które w żadnych okolicznościach nie podlegają dyskusji. Są to: poszanowanie godności ludzkiej i praw człowieka, wolność, demokracja, równość i praworządność (1). Nie można o nich zapominać, nawet gdy UE i jej państwa członkowskie stają w obliczu sytuacji nadzwyczajnej i jej skutków w postaci wyzwań gospodarczych, społecznych i edukacyjnych. Wprawdzie reakcja na obecny kryzys musi być szybka i wymaga pewnych wyjątkowych oraz ograniczonych w czasie środków, jednak podejmowane działania nie mogą być sprzeczne z zasadami państwa prawa i podziału władzy ani zagrażać demokracji oraz prawom podstawowym mieszkańców Europy (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | UE powinna dostosować swoje polityki, strategie i programy, aby dążyć do sprawiedliwej i kompleksowej odbudowy po kryzysie z myślą o osiągnięciu pozytywnej konwergencji w zakresie standardów medycznych, społecznych, gospodarczych i demokratycznych. W kontekście wysiłków podejmowanych za pośrednictwem instrumentu Next Generation EU w celu naprawienia bezpośrednich szkód gospodarczych i społecznych spowodowanych pandemią koronawirusa EKES ponownie wyraża poparcie dla wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego nowe narzędzie, które umożliwiłoby stosowanie gospodarczych środków naprawczych wobec państw członkowskich dopuszczających się poważnych i nagminnych naruszeń wartości zapisanych w art. 2 (3). Ponadto potrzebne jest szersze pojęcie praworządności, które obejmuje ochronę praw podstawowych i gwarantuje ochronę demokracji pluralistycznej. Praworządność, prawa podstawowe i demokracja są ze sobą wzajemnie powiązane w nierozłączny i trójstronny sposób. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Instytucje unijne i rządy państw członkowskich powinny wykorzystywać istniejące metody dialogu społecznego i obywatelskiego do pełnego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych w tworzenie pluralistycznej przestrzeni demokratycznej, w której afirmuje się różne wizje i krytykę i w której istnieją zabezpieczenia pozwalające ograniczyć rozprzestrzenianie fałszywych informacji oraz nieuzasadniony i nieakceptowalny dyskurs ekstremistyczny występujący przeciw prawom człowieka i szerzący konspirację. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Rządy powinny jasno określać podstawę prawną przyjmowanych środków. Wszelkie reformy obowiązującego prawa w zakresie stanów zagrożenia zdrowia i powiązanych przepisów lub wprowadzenie nowych przepisów, w tym w ramach zapewnienia gotowości na przyszłe pandemie, powinny określać jednoznacznie ograniczenia i warunki oraz zawierać wyraźne przepisy dotyczące nadzoru parlamentarnego i kontroli sądowej w odniesieniu do proporcjonalności środków oraz ich zgodności z krajowymi i międzynarodowymi standardami praw człowieka. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Zasady i strategie związane z COVID-19 powinny być w miarę możliwości jasne, spójne i konsekwentne, a informacje o nich trzeba przekazywać z odpowiednim wyprzedzeniem. Należy zaangażować społeczeństwo obywatelskie, w tym partnerów społecznych, i konsultować się z nimi w celu opracowania zasad i strategii politycznych. Trzeba także stosować uzasadnienie oparte na dowodach. Ta zasada jasności powinna również przyświecać tworzeniu przewidywalnych mechanizmów – obejmujących wszystkie niezbędne demokratyczne zabezpieczenia materialne i proceduralne – tak aby przygotować się do usystematyzowanego reagowania na ewentualne przyszłe pandemie, kryzysy zdrowotne lub klęski żywiołowe. Zasady, strategie i wszelkie związane z nimi istotne informacje powinny być dostępne dla wszystkich grup społecznych, w tym mniejszości językowych. W przypadkach, w których konieczne jest wprowadzenie zmian w polityce, należy ogłosić to z odpowiednim wyprzedzeniem za pośrednictwem różnych oficjalnych i publicznych kanałów, aby dać ludziom czas na przygotowanie się i odpowiednie dostosowanie zachowań. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Należy wymagać regularnego składania sprawozdań parlamentowi przez ministrów rządowych odpowiedzialnych za wprowadzanie środków pandemicznych. Parlamenty państw członkowskich powinny ustanowić komitety, komisje lub grupy w celu kontrolowania środków związanych z COVID-19 i regularnego przedstawiania sprawozdań parlamentom oraz lokalnym i regionalnym zgromadzeniom przedstawicielskim. Trzeba także wymagać debaty parlamentarnej na temat tych sprawozdań i reakcji rządowej, co pozwoli zapewnić nadzór nad działaniami rządu. Państwa powinny zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości, gwarantując niezawisłe sądownictwo i umożliwiając działalność online i pracę zdalną, a także udzielając wsparcia słabszym stronom, świadkom lub osobom, wobec których toczy się postępowanie karne bądź cywilne. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Prawa podstawowe, praworządność i poszanowanie demokracji zostały określone w Traktacie UE, Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz w zobowiązaniach z zakresu prawa międzynarodowego przyjętych suwerennie przez wszystkie państwa członkowskie UE. Na mocy prawa międzynarodowego każde państwo ma obowiązek poszanowania, ochrony i przestrzegania praw człowieka. Wartości te są fundamentalne, współzależne i wzmacniają się nawzajem. Jest to kwestia zobowiązań międzynarodowych a nie ideologii. W związku z tym, choć debaty na temat procedur dotyczących jak najlepszego wdrażania praw człowieka są racjonalne, zasada dotycząca poszanowania tych praw nie powinna być przedmiotem debaty politycznej. Podobnie reagowanie na sytuacje kryzysowe w dziedzinie zdrowia publicznego jest obowiązkiem władz publicznych. Władze muszą zadbać o to, by stosowane przez nie środki podlegały właściwej debacie demokratycznej, konsultacjom publicznym i nadzorowi parlamentarnemu, co obejmuje również potrzebę zajęcia się fałszywymi informacjami, w tym w przypadkach, gdy są one szerzone w celu podważenia pozycji przeciwników politycznych, gdyż zachowania takie mogą osłabić skuteczną reakcję na sytuację kryzysową związaną z pandemią. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES podkreśla, że pomimo najlepszych intencji leżących u podstaw instrumentu Next Generation EU oraz krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, a także mimo otwartości Komisji Europejskiej na zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i zainteresowanych stron, poziom rzeczywistego uczestnictwa jest nadal w dużej mierze niewystarczający, a procesy nie pozwoliły organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na wywarcie wystarczającego wpływu (4). Istnieje ryzyko, że nawet w przypadku pomyślnego wdrożenia plan przyspieszy wprawdzie transformację ekologiczną i cyfrową, co pobudzi wzrost gospodarczy w perspektywie średnio- i długoterminowej, ale nie poprawi obecnej trudnej sytuacji, w jakiej znajdują się ludzie w obliczu bezrobocia, utraty dochodów, pogarszających się warunków zdrowia, życia i pracy oraz rosnących nierówności. Plany odporności powinny być już teraz poddawane ocenom skutków dystrybucyjnych, a wyniki powinny być omawiane z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, partnerami społecznymi i zainteresowanymi stronami na szczeblu krajowym i unijnym. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES podkreśla związek między ochroną demokracji, praworządności i praw podstawowych a opracowywaniem i wdrażaniem Europejskiego filaru praw socjalnych. Jak wspomniał już wcześniej, dobrobyt i prawa podstawowe obywateli powinny opierać się na wspólnym i spójnym modelu społecznym, wystarczająco elastycznym, aby uwzględnić różne krajowe tradycje i doświadczenia zgodne z wartościami, zasadami i celami Traktatów oraz filaru i jego odnowionym i wybiegającym w przyszłość konsensusem (5). Monitorowanie wdrażania planu działania Europejskiego filaru praw socjalnych powinno uwzględniać szeroko zakrojone negatywne skutki pandemii. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Pandemia jest globalnym kryzysem, który z pewnością będzie miał trwałe, ale nierówne skutki dla różnych grup ludności. Wsparcie słabszych grup społecznych powinno być priorytetem zgodnie z zasadą „niepozostawiania nikogo w tyle”, a szczególną uwagę należy zwrócić na pracowników znajdujących się w trudnej sytuacji oraz na przestrzeganie zasady 14 Europejskiego filaru praw socjalnych dotyczącej dochodu minimalnego. Należy także zwiększyć wsparcie dla przedsiębiorstw dotkniętych pandemią, zwłaszcza tych, które zostały niewspółmiernie dotknięte jej skutkami, oraz tych, które mają trudności z utrzymaniem działalności, np. MŚP. Przedsiębiorstwa gospodarki społecznej dotkliwie ucierpiały na kryzysie i należy zająć się skutkami, jakie miał on dla nich (6). |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES uważa, że europejski plan działania na rzecz demokracji powinien obejmować szeroko zakrojoną inicjatywę promowania kształcenia w zakresie demokracji i praw podstawowych, które ma zasadnicze znaczenie dla wspierania wartości demokratycznych i aktywnego obywatelstwa. Inicjatywa ta powinna mieć charakter włączający i być skierowana do wszystkich obywateli ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Praworządność

| 2.1. | Istnieją jasne kryteria oceny zgodności wszelkich działań państwa z zasadami praworządności i istotne jest, aby zasady te były przestrzegane zarówno w zwykłych czasach, jak i przede wszystkim w sytuacjach nadzwyczajnych. Kryteria te to: legalność, pewność prawa, zakaz arbitralnego korzystania z uprawnień wykonawczych oraz odpowiedzialność rządów za przestrzeganie prawa, co gwarantuje kontrola sądowa i parlamentarna (7). Korzystanie z uprawnień w sytuacjach nadzwyczajnych musi być konieczne, proporcjonalne i tymczasowe oraz musi zawsze podlegać nie tylko ograniczeniom wynikającym z prawa konstytucyjnego danego państwa, lecz także normom określonym w prawie europejskim i międzynarodowym. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Pandemia COVID-19 stawia złożone wyzwania przed systemami prawnymi, politycznymi, społecznymi, zdrowotnymi i edukacyjnymi we wszystkich państwach członkowskich. W tak trudnym środowisku utrzymanie wysokiego stopnia zgodności z zasadą praworządności może wydawać się nieosiągalne. Wyłaniające się w Europie i poza nią dowody wskazują jednak, że państwa, które utrzymały proces polityczny i legislacyjny zgodny z zasadami praworządności, lepiej zarządzały kryzysem zdrowotnym i miały niższe wskaźniki śmiertelności i zakażeń oraz cieszyły się większym zaufaniem publicznym do rządu, co ma zasadnicze znaczenie dla jak najbardziej skutecznego reagowania na kryzys (8). Zasady praworządności powinny przyświecać każdemu demokratycznemu rządowi w zgodnej z prawem i skutecznej reakcji na obecny kryzys zdrowotny i ewentualnie na podobne kryzysy w przyszłości. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Jeżeli chodzi o reakcje państw członkowskich na pandemię, pojawiły się obawy związane z trzema kluczowymi zasadami leżącymi u podstaw praworządności: 1) zasadą legalności; 2) zasadą pewności prawa; 3) zasadą odpowiedzialności wobec prawa (9). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W odniesieniu do legalności zidentyfikowano szereg kwestii związanych z reakcją rządu na szczeblu krajowym i niższym niż krajowy, w tym: działania podjęte bez podstawy prawnej lub upoważnienia ustawodawczego; ustanowienie i/lub przedłużenie „stanu wyjątkowego” z oczywistym naruszeniem krajowych ram konstytucyjnych; stosowanie podstaw prawnych przez władzę wykonawczą w sposób niezgodny z ich przeznaczeniem; ograniczenia w zakresie praw podstawowych przyjęte z oczywistym naruszeniem konstytucyjnych lub międzynarodowych przepisów dotyczących praw człowieka. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Jeśli chodzi o pewność prawa, problematyczne działania krajowe obejmują: wprowadzenie środków ograniczających z niejasną interpretacją; sprzeczności między polityką rządową a leżącymi u jej podstaw środkami prawnymi; częste zmiany w prawie, które w wyjątkowym stopniu utrudniają zwykłym obywatelom zrozumienie tego, co mogą robić a czego nie. W sytuacji nadzwyczajnej zwiększa się ryzyko i niepewność, a obywatele oczekują od rządu i ogólniej od władz publicznych jasnych wskazówek co do dozwolonych i niedozwolonych prawnie zachowań. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Jeśli chodzi o odpowiedzialność wobec prawa, problemy z parlamentarnym i sądowym nadzorem nad działaniami rządu związanymi z COVID-19 uwidaczniają się w marginalizacji parlamentów. Przed lutym 2021 r. mniej niż połowa państw członkowskich UE powołała wyspecjalizowane komisje parlamentarne, opublikowała sprawozdania lub zaplanowała regularne debaty na temat środków związanych z COVID-19, a w mniej niż jednej trzeciej przypadków środki rządowe zostały poddane kontroli (np. w drodze debaty lub głosowania w parlamencie) lub zmienione przez parlamenty (10). Kontrola sądowa to proces, w ramach którego sądy pilnują, by rządy działały zgodnie z prawem. Jest ona szczególnie ważna w czasach kryzysu, kiedy prawa podstawowe mogą zostać poważnie ograniczone. W całej UE wyrażono szereg obaw co do skuteczności kontroli sądowej i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w kontekście środków związanych z COVID-19 (11). Zamknięcie sądów lub ograniczenie dostępu do sądów tylko do niektórych rodzajów postępowań miało negatywny wpływ na zdolność obywateli do rozstrzygania sporów i utrudniło dostęp do wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza gdy środki wprowadzane w odpowiedzi na pandemię dotknęły w nieproporcjonalny sposób najsłabszych członków społeczeństwa. Systemy sądowe w większości państw członkowskich były niewłaściwie przygotowane na kryzys ze względu na niski poziom cyfryzacji oraz z uwagi na brak wystarczających informacji na temat funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w niektórych grupach społeczeństwa, zwłaszcza słabszych grupach społecznych, które w związku z tym nie miały dostępu do wymiaru sprawiedliwości. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Można ostatecznie stwierdzić, że praworządność jest w stanie zapewnić najskuteczniejsze działania w odpowiedzi na sytuacje nadzwyczajne związane ze zdrowiem publicznymi (12) i sama w sobie stanowi istotną wartość nie tylko w zwykłych czasach, ale także, a być może nawet bardziej, w czasach kryzysu. W kontekście wysiłków podejmowanych za pośrednictwem instrumentu Next Generation EU w celu naprawienia bezpośrednich szkód gospodarczych i społecznych spowodowanych pandemią koronawirusa EKES ponownie wyraża poparcie dla wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego nowe narzędzie, które umożliwiłoby stosowanie gospodarczych środków naprawczych wobec państw członkowskich dopuszczających się poważnych i nagminnych naruszeń wartości zapisanych w art. 2 (13). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Prawa podstawowe

| 3.1. | Pandemia COVID-19 wywarła ogromną presję na wszystkie instytucje i infrastrukturę, które wspierają i chronią prawa podstawowe w UE. Szybko pogarszające się usługi medyczne oraz powszechny kryzys społeczno-gospodarczy zagroziły życiu, zdrowiu i dobrostanowi większości osób na kontynencie oraz zwiększyły ryzyko ubóstwa. Dotyczyło to w szczególności określonych grup dotkniętych konkretnymi i ciągłymi zakłóceniami w świadczeniu usług społecznych wynikającymi z długoterminowego niedofinansowania oraz z braku gotowości systemu do radzenia sobie z kryzysami. W związku z tym EKES ponawia swój apel o ustanowienie wiążących ram europejskich na rzecz godnego dochodu minimalnego w Europie (14). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | UE i jej państwa członkowskie powinny zaangażować się w dogłębną refleksję społeczną nad źródłami kryzysu i powodami, dla których większość europejskich systemów opieki zdrowotnej znalazła się na skraju upadku z powodu pandemii. Lata polityki oszczędnościowej doprowadziły do ogólnej tendencji dezinwestycji w sektorze opieki zdrowotnej i innych kluczowych usługach społecznych (pomoc osobom niesamodzielnym i o szczególnych potrzebach, domy opieki itp.), tworząc bombę czasową, która wybuchła w obliczu poważnych wyzwań zdrowotnych. W miarę rozwoju Konferencji w sprawie przyszłości Europy należy zachęcać wszystkie zainteresowane strony do wyciągnięcia wniosków z tego kryzysu, aby stworzyć grunt pod odbudowę państwa opiekuńczego. Odporność jest pustym słowem, jeżeli nie zostaną podjęte żadne wysiłki na rzecz zbudowania odnowionego europejskiego modelu społecznego, który stawia ludzi w centrum uwagi. UE musi być przygotowana na przyszłe kryzysy pod względem podejmowania decyzji, przejrzystych procedur, polityk i zasobów finansowych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ochrona praw zapisanych w Karcie praw podstawowych została podważona przez kryzys i reakcje polityczne, zwłaszcza w dziedzinie opieki zdrowotnej, niedyskryminacji, równouprawnienia płci, praw dziecka, praw osób starszych i praw osób z niepełnosprawnościami oraz uczciwych warunków pracy, zabezpieczenia społecznego i pomocy społecznej. Niestety w dziedzinie równouprawnienia płci kobiety były niedostatecznie reprezentowane w doraźnych strukturach decyzyjnych utworzonych w celu zwalczania COVID-19, a w wielu ocenach skutków brakowało wymiaru związanego z płcią. Istnieje również potrzeba wyraźnego uznania nieproporcjonalnych skutków pandemii i związanych z nią środków pod względem płci. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Prawa dziecka, zwłaszcza w odniesieniu do dostępu do edukacji i wsparcia społecznego, budzą duże obawy Komitetu. Jak już proponował EKES, szczególną uwagę należy zwrócić na wpływ pandemii COVID-19 na prawa, dobrobyt oraz rozwój intelektualny i emocjonalny dzieci (15). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES przypomina swoje zalecenie zawarte w opinii „Strategia na rzecz wzmocnienia stosowania Karty praw podstawowych w UE”, by Komisja w sprawozdaniu na 2022 r. skoncentrowała się na konsekwencjach pandemii dla praw podstawowych, zwłaszcza związanych z dobrobytem społeczno-gospodarczym (16). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | UE w ogromnym stopniu ponosi odpowiedzialność za promowanie i ochronę praw człowieka na całym świecie. W kontekście COVID-19 EKES jest również zdania, że UE mogłaby zrobić więcej, aby pomóc światu w walce z pandemią. Komitet z zadowoleniem przyjmuje i popiera wysiłki UE w zakresie reagowania w sytuacjach wyjątkowych na potrzeby humanitarne, wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej oraz infrastruktury wodociągowej i sanitarnej, a także łagodzenia społecznych i gospodarczych skutków pandemii. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | W perspektywie krótkoterminowej należy przeznaczyć więcej środków na zapewnienie szerokiego i sprawiedliwego dostępu do szczepionek. 100 mln szczepionek, które zobowiązała się przekazać UE, zupełnie nie wystarcza do zaspokojenia pilnych potrzeb większości świata (17). Jako główny eksporter szczepionek na świecie UE musi zmienić swoje podejście. Szczepionki muszą być produkowane na większą skalę i w większej liczbie w celu umożliwienia krajom spoza UE osiągnięcia bezpiecznych poziomów zaszczepienia. W ramach wspomnianej potrzeby stworzenia nowego europejskiego modelu gospodarczego i społecznego wszystkie podmioty europejskie powinny zaangażować się w dogłębną refleksję nad ostatecznymi celami jednolitego rynku i powiązanych z nim polityk. Refleksja ta powinna koncentrować się na ludziach i uwzględniać koncepcje dóbr publicznych, zdrowia zbiorowego i alternatywnych sposobów pomiaru bogactwa, w tym w oparciu o propozycje partnerów społecznych (18). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Należy uczynić więcej, aby promować i chronić podstawowe prawa socjalne jako bezpośredni i skuteczny sposób przeciwdziałania negatywnym skutkom pandemii dla zdrowia, społeczeństwa, gospodarki i edukacji. Europejski filar praw socjalnych trzeba uznać za naturalny kierunek rozwoju polityki ochrony podstawowych praw socjalnych. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Mandat Agencji Praw Podstawowych oraz zakres sprawozdań KE na temat praworządności należy rozszerzyć tak, aby w pełni objąć nimi odpowiednie monitorowanie przestrzegania tych podstawowych praw socjalnych i umożliwić takie monitorowanie. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES podkreśla związek między ochroną demokracji, praworządności i praw podstawowych a opracowywaniem i wdrażaniem Europejskiego filaru praw socjalnych. Jak wspomniał już wcześniej, dobrobyt i prawa podstawowe obywateli powinny opierać się na wspólnym i spójnym modelu społecznym i być wystarczająco elastyczne, aby uwzględnić różne krajowe tradycje i doświadczenia zgodne z wartościami, zasadami i celami Traktatów oraz filaru i jego odnowionym i wybiegającym w przyszłość konsensusem (19). Monitorowanie wdrażania planu działania Europejskiego filaru praw socjalnych powinno uwzględniać szeroko zakrojone negatywne skutki pandemii. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Przyszłość demokracji

| 4.1. | Pandemia jest zjawiskiem globalnym, podobnie jak jej konsekwencje polityczne i demokratyczne. Zgodnie z niedawnym badaniem wpływ na stan demokracji jest bardzo poważny i obejmuje następujące sytuacje: więcej państw zmierza w kierunku autorytarnym niż demokratycznym; regres demokracji ma miejsce w niektórych z największych krajów; w szeregu państw kwestionuje się uczciwość procesu wyborczego; erozja demokracji często cieszy się poparciem społecznym; pogłębia się autorytaryzm w niedemokratycznych reżimach; przedłużający się kryzys zdrowotny stwarza ryzyko normalizacji ograniczeń podstawowych wolności (20). UE powinna wziąć pod uwagę te światowe tendencje, które wpływają na jej politykę globalną i regionalną, oraz stanowić przykład demokracji dla całego świata. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Przyszłość demokracji i przyszłość UE są ze sobą powiązane. UE została stworzona jako instrument pokoju i współpracy i – co bardzo ważne – jako instrument demokracji na wszystkich etapach. Musimy dopilnować, by wyzwania i napięcia wynikające z pandemii nie miały wpływu na jakość i wydajność naszych systemów demokratycznych, a także, co równie ważne, na zobowiązanie do zbudowania zintegrowanej, demokratycznej, społecznej i dostatniej Unii. Oznacza to m.in., że prawodawstwo europejskie powinno mieć pierwszeństwo przed ustawodawstwem krajowym zgodnie z Traktatami. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Od początku 2020 r., kiedy COVID-19 dotarł do Europy i przyniósł ze sobą poważne konsekwencje, w walce z pandemią stosowano szereg instrumentów politycznych. W większości przypadków środki medyczne, nadzwyczajne i administracyjne były wdrażane w ramach różnych systemów reagowania na sytuacje nadzwyczajne i różniły się pod względem treści i czasu trwania. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | W kilku państwach UE pojawiły się poważne obawy co do motywów i skutków tych systemów na wypadek sytuacji nadzwyczajnych. Obawy te dotyczyły marginalizacji zgromadzeń parlamentarnych oraz lokalnych/regionalnych, braku nadzoru nad działaniami organów wykonawczych, ograniczeń informacji publicznej, braku przejrzystości, dialogu społecznego i uczestnictwa, niekontrolowanych wydatków i niewystarczającego wsparcia dla najbardziej dotkniętych osób, w tym personelu medycznego. W krajach, w których istniały już znaczne słabości demokratyczne, reżimy nadzwyczajne nasiliły jedynie wcześniejsze tendencje (21). W krajach o stabilnych systemach demokratycznych pojawiły się pytania dotyczące zdolności dostosowania się do nowych okoliczności oraz skuteczności podjętych środków. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Reakcje polityczne spowodowały również bezprecedensowy poziom dezinformacji i sprzeciwu wobec środków zdrowotnych w odniesieniu do ograniczeń w przemieszczaniu się, leczenia i szczepionek. Chociaż UE zasadniczo z powodzeniem wspiera badania nad szczepionkami oraz ich zamawianie i dystrybucję, to niedostateczne informowanie o tym mieszkańców Europy sprzyjało rozpowszechnianiu fałszywych informacji, szczególnie przez grupy antyszczepionkowe. Narracje stały się tak silne w mediach społecznościowych, że wpłynęły na zaufanie obywateli do systemu opieki zdrowotnej i jego pracowników oraz podsycały negatywne emocje w stosunku do badaczek i badaczy, polityków, środowisk akademickich oraz liderek i liderów społeczeństwa obywatelskiego, którzy opowiadali się za popieraną przez WHO strategią reagowania. Zazwyczaj nastroje te były połączeniem przekonań opartych na teorii spiskowej i silnego braku zaufania do nauk medycznych i technologii, zwłaszcza szczepionek. OECD stwierdziła, że kryzys związany z COVID-19 przyspieszył ogólną tendencję spadku zaufania publicznego do instytucji, co doprowadziło do dezinformacji, polaryzacji i niechęci do przestrzegania polityki publicznej. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | W kilku krajach postawy te pomogły radykalnym prawicowym i eurosceptycznym partiom i organizacjom w ugruntowaniu pozycji politycznej. W miarę trwania kryzysu medycznego i społeczno-gospodarczego mobilizacja i wpływ takich podmiotów ulegną dalszemu wzmocnieniu (22). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | WE wszystkich krajach napięcia związane z kryzysem zdrowotnym i gospodarczym mogą spowodować podziały między różnymi grupami i kategoriami społecznymi. Według niedawnego badania pandemia i jej następstwa dotknęły w różnorodnym stopniu osoby młodsze i starsze, osoby borykające się ze skutkami gospodarczymi i osoby, które postrzegają COVID-19 głównie jako kryzys w dziedzinie zdrowia publicznego, a także osoby, które widzą w państwie obrońcę, i osoby, które postrzegają je jako ciemiężyciela (23). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | UE i państwa członkowskie powinny uświadomić sobie zagrożenia związane z przedłużającym się kryzysem. Głównym wyzwaniem, przed którym stoją instytucje unijne i rządy państw członkowskich, jest wzmocnienie demokracji, praworządności i praw podstawowych podczas pandemii w obliczu kontestujących i krytycznych postaw. Celem strategii demokratycznej nie byłaby legitymizacja elit politycznych i rządowych, lecz utrzymanie skuteczności reakcji przy jednoczesnym promowaniu pluralizmu demokratycznego, odpowiednich mechanizmów kontroli i równowagi oraz racjonalnej, konstruktywnej i obywatelskiej krytyki. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | W związku z tym instytucje unijne i rządy państw członkowskich powinny wykorzystywać istniejące metody dialogu społecznego i obywatelskiego do pełnego i przejrzystego zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i zainteresowanych podmiotów w tworzenie pluralistycznej przestrzeni demokratycznej, w której afirmuje się różne wizje i krytykę. EKES podkreśla, że pomimo najlepszych intencji leżących u podstaw instrumentu Next Generation EU oraz krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności, a także mimo otwartości Komisji Europejskiej na zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i zainteresowanych stron, poziom rzeczywistego uczestnictwa jest nadal w dużej mierze niewystarczający, a procesy nie pozwoliły organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na wywarcie wystarczającego wpływu. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Zgodnie z zaleceniami zawartymi w opinii w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji (EDAP) promowanie demokracji europejskiej powinno obejmować – oprócz już uwzględnionych obszarów – wspieranie demokratycznego uczestnictwa na szczeblu unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym, zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego oraz demokrację we wszystkich jej obliczach i dziedzinach, w tym m.in. demokrację pracowniczą. EKES uważa również, że należy położyć większy nacisk na dialog obywatelski, który jest niezbędnym warunkiem najwyższej jakości procesu decyzyjnego i odpowiedzialności w każdej demokracji, zgodnie z art. 11 TUE (24). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES uważa, że europejski plan działania na rzecz demokracji powinien obejmować szeroko zakrojoną inicjatywę promowania kształcenia w zakresie demokracji i praw podstawowych, które ma zasadnicze znaczenie dla wspierania wartości demokratycznych i aktywnego obywatelstwa. Inicjatywa ta powinna mieć charakter włączający i być skierowana do wszystkich obywateli ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży. |
| --- | --- |

4.11.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Artykuł 2 Traktatu o Unii Europejskiej; wystąpienie Luki Jahiera, przewodniczącego Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, oraz José Antonia Morena Díaza, przewodniczącego grupy ds. praw podstawowych i praworządności (PPiP), 15 kwietnia 2020 r.

1

(2)  Deklaracja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Reakcja UE na epidemię COVID-19 i na potrzebę wyjątkowej solidarności wśród państw członkowskich”, 6 kwietnia 2020 r.

2

(3)  Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 173.

3

(4)  Rezolucja EKES-u „Zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności – co zdaje egzamin, a co nie?”, 25 luty 2021 r., (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 1).

4

(5)  Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 38.

5

(6)  Social Economy Europe, The Impact of COVID-19 on Social Economy Enterprises, czerwiec 2020 r.

6

The Impact of COVID-19 on Social Economy Enterprises

(7)  Rada Europy, Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo (Komisja Wenecka), Respect for Democracy, Human Rights and the Rule of Law during States of Emergency: Reflections, Strasburg, 19 czerwca 2020 r., CDL-AD(2020)014.

7

Respect for Democracy, Human Rights and the Rule of Law during States of Emergency: Reflections

(8)  Zob. np. globalne analizy porównawcze i bazy danych: CompCoRe, streszczenie w: Jasanoff, Sheila, Hilgartner, Stephen; A Stress Test for Politics: Insights from the Comparative Covid Response Project (CompCoRe) 2020, Verfassungsblog, 11 maja 2021 r., a także „Power and the COVID-19 Pandemic”, sympozjum Verfassungsblog, streszczenie w: J Grogan, Power, Law and the COVID-19 Pandemic: część I i „część II”, podsumowujące sympozjum Verfassungsblog
  Power and the COVID-19 Pandemic (2021).

8

sympozjum Verfassungsblog

sympozjum Verfassungsblog

Power and the COVID-19 Pandemic

(9)  J. Grogan, Extraordinary or extralegal responses?
  The rule of law and the COVID-19 crisis (Democracy Reporting International, maj 2021).

9

Extraordinary or extralegal responses?

The rule of law and the COVID-19 crisis

(10)  J. Grogan, Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis (Democracy Reporting International, maj 2021)..

10

Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis

(11)  J. Grogan, Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis (Democracy Reporting International, maj 2021)..

11

Extraordinary or extralegal responses? The rule of law and the COVID-19 crisis

(12)  J. Grogan i N. Weinberg, Principles to Uphold the Rule of Law and Good Governance in Public Health Emergencies (dokument orientacyjny RECONNECT, sierpień 2020 r.): https://reconnect-europe.eu/wp-content/uploads/2020/08/RECONNECTPB_082020B.pdf.

12

Principles to Uphold the Rule of Law and Good Governance in Public Health Emergencies

(13)  Dz.U. C 62 z 15.2.2019, s. 173.

13

(14)  Dz.U. C 190 z 5.6.2019, s. 1. Ta opinia EKES-u spotkała się z kontropinią, która została odrzucona, ale uzyskała co najmniej jedną czwartą oddanych głosów.

14

(15)  Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 50.

15

(16)  Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 50.

16

(17)  Konkluzje Rady Europejskiej w sprawie COVID-19, 25 maja 2021 r.

17

(18)  Uzupełnienie PKB jako miary dobrobytu: wspólny wykaz przedstawiony przez europejskich partnerów społecznych, 3 marca 2021 r.

18

(19)  Dz.U. C 374 z 16.9.2021, s. 38.

19

(20)  Międzynarodowy Instytut Demokracji i Pomocy Wyborczej (International IDEA), sprawozdanie na temat stanu demokracji na świecie 2021.

20

(21)  Zob. Petra Guasti, „The Impact of the COVID-19 Pandemic in Central and Eastern Europe. The Rise of Autocracy and Democratic Resilience”, Democratic Theory, tom 7, wyd. 2, zima 2020: s. 47.

21

Democratic Theory

(22)  Zob. np. José Javier Olivas Osuna and José Rama, „COVID-19: A Political Virus? VOX’s Populist Discourse in Times of Crisis”, Frontiers in Political Science, 18 czerwca 2021 r.

22

Frontiers in Political Science

(23)  Ivan Krastev i Mark Leonard, Europe’s Invisible Divides: How COVID-19 is Polarizing European Politics, dokument orientacyjny ECFR, wrzesień 2021.

23

Europe’s Invisible Divides: How COVID-19 is Polarizing European Politics

(24)  Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 56.

24

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/18 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/18

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wyzwania społeczne związane z ekologizacją transportu morskiego i żeglugi śródlądowej”

(opinia z inicjatywy własnej)

(2022/C 275/03)

| Sprawozdawca: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Pierre Jean COULON

| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego |
| | Opinia z inicjatywy własnej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 207/1/2 |

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

25.3.2021

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 regulaminu wewnętrznego

Opinia z inicjatywy własnej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

2.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

207/1/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES podtrzymuje wnioski i zalecenia zawarte w opiniach „FuelEU Maritime” (1) i „NAIADES III” (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.1.1. | W tych dziedzinach „konieczna jest ścisła współpraca ze wszystkimi zaangażowanymi stronami w klastrze morskim i łańcuchu dostaw, aby ostatecznie zrealizować ten cel”. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | To samo dotyczy niezbędnego zainteresowania tworzeniem terminali intermodalnych umożliwiających przyczyniający się do poprawy rozwój żeglugi śródlądowej w miastach. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.2. | EKES jest zdania, że ekologizacja transportu morskiego i żeglugi śródlądowej musi zdecydowanie uwzględniać zdrowie i jakość życia osób mieszkających w pobliżu szlaków żeglownych lub portów. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | W związku z tym podmioty zarządzające portami, władze lokalne i regionalne oraz zainteresowane strony z sektora transportu muszą współpracować w celu ponownego przemyślenia powiązań między miastem, portami i przewoźnikami. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Przestawienie się na ekologizację możliwe będzie dopiero po wprowadzeniu odpowiednich szkoleń dla pracowników. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Zalecenia te wpisują się w pełni w dążenie do podnoszenia wartości niebieskiej gospodarki. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Opublikowany 24 czerwca 2021 r. komunikat Komisji Europejskiej „NAIADES III” w sprawie modernizacji żeglugi śródlądowej w Europie oraz opublikowany 14 lipca 2021 r. projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania paliw odnawialnych w transporcie morskim, zwany „FuelEU Maritime”, inicjują dekarbonizację tych sektorów. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | „NAIADES III” to 35-punktowy plan działania mający na celu zwiększenie wartości żeglugi śródlądowej, oparty na prostym stwierdzeniu komisarz ds. transportu Adiny Vālean: żegluga śródlądowa jest „jednym z najbardziej efektywnych pod względem emisji CO2 rodzajów transportu, a śródlądowe drogi wodne mogą odegrać kluczową rolę w dekarbonizacji naszych systemów transportowych”, jednak tylko 6 % ładunków w UE przewożonych jest naszymi rzekami i kanałami, mimo że sieć śródlądowych dróg wodnych ma długość 41 000 kilometrów. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Celem komunikatu jest umożliwienie przewozu większej ilości towarów rzekami i kanałami Europy oraz ułatwienie przejścia do 2050 r. na barki o zerowej emisji. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Komisja proponuje zatem przegląd dyrektywy w sprawie transportu intermodalnego z 1992 r. (3) będącej jedynym instrumentem prawnym UE bezpośrednio wspierającym przejście z transportu drogowego na niskoemisyjne rodzaje transportu (żegluga śródlądowa, transport morski i kolej), którego skuteczność została jednak zakłócona przez niezadowalającą transpozycję w państwach członkowskich. Główną przyczyną niedostatecznej transpozycji jest fakt, że pakiet na rzecz mobilności z 2018 r. zawierał w sobie faktyczną sprzeczność między dążeniem do uczciwej konkurencji między przedsiębiorstwami i pracownikami transportu drogowego na rynku wewnętrznym (poprzez ograniczenie kabotażu z i do terminali intermodalnych) a przestawieniem się z transportu modalnego na transport intermodalny przy jednoczesnym obniżeniu jego kosztów. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Propozycja rozporządzenia w sprawie ruchu morskiego wpisuje się w tzw. pakiet polityczny i legislacyjny „Gotowi na 55”, który ma na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 55 % do 2030 roku. Jest ona ukierunkowana głównie na cele związane z ograniczeniem emisji i wymaga od przewoźników składania sprawozdań na temat rodzaju statków i wykorzystywanego przez nie paliwa. Dlatego też jest ona wiążąca w niewielkim stopniu. Dzieje się tak dlatego, że według Komisji Europejskiej ogólnie rozumiany transport morski odpowiada jedynie za 10 % emisji związanych z transportem w UE. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES popiera realizowaną przez Komisję Europejską politykę ekologizacji transportu morskiego i śródlądowego. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Czyni to w niedawno przyjętych opiniach „FuelEU Maritime” (4) i „NAIADES III” (5). Pragnie również skorzystać z tej okazji, by przedstawić kilka refleksji na temat wyzwań społecznych związanych z ekologizacją transportu morskiego i śródlądowego oraz zwrócić uwagę społeczeństwa obywatelskiego na fakt, iż ekologizacja ta wymaga również planowania przestrzennego obszarów morskich, aby umożliwić dostosowanie środków transportu do zmiany klimatu z perspektywy „niebieskiej gospodarki” (6). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Niniejsza opinia z inicjatywy własnej składa się z dwóch części poświęconych różnym zagadnieniom. Pierwszy temat dotyczy charakteru śródlądowego transportu wodnego i portów rzecznych, a drugi kwestii społecznych i pracowników transportu morskiego i śródlądowego. EKES podkreśla, że transport morski jest rynkiem sektorowym, począwszy od lokalnego transportu promowego obsługującego miasta i archipelagi, wykorzystującego rzeki i krótkie morskie szlaki żeglugowe, po długie podróże promami, masowcami, kontenerowcami i rejsy wycieczkowe.
  Niniejsza opinia nie odnosi się do wszystkich tych sektorów, lecz dotyczy społecznego wymiaru zagadnień związanych z transportem lokalnym i regionalnym. |
| --- | --- |

3.1.

Niniejsza opinia nie odnosi się do wszystkich tych sektorów, lecz dotyczy społecznego wymiaru zagadnień związanych z transportem lokalnym i regionalnym.

| 3.2. | Ekologizacja transportu śródlądowego i morskiego wymaga zintegrowanego podejścia, ponieważ przyszła infrastruktura transportowa będzie musiała również uwzględniać kwestie związane ze zdrowiem lokalnych mieszkańców i pracowników. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W niniejszej opinii z inicjatywy własnej w sprawie wyzwań społecznych związanych z ekologizacją transportu morskiego i żeglugi śródlądowej EKES-owi wydaje się sprawą nadrzędną, aby Komisja dysponowała rzetelnymi badaniami na temat wpływu działalności portów śródlądowych i morskich na zdrowie. Badania te powinny obejmować analizę systemów zarządzania środowiskiem na dużą skalę oraz zalecenia dotyczące funkcjonowania portów śródlądowych i morskich, uwzględniające kwestie zdrowotne. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Kabotaż morski odgrywa kluczową rolę w spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, zwłaszcza na obszarach wyspiarskich. Sprzyja on polityce redukcji emisji dwutlenku węgla, zmniejsza wpływ na środowisko i ułatwia stosowanie zasady multimodalności. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Poprawa jakości powietrza w portach i jej wpływ na zdrowie lokalnych mieszkańców to delikatna kwestia. EKES uważa, że – na wzór portu w Rotterdamie – słuszne jest dalsze rozwijanie systemów zasilania energią elektryczną pobieraną z lądu w portach śródlądowych i morskich, tak by statki, niezależnie od wielkości, mogły wyłączyć silniki podczas cumowania, gdyż przyczyniłoby się to do ochrony zdrowia mieszkańców i pracowników. Dotyczy to również statków wycieczkowych, które często cumują w centralnych strefach portów. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Nie można ignorować zanieczyszczenia hałasem spowodowanego morską działalnością portową, gdyż wpływa ono na jakość życia ludzi mieszkających w pobliżu oraz na zdrowie pracowników. To samo dotyczy mieszkańców zaplecza śródlądowych dróg wodnych. Poprawa funkcjonowania żeglugi śródlądowej idzie w parze z rozwojem społeczno-gospodarczym zaplecza, lecz rozwój ten nie powinien odbywać się kosztem jakości życia jego mieszkańców, choć żegluga śródlądowa powoduje mniej uciążliwości niż transport drogowy. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Kwestia ekologizacji transportu śródlądowego i morskiego nie może być rozpatrywana bez odniesienia się do kwestii szkolenia pracowników, perspektyw zawodowych i różnic między płciami w tych sektorach, a także bez uwzględnienia wyzwań społecznych związanych z głębokimi zmianami wywołanymi przez cyfryzację i automatyzację miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Odnowienie floty ma zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia uzależnienia żeglugi śródlądowej od paliw kopalnych. Jednakże sektor ten składa się głównie z małych przewoźników i MŚP, którzy borykają się obecnie z trudnościami gospodarczymi (utrata obrotów w wysokości około 2,7 mld EUR, zmniejszenie o co najmniej 70 % przewozów pasażerskich). Społeczna akceptacja konieczności odnowy floty wymaga zatem aprobaty ze strony przewoźników, którą można uzyskać wyłącznie, zdobywając ich zaufanie za pomocą inwestycji i długoterminowego wsparcia finansowego. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Przejście na żeglugę śródlądową wolną od CO2 wymaga zatem nie tylko wsparcia finansowego dla istniejących operatorów, ale również wzmożonych wysiłków w zakresie szkolenia obecnych i przyszłych pracowników żeglugi śródlądowej. Sukces ekologizacji transportu śródlądowego i morskiego zależy również od zdolności sektora do zarządzania transformacją pracy i umiejętności. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Uwagi szczegółowe

Porty

| 4.1. | W dziedzinie transportu morskiego polityka jego ekologizacji prowadzi do ponownego przemyślenia powiązań między miastem a portami. Projekty zagospodarowania przestrzennego oparte na gospodarce zdominowanej przez ropę naftową i zglobalizowanej nadmiernej konteneryzacji drugiej połowy XX wieku doprowadziły do wyprowadzenia portów z miast, które stały się zbyt małe, i spowodowały powstanie przemysłowych stref portowych (ZIP) na peryferiach. Akceptacja dużego projektu portowego lub miejskiego musi być jednak niemal jednomyślna, co oznacza konieczność uwzględnienia często bardzo złożonej sumy argumentów łączących interes publiczny z interesami jednostkowymi. Te roszczenia obywateli i społeczeństwa są czymś dość nowym w tysiącletniej relacji łączącej miasto i jego port. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W związku z tym zarząd portu i gminy mogą grać wspólnie lub przeciwko sobie, przy czym kwestii społecznych i środowiskowych nie da się obecnie pominąć (7). W miastach portowych, gdzie statki współistnieją z mieszkańcami, przemysłem, biznesem i turystyką, jakość środowiska i źródła uciążliwości stają się czynnikami mobilizującymi mieszkańców. Na przykład silniki statków są włączone przez cały dzień i całą noc: zanieczyszczenie powietrza jest codzienną plagą dla mieszkańców wielu portów europejskich. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Statki towarowo-pasażerskie i promy wielu linii emitują do powietrza gaz i pył drobny. Hałas generowany przez silniki jest również nieznośną uciążliwością, ponieważ jest on stały i nasila się w nocy. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Problem polega na tym, że tylko niektóre miejsca postoju statków w portach są wyposażone w podłączenie do zasilania energią elektryczną z lądu. W związku z tym niektóre statki są zmuszone do uruchamiania własnych generatorów. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Poprawa jakości powietrza w portach i jej wpływ na zdrowie lokalnych mieszkańców to delikatna kwestia. Rośnie społeczne zapotrzebowanie na środki zapobiegawcze i naprawcze w zakresie jakości powietrza w pobliżu portów, zwłaszcza w sieciach społecznościowych. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | To samo dotyczy zanieczyszczenia hałasem spowodowanego działalnością portową. Zdaniem EKES-u ekologizacja transportu morskiego i śródlądowego nie może się obyć bez inwentaryzacji i diagnozy wpływu portów na środowisko, zwłaszcza na obszarach styku miast i portów. W wypadku wszelkich środków powinno to być wstępnym krokiem do ich przyjęcia i pozwoli to na inteligentne zarządzanie środowiskiem na styku miasto/port, do czego może się przyczynić rozwój portów śródlądowych. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Nie można bowiem podjąć decyzji o ekologizacji transportu morskiego i śródlądowego bez uprzedniej oceny wpływu rozprzestrzeniania się emisji gazów, nawet tych niskoemisyjnych, pochodzących ze statków, profilu topograficznego obszaru portu, rozmieszczenia ludności na obszarach oddziaływania działalności portowej, istnienia stacji meteorologicznych, ponieważ pogoda ma wpływ na rozprzestrzenianie się lub stagnację gazów w powietrzu, oraz czujników mierzących poziom zanieczyszczenia i hałasu. |
| --- | --- |

4.7.

Pracownicy sektora morskiego

| 4.8. | Nie można też pomijać innego istotnego wyzwania społecznego: zatrudnienia i szkolenia w nowych zawodach marynarskich. Pomimo braku dostępnych, dokładnych i porównywalnych danych na temat marynarzy, powszechnie przyjmuje się, że sektor morski cierpi na niedobór umiejętności oraz że trudno jest obsadzić stanowiska i zatrzymać marynarzy. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Pewien brak atrakcyjności tej branży zawodowej wynika m.in. z faktu, że żegluga morska nie jest już postrzegana jako sposób na zwiedzanie świata, a podróżowanie stało się tańsze i łatwiejsze. Zgodnie z niezależnym badaniem przygotowanym dla Komisji Europejskiej branża ta jest również postrzegana jako niemożliwa do pogodzenia z tzw. normalnym życiem społecznym i rodzinnym, a także jako oferująca złe warunki pracy i nieciekawe perspektywy rozwoju zawodowego, pomimo Konwencji o pracy na morzu z 2006 r. znanej pod akronimem „MLC 2006”, w której ustanawia się minimalne warunki pracy i życia marynarzy w światowej flocie handlowej (8). |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Niemniej niektóre dane zaczerpnięte ze sprawozdania Stowarzyszenia Armatorów Wspólnoty Europejskiej wskazują, że w niektórych grupach społecznych żegluga morska jest postrzegana jako prestiżowa i godna szacunku, np. dzięki publicznym kampaniom informacyjnym na temat tego sektora, stypendiom naukowym itp. |
| --- | --- |

4.10.

Reprezentatywność kobiet w transporcie

| 4.11. | Kobiety w transporcie morskim są wciąż niedostatecznie reprezentowane i ich liczba pozostaje stosunkowo niewielka, a z upływem czasu można zauważyć niewielkie oznaki poprawy. Z wyjątkiem niektórych krajów skandynawskich i Holandii, kobiety są zatrudnione na stanowiskach o niższym statusie i niższym wynagrodzeniu niż mężczyźni. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES jest członkiem europejskiego panelu, którego celem jest integracja i promowanie kobiet w całym sektorze transportu, w tym w transporcie morskim i żegludze śródlądowej. Ankieta internetowa przeprowadzona przez Europejską Federację Pracowników Transportu w okresie od 7 października do 29 listopada 2019 r. pokazuje, że jedynie 22 % wynagrodzeń, we wszystkich sektorach transportu łącznie, to wynagrodzenia kobiet (9). Z badania wynika, że w sektorze utrzymuje się wiele barier wynikających z nierówności płci i stereotypów. Transport morski zawsze był branżą męską i EKES uważa, że konieczna jest tu zmiana, aby sprostać wyzwaniom społecznym związanym z miejscem kobiet w tym sektorze. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Ekologizacja transportu morskiego może być szansą na taką zmianę. EKES uważa, że zmiany technologiczne związane z ekologizacją powinny zwiększyć dynamikę zatrudnienia w transporcie morskim oraz doprowadzić do zmian w jego postrzeganiu, ponieważ tradycyjne miejsca pracy na morzu będą zastępowane miejscami pracy o wysokiej wartości dodanej na lądzie, co pozwoli na zatrudnienie większej liczby kobiet. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Odpowiednio wykwalifikowani marynarze mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania, że żegluga jest zarówno bezpieczna, jak i przyjazna dla środowiska. Stabilny rozwój tego dynamicznego sektora zależy od zdolności do dalszego przyciągania wystarczającej liczby nowych pracowników wysokiej jakości i zatrzymywania doświadczonych marynarzy, w tym kobiet i innych niedostatecznie reprezentowanych grup. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | EKES uważa, że zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron, w tym partnerów społecznych, jest niezbędne do osiągnięcia zarówno znaczących, jak i zrównoważonych rozwiązań w kontekście ekologizacji transportu morskiego (10). |
| --- | --- |

4.15.

Marynarze

| 4.16. | Jednakże automatyzacja statków może spowodować redukcję załóg, co doprowadzi do spadku zapotrzebowania na marynarzy, a jednocześnie do wzrostu obciążenia pracą i odpowiedzialności osób już zatrudnionych. Jest mało prawdopodobne, by perspektywę bezrobocia lub przekwalifikowania była społecznie akceptowalna. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Z drugiej strony, cyfryzacja i automatyzacja mogą poprawić warunki pracy wysoko wykwalifikowanego personelu morskiego posiadającego umiejętności w zakresie informatyki i elektrotechniki. Mogą one również zmniejszyć obciążenia administracyjne, często wymieniane jako źródło zmęczenia załogi statku, oraz umożliwić rozwój quasi-autonomicznych systemów operacyjnych, co nie jest obojętne z punktu widzenia czasu pracy i atrakcyjności żeglugi morskiej. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Cyfryzacja i automatyzacja związane z ekologizacją transportu morskiego gruntownie zmienią ten sektor. Nie odnosi się to do perspektywy krótkoterminowej, tym bardziej, że armatorzy nie są jeszcze na to w pełni przygotowani. Natomiast te nowe technologie są dostosowane do istniejących statków. Do niechęci tej przyczyniają się również koszty odnowy floty. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Nie możemy również ignorować ryzyka, że zmieniające się wymagania dotyczące umiejętności mogą mieć szkodliwy wpływ na zatrudnienie, jeśli niektórzy marynarze zostaną w tyle lub jeśli nie będzie się odpowiednio szkolić przyszłych marynarzy. Stanowi to poważne wyzwanie dla szkół morskich, któremu sprostać mogą jedynie te, które ściśle współpracują z przemysłem morskim, dostosowując się do jego potrzeb. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Ponadto niezbędne jest ustawiczne szkolenie marynarzy, aby ich umiejętności były aktualne i aby ułatwić przejście z pracy na morzu do pracy na lądzie, co prawdopodobnie będzie wiązało się z ekologizacją transportu morskiego. Ma to zasadnicze znaczenie dla pozytywnego wpływu na społeczeństwo jako całość. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Bardziej wykwalifikowany personel oznacza wyższe koszty pracy, a także ryzyko dumpingu społecznego ze szkodą dla najmniej wykwalifikowanego personelu i ryzyko nieuczciwej konkurencji na rynku pracy, co pociąga za sobą konieczność ochrony miejsc pracy europejskich marynarzy. Przydatne może tu być badanie z 2018 r. pt. „Seafarers and digital disruption” [Marynarze a zakłócenia cyfrowe] (11). Wydaje się jednak, że liczba europejskich marynarzy maleje, a ich wiek rośnie, co rodzi pytanie, czy są oni konkurencyjni w stosunku do marynarzy spoza Europy. Jest to odrębna kwestia, lecz należało o tym przynajmniej wspomnieć w niniejszej opinii z inicjatywy własnej. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Partnerzy społeczni mają zatem do odegrania zasadniczą rolę w zapewnieniu przestrzegania, a nawet podniesienia standardów pracy w transporcie morskim. Negocjacje zbiorowe mogą być jednak osłabiane przez rozbieżności między przepisami prawa pracy mającymi zastosowanie na pokładzie, a także komplikowane przez stosowanie prawa pracy na obszarach transgranicznych, ze względu na brak komunikacji, współpracy i koordynacji między różnymi organami odpowiedzialnymi za monitorowanie warunków pracy. |
| --- | --- |

4.22.

Żegluga śródlądowa

| 4.23. | Niektóre z powyższych uwag dotyczących pracowników żeglugi morskiej można niekiedy odnieść do żeglugi śródlądowej, z tą różnicą, że rynek pracy w żegludze śródlądowej składa się głównie ze starzejących się operatorów prowadzących działalność na własny rachunek, co wynika z połączenia czynników społecznych, ekonomicznych i kulturowych (12). Należy zauważyć, że starzenie się społeczeństwa ma również wpływ na kategorię pracowników, ponieważ młodzi ludzie wolą pracę na lądzie z regularnymi godzinami pracy i możliwością spędzania weekendów w domu. Na przykład, czynnik ten jest bardzo ważny w Europie Zachodniej, gdzie około 80 % firm zajmujących się przewozem towarów drogą śródlądową to właściciele-operatorzy pracujący na własny rachunek, o nieregularnych godzinach pracy. Prowadzi to do niedoboru pracowników w żegludze śródlądowej, zarówno na rynku przewozów pasażerskich, jak i towarowych, a zjawisko to można zaobserwować w odniesieniu do wykwalifikowanego personelu na poziomie dowodzenia oraz wykwalifikowanych kapitanów statków w segmencie ładunków płynnych. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | EKES zauważa, że niedobór ten wynika również z czynników technicznych: ponieważ praca członków załogi staje się coraz bardziej techniczna, przedsiębiorstwa żeglugi śródlądowej poszukują wyspecjalizowanych profili, ale trudno je znaleźć. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Zwiększenie atrakcyjności sektora zwłaszcza dla młodego pokolenia wymaga podjęcia podstawowych środków, w tym środków społeczno-kulturowych i socjalnych, takich jak rozwój spółdzielni w celu lepszego dostosowania potrzeb gospodarczych (wydajność, rentowność, duże obciążenie pracą) i aspektów społecznych, kulturowych i socjalnych (życie prywatne i towarzyskie, rodzina itp.). |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Wreszcie EKES zauważa, że już odczuwalne skutki kryzysu związanego z COVID-19 będą możliwe do zmierzenia w nadchodzących latach, zwłaszcza że rynek pracy w sektorze żeglugi śródlądowej ulegnie dalszym przemianom w wyniku ekologizacji. |
| --- | --- |

4.26.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Opinia EKES-u „FuelEU Maritime” (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 145).

1

(2)  Opinia EKES-u „NAIADES III” (Dz.U. C 194 z 12.5.2022, s. 102).

2

(3)  Dyrektywa Rady 92/106/EWG z dnia 7 grudnia 1992 r. w sprawie ustanowienia wspólnych przepisów dla niektórych rodzajów transportu kombinowanego towarów pomiędzy państwami członkowskimi (Dz.U. L 368 z 17.12.1992, s. 38).

3

(4)  Opinia EKES-u „FuelEU Maritime” (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 145).

4

(5)  Opinia EKES-u „NAIADES III” (Dz.U. C 194 z 12.5.2022, s. 102).

5

(6)  Opinia EKES-u „Nowe podejście do zrównoważonej niebieskiej gospodarki w UE”, sprawozdawca: Simo Tiainen (Dz.U. C 517 z 22.12.2021, s. 108), oraz opinia „Innowacje w niebieskiej gospodarce”, sprawozdawca: Séamus Boland (Dz.U. C 12 z 15.1.2015, s. 93).

6

(7)  Daudet, B., et Alix, Y. „Gouvernance des territoires ville-port: empreintes locales, concurrences régionales et enjeux globaux” [Zarządzanie terytoriami miast-portów: lokalne oddziaływanie, regionalna konkurencja i kwestie globalne], Organisations et Territoires, 2012.

7

Organisations et Territoires

(8)  Coffey, Consultores em Transportes Inovacāo e Sistemas, Oxford Research i World Maritime University, „Study on social aspects within the maritime transport sector” [Badanie dotyczące aspektów społecznych w sektorze transportu morskiego], Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2020.

8

(9)  https://www.etf-europe.org/make-transport-fit-for-women-to-work-in-etf-sounds-alarm-over-industrys-growing-gender-divide/

9

(10)  https://www.ecsa.eu/index.php/etf-ecsa-declaration-enhanced-participation-women-european-shipping

10

(11)  https://www.ics-shipping.org/wp-content/uploads/2018/10/ics-study-on-seafarers-and-digital-disruption.pdf

11

(12)  Centralna Komisja Żeglugi na Renie, raport tematyczny na temat rynku pracy w europejskim sektorze żeglugi śródlądowej, luty 2021 r.

12

---

III Akty przygotowawcze

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

567. sesja plenarna Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – INTERACTIO, 23.2.2022–24.2.2022

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/24 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/24

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek w sprawie zalecenia Rady w sprawie Paktu na rzecz Badań Naukowych i Innowacji w Europie”

[COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)]

(2022/C 275/04)

| Sprawozdawca: | Paul RÜBIG |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Panagiotis GKOFAS |

Sprawozdawca:

Paul RÜBIG

Współsprawozdawca:

Panagiotis GKOFAS

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 182 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 219/0/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 2.5.2022

Podstawa prawna

Art. 182 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

3.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

219/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje to, że w Pakcie na rzecz Badań Naukowych i Innowacji w Europie określono wspólnie uzgodnione wartości i zasady dotyczące badań naukowych i innowacji oraz wskazano – na globalnym, ogólnym poziomie – obszary, w których państwa członkowskie będą wspólnie opracowywać działania priorytetowe. W pakcie wsparto zatem nową europejską przestrzeń badawczą (EPB), pamiętając jednocześnie, że badania naukowe i innowacje należą w dużej mierze do kompetencji krajowych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Zalecenie Rady podzielone jest na główne części, które omówiono w poniższych punktach:






  1) | wartości i zasady; |
| --- | --- | --- |

1.2.

1)

wartości i zasady;

| 2) | obszary priorytetowe wspólnych działań; |
| --- | --- |

2)

obszary priorytetowe wspólnych działań;

| 3) | nadawanie priorytetu inwestycjom w badania naukowe i rozwój; |
| --- | --- |

3)

nadawanie priorytetu inwestycjom w badania naukowe i rozwój;

| 4) | koordynacja i monitorowanie polityki oraz sprawozdawczość. |
| --- | --- |

4)

koordynacja i monitorowanie polityki oraz sprawozdawczość.

| 1.3. | W przyszłości to Europa powinna wykorzystywać europejskie wyniki działalności badawczej i rozwojowej na potrzeby tworzenia wartości, prowadzenia działalności gospodarczej i tworzenia miejsc pracy. Jednym z bardzo ważnych narzędzi, jeśli chodzi o wykorzystywanie w Europie europejskich wyników działalności badawczej i rozwojowej na potrzeby działalności gospodarczej oraz do czerpania zysków i tworzenia miejsc pracy, są prawa własności intelektualnej. W punkcie, w którym mowa o tworzeniu wartości, należy uwzględnić ogromne znaczenie praw własności intelektualnej i patentów, a w ramach paktu na rzecz nowej EPB należy opracować jasną strategię w zakresie praw własności intelektualnej dla Europy. Tej aktywnej i biernej unijnej polityce patentowej i strategii patentowej powinna towarzyszyć aktywna i bierna strategia licencyjna oraz przejrzysty system monitorowania globalnego bilansu netto patentów i licencji. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zawarte w pakcie wyraźne wezwanie do pogłębienia EPB, tj. do przejścia od koordynacji polityk krajowych do ich głębszej integracji, a także wezwanie do przyspieszenia dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej. Dotychczas badania naukowe i innowacje w UE-27 nadal były prowadzone głównie w równoległych, niezależnych od siebie systemach pracy („silosach”). Systemy te należy obecnie połączyć za pomocą solidnych „rur komunikacyjnych”, co zdaniem EKES-u musi być jednym z głównych celów paktu. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że w obliczu ogromnych inwestycji w badania naukowe, technologie i innowacje w Azji (Chiny, Korea Południowa itp.) UE musi znacznie przyspieszyć swoje wysiłki w zakresie badań naukowych i innowacji, zwłaszcza jeśli chodzi o szybkie przekładanie wyników działalności badawczej i rozwojowej na innowacyjne produkty i usługi, ponieważ Europa pozostaje w tyle w tej dziedzinie, co wyraźnie podkreślono w komunikacie COM(2020) 628. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES pragnie zwrócić uwagę, że należy przyspieszyć badania naukowe i innowacje w UE oraz szybko osiągnąć transformację cyfrową. Z niedawno opublikowanego sprawozdania KE, „Unijnej tablicy wyników inwestycji w badania i rozwój w przemyśle z 2021 r.”, wynika, że w latach 2020–2021 Chiny zwiększyły swoje inwestycje w badania i rozwój o 18,1 %, Stany Zjednoczone – o 9,1 %, natomiast UE-27 zmniejszyła je o 2,2 %. Procesy transformacji muszą być sprawiedliwe i nie pozostawiać w tyle żadnej grupy społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza obywateli znajdujących się w trudnej sytuacji, obywateli europejskich mieszkających w regionach oddalonych lub partnerów społecznych. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Jak wskazano w nowej EPB, a także w pakcie, UE naprawdę potrzebuje nowej wizji, tj. nowego ładu dla europejskiej przestrzeni badawczej UE. Jeśli UE będzie jedynie powielała stare rozwiązania, tak jak w przypadku starej strategii na rzecz badań naukowych, technologii i innowacji, nadal będzie pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Azją (Chinami, Koreą itp.) w dziedzinie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Dotychczas w politykę UE w dziedzinie badań naukowych i innowacji angażowała się jedynie ograniczona część ludności UE (wyłącznie te same, znane twarze w dziedzinie badań naukowych i innowacji). We współczesnych badaniach społeczno-ekonomicznych podkreśla się jednak ogromne znaczenie społecznych studiów nad nauką i technologią (STS) dla osiągnięcia dobrych wyników w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Aby konkretnie uczestniczyć w realizacji celu, jakim jest silna pozycja UE na świecie, EKES apeluje, by w prowadzone przez Komisję Europejską monitorowanie działań realizowanych już w 2022 r. przez nowe Forum EPB na rzecz Transformacji oraz odpowiednich inicjatyw, takich jak nowe europejskie panele obywatelskie w ramach Konferencji w sprawie przyszłości Europy, włączyć – w stosownej formie – organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerów gospodarczych i społecznych (zwłaszcza organizacje przedstawicielskie MMŚP) na poziomie unijnym i krajowym. Tak zwany trójkąt wiedzy (szkolnictwo wyższe, badania podstawowe i stosowane, komercjalizacja nowych technologii przez przemysł), do którego, ku naszemu zadowoleniu, odwołuje się także pakt Komisji na rzecz badań naukowych i innowacji, jest ważną koncepcją służącą pobudzaniu badań naukowych i innowacji. W ramach tej koncepcji udziału społeczeństwa obywatelskiego UE ważne jest także dopilnowanie, by uwzględniono poziom oddolny – szeregowych pracowników oraz obywateli UE w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | W ramach nowego paktu na rzecz badań naukowych i innowacji Europa musi przygotować grunt pod umacnianie kultury przedsiębiorczości, tak aby zachęcać do podejmowania ryzyka i tworzenia innowacyjnych przedsiębiorstw – zarówno MŚP, jak i przedsiębiorstw typu start-up. Powszechnie znane hasło „no risk, no fun” („bez ryzyka nie ma zabawy”) przekłada się w przypadku innowacji na „no risk, no new business, no new jobs” („bez ryzyka nie ma nowych firm ani nowych miejsc pracy”). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Istnieje wiele dokumentów i programów Komisji dotyczących badań naukowych i innowacji. Dlatego EKES życzyłby sobie, aby Komisja wyjaśniła wzajemne powiązania między wszystkimi jej dokumentami dotyczącymi badań naukowych i innowacji, obejmującymi m.in. pakt na rzecz badań naukowych i innowacji, nową EPB, misje europejskie, unijny Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz ogólnie program „Horyzont Europa”. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES pragnie również zwrócić uwagę, że unijny pakt na rzecz badań naukowych i innowacji oraz nowa EPB powinny zostać opracowane i wdrożone zgodnie z 17 celami zrównoważonego rozwoju ONZ, których celem jest zapewnienie do 2030 r. godnego życia dla wszystkich na zdrowej planecie. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Podstawowym dokumentem Komisji, na którym opiera się pakt i do którego pakt się odwołuje, jest komunikat COM(2020) 628 pt. „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji”. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W marcu 2021 r. EKES opublikował opinię (1) w sprawie komunikatu pt. „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji” (2). Wiele wniosków, zaleceń i uwag ogólnych zawartych w tej opinii EKES-u obowiązuje również w odniesieniu do paktu, a niektóre z nich zostały przytoczone w niniejszym dokumencie. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zebranie tych elementów dotyczących badań naukowych i innowacji w jednym akcie prawnym pozwoli potwierdzić polityczne zaangażowanie państw członkowskich w mobilizację ich strategii politycznych w zakresie badań naukowych i innowacji w celu sprostania wyzwaniom, przed którymi stoi obecnie Europa i którymi są:






  a. | dwojaka transformacja (transformacja cyfrowa i Zielony Ład); |
| --- | --- | --- |

2.3.

a.

dwojaka transformacja (transformacja cyfrowa i Zielony Ład);

| b. | odbudowa po pandemii; |
| --- | --- |

b.

odbudowa po pandemii;

| c. | coraz ostrzejsza światowa konkurencja w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji, zwłaszcza ze strony Azji (Chin, Korei itd.). |
| --- | --- |

c.

coraz ostrzejsza światowa konkurencja w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji, zwłaszcza ze strony Azji (Chin, Korei itd.).

Wszystkim tym wyzwaniom należy stawić czoła w sprawiedliwy sposób, nie pozostawiając nikogo w tyle, zwłaszcza obywateli UE, którzy są podatni na zagrożenia.

| 2.4. | Światowe rankingi i badania dotyczące badań naukowych, technologii i innowacji pokazują, że pod względem światowej konkurencji UE-27 pozostaje w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Azją, zwłaszcza Chinami i Koreą, jeśli chodzi o badania naukowe, technologie i innowacje, zwłaszcza w zakresie kluczowych technologii prorozwojowych (np. sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe, robotyka, cyfrowe modele biznesowe itp.). Wyzwania, o których mowa w lit. a) i b), można znaleźć w komunikacie Komisji COM(2021) 407. Wyzwanie opisane w lit. c), czyli „światowa konkurencja w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji, zwłaszcza ze strony Azji (Chin, Korei itd.)”, zostało dodane celowo przez EKES, ponieważ jego zdaniem jeśli UE nie zdoła stawić czoła temu wyzwaniu, straci na rzecz Azji miliony miejsc pracy wymagających określonych kwalifikacji, a tym samym zmniejszy się dobrobyt i jakość życia Europejczyków. Badania naukowe i innowacje są głównym źródłem przyszłych miejsc pracy wysokiej jakości. Jeżeli przewaga technologiczna w wielu branżach przeniesie się do Azji, miejsca pracy wysokiej jakości przeniosą się również do Azji. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN) także wydała już opinię w sprawie paktu i nowej EPB. ERBN również bardzo wyraźnie podkreśla, że UE pozostaje w tyle w porównaniu z Azją, a zwłaszcza z Chinami, jeśli chodzi o badania naukowe, technologie i innowacje, i stwierdza, że pakt na rzecz badań naukowych i innowacji może być ostatnią szansą UE na ostateczne osiągnięcie celów pierwotnej europejskiej przestrzeni badawczej i ugruntowanie pozycji Europy jako lidera w dziedzinie badań naukowych i innowacji (3). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Chiny nie tylko wyprzedziły UE pod względem wyników w zakresie badań naukowych i rozwoju oraz patentów, ale od około pięciu lat bardzo agresywnie obejmują również pozycję światowego lidera w wyznaczaniu technologicznych standardów przemysłowych. Przez wiele dziesięcioleci Stany Zjednoczone i Europa miały monopol na wyznaczanie standardów przemysłowych. Wyznaczanie standardów przemysłu technologicznego odgrywa bardzo istotną rolę w globalnym sektorze badań naukowych, technologii i innowacji, a tym samym kraj, który je wyznacza, ma przewagę konkurencyjną. EKES zdecydowanie zaleca zatem, by Komisja określiła w pakcie wyraźne środki mające na celu utrzymanie silnej pozycji Europy w zakresie wyznaczania światowych standardów w przemyśle technologicznym. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | EKES uważa, że w obliczu ogromnych inwestycji w badania naukowe, technologie i innowacje w Azji (Chiny, Korea Południowa itp.) UE musi znacznie przyspieszyć swoje wysiłki w zakresie badań naukowych i innowacji, zwłaszcza jeśli chodzi o szybkie przekładanie wyników działalności badawczej i rozwojowej na innowacyjne produkty i usługi. Z niedawno opublikowanego sprawozdania KE, „Unijnej tablicy wyników inwestycji w badania i rozwój w przemyśle z 2021 r.”, wynika, że w latach 2020–2021 Chiny zwiększyły swoje inwestycje w badania i rozwój o 18,1 %, Stany Zjednoczone – o 9,1 %, natomiast UE-27 zmniejszyła je o 2,2 %. Środki UE mające na celu przyspieszenie badań naukowych i innowacji muszą być ukierunkowane nie tylko na przedsiębiorstwa wielonarodowe z siedzibą w UE, ale również na MMŚP, ponieważ MMŚP również są zagrożone konkurencją z Azji, a ponadto to MMŚP i przedsiębiorstwa typu start-up, a nie wielkie przedsiębiorstwa odpowiadają za większość wzrostu zatrudnienia w Europie. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zawarte w pakcie wyraźne wezwanie do pogłębienia EPB, tj. do przejścia od koordynacji polityk krajowych do ich głębszej integracji, a także wezwanie do przyspieszenia transformacji ekologicznej i cyfrowej. Dotychczas badania naukowe i innowacje w UE-27 nadal były prowadzone głównie w równoległych, niezależnych od siebie systemach pracy („silosach”). Systemy te należy obecnie połączyć za pomocą solidnych „rur komunikacyjnych”, co zdaniem EKES-u musi być jednym z głównych celów paktu. Komunikacja i współpraca to kluczowe siły napędowe badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Jak wskazano w nowej EPB, a także w pakcie, UE naprawdę potrzebuje nowej wizji, tj. nowego ładu dla europejskiej przestrzeni badawczej UE. Jeśli UE będzie jedynie powielała stare rozwiązania, tak jak w przypadku starej strategii na rzecz badań naukowych, technologii i innowacji, nadal będzie pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Azją (Chinami, Koreą itp.) w dziedzinie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Z wielu badań wynika, że transfer wiedzy w dziedzinie badań naukowych i innowacji odbywa się przede wszystkim za pośrednictwem umysłów, tj. poprzez rotację miejsc pracy między organizacjami ds. badań naukowych i innowacji, a także między państwami członkowskimi UE na masową skalę. EKES zaleca masowe zwiększenie transferu wiedzy za pośrednictwem rotacji stanowisk i programów mobilności naukowców w UE-27 na dużą skalę. Transfer wiedzy w dziedzinie badań naukowych i innowacji nie odbywa się za pośrednictwem obszernych dokumentów: nie można przekazać wiedzy z pięciu lat pracy badawczo-rozwojowej jakiegokolwiek naukowca za pomocą 500-stronicowego sprawozdania z działalności badawczej i rozwojowej. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | W pakcie wspomina się o planach działania EPB w zakresie technologii. Zgodnie z obecną wiedzą EKES-u dostępny jest plan działania EPB na lata 2015–2020, ale Komitetowi nie jest znany żaden plan działania EPB w zakresie technologii obejmujący okres po roku 2020. Ponieważ nowa technologia nie powstaje z dnia na dzień, strategie technologiczne należy planować w perspektywie długoterminowej. Plany działania w zakresie technologii wymagają co najmniej dziesięcioletniego okresu realizacji. EKES zachęca zatem Komisję do opracowania średnio- (2020–2030) i długoterminowych (2020–2050) planów działania w zakresie technologii po opublikowaniu nowej EPB. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | EKES z zadowoleniem przyjmuje odniesienie do ogromnego znaczenia tzw. trójkąta wiedzy (szkolnictwo wyższe, badania podstawowe i stosowane, komercjalizacja nowych technologii przez przemysł) (4). |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | EKES uważa, że o ile badania naukowe i szkolnictwo (wyższe) rzeczywiście są kluczowymi czynnikami tworzenia wiedzy, nie są one kluczowym czynnikiem innowacji. Innowacja – z definicji – oznacza przekształcenie wyników działalności badawczej i rozwojowej w innowacyjne produkty i przedsiębiorstwa. Rozwój innowacyjnych produktów i przedsiębiorstw nie jest zadaniem szkół wyższych ani instytutów badawczych. We wspomnianej literze brakuje odniesienia do przedsiębiorstw, zwłaszcza przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorców, a należy tu uwzględnić ich ważną rolę w procesie innowacji. Ważną rolę w tym kontekście odgrywają: Europejska Rada ds. Innowacji (EIC), wspólnoty wiedzy i innowacji Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT WWiI) oraz inne systemy innowacji. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Zgodnie ze słynną macierzą prof. Ansoffa tylko niewielka część projektów badawczo-rozwojowych (mniej niż ok. 25 %) prowadzi ostatecznie do zaistnienia udanych produktów technicznych na rynku. Dlatego też jednym z głównych celów unijnego paktu na rzecz badań naukowych i innowacji musi być skuteczność i wydajność badań naukowych i innowacji. Jeśli dzięki inteligentnym środkom zapewniającym skuteczność i wydajność badań naukowych i innowacji uda się zwiększyć ich wskaźnik powodzenia z 25 % do np. 28 %, będzie to ogromny sukces Europy. Skuteczność i wydajność badań naukowych i innowacji, przy jednoczesnym utrzymaniu silnego dążenia UE do doskonałości w dziedzinie badań naukowych, mogłyby również znacznie przyspieszyć europejskie badania naukowe i innowacje, co jest pilnie potrzebne. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Jeśli chodzi o wartości i zasady, EKES podziela opinię, że wartości wymienione w tym rozdziale są ważne, jednak aby UE nie pozostawała nadal w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Azją w światowej konkurencji w dziedzinie badań naukowych i innowacji, potrzebne są dodatkowe zasady. W nowej EPB przewidziano, że UE musi przyspieszyć przekładanie wyników działalności badawczej i rozwojowej na innowacyjne produkty i usługi przeznaczone na rynki światowe. To pilnie potrzebne przyspieszenie wymaga – oprócz innych wartości i kompetencji – przedsiębiorczości. Wiele przeprowadzanych na świecie badań wskazuje na to, że UE pozostaje w znacznym stopniu w tyle w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi i Azją pod względem przedsiębiorczości (np. w odniesieniu do innowacyjnych cyfrowych modeli biznesowych). |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Jeśli chodzi o tworzenie wartości, EKES w pełni podziela opinię dotyczącą bardzo dużego znaczenia przekładania „wiedzy” (tj. wyników działalności badawczej i rozwojowej) na innowacyjne, zrównoważone produkty i usługi. W pakcie wspomniano o istotnej roli badań podstawowych w tworzeniu przełomowych odkryć i wiedzy. Tworzenie „wartości dla Europy” wymaga jednak czegoś więcej niż tylko generowania przełomowych odkryć: liczne są niestety przypadki, w których europejscy naukowcy generują przełomowe odkrycia, ale to przedsiębiorcy i innowacyjne firmy ze Stanów Zjednoczonych i Azji wykorzystują europejskie wyniki działalności badawczej i rozwojowej w swoim biznesie oraz czerpią z nich zyski, a miejsca pracy przenoszone są z Europy do Stanów Zjednoczonych i Azji. Europa nie powinna nigdy więcej dopuścić do takich sytuacji. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | W przyszłości to Europa powinna wykorzystywać europejskie wyniki działalności badawczej i rozwojowej na potrzeby tworzenia wartości, przedsiębiorstw i miejsc pracy. Jednym z bardzo ważnych narzędzi, jeśli chodzi o wykorzystywanie w Europie europejskich wyników działalności badawczej i rozwojowej na potrzeby działalności gospodarczej oraz do czerpania zysków i tworzenia miejsc pracy, są patenty. W literze, w której mowa o tworzeniu wartości, należy uwzględnić ogromne znaczenie praw własności intelektualnej, a w ramach paktu na rzecz nowej EPB należy opracować jasną strategię w zakresie praw własności intelektualnej dla Europy. Tej aktywnej i biernej unijnej polityce patentowej i strategii patentowej powinna towarzyszyć aktywna i bierna strategia licencyjna oraz przejrzysty system monitorowania globalnego bilansu netto patentów i licencji. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | W pkt 2 wniosku dotyczącego zalecenia Rady (5) określono priorytetowe obszary badań naukowych i innowacji UE. W komunikacie COM(2020) 628 przedstawiono również następujące obszary priorytetowe w zakresie badań naukowych i innowacji:






  — | sztuczna inteligencja, |
| --- | --- | --- |

2.18.

—

sztuczna inteligencja,

| — | mikroelektronika, |
| --- | --- |

—

mikroelektronika,

| — | informatyka kwantowa, |
| --- | --- |

—

informatyka kwantowa,

| — | 5G, |
| --- | --- |

—

5G,

| — | energia ze źródeł odnawialnych, |
| --- | --- |

—

energia ze źródeł odnawialnych,

| — | technologie wodorowe, |
| --- | --- |

—

technologie wodorowe,

| — | bezemisyjna i inteligentna mobilność. |
| --- | --- |

—

bezemisyjna i inteligentna mobilność.

| 2.19. | EKES pragnie przypomnieć, że choć podziela opinię, iż te siedem obszarów priorytetowych (6) ma bardzo duże znaczenie, należy dodać do nich następujące kluczowe technologie i sektory:






  — | technologie kosmiczne, |
| --- | --- | --- |

2.19.

—

technologie kosmiczne,

| — | czysta woda i warunki sanitarne, |
| --- | --- |

—

czysta woda i warunki sanitarne,

| — | nowe, zaawansowane technologicznie materiały o dużym potencjale przyszłości dla UE, np. grafen |
| --- | --- |

—

nowe, zaawansowane technologicznie materiały o dużym potencjale przyszłości dla UE, np. grafen

| — | technologie wykorzystywane w produkcji towarów i żywności, |
| --- | --- |

—

technologie wykorzystywane w produkcji towarów i żywności,

| — | badania kliniczne, przemysł farmaceutyczny i biotechnologiczny, |
| --- | --- |

—

badania kliniczne, przemysł farmaceutyczny i biotechnologiczny,

| — | ogólnie cyfrowe modele biznesowe, |
| --- | --- |

—

ogólnie cyfrowe modele biznesowe,

| — | technologie (sprzęt i oprogramowanie) służące zapewnieniu gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowej (przerwy w dostawach energii elektrycznej, zakłócenia komunikacji cyfrowej, np. w wyniku cyberprzestępczości itp.). |
| --- | --- |

—

technologie (sprzęt i oprogramowanie) służące zapewnieniu gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowej (przerwy w dostawach energii elektrycznej, zakłócenia komunikacji cyfrowej, np. w wyniku cyberprzestępczości itp.).

| 2.20. | Niestety w UE-27 dochodzi do znacznego drenażu mózgów wybitnych naukowców do Stanów Zjednoczonych, a także w coraz większym stopniu do Azji. Należy powstrzymać i odwrócić to zjawisko. Następujące zasady mają m.in. duże znaczenie dla doskonałych, wiodących w skali światowej, szybkich rezultatów w zakresie badań naukowych i innowacji:






  — | uznanie i sprawiedliwe wynagrodzenie wybitnych naukowców w UE-27, w szczególności wybitnych kobiet (zob. słaba równowaga płci w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji w UE-27); |
| --- | --- | --- |

2.20.

—

uznanie i sprawiedliwe wynagrodzenie wybitnych naukowców w UE-27, w szczególności wybitnych kobiet (zob. słaba równowaga płci w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji w UE-27);

| — | komunikacja, współpraca i współdziałanie (ang. Communication, Collaboration and Cooperation, czyli trzy ważne „C” innowacji!), |
| --- | --- |

—

komunikacja, współpraca i współdziałanie (ang. Communication, Collaboration and Cooperation, czyli trzy ważne „C” innowacji!),

| — | zwiększenie unijnego i krajowego finansowania ośrodków badawczych i szkół wyższych opartego na konkurencyjnych postępowaniach o udzielenie zamówienia, a tym samym zagwarantowanie, że środki finansowe otrzymają naukowcy najlepsi z najlepszych (a nie rozpraszanie środków poprzez przyznawanie ich wszystkim ośrodkom badawczym bez różnicy). |
| --- | --- |

—

zwiększenie unijnego i krajowego finansowania ośrodków badawczych i szkół wyższych opartego na konkurencyjnych postępowaniach o udzielenie zamówienia, a tym samym zagwarantowanie, że środki finansowe otrzymają naukowcy najlepsi z najlepszych (a nie rozpraszanie środków poprzez przyznawanie ich wszystkim ośrodkom badawczym bez różnicy).

| 2.21. | Jednym z głównych celów nowej europejskiej przestrzeni badawczej UE jest tworzenie wartości. EKES uważa zatem, że bardzo ważna jest część paktu dotycząca „waloryzacji wiedzy”. Podkreślono tutaj znaczenie współpracy i wzajemnych powiązań między wszystkimi podmiotami działającymi w dziedzinie badań naukowych i innowacji. Jest to ważne, ale niewystarczające dla „waloryzacji wiedzy”. |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Kwestie, które są równie ważne dla tworzenia wartości dla Europy, to:






  — | zobowiązanie do szybkiego przekształcania wyników działalności badawczej i rozwojowej w innowacyjne produkty i usługi, a ostatecznie w wartości, działalność gospodarczą i miejsca pracy. Wymaga to m.in. znacznego umocnienia kultury przedsiębiorczości w Europie, a także pozytywnego podejścia do podejmowania ryzyka: szybkie wprowadzanie na rynek innowacyjnych produktów zawsze wiąże się również z ryzykiem.
  Powszechnie znane hasło „no risk, no fun” („bez ryzyka nie ma zabawy”) przekłada się w przypadku innowacji na „no risk, no business, no new jobs” („bez ryzyka nie ma działalności gospodarczej ani nowych miejsc pracy”); |
| --- | --- | --- |

2.22.

—

zobowiązanie do szybkiego przekształcania wyników działalności badawczej i rozwojowej w innowacyjne produkty i usługi, a ostatecznie w wartości, działalność gospodarczą i miejsca pracy. Wymaga to m.in. znacznego umocnienia kultury przedsiębiorczości w Europie, a także pozytywnego podejścia do podejmowania ryzyka: szybkie wprowadzanie na rynek innowacyjnych produktów zawsze wiąże się również z ryzykiem.

Powszechnie znane hasło „no risk, no fun” („bez ryzyka nie ma zabawy”) przekłada się w przypadku innowacji na „no risk, no business, no new jobs” („bez ryzyka nie ma działalności gospodarczej ani nowych miejsc pracy”);

| — | jasny plan działania w zakresie technologii, zwłaszcza w odniesieniu do kluczowych technologii prorozwojowych oraz przyszłych i powstających technologii; |
| --- | --- |

—

jasny plan działania w zakresie technologii, zwłaszcza w odniesieniu do kluczowych technologii prorozwojowych oraz przyszłych i powstających technologii;

| — | jasna strategia w zakresie praw własności intelektualnej dla nowej EPB. |
| --- | --- |

—

jasna strategia w zakresie praw własności intelektualnej dla nowej EPB.

| 2.23. | Jeśli chodzi o część „Pogłębianie dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku wiedzy”, wiedza jest bez wątpienia bardzo ważna, ponieważ XXI wiek jest wiekiem wiedzy. Bardzo ważne jest jednak również nadanie nowego impulsu produkcji wszelkich urządzeń w Europie. 20 lat temu UE była zdania, że produkcję towarów można przenieść do Azji, utrzymując w Europie związane z produkcją badania naukowe i rozwój. Okazało się to błędem. Prędzej czy później, badania naukowe i rozwój zawsze idą w ślad za produkcją. Aby przyciągnąć produkcję i związane z nią miejsca pracy z powrotem z Azji do Europy, UE musi zatem podjąć ogromne wysiłki. Byłoby to również ważnym krokiem w kierunku rozwiązania problemu bezrobocia, który jest bardzo dotkliwy zwłaszcza w niektórych krajach Europy Południowej. |
| --- | --- |

2.23.

| 2.24. | Lekcja, którą również Europa wyciągnęła z pandemii koronawirusa: w ciągu ostatnich 20 czy 30 lat produkcja prawie wszystkich podstawowych leków i szczepionek przeniosła się z Europy do Azji. Europa straciła swoją suwerenność w zakresie wielu ważnych produktów i leków. Kolejnym przykładem są układy scalone, co obecnie bardzo dotkliwie odczuwa przemysł europejski, zwłaszcza sektor motoryzacyjny. Innymi przykładami są baterie do pojazdów elektrycznych i technologie wodorowe, w przypadku których Europa jest niestety niemal całkowicie zależna od Azji. (Podczas gdy europejscy producenci samochodów wciąż eksperymentują z prototypami samochodów napędzanych wodorem, Toyota, Honda i Hyundai już produkują je na masową skalę i oferują w regularnej sprzedaży). Azja jest również zdecydowanym liderem w dziedzinie technologii optycznych, technologii komunikacyjnych 5G, sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego, robotyki i wielu innych kluczowych technologii przyszłości (kluczowych technologii prorozwojowych oraz przyszłych technologii). W ramach paktu na rzecz badań naukowych i innowacji wyraźnym priorytetem Europy musi być odzyskanie suwerenności w zakresie kluczowych technologii. |
| --- | --- |

2.24.

| 2.25. | Z jednej strony Europa stoi w obliczu wyzwania wysokiego bezrobocia wśród młodych ludzi, zwłaszcza w niektórych krajach Europy Południowej, a z drugiej strony problemu niedoboru wysoko wykwalifikowanych absolwentów kierunków STEM (nauki przyrodnicze, technologia, inżynieria i matematyka), zwłaszcza poważnego niedoboru inżynierów we wszystkich dziedzinach ICT i cyfryzacji, e-mobilności i technologii w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. Często zapomina się, że to głównie inżynierowie przekształcają wyniki badań i rozwoju osiągane przez naukowców w produkty techniczne. Ze względu na zmiany demograficzne (nasze starzejące się społeczeństwo) oraz fakt, że większość krajów w Europie nie jest w stanie przyciągnąć większej liczby kobiet na studia inżynierskie, problem ten będzie narastał w najbliższej przyszłości. Należy oczywiście masowo zwiększyć środki mające na celu przyciągnięcie większej liczby kobiet na studia inżynierskie w UE. Ponadto w ramach paktu na rzecz badań naukowych i innowacji należy stworzyć inteligentne programy przyciągające wysoko wykwalifikowanych inżynierów z państw spoza UE. Globalna konkurencja w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji będzie w coraz większym stopniu przekształcać się w globalną wojnę o talenty, w której UE radziła sobie dotychczas słabo w porównaniu np. ze Stanami Zjednoczonymi. |
| --- | --- |

2.25.

| 2.26. | EKES pragnie również zwrócić uwagę, że unijny pakt na rzecz badań naukowych i innowacji oraz nowa EPB powinny zostać opracowane i wdrożone zgodnie z 17 celami zrównoważonego rozwoju ONZ, których celem jest zapewnienie do 2030 r. godnego życia dla wszystkich na zdrowej planecie. |
| --- | --- |

2.26.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Opinia EKES-u „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji” (Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 79).

1

(2)  COM(2020) 628.

2

(3)  Źródło: https://erc.europa.eu/news/pact-research-innovation-foundations-european-research-area-still-valid-and-unavoidable.

3

(4)  Jak podkreślono w pkt 2 lit. h) wniosku dotyczącego zalecenia Rady (COM(2021) 407). Zgodnie z brzmieniem lit. h): „badania naukowe i innowacje oraz szkolnictwo (wyższe) są kluczowymi czynnikami stymulującymi innowacje, tworzenie, rozpowszechnianie i wykorzystywanie wiedzy”.

4

(5)  COM(2021) 407.

5

(6)  Zgodnie z COM(2020) 628.

6

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/30 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/30

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie misji europejskich”

[COM(2021) 609 final]

(2022/C 275/05)

| Sprawozdawca: | Paul RÜBIG |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Małgorzata Anna BOGUSZ |

Sprawozdawca:

Paul RÜBIG

Współsprawozdawczyni:

Małgorzata Anna BOGUSZ

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 3.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 214/1/3 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 1.12.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

3.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

214/1/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES zdaje sobie sprawę z faktu, że pięć misji przedstawionych w komunikacie ma priorytetowe znaczenie dla UE, ale uważa, że pięć wyzwań i celów wymienionych poniżej jest także bardzo ważnych dla Europy. |
| --- | --- |

1.1.

Opracowanie i realizacja misji oraz środków, aby:

| 1. | dotrzymać kroku Stanom Zjednoczonym i Azji w globalnej konkurencji w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji, |
| --- | --- |

1.

dotrzymać kroku Stanom Zjednoczonym i Azji w globalnej konkurencji w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji,

| 2. | sprostać wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa UE, |
| --- | --- |

2.

sprostać wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa UE,

| 3. | określić strategie skutecznej integracji dużej liczby migrantów przybywających do UE, |
| --- | --- |

3.

określić strategie skutecznej integracji dużej liczby migrantów przybywających do UE,

| 4. | poprawić poziom gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowej, |
| --- | --- |

4.

poprawić poziom gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowej,

| 5. | stawić czoła potrzebom pacjentów cierpiących na choroby niezakaźne, którzy odczuwają skutki pandemii COVID-19, w szczególności tych dotkniętych chorobami układu krążenia. |
| --- | --- |

5.

stawić czoła potrzebom pacjentów cierpiących na choroby niezakaźne, którzy odczuwają skutki pandemii COVID-19, w szczególności tych dotkniętych chorobami układu krążenia.

| 1.2. | W komunikacie wymieniono i omówiono pięć priorytetowych misji UE:






  1. | przystosowanie się do zmiany klimatu; |
| --- | --- | --- |

1.2.

1.

przystosowanie się do zmiany klimatu;

| 2. | walka z rakiem; |
| --- | --- |

2.

walka z rakiem;

| 3. | odbudowa naszych oceanów i zasobów wodnych do 2030 r., z uwzględnieniem zapewnienia odpowiednich warunków sanitarnych; |
| --- | --- |

3.

odbudowa naszych oceanów i zasobów wodnych do 2030 r., z uwzględnieniem zapewnienia odpowiednich warunków sanitarnych;

| 4. | 100 neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast do 2030 r., z uwzględnieniem inteligentnych wsi; |
| --- | --- |

4.

100 neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast do 2030 r., z uwzględnieniem inteligentnych wsi;

| 5. | pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie. |
| --- | --- |

5.

pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie.

| 1.3. | EKES zdecydowanie popiera pomysł wzmocnienia pozycji 150 regionów będących punktami odniesienia w kwestii klimatu w całej Europie. Będzie to jednak wymagało przeznaczenia ogromnej puli środków na badania i rozwój. Dlatego też EKES zdecydowanie zaleca zwiększenie przydziału z budżetów regionalnych UE przeznaczonego na badania i rozwój z obecnego poziomu 5 % do minimum 10 %. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że UE kładzie duży nacisk na walkę z rakiem jako jednym z najpoważniejszych problemów zdrowotnych, i pragnie zachęcić instytucje UE do podjęcia podobnych kroków w odniesieniu do chorób układu krążenia, które zabijają najwięcej osób w UE i na świecie. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Misje przyniosą rezultaty dzięki nowej roli badań naukowych i innowacji w ramach programu „Horyzont Europa”, w połączeniu ze skoordynowanym, kompleksowym podejściem oraz nowymi relacjami z obywatelami. W pełni zmobilizują i zaangażują podmioty publiczne i prywatne – takie jak państwa członkowskie UE, władze regionalne i lokalne, instytuty badawcze, przedsiębiorcy oraz inwestorzy publiczni i prywatni – aby doprowadzić do rzeczywistych i trwałych efektów. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES pragnie podkreślić, że dla realizacji misji UE bardzo ważna jest konkurencyjność przemysłu europejskiego. Dlatego też z zadowoleniem przyjmuje odniesienie do nowego programu konkurencyjności przemysłu. Jednocześnie podkreśla znaczenie wzięcia pod uwagę wpływu na obywateli UE i zachęca Komisję do ścisłego powiązania działań z polityką społeczną i Europejskim filarem praw socjalnych, z uwzględnieniem zwłaszcza szczególnych potrzeb osób starszych i obywateli UE znajdujących się w trudnej sytuacji. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES pragnie zaakcentować, że choć głównym celem misji europejskich jest wywieranie wpływu z korzyścią dla UE poprzez nową i większą rolę badań naukowych i innowacji, ważną rolę w tych misjach musi odgrywać również wymiar gospodarczy (globalna konkurencja, miejsca pracy wysokiej jakości itp.) oraz społeczny. Jeśli chodzi o wymiar społeczny, EKES podkreśla, że oprócz znaczenia praw socjalnych oraz zapewnienia zabezpieczenia społecznego i sprawiedliwych warunków pracy dla wszystkich pracowników należy zwrócić szczególną uwagę na szczególne potrzeby słabszych grup społecznych w UE (osoby starsze, chore itp.). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że badania naukowe i innowacje wyraźnie są kluczowym zagadnieniem w dokumencie dotyczącym misji UE. Jest przekonany, że złożonym wyzwaniom, przed jakimi stoi UE, można sprostać przede wszystkim poprzez badania naukowe i innowacje. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W marcu 2021 r. EKES przyjął opinię „Nowa europejska przestrzeń badawcza na rzecz badań naukowych i innowacji” (1), w lutym 2022 r. opinię „Pakt na rzecz Badań Naukowych i Innowacji w Europie” (2); ponadto przyjął opinię „Pełne wykorzystanie potencjału innowacyjnego UE – Plan działania w zakresie własności intelektualnej wspierający odbudowę i odporność UE” (3). Niniejszą opinię powinno się rozpatrywać w ścisłym powiązaniu z tymi trzema niedawnymi opiniami EKES-u. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES w pełni zgadza się z tym, że ze względu na współczesne wyzwania „nie możemy sobie pozwolić na utrzymanie obecnego stanu”. Europa potrzebuje „nowego rodzaju polityki w zakresie badań naukowych i innowacji”; jeżeli UE będzie kontynuować dotychczasową politykę, nie będzie w stanie sprostać ogromnym wyzwaniom, jakie przed nią stoją, zwłaszcza silnej konkurencji z Azją. EKES bardzo wyraźnie zwrócił na to uwagę w swojej opinii w sprawie nowej europejskiej przestrzeni badawczej na rzecz badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | W odniesieniu do przedsiębiorstw w komunikacie stwierdzono, że misje UE w pełni zmobilizują i zaangażują zainteresowane podmioty publiczne i prywatne – takie jak państwa członkowskie UE, władze regionalne i lokalne, instytuty badawcze, przedsiębiorcy oraz inwestorzy publiczni i prywatni, a także obywatele UE i społeczeństwo obywatelskie – aby doprowadzić do rzeczywistych i trwałych efektów, z uwzględnieniem przemysłu i przedsiębiorstw, w szczególności mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Konkurencyjność przemysłu UE w zakresie technologii dekarbonizacji produkcji energii elektrycznej oraz innych gałęzi przemysłu o wysokiej intensywności emisji CO2 jest decydującym czynnikiem w realizacji misji 1 dotyczącej przystosowania się do zmiany klimatu. Jeśli UE nie osiągnie sukcesu w tej dziedzinie, utraci miliony miejsc pracy w tych sektorach. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | EKES w pełni zgadza się również, że misje UE muszą być w całości zgodne z celami ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | EKES zdaje sobie sprawę, że tych pięć misji ma priorytetowe znaczenie dla UE, jednak uważa, że dodatkowych pięć wyzwań i misji wymienionych w pkt 4 jest także bardzo ważnych dla Europy. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | EKES zaleca, by Komisja Europejska nadała również priorytet misjom i środkom, które generują nowe miejsca pracy wysokiej jakości, przedsiębiorstwa, dochody, bogactwo i wysoką jakość życia dla obywateli UE, takim jak utrzymanie konkurencyjności europejskich produktów technologicznych w obliczu coraz ostrzejszej globalnej konkurencji (zwłaszcza z Chinami, Koreą Południową itp.). |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Znaczna część miejsc pracy i bogactwa Europy pochodzi z eksportu europejskich produktów technologicznych (samochodów, maszyn, materiałów itp.). Kolejnym ważnych źródłem nowych miejsc pracy są mikroprzedsiębiorstwa i małe i średnie przedsiębiorstwa, innowacyjne start-upy, przedsiębiorstwa scale-up oraz kształcenie wyższe. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1.   Misja 1 – Przystosowanie się do zmiany klimatu

| 3.1.1. | Zmiana klimatu jest jednym z największych wyzwań, przed którymi stoi ludzkość w XXI wieku. Decydenci polityczni będą musieli przewidywać przyszłe zmiany, aby chronić sektory i grupy najbardziej zagrożone, również biorąc pod uwagę zatrudnienie. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Niemal wszystkie środki w ramach Zielonego Ładu powodują wzrost cen energii elektrycznej, paliw, ogrzewania gospodarstw domowych itp. dla obywateli UE. Te wzrosty cen mają szczególnie duży wpływ na setki milionów ludzi w państwach członkowskich UE o niskich i średnich dochodach oraz ogólnie na słabsze grupy społeczne, które często mają niskie dochody. Oznacza to, że wszystkie środki przedsiębrane w ramach Zielonego Ładu mają znaczący wpływ społeczny i należy traktować je z ostrożnością. Muszą one zwiększać dobrobyt, a nie pomijać tych, którzy potrzebują wsparcia, aby stawić czoła zmianom. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Przykłady nowych technologii, które z pewnością odegrają bardzo ważną rolę w ograniczaniu emisji CO2:






  — | dekarbonizacja wytwarzania energii elektrycznej, |
| --- | --- | --- |

3.1.3.

—

dekarbonizacja wytwarzania energii elektrycznej,

| — | dekarbonizacja gałęzi przemysłu emitujących CO2, np. przemysłu stalowego, cementowego itd., |
| --- | --- |

—

dekarbonizacja gałęzi przemysłu emitujących CO2, np. przemysłu stalowego, cementowego itd.,

| — | wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla (CCS) oraz, na przykład, oczyszczalnie ścieków, |
| --- | --- |

—

wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla (CCS) oraz, na przykład, oczyszczalnie ścieków,

| — | magazynowanie energii elektrycznej na bardzo dużą skalę przy niskich określonych kosztach, |
| --- | --- |

—

magazynowanie energii elektrycznej na bardzo dużą skalę przy niskich określonych kosztach,

| — | elektromobilność, |
| --- | --- |

—

elektromobilność,

| — | inteligentne sieci i sieci energetyczne wysokiego napięcia, |
| --- | --- |

—

inteligentne sieci i sieci energetyczne wysokiego napięcia,

| — | inteligentne miasta itp. |
| --- | --- |

—

inteligentne miasta itp.

| 3.1.4. | Technologie te można łatwo wyliczyć na papierze, ale ich wdrożenie stanowi niewątpliwie ogromne wyzwanie, biorąc pod uwagę skalę potrzebnych działań we wszystkich 27 państwach członkowskich UE, a także na całym świecie. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Jedną z kluczowych kwestii w tej globalnej konkurencji w dziedzinie nowych technologii będzie dostępność dużej liczby badaczy i inżynierów. Jest to z pewnością ogromne wyzwanie dla Europy. Kraje azjatyckie w ciągu ostatnich 20 lat znacznie zwiększyły liczbę studentów fizyki, technologii informacyjno-komunikacyjnych i inżynierii, podczas gdy w Europie liczba ta utrzymuje się na mniej więcej takim samym poziomie. Misje europejskie nie tylko powinny sprzyjać wzrostowi liczby studentów tych kierunków, ale UE powinna promować przemianę obecnego „drenażu mózgów” wśród osób wysoko wykwalifikowanych w „pozyskiwanie mózgów” przez UE. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | EKES zdecydowanie zaleca, aby Komisja określiła środki mające na celu znaczną poprawę podstawowych umiejętności oraz zwiększenie liczby studentów fizyki, technologii informacyjno-komunikacyjnych i inżynierii, a także medycyny i farmacji w Europie w ciągu najbliższych 20 lat. Bez tego inżynieryjnego „rezerwuaru mózgów” (ang. brain trust) Europa będzie nadal pozostawać w tyle w zakresie wszystkich technologii niezbędnych do walki ze zmianami klimatu. |
| --- | --- |

3.1.6.

3.2.   Misja 2 – Walka z rakiem

| 3.2.1. | Liczba zachorowań na raka w UE-27 stale rośnie. UE musi wspólnie pracować nad poprawą diagnostyki, terapii, dostępu do leków spersonalizowanych, leczenia i profilaktyki, co zostało już podkreślone w opinii EKES-u w sprawie europejskiego planu walki z rakiem z czerwca 2021 r. (4) Dlatego też EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że jedną z pięciu misji UE są badania naukowe na potrzeby profilaktyki i leczenia nowotworów. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | EKES pragnie wyraźnie podkreślić, że jednym z najtrudniejszych wyzwań będzie zniwelowanie różnic w dostępie do leczenia chorób nowotworowych pomiędzy poszczególnymi krajami. Zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na grupy szczególnie wrażliwe w UE. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Jak już opisano w opinii EKES-u w sprawie europejskiego planu walki z rakiem, wyjątkową rolę odgrywają tu dostęp do najnowocześniejszych terapii oraz wprowadzenie kampanii szczepień, które pozwolą zmniejszyć liczbę nowotworów wywołanych przez infekcje wirusowe. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | EKES pragnie podkreślić potrzebę bardziej aktywnego podejścia do profilaktyki nowotworów pochodzenia zawodowego. Jak podkreślono w opinii w sprawie planu walki z rakiem, EKES wzywa do prowadzenia dalszych badań nad narażeniem zawodowym na substancje rakotwórcze, mutagenne i zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego oraz nad przyczynami nowotworów pochodzenia zawodowego. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | EKES pragnie podkreślić, że partnerzy społeczni, grupy działające na rzecz pacjentów i organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają do odegrania nieodzowną rolę, która polega na rozpowszechnianiu najlepszych praktyk i dostarczaniu odpowiednich informacji na temat przyczyn nowotworów oraz szczególnych kwestii dotyczących np. płci czy grup szczególnie wrażliwych. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Misja 3 – Odbudowa naszych oceanów i zasobów wodnych do 2030 r.

| 3.3.1. | Czysta woda ma ogromne znaczenie dla obywateli UE oraz dla rolnictwa i rybołówstwa w UE. Również w przypadku tej misji kluczem są badania naukowe i technologie oczyszczania wody, w tym technologie wydobywania zanieczyszczonej wody oraz dezynfekcji i oczyszczania ścieków. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Ponadto dostęp do czystej wody nadal jest problemem dla wielu obywateli. EKES zachęca Komisję do prawnego wdrożenia praw człowieka do wody pitnej i usług sanitarnych. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Misja 4 – 100 neutralnych dla klimatu i inteligentnych miast do 2030 r.

| 3.4.1. | Ponad 65 % światowej populacji mieszka w dużych miastach, a odsetek ten stale rośnie. Duże miasta stawiają coraz większe wyzwania w zakresie infrastruktury (zaopatrzenie w wodę i system kanalizacji, transport, zaopatrzenie w energię itp.) oraz jakości życia. Wielu wyzwaniom można sprostać jedynie dzięki badaniom naukowym i zaawansowanym rozwiązaniom technologicznym. W przyszłości potrzeba będzie znacznie większej liczby wysoko wykwalifikowanych inżynierów, aby zaplanować te zaawansowane technologicznie inteligentne miasta i wsie. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | W miastach szybko rośnie odsetek osób starszych („starzejące się społeczeństwo”). Osoby starsze i szczególnie wrażliwe mają inne potrzeby niż osoby młode: potrzebują więcej opieki medycznej, opieki społecznej itp. Ze względu na przemianę demograficzną w społeczeństwie w najbliższej przyszłości będzie za mało młodych osób, aby świadczyć wszystkie te usługi, co oznacza, że niektóre usługi dla osób starszych będą musiały zostać zastąpione przez inteligentne rozwiązania (np. roboty). |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Wiele sytuacji wyjątkowych w ostatnich latach pokazało, że współczesne społeczeństwa są stosunkowo podatne na zagrożenia, w związku z czym bardzo ważne jest zwiększenie „gotowości na wypadek sytuacji nadzwyczajnej” poprzez badania i rozwój:






  — | katastrofy w elektrowniach atomowych w Fukushimie, Czarnobylu, Three Mile Island itd., |
| --- | --- | --- |

3.4.3.

—

katastrofy w elektrowniach atomowych w Fukushimie, Czarnobylu, Three Mile Island itd.,

| — | przerwy w dostawach energii elektrycznej i w komunikacji, |
| --- | --- |

—

przerwy w dostawach energii elektrycznej i w komunikacji,

| — | niedobór wszystkich źródeł energii, w tym gazu ziemnego, i gwałtowny wzrost ich cen, |
| --- | --- |

—

niedobór wszystkich źródeł energii, w tym gazu ziemnego, i gwałtowny wzrost ich cen,

| — | burze i potężne powodzie, w których giną setki ludzi, |
| --- | --- |

—

burze i potężne powodzie, w których giną setki ludzi,

| — | pandemie, takie jak pandemia COVID-19, Zika i przyszłe pandemie, |
| --- | --- |

—

pandemie, takie jak pandemia COVID-19, Zika i przyszłe pandemie,

| — | cyberataki (wraz z masowo postępującą transformacją cyfrową wszystkiego w życiu publicznym, prywatnym i w biznesie zagrożenie cyberatakami gwałtownie rośnie). |
| --- | --- |

—

cyberataki (wraz z masowo postępującą transformacją cyfrową wszystkiego w życiu publicznym, prywatnym i w biznesie zagrożenie cyberatakami gwałtownie rośnie).

| 3.4.4. | Europa Wschodnia i Południowa z trudem uniknęły ogromnej awarii elektryczności 8 stycznia 2021 r. Podstawową przyczyną zwiększającego się narażenia europejskich dostaw energii jest rosnący udział nieprzewidywalnej i niemożliwej do zaplanowania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych takich jak turbiny wiatrowe i energia słoneczna. Europa nie jest zbyt dobrze przygotowana na awarie elektryczności: w takiej sytuacji następuje natychmiastowa przerwa w dostawie energii dla gospodarstw domowych i przemysłu, w ciągu kilku minut lub godzin następuje przerwa w komunikacji, w krótkim czasie następuje przerwa w dostawie wody pitnej itd. Powrót do normalnego funkcjonowania po poważnej awarii elektryczności nie jest łatwym zadaniem. |
| --- | --- |

3.4.4.

3.5.   Misja 5 – Pakt na rzecz zdrowych gleb w Europie

| 3.5.1. | Obok czystej wody, wspomnianej powyżej, jednym z najważniejszych zasobów dla wszystkich żywych stworzeń, w tym ludzi i zwierząt, jest zdrowa gleba, na której rosną podstawowe składniki żywności. Liczba ludności na świecie rośnie: do końca tego wieku będziemy musieli wyżywić około 10 mld ludzi w sposób zrównoważony. Żywność konwencjonalna i rolnictwo konwencjonalne są głównym źródłem gazów cieplarnianych CO2 i metanu. Oznacza to, że potrzeba nasilonej działalności badawczo-rozwojowej, aby zbadać i opracować neutralne dla klimatu rolnictwo produkujące w zrównoważony sposób żywność dla 10 mld ludzi na świecie. Obecnie na badania naukowe i rozwój wykorzystuje się około 10 % środków budżetu UE przeznaczonego na rolnictwo i hodowlę. EKES zaleca podniesienie tej kwoty do minimum 20 %, aby zwiększyć nakłady na badania i rozwój w zakresie nowych, zrównoważonych technologii rolniczych, w szczególności w odniesieniu do wykorzystania robotyki w technologiach rolniczych i produkcji żywności. |
| --- | --- |

3.5.1.

4.   Pięć dodatkowych misji

| 4.1. | Chociaż EKES uważa pięć misji wymienionych w komunikacie za priorytetowe dla UE, sądzi, że pięć opisanych poniżej wyzwań i misji również ma istotne znaczenie. |
| --- | --- |

4.1.

4.2.   Dodatkowa misja UE 1 – Dotrzymać kroku Stanom Zjednoczonym i Azji w globalnej konkurencji w dziedzinie badań naukowych, technologii i innowacji

| 4.2.1. | Jest ważne, aby określić i wdrażać misje oraz środki zapobiegające pozostawaniu UE w tyle za Azją w zakresie badań, technologii, innowacji i patentów, zwłaszcza w porównaniu z Chinami i Koreą Południową. Faktem jest, że od około 2000 r. UE coraz trudniej nadążyć za Chinami i Koreą Południową w zakresie RTIP (5). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Jeżeli UE będzie nadal pozostawać w tyle za USA i Azją w dziedzinie badań, technologii i innowacji w dłuższej perspektywie (od 20 do 50 lat) straci również miliony miejsc pracy i znaczne zasoby majątkowe. Braki UE-27 są naprawdę krytyczne, zwłaszcza w zakresie kluczowych technologii prorozwojowych oraz przyszłych i powstających technologii, takich jak sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe, uczenie głębokie, robotyka, inżynieria genetyczna, technologie komunikacyjne (np. 5G), produkcja chipów komputerowych, produkcja kluczowych elementów dla elektromobilności (np. baterii, ogniw paliwowych i wodoru) itp. Nowe materiały zawsze były i będą siłą napędową innowacji, na przykład innowacyjne zastosowania grafenu i jego upowszechnianie w przemyśle mają ogromne znaczenie dla badań naukowych i innowacji w Europie. |
| --- | --- |

4.2.2.

4.3.   Dodatkowa misja 2 – Sprostać wyzwaniom związanym ze starzeniem się społeczeństwa UE

| 4.3.1. | Społeczeństwo UE szybko się starzeje, co stworzy szereg nowych wyzwań dla wszystkich państw członkowskich UE. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Osoby starsze i szczególnie wrażliwe mają inne potrzeby niż osoby młode: potrzebują więcej nowych leków (na demencję, chorobę Alzheimera itp.), więcej opieki medycznej, więcej opieki społecznej, a także szkoleń i kształcenia, specjalnie opracowanych z myślą o osobach starszych i szczególnie wrażliwych. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Badania naukowe i innowacje (w medycynie, farmacji, naukach społecznych, naukach inżynieryjnych, w zakresie specjalnych szkoleń itp.) bez wątpienia odegrają istotną rolę w radzeniu sobie ze starzeniem się społeczeństwa UE. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Całe społeczeństwo potrzebuje ambitnej europejskiej strategii w zakresie opieki. |
| --- | --- |

4.3.4.

4.4.   Dodatkowa misja 3 – Strategie skutecznej integracji dużej liczby migrantów przybywających do UE

| 4.4.1. | UE musi opracować misje i środki na rzecz integracji dużej liczby migrantów w państwach członkowskich UE. Ponieważ jest szybko starzejącym się społeczeństwem, potrzebuje więcej młodych, dobrze wykształconych ludzi. W związku z tym potrzebne są innowacyjne koncepcje kształcenia i szkolenia migrantów. Badania społeczno-ekonomiczne mogą pomóc lepiej zrozumieć, jakie środki są potrzebne do skutecznej integracji tych milionów ludzi. |
| --- | --- |

4.4.1.

4.5.   Dodatkowa misja UE 4 – Gotowość na wypadek sytuacji wyjątkowej

| 4.5.1. | Gotowość na wypadek sytuacji wyjątkowej wiąże się z opracowaniem i wdrażaniem misji i środków, które zapewnią stabilne dostawy energii oraz pomogą uniknąć przerw w dostawach energii elektrycznej, przy jednoczesnej dekarbonizacji systemu energetycznego UE. W tym względzie zob. pkt 3.4.4, w którym poruszono kwestię gotowości na wypadek sytuacji wyjątkowych, a zwłaszcza wyzwanie, jakim są przerwy w dostawach energii elektrycznej i w komunikacji. Również w tym przypadku kluczem do sprostania tym wyzwaniom są badania naukowe i innowacje, przede wszystkim w dziedzinie nauk inżynieryjnych. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Inne sytuacje wyjątkowe to powodzie, susze, pandemie, ale również sytuacje nadzwyczajne o charakterze gospodarczym, np. blokowanie globalnych łańcuchów dostaw (np. blokada Kanału Sueskiego w 2021 r. itp.). |
| --- | --- |

4.5.2.

4.6.   Dodatkowa misja 5 – Stawienie czoła potrzebom pacjentów cierpiących na choroby niezakaźne, którzy odczuwają skutki pandemii COVID-19, w szczególności tych dotkniętych chorobami układu krążenia, które są główną przyczyną zgonów w UE i na świecie

| 4.6.1. | Po pandemii należy położyć większy nacisk na leczenie chorób niezakaźnych. W UE żyje 60 mln osób cierpiących na choroby sercowo-naczyniowe (CVD), które są główną przyczyną zgonów obywateli europejskich. W latach poprzedzających wybuch pandemii COVID-19 choroby układu krążenia stanowiły w UE najczęstszą przyczynę zgonów możliwych do uniknięcia dzięki profilaktyce. Podczas pandemii wielu tych pacjentów diagnozowano zbyt późno lub w ogóle nie mieli oni szans na diagnozę. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Należy przyjrzeć się kwestii równości w dziedzinie zdrowia w UE i wesprzeć zmniejszanie nierówności w zakresie zdrowia, z uwzględnieniem aspektów medycyny płci. Inicjatywa ta, skoncentrowana na promocji zdrowia i profilaktyce, powinna również obejmować poszerzanie wiedzy i zbieranie danych, prowadzenie badań przesiewowych i wczesne wykrywanie, zarządzanie diagnostyką i leczeniem oraz dbanie o jakość życia pacjentów. Innym celem powinno być wspieranie krajów UE w przekazywaniu najlepszych praktyk, opracowywaniu wytycznych i wdrażaniu innowacyjnych sposobów podejścia itd. Oznacza to jednak także, że UE powinna wprowadzić jeszcze jedną misję europejską – budowanie systemów opieki zdrowotnej, które są odporniejsze na pandemie, jeśli chodzi o choroby układu krążenia, w zgodzie z wysiłkami w ramach misji w zakresie walki z rakiem, co przyczyni się do zwalczania dwóch chorób niezakaźnych stanowiących największe obciążenie dla społeczeństwa europejskiego. EKES dostrzega również potrzebę zajęcia się innymi chorobami, zwłaszcza tymi, które mają duży wpływ na europejski PKB, np. zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego. |
| --- | --- |

4.6.2.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 79.

1

(2)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Zalecenie Rady w sprawie Paktu na rzecz Badań Naukowych i Innowacji w Europie” [COM(2021) 407 final – final 2021/230 (NLE)] (Dz.U. C 275 z 18.7.2022, s. 24) .

2

(3)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 59.

3

(4)  Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 76.

4

(5)  Szczegółowe informacje można znaleźć na przykład w sprawozdaniach OECD dotyczących nauki, technologii i innowacji z lat 2015 i 2017.

5

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/36 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/36

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy 2001/20/WE i 2001/83/WE w odniesieniu do odstępstw od niektórych obowiązków dotyczących niektórych produktów leczniczych stosowanych u ludzi udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie”

[COM(2021) 997 final – 2021/0431 (COD)],

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 536/2014 w odniesieniu do odstępstwa od niektórych obowiązków dotyczących badanych produktów leczniczych udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie”

[COM(2021) 998 final – 2021/0432 (COD)]

(2022/C 275/06)

| Sprawozdawca: | Martin SCHAFFENRATH |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Martin SCHAFFENRATH

| Wniosek o konsultację | a) | Parlament Europejski, 20.1.2022 |
| --- | --- | --- |

Wniosek o konsultację

a)

Parlament Europejski, 20.1.2022

| b) | Rada, 3.2.2022 |
| --- | --- |

b)

Rada, 3.2.2022

Podstawa prawna

| a) | Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| --- | --- |

a)

Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

| b) | Art. 114 i 168 ust. 4 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| --- | --- |

b)

Art. 114 i 168 ust. 4 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

3.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

180/0/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Stałe dostawy wysokiej jakości, skutecznych i bezpiecznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi mają decydujące znaczenie dla zapewnienia pacjentkom i pacjentom dostępu do opieki zdrowotnej. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje zatem z zadowoleniem pakiet środków przedstawiony przez Komisję Europejską 17 grudnia 2021 r. w celu – z jednej strony – zapewnienia w dłuższej perspektywie nieprzerwanych dostaw leków ze Zjednoczonego Królestwa do Irlandii Północnej, a – z drugiej strony – wyeliminowania przerw w dostawach występujących wciąż na Cyprze, w Irlandii i na Malcie, które częściowo wynikają z wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uznaje, że zwłaszcza mniejsze państwa członkowskie UE: Cypr, Irlandia i Malta są z historycznych względów w dużym stopniu zależne od dostaw leków i badanych produktów leczniczych ze Zjednoczonego Królestwa. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Wziąwszy pod uwagę wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE i związane z nim warunki ramowe, poprawki do pakietu środków wprowadzające odstępstwa od niektórych obowiązków dotyczących leków i badanych produktów leczniczych udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie w odniesieniu do Irlandii Północnej, jak również na Cyprze, w Irlandii i na Malcie są zdaniem EKES-u rozsądne, w związku z czym w pełni je popiera. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES podkreśla w szczególności pierwszoplanową rolę sprawnego i skutecznego rynku wewnętrznego opartego na sprawiedliwych zasadach. Kwestią pierwszej wagi musi być przy tym zgodność z prawodawstwem UE dotyczącym leków i badanych produktów leczniczych, szczególnie odnośnie do jakości i bezpieczeństwa danych produktów. Jednocześnie EKES ocenia pozytywnie zawarte w pakiecie wymogi dotyczące opakowania produktów ze Zjednoczonego Królestwa, aby uniknąć dodatkowego przepakowywania, co mogłoby doprowadzić do wycofania leków z rynku Irlandii Północnej ze względu na dodatkowe koszty i złożoność procesu. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Jeśli chodzi o tymczasowe odstępstwa dla Cypru, Irlandii i Malty, EKES wskazuje jednak na konieczność opracowania bez zwłoki trwałego rozwiązania w ramach europejskiej strategii farmaceutycznej, by zapewnić pacjentkom i pacjentom w tych państwach członkowskich długoterminowe dostawy leków dopuszczonych do obrotu w UE. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Kontekst wniosków Komisji

| 2.1. | Zgodnie z Protokołem w sprawie Irlandii/Irlandii Północnej (1) do umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej leki wprowadzane do obrotu w Irlandii Północnej muszą posiadać ważne pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane przez Komisję (ogólnounijne pozwolenie) lub Zjednoczone Królestwo w odniesieniu do Irlandii Północnej. Te pozwolenia krajowe muszą być zgodne z prawodawstwem UE dotyczącym leków. Również przywóz badanych produktów leczniczych z państw trzecich do Unii lub do Irlandii Północnej podlega obowiązkowi posiadania pozwolenia na wytwarzanie i przywóz. Pozwolenia te muszą być zgodne z obowiązkami wynikającymi z dorobku prawnego UE w zakresie badań klinicznych. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Cypr, Irlandia, Malta i Irlandia Północna są od dawna zależne od dostaw leków, w tym badanych produktów leczniczych, z części Zjednoczonego Królestwa innych niż Irlandia Północna lub przez terytorium tych części, a łańcuchy dostaw dla tych rynków nie zostały jeszcze w pełni dostosowane do prawa UE i zmienionej sytuacji po wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W zawiadomieniu Komisji z dnia 25 stycznia 2021 r. (2) przewidziano jednoroczny dodatkowy okres (do końca grudnia 2021 r.) na kontynuowanie badań serii i produkcji/logistyki w częściach Zjednoczonego Królestwa innych niż Irlandia Północna, aby zapewnić nieprzerwane dostawy leków do Irlandii Północnej, na Cypr, do Irlandii i na Maltę. Zawiadomienie to stosuje się również do wymogów dotyczących przywozu badanych produktów leczniczych w celu zapewnienia nieprzerwanych dostaw do Irlandii Północnej, na Cypr, do Irlandii i na Maltę. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Pomimo okresu przejściowego niektórym podmiotom gospodarczym mającym obecnie siedzibę w innych niż Irlandia Północna częściach Zjednoczonego Królestwa nadal bardzo trudno jest dostosować się do wymogów przewidzianych w protokole. Głównymi przyczynami tego stanu rzeczy są zbyt wysokie koszty takiego dostosowania w stosunku do niewielkiego rozmiaru rynku Irlandii Północnej, który stanowi 3 % całego rynku Zjednoczonego Królestwa, oraz złożona logistyka, gdyż nie znaleziono żadnych długookresowych alternatywnych centrów logistycznych w Irlandii Północnej. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Celem tych wniosków jest rozwiązanie problemów związanych z produktami leczniczymi stosowanymi u ludzi, uniknięcie niedoborów leków oraz zapewnienie odpowiedniej ochrony zdrowia publicznego w Irlandii Północnej, na Cyprze, w Irlandii i na Malcie. Należy również rozwiązać problemy związane z badanymi produktami leczniczymi, aby zapobiec trudnościom w dostępie do nich i tym samym w prowadzeniu dopuszczonych na mocy rozporządzenia (UE) nr 536/2014 (3) badań klinicznych w Irlandii Północnej, na Cyprze, w Irlandii i na Malcie. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje omawiany pakiet środków. Zdaniem Komitetu zasadniczą kwestią jest zapewnienie dostaw leków oraz ochrony zdrowia publicznego. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uważa, że wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE jest bardzo złożonym i trudnym przedsięwzięciem. Prawdą jest, że dzięki umowie o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE (4) oraz dołączonemu do niej Protokołowi w sprawie Irlandii/Irlandii Północnej (5) w dużym stopniu uregulowano przyszłe stosunki między oboma stronami umowy. Ze względu na to, że planowany roczny okres przejściowy na niezbędne dostosowanie się do nowych wymogów w celu zapewnienia nieprzerwanych dostaw leków i badanych produktów leczniczych do Irlandii Północnej, na Cypr, do Irlandii i na Maltę okazał się niewystarczający, należy obecnie podjąć ukierunkowane i szybkie działania, aby złagodzić skutki gospodarcze i zdrowotne. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Główne elementy pakietu środków, które zdaniem EKES-u należy w szczególności podkreślić, to:






  — | nieprzerwane dostawy leków ze Zjednoczonego Królestwa do Irlandii Północnej, o ile są one zgodne z prawodawstwem UE, |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

nieprzerwane dostawy leków ze Zjednoczonego Królestwa do Irlandii Północnej, o ile są one zgodne z prawodawstwem UE,

| — | dalsze uznawanie badań serii przeprowadzonych przez osobę wykwalifikowaną, odpowiedzialną za badanie serii i nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii mającą siedzibę w częściach Zjednoczonego Królestwa innych niż Irlandia Północna, by również w przyszłości uniknąć powielania prac, |
| --- | --- |

—

dalsze uznawanie badań serii przeprowadzonych przez osobę wykwalifikowaną, odpowiedzialną za badanie serii i nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii mającą siedzibę w częściach Zjednoczonego Królestwa innych niż Irlandia Północna, by również w przyszłości uniknąć powielania prac,

| — | możliwość zachowania tych samych opakowań dla Irlandii Północnej i Zjednoczonego Królestwa, a także ubiegania się o pozwolenie w ramach zdecentralizowanej lub krajowej procedury wydawania pozwoleń, |
| --- | --- |

—

możliwość zachowania tych samych opakowań dla Irlandii Północnej i Zjednoczonego Królestwa, a także ubiegania się o pozwolenie w ramach zdecentralizowanej lub krajowej procedury wydawania pozwoleń,

| — | odpowiednie środki mające na celu dostosowanie wymogów tzw. dyrektywy 2011/62/UE w sprawie sfałszowanych produktów leczniczych (6) w celu dalszego zapewnienia bezpieczeństwa leków w Irlandii Północnej i zapobiegania ich rozprowadzaniu w pozostałej części UE. |
| --- | --- |

—

odpowiednie środki mające na celu dostosowanie wymogów tzw. dyrektywy 2011/62/UE w sprawie sfałszowanych produktów leczniczych (6) w celu dalszego zapewnienia bezpieczeństwa leków w Irlandii Północnej i zapobiegania ich rozprowadzaniu w pozostałej części UE.

| 3.4. | Co się tyczy rynku wewnętrznego UE, EKES podkreśla, że wdrażając pakiet środków, we wszystkich okolicznościach należy dopilnować, by określone leki i badane produkty lecznicze ze Zjednoczonego Królestwa pozostały w Irlandii Północnej i nie były wprowadzane do obrotu w innych częściach rynku wewnętrznego, chyba że zostały dopuszczone do obrotu przez właściwy organ krajowy zgodnie z prawodawstwem UE. To samo dotyczy trzyletniego okresu przejściowego dla Cypru, Irlandii i Malty. Nadrzędną zasadą musi być to, że te leki i badane produkty lecznicze służą jedynie zaopatrzeniu pacjentek i pacjentów zamieszkałych w tych krajach. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W tym kontekście EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zasadę przejrzystości, zgodnie z którą właściwe organy w Irlandii Północnej i zainteresowanych państwach członkowskich UE zobowiązane są do sporządzania i publikowania wykazu odpowiednich leków i badanych produktów leczniczych, by zapewnić ochronę zdrowia w Unii i zapobiec wprowadzaniu tych leków do obrotu w innych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES popiera również w szczególności proponowane odstępstwa od tzw. dyrektywy 2011/62/UE w sprawie sfałszowanych produktów leczniczych, których celem jest umożliwienie producentom zachowania nadal wymaganych w Unii, niepowtarzalnych identyfikatorów leków, nawet jeśli są one przywożone do Irlandii Północnej z innych państw członkowskich UE przez terytorium Zjednoczonego Królestwa, a także przez okres 3 lat – na Cypr, do Irlandii i na Maltę. Pochwala również proponowany mechanizm, dzięki któremu farmaceuci i szpitale w Unii (z wyjątkiem Irlandii Północnej, Cypru, Irlandii i Malty) byliby informowani za pośrednictwem europejskiego systemu weryfikacji leków (ang. European Medicines Verification System), że lek, który właśnie zeskanowali, jest dopuszczony w Zjednoczonym Królestwie do obrotu w Irlandii Północnej. W ten sposób można by wyraźnie sygnalizować konsumentom końcowym, że dane opakowanie leków nie jest przeznaczone do sprzedaży w Unii. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jeśli chodzi o ewentualne rozwiązania przejściowe mające na celu zatroszczenie się o to, by pacjentki i pacjenci w Irlandii Północnej byli traktowani tak samo jak pacjentki i pacjenci w Zjednoczonym Królestwie, EKES z zadowoleniem przyjmuje proponowane odstępstwo, dzięki któremu nowe opatentowane leki dopuszczone do obrotu w Zjednoczonym Królestwie mogą być tymczasowo przywożone aż do czasu wydania przez Unię pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Zdaniem EKES-u uwzględniono w pełni wszystkie obawy zainteresowanych podmiotów tak, aby zapewnić nieprzerwane dostawy leków i badanych produktów leczniczych do Irlandii Północnej i innych mniejszych państw członkowskich, zależnych od dostaw ze Zjednoczonego Królestwa. Proponuje jednak poniżej kilka wyjaśnień, które można by zawrzeć w towarzyszących wytycznych. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Należy w tym kontekście podkreślić szczególnie motyw 7 wniosku dotyczącego dyrektywy, który zawiera istotne wyjaśnienie w sprawie utrzymania wymogów regulacyjnych wobec wywozu do Irlandii Północnej, związanych z badaniem serii i nadzorem nad bezpieczeństwem farmakoterapii w Zjednoczonym Królestwie. Trzeba jasno stwierdzić, że każda funkcja regulacyjna sprawowana w częściach Zjednoczonego Królestwa innych niż Irlandia Północna w związku z pozwoleniem na wprowadzanie do obrotu w Zjednoczonym Królestwie może zostać wykorzystana w Irlandii Północnej zarówno dla obecnych i przyszłych pozwoleń krajowych, jak i pozwoleń w ramach zdecentralizowanej procedury lub procedury wzajemnego uznawania. Musi to być odpowiednio uwzględnione zarówno we wniosku dotyczącym dyrektywy, jak i w odpowiednich wytycznych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES zwraca szczególną uwagę na zaproponowany przez Komisję Europejską artykuł 2 wniosku dotyczącego dyrektywy (wprowadzający art. 5a do dyrektywy 2001/83/WE), dotyczący odstępstw od niektórych obowiązków dotyczących niektórych produktów leczniczych stosowanych u ludzi udostępnianych w Zjednoczonym Królestwie. Bezwzględnie trzeba zadbać o to, by te leki przywożone do Irlandii Północnej ze Zjednoczonego Królestwa (i w trzyletnim okresie przejściowym na Cypr, do Irlandii i na Maltę) pozostały na tych rynkach i nie były wprowadzane do obrotu w innych częściach rynku wewnętrznego. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES uważa, że należy lepiej wyjaśnić kwestię kontroli jakości przewidzianej w art. 2 ust. 4 wniosku dotyczącego dyrektywy (zmiana art. 20 dyrektywy 2001/83/WE) w przypadku leków, które zostały dopuszczone do obrotu w ramach procedury scentralizowanej Unii, lecz zostały wytworzone nie w państwie członkowskim UE, a w Zjednoczonym Królestwie (poza Irlandią Północną) i stamtąd przywiezione bezpośrednio do Irlandii Północnej. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zaleca również dalsze doprecyzowanie art. 2 ust. 5 wniosku dotyczącego dyrektywy (zmiana art. 40 dyrektywy 2001/83/WE) w kwestii pozwolenia na dystrybucję hurtową, które posiadać musi przedsiębiorstwo mające siedzibę w części Zjednoczonego Królestwa innej niż Irlandia Północna w celu wywozu z Irlandii Północnej i przywozu do niej. Należy zauważyć, że konieczne jest dalsze zapewnienie możliwości przywozu leków z miejsca wytwarzania w Zjednoczonym Królestwie do Irlandii Północnej, gdy organ w Zjednoczonym Królestwie wydał pozwolenie na dystrybucję hurtową. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Komitet popiera również art. 2 ust. 9, dzięki któremu osoba wykwalifikowana, odpowiedzialna za badanie serii i nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii dla danego przedsiębiorstwa może nadal przebywać w częściach Zjednoczonego Królestwa innych niż Irlandia Północna. Wzywa jednak, by w miarę możliwości już w aktualnych wytycznych lepiej wyjaśnić zastosowanie tej zasady w praktyce. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Podsumowując, EKES podkreśla, że szczególnie ważne jest wyraźne rozróżnienie między zawiadomieniem Komisji z 25 stycznia 2021 r. (7), które tymczasowo umożliwia zainteresowanym podmiotom gospodarczym dalsze dostarczanie leków i badanych produktów leczniczych do Irlandii Północnej, a przepisami zawartymi w omawianym pakiecie środków. Apeluje do Unii, by zapewniła wysoki poziom pewności prawa posiadaczom pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, hurtownikom i farmaceutom w okresie przejściowym między wyżej wymienionym odstępstwem a przyjęciem i wdrożeniem zmian za pośrednictwem dyrektyw lub wniosku dotyczącego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.7.

Bruksela, dnia 24 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. L 29 z 31.1.2020, s. 7.

1

(2)  Zawiadomienie Komisji „Stosowanie unijnego dorobku prawnego w dziedzinie produktów leczniczych na rynkach tradycyjnie uzależnionych od dostaw leków z Wielkiej Brytanii lub przez jej terytorium po zakończeniu okresu przejściowego” (Dz.U. C 27 z 25.1.2021, s. 11).

2

(3)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE (Dz.U. L 158 z 27.5.2014, s. 1).

3

(4)  Umowa o handlu i współpracy między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, z drugiej strony (Dz.U. L 444 z 31.12.2020 s. 14).

4

(5)  Dz.U. L 29 z 31.1.2020, s. 7.

5

(6)  Dz.U. L 174 z 1.7.2011, s. 74.

6

(7)  Zawiadomienie Komisji „Stosowanie unijnego dorobku prawnego w dziedzinie produktów leczniczych na rynkach tradycyjnie uzależnionych od dostaw leków z Wielkiej Brytanii lub przez jej terytorium po zakończeniu okresu przejściowego” (Dz.U. C 27 z 25.1.2021, s. 11).

7

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/40 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/40

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Opodatkowanie działalności gospodarczej w XXI wieku”

[COM(2021) 251 final]

(2022/C 275/07)

| Sprawozdawca: | Krister ANDERSSON |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Krister ANDERSSON

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 1.7.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Decyzja Prezydium | 8.6.2021 |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 216/00/07 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 1.7.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Prezydium

8.6.2021

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

8.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

216/00/07

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje długo oczekiwaną inicjatywę Komisji dotyczącą strategii w sprawie opodatkowania działalności gospodarczej w XXI wieku. EKES zdecydowanie popiera i docenia fakt, że Komisja dostosowuje swoje prace do międzynarodowych dyskusji i porozumień. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES podkreśla potrzebę ułatwienia inwestycji transgranicznych i zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, przy jednoczesnym dążeniu do tego, aby gospodarka europejska była bardziej zielona i cyfrowa. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES zachęca Komisję do kontynuowania planu działania na rzecz sprawiedliwego i prostego opodatkowania wspierającego odbudowę gospodarczą (1), z uwzględnieniem opinii EKES-u w sprawie pakietu dokumentów na rzecz sprawiedliwego i prostego opodatkowania (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje poparcie ministrów finansów państw grupy G-20 dla porozumienia podpisanego 8 października 2021 r. przez 136 ze 140 państw w otwartych ramach w celu wypracowania rozwiązania pakietowego obejmującego globalny konsensus i dotyczącego alokacji praw do opodatkowania w poszczególnych państwach. Jednocześnie EKES podkreśla skutki złożoności tak ambitnych celów, wzywając do jednolitego, uzgodnionego na szczeblu globalnym i skoordynowanego wdrożenia filarów 1 i 2 (pakietu). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES podkreśla potrzebę wdrożenia pakietu podatkowego w UE oraz, jednocześnie, w krajach będących głównymi partnerami handlowymi. Jeśli filar 1 nie zostanie wdrożony jednocześnie w Stanach Zjednoczonych i u innych głównych partnerów handlowych, przedsiębiorstwa europejskie mogą znaleźć się w niekorzystnej sytuacji pod względem konkurencyjności. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES podkreśla, jak ważne jest, by w Europie obowiązywały dokładnie te same zasady dotyczące filaru 2 i efektywnego minimalnego podatku od osób prawnych, jak również uzgodnione kompleksowe zasady wypracowane w ramach globalnego porozumienia. Państwa członkowskie powinny zatem pozostawić wystarczająco dużo czasu na udostępnienie ostatecznego uzgodnionego tekstu przed przyjęciem dyrektywy. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Obliczenie efektywnej stawki opodatkowania ma na celu określenie, czy efektywna stawka opodatkowania danej grupy przedsiębiorstw wielonarodowych jest wyższa czy niższa od minimalnej stawki opodatkowania w odniesieniu do danej jurysdykcji. EKES podkreśla, że wymogi dotyczące obliczania efektywnej stawki opodatkowania muszą być zgodne z ustalonym podejściem globalnym, tak aby nie zwiększać kosztów administracyjnych. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES popiera inicjatywę Komisji, by wydać zalecenie dla państw członkowskich w sprawie umożliwienia kompensacji strat poprzez przeniesienie ich na wcześniejsze okresy. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES popiera Komisję w walce z nadużywaniem przedsiębiorstw „skrzynek pocztowych” do prania pieniędzy, agresywnego planowania podatkowego przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa oraz uchylania się od opodatkowania. EKES chętnie przedstawi swoje stanowisko w sprawie konkretnego wniosku dotyczącego rozwiązania problemu nadużywania przedsiębiorstw „skrzynek pocztowych”. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą ustanowienia ulgi mającej na celu ograniczenie zjawiska faworyzowania finansowania dłużnego (DEBRA). Inwestycje w nowe, bardziej zielone technologie wiążą się z dużym ryzykiem dla inwestora. W takich sytuacjach finansowanie kapitałowe jest szczególnie ważne i należy zająć się kwestią inherentnego uprzedzenia w stosunku do finansowania kapitałem własnym, które jest wpisane w systemy podatkowe. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES z zadowoleniem przyjmuje ramy opodatkowania Działalność gospodarcza w Europie: Ramy opodatkowania dochodu (BEFIT), zawierające jednolity zbiór przepisów dotyczących podatku od osób prawnych, i oczekuje, że będzie mógł przeanalizować szczegółowy wniosek. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES zachęca Komisję do zajęcia się kwestiami związanymi z transgraniczną pracą zdalną jako integralną częścią strategii opodatkowania przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Kolejnym obszarem, który należy poddać przeglądowi, jest zakres VAT. Wyłączenia i luki prawne powodują złożoność i nierówne warunki działania, a także utratę dochodów podatkowych. EKES zachęca Komisję do dokonania przeglądu zakresu stosowania systemu VAT. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Wniosek Komisji

| 2.1. | Komunikat Komisji w sprawie opodatkowania działalności gospodarczej w XXI wieku ma na celu sprostanie kilku poważnym wyzwaniom, które pojawiły się na przestrzeni lat, równolegle do wybuchu pandemii COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | UE potrzebuje solidnych, skutecznych i sprawiedliwych ram podatkowych, które zaspokoją potrzeby w zakresie finansowania publicznego, wspierając jednocześnie odbudowę gospodarki oraz transformację ekologiczną i cyfrową poprzez stworzenie otoczenia przyczyniającego się do sprawiedliwego, zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, a także do inwestycji, tak aby zmaterializowały się możliwości zatrudnienia. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Oczekuje się, że opodatkowanie przyczyni się do realizacji szerszej polityki UE, między innymi Europejskiego Zielonego Ładu, opracowanej przez Komisję agendy cyfrowej, nowej strategii przemysłowej dla Europy i unii rynków kapitałowych. Opodatkowanie będzie również ułatwiać transformację cyfrową, zapewniając otoczenie, które sprzyja rozwojowi przedsiębiorstw cyfrowych. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W komunikacie Komisji odpowiednio uwzględniono wyniki projektu dotyczącego erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS) i podjęto kwestię reformy międzynarodowych ram opodatkowania osób prawnych, prowadzonej przez OECD i zleconej przez grupę G-20. Pakiet reform składa się z dwóch filarów. Filar 1 ma na celu dostosowanie międzynarodowych przepisów dotyczących opodatkowania do nowych modeli biznesowych, co pozwoli przedsiębiorstwom na prowadzenie działalności gospodarczej bez konieczności fizycznej obecności (3). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Z kolei filar 2 ograniczy konkurencję podatkową poprzez ustalenie minimalnej efektywnej stawki opodatkowania osób prawnych na poziomie 15 % (4). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Po uzgodnieniu w ramach wielostronnej konwencji stosowanie pakietu stanie się obowiązkowe, a Komisja przedstawi wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie jego wdrożenia w UE. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Komisja złoży również nowy wniosek w sprawie rocznej publikacji efektywnej stawki opodatkowania w odniesieniu do osób prawnych w przypadku dużych przedsiębiorstw prowadzących działalność w UE objętych zakresem filaru 2, korzystając z metodyki uzgodnionej na potrzeby obliczeń w ramach filaru 2. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | W ramach agendy na rzecz przejrzystości UE zajmie się również kwestią nadużywania do celów podatkowych przedsiębiorstw „skrzynek pocztowych” – tj. spółek charakteryzujących się brakiem znaczącej obecności i rzeczywistej działalności gospodarczej lub ich minimalnym stopniem – poprzez nową inicjatywę ustawodawczą mającą na celu zapobieganie agresywnemu planowaniu podatkowemu, uchylaniu się od opodatkowania lub praniu pieniędzy przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Strategia Komisji skoncentruje się również na ograniczeniu zjawiska faworyzowania finansowania dłużnego w stosunku do kapitałowego w opodatkowaniu przedsiębiorstw poprzez zmniejszenie niekorzystnego traktowania inwestycji finansowanych kapitałem własnym za pomocą systemu ulg (DEBRA) dla finansowania z nowego kapitału własnego. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Komisja ma wycofać swoje oczekujące na rozpatrzenie wnioski w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB) (5), gdy tylko zostanie przedstawiony nowy wniosek w sprawie wzmocnienia rynku wewnętrznego. Będą to nowe ramy dotyczące opodatkowania dochodów działalności gospodarczej w Europie, zwane BEFIT (Działalność gospodarcza w Europie: Ramy opodatkowania dochodu). |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Wniosek w sprawie BEFIT będzie opierał się na filarze 1 i 2. Przygotowując ten wniosek, Komisja będzie ściśle współpracować z państwami członkowskimi, uwzględniając również stanowisko Parlamentu Europejskiego oraz konsultując się z sektorem biznesu i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Strategia Komisji obejmuje zalecenie dla państw członkowskich dotyczące umożliwienia kompensowania strat poprzez przeniesienie ich na wcześniejsze okresy, w celu zapewnienia równych warunków działania dla przedsiębiorstw w całej Unii. Zalecenie to ma zastosowanie do lat podatkowych 2020 i 2021. |
| --- | --- |

2.12.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje długo oczekiwaną inicjatywę Komisji dotyczącą strategii w sprawie opodatkowania działalności gospodarczej w XXI wieku. EKES zdecydowanie popiera i docenia fakt, że Komisja dostosowuje swoje prace do międzynarodowych dyskusji i porozumień. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES popiera cel Komisji polegający na tym, by unijna agenda podatkowa przyczyniła się do realizacji ogólnego celu, jakim jest umożliwienie sprawiedliwego i zrównoważonego wzrostu, poprzez wspieranie szerszej polityki UE, między innymi Europejskiego Zielonego Ładu, opracowanej przez Komisję agendy cyfrowej, strategii przemysłowej dla Europy i unii rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES podkreśla potrzebę ułatwienia inwestycji transgranicznych i zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, przy jednoczesnym dążeniu do tego, aby gospodarka europejska była bardziej zielona i cyfrowa. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES jest zaniepokojony luką podatkową, mimo że w ostatnim dziesięcioleciu dochody z podatku od osób prawnych w stosunku do PKB utrzymywały się średnio na stałym poziomie lub nawet rosły w UE i w krajach OECD. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES podziela pogląd Komisji, że rządy przyjęły mozaikę środków przeciwdziałania unikaniu zobowiązań podatkowych i uchylaniu się od opodatkowania oraz że środki te jeszcze bardziej skomplikowały istniejącą złożoność. EKES wzywa do stworzenia solidnych, skutecznych i sprawiedliwych ram podatkowych, które rozwiązywałyby kwestię leżących u podłoża obecnego systemu zachęt do angażowania się w zachowania polegające na erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES wzywa Komisję Europejską do oceny wpływu szeregu przepisów zapobiegających unikaniu opodatkowania, które zostały wprowadzone w ciągu ostatnich sześciu lat. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES zachęca Komisję do kontynuowania planu działania na rzecz sprawiedliwego i prostego opodatkowania wspierającego odbudowę gospodarczą (6), z uwzględnieniem pakietu opinii EKES-u w sprawie sprawiedliwego i prostego opodatkowania (7). EKES uważa, że istotne jest zwiększenie wydajności gospodarki europejskiej przynajmniej do poziomu gospodarek konkurencyjnych. Podatek jest tylko jednym z czynników wpływających na wydajność, ale ważnym (8). |
| --- | --- |

3.7.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje poparcie ministrów finansów państw grupy G-20 dla porozumienia podpisanego 8 października 2021 r. przez 136 ze 140 państw w otwartych ramach w celu wypracowania rozwiązania pakietowego obejmującego globalny konsensus i dotyczącego alokacji praw do opodatkowania w poszczególnych państwach (9). Jednocześnie EKES podkreśla skutki złożoności związanej z tak ambitnymi celami, wzywając do jednolitego, uzgodnionego na szczeblu globalnym i skoordynowanego wdrożenia filarów 1 i 2. W tym kontekście wnioski UE muszą uwzględniać specyfikę wymogów prawa UE, takich jak swoboda przedsiębiorczości i niedyskryminacja. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES zauważa, że osiągnięcie szczegółowego porozumienia wymaga jeszcze wiele pracy. Niezwykle ważne jest, by uzgodnienia dotyczyły wielu aspektów technicznych. Gdy przepisy są wdrażane na szczeblu UE, przedsiębiorstwa mające siedzibę w UE nie mogą znaleźć się w niekorzystnej sytuacji w stosunku do przedsiębiorstw będących ich konkurencją i mających siedzibę w innych głównych jurysdykcjach (10). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES podkreśla potrzebę wdrożenia pakietu podatkowego nie tylko w UE, ale, jednocześnie, w krajach będących głównymi partnerami handlowymi. Jeśli filar 1 nie zostanie wdrożony jednocześnie w Stanach Zjednoczonych i u innych głównych partnerów handlowych, przedsiębiorstwa europejskie mogą znaleźć się w niekorzystnej sytuacji pod względem konkurencyjności. Konieczne jest zatem koordynowanie z partnerami handlowymi zarówno wdrażania, jak i stosowania konwencji wielostronnej. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES podkreśla, jak ważna jest transpozycja dyrektywy w sprawie filaru 2 i przyjęcie w odniesieniu do niej, a także w odniesieniu do efektywnej minimalnej stawki opodatkowania osób prawnych, tych samych uzgodnionych kompleksowych zasad, które zostały wypracowane w ramach globalnego porozumienia. Państwa członkowskie powinny zatem pozostawić wystarczająco dużo czasu na udostępnienie ostatecznego uzgodnionego tekstu przed przyjęciem dyrektywy (11). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES popiera inicjatywę Komisji, by wydać zalecenie dla państw członkowskich w sprawie umożliwienia kompensacji strat poprzez przeniesienie ich na wcześniejsze okresy. Takie zasady są jednak ważne nie tylko w sytuacji pandemii, ale także w normalnych okolicznościach. Zysk netto przedsiębiorstwa na przestrzeni czasu powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES popiera Komisję w walce z nadużyciami związanymi z wykorzystywaniem przedsiębiorstw „skrzynek pocztowych” do prania pieniędzy, agresywnego planowania podatkowego przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa oraz uchylania się od opodatkowania. EKES chętnie przedstawi swoje stanowisko w sprawie konkretnego wniosku dotyczącego rozwiązania problemu nadużywania przedsiębiorstw „skrzynek pocztowych”. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą utworzenia ulgi mającej na celu ograniczenie zjawiska faworyzowania finansowania dłużnego. Inwestycje w nowe, bardziej zielone technologie wiążą się z dużym ryzykiem dla inwestora. W takich sytuacjach finansowanie kapitałowe jest szczególnie ważne i należy zająć się kwestią inherentnego uprzedzenia w stosunku do finansowania kapitałem własnym, które jest wpisane w systemy podatkowe (12). |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES zauważa, że można by ograniczyć niekorzystne traktowanie finansowania kapitałowego – zarówno na poziomie przedsiębiorstw, jak i akcjonariuszy. Ważne jest, aby sposób opodatkowania nie powodował zachęt do przenoszenia funduszy z jednego poziomu na drugi. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ponadto warto zauważyć, że jeśli ustawowe stawki podatku od osób prawnych rosną, wartość odliczenia odsetek wzrasta i z ekonomicznego punktu widzenia przedsiębiorstwu bardziej opłaca się inwestować poprzez pożyczki. Podobny efekt miałaby wyższa stopa inflacji lub wyższe stopy procentowe, co wzmocniłoby obecne preferencyjne traktowanie zadłużenia (13). Ponieważ nie można wykluczyć takiego rozwoju sytuacji, oczekiwana inicjatywa Komisji jest tym bardziej ważna i pożądana. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES z zadowoleniem przyjmuje cele BEFIT i oczekuje, że będzie mógł przeanalizować szczegółowy wniosek. Wniosek ten powinien uwzględniać specyficzne systemy prawne mające zastosowanie do niektórych rodzajów spółdzielni i towarzystw wzajemnych, przyjęte w przeszłości przez różne państwa członkowskie. EKES zachęca Komisję do włączenia w dyskusję zainteresowanych stron i społeczeństwa obywatelskiego, tak aby osiągnąć postęp i akceptację. |
| --- | --- |

4.10.

5.   Dodatkowe obszary, którymi należy się zająć w ramach polityki podatkowej XXI wieku

| 5.1. | EKES uważa, że pandemia mogła zmienić miejsce pracy wielu osób w taki sposób, że w nadchodzących latach praca zdalna stanie się częstszym zjawiskiem. Konsekwencje podatkowe transgranicznej telepracy (lub pracy zdalnej) rodzą pytania dotyczące opodatkowania zarówno w odniesieniu do przedsiębiorstw, jak i do osób fizycznych. W przypadku przedsiębiorstwa może powstać niezamierzona stała siedziba, wraz z powiązanymi konsekwencjami podatkowymi. Osoba fizyczna może być narażona na roszczenia podatkowe z wielu krajów, podczas gdy świadczenia socjalne i ochrona socjalna mogą być naruszone. Może to mieć również wpływ na prawa emerytalne. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES zachęca Komisję do zajęcia się kwestiami związanymi z pracą transgraniczną jako integralną częścią strategii opodatkowania przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Kolejnym obszarem, który należy poddać przeglądowi, jest zakres VAT. Wyłączenia i luki prawne powodują złożoność i nierówne warunki działania, a także utratę wpływów z podatków. EKES zachęca Komisję do dokonania przeglądu zakresu stosowania systemu VAT. |
| --- | --- |

5.3.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2020) 312 final.

1

(2)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 8.

2

(3)  Przedsiębiorstwa objęte zakresem filaru to przedsiębiorstwa wielonarodowe o globalnych obrotach powyżej 20 mld EUR i rentowności powyżej 10 % (tj. zysk przed opodatkowaniem/dochód) obliczanej przy zastosowaniu mechanizmu uśredniania, przy czym próg obrotów ma zostać obniżony do 10 mld EUR, pod warunkiem pomyślnego wdrożenia, w tym pewności podatkowej, natomiast stosowny przegląd rozpocznie się 7 lat po wejściu w życie porozumienia, a jego zakończenie nastąpi nie później niż w ciągu jednego roku. Z zakresu umowy wyłączone są sektory wydobywcze i regulowane usługi finansowe. https://www.oecd.org/tax/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf.

3

(4)  Filar 2 składa się z: a) dwóch wzajemnie powiązanych zasad krajowych (łącznie zwanych zasadami GloBE – Globalne zasady przeciwdziałania erozji bazy podatkowej): (i) zasady ujmowania dochodu (IIR), która nakłada na jednostkę dominującą podatek wyrównawczy w odniesieniu do nisko opodatkowanego dochodu jednostki składowej; oraz (ii) zasady niewystarczająco opodatkowanych płatności (UTPR), która odmawia odliczeń lub wymaga równoważnej korekty w zakresie, w jakim nisko opodatkowany dochód jednostki składowej nie podlega opodatkowaniu na podstawie IIR; oraz b) zasadę wynikającą z traktatu (zasada podlegania opodatkowaniu (STTR)), która pozwala jurysdykcjom źródłowym na nakładanie ograniczonego opodatkowania u źródła na niektóre płatności dokonywane przez podmioty powiązane, podlegające opodatkowaniu poniżej minimalnej stawki. STTR będzie podlegać odliczeniu jako podatek objęty zasadami GloBE. Zasady GloBE będą miały zastosowanie do przedsiębiorstw wielonarodowych, które osiągają próg 750 milionów EUR, zgodnie z Działaniem 13 BEPS (sprawozdawczość w podziale na kraje). Kraje mogą swobodnie stosować IIR do przedsiębiorstw wielonarodowych mających siedzibę w ich kraju, nawet jeśli nie osiągają one tego progu. Minimalna stawka podatkowa stosowana do celów zasady ujmowania dochodu (IIR) i zasady niewystarczająco opodatkowanych płatności (UTPR) będzie wynosić 15 %. https://www.oecd.org/tax/beps/statement-on-a-two-pillar-solution-to-address-the-tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-october-2021.pdf.

4

(5)  COM(2016) 685 final oraz COM(2016) 683 final.

5

(6)  COM(2020) 312 final.

6

(7)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 8.

7

(8)  W wielu sprawozdaniach stwierdzono, że podatki od osób prawnych mają szczególnie szkodliwy wpływ na wzrost gospodarczy i wydajność. OECD doszedł do tego wniosku wielokrotnie: zob. np. Tax and Economic Growth, OECD Economics Department Working Paper No. 620 [„Podatki i wzrost gospodarczy”, dokument roboczy Departamentu Gospodarki OECD nr 620] lub Tax Policy Reform and Economic Growth, OECD (2010). „Reforma polityki podatkowej i wzrost gospodarczy”, OECD (2010)]. Przeniesienie podatku od osób prawnych na pracowników, w szczególności na tych o niskich kwalifikacjach, a także negatywny wpływ tego podatku na inwestycje, są ważnymi czynnikami, które należy uwzględnić przy wyciąganiu stosownych wniosków. Również inne podatki, takie jak podatki od dochodów z pracy, mogą zahamować wzrost gospodarczy i wzrost wydajności.

8

(9)  Przepisy podatkowe mają zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw powyżej progu, niezależnie od sektorów, w których prowadzą działalność. Dotyczy to nie tylko tzw. cyfrowych modeli biznesowych lub przedsiębiorstw ukierunkowanych na konsumentów.

9

(10)  W przypadku braku zasady UTPR i jeśli zasada IIR nie ma zastosowania do sytuacji krajowych, mielibyśmy sytuację, w której zagraniczne grupy przedsiębiorstw wielonarodowych, w tym grupy ze Stanów Zjednoczonych, nakładałyby minimalną efektywną stawkę opodatkowania tylko w sytuacjach transgranicznych. W rezultacie ich krajowe spółki zależne byłyby chronione przed minimalną efektywną stawką opodatkowania: w tym kontekście nisko opodatkowane krajowe spółki zależne amerykańskiej/zagranicznej centrali nadal korzystałyby na przykład z ulg podatkowych na badania i rozwój i płaciłyby podatek według stawki niższej od uzgodnionego minimum, podczas gdy w przypadku unijnej centrali i jej krajowych spółek zależnych ich ulgi podatkowe na badania i rozwój zostałyby zneutralizowane poprzez podatek wyrównawczy, jeżeli obniżyłyby one swoją krajową efektywną stawkę opodatkowania poniżej uzgodnionego minimum.

10

(11)  Jeżeli wszystkie zasady zawarte w porozumieniu dotyczącym otwartych ram OECD nie są znane w momencie, gdy państwa członkowskie uzgadniają dyrektywę, należy wszcząć proces zmiany dyrektywy, aby doprowadzić do transpozycji globalnego porozumienia do umowy UE. Niektóre państwa członkowskie mogą sprzeciwiać się takiej zmianie dyrektywy. Aby osiągnąć prawidłową i pełną transpozycję, globalne porozumienie musi zostać w pełni rozwinięte i znane przed uzgodnieniem dyrektywy.

11

(12)  Zob. opinia EKES-u „Rola opodatkowania osób prawnych w kontekście ładu korporacyjnego” (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 13).

12

„Rola opodatkowania osób prawnych w kontekście ładu korporacyjnego”

(13)  Zob. The Taxation of Income from Capital [Opodatkowanie dochodów kapitałowych], Mervyn King i Don Fullerton, The University of Chicago Press and NBER (1984).

13

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/45

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2009/138/WE w odniesieniu do proporcjonalności, jakości nadzoru, sprawozdawczości, środków dotyczących gwarancji długoterminowych, narzędzi makroostrożnościowych, ryzyka dla zrównoważonego rozwoju, nadzoru nad grupą i nadzoru transgranicznego”

[COM(2021) 581 final – 2021/0295 (COD)]

„Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji oraz zmieniającej dyrektywy 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2009/138/WE, (UE) 2017/1132 i rozporządzenia (UE) nr 1094/2010 i (UE) nr 648/2012”

[COM(2021) 582 final – 2021/0296 (COD)]

(2022/C 275/08)

| Sprawozdawca: | Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Christophe LEFÈVRE |

Sprawozdawca:

Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

Współsprawozdawca:

Christophe LEFÈVRE

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 22.11.2021
  Rada Unii Europejskiej, 26.11.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Organ odpowiedzialny | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 169/0/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 22.11.2021

Rada Unii Europejskiej, 26.11.2021

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Organ odpowiedzialny

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

8.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

169/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zgadza się ze zdaniem Komisji Europejskiej, że opierające się na trzech filarach (wymogi ilościowe dotyczące zasobów własnych; organizacja przedsiębiorstwa i nadzór; sprawozdawczość i przejrzystość) ramy Wypłacalność II spełniły swoje zadanie. Doświadczenia związane z kryzysem zadłużeniowym, polityka niskich stóp procentowych, początkowe skutki pandemii COVID-19, która jeszcze wcale się nie zakończyła, a także świadomość innych, nadciągających kryzysów wymagają jednak dostosowania ram regulacyjnych. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES z dużym zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska zajmuje się kwestią ryzyka systemowego w sektorze ubezpieczeń. Zmienia się profil ryzyka ubezpieczycieli. W związku z kryzysem klimatycznym sektor ubezpieczeń ma szczególne znaczenie w sferze ubezpieczenia przed skutkami zmiany klimatu, a także nowych zagrożeń dla środowiska (np. dla różnorodności biologicznej). Ubezpieczyciele ponoszą również większe ryzyko, gdy odgrywają rolę inwestora. W szczególności nie ocenia się odpowiednio ryzyka rzeczowego, a także związanego z odpowiedzialnością i transformacją pojawiającego się w kontekście zmiany klimatu. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera cel Komisji Europejskiej polegający na stworzeniu ram regulacyjnych, w których sektor ubezpieczeń odgrywałby (jeszcze) większą rolę jako podmiot inwestujący w finansowanie przejścia na zrównoważoną gospodarkę, w zwalczanie skutków pandemii COVID-19 oraz w przeciwdziałanie zmianie klimatu. Jednocześnie podkreśla duże zainteresowanie społeczeństwa obywatelskiego stabilnością sektora finansowego i wzywa do zapewnienia odpowiedniego narzutu kapitałowego i odpowiedniej rezerwy na straty w sektorze ubezpieczeń. Niestabilność sektora ubezpieczeń znacznie zahamowałaby wysiłki na rzecz przezwyciężenia kryzysu klimatycznego i pandemii. |
| --- | --- |

1.3.

2.   Uwagi ogólne

2.1.   Podejście Komisji Europejskiej

| 2.1.1. | EKES zgadza się ze zdaniem Komisji Europejskiej, że opierające się na trzech filarach (wymogi ilościowe dotyczące zasobów własnych; organizacja przedsiębiorstwa i nadzór; sprawozdawczość i przejrzystość) ramy Wypłacalność II spełniły swoje zadanie. Umożliwiły europejskiemu sektorowi ubezpieczeniowemu przetrwanie zawirowań kryzysu zadłużeniowego, realizowanej wciąż polityki niskich stóp procentowych i pierwszych skutków nadal trwającej pandemii COVID-19. EKES uważa, że przydatne i konieczne jest wyciągnięcie niezbędnych wniosków z doświadczeń zdobytych podczas stosowania przepisów. Dotyczy to w szczególności kwestii proporcjonalności oraz przepisów odnoszących się do adekwatności kapitałowej i rezerw na straty. To właśnie te ostatnie elementy mają decydujące znaczenie dla wymogów kapitałowych przedsiębiorstw, a tym samym dla roli, jaką mogą odgrywać ubezpieczyciele jako dostawcy produktów i inwestujący w gospodarkę. |
| --- | --- |

2.1.1.

2.2.   Spójność z innymi obszarami polityki UE

| 2.2.1. | Urzeczywistnienie Europejskiego Zielonego Ładu oraz przezwyciężenie skutków pandemii COVID-19 są absolutnie priorytetowym obszarem polityki, którego realizacja wymaga wykorzystania dużej ilości kapitału publicznego i prywatnego. Jako inwestor długoterminowy, którego portfolio inwestycyjne w 2020 r. wynosiło ponad 10 bilionów EUR, europejski sektor ubezpieczeń mógłby wnieść znacznie większy niż obecnie wkład w finansowanie przejścia na gospodarkę neutralną dla klimatu, a także w finansowanie projektów infrastrukturalnych i przystępnych cenowo mieszkań. Zdolność osiągnięcia tego celu zależy w dużej mierze od przepisów Wypłacalność II dotyczących adekwatności kapitałowej i rezerwy na straty. |
| --- | --- |

2.2.1.

| 2.2.2. | EKES popiera cel Komisji Europejskiej polegający na stworzeniu ram regulacyjnych, w których sektor ubezpieczeń odgrywałby (jeszcze) większą rolę jako inwestujący w finansowanie przestawienia się na zrównoważoną gospodarkę i w zwalczanie skutków pandemii COVID-19. Jednocześnie podkreśla, że nie należy narażać na szwank realizacji celów ochrony przewidzianych w ramach Wypłacalność II, a mianowicie ochrony osób ubezpieczonych i osób uprawnionych oraz utrzymania stabilności finansowej. Może być ona jednak zagrożona, jeśli ze względu na wsparcie dla Europejskiego Zielonego Ładu odstąpi się od rygorystycznej oceny ryzyka inwestycji ubezpieczycieli. Przepisy dotyczące ochrony konsumentów zawarte w pakiecie Wypłacalność II powinny obejmować inwestycje i działalność sektora ubezpieczeń w tych dziedzinach, w których ubezpieczyciele inwestują na wniosek organów publicznych lub rządów. Inwestycje te można następnie odpowiednio nagradzać lub karać. W każdym razie wszystkie inwestycje dokonywane w ramach Europejskiego Zielonego Ładu lub, na przykład, NextGenerationEU muszą podlegać takiej samej ocenie ryzyka jak wszystkie inne inwestycje. Zrównoważony nadzór ubezpieczeniowy wymaga opartej na faktach oceny ryzyka oraz obliczenia kapitału na jej podstawie. EKES w pełni popiera podejście Komisji Europejskiej polegające na przeglądzie obowiązujących przepisów dotyczących narzutu kapitałowego w celu stwierdzenia, gdzie doprowadziły one do nieodpowiednich (zawyżonych lub niewystarczających) wymogów w tym zakresie. Propozycje Komisji Europejskiej pokazują, jakie to może już samo w sobie stworzyć pole manewru. Jednocześnie tam, gdzie wymogi kapitałowe są zbyt małe (na przykład w przypadku ryzyka związanego ze zmianą klimatu), należy je zwiększyć w celu zapewnienia stabilności sektora. |
| --- | --- |

2.2.2.

| 2.2.3. | EKES popiera starania Komisji Europejskiej na rzecz dalszego znaczącego wkładu w urzeczywistnienie unii rynków kapitałowych. Stworzenie rynku wewnętrznego ułatwiłoby finansowanie zarówno wysiłków na rzecz pokonania pandemii COVID-19, jak i Europejskiego Zielonego Ładu. Wynika to z faktu, że konsumentki i konsumenci mogliby dzięki temu odnieść korzyści z dalszych postępów w zjednoczeniu rynków finansowych w ramach prawdziwego jednolitego rynku, chociaż nadal istnieje wiele prawnych i rzeczywistych przeszkód na drodze do urzeczywistnienia unii rynków kapitałowych. |
| --- | --- |

2.2.3.

| 2.2.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje pomysł, by sektor ubezpieczeń odgrywał większą rolę w finansowaniu transformacji ekologicznej. Sektor ten powinien również dążyć do złagodzenia wszystkich negatywnych skutków środowiskowych i społecznych swych inwestycji i swej działalności ubezpieczeniowej. Wskazane jest przy tym powiązanie z unijną systematyką. EKES wzywa do systematycznego uwzględniania również celów zrównoważonego rozwoju społecznego. Nieprzestrzeganie praw pracowniczych i praw człowieka może bowiem również prowadzić w ostateczności do zwiększonego ryzyka. |
| --- | --- |

2.2.4.

| 2.2.5. | Wnioski przewidują w kilku miejscach uproszczenie złożonych ram Wypłacalność II. Jest to jak najbardziej pożądane. Niezrozumiałe i nie do przyjęcia jest, by użytkownicy modeli wewnętrznych musieli obecnie przedkładać dodatkowo sprawozdania, jak gdyby korzystali ze standardowej formuły. Należy wykluczyć podwójną sprawozdawczość. |
| --- | --- |

2.2.5.

2.3.   Akty delegowane

| 2.3.1. | EKES ma świadomość, że Komisja Europejska jest uprawniona do ustanawiania niektórych, w szczególności technicznych, przepisów w drodze aktów delegowanych. Zapowiada ona dużą liczbę wniosków, które pragnie wdrożyć w drodze aktów delegowanych. Wnioski te mają ogromną wagę, również pod względem gospodarczym. Należy tu wymienić na przykład korektę z tytułu zmienności, korektę dopasowującą i ekstrapolację, a także głęboko polityczną decyzję w sprawie tego, w jakim stopniu w ocenie ryzyka inwestycji trzeba ułatwiać finansowanie Zielonego Ładu, a także jakim ograniczeniom powinno ono podlegać. Podobnie jak w innym dokumencie, także w niniejszej opinii EKES opowiada się za zatwierdzaniem istotnych kwestii polityki gospodarczej w ramach zwykłej procedury ustawodawczej z udziałem Parlamentu i po konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim, a nie w drodze aktów delegowanych. Przed przyjęciem ram Wypłacalność II Parlament Europejski, Komisja Europejska i EKES powinny mieć jasny obraz treści i skutków aktów delegowanych. |
| --- | --- |

2.3.1.

2.4.   Ocena ponownej kalibracji – oceny skutków: konkurencyjność

| 2.4.1. | EKES proponuje przeprowadzenie w nadchodzących latach całościowej oceny przesłanek stojących za ramami Wypłacalność II. W międzyczasie na wiele sposobów zmieniły się i nadal będą się zmieniać warunki ramowe, w związku z czym ocena staje się konieczna. W tym kontekście analiza konkurencji może być przydatna do określenia wpływu zmienionych przepisów na konkurencyjność europejskiego sektora ubezpieczeń na rynku światowym. |
| --- | --- |

2.4.1.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1.   Proporcjonalność i progi

| 3.1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje podejście polegające na wzmocnieniu zasady proporcjonalności, do którego dąży Komisja. Uproszczenie bardzo złożonych i uciążliwych ram regulacyjnych jest szczególnie ważne dla mniejszych i mniej narażonych na ryzyko ubezpieczycieli, którzy stanowią istotny element różnorodności regionalnej. To prawda, że wymogi zawarte w ramach Wypłacalność II w zakresie zarządzania ryzykiem i sprawozdawczości powinny zostać poddane przeglądowi i dostosowane na podstawie przepisów. Godne ubolewania jest jednak to, że nadal bierze się pod uwagę jedynie wielkość przedsiębiorstwa, a nie zestawienie zakresu wymogów ostrożnościowych z rzeczywistym ryzykiem ubezpieczyciela w jego modelu biznesowym. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Istotnym atutem europejskiego rynku ubezpieczeń jest różnorodność dużych i małych ubezpieczycieli. Są wśród nich tacy, którzy działają na rynkach międzynarodowych, i tacy, którzy mają silną pozycję w danym regionie. To samo dotyczy różnorodności form prawnych, takich jak spółki akcyjne lub spółdzielnie. Nie można narażać tej różnorodności na szwank poprzez nadmierne obciążenie biurokratyczne ubezpieczycieli. |
| --- | --- |

3.1.2.

3.2.   Środki dotyczące gwarancji długoterminowych

| 3.2.1. | EKES popiera zamiar Komisji Europejskiej, by umożliwić sektorowi ubezpieczeniowemu większe zaangażowanie się w finansowanie urzeczywistnienia Europejskiego Zielonego Ładu, w przeciwdziałanie zmianie klimatu i jej skutkom, a także zwalczanie konsekwencji pandemii COVID-19 za pomocą bardziej odpowiednich narzutów kapitałowych. Wdrożenie Europejskiego Zielonego Ładu nie może się zakończyć porażką ze względu na kwestię finansowania przejścia na zrównoważoną gospodarkę, a realizacja celów zrównoważonego rozwoju nie może być zagrożona z powodu niewystarczających wymogów kapitałowych, które sztucznie sprawiają, że działalność bardzo szkodliwa dla środowiska staje się rentowną inwestycją. Przegląd przepisów dotyczących niezbędnego narzutu kapitałowego będzie miał kluczowe znaczenie dla rozwiązania tej kwestii. EKES uważa, że konieczna jest zmiana ram Wypłacalność II jedynie w takim stopniu, w jakim nie zagrozi to osiągnięciu celów nadzorczych w ramach ochrony osób ubezpieczonych i osób uprawnionych oraz celu stabilności finansowej. Należy dążyć do znalezienia właściwej równowagi między, z jednej strony, zachętami dla ubezpieczycieli do inwestowania w działania ukierunkowane na cele społeczne i ekologiczne, a z drugiej strony – wymogami ostrożnościowymi. Nie udało się tego jeszcze zapewnić. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | EKES popiera propozycje Komisji dotyczące zmniejszenia zmienności inwestycji długoterminowych za pomocą proponowanej korekty z tytułu zmienności. Jednocześnie Komisja zwiększa jednak zmienność z powodu przejścia na względną korektę ryzyka (odliczenie procentowe od spreadów). Przynosi to efekty odwrotne do zamierzonych. Nie jest jasne, dlaczego nie pozostano przy obowiązującej korekcie ryzyka. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Propozycje Komisji Europejskiej dotyczące zmiany marginesu ryzyka (na przykład stopa kosztu kapitału 5 % oraz nieuwzględnienie czynnika płynności), ryzyka stopy procentowej i korelacji między ryzykiem spreadu a ryzykiem stopy procentowej są krokiem we właściwym kierunku i nie zagrażają realizacji celów ochrony wytyczonych w ramach Wypłacalność II. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na akty poziomu 2, ponieważ propozycje prowadzące do ogólnej poprawy mogą mieć również szkodliwy wpływ na portfele inwestycyjne małych i średnich ubezpieczycieli. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | EKES zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje propozycje Komisji Europejskiej w sprawie zmiany kryteriów kwalifikowalności dla klasy aktywów, jaką są długoterminowe inwestycje kapitałowe, przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności finansowej. Ułatwi to ubezpieczycielom korzystanie z preferencyjnego sposobu ujmowania w kapitale, gdy udostępniają gospodarce kapitał długoterminowy, pod warunkiem że zostanie on zainwestowany zgodnie z celami społecznymi oraz ekologicznymi. Należy wystrzegać się zbyt dużej złożoności przepisów. Także w tym przypadku ostateczną ocenę można przeprowadzić tylko wówczas, gdy znane będą wnioski poziomu 2. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Komisja Europejska zapowiada zamiar przedstawienia nowej metody ekstrapolacji. Ekstrapolacja jest metodą obliczania umożliwiającą tworzenie rezerw dla umów ubezpieczeniowych o terminie zapadalności przekraczającym okres, którego dotyczą dostarczane przez rynek kapitałowy wiarygodne informacje o stopach procentowych wolnych od ryzyka. Metoda ta jest istotnym czynnikiem pomiaru rezerw, a tym samym zapotrzebowania na środki własne. Ekstrapolacja jest szczególnie ważna dla ubezpieczeń na życie, lecz nie tylko w tym przypadku. W komunikacie COM(2021) 580 final sama Komisja Europejska przyznaje, że propozycja, którą przedstawi w konkretniejszej formie w późniejszym akcie delegowanym, „będzie miała znaczący wpływ na zasoby kapitałowe ubezpieczycieli na kilku rynkach”. Zgodnie z dotychczasowymi prognozami ubezpieczycieli innych niż na życie ten duży wpływ wymagać będzie kapitału w wysokości ponad 10 %, a tym samym będzie całkowicie sprzeczny z potencjalnymi skutkami uwolnienia kapitału ubezpieczycieli. EKES jest zdania, że o tak daleko idących ingerencjach należy zadecydować w ramach zwykłej procedury ustawodawczej. |
| --- | --- |

3.2.5.

3.3.   Analiza scenariuszy klimatycznych i mandat EIOPA (1)
  w zakresie ryzyka dla zrównoważonego rozwoju

| 3.3.1. | EKES w pełni popiera potrzebę zidentyfikowania przez ubezpieczycieli wszelkiego istotnego narażenia na ryzyko związane ze zmianą klimatu oraz dokonania przez nich oceny średnio- i długoterminowego wpływu na własną działalność. Zaleca uwzględnienie w tej analizie scenariuszowej wszystkich zagrożeń dla środowiska i zastosowanie do tych wymogów pojęcia podwójnej istotności. Ubezpieczyciele powinni być również zobowiązani do oceny i, w stosownych przypadkach, do łagodzenia wpływu swojej działalności gospodarczej na zmianę klimatu i szerzej pojęte środowisko. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą upoważnienia urzędu EIOPA do tego, aby po konsultacji z Europejską Radą ds. Ryzyka Systemowego zaproponował w sprawozdaniu do dnia 28 czerwca 2023 r. ewentualne dostosowania wymogów kapitałowych związanych z ryzykiem dla zrównoważonego rozwoju. Słuszne jest, by dyskusja nad tak szerokimi kwestiami opierała się na podstawach empirycznych. EKES uważa jednak, że termin przedłożenia sprawozdania nie jest wystarczająco ambitny. Łagodzenie skutków zmiany klimatu wymaga szybkich działań. EKES wskazuje już teraz, że wyciągnięcie wniosków z tych propozycji będzie dotyczyć zasadniczych kwestii w zakresie finansowania Europejskiego Zielonego Ładu. Nie będą one miały zatem charakteru technicznego, lecz polityczny i zdaniem EKES-u powinny być rozpatrywane w ramach zwykłej procedury ustawodawczej z udziałem Parlamentu Europejskiego. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Nadzór nad grupą

| 3.4.1. | Praktyki nadzorcze ujawniły niedociągnięcia regulacyjne w nadzorze nad grupą. EKES popiera propozycje Komisji Europejskiej dotyczące objęcia ubezpieczeniowych spółek holdingowych i finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej bezpośrednim zakresem stosowania ram ostrożnościowych UE. Z punktu widzenia konsumenta należy dopilnować, by zewnętrzny wizerunek danej grupy był przejrzysty, jeśli chodzi o warunki odpowiedzialności. |
| --- | --- |

3.4.1.

3.5.   Rola ubezpieczeń w czasach pandemii i w kontekście innych wydarzeń prowadzących do zakłóceń gospodarczych na dużą skalę

| 3.5.1. | EKES zgadza się ze zdaniem Komisji Europejskiej, że pandemia dowiodła potrzeby udzielania jaśniejszych i prostszych informacji na temat warunków ochrony ubezpieczeniowej i gwarancji dla konsumentów, zwłaszcza w odniesieniu do ubezpieczenia od przerwy w działalności i ubezpieczenia podróżnego, oraz że należy nieustannie dbać o to, by produkty ubezpieczeniowe nadal odpowiadały potrzebom konsumentów. Równie istotne jest, aby konsumenci mogli egzekwować swoje roszczenia. Jest oczywiste, że dotychczasowa praktyka nadzoru nad produktami ubezpieczeniowymi nie sprawdza się wystarczająco. EKES apeluje do Komisji, by zwróciła się do EIOPA o przedstawienie konkretnych propozycji lepszego rozwiązania opisanego problemu, który jest znany od dawna. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Skutki zmiany klimatu, których doświadczamy w Europie na niespotykaną dotąd skalę w postaci pożarów lasów, suszy, obumierania drzewostanów, ulewnych deszczy i powodzi, oraz pandemia i nowe poważne zagrożenia takie jak ryzyko w cyberprzestrzeni budzą wątpliwości co do dostępności ochrony ubezpieczeniowej w przypadku takich zdarzeń, które nie będą miały jednorazowego charakteru. EKES zdecydowanie popiera plan Komisji Europejskiej dotyczący rozpoczęcia do 2022 r. dialogu na temat odporności na zmianę klimatu, w którym wezmą udział ubezpieczyciele, reasekuratorzy, organy publiczne i inne istotne zainteresowane strony. Zachęca, by od samego początku uczestniczyli w nim również przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Ubezpieczeniowe systemy gwarancyjne, naprawa oraz restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja oraz nowe środki nadzorcze

| 3.6.1. | Komisja Europejska nie przedstawia propozycji w sprawie harmonizacji zróżnicowanej mozaiki ubezpieczeniowych systemów gwarancyjnych w Europie. Nie uczyniła tego pomimo faktu, że ubezpieczeniowy system gwarancyjny oferuje osobom ubezpieczonym i osobom uprawnionym istotną ochronę ostatniej instancji. Ogólnoeuropejski system ubezpieczeniowych systemów gwarancyjnych uwzględniający rodzaj produktów, a tym samym fakt, że konsumenci zasługują na ochronę, zwiększyłby zaufanie do jednolitego europejskiego rynku ubezpieczeń. Zgodnie z propozycją EIOPA EKES sądzi, że należy pilnie ujednolicić przynajmniej zestaw minimalnych zasad ubezpieczeniowych systemów gwarancyjnych. Jak wskazuje Komisja Europejska, EKES uważa niemniej, że dla rynków ubezpieczeń w tych państwach członkowskich, które nie posiadają jeszcze ubezpieczeniowych systemów gwarancyjnych, stanowiłoby to znaczne obciążenie finansowe, które na obecnym etapie odbudowy po kryzysie związanym z COVID-19 wydaje im się nie do udźwignięcia. Wzywa Komisję Europejską, by w pierwszej kolejności przedstawiła szybko wniosek w sprawie minimalnych ram dla ubezpieczeniowych systemów gwarancyjnych, przewidujący odpowiedni okres przejściowy, bez nadmiernego obciążenia rynków. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Za pomocą wniosku w sprawie działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (2) Komisja Europejska poszerza narzędzia nadzoru, które powinny umożliwić organom nadzoru szybszą i skuteczniejszą interwencję w przypadku kryzysu przedsiębiorstwa, przede wszystkim na jego początku. Narzędzia te obejmują również środki takie jak prewencyjna naprawa oraz plan restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w tym z udziałem na poziomie grupy. Określone zostały instrumenty i uprawnienia w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Brakuje jednak jasnego odróżnienia od istniejących środków nadzoru w ramach Wypłacalność II. Ogólnie rzecz biorąc, w wielu miejscach zakwestionowano sprawdzone w pełni stopniowanie interwencji, ponieważ jeszcze przed naruszeniem kapitałowego wymogu wypłacalności należy sięgnąć po nowe uprawnienia interwencyjne. EKES uważa za niezbędne, by proponowane środki były zgodne z zasadami stopniowania interwencji. Zasady restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji powinny ułatwiać zharmonizowane podejście na poziomie grupy, w szczególności w przypadku grup finansowych o działalności mieszanej. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Kontrując propozycje, argumentuje się, że pandemia COVID-19, a zwłaszcza polityka niskich stóp procentowych, pokazała, że ramy Wypłacalność II były wystarczające do przezwyciężenia trudnych sytuacji. Chociaż w dużej mierze tak było, EKES nie popiera tego argumentu. W świetle doświadczeń zdobytych podczas minionych kryzysów finansowych EKES uważa, że pilnie potrzebne jest zainicjowanie na poziomie przedsiębiorstw stopniowanych środków interwencyjnych w sytuacjach kryzysowych, nawet jeszcze przed naruszeniem minimalnych wymogów kapitałowych, o ile istnieją jasne oznaki pogorszenia się sytuacji. Zwraca uwagę, że przy opracowywaniu i wdrażaniu w praktyce przepisów bardzo istotne będzie jasne określenie oraz wyodrębnienie zadań EIOPA i krajowych organów nadzoru. |
| --- | --- |

3.6.3.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca
  Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA).

1

(2)  COM(2021) 582 final.

2

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/50 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/50

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego »Roczna analiza zrównoważonego wzrostu gospodarczego 2022«”

[COM(2021) 740 final]

(2022/C 275/09)

| Sprawozdawczyni: | Judith VORBACH |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Judith VORBACH

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 21/01/2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 8.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 140/5/38 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 21/01/2022

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

8.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

140/5/38

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | UE zmagała się z niekorzystnymi wydarzeniami i kryzysami na długo przed wybuchem pandemii COVID-19. W 2020 r. UE weszła w najgłębszą recesję gospodarczą w swojej historii, podczas gdy dotychczasowe problemy były wciąż dalekie od rozwiązania. UE podjęła bezprecedensowe działania wspierające, aby złagodzić cios i zażegnać niestabilną sytuację. Pandemię można jednak zwalczać tylko na poziomie ponadnarodowym, w związku z czym EKES apeluje o dalekowzroczną współpracę w dziedzinie polityki zdrowotnej UE, zwiększenie poziomu szczepień i przyjęcie globalnego podejścia, które umożliwi otwartą debatę na szczeblu UE na temat tymczasowego i dobrowolnego odstępstwa od porozumienia TRIPS. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES opowiada się za polityką ukierunkowaną na dobrobyt i popiera program UE na rzecz „konkurencyjnej zrównoważoności”. Jego cztery wymiary – zrównoważenie środowiskowe, wydajność, sprawiedliwość i stabilność makroekonomiczna – a także konkurencyjność, powinny być traktowane na równi, aby osiągnąć zamierzony efekt wzmocnienia i pomyślną transformację. Na przykład sprawiedliwość i zrównoważony rozwój społeczny są kluczowymi elementami konkurencyjności i odwrotnie. Im słabsze jest zaangażowanie parlamentów, partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, tym większe jest prawdopodobieństwo, że rozbieżności wzrosną, a akceptacja zmniejszy się, zwłaszcza w odniesieniu do transformacji gospodarki w kierunku osiągnięcia neutralności klimatycznej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Jednym z naszych wyzwań jest jak największe oddzielenie dobrobytu gospodarczego od degradacji środowiska. Ponownie potrzebne jest tu całościowe podejście, które uwzględnia wszelkiego rodzaju szkody w środowisku. Zobowiązania do ochrony dobrostanu społecznego nie mogą być jedynie pustymi hasłami. Istotne jest zapewnienie sprawiedliwego podziału wysiłków oraz korzyści z transformacji. EKES podkreśla znaczenie dobrego klimatu biznesowego i utrzymania silnych przemysłowych łańcuchów wartości w Europie i apeluje o przywództwo przemysłu europejskiego w dążeniu do zrównoważonego rozwoju. Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 musi być zaprojektowany w skuteczny sposób, a środki pomocy państwa należy powiązać z tworzeniem wysokiej jakości miejsc pracy oraz poszanowaniem praw pracowniczych i zobowiązań podatkowych. Wreszcie EKES podkreśla, że jakiekolwiek przejście na opodatkowanie ekologiczne nie powinno pociągać za sobą regresywnych efektów dystrybucyjnych ani ubóstwa energetycznego. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycje Komisji dotyczące reform i inwestycji oraz promowania sprawiedliwego jednolitego rynku w celu zapewnienia silnej podstawy ekonomicznej. Działania na rzecz promowania jednolitego rynku i poprawy otoczenia biznesowego mają kluczowe znaczenie dla wspierania innowacji i wydajności. Ponadto sprawiedliwe podejście do wydajności stanowi kluczowy czynnik napędzający konkurencyjność i pozytywną konwergencję w perspektywie długoterminowej. Jednakże prawa socjalne i prawa na rynku pracy są ważne, ale nie są częścią chronionych konstytucyjnie swobód rynku wewnętrznego. EKES apeluje o odpowiednie propozycje dotyczącego tego, jak zagwarantować przestrzeganie przepisów krajowych, które nie są chronione Traktatami. EKES zaleca łagodzenie negatywnych skutków rosnących cen energii dla produkcji i dystrybucji oraz z zadowoleniem przyjmuje ściślejsze monitorowanie ryzyka na rynkach finansowych spowodowanego przez kryzys klimatyczny. Pogłębienie unii rynków kapitałowych i unii bankowej powinno doprowadzić do skonsolidowania kanałów finansowania, promowania wysiłków inwestycyjnych i zwiększenia odporności. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES podkreśla, że podstawą przyszłego dobrobytu i odporności będzie jednoczesne dążenie do sprawiedliwej i uczciwej transformacji ekologicznej i cyfrowej, wymagające zrównoważonych warunków społecznych. Dobrze zaprojektowane polityki rynku pracy i systemy zabezpieczenia społecznego są podstawą odporności i wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. EKES w pełni zgadza się, że państwa członkowskie powinny zwiększyć starania o poprawę efektów uczenia się w systemach kształcenia i szkolenia oraz że należy zapewnić dostęp do uczenia się przez całe życie. EKES wzywa Komisję, by zbadała dystrybucyjne efekty wypłat na podstawie wieloletnich ram finansowych (WRF) i Next Generation EU (NGEU) oraz by zagwarantowała ich wkład w rozwój bardziej zielonej i cyfrowej gospodarki oraz w pozytywną konwergencję społeczną. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ożywienie gospodarcze i stabilny wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu są warunkami wstępnymi dla zrównoważonych budżetów publicznych. Polityka musi utrzymać charakter wspierający i gotowość do reagowania na utrzymujące się wstrząsy. EKES z zadowoleniem przyjmuje kontynuację stosowania ogólnej klauzuli wyjścia. Gdy zostanie ona zniesiona, konieczne będzie wzięcie pod uwagę poziomów działalności gospodarczej i wskaźników zatrudnienia i ubóstwa w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu. Ponadto EKES wzywa Komisję do przedstawienia wytycznych dotyczących okresu przejściowego przed wejściem w życie zmodernizowanych ram. EKES ostrzega przed promowaniem polityki, która ogranicza bieżące wydatki na kwestie socjalne, edukacyjne i zdrowotne, oraz apeluje o prowadzenie polityki sprawiedliwych dochodów. Ponadto, ponieważ nadzór w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej w niewystarczającym stopniu uwzględnił wzajemne zależności między nowymi pojawiającymi się wyzwaniami gospodarczymi, EKES apeluje również o monitorowanie sytuacji nierównowagi społecznej. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES uważa, że wkraczamy w nową fazę polityki gospodarczej, a rozwijający się europejski semestr 2022 stanowi szansę na poprawę zrównoważenia gospodarczego, środowiskowego i społecznego. Wyważone podejście do programu na rzecz konkurencyjnej zrównoważoności powinno znaleźć odzwierciedlenie w przyszłych zaleceniach dla poszczególnych krajów, a większe zaangażowanie partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego było niezbędne już dawno. Dzięki ustanowieniu zgodności z zapowiedzianymi reformami jako warunku wypłaty dotacji RRF zalecenia dla poszczególnych krajów zyskują większą wagę polityczną. Chociaż większy nacisk na zasady Europejskiego filaru praw socjalnych przyjmuje się z zadowoleniem, zakres, w jakim zostanie on faktycznie odzwierciedlony w zaleceniach dla poszczególnych krajów oraz planach odbudowy i zwiększania odporności (RRP), pozostaje niejasny. Zarządzanie gospodarcze należy włączyć do procesu europejskiego semestru w taki sposób, aby zapewnić demokratyczne zaangażowanie parlamentów, partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | UE zmagała się z niekorzystnymi wydarzeniami gospodarczymi i społecznymi oraz kryzysami jeszcze przed wybuchem pandemii COVID-19. Po długim okresie pogorszenia koniunktury gospodarczej w następstwie kryzysu na rynkach finansowych w 2008 r. gospodarka UE wreszcie ożywiła się w 2014 r., a następnie weszła w okres wzrostu i rosnących wskaźników zatrudnienia. Inwestycje publiczne spadły jednak poniżej poziomów niezbędnych do utrzymania stabilnego udziału kapitału publicznego w PKB. Chociaż UE jako całość jest stosunkowo zamożna według światowych standardów, w naszych społeczeństwach utrzymywały się rozbieżności między krajami i regionami, a także nierówności oraz zróżnicowanie sytuacji kobiet i mężczyzn. Widoczne już było zagrożenie kryzysem klimatycznym i wyzwaniami związanymi ze zmianami technologicznymi. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W marcu 2020 r. pandemia COVID-19 i środki podjęte w celu jej powstrzymania radykalnie zmieniły sytuację. UE weszła w najgłębszą recesję gospodarczą w swojej historii (1), a zarazem dotychczasowe problemy były dalekie od rozwiązania. Jednak nie tylko pandemia i jej skutki były bezprecedensowe – UE podjęła również bezprecedensowy zakres działań solidarnościowych, by złagodzić trudności, łącznie z aktywacją ogólnej klauzuli wyjścia i instrumentu SURE (2). W szczególności EKES docenia fakt, że UE zdołała opracować i przyjąć tak szeroko zakrojoną inicjatywę jak NGEU w warunkach tak poważnego kryzysu. Inicjatywa ta powinna nie tylko pomóc w przezwyciężeniu kryzysu, ale także – całkiem słusznie – uporać się z procesem transformacji. Zwiększający zaufanie efekt ogólnego wspierającego i spójnego podejścia politycznego skutecznie złagodził społeczno-gospodarcze skutki kryzysu, które w przeciwnym razie mogłyby doprowadzić do destabilizacji gospodarczej i politycznej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ścisłe powiązanie gospodarki z pandemią uwidoczniło się także w odbiciu gospodarczym wywołanym poprawiającą się sytuacją epidemiologiczną w połowie 2021 r. W prognozie z jesieni 2021 r. przewidziano przejście od ożywienia do ekspansji oraz stopę wzrostu wynoszącą 4,3 % w 2022 r., podczas gdy oczekuje się, że tworzenie miejsc pracy pójdzie w ślad za tym wzrostem (3). W kontekście ponownego nasilenia pandemii i wariantu omikron ta pozytywna prognoza może niestety się nie spełnić. EKES zwraca uwagę na wysoki poziom niepewności i znaczący wpływ pandemii na działalność gospodarczą. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Walki z pandemią i zapobiegania nowym wariantom wirusa nie da się prowadzić wyłącznie na szczeblu krajowym. Zamiast tego potrzebne jest podejście ponadnarodowe. EKES apeluje o ścisłą i dalekowzroczną współpracę w dziedzinie polityki zdrowotnej UE, która pomoże nie tylko przezwyciężyć kryzys zdrowotny, ale także złagodzić jego wpływ na gospodarkę. EKES zaleca, aby zwiększenie poziomu szczepień nadal stanowiło najwyższy priorytet, i apeluje o przyjęcie podejścia globalnego, zwłaszcza że wystarczająca podaż szczepionek na świecie leży również w interesie UE. W związku z tym EKES zwraca się do Komisji o przeprowadzenie na szczeblu UE otwartej debaty na temat tymczasowego i dobrowolnego odstępstwa od porozumienia TRIPS, które miałoby zastosowanie do szczepionek, terapii i testów przeciwko COVID-19 (4). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wielowymiarowe podejście do programu „konkurencyjnej zrównoważoności” przedstawione w analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Jest to zgodne z podejściem w formie polityki ukierunkowanej na dobrobyt, za którym opowiadał się EKES we wcześniejszych opiniach, wzywając do uwzględnienia wielu celów takich jak: zrównoważenie środowiskowe i społeczne, zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, pełne zatrudnienie i wysokiej jakości miejsca pracy, sprawiedliwy podział, zdrowie i jakość życia, stabilność rynków finansowych, stabilność cen, zrównoważony handel oparty na sprawiedliwej i konkurencyjnej strukturze przemysłowej i gospodarczej oraz stabilne finanse publiczne. Cele te są również spójne z celami określonymi w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej i są ściśle z nimi powiązane. Na przykład podejście oparte na zrównoważonym wzroście gospodarczym, które wykracza poza jedyny cel wzrostu PKB, ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia gospodarki neutralnej dla klimatu w 2050 r. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ponadto ściśle powiązane ze sobą są cztery wymiary programu konkurencyjnej zrównoważoności – zrównoważenie środowiskowe, wydajność, sprawiedliwość i stabilność makroekonomiczna. Mają one jednakowe znaczenie. Są to elementy jednej układanki i nie mogą istnieć bez siebie nawzajem, tak że żaden z nich nie jest podporządkowany innemu. Komisja całkiem słusznie podkreśla, że wymiary te powinny wzajemnie się wzmacniać. EKES odnosi się do tego z akceptacją, ale wskazuje również na niebezpieczeństwo wystąpienia negatywnych skutków. Im słabsze jest zaangażowanie parlamentów, partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, tym bardziej prawdopodobne jest wystąpienie rozbieżności między tymi czterema wymiarami. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | EKES zwraca również uwagę, że te cztery wymiary nie tylko są ze sobą powiązane, ale wiąże się z nimi i jest równie ważna także konkurencyjność, podobnie jak zrównoważony handel, który jest jednym z kluczowych celów gospodarczych. Na przykład sprawiedliwość i zrównoważony rozwój społeczny są kluczowymi elementami konkurencyjności i odwrotnie. Europejski model społeczny, w szczególności europejski filar praw socjalnych, są kluczowymi składnikami konkurencyjności UE. Podobnie, z drugiej strony, zrównoważony handel oparty na sprawiedliwej, konkurencyjnej strukturze przemysłowej i gospodarczej jest ważnym warunkiem wstępnym wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, sprawiedliwości i zrównoważonego rozwoju społecznego w UE. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1.   Zrównoważenie środowiskowe

| 3.1.1. | Jednym z najważniejszych wyzwań tego stulecia jest jak największe oddzielenie dobrobytu gospodarczego od zagrożenia lub zniszczenia środowiska. EKES w pełni zgadza się z Komisją, że zmiana klimatu i degradacja środowiska wymagają natychmiastowych działań. Chociaż EKES w pełni popiera cel, jakim jest walka z kryzysem klimatycznym, wzywa do całościowego podejścia, które w równym stopniu uwzględnia wszelkiego rodzaju szkody środowiskowe, takie jak zagrożenia dla różnorodności biologicznej, wody i gleby, zanieczyszczenie powietrza oraz odpady jądrowe i inne rodzaje niebezpiecznych odpadów chemicznych. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Komisja całkiem słusznie wskazuje na społeczny i gospodarczy wymiar tej transformacji oraz uwydatnia znaczenie ochrony dobrobytu i dobrostanu. EKES podkreśla, że niezwykle ważne jest, aby deklaracje te nie stały się pustymi hasłami, i wzywa Komisję do przedstawienia szczegółowego mapowania i analizy wpływu transformacji na zatrudnienie i umiejętności (5). Istotne jest również zapewnienie sprawiedliwego podziału wysiłków oraz korzyści z transformacji. Aby to osiągnąć, EKES podkreśla kluczową rolę dialogu społecznego, pełnego poszanowania autonomii partnerów społecznych, wzmocnienia rokowań zbiorowych, prawidłowego ładu korporacyjnego z udziałem pracowników (6) oraz zaangażowania partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w kształtowanie polityki. Zapewni to nie tylko poczucie wspólnej odpowiedzialności, ale – przede wszystkim – jest niezbędne do zagwarantowania zrównoważonego i integracyjnego procesu transformacji. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Takie zaangażowanie należy szczególnie zwiększyć w pakiecie „Gotowi na 55”, który zawiera liczne dalekosiężne wnioski polityczne. EKES podkreśla znaczenie utrzymania silnych przemysłowych łańcuchów wartości w Europie i apeluje o przywództwo przemysłu europejskiego w dążeniu do zrównoważenia środowiskowego. Wniosek dotyczący mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 może zwiększyć zatrudnienie w przyjaznych dla klimatu przekształconych przedsiębiorstwach, a zatem ma kluczowe znaczenie i musi być zaprojektowany w skuteczny sposób. W kontekście jakiegokolwiek przejścia na opodatkowanie środowiskowe, takie jak opodatkowanie działalności zanieczyszczającej środowisko, konieczne jest zapobieganie regresywnym skutkom dystrybucyjnym i ubóstwu energetycznemu. W związku z tym należy zająć się kwestią obciążenia podatkowego pracy. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Komisja zwraca uwagę, że realizacja ambitnego programu UE w zakresie Zielonego Ładu będzie wymagała znacznych inwestycji w wysokości około 520 mld EUR rocznie. Potrzebne będą dalsze inwestycje towarzyszące zmianom na rynku pracy. W tym kontekście EKES wskazuje na dodatkowe potrzeby inwestycyjne wynikające z transformacji cyfrowej, również w opiece zdrowotnej, kształceniu i szkoleniu, ochronie socjalnej oraz badaniach i rozwoju. EKES podkreśla, że w celu zapewnienia wystarczającego poziomu inwestycji konieczne jest zarówno przekierowanie, jak i zintensyfikowanie inwestycji prywatnych oraz inwestycji publicznych. Jednak osiągnięcie zrównoważenia środowiskowego stanowi dobro publiczne, które wiąże się z ryzykiem wystąpienia niedoskonałości rynku. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Inwestycje prywatne odgrywają kluczową rolę, jeśli chodzi o obieg gospodarczy, w kontekście wspierania rozwoju gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. Aby osiągnąć cel zrównoważenia środowiskowego, potrzebne są w szczególności inwestycje sektora prywatnego i innowacje, na przykład w dziedzinie nowych baterii i akumulatorów do samochodów i bezemisyjnej produkcji stali. EKES podkreśla potrzebę dobrego klimatu biznesowego i z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz ukierunkowania finansowania prywatnego na odporność na zmianę klimatu i zrównoważenie środowiskowe, zgodnie z założeniami nowej strategii zrównoważonego finansowania (7). EKES popiera również rolę sektora publicznego – w szczególności InvestEU i odpowiednich środków NGEU – w popieraniu inwestycji prywatnych poprzez udzielanie ukierunkowanego wsparcia przy pełnym poszanowaniu art. 107 TFUE. EKES apeluje jednak o powiązanie środków pomocy państwa z tworzeniem wysokiej jakości miejsc pracy oraz poszanowaniem praw pracowniczych, norm środowiskowych i zobowiązań podatkowych. |
| --- | --- |

3.1.5.

3.2.   Wydajność

| 3.2.1. | Wydajność odnosi się do wydajności produkcji ekonomicznej i jest zasadniczo definiowana jako stosunek produkcji do nakładów. Wzrost wydajności w sprawiedliwy i zrównoważony sposób przyczynia się do konkurencyjności, dobrobytu i pozytywnej konwergencji w perspektywie długoterminowej. Dążenie do wydajności w sposób niesprawiedliwy i niezrównoważony może jednak doprowadzić do wywarcia większej presji na pracowników i pracodawców, osłabienia zrównoważenia środowiskowego, zakłócenia konkurencji, zwiększenia nierówności i zahamowania procesu transformacji. Biorąc pod uwagę powyższe, EKES z zadowoleniem przyjmuje jednak podejście Komisji polegające na zwiększaniu wydajności w sposób ukierunkowany na dobrobyt przez promowanie zaawansowanych technologii i innowacji, podnoszenie umiejętności ludzi, intensyfikację szkoleń i kształcenia, poprawę transferu i waloryzacji wiedzy oraz promowanie efektywnego gospodarowania zasobami. EKES podkreśla w szczególności, że zrównoważony rozwój społeczny jest również ważnym elementem sprawiedliwego podejścia do wydajności. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | EKES podkreśla potrzebę nowych inwestycji w ujęciu ogólnym, w szczególności zaś w sektorze cyfrowym, oraz wyraźnie popiera apel Komisji, aby w planach odbudowy i zwiększania odporności skoncentrowano się również na budowaniu i wdrażaniu najnowocześniejszych zdolności cyfrowych. Faktycznie RRF może i powinien pomóc państwom członkowskim w podejmowaniu inwestycji i reform, które – między innymi – umożliwiają rozwój sztucznej inteligencji, obliczeń wielkiej skali, cyberbezpieczeństwa, komponentów mikroelektronicznych i elektronicznych oraz bezpiecznych połączeń. Oprócz wzmacniania umiejętności cyfrowych na wszystkich poziomach zapewni to solidną podstawę do zwiększenia wydajności i konkurencyjności, a zatem będzie promować silną podstawę ekonomiczną i dobrobyt w dłuższej perspektywie. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Sprawiedliwy i dobrze funkcjonujący jednolity rynek wspiera zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy i zatrudnienie. EKES zgadza się z Komisją, że poszanowanie praworządności, skuteczne systemy wymiaru sprawiedliwości o wysokiej jakości, skuteczne struktury antykorupcyjne, wydajna administracja, w tym administracja podatkowa, oraz ramy przeciwdziałania praniu pieniędzy i oszustwom są ważnymi czynnikami poprawy otoczenia biznesowego i ochrony uczciwej konkurencji między przedsiębiorstwami. Niestety nadal występuje brak równowagi między swobodami gospodarczymi a prawami socjalnymi i prawami na rynku pracy. Prawa socjalne i prawa na rynku pracy są ważne, ale nie są częścią chronionych konstytucyjnie swobód rynku wewnętrznego. Krajowe prawa ochronne na rzecz pracowników są czasem klasyfikowane jako bariery administracyjne dla rynku. W rezultacie wielu pracowników postrzega rynek wewnętrzny jako zagrożenie. EKES apeluje o odpowiednie propozycje dotyczącego tego, jak naprawić ten brak równowagi i zagwarantować przestrzeganie przepisów krajowych, które nie są chronione Traktatami. Ponadto EKES zdecydowanie zaleca konsekwentne kontynuowanie wysiłków podejmowanych w ramach inicjatywy „wyjścia poza PKB” (8). |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | EKES zdecydowanie zaleca zajęcie się niekorzystnymi skutkami gospodarczymi i efektami dystrybucyjnymi rosnących cen energii. Ten skok cen może być spowodowany silnym wznowieniem działalności gospodarczej i zakłóceniami po stronie podaży i może nawet ulec wyrównaniu, gdy rozwój gospodarczy ustabilizuje się. Stanowi jednak bezpośrednie obciążenie dla strony produkcyjnej i konkurencyjności przemysłu. Ponadto wysokie hurtowe ceny energii prawdopodobnie wpłyną na ceny detaliczne, a tym samym dodatkowo podniosą ceny żywności. Nawet jeśli efekty te są przejściowe, mogą powodować obniżenie siły nabywczej płac, w związku z czym gospodarstwa domowe o niższych dochodach mogą być narażone na ubóstwo. EKES popiera dążenia do przeciwdziałania tym zjawiskom. |
| --- | --- |

3.2.4.

3.3.   Sprawiedliwość

| 3.3.1. | Słaba ochrona socjalna, brak równowagi i nierówności stanowiły problem na długo przed kryzysem związanym z COVID-19. W sytuacji, gdy znacznie ponad 20 % obywateli Unii jest zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, EBC stwierdził w 2016 r., że podział majątku netto jest „silnie wypaczony” (9). Według sprawozdania Banku Światowego w sprawie ubóstwa na świecie (2018) (10) w ostatnich trzydziestu latach wydobyto z bezwzględnego ubóstwa nieco ponad miliard osób, głównie dzięki zmniejszeniu ubóstwa w Chinach. Pandemia spowolniła tę pozytywną tendencję. Jednakże bogactwo nadal jest skoncentrowane na samym szczycie, a osoby bardzo bogate de facto zgromadziły jeszcze więcej bogactwa w ciągu ostatnich 25 lat (11). Komisja słusznie wskazuje na rosnące nierówności spowodowane pandemią. Nierówność jest nie tylko problemem samym w sobie, ale także hamuje rozwój gospodarczy, gdyż tłumi popyt prywatny i wywołuje napięcia społeczne. W związku z tym większa liczba miejsc pracy o wysokiej jakości, solidne warunki płacy i pracy, zatrudnienie dla grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji oraz prawo do rokowań zbiorowych mają kluczowe znaczenie. EKES podkreśla znaczenie poszanowania krajowych stosunków pracy i autonomii partnerów społecznych przy promowaniu takiej polityki. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | EKES docenia twierdzenie Komisji, że sprawiedliwość musi być centralnym elementem odbudowy po kryzysie. W obliczu problematycznych nierówności, niepokojących wskaźników ubóstwa i napięć politycznych zrównoważony rozwój społeczny, równość płci, równość szans, niedyskryminacja i sprawiedliwa dystrybucja są ważnymi celami samymi w sobie. W związku z tym EKES zdecydowanie zaleca skupienie się nie tylko na ekologicznej i cyfrowej transformacji, tzw. dwojakiej transformacji, lecz również na dążeniu do zrównoważonego rozwoju społecznego. EKES podkreśla, że podstawą przyszłego dobrobytu i odporności będzie jednoczesne dążenie do sprawiedliwości i uczciwej transformacji ekologicznej i cyfrowej, wymagające zrównoważonych warunków społecznych. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Dobrze zaprojektowane aktywne polityki rynku pracy, publiczne służby zatrudnienia i systemy zabezpieczenia społecznego, które pomagają ludziom utrzymać standard życia w czasach zawirowań gospodarczych, a także w przypadku indywidualnych potrzeb, stanowią podstawę odporności i wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Wdrożenie środków utrzymania miejsc pracy, takich jak mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy, zdecydowanie pomogło w łagodzeniu negatywnych skutków kryzysu na rynkach pracy. Jednak chociaż wsparcie dochodu i siatki bezpieczeństwa socjalnego zapobiegły dużemu spadkowi dochodów, pandemia COVID-19 ujawniła również luki w dostępie do ochrony socjalnej. EKES wzywa do pozytywnej konwergencji społecznej, która przyczynia się do ogólnej odporności UE na kryzysy. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Szczególną uwagę należy również zwrócić na społeczne skutki transformacji cyfrowej, zwłaszcza że pandemia przyspieszyła ten proces. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja zwraca uwagę między innymi na nierówny dostęp do zdalnego uczenia się przez internet, co może mieć długoterminowe konsekwencje, takie jak niski poziom umiejętności podstawowych, a tym samym pogłębiać nierówności edukacyjne. EKES w pełni zgadza się, że państwa członkowskie powinny intensywniej zabiegać o poprawę efektów uczenia się w systemach kształcenia i szkolenia. Aby rozwiązać problem niedopasowania umiejętności i zapobiec pogłębianiu się podziałów społecznych, należy uznać prawo do uczenia się przez całe życie i zapewnić dostęp do niego. Powinno temu towarzyszyć finansowanie ze środków publicznych z myślą o wsparciu odpowiedzialnych przedsiębiorstw w oferowaniu wysokiej jakości szkoleń przez całe życie. W celu zmniejszenia przepaści cyfrowej należy zwrócić szczególną uwagę na dostępność usług cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami i osób starszych. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Nowe wieloletnie ramy finansowe (WRF) i Next Generation EU (NGEU), w szczególności Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), opiewają na kwotę 1 824 bln EUR, która będzie wspierać państwa członkowskie w sprostaniu obecnym wyzwaniom. EKES apeluje do Komisji o dopilnowanie, by ogłoszone środki polityczne wdrażano właściwie, tak aby przydział funduszy wymiernie promował cele transformacji ekologicznej i cyfrowej. Przede wszystkim już zaplanowanych wydatków nie należy zatwierdzać jako części krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności. Pozwoliłoby to również uniknąć konieczności podwyższenia kwoty wkładów krajowych lub dokonywania cięć wydatków w budżecie UE. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Ponadto efekty dystrybucyjne wypłat funduszy i ich skutki społeczne również należy uważnie monitorować, aby zapewnić ich wkład w pozytywną konwergencję społeczną. Komisja należycie zwraca uwagę na różne aspekty asymetrycznego wpływu kryzysu na różne grupy ludności, sektory i regiony. EKES apeluje zatem o podjęcie szczególnych starań o ochronę gospodarstw domowych o niskich i średnich dochodach oraz osób znajdujących się w trudnej sytuacji, które są najbardziej dotknięte kryzysem i procesem transformacji. Inwestycje powinny być finansowane pod warunkiem że prowadzą do tworzenia miejsc pracy netto i zapewniają przestrzeganie praw pracowniczych. Podsumowując, ważne jest, aby przyszłe pokolenia czerpały korzyści z dzisiejszych wydatków. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Stabilność makroekonomiczna

| 3.4.1. | Wstrząs pandemiczny nie tylko wzmocnił istniejące wcześniej podatności na zagrożenia i zahamował zmniejszanie nierównowagi między państwami członkowskimi, lecz również stworzył jeszcze większą niepewność. Dlatego też polityka gospodarcza i pieniężna musi nie tylko zachować charakter wspierający, ale musi być również elastyczna i gotowa do reagowania na wszelkie turbulencje lub wstrząsy oraz zapewniać odporność UE. W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje kontynuację stosowania ogólnej klauzuli wyjścia. Gdy zostanie ona zniesiona, konieczne będzie wzięcie pod uwagę poziomu działalności gospodarczej oraz wskaźników zatrudnienia i ubóstwa w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu. Ponadto polityki fiskalne na szczeblu krajowym i unijnym oraz polityki pieniężne należy koordynować w ostrożny sposób, tak aby wzajemnie wzmacniać zamierzone efekty wspierające i stabilizujące. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | EKES wzywa do przejścia na zarządzanie gospodarcze ukierunkowane na dobrobyt, jak podkreślono w różnych opiniach (12). W związku z tym, po przerwie związaną z pandemią, przegląd ram zarządzania gospodarczego w celu promowania odpowiedniej polityki fiskalnej w dobrych i złych czasach był już wręcz spóźniony. Niedociągnięcia obecnych ram fiskalnych były oczywiste już w 2020 r., a kryzys stwarza jeszcze poważniejsze wyzwania. W jednej z analiz wskazano, że kryterium deficytu nie zostanie spełnione przez 23 państwa członkowskie, a kryterium długu przez 13 państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | EKES zgadza się z Komisją co do potrzeby powstrzymania się od wszczynania procedury nadmiernego deficytu wobec któregokolwiek państwa członkowskiego oraz z jej zaleceniem, by państwa członkowskie nadal udzielały wsparcia fiskalnego przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności budżetowej w perspektywie średnioterminowej, gdy pozwolą na to warunki gospodarcze. Jest to zgodne z postulatem EKES-u, by wspierać zrównoważony wzrost gospodarczy, co umożliwi wzmocnienie finansów publicznych (13). EKES wzywa jednak do uznania, że istnieje pilna potrzeba zwiększenia inwestycji w celu sprostania procesowi transformacji. Ponadto zanim znowelizowane ramy wejdą w życie, Komisja powinna przedstawić wytyczne na okres przejściowy, w którym nie należy uruchamiać procedury nadmiernego deficytu oraz będzie możliwe zastosowanie klauzuli dotyczącej zdarzeń nadzwyczajnych odnośnie do poszczególnych krajów (14). |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | EKES zgadza się z Komisją, że nadzór w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej (MIP) mógł w niewystarczającym stopniu uwzględnić wzajemne zależności między nowymi pojawiającymi się wyzwaniami gospodarczymi, w szczególności czynnikami wywierającymi presję na środowisko (15). Ponadto należy monitorować zakłócenia równowagi społecznej, aby zrównoważyć przewagę wymogów fiskalnych i makroekonomicznych (16). Ponieważ zakłócenia równowagi społecznej i w zakresie zatrudnienia mogą mieć szkodliwe skutki transgraniczne, ważne jest, aby były one wykrywane i korygowane na wczesnym etapie. Wreszcie EKES z zadowoleniem przyjmuje prace Komisji nad ekologicznym planowaniem budżetu. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Ożywienie gospodarcze i stabilny wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu są warunkami wstępnymi dla zrównoważonych budżetów publicznych i tworzenia buforów fiskalnych. Ponieważ inwestycje publiczne finansowane ze środków krajowych będą nadal odgrywać kluczową rolę, stosowanie „złotej reguły budżetowej” bez narażania średniookresowej stabilności finansów publicznych i wartości euro ma kluczowe znaczenie dla powodzenia procesu transformacji. Ze względu na wysoki poziom niepewności EKES ostrzega jednak również przed ograniczaniem bieżących wydatków socjalnych, edukacyjnych i zdrowotnych. Dobrze działające automatyczne stabilizatory mają kluczowe znaczenie dla zapobiegania trudnościom społecznym oraz stabilizowania popytu i odporności na wszelkie kryzysy. Z drugiej strony nieuczciwa polityka podatkowa oraz oszustwa podatkowe i agresywne planowanie podatkowe zagrażają swobodzie fiskalnej niezbędnej do reagowania na wstrząsy i radzenia sobie z procesem transformacji. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje się uwagi Komisji dotyczące strony dochodów. Dotyczy to również reform proponowanych w kontekście Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jeżeli chodzi o zwiększenie skuteczności administracji podatkowej w celu poprawy poboru podatków i zmniejszenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa i osoby fizyczne. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Ważnym aspektem stabilności makroekonomicznej jest stabilność rynków finansowych. Pogłębienie unii rynków kapitałowych i unii bankowej powinno koncentrować się na wzmocnieniu kanałów finansowania i promowaniu udziału sektora prywatnego w wysiłkach inwestycyjnych. EKES apeluje o zachowanie w ramach tych działań właściwej równowagi między podziałem ryzyka a ograniczaniem ryzyka oraz w szczególności z zadowoleniem przyjmuje starania o lepsze monitorowanie zagrożeń systemowych wynikających z kryzysu klimatycznego. Ponadto ważne jest także uwzględnienie zagrożeń związanych ze zrównoważonym rozwojem społecznym, które osłabiają spójność społeczną z powodu pogłębiania się różnic dystrybucyjnych. Regulacja rynku finansowego powinna również nadawać pierwszeństwo wydajności przed złożonością oraz zapewniać wysoki poziom ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

3.4.6.

3.5.   Zmiany europejskiego semestru

| 3.5.1. | EKES podkreśla, że dzięki NGEU Unia Europejska wchodzi w nowy etap polityki gospodarczej i czyni decydujący krok w kierunku solidarności. Zmieniający się europejski semestr 2022 stanowi szansę, by zwiększyć zrównoważenie gospodarcze, środowiskowe i społeczne. EKES apeluje o zobowiązanie się do promowania zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, pełnego zatrudnienia i tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy oraz zdecydowanego wzmocnienia postawy demokratycznej. Ponadto większe zaangażowanie partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w proces semestru było niezbędne już od dawna. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Realizacja RRF za pośrednictwem semestru sprawia, że proces semestru zyskuje na znaczeniu. Ponadto powiązanie zgodności z reformami – określonymi w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności i w dużej mierze opartymi na zaleceniach dla poszczególnych krajów – oraz wypłata transz nadają tym zaleceniom większą wagę polityczną. To sprawia, że konieczne jest ściślejsze zaangażowanie partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie i wdrażanie planów odbudowy i zwiększania. EKES wzywa do ustanowienia minimalnych standardów takich konsultacji (17). Ścisłe zasady polityki spójności dotyczące konsultacji z zainteresowanymi stronami i w szczególności zasada partnerstwa powinny zostać co najmniej potraktowane jako wzorzec dla procedur RRF (18). |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | W szeregu analiz empirycznych podkreślono, że większość wcześniejszych zaleceń dla poszczególnych krajów skupiała się na zwiększeniu konkurencyjności i konsolidacji budżetów publicznych. EKES wzywa Komisję do przekazania wyważonego podejścia przyjętego w ramach programu na rzecz konkurencyjnej zrównoważoności w szczególności do przyszłych zaleceń dla poszczególnych krajów. Szczególny nacisk należy położyć na zalecenia dotyczące reform takich jak aktywna i integracyjna polityka rynku pracy i programy uczenia się przez całe życie, w tym programy przekwalifikowania i oferowania wsparcia w zmianie kariery, m.in. dla grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, takich jak osoby z niepełnosprawnościami lub osoby starsze. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | W szczególności EKES wyraził zadowolenie z wyników Szczytu Społecznego w Porto, a mianowicie z faktu, że zmieniona tablica wskaźników społecznych powinna pomóc w monitorowaniu postępów we wdrażaniu zasad Europejskiego filaru praw socjalnych oraz we włączaniu tego monitorowania do procesu europejskiego semestru. W związku z tym pozytywnie postrzega się większe ukierunkowanie wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu 2022 na zasady filaru oraz fakt, że w jego analizie uwzględniono główne cele na 2030 r. i główne wskaźniki zmienionej tablicy wskaźników społecznych. Zakres, w jakim te wnioski zostaną odzwierciedlone w zaleceniach dla poszczególnych krajów oraz w planach odbudowy i zwiększania odporności, pozostaje jednak niejasny. Ponadto cele zrównoważonego rozwoju powinny służyć jako punkty odniesienia. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | EKES apeluje również o reformy gwarantujące skuteczną absorpcję funduszy UE, np. poprzez budowanie zdolności technicznych administracji publicznej do zarządzania projektami inwestycyjnymi, o systemy zamówień publicznych oparte na zasadzie najkorzystniejszej ekonomicznie, a nie najtańszej oferty, tym samym uwzględniające aspekty pracownicze, społeczne i środowiskowe, a także o reformy mające na celu usunięcie innych barier niepieniężnych dla skutecznej polityki inwestycyjnej. W szczególności EKES wzywa również Komisję, by zapobiegała sprzeniewierzaniu środków finansowych i korupcji. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Zarządzanie gospodarcze, a zwłaszcza zasady ram polityki fiskalnej, należy włączyć do procesu europejskiego semestru w taki sposób, aby zapewnić demokratyczne zaangażowanie Parlamentu Europejskiego, parlamentów krajowych, partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto należy je również zreformować w celu wspierania wielostronnego i demokratycznego dialogu na temat wyzwań makroekonomicznych, społecznych i środowiskowych oraz w celu wspierania koordynacji polityki. |
| --- | --- |

3.5.6.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Prognoza gospodarcza Komisji Europejskiej z wiosny 2020 r.

1

(2)  Europejski instrument tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej.

2

(3)  Prognoza z jesieni 2021 r.

3

(4)  Opinia EKES-u „Jeszcze silniejsi po pandemii – Wyciąganie wstępnych wniosków z pandemii COVID-19”, (SOC/700) (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 116).

4

„Jeszcze silniejsi po pandemii – Wyciąganie wstępnych wniosków z pandemii COVID-19”

(5)  Opinia EKES-u „»Gotowi na 55«: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej” (Dz.U. C 275 z 18.7.2022, s. 101).

5

„»Gotowi na 55«: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej”

(6)  Opinia EKES-u „Dialog społeczny jako istotny filar stabilności gospodarczej oraz odporności gospodarek” (Dz.U. C 10 z 11.1.2021, s. 14).

6

(7)  Opinia EKES-u „Odnowiona strategia zrównoważonego finansowania” (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, p. 97).

7

(8)  Komisja Europejska, Background – Beyond GDP [Kontekst – poza PKB].

8

(9)  Europejski Bank Centralny, „The Household Finance and Consumption Survey: results from the Second wave” [„Badanie finansów i konsumpcji gospodarstw domowych: wyniki drugiej edycji”], nr 18, grudzień 2016 r.

9

(10)  Grupa Banku Światowego, „Poverty and shared prosperity 2018. Piecing together the poverty puzzle. Overview” [„Ubóstwo i wspólny dobrobyt w 2018 r. Wspólne składanie układanki ubóstwa. Przegląd”], rysunek 01, s. 2.

10

(11)  W „World Inequality Report 2022” [„Raport w sprawie nierówności światowych 2022”] przedstawiono najbardziej aktualne i kompletne dane dotyczące nierówności na świecie.

11

(12)  Opinia EKES-u w sprawie przeglądu zarządzania gospodarczego 2020, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 227, oraz opinia EKES-u „Przekształcenie unijnych ram fiskalnych na rzecz trwałej odbudowy i sprawiedliwej transformacji (ECO/553)” (Dz.U. C 105 z 4.3.2022, s. 11).

12

(13)  Opinia EKES-u w sprawie przeglądu zarządzania gospodarczego 2020, Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 227.

13

(14)  Opinia EKES-u w sprawie Przekształcenie unijnych ram fiskalnych na rzecz trwałej odbudowy i sprawiedliwej transformacji, (ECO/553) (Dz.U. C 105 z 4.3.2022, p. 11).

14

(15)  COM(2021) 662 final.

15

(16)  Opinia EKES-u w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych (Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 13).

16

(17)  Rezolucja EKES-u „Zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności” (Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 1).

17

(18)  Opinia EKES-u „Rola polityki spójności w zwalczaniu nierówności – komplementarność i dublowanie się z RRF” (Dz.U. C 517 z 22.12.2021, s. 1).

18

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/58 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/58

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »HERA – Europejski Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia«”

[COM(2021) 576 final]

(2022/C 275/10)

| Sprawozdawca: | Ioannis VARDAKASTANIS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Ioannis VARDAKASTANIS

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 28/10/2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 230/3/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 28/10/2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

10.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

230/3/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Pandemia COVID-19 pokazała, że potrzebna jest lepsza koordynacja działań Unii Europejskiej (UE) i jej państw członkowskich w celu opanowania sytuacji kryzysowych dotyczących zdrowia publicznego przed ich wystąpieniem, w ich trakcie i po ich wystąpieniu. Mieszkańcy Europy zaobserwowali braki w gotowości i reagowaniu na pandemię na szczeblach unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym. Kiedy pandemia rozprzestrzeniła się w Europie, instytucje i organy UE nie były przygotowane do odpowiedniej koordynacji działań z państwami członkowskimi ani do szybkiego i skutecznego wdrożenia środków służących ochronie życia ludności. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Dzięki utworzeniu Europejskiego Urzędu ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA) oraz uczynieniu zdrowia publicznego i równości głównym przedmiotem jego decyzji UE i jej państwa członkowskie będą w stanie osiągnąć lepszy poziom gotowości i reagowania na istniejące i przyszłe transgraniczne stany zagrożenia zdrowia. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wyraża uznanie dla Komisji Europejskiej za szybkie utworzenie HERA, w oparciu o prace rozpoczęte w ramach planu gotowości do obrony biologicznej, ustanowionego w lutym 2021 r. jako inkubator HERA (1). Trzeba było działać szybko, aby zareagować na rozprzestrzenianie się i wpływ pandemii COVID-19, w tym na liczne fale zakażeń i hospitalizacji, z którymi borykają się wszystkie państwa członkowskie, a które nadal się utrzymują. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Szybkie działania nie powinny jednak odbywać się ze szkodą dla demokracji i równości w dziedzinie zdrowia. Powołanie nowej, stałej struktury UE o takim znaczeniu, na którą przeznaczono spory budżet publiczny, nie powinno się opierać na klauzulach wyjątkowych zastrzeżonych dla poważnych kryzysów. EKES jest szczególnie zaniepokojony bardzo ograniczoną rolą, jaką HERA przyznaje Parlamentowi Europejskiemu, władzom regionalnym, zakładom ubezpieczeń zdrowotnych i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerom społecznym, takim jak związki zawodowe reprezentujące pracowników sektora opieki zdrowotnej, a także organizacjom zdrowia publicznego, organizacjom pacjentów i organizacjom zajmującym się równością, usługodawcom oraz nienastawionym na zysk instytucjom infrastrukturalnym i niekomercyjnym instytucjom badawczym. Uważa, że podmioty te muszą odgrywać aktywną rolę w pracach HERA. Zwraca w szczególności uwagę na kluczową rolę, jaką w reakcji na pandemię COVID-19 odgrywają pracownicy pierwszego kontaktu, zwłaszcza pracujący w sektorze opieki zdrowotnej i wolontariusze. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Chociaż EKES uznaje znaczenie przemysłu w przeciwdziałaniu stanom zagrożenia zdrowia, należy zagwarantować odpowiednią równowagę, tak by u podstaw gotowości i reagowania UE leżały zdrowie publiczne i interesy grup szczególnie wrażliwych. Zwraca się do Komisji o zapewnienie znaczącego udziału Parlamentu Europejskiego, partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Zarządzie i Forum Doradczym HERA. Apeluje o utworzenie podgrupy Forum Doradczego mającej taki sam status jak Wspólne Forum Współpracy Przemysłowej. W podgrupie tej powinno się znaleźć miejsce dla EKES-u i Komitetu Regionów. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES jest szczególnie zaniepokojony brakiem przejrzystości i otwartości w obecnej strukturze HERA. Chociaż Komisja formalizuje środki ad hoc wprowadzone podczas pandemii, nie zapewnia większej przejrzystości procesu decyzyjnego. Przejrzyste zarządzanie finansowaniem publicznym i współpracą z partnerami prywatnymi ma zasadnicze znaczenie dla wzbudzenia zaufania do sposobu radzenia sobie ze stanami zagrożenia zdrowia publicznego. EKES zaleca zwrócenie większej uwagi na zapewnienie pełnej przejrzystości funduszy przydzielanych i wydatkowanych przez HERA i za jej pośrednictwem, otwarte zamówienia (ang. „open contracting”) i możliwość zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w nadzór nad finansowymi aspektami tego organu. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Dla zapewnienia skuteczności środków gotowości i reagowania, w tym zastosowania medycznych środków przeciwdziałania, istotne są także inne działania. EKES uważa, że HERA powinna zapewnić lepszą koordynację kampanii komunikacyjnych związanych z zapobieganiem i reagowaniem na stany zagrożenia zdrowia publicznego, w tym poprzez ukierunkowanie ich na osoby najbardziej zagrożone, a także poprzez współpracę z władzami lokalnymi, między innymi w zakresie kształcenia i szkolenia w dziedzinie nauki i szczepień. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Należy również zająć się międzynarodowym wymiarem transgranicznych zagrożeń dla zdrowia. EKES uważa, że HERA musi odgrywać istotną rolę w globalnych działaniach przeciwko transgranicznym zagrożeniom dla zdrowia i pandemiom, w szczególności za pomocą COVAX oraz nowych potencjalnych leków i terapii, a także wzmacniania i wspierania światowej infrastruktury bezpieczeństwa zdrowotnego. Powinna zobowiązać się do współpracy z podmiotami globalnymi, w tym ze Światową Organizacją Zdrowia, do wymiany informacji oraz do wspierania globalnego dostępu do szczepionek i innych medycznych środków przeciwdziałania. EKES wzywa Komisję do poprowadzenia otwartej debaty na poziomie europejskim na temat tymczasowego, dobrowolnego odstępstwa od porozumienia TRIPS, które miałoby zastosowanie do szczepionek i terapii przeciwko COVID-19, a także do testów na obecność koronawirusa, aby umożliwić zwiększenie światowej produkcji szczepionek i obniżenie ich kosztów w celu zapewnienia dostępu do nich ludziom na całym świecie. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | HERA została przedstawiona jako elastyczna struktura, która będzie dostosowywana w zależności od potrzeb, przy czym szczegółową ocenę zaplanowano na 2025 r. Bardzo ważne jest, aby jak najszybciej rozwiać obawy dotyczące struktury, funkcjonowania i kontroli HERA oraz aby regularnie monitorować wpływ środków przedsięwziętych przez ten urząd w świetle obecnej pandemii. EKES zaleca, by podczas oceny w 2025 r. Komisja rozważyła przekształcenie HERA w niezależny organ publiczny pozostający poza Komisją, w drodze procedury ustawodawczej z udziałem Parlamentu Europejskiego w charakterze współprawodawcy oraz po konsultacjach z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, w tym z partnerami społecznymi. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ponadto EKES zwraca się do Komisji o dopilnowanie, by wysiłki na rzecz finansowania HERA nie prowadziły do zmniejszenia inwestycji w inne cele Programu UE dla zdrowia, w szczególności w plan walki z rakiem. Po latach oszczędności polityka zdrowotna i systemy opieki zdrowotnej wymagają znacznych inwestycji. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | EKES popiera zaangażowanie i inicjatywy instytucji europejskich, w tym Komisji, mające na celu budowanie Europejskiej Unii Zdrowotnej i zapewnienie trwałego dobrostanu obywatelek i obywateli. Międzysektorowe, całościowe podejście do zdrowia w całej populacji jest kluczowym aspektem wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych i związanego z nim planu działania, planu działania na rzecz gospodarki społecznej oraz Konferencji w sprawie przyszłości Europy. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje szybkie utworzenie i uruchomienie HERA przez Komisję. Nowy urząd HERA zostaje utworzony w celu wzmocnienia zdolności Europy do zapobiegania transgranicznym stanom zagrożenia zdrowia, wykrywania ich i szybkiego reagowania na nie, z położeniem nacisku na opracowywanie, produkcję, zamawianie i odpowiednią dystrybucję kluczowych medycznych i leczniczych środków przeciwdziałania. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Pandemia COVID-19 i jej kolejne fale uwypukliły potrzebę zwiększenia zdolności Europy do zapobiegania transgranicznym stanom zagrożenia zdrowia, ich wykrywania i szybkiego reagowania na nie, z położeniem nacisku na opracowywanie, produkcję, zamawianie i odpowiednią dystrybucję kluczowych medycznych i leczniczych środków przeciwdziałania. EKES zauważa, że oprócz bezpośrednio widocznych skutków pandemii, istnieją dodatkowe ciche pandemie, a mianowicie opóźnianie opieki w przypadku chorób niezakaźnych (m.in. opieki onkologicznej), pogłębianie się społecznych nierówności w dziedzinie zdrowia, pogorszenie stanu zdrowia psychicznego oraz powiązanie zdrowia i środowiska naturalnego w ramach wizji ekosystemowej (podejście „Jedno zdrowie”). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | EKES odnotowuje, że od początku pandemii COVID-19 miliony ludzi straciły życie, a kolejne miliony nadal są dotknięte chorobą. Uznaje istotną rolę, jaką w zapewnieniu szybkiej reakcji i równości zdrowotnej odgrywają pracownicy pierwszego kontaktu, w szczególności pracownicy opieki zdrowotnej i wolontariusze, władze regionalne i lokalne, zakłady ubezpieczeń zdrowotnych oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerzy społeczni, usługodawcy i organizacje zajmujące się równością. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | HERA jest jednym z mechanizmów skonsolidowanej i zwiększonej europejskiej i międzynarodowej współpracy, koordynacji i solidarności. Należy włączyć ten urząd w ramy wielopodmiotowego i wielopoziomowego zarządzania. Trwałą i stabilną współpracę w zakresie HERA można zapewnić jedynie w drodze współdziałania państw członkowskich na szczeblu Unii w celu zapobiegania przyszłym pandemiom poprzez szybkie podejmowanie decyzji i uruchamianie środków nadzwyczajnych. Jednocześnie należy zaangażować różne podmioty, w tym Parlament Europejski, władze regionalne, zakłady ubezpieczeń zdrowotnych i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, w tym partnerów społecznych, takich jak związki zawodowe reprezentujące pracowników sektorów opieki zdrowotnej, zdrowia publicznego, organizacje pacjentów i organizacje zajmujące się równością, usługodawców oraz nienastawione na zysk instytucje infrastrukturalne i niekomercyjne instytucje badawcze. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES przedstawił już wcześniej swoje stanowisko i zalecenia dotyczące utworzenia przyszłego urzędu ds. reagowania kryzysowego w stanach zagrożenia zdrowia w przyjętej w kwietniu 2021 r. opinii „Budowanie Europejskiej Unii Zdrowotnej”. (2) Apeluje o podjęcie działań w następstwie konkluzji przyjętych przez Radę Europejską na posiedzeniu w czwartek, 16 grudnia 2021 r. w sprawie prac nad wzmocnieniem zbiorowej gotowości, reagowania i odporności na przyszłe kryzysy, co stanowi jeden z głównych przekrojowych priorytetów politycznych Unii. Rada zaleciła, by „wzmocnić reakcję i gotowość kryzysową UE w ramach podejścia uwzględniającego wszystkie zagrożenia” oraz za „budować i monitorować odporność i zająć się dziedzinami, w których jesteśmy narażeni” (3). |
| --- | --- |

2.6.

3.   Przegląd ram instytucjonalnych i operacyjnych HERA

| 3.1. | We wrześniu 2021 r. Komisja ogłosiła utworzenie i natychmiastowe rozpoczęcie działalności HERA. Nowy urząd został ustanowiony jako struktura w ramach Komisji, której powierzono trzy podstawowe misje: a) wzmacnianie koordynacji bezpieczeństwa zdrowotnego w UE podczas gotowości i reagowania kryzysowego oraz połączenie we wspólnym wysiłku państw członkowskich, przemysłu i odpowiednich zainteresowanych stron; b) zajmowanie się słabymi punktami i strategicznymi zależnościami w UE związanymi z opracowywaniem, produkcją, zamawianiem, gromadzeniem zapasów i dystrybucją medycznych środków przeciwdziałania; oraz c) wnoszenie wkładu we wzmocnienie ogólnoświatowej architektury gotowości i reagowania na stany zagrożenia zdrowia. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES podkreśla, że umotywowana pilną potrzebą decyzja Komisji o wyborze urzędu jako wewnętrznej struktury w ramach Komisji, a nie agencji, nie powinna wykluczać ewentualnego przeglądu i ewolucji w kierunku niezależnego organu lub nawet agencji europejskiej. Należy skupić się na tym w ocenach rocznych oraz w szczegółowej ocenie w 2025 r. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jednym z wymiarów HERA są różne role, jakie urząd będzie odgrywać w fazach gotowości i kryzysu. W fazie gotowości będzie kierować inwestycjami i działaniami na rzecz wzmocnienia zapobiegania, gotowości i przygotowania na nowe stany zagrożenia zdrowia publicznego. W fazie kryzysu będzie korzystać z większych uprawnień w zakresie szybkiego podejmowania decyzji i wdrażania środków nadzwyczajnych. Działania HERA w obu fazach będą miały na celu zapewnienie szybkiego dostępu do bezpiecznych i skutecznych medycznych środków przeciwdziałania na potrzebną skalę. Programy dotyczące gotowości i pandemii powinny być inicjowane wspólnie z państwami członkowskimi, ponieważ jest to wspólne przedsięwzięcie i będzie ono miało zasadnicze znaczenie dla pełnego wypełnienia przez HERA jej misji. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Chociaż UE musiała pilnie utworzyć i uruchomić urząd ds. gotowości i reagowania na stany zagrożenia zdrowia w celu natychmiastowego wsparcia reakcji na pandemię COVID-19, która nadal rozprzestrzenia się w Europie i na świecie, potrzebne jest zagwarantowanie takiego wyposażenia HERA, aby poprawić koordynację działań w zakresie gotowości i reagowania oraz odpowiednio chronić zdrowie i życie osób mieszkających w UE w przypadku stanów zagrożenia zdrowia publicznego. W tym celu należy zadbać o to, by struktura i funkcjonowanie HERA były przejrzyste i mogły podlegać kontroli, także w celu monitorowania wpływu na zdrowie publiczne. Przejrzyste procesy zarządzania i podejmowania decyzji są niezbędne do umożliwienia kontroli publicznej, wzbudzenia zaufania do systemu badań i rozwoju oraz zapewnienia rozliczalności. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES zauważa, że jedną z wytycznych, które musimy propagować w kontaktach między komitetami europejskimi i krajowymi oraz Konferencją w sprawie przyszłości Europy, jest demokracja zdrowotna. Ze względu na złożone kwestie związane ze stanami zagrożenia zdrowia oraz odpornością systemów opieki zdrowotnej EKES zaleca wprowadzenie obowiązkowego mechanizmu konsultacji jako warunku wstępnego podejmowania decyzji. Celem jest jak najściślejsze włączenie wszystkich zainteresowanych stron w proces decyzyjny w sektorze opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES podkreśla, że ważne jest, by prace podejmowane przez HERA wzmacniały i uzupełniały działania prowadzone przez inne organy UE, takie jak Europejska Agencja Leków (EMA), Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz Europejska Agencja Środowiska (EEA). |
| --- | --- |

3.6.

4.   Mandat HERA i warunki jego realizacji

| 4.1. | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje rolę koordynacyjną HERA, mającą zapewnić opracowywanie, produkcję, zamawianie, gromadzenie zapasów i sprawiedliwą dystrybucję medycznych środków przeciwdziałania. W tym sensie HERA wypełni istotną lukę w unijnych ramach dotyczących zdrowia. Opracowanie i produkcja medycznych środków przeciwdziałania będą wymagały znacznych inwestycji. Gromadzenie zapasów będzie wymagało odpowiedniego planowania i wysokiego poziomu wiedzy specjalistycznej, aby zapewnić przyszłą ochronę obywateli UE i stabilność gospodarczą. Zawsze istnieje ryzyko marnotrawstwa, które miałoby wyraźny negatywny skutek ekonomiczny. Ważne jest również określenie wykazu substancji czynnych niezbędnych do produkcji leków, które powinny być wytwarzane w UE, tak by zapewnić ich bezpieczeństwo i niezależność pod względem zaopatrzenia. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES wskazuje na komunikat Komisji „Wyciąganie wstępnych wniosków z pandemii COVID-19” (4), mający na celu intensyfikację działań na szczeblu unijnym i krajowym, który jako publikacja powinien być poszerzany i systematyzowany dwa razy do roku w ramach HERA. Jeśli chodzi o poszerzanie, należy przeprowadzić wcześniej wielostronne konsultacje, by uzyskać pełny obraz sytuacji. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że obecny mandat HERA jest mało ambitny. W obecnych ramach HERA nie ma możliwości rzeczywistej obrony interesu publicznego i zapewnienia sprawiedliwości w okresie gotowości i reagowania na stany zagrożenia. Chociaż Komisja zapowiedziała, że HERA będzie dysponować zdolnościami w zakresie mechanizmów gromadzenia, analizy i wymiany danych, nie podjęto żadnego zobowiązania, by zagwarantować gromadzenie bardziej zdezagregowanych danych dotyczących grup szczególnie wrażliwych. Takie dane są warunkiem wstępnym zwalczania nierówności zdrowotnych, a obecnie nie są gromadzone przez ECDC. HERA nie zobowiązuje się również do zapewnienia niedyskryminacji i równości w dystrybucji medycznych środków przeciwdziałania. W opinii „Budowanie Europejskiej Unii Zdrowotnej” EKES podkreślił już znaczenie skupienia się na niedyskryminacji w reakcji UE na przyszłe pandemie oraz rolę, jaką może odegrać w tym względzie HERA (5). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES uważa, że HERA musi przedsięwziąć dodatkowe środki w celu zagwarantowania, że jej działania będą przyczyniały się do równości w stanach zagrożenia zdrowia, w tym w transgranicznych stanach zagrożenia zdrowia. Biorąc pod uwagę brak skoordynowanych i dostępnych kampanii komunikacyjnych podczas pandemii COVID-19, HERA mogłaby również odegrać rolę w zapewnieniu lepszej koordynacji kampanii komunikacyjnych związanych z zapobieganiem transgranicznym kryzysom zdrowotnym i reagowaniem na nie, skierowanych w szczególności do osób najbardziej zagrożonych i grup szczególnie wrażliwych. HERA powinna również zająć się kwestią dostępu do transgranicznej opieki zdrowotnej podczas pandemii i innych transgranicznych stanów zagrożenia zdrowia. Swoboda przemieszczania się jest podstawową zasadą Unii i należy ją zagwarantować pacjentom, również w celu zapewnienia większej równości w zakresie zdrowia. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Należy również rozważyć dalsze działania w odniesieniu do międzynarodowego wymiaru HERA, aby przyczynić się do wzmocnienia ogólnoświatowej architektury gotowości i reagowania na stany zagrożenia zdrowia. Komunikat w sprawie HERA nie zawiera wymogu dzielenia się know-how, danymi i technologiami powstałymi dzięki publicznemu finansowaniu badań ani klauzuli rozsądnych cen. Międzynarodowy wymiar HERA jest szczególnie ważny, począwszy od gotowości po reagowanie na transgraniczne stany zagrożenia zdrowia. Obecny kryzys COVID-19 dowodzi, że transgranicznych kryzysów zdrowotnych nie da się opanować bez zapewnienia szybkiej i skutecznej reakcji międzynarodowej, w tym dostępu do środków ochrony indywidualnej i szczepień. HERA powinna również zobowiązać się do współpracy z podmiotami globalnymi, do wymiany informacji oraz wspierania globalnego dostępu do szczepionek i innych medycznych środków przeciwdziałania. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Państwa członkowskie mogą znacznie zwiększyć odporność systemów opieki zdrowotnej i zdolność ich reagowania na kryzysy zdrowotne, pod warunkiem że HERA skupi się na zwiększeniu bezpieczeństwa zdrowotnego i będzie podlegać mechanizmom kontroli i równowagi. Rządy krajowe i Komisja powinny zatem dążyć do wzmocnienia struktury HERA i rozszerzenia w przyszłości jej zasięgu. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES jest nadal zaniepokojony potencjalnym powielaniem prac innych organów, w tym EMA i ECDC. W niektórych dziedzinach, takich jak gotowość na wypadek sytuacji kryzysowych, badania, dane i skoordynowana dystrybucja leków i wyrobów medycznych, wartość dodana pozostaje niejasna w świetle propozycji rozszerzenia mandatu ECDC i EMA oraz rozporządzenia w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia. Na przykład w opinii „Budowanie Europejskiej Unii Zdrowotnej” (6) EKES wyraził wątpliwość, czy zalecenia HERA miałyby pierwszeństwo przed zaleceniami EMA w przypadku ogłoszenia epidemii dotykającej UE. Dlatego też oczywiste jest znaczenie koordynacji, aby uniknąć powielania działań, a jednocześnie odzwierciedlić wartości europejskie poprzez ugruntowanie współpracy opartej na zasadach przejrzystości, odpowiedzialności i integralności. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Zarząd HERA będzie miał mandat do dopilnowania, „aby uniknąć powielania działań z innymi kluczowymi strukturami, takimi jak Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia, Rada Sterująca ds. szczepionek oraz odpowiednie komitety zaangażowane w zarządzanie programami UE, przy czym konieczne będą bliskie kontakty” (7). EKES ma wątpliwości, czy to zobowiązanie wystarczy, by uniknąć pokrywania się prac różnych struktur UE. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES apeluje także o wyjaśnienie zakresu kompetencji HERA odnośnie do nabytej oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) jako zagrożenia dla zdrowia na świecie, które wciąż się pogłębia, pomimo coraz większej świadomości powagi i skali tego problemu. Chociaż jest to złożona kwestia międzysektorowa, niejasne mandaty grożą rozmyciem odpowiedzialności i inicjatyw politycznych. Ma ona kluczowe znaczenie dla podejścia „Jedno zdrowie”. |
| --- | --- |

4.9.

5.   Funkcjonowanie i kontrola HERA

| 5.1. | EKES jest zaniepokojony strukturą i brakiem niezależności HERA. Początkową inspiracją do powołania tego urzędu, który w zamyśle miał być niezależną i autonomiczną agencją, był przykład amerykańskiego urzędu ds. zaawansowanych badań i rozwoju w dziedzinie biomedycyny BARDA (Biomedical Advanced Research and Development Authority) (8). Zamiast tego HERA została ustanowiona jako struktura podlegająca Komisji. Wydaje się, że jest ona przede wszystkim organem technicznym i nadal brakuje jej elementu strategicznego, wybiegającego w przyszłość (dalekowzroczności), który pozwoliłby zająć się czynnikami warunkującymi zagrożenia transgraniczne. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES kwestionuje brak konsultacji i zaangażowania Parlamentu Europejskiego przed utworzeniem i w trakcie tworzenia HERA. Wyraża również zaniepokojenie faktem, że w obecnej strukturze rola Parlamentu Europejskiego została ograniczona do zwykłego głosowania nad budżetem i do roli obserwatora w Zarządzie HERA. Chociaż Komisja zobowiązuje się do regularnej wymiany informacji z Parlamentem Europejskim na temat działalności HERA, nie jest to wymóg, a w komunikacie Komisji nie podano żadnych dalszych szczegółów. EKES przypomina, że demokratyczna kontrola ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju polityki zdrowia publicznego, a nie może ona odbywać się bez aktywnej roli Parlamentu Europejskiego w pracach HERA. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, partnerzy społeczni, zwłaszcza związki zawodowe reprezentujące pracowników zainteresowanych sektorów, a także organizacje zdrowia publicznego, organizacje pacjentów i organizacje zajmujące się równością oraz usługodawcy w istotny sposób dbają o to, by interes publiczny znajdował się w centrum polityki zdrowia publicznego oraz środków podejmowanych przez UE i jej państwa członkowskie w zakresie zapobiegania kryzysom i reagowania na nie. Zwłaszcza społeczeństwo obywatelskie może przekazywać informacje zwrotne na temat akceptowalności środków ochrony zdrowia publicznego oraz komunikować potrzeby grup szczególnie wrażliwych. EKES jest szczególnie zaniepokojony niewłączeniem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, w strukturę i funkcjonowanie HERA. W obecnej strukturze zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może jedynie wnieść wkład w prace Forum Doradczego HERA wraz z innymi zewnętrznymi zainteresowanymi stronami, w tym przedstawicielami przemysłu i środowisk akademickich. Na przykład nie powierzono mu żadnej roli w Zarządzie HERA ani w Radzie ds. Kryzysów Zdrowotnych, które będą koordynować pilne działania w fazie kryzysu. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Dla porównania HERA przyznaje bardziej dominującą rolę przemysłowi. Komunikat Komisji w sprawie HERA przewiduje wzmocnioną współpracę z przemysłem w zakresie wykrywania zagrożeń oraz zwiększania odporności przemysłu w UE i poza nią. W komunikacie zapowiedziano także utworzenie – jako podgrupy Forum Doradczego – Wspólnego Forum Współpracy Przemysłowej, w którego skład wejdą przedstawiciele przemysłu. Chociaż EKES uznaje znaczenie przemysłu w przeciwdziałaniu stanom zagrożenia zdrowia, obawia się, że obecna struktura HERA może nie zagwarantować, że u podstaw gotowości i reagowania UE znajdą się zdrowie publiczne i interesy grup szczególnie wrażliwych, a zamiast tego będzie się faworyzować politykę przemysłową. W każdym razie zrównoważona polityka przemysłowa musi być zgodna z celami HERA i musi proaktywnie angażować wszystkie zainteresowane strony. Aby zwiększyć udział pracowników, Wspólne Forum Współpracy Przemysłowej musi zatem angażować nie tylko przedstawicieli przemysłu, ale także związki zawodowe (9). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES zaleca utworzenie podgrupy Forum Doradczego mającej taki sam status jak Wspólne Forum Współpracy Przemysłowej. W skład podgrupy powinny wchodzić organizacje społeczeństwa obywatelskiego, takie jak organizacje pacjentów i zdrowia publicznego, zakłady ubezpieczeń zdrowotnych, partnerzy społeczni – w tym związki zawodowe z sektora opieki zdrowotnej – oraz nienastawione na zysk instytucje infrastrukturalne i niekomercyjne instytucje badawcze. W podgrupie powinno znaleźć się też miejsce dla EKES-u i Komitetu Regionów. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Kolejnym problemem w obecnej strukturze HERA jest przejrzystość. Na przykład brakuje jawności odnośnie do przydziału środków publicznych, umów zakupu, szczegółowych informacji dotyczących umów lub przedsiębiorstw będących beneficjentami, w tym np. cen szczepionek. Przejrzyste zarządzanie finansowaniem publicznym i współpracą z partnerami prywatnymi ma zasadnicze znaczenie dla wzbudzenia zaufania do sposobu radzenia sobie ze stanami zagrożenia zdrowia publicznego. EKES zaleca zwrócenie większej uwagi na zapewnienie pełnej przejrzystości funduszy przydzielanych i wydatkowanych przez HERA i za jej pośrednictwem, otwarte zamówienia (ang. „open contracting”) i możliwość zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w nadzór nad finansowymi aspektami tego organu (10). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przyznanie budżetu w wysokości 6 mld EUR do 2027 r. z wieloletnich ram finansowych i Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (NextGenerationEU) oraz 24 mld EUR zainwestowanych w ramach innych programów UE, takich jak Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy (REACT-EU) i instrumenty współpracy. Pomimo tego jest zdania, że aby inwestycja ta była opłacalna, konieczna jest większa kontrola i demokracja. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | EKES apeluje, by wysiłki finansowe na rzecz HERA nie odbywały się kosztem innych celów Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia (U4Health), a zwłaszcza planu walki z rakiem. Zalecenia sformułowane przez niego w opinii w sprawie Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia (U4Health) są nadal aktualne. Po latach oszczędności polityka zdrowotna i systemy opieki zdrowotnej wymagają znacznych inwestycji. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Przyszłość HERA

| 6.1. | Urząd HERA został zaprojektowany jako elastyczna struktura, która będzie dostosowywana w zależności od potrzeb. W 2025 r. przewiduje się przegląd jego wdrożenia i funkcjonowania, w tym struktury i zarządzania. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | EKES jest zdania, że zarządzanie HERA powinno zostać jak najszybciej poddane ocenie, aby zapewnić lepszą kontrolę i reprezentację. W szczególności HERA powinna:






  — | zwiększyć rolę Parlamentu Europejskiego, |
| --- | --- | --- |

6.2.

—

zwiększyć rolę Parlamentu Europejskiego,

| — | zwiększyć znaczenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, oraz rozwinąć współpracę z nimi, |
| --- | --- |

—

zwiększyć znaczenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych, oraz rozwinąć współpracę z nimi,

| — | zapewnić wyważoną i kontrolowaną rolę przemysłu. |
| --- | --- |

—

zapewnić wyważoną i kontrolowaną rolę przemysłu.

| 6.3. | EKES zaleca, by Komisja rozważyła przekształcenie HERA w niezależny organ publiczny, pozostający poza Komisją (11), w drodze procedury ustawodawczej z udziałem Parlamentu Europejskiego w charakterze współprawodawcy. Niezbędne jest również zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego we wszelkie przyszłe dyskusje na temat struktury i mandatu HERA oraz podczas szczegółowej oceny w 2025 r. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Zmodyfikowana HERA musi położyć większy nacisk na zdrowie publiczne, gotowość i reagowanie w sytuacjach kryzysowych w służbie obywatelek i obywateli UE. EKES uważa, że musi ona odgrywać rolę w rozwiązaniu problemu nierówności zdrowotnych w transgranicznych stanach zagrożenia zdrowia oraz w stawieniu czoła przyszłym skutkom, które stany zagrożenia zdrowia będą miały dla grup społecznych wysokiego ryzyka, a także dla pracowników służby zdrowia i pracowników opieki. Można to osiągnąć poprzez: |
| --- | --- |

6.4.

| 6.4.1. | Zagwarantowanie większego włączenia społeczeństwa obywatelskiego: struktura HERA musi zostać zmieniona, aby włączyć organizacje społeczeństwa obywatelskiego reprezentujące organizacje zdrowia publicznego, pacjentów, organizacje zajmujące się równością oraz pracowników i ich związki zawodowe do odpowiednich organów i procesów decyzyjnych. Na przykład, oprócz propozycji utworzenia podgrupy Forum Doradczego, HERA mogłaby powołać specjalną grupę zadaniową skupiającą się w szczególności na zagrożonych populacjach i grupach szczególnie wrażliwych. |
| --- | --- |

6.4.1.

| 6.4.2. | Gromadzenie zdezagregowanych danych: EKES jest zdania, że HERA powinna inwestować w gromadzenie i dezagregację danych, ponieważ zapewnienie gromadzenia lepiej zdezagregowanych danych dotyczących grup szczególnie wrażliwych oraz zatroszczenie się o odpowiednią liczbę pracowników medycznych jest warunkiem wstępnym zwalczania nierówności zdrowotnych i osiągnięcia właściwego i odpowiadającego potrzebom poziomu zatrudnienia. |
| --- | --- |

6.4.2.

| 6.4.3. | Koordynacja kampanii komunikacyjnych podczas transgranicznych stanów zagrożenia zdrowia: EKES ponawia propozycję, by HERA koordynowała kampanie komunikacyjne podczas stanów zagrożenia zdrowia, w celu zapewnienia ludziom lepszego poziomu wiedzy na temat tego, jak się chronić, jak muszą zmodyfikować swoje codzienne zajęcia, aby zachować bezpieczeństwo, a także czy i kiedy będą dostępne terapie, w jaki sposób uzyskać do nich dostęp. W fazie gotowości HERA mogłaby również zapewnić komunikację na temat zapobiegania pandemii i przygotować obywateli UE na przyszłe zagrożenia dla zdrowia. |
| --- | --- |

6.4.3.

| 6.4.4. | Opracowanie wiarygodnych, sprawdzonych, półspecjalistycznych informacji służących podnoszeniu świadomości i edukacji społeczeństwa za pośrednictwem organów ochrony zdrowia państw członkowskich i podmiotów działających w dziedzinie ochrony zdrowia (społeczeństwo obywatelskie, gospodarka społeczna, w tym towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych), w zakresie zaufania do nauki i większej gotowości do przyjmowania szczepień nie tylko w sytuacji kryzysu pandemicznego, lecz także w sytuacjach endemicznych. HERA powinna również rozważyć stworzenie specjalnego unijnego programu szkoleniowego, który byłby oferowany urzędnikom ds. zdrowia publicznego i pracownikom medycznym w celu krzewienia i wspierania ogólnej kultury UE w zakresie rozwoju nauki i stawiania czoła obecnym i przyszłym zagrożeniom dla zdrowia. |
| --- | --- |

6.4.4.

| 6.4.5. | Organizowanie wcześniejszych konsultacji z wieloma zainteresowanymi stronami w celu sporządzania dwa razy w roku sprawozdań europejskich i rocznych sprawozdań krajowych. |
| --- | --- |

6.4.5.

| 6.5. | Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) specjalizujące się w produktach medycznych i leczniczych muszą odegrać zasadniczą rolę w przyszłych pandemiach, a w ramach HERA należy ustanowić pewne zachęty i protokoły, aby zapewnić im narzędzia i finansowanie niezbędne do uwzględnienia wszystkich aspektów zwalczania przyszłych pandemii i endemii, które mogą przerodzić się w pandemie. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Prawdziwą zachętą ekonomiczną dla MŚP byłoby zachęcanie ich do udziału w planie strategicznym na lata 2020–2024, a w szczególności w Programie InvestEU (2021–2027), którego celem jest nadanie dodatkowego impulsu zrównoważonym inwestycjom, innowacjom, transformacji cyfrowej i tworzeniu miejsc pracy w Europie. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Wyprodukowanie ponad 1,3 miliarda szczepionek wystarczyło do zaszczepienia ponad 75 % dorosłej populacji (12) i wyeksportowania połowy produkcji do walki z globalną pandemią (13). Jednak zasadnicze znaczenie dla ratowania życia nadal ma zapewnienie dostępu do szczepionek 25 % populacji, która obecnie nie jest zaszczepiona. HERA powinna nadal przewodzić globalnym działaniom przeciwko transgranicznym stanom zagrożenia zdrowia i pandemiom, w tym w zakresie zapewnienia równego dostępu do szczepionek na całym świecie. EKES uważa, że UE powinna nadal reagować na kryzys w sposób spójny i globalny, w szczególności poprzez COVAX, jak również nowe potencjalne leki i terapie oraz wzmacniać i wspierać światową infrastrukturę bezpieczeństwa zdrowotnego. Musi to także umocnić jej rolę w Światowej Organizacji Zdrowia. W tym kontekście, w celu zareagowania na pilne potrzeby zwłaszcza krajów rozwijających się, EKES nadal wzywa Komisję do poprowadzenia otwartej debaty na poziomie europejskim na temat tymczasowego, dobrowolnego odstępstwa od porozumienia TRIPS, które miałoby zastosowanie do szczepionek i terapii przeciwko COVID-19, a także do testów na obecność koronawirusa, aby umożliwić zwiększenie światowej produkcji szczepionek i obniżenie ich kosztów w celu zapewnienia dostępu do nich ludziom na całym świecie (14). |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Skuteczne mechanizmy zapewniające globalny dostęp do szczepionek i terapii opracowanych z wykorzystaniem środków publicznych mają i będą miały zasadnicze znaczenie dla uniknięcia obecnych nierówności w dostępie do szczepionek na całym świecie, gdzie około 60 % osób żyjących w krajach o wysokim dochodzie otrzymało co najmniej jedną dawkę szczepionki, w porównaniu z zaledwie 24 % w krajach o średnim dochodzie i mniej niż 2 % w krajach o niskim dochodzie. UE musi wziąć pod uwagę naukowo udowodnione hasło, że „nikt nie jest bezpieczny, dopóki wszyscy nie są bezpieczni”. |
| --- | --- |

6.8.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2021) 78 final, 12 lutego 2021 r.

1

(2)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 109.

2

(3)  https://www.consilium.europa.eu/media/53575/20211216-euco-conclusions-en.pdf

3

(4)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/communication150621.pdf

4

(5)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 109.

5

(6)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 109.

6

(7)  https://ec.europa.eu/health/sites/default/files/preparedness_response/docs/hera_2021_comm_en.pdf

7

(8)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/SPEECH_20_1655

8

(9)  Zob. np. plan działania Europejskiego filaru praw socjalnych, w którym Komisja propaguje większy udział pracowników.

9

(10)  W opinii „Przekształcenie unijnych ram fiskalnych na rzecz trwałej odbudowy i sprawiedliwej transformacji” (ECO/2022) EKES podkreślił, że: „Przejrzystość dochodów i wydatków, otwarte umowy oraz stałe zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w nadzór nad zarządzaniem finansami publicznymi są również niezbędne do zapewnienia stabilności finansów publicznych” (Dz.U. C 105 z 4.03.2022, s. 11).

10

(11)  Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 109.

11

(12)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/safe-covid-19-vaccines-europeans_pl

12

(13)  https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/safe-covid-19-vaccines-europeans/global-response-coronavirus_pl#covax

13

(14)  Opinia EKES-u „Jeszcze silniejsi po pandemii” (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 116).

14

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/66 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/66

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych” (wersja przekształcona)

[COM(2021) 734 final – 2021/0375 (COD)]

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przejrzystości i targetowania reklamy politycznej”

[COM(2021) 731 final – 2021/0381 (COD)]

(2022/C 275/11)

| Sprawozdawca: | Andris GOBIŅŠ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Carlos Manuel TRINDADE |

Sprawozdawca:

Andris GOBIŅŠ

Współsprawozdawca:

Carlos Manuel TRINDADE

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 13.12.2021
  Rada Unii Europejskiej, 15.12.2021 i 21.1.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 10.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 222/4/5 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 13.12.2021

Rada Unii Europejskiej, 15.12.2021 i 21.1.2022

Podstawa prawna

Art. 114 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

10.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

222/4/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje cele i założenia europejskiego pakietu wyborczego. Mając świadomość ogromnych wyzwań i zagrożeń, przed którymi stoją procesy demokratyczne, EKES sugeruje nawet bardziej ambitne podejście w rozporządzeniach, jak również ich jak najszybsze stosowanie w praktyce. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Umożliwienie i propagowanie świadomego uczestnictwa obywateli w życiu politycznym ma zasadnicze znaczenie tak samo jak zadbanie o przejrzystość, dostępność i uczciwość działań politycznych oraz jasną i aktywną rolę społeczeństwa obywatelskiego. W niniejszej opinii zaproponowano szereg poprawek do rozporządzeń oraz pewne działania dodatkowe w tym względzie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES popiera uwzględnienie wszystkich aspektów powiązanych z kampaniami politycznymi w pakiecie wyborczym. Należy bardziej skoncentrować się na walce z dezinformacją, gdyż ma ona coraz większy wpływ na wybory i przejrzystość. Sprawdzanie faktów i umiejętność korzystania z mediów nie wystarczą, by dać odpór zwodniczym, prowadzącym do podziałów treściom, na które narażeni są obywatele, czy temu, co w ogóle przyciąga niektórych obywateli do takich treści. |
| --- | --- |

1.3.

1.4.   
  W odniesieniu do przejrzystości i targetowania reklamy politycznej EKES sugeruje konkretne propozycje ulepszeń (zob. pkt. 3.1):

| i. | korzystanie z szerokiej, acz jasnej definicji reklamy politycznej, która wychodzi poza oficjalnie wynagradzaną działalność i obejmuje wpływ tak zwanych „botów”, „trolli” i informacji ukierunkowanej na zmanipulowanie odbiorcy; |
| --- | --- |

i.

korzystanie z szerokiej, acz jasnej definicji reklamy politycznej, która wychodzi poza oficjalnie wynagradzaną działalność i obejmuje wpływ tak zwanych „botów”, „trolli” i informacji ukierunkowanej na zmanipulowanie odbiorcy;

| ii. | rozszerzenie zakresu kar za nadużycia; |
| --- | --- |

ii.

rozszerzenie zakresu kar za nadużycia;

| iii. | rozciągnięcie podstawy prawnej tak, by obejmowała wszelkie osoby prawne i fizyczne; |
| --- | --- |

iii.

rozciągnięcie podstawy prawnej tak, by obejmowała wszelkie osoby prawne i fizyczne;

| iv. | ograniczenie możliwości, aby podmioty spoza UE wywierały wpływ na opinię publiczną; |
| --- | --- |

iv.

ograniczenie możliwości, aby podmioty spoza UE wywierały wpływ na opinię publiczną;

| v. | przekazywanie bezpośrednio widocznych informacji na temat kluczowych kwestii w zakresie przejrzystości, a nie jedynie odniesień do takich informacji (linki); |
| --- | --- |

v.

przekazywanie bezpośrednio widocznych informacji na temat kluczowych kwestii w zakresie przejrzystości, a nie jedynie odniesień do takich informacji (linki);

| vi. | udostępnianie informacji o przejrzystym charakterze; |
| --- | --- |

vi.

udostępnianie informacji o przejrzystym charakterze;

| vii. | stosowanie tych samych zasad do wszystkich; |
| --- | --- |

vii.

stosowanie tych samych zasad do wszystkich;

| viii. | stworzenie możliwości złożenia bezpośredniej skargi we właściwym organie krajowym, a nie tylko do odnośnej platformy online; |
| --- | --- |

viii.

stworzenie możliwości złożenia bezpośredniej skargi we właściwym organie krajowym, a nie tylko do odnośnej platformy online;

| ix. | udostępnianie informacji wszystkim obywatelom bez ograniczeń; |
| --- | --- |

ix.

udostępnianie informacji wszystkim obywatelom bez ograniczeń;

| x. | zakaz ukierunkowanej reklamy politycznej opierającej się na nieustającym śledzeniu zachowań danej osoby w internecie i poza nim oraz przetwarzaniu tych informacji; |
| --- | --- |

x.

zakaz ukierunkowanej reklamy politycznej opierającej się na nieustającym śledzeniu zachowań danej osoby w internecie i poza nim oraz przetwarzaniu tych informacji;

| xi. | ograniczenie lub zakazanie korzystania z technik targetowania i amplifikacji w reklamie politycznej, które to techniki zakładają przetwarzanie danych osobowych, gdyż działanie takie wiąże się z ryzykiem ograniczonej zgody na nie; |
| --- | --- |

xi.

ograniczenie lub zakazanie korzystania z technik targetowania i amplifikacji w reklamie politycznej, które to techniki zakładają przetwarzanie danych osobowych, gdyż działanie takie wiąże się z ryzykiem ograniczonej zgody na nie;

| xii. | całkowity zakaz targetowania w oparciu o konkretne kategorie wrażliwych danych osobowych; |
| --- | --- |

xii.

całkowity zakaz targetowania w oparciu o konkretne kategorie wrażliwych danych osobowych;

| xiii. | zadbanie o pełną przejrzystość technik targetowania, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z daną kampanią; |
| --- | --- |

xiii.

zadbanie o pełną przejrzystość technik targetowania, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z daną kampanią;

| xiv. | rozważenie specjalnych przepisów dla krajów, gdzie nie zapewnia się należycie niezależności mediów publicznych. |
| --- | --- |

xiv.

rozważenie specjalnych przepisów dla krajów, gdzie nie zapewnia się należycie niezależności mediów publicznych.

1.5.   
  W odniesieniu do statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych (przekształcenie) EKES proponuje następujące rozwiązania (zob. część 3.2):

| i. | wzmocnienie norm w zakresie równości płci; |
| --- | --- |

i.

wzmocnienie norm w zakresie równości płci;

| ii. | zajęcie się dyskryminacją i promowanie praw człowieka; |
| --- | --- |

ii.

zajęcie się dyskryminacją i promowanie praw człowieka;

| iii. | ograniczenie darowizn dla partii od krajów spoza UE; |
| --- | --- |

iii.

ograniczenie darowizn dla partii od krajów spoza UE;

| iv. | przyjęcie uniwersalnego pułapu darowizn obywatelskich w kwocie 18 000 EUR rocznie; |
| --- | --- |

iv.

przyjęcie uniwersalnego pułapu darowizn obywatelskich w kwocie 18 000 EUR rocznie;

| v. | uregulowanie usług świadczonych przez podmioty zewnętrzne; |
| --- | --- |

v.

uregulowanie usług świadczonych przez podmioty zewnętrzne;

| vi. | ograniczenie zaangażowania partii UE w krajowe kampanie referendalne; |
| --- | --- |

vi.

ograniczenie zaangażowania partii UE w krajowe kampanie referendalne;

| vii. | obniżenie pułapu anonimowych darowizn do kwoty 1 000 EUR; |
| --- | --- |

vii.

obniżenie pułapu anonimowych darowizn do kwoty 1 000 EUR;

| viii. | utrzymanie systemu współfinansowania europejskich partii politycznych. |
| --- | --- |

viii.

utrzymanie systemu współfinansowania europejskich partii politycznych.

1.6.   
  W odniesieniu do odporności i wzmocnienia roli społeczeństwa obywatelskiego w procesie wyborczym (rozwinięcie w części 3.3):

| i. | umożliwienie obywatelom wyrażenia własnego zdania na temat kształtowania przyszłości UE po wyborach i między wyborami; |
| --- | --- |

i.

umożliwienie obywatelom wyrażenia własnego zdania na temat kształtowania przyszłości UE po wyborach i między wyborami;

| ii. | organizacja dorocznego wydarzenia, aby przedstawić najlepsze sposoby postępowania i sporządzić roczny plan działania w celu wzmocnienia demokracji, uczestnictwa i dialogu obywatelskiego i wdrażania art. 11 TUE; |
| --- | --- |

ii.

organizacja dorocznego wydarzenia, aby przedstawić najlepsze sposoby postępowania i sporządzić roczny plan działania w celu wzmocnienia demokracji, uczestnictwa i dialogu obywatelskiego i wdrażania art. 11 TUE;

| iii. | stworzenie instrumentów finansowych pozwalających na przeprowadzenie bezstronnych i włączających kampanii nakłaniających do pójścia do urn; |
| --- | --- |

iii.

stworzenie instrumentów finansowych pozwalających na przeprowadzenie bezstronnych i włączających kampanii nakłaniających do pójścia do urn;

| iv. | stworzenie programu finansowania dziennikarzy, badaczy, osób sprawdzających fakty i organizacji strażniczych; |
| --- | --- |

iv.

stworzenie programu finansowania dziennikarzy, badaczy, osób sprawdzających fakty i organizacji strażniczych;

| v. | wspieranie współpracy ekspertów i pracy nad finansami kampanii, kryminalistyki internetowej, przeciwdziałania dezinformacji i cyberbezpieczeństwa; |
| --- | --- |

v.

wspieranie współpracy ekspertów i pracy nad finansami kampanii, kryminalistyki internetowej, przeciwdziałania dezinformacji i cyberbezpieczeństwa;

| vi. | usunięcie pozostałych barier i zapewnienie powszechnego udziału w wyborach; |
| --- | --- |

vi.

usunięcie pozostałych barier i zapewnienie powszechnego udziału w wyborach;

| vii. | wspieranie obywateli korzystających z prawa do mobilności; |
| --- | --- |

vii.

wspieranie obywateli korzystających z prawa do mobilności;

| viii. | zadbanie o wolne wybory bez barier w UE dla obywateli z niepełnosprawnościami; |
| --- | --- |

viii.

zadbanie o wolne wybory bez barier w UE dla obywateli z niepełnosprawnościami;

| ix. | zachęcanie obywateli, by przystępowali do europejskich partii politycznych; |
| --- | --- |

ix.

zachęcanie obywateli, by przystępowali do europejskich partii politycznych;

| x. | dopilnowanie, aby obywatele mogli korzystać z prawa do informacji na temat tego, która partia polityczna na poziomie krajowym ma lub planuje mieć powiązania z partiami europejskimi; |
| --- | --- |

x.

dopilnowanie, aby obywatele mogli korzystać z prawa do informacji na temat tego, która partia polityczna na poziomie krajowym ma lub planuje mieć powiązania z partiami europejskimi;

| xi. | zharmonizowanie przepisów dotyczących warunków wyborów do Parlamentu Europejskiego (wiek uprawniający do głosowania, data wyborów, wymagania dla okręgów wyborczych, kandydaci oraz partie polityczne i ich finansowanie) oraz promowanie znaczenia edukacji. |
| --- | --- |

xi.

zharmonizowanie przepisów dotyczących warunków wyborów do Parlamentu Europejskiego (wiek uprawniający do głosowania, data wyborów, wymagania dla okręgów wyborczych, kandydaci oraz partie polityczne i ich finansowanie) oraz promowanie znaczenia edukacji.

2.   Kontekst i uwagi ogólne

2.1.   
  Kontekst opinii, w tym wniosku ustawodawczego, którego dotyczy opinia

| 2.1.1. | Pakiet na rzecz wzmocnienia demokracji i uczciwości wyborów został przedstawiony przez Komisję Europejską 25 listopada 2021 r. Został wcześniej zapowiedziany w wytycznych politycznych przewodniczącej Komisji Europejskiej, Ursuli von der Leyen, oraz w europejskim planie działania na rzecz demokracji, przyjętym w grudniu 2020 r. Pakiet dotyczy następujących obszarów, a EKES został poproszony o zajęcie się jedynie punktami i) i ii) w swojej opinii:






  i. | przegląd rozporządzenia w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych;; |
| --- | --- | --- |

2.1.1.

i.

przegląd rozporządzenia w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych;;

| ii. | wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zwiększenia przejrzystości płatnej reklamy politycznej; |
| --- | --- |

ii.

wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zwiększenia przejrzystości płatnej reklamy politycznej;

| iii. | przegląd dwóch dyrektyw w sprawie prawa do głosowania „przemieszczających się obywateli UE” (obywateli UE zamieszkujących w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami); |
| --- | --- |

iii.

przegląd dwóch dyrektyw w sprawie prawa do głosowania „przemieszczających się obywateli UE” (obywateli UE zamieszkujących w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami);

| iv. | proponowany wspólny mechanizm zapewnienia odporności procesów wyborczych. |
| --- | --- |

iv.

proponowany wspólny mechanizm zapewnienia odporności procesów wyborczych.

2.2.   
  Uwagi ogólne

| 2.2.1. | EKES podkreśla, co następuje:






  i. | EKES z zadowoleniem przyjmuje aktualizacje pakietu wyborczego z roku 2018 (1). |
| --- | --- | --- |

2.2.1.

i.

EKES z zadowoleniem przyjmuje aktualizacje pakietu wyborczego z roku 2018 (1).

| ii. | EKES podkreśla znaczenie działań na poziomie UE, aby promować debatę demokratyczną. |
| --- | --- |

ii.

EKES podkreśla znaczenie działań na poziomie UE, aby promować debatę demokratyczną.

| iii. | EKES zgadza się ze stwierdzeniem Komisji, że obywatele muszą „wiedzieć, że kierowane do nich treści mają charakter polityczny, a także od kogo je otrzymują. Należy zapewnić na tyle dużą przejrzystość, aby umożliwić kontrolę publiczną i rozliczalność właściwych podmiotów, a także uwzględnić inkluzywność i różnorodność naszych społeczeństw” (2). |
| --- | --- |

iii.

EKES zgadza się ze stwierdzeniem Komisji, że obywatele muszą „wiedzieć, że kierowane do nich treści mają charakter polityczny, a także od kogo je otrzymują. Należy zapewnić na tyle dużą przejrzystość, aby umożliwić kontrolę publiczną i rozliczalność właściwych podmiotów, a także uwzględnić inkluzywność i różnorodność naszych społeczeństw” (2).

| iv. | W szczególności aspekty związane z umożliwieniem udziału obywateli oraz z inkluzywnością i różnorodnością naszych społeczeństw wymagają większej liczby lepszych wniosków i wspólnych działań UE. Kilka punktów w tym zakresie zawarto w opinii EKES-u w sprawie planu działania na rzecz demokracji (3). |
| --- | --- |

iv.

W szczególności aspekty związane z umożliwieniem udziału obywateli oraz z inkluzywnością i różnorodnością naszych społeczeństw wymagają większej liczby lepszych wniosków i wspólnych działań UE. Kilka punktów w tym zakresie zawarto w opinii EKES-u w sprawie planu działania na rzecz demokracji (3).

| v. | EKES zwraca uwagę na zagrożenia dla demokracji w Unii Europejskiej, jakie niesie z sobą dezinformacja, i podkreśla, że konieczna jest zdecydowana i stanowcza reakcja, aby zapobiec sytuacji, w której obiektywność wyborów i uczestnictwo obywateli będą podważane. |
| --- | --- |

v.

EKES zwraca uwagę na zagrożenia dla demokracji w Unii Europejskiej, jakie niesie z sobą dezinformacja, i podkreśla, że konieczna jest zdecydowana i stanowcza reakcja, aby zapobiec sytuacji, w której obiektywność wyborów i uczestnictwo obywateli będą podważane.

| vi. | Rewolucja cyfrowa zmieniła politykę demokratyczną. Narzędzia internetowe, obejmujące szeroki wachlarz instrumentów, odgrywają kluczową rolę w kampaniach politycznych. Niektóre z tych kampanii mają na celu sprowokowanie nieufności, frustracji oraz zniekształcenie myślenia i zrozumienia. EKES zgadza się z Komisją, że w wyniku tych działań cyfryzacja kampanii politycznych, choć daje bezprecedensowe środki pozwalające dotrzeć do społeczeństwa, może mieć negatywny wpływ na demokrację. Według Eurobarometru połowa Europejczyków twierdzi, że podczas korzystania z internetu była narażona na dezinformację i treści internetowe wywołujące podziały. Co więcej, jedna trzecia tych Europejczyków zetknęła się z takimi treściami i nie była w stanie określić, czy są one reklamą polityczną, czy też nie (4). |
| --- | --- |

vi.

Rewolucja cyfrowa zmieniła politykę demokratyczną. Narzędzia internetowe, obejmujące szeroki wachlarz instrumentów, odgrywają kluczową rolę w kampaniach politycznych. Niektóre z tych kampanii mają na celu sprowokowanie nieufności, frustracji oraz zniekształcenie myślenia i zrozumienia. EKES zgadza się z Komisją, że w wyniku tych działań cyfryzacja kampanii politycznych, choć daje bezprecedensowe środki pozwalające dotrzeć do społeczeństwa, może mieć negatywny wpływ na demokrację. Według Eurobarometru połowa Europejczyków twierdzi, że podczas korzystania z internetu była narażona na dezinformację i treści internetowe wywołujące podziały. Co więcej, jedna trzecia tych Europejczyków zetknęła się z takimi treściami i nie była w stanie określić, czy są one reklamą polityczną, czy też nie (4).

| vii. | EKES popiera wizję, zgodnie z którą rolę UE we wzmacnianiu demokracji należy rozpatrywać na szczeblu ogólnoświatowym, a mianowicie poprzez działania zewnętrzne UE, jak stwierdzono w komunikacie COM(2021) 730. |
| --- | --- |

vii.

EKES popiera wizję, zgodnie z którą rolę UE we wzmacnianiu demokracji należy rozpatrywać na szczeblu ogólnoświatowym, a mianowicie poprzez działania zewnętrzne UE, jak stwierdzono w komunikacie COM(2021) 730.

3.   Uwagi szczegółowe

3.1.   
  Sugestie poprawek do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie przejrzystości i argetowania reklamy politycznej

| 3.1.1. | EKES popiera szeroką, acz jasną definicję reklamy politycznej i sugeruje uwzględnienie w niej odpowiednich działań w odniesieniu do różnych sposobów prowadzenia kampanii lub wpłacania darowizn, aby wywierać wpływ na procesy polityczne, w tym za pośrednictwem tzw. botów i trolli lub informacji ukierunkowanych na manipulację. Jeśli niejasna definicja przekłada się na zbyt duże pole do manewru lub różnice we wdrażaniu różnych przepisów, mogą wystąpić problemy. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | EKES uważa, że obecny wykaz możliwych sankcji jest bardzo ograniczony, i proponuje dodanie nowej litery w art. 15 ust. 5, która powinna brzmieć następująco: „d) podjęcia działań prowadzących do zastosowania sankcji karnych, np. w przypadku oszustw na dużą skalę”. Ponadto wzywa do ustanowienia wspólnych europejskich kryteriów dotyczących kar finansowych na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | W chwili obecnej wybrana podstawa prawna jest zbyt wąska, co oznacza, że rozporządzenie dotyczy przede wszystkim usług świadczonych przez podmioty gospodarcze i odpłatnych. Podstawa prawna powinna zostać rozszerzona, a przepisy dotyczące reklamy politycznej muszą mieć zastosowanie do wszystkich osób prawnych i fizycznych, które de facto tworzą i publikują reklamy polityczne. Należy doprecyzować przepisy dotyczące osób fizycznych, tak aby nie miały zastosowania do osób, które dzielą się swoimi poglądami politycznymi czysto prywatnie. W oparciu o pogłębiony dialog z odnośnymi organizacjami należy zająć się negatywnymi skutkami ubocznymi dla społeczeństwa obywatelskiego oraz jego zaangażowania w podejmowanie decyzji i jego udziału w ich podejmowaniu. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Punkt 14 preambuły wskazuje, że reklama polityczna w całości przygotowana, zamieszczona lub opublikowana przez dostawców usług mających siedzibę poza Unią, ale rozpowszechniana wśród osób fizycznych w Unii wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia, a zatem jest co do zasady dopuszczalna. Ryzyko ingerencji podmiotów zagranicznych w wybory jest jednak zbyt poważnym zagrożeniem dla demokracji w UE. Należy opracować zestaw specjalnych przepisów mających na celu zapobieganie rozpowszechnianiu w UE reklam politycznych lub podejmowaniu innych działań związanych z kampanią, finansowanych bezpośrednio lub pośrednio przez podmioty spoza UE. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Dla większej przejrzystości – art. 7 ust. 1 lit. c) projektu rozporządzenia należy zmienić w następujący sposób: „ogłoszeniem o przejrzystości, umożliwiającym zrozumienie szerszego kontekstu reklamy politycznej i jej celów.”, skreślając następujący fragment tekstu: „lub z wyraźnym wskazaniem miejsca, w którym można je łatwo odnaleźć”. Punkt 40 preambuły powinien zostać odpowiednio zmieniony. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Aby zwiększyć przejrzystość, art. 7 projektu rozporządzenia powinien również przewidywać publikację kwoty wydanej na reklamę i powiązaną z nią kampanię. Należy poprzeć przyjęte w państwach członkowskich najlepsze sposoby postępowania wymagające przedwyborczej przejrzystości w zakresie cen reklam i usług, które to sposoby mają jednakowe zastosowanie do wszystkich sił politycznych, i należy je włączyć do rozporządzenia. Należy stworzyć system monitorowania w tym zakresie. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Prawo obywateli do otrzymywania przejrzystych informacji na temat reklamy politycznej powinno być ważniejsze od obciążeń administracyjnych wynikających z wymogów sprawozdawczych dla dostawców usług. W związku z tym art. 8 (Okresowe sprawozdania dotyczące usług reklamy politycznej) projektu rozporządzenia winien mieć zastosowanie do wszystkich wydawców reklam, w tym do wydawców zaliczanych do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw. W tym celu należy skreślić art. 8 ust. 2 („Ustępu 1 nie stosuje się do przedsiębiorstw wchodzących w zakres art. 3 ust. 3 dyrektywy 2013/34/UE”). |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Należy zmienić brzmienie art. 9 projektu rozporządzenia (Wskazanie potencjalnie niezgodnych z prawem reklam politycznych). Zamiast pozostawiać wydawcom reklam rozpatrywanie złożonych przez osoby fizyczne skarg, że opublikowana przez nich reklama nie jest zgodna z rozporządzeniem, musi istnieć również możliwość składania skarg bezpośrednio do właściwych organów krajowych. W przeciwnym razie może to prowadzić do konfliktu interesów, w którym wydawcy reklam mogą nie chcieć przerwać danej kampanii reklamowej z obawy przed utratą dochodów. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Wszystkie zainteresowane podmioty winny mieć bezpłatny dostęp do informacji na temat reklamy politycznej. EKES uważa, że zawężanie w tym celu kategorii osób, które mogą wystąpić z wnioskiem o przekazanie informacji od dostawców usług reklamy politycznej, o czym mowa w art. 11 ust. 2 projektu rozporządzenia, jest nieuzasadnione. Ponadto należy skreślić ust. 4–7 tego artykułu. Informacje powinny być łatwo dostępne i użyteczne. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | EKES z całą mocą zaleca zakaz ukierunkowanej reklamy politycznej opierającej się na nieustającym śledzeniu zachowań danej osoby w internecie i poza nim oraz przetwarzaniu informacji na ten temat. Należy pamiętać, że dane osobowe, które same w sobie nie są wrażliwe, mogą – w połączeniu z innymi danymi nieosobowymi lub niewrażliwymi danymi osobowymi – pośrednio przekazywać dane wrażliwe, przed czym Komisja próbuje chronić obywateli. W rozporządzeniu należy zawrzeć oddzielny przepis w tym zakresie. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Projekt rozporządzenia dopuszcza stosowanie w reklamie politycznej technik targetowania i amplifikacji, które wiążą się z przetwarzaniem wrażliwych danych osobowych „na podstawie wyraźnej zgody osoby, której dane dotyczą, lub w ramach zgodnej z prawem działalności fundacji, stowarzyszenia lub innego podmiotu o charakterze niezarobkowym o celach politycznych, światopoglądowych, religijnych lub związkowych”. Jednakże pojęcie „wyraźnej zgody” jest w tym kontekście bardzo problematyczne, ponieważ nie ma sposobów na zapewnienie lub sprawdzenie, z wysokim stopniem wiarygodności, że osoby, do których skierowane są techniki targetowania i amplifikacji, rzeczywiście poświęcają czas na zapoznanie się z tymi technikami, w pełni rozumieją związane z nimi ryzyko i wyrażają prawdziwie świadomą zgodę. Biorąc pod uwagę wysoki stopień zagrożenia, jakie stwarza dla demokracji UE stosowanie technik targetowania i amplifikacji w reklamie politycznej, techniki takie opierające się na danych wrażliwych powinny być całkowicie zakazane. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Należy zwiększyć widoczność i jasność zasad przejrzystości dotyczących technik targetowania odnoszących się do informacji, które nie są bezpośrednio powiązane z daną kampanią. Informacja dotycząca tego, dlaczego ktoś widzi konkretną reklamę, musi być widoczna, a skorzystanie z niej powinno być proste, jak również powinna istnieć szybka możliwość wycofania ewentualnej zgody na tego typu targetowanie. |
| --- | --- |

3.1.12.

| 3.1.13. | Należy rozważyć przyjęcie specjalnych przepisów dla krajów, gdzie nie zapewnia się odpowiednio niezależności mediów publicznych. Ponadto należy zająć się lukami prawnymi i problemami wynikającymi z braku przepisów w zakresie reklamy społecznej. |
| --- | --- |

3.1.13.

3.2.   
  Sugerowane poprawki do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie statusu i finansowania europejskich partii politycznych i europejskich fundacji politycznych (przekształcenie)

| 3.2.1. | Należy wzmocnić przepisy art. 4 ust. 1 lit. j) projektu rozporządzenia („jej przepisy wewnętrzne dotyczące równowagi płci”) poprzez określenie minimalnych standardów dotyczących równowagi płci, takich jak parytety płci w ogólnej liczbie członków i na odpowiedzialnych stanowiskach, oraz wymaganie ich przestrzegania. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Artykuł 4 ust. 2 powinien zostać zmieniony, tak aby statut europejskiej partii politycznej zawierał również postanowienia dotyczące podejścia partii do zwalczania dyskryminacji i propagowania praw człowieka zgodnie z normami UE. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | EKES uważa, że potencjalne zaangażowanie finansowe lub darowizny z krajów spoza UE na rzecz unijnych partii politycznych lub fundacji mogą stanowić nadmierne zagrożenie dla niezależności obdarowanych, a zatem także dla systemu demokratycznego. W tym celu należy zmienić postanowienia art. 23 ust. 9 i 10 projektu rozporządzenia, aby skutecznie dopilnować, że dozwolony jest tylko wkład finansowy od partii politycznych z państw Rady Europy, które nie ograniczają powszechnych wartości UE i w których wartości te mogą być otwarcie promowane. Kolejna poprawka dotyczy znaczącego obniżenia dozwolonych kwot składek i darowizn. Przepisy te powinny także obejmować ewentualne pożyczki i inne zobowiązania finansowe. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | W trosce o przejrzystość należy zmienić przepisy art. 23 ust. 11 projektu rozporządzenia, wykreślając stwierdzenie, że „[p]ułap określony w akapicie pierwszym nie ma zastosowania, jeżeli dany członek jest również wybranym posłem do Parlamentu Europejskiego, parlamentu narodowego, parlamentu regionalnego lub zgromadzenia regionalnego”. Uniwersalny pułap darowizn obywatelskich będzie zatem wynosił 18 000 EUR rocznie na jednego członka. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Zgodnie z powyższym przepisy dotyczące reklamy politycznej powinny być w pełni stosowane do wszystkich przypadków, w których europejskie partie polityczne angażują się w reklamę polityczną, a nie tylko do przypadków, w których korzystają one z usług zewnętrznych dostawców. Artykuł 5 projektu rozporządzenia powinien zostać zmieniony, aby to uwzględnić. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Przepisy art. 24 dotyczące ewentualnego finansowania przez europejskie partie polityczne i europejskie fundacje polityczne krajowych kampanii referendalnych mogą stwarzać problematyczne sytuacje ze względu na możliwość niewłaściwego wykorzystania tych przepisów przez populistów lub siły radykalne, a także powodować zarzuty o „ingerencję podmiotów zagranicznych”. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w mniejszych państwach członkowskich UE, gdzie kampanie o dużym wpływie mogą być prowadzone przy stosunkowo niewielkich nakładach finansowych i w krótkich okresach, podczas gdy postępowania dotyczące legalności finansowania przez europejskie partie polityczne lub fundacje mogą trwać długo. Proponowane przepisy należy wdrożyć jedynie łącznie z przepisami dotyczącymi referendów na poziomie krajowym, które łagodzą wskazane zagrożenia. Niezależnie od przypadku dyskusje z politykami z innych państw członkowskich UE są wartościowe. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | W trosce o przejrzystość należy zmienić artykuł 36 w celu uwzględnienia bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących upubliczniania darowizn od osób fizycznych. Maksymalną kwotę dowolnej darowizny, w przypadku której nie ma wymogu podawania nazwiska darczyńcy do publicznej wiadomości, należy ograniczyć do 1 000 EUR. Kwota ta będzie bardziej proporcjonalna do stosunkowo niższych poziomów dochodów w niektórych państwach członkowskich UE. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | EKES proponuje zmiany w przepisach art. 20 ust. 4, aby obniżyć stopę współfinansowania z 10 % do 5 % dla europejskich partii politycznych i do 0 % w roku wyborów do Parlamentu Europejskiego. EKES nie popiera tej propozycji, ponieważ nawet niska stopa współfinansowania także wiąże się ze zobowiązaniem partii do realizacji polityki, do której nawołują. Ponadto EKES zauważa, że należy zwiększyć przejrzystość wszelkich przepływów środków finansowych między krajowymi a europejskimi partiami politycznymi. |
| --- | --- |

3.2.8.

3.3.   
  Odporność i szczególne aspekty wzmacniania roli społeczeństwa obywatelskiego w procesach wyborczych

| 3.3.1. | W sytuacji gdy w Europie zyskują na popularności – z pomocą wewnętrzną i zewnętrzną – partie i sieci populistyczne i nacjonalistyczne, EKES uważa, że wspieranie udziału obywateli w europejskim procesie demokratycznym, jak stwierdzono w opinii w sprawie planu działania na rzecz demokracji, stało się ważniejsze niż kiedykolwiek i należy się nim zająć wraz z uregulowaniem procesów wyborczych. Obywatele muszą mieć znaczący udział w kształtowaniu przyszłości UE w odniesieniu do wyborów, na przykład jak stwierdzono poniżej, oraz po wyborach i między nimi (jak stwierdzono w opinii EKES-u w sprawie planu działania na rzecz demokracji oraz w planie dotyczącym wdrożenia art. 11 TUE i jego planie działania (5)). |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | EKES podkreśla swoją sugestię, aby zorganizować doroczne wydarzenie skupiające przedstawicieli najwyższego szczebla instytucji UE oraz organizacji/stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego, a także partnerów społecznych, przedstawicieli dialogów sektorowych oraz dialogów lokalnych, regionalnych, krajowych i makroregionalnych (polityka międzynarodowa i polityka sąsiedztwa) w celu wymiany najlepszych praktyk i opracowania rocznego planu na rzecz wzmocnienia demokracji, uczestnictwa i dialogu obywatelskiego oraz wdrożenia art. 11 TUE. Wydarzenie to mogłoby również stworzyć synergie z pakietem wyborczym. Komisja i EKES powinny odgrywać wiodącą rolę w tym procesie w charakterze organizatorów. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Komisja Europejska musi przewidzieć specjalny instrument finansowy na rzecz prowadzenia bezstronnych i integracyjnych kampanii nakłaniających do głosowania, prowadzonych przez społeczeństwo obywatelskie i niezależne środki masowego przekazu i mających na celu podwyższenie frekwencji wyborczej, zwłaszcza w znakomitej większości państw członkowskich UE, w których udział w wyborach nie jest obowiązkowy. Kampanie takie powinny w szczególności skupiać się na angażowaniu grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, takich jak mniejszości, grupy znajdujące się w trudnej sytuacji ze względu na swój status społeczny lub ekonomiczny itp. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Należy ustanowić program finansowania dla dziennikarzy, badaczy, osób sprawdzających fakty, organizacji strażniczych, jak również finansowania monitoringu oraz kroków przeciwdziałających rozpowszechnianiu dezinformacji, dotyczący wszystkich aspektów pakietu wzmocnienia demokracji i uczciwości wyborów. Należy zapewnić odpowiednie środki finansowe na rozwój i doskonalenie umiejętności cyfrowych obywateli oraz na rozbijanie populistycznych/radykalnych „baniek”, w tym tych tworzących się na skutek dezinformacji i innych technik stosowanych przez krajowe organizacje polityczne. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | W ramach planowanego wspólnego mechanizmu zapewnienia odporności procesów wyborczych należy przewidzieć środki finansowe, wsparcie i udostępnienie narzędzi do współpracy ekspertów i pracy nad finansowaniem kampanii wyborczych. Kluczowe znaczenie mają również: kryminalistyka internetowa, walka z dezinformacją i cyberbezpieczeństwo wyborów. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Należy podjąć dalsze wysiłki w celu usunięcia wciąż istniejących barier i zapewnienia powszechnego udziału w wyborach. Należy w szczególności zwiększyć wysiłki na rzecz poprawy demokratycznego uczestnictwa kobiet, obywateli z niepełnosprawnościami, młodszych obywateli i innych grup. W pewnych państwach członkowskich należy usuwać przeszkody w możliwości zagłosowania przez przemieszczających się obywateli. Obywatelom należy ułatwić głosowanie w kraju zamieszkania lub, jeśli jest to możliwe na mocy przepisów krajowych i europejskich, w kraju pochodzenia, co powinno przełożyć się na wyższą frekwencję dzięki głosom obywateli, którzy skorzystali ze swobody przemieszczania się. Nie należy zapominać, że około 13,5 mln obywateli UE nie mieszka w swoich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | EKES zauważa, że w przypadku obywateli, którzy wyprowadzili się do innego państwa członkowskiego, należy uprościć i usprawnić procedurę rejestracji do głosowania, np. (w stosownych przypadkach) za pośrednictwem wspólnej platformy rejestracyjnej dostępnej we wszystkich oficjalnych językach UE. Obywatele UE powinni również uzyskać prawa wyborcze na poziomie regionu, należałoby też stworzyć infolinię informującą o sposobie głosowania w kontekście transgranicznym. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | EKES podkreśla, że miliony obywateli UE wciąż nie mogą rzeczywiście skorzystać z prawa do głosowania. Raport informacyjny EKES-u Rzeczywiste prawa osób z niepełnosprawnościami do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przedstawia wiele przeszkód prawnych i technicznych, z którymi borykają się obywatele UE z niepełnosprawnościami w poszczególnych państwach członkowskich, gdyż mimo że naprawdę chcą oddać głos, nie są w stanie tego zrobić. EKES ponawia swoje wezwanie z przyjętej 2 grudnia 2020 r. opinii w sprawie zagwarantowania rzeczywistych praw osób z niepełnosprawnościami do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego do pilnej zmiany przepisów, tak by zagwarantować wszystkim obywatelom UE rzeczywiste prawo do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2024 r. |
| --- | --- |

3.3.8.

| 3.3.9. | Należy zachęcać obywateli do członkostwa we wszystkich europejskich partiach politycznych, co dałoby im szansę wywierania bezpośredniego wpływu na debaty na szczeblu UE oraz wnoszenia wkładu w te debaty. |
| --- | --- |

3.3.9.

| 3.3.10. | Obywatele powinni móc jasno zrozumieć, które partie polityczne na poziomie krajowym mają lub planują mieć powiązania z partiami europejskimi. Ma to znaczenie szczególnie przed wyborami. |
| --- | --- |

3.3.10.

| 3.3.11. | EKES popiera szereg sugestii drugiego panelu obywatelskiego Konferencji w sprawie przyszłości Europy, który pracuje nad demokracją europejską, wartościami europejskimi, prawami, praworządnością i bezpieczeństwem (6), takie jak propozycja zharmonizowania ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego (wiek uprawniający do głosowania, data wyborów, wymagania dla okręgów wyborczych, kandydaci, partie polityczne i ich finansowanie) oraz propozycja zwrócenia większej uwagi na edukację i umiejętności, np. w zakresie ochrony danych osobowych, demokracji oraz identyfikowania i zwalczania populizmu. |
| --- | --- |

3.3.11.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2021) 730 final, Ochrona uczciwości wyborów i wspieranie uczestniczenia w demokracji.

1

(2)  COM(2021) 730 final, Ochrona uczciwości wyborów i wspieranie uczestniczenia w demokracji.

2

(3)  Opinia EKES-u w sprawie europejskiego planu działania na rzecz demokracji.

3

(4)  Eurobarometr, badanie specjalne nr 507: Demokracja w UE.

4

(5)  Action plan for the implementation of Article 11 [Plan działania dotyczący wdrożenia postanowień art. 11].

5

(6)  Panel 2 – Europejskie panele obywatelskie – Konferencja w sprawie przyszłości Europy.

6

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/73 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/73

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Nowy Europejski Bauhaus – piękno, zrównoważoność, wspólnota«”

[COM(2021) 573 final]

(2022/C 275/12)

| Sprawozdawca: | Pierre Jean COULON |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Rudolf KOLBE |

Sprawozdawca:

Pierre Jean COULON

Współsprawozdawca:

Rudolf KOLBE

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 28/10/2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 202/0/3 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 28/10/2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

2.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

202/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES wyraża zadowolenie z przyjęcia przez Komisję Europejską komunikatu definiującego koncepcję nowego europejskiego Bauhausu, którego celem jest „kształtowanie pięknych, zrównoważonych i zapewniających włączenie społeczne miejsc [...] i sposobów życia”, dostępnych i przystępnych cenowo dla wszystkich, zwłaszcza w odpowiedzi na kryzys klimatyczny. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES w pełni popiera całościowe i interdyscyplinarne podejście zaproponowane przez Komisję w celu wspólnego budowania bardziej ekologicznej i sprawiedliwej przyszłości dla Europy, propagowania tego „nowego stylu życia”, w którym „zrównoważoność wpisuje się w styl”, przy jednoczesnym przyspieszeniu transformacji ekologicznej w wielu dziedzinach życia codziennego Europejczyków, ich regionów, a także miejsc, w których żyją, pracują, przemieszczają się i mieszkają na co dzień. Jest to projekt partycypacyjny w duchu historycznego Bauhausu, założonego w 1919 roku, i światowego ruchu kulturalnego, który on wywołał. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje kulturalny wymiar nowego europejskiego Bauhausu, „projektu nadziei i nowych perspektyw”, oraz jego kreatywny aspekt w centrum Europejskiego Zielonego Ładu i jego fali renowacji budynków, która stanowi zasadniczą podstawę ekologicznej transformacji. Ten ruch kulturowy ma na celu zapewnienie wszystkim obywatelkom i obywatelom dostępu do towarów pochodzących z obiegu zamkniętego i mniej emisyjnych w ich miejscu życia i pracy, budynkach użyteczności publicznej i domach mieszkalnych, poprzez konkretne doświadczenia, które będą musiały być promowane jak najbliżej obywateli, na poziomie obszaru miejskiego i wiejskiego oraz dzielnicy, w której mieszkają. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zgadza się z analizą Komisji dotyczącą zasadniczego wymiaru kwestii innowacyjnych, wytwarzanych w sposób zrównoważony i niskoemisyjnych materiałów pochodzenia naturalnego oraz „trzech podstawowych, nierozłącznych wartości”: zrównoważoności, estetyki i włączenia społecznego w sensie „zapewnienia wszystkim równości, dostępności oraz przystępności cenowej” (1). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nowatorskie podejście Komisji polegające na rozpoczęciu wstępnego etapu współprojektowania poprzez transdyscyplinarne zmobilizowanie społeczności osób i organizacji występujących w charakterze „oficjalnych partnerów”, społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych stron, pochodzących z bardzo różnych środowisk i sektorów – niespotykanego dotąd partycypacyjnego etapu współprojektowania, który pozwolił na wspólne określenie projektu koncepcji nowego europejskiego Bauhausu i propozycji kolejnych faz wdrażania. Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by kontynuować i pogłębiać to partycypacyjne podejście za pomocą metod takich jak laboratorium nowego europejskiego Bauhausu w celu przygotowania działań politycznych. Uważa, że należy zagwarantować trwałość tego procesu po zakończeniu cyklu instytucjonalnego. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES wyraża przede wszystkim zadowolenie z globalnego wymiaru, jaki zyskał nowy europejski Bauhaus od czasu rozpoczęcia etapu współprojektowania, z doskonałego wyniku zorganizowanej w kwietniu 2021 r. światowej dyskusji, w której wzięło udział ok. 8 tys. uczestników za pośrednictwem wideokonferencji, a także z pomyślnego przebiegu pierwszej edycji nagrody nowego europejskiego Bauhausu i rozprowadzenia specjalnego biuletynu. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES popiera propozycję Komisji, by połączyć istniejące inicjatywy Unii Europejskiej z szeregiem nowych działań i środków finansowych przeznaczonych na nowy europejski Bauhaus w celu przetestowania polityki i narzędzi służących „budowaniu lepszego codziennego życia” jak najbliżej obszarów lokalnych, obywateli europejskich i miejsc, w których żyją i mieszkają. Podkreśla, że z punktu widzenia szerokiego dostępu do finansowania ważne będzie również zapewnienie łatwo dostępnych możliwości finansowania na małą skalę takich jak crowdfunding oraz specjalnych środków wsparcia dla niemogących samodzielnie ubiegać się o finansowanie, zwłaszcza małych przedsiębiorstw, rzemieślników i stowarzyszeń, które muszą być zaangażowane w ten proces. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES zamierza aktywnie włączyć się w podejście partycypacyjne promowane przez Komisję oraz w tworzenie ruchu nowego europejskiego Bauhausu, aby podtrzymywać dialog z obywatelami i społeczeństwem obywatelskim w celu rozwiązywania ich codziennych problemów i poprawy jakości ich życia. Włączy się w ten projekt partycypacyjny, organizując konferencję na temat nowego europejskiego Bauhausu i społeczeństwa obywatelskiego w ramach dorocznego festiwalu zaproponowanego przez Komisję oraz tworząc platformę społeczeństwa obywatelskiego, na której będzie można zgłaszać propozycje i udzielać wsparcia. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa przede wszystkim, że koncepcja nowego europejskiego Bauhausu powinna umożliwić Unii zbliżenie się do obywateli i obszarów miejskich i wiejskich poprzez odpowiednią komunikację, realizację inicjatyw i działań lokalnych oraz zastosowanie eksperymentalnych rozwiązań w miejscach, w których ludzie żyją, mieszkają i pracują na co dzień. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES podziela trzy podstawowe zasady, które wyłoniły się w procesie współtworzenia, a mianowicie połączenie wymiaru globalnego z lokalnym, uczestnictwo i transdyscyplinarność. Zakładają one terytorialne podejście do projektów i inicjatyw w dzielnicach, wsiach i miastach, powiązanie miast z ich obrzeżem, a także ponowne zastanowienie się nad miastem z całościowej i terytorialnej perspektywy, przy jednoczesnym uwzględnieniu globalnego wymiaru zmiany klimatu i transformacji ekologicznej. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES wzywa do zapewnienia prawdziwej synergii między ruchem nowego europejskiego Bauhausu a przyszłymi zmianami legislacyjnymi związanymi z wdrażaniem Europejskiego Zielonego Ładu poprzez „ramy wspomagające”, które byłyby warunkiem wstępnym każdego wniosku ustawodawczego dotyczącego Europejskiego Zielonego Ładu i jego wdrażania. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES podkreśla, że poszukiwanie zrównoważonych, zapewniających włączenie społeczne i estetycznych rozwiązań dla środowiska zbudowanego będzie w dużym stopniu zależało od zapewnienia ram prawnych dla zamówień publicznych opartych na jakości, i wzywa Komisję do uwzględnienia tego faktu w nadchodzącym przeglądzie dyrektyw w sprawie zamówień publicznych. Konieczne będzie określenie, ustanowienie i wdrożenie znaku jakości nowego europejskiego Bauhausu, zarówno w zakresie zamówień publicznych, jak i pomocy państwa. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES podkreśla, że nowy europejski Bauhaus powinien odgrywać aktywną rolę w promowaniu długoterminowych inwestycji w infrastrukturę lokalną i społeczną, także w ramach nowego europejskiego semestru i skutecznego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | EKES proponuje, by w ramach nowego europejskiego Bauhausu popularyzować i finansować również interdyscyplinarne kształcenie w nowych zawodach oferowanych na terytorium lokalnym, tak by umożliwić wcielenie w życie pojęcia godnej pracy. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Streszczenie

| 2.1. | Nowy europejski Bauhaus jest odzwierciedleniem unijnej ambicji kształtowania pięknych, zrównoważonych i zapewniających włączenie społeczne miejsc, produktów i sposobów życia. Promuje on nową sztukę życia, w której zrównoważoność wpisuje się w styl, przyspieszając w ten sposób zieloną transformację nie tylko w różnych sektorach gospodarczych, takich jak budownictwo, meblarstwo i moda, lecz również w życiu społecznym i innych obszarach życia codziennego. Jego celem jest zapewnienie wszystkim dostępu do towarów pochodzących z obiegu zamkniętego i mniej emisyjnych, które wspierają regenerację przyrody i chronią różnorodność biologiczną. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Nowy europejski Bauhaus jest projektem nadziei i nowych perspektyw i wnosi wymiar kulturowy i kreatywny do Europejskiego Zielonego Ładu w celu wzmocnienia zrównoważonych innowacji, technologii i gospodarki. Uwydatnia korzyści płynące z transformacji ekologicznej dzięki konkretnym doświadczeniom na szczeblu lokalnym i poprawia jakość życia codziennego. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Na potrzeby jego wdrożenia Komisja łączy odpowiednie inicjatywy UE i proponuje zestaw nowych działań i możliwości finansowania. Obejmują one na przykład:






  — | utworzenie laboratorium nowego europejskiego Bauhausu, aby rozwijać społeczność i przygotować działania polityczne, |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

—

utworzenie laboratorium nowego europejskiego Bauhausu, aby rozwijać społeczność i przygotować działania polityczne,

| — | kapitał zalążkowy projektów nowego europejskiego Bauhausu o charakterze transformacyjnym, |
| --- | --- |

—

kapitał zalążkowy projektów nowego europejskiego Bauhausu o charakterze transformacyjnym,

| — | finansowanie projektów w zakresie mieszkalnictwa socjalnego zgodnych z wartościami nowego europejskiego Bauhausu, |
| --- | --- |

—

finansowanie projektów w zakresie mieszkalnictwa socjalnego zgodnych z wartościami nowego europejskiego Bauhausu,

| — | nowe podejście do strategii Komisji w zakresie budownictwa, |
| --- | --- |

—

nowe podejście do strategii Komisji w zakresie budownictwa,

| — | wspólne opracowanie ścieżek zielonej transformacji dla ekosystemów budowlanych i włókienniczych, |
| --- | --- |

—

wspólne opracowanie ścieżek zielonej transformacji dla ekosystemów budowlanych i włókienniczych,

| — | wezwanie do tworzenia start-upów i inicjatyw obywatelskich, |
| --- | --- |

—

wezwanie do tworzenia start-upów i inicjatyw obywatelskich,

| — | doroczny festiwal i nagrodę nowego europejskiego Bauhausu, |
| --- | --- |

—

doroczny festiwal i nagrodę nowego europejskiego Bauhausu,

| — | eTwinning i DiscoverEU 2022 z tematem przewodnim: nowy europejski Bauhaus. |
| --- | --- |

—

eTwinning i DiscoverEU 2022 z tematem przewodnim: nowy europejski Bauhaus.

| 2.1.3. | Nowy europejski Bauhaus stworzy przestrzeń do zbadania i przetestowania strategii politycznych, finansowania i innych narzędzi projektowania i budowania lepszego życia codziennego dla wszystkich pokoleń. |
| --- | --- |

2.1.3.

2.2.   W oparciu o wspólne projektowanie: projekt transformacyjny realizowany przez wszystkich dla wszystkich

| 2.2.1. | Proces współprojektowania opierał się na zainteresowanych osobach, organizacjach, instytucjach politycznych i przedsiębiorstwach, które organizowały wydarzenia, dyskusje i warsztaty. Pierwsza nagroda nowego europejskiego Bauhausu została ustanowiona jako część etapu współprojektowania, aby zwrócić uwagę na inspirujące przykłady i pomysły młodych laureatów. |
| --- | --- |

2.2.1.

2.3.   Kształt nowego europejskiego Bauhausu

| 2.3.1. | Od historycznego ruchu do nowego europejskiego Bauhausu: trzy podstawowe wartości:






  — | zrównoważoność – od celów klimatycznych po obieg zamknięty, zerowy poziom emisji zanieczyszczeń oraz bioróżnorodność, |
| --- | --- | --- |

2.3.1.

—

zrównoważoność – od celów klimatycznych po obieg zamknięty, zerowy poziom emisji zanieczyszczeń oraz bioróżnorodność,

| — | estetyka – jakość doznania i styl, tj. elementy wykraczające poza funkcjonalność, |
| --- | --- |

—

estetyka – jakość doznania i styl, tj. elementy wykraczające poza funkcjonalność,

| — | włączenie społeczne – waloryzowanie różnorodności, zapewnienie wszystkim równości, dostępności oraz przystępności cenowej. |
| --- | --- |

—

włączenie społeczne – waloryzowanie różnorodności, zapewnienie wszystkim równości, dostępności oraz przystępności cenowej.

| 2.3.2. | Z procesu współtworzenia wyłoniły się trzy kluczowe zasady, które powinny nadać kierunek nowemu europejskiemu Bauhausowi:






  — | podejście wielopoziomowe: od globalnego do lokalnego, |
| --- | --- | --- |

2.3.2.

—

podejście wielopoziomowe: od globalnego do lokalnego,

| — | podejście partycypacyjne, |
| --- | --- |

—

podejście partycypacyjne,

| — | podejście transdyscyplinarne. |
| --- | --- |

—

podejście transdyscyplinarne.

| 2.3.3. | Osie tematyczne ścieżki transformacji:






  — | powrót do natury, |
| --- | --- | --- |

2.3.3.

—

powrót do natury,

| — | odzyskanie poczucia przynależności, |
| --- | --- |

—

odzyskanie poczucia przynależności,

| — | nadanie priorytetu miejscom i ludziom, którzy tego najbardziej potrzebują, |
| --- | --- |

—

nadanie priorytetu miejscom i ludziom, którzy tego najbardziej potrzebują,

| — | potrzeba zapewnienia w ekosystemach przemysłowych długoterminowego myślenia w kategoriach cyklu życia produktu. |
| --- | --- |

—

potrzeba zapewnienia w ekosystemach przemysłowych długoterminowego myślenia w kategoriach cyklu życia produktu.

2.4.   Realizacja nowego europejskiego Bauhausu

Stworzenie ram sprzyjających nowemu europejskiemu Bauhausowi:

| 2.4.1. | Współpraca ze społecznością nowego europejskiego Bauhausu: laboratorium nowego europejskiego Bauhausu:






  — | strategia oznaczania, |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

—

strategia oznaczania,

| — | innowacyjne instrumenty finansowe, |
| --- | --- |

—

innowacyjne instrumenty finansowe,

| — | analiza i badania eksperymentalne rozwiązań regulacyjnych, |
| --- | --- |

—

analiza i badania eksperymentalne rozwiązań regulacyjnych,

| — | kluczowe wskaźniki skuteczności działania. |
| --- | --- |

—

kluczowe wskaźniki skuteczności działania.

| 2.4.2. | Trójwymiarowa transformacja – trzy dźwignie instrumentów wsparcia i finansowania:






  — | wywoływanie zmian w praktyce w konkretnych miejscach, |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

—

wywoływanie zmian w praktyce w konkretnych miejscach,

| — | potrzeba nowych rodzajów działania przy wdrażaniu innowacji, zwłaszcza poprzez doskonalenie umiejętności i metod, |
| --- | --- |

—

potrzeba nowych rodzajów działania przy wdrażaniu innowacji, zwłaszcza poprzez doskonalenie umiejętności i metod,

| — | konieczność dostosowania intencji i sposobu myślenia stojących za działaniami. |
| --- | --- |

—

konieczność dostosowania intencji i sposobu myślenia stojących za działaniami.

| 2.4.3. | Komisja zorganizuje pierwszy festiwal nowego europejskiego Bauhausu wiosną 2022 r.:






  — | przekształcanie miejsc w praktyce, |
| --- | --- | --- |

2.4.3.

—

przekształcanie miejsc w praktyce,

| — | transformacja otoczenia sprzyjającego innowacjom, |
| --- | --- |

—

transformacja otoczenia sprzyjającego innowacjom,

| — | upowszechnianie nowych znaczeń. |
| --- | --- |

—

upowszechnianie nowych znaczeń.

2.5.   Dalsze kroki

| — | mobilizacja podmiotów europejskich i nie tylko, |
| --- | --- |

—

mobilizacja podmiotów europejskich i nie tylko,

| — | współpraca z Parlamentem Europejskim, Radą, Europejskim Komitetem Regionów (KR-em) i Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES-em) w celu podniesienia świadomości, zachęcenia do debaty na reprezentowanych przez nie obszarach i zdopingowania obywateli, |
| --- | --- |

—

współpraca z Parlamentem Europejskim, Radą, Europejskim Komitetem Regionów (KR-em) i Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES-em) w celu podniesienia świadomości, zachęcenia do debaty na reprezentowanych przez nie obszarach i zdopingowania obywateli,

| — | współpraca państw członkowskich i organów publicznych na szczeblu międzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym, w tym poprzez udział społeczeństwa obywatelskiego, |
| --- | --- |

—

współpraca państw członkowskich i organów publicznych na szczeblu międzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym, w tym poprzez udział społeczeństwa obywatelskiego,

| — | na początku państwa członkowskie zostaną zaproszone do powierzenia jednemu podmiotowi roli punktu kontaktowego w zakresie inicjatywy nowy europejski Bauhaus, aby połączyć i skoordynować wysiłki w danym kraju i dołączyć do nieformalnej sieci wymiany informacji i doświadczeń, |
| --- | --- |

—

na początku państwa członkowskie zostaną zaproszone do powierzenia jednemu podmiotowi roli punktu kontaktowego w zakresie inicjatywy nowy europejski Bauhaus, aby połączyć i skoordynować wysiłki w danym kraju i dołączyć do nieformalnej sieci wymiany informacji i doświadczeń,

| — | w 2022 r. Komisja Europejska przedstawi sprawozdanie z postępów w realizacji tej inicjatywy. |
| --- | --- |

—

w 2022 r. Komisja Europejska przedstawi sprawozdanie z postępów w realizacji tej inicjatywy.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES podkreśla, że „współpraca ze społecznością nowego europejskiego Bauhausu: laboratorium nowego europejskiego Bauhausu” to bardzo istotne podejście, które kontynuuje i pogłębia partycypacyjne podejście inicjatywy dotyczącej nowego europejskiego Bauhausu. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że analiza i badania eksperymentalne rozwiązań regulacyjnych stanowią priorytet nowego europejskiego Bauhausu, i zaznacza, że dostosowania systemu regulacyjnego są niezbędne do lepszej realizacji jego celów. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES podkreśla, że zrównoważone, zapewniające włączenie społeczne i estetyczne rozwiązania dla środowiska zbudowanego będą w dużym stopniu zależeć od zapewnienia odpowiednich ram prawnych dla zamówień publicznych opartych na jakości. Reforma ram zamówień publicznych powinna znaleźć się w centrum zainteresowania laboratorium. W tym kontekście i również w odniesieniu do sektora prywatnego należy przedyskutować znaczenie, jakie dla nowej kultury renowacji mają zachęty do rozwoju „Baukultur” oraz architektury przyjaznej dla klimatu w formie otwartych konkursów, a także przyznawania nagród i dotacji. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES uważa, że analiza rozwiązań regulacyjnych powinna również koncentrować się na systemie normalizacji. Innowacyjność we wszystkich dziedzinach (technicznych i naukowych) wymaga umiejętności reagowania na aktualny stan techniki nie tylko poprzez przestrzeganie norm, które i tak często są przestarzałe ze względu na szybki rozwój technologiczny, ale także poprzez stosowanie „równoważnych rozwiązań alternatywnych”. Stosowanie równoważnych rozwiązań alternatywnych, a tym samym niezgodność z normą, może prowadzić do poważnych problemów z odpowiedzialnością w postępowaniu sądowym, przy czym nadal bardzo trudno jest udowodnić w sądzie, że „rozwiązania alternatywne” są równoważne (lub często lepsze). Również w przypadku norm zharmonizowanych, a w szczególności w odniesieniu do materiałów budowlanych, bardzo ważne jest rozważenie sposobów lepszego wspierania innowacyjnych rozwiązań alternatywnych. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że nowe możliwości finansowania mają zasadnicze znaczenie dla wspierania realizacji celów Bauhausu oraz dla utrzymania dynamiki inicjatywy i entuzjazmu wielu zainteresowanych stron. Biorąc pod uwagę, że dostęp do systemu finansowania Unii Europejskiej jest niezwykle trudny – ze względu na skomplikowane kryteria finansowania i przyznawania środków oraz wiele innych wymogów (w tym dotyczących płatności zaliczkowych) – oraz że wskaźnik uzyskanego finansowania jest stosunkowo niski, istnieje ryzyko, że działania te dotrą jedynie do tych samych co zawsze środowisk, które mają doświadczenie w składaniu projektów UE, a nie do znacznie szerszych grup docelowych. Problem ten dotyczy nie tylko nowego europejskiego Bauhausu, ale w tym kontekście niezwykle ważne jest pójście o krok dalej i zapewnienie łatwo dostępnych możliwości finansowania na małą skalę oraz specjalnych środków finansowania dla tych, którzy nie są w stanie ubiegać się o finansowanie. Osiągnięcie tego celu wymaga ścisłej współpracy między europejskimi państwami członkowskimi, Komisją, izbami handlowymi i organizacjami branżowymi, instytucjami edukacyjnymi i innymi odpowiednimi grupami interesów. Należy zapewnić, aby możliwości finansowania nowego europejskiego Bauhausu na poziomie krajowym były (również) oparte na powyższych zasadach i dostępne we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES podkreśla znaczenie wdrożenia na uniwersytetach i w innych instytucjach szkolnictwa wyższego specjalnych interdyscyplinarnych szkoleń, a także podstawowego i ustawicznego kształcenia zawodowego w zakresie zrównoważonego planowania sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz wprowadzenia stałych modeli kształcenia ustawicznego w organizacjach branżowych. W szczególności opcje zmiany kwalifikacji i doskonalenia zawodowego muszą umożliwiać wcielenie w życie koncepcji godnej pracy. |
| --- | --- |

3.6.

3.7.   Uwagi dotyczące osi tematycznych ścieżki transformacyjnej

| 3.7.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nacisk na zrównoważony, sprzyjający włączeniu społecznemu i estetyczny rozwój miast i obszarów wiejskich oraz na szeroko pojętą urbanistykę jako istotny czynnik realizacji priorytetów nowego europejskiego Bauhausu. Podkreślono w nim potrzebę skupienia się na:






  — | większym zaangażowaniu w planowanie przestrzenne, zarządzanie terytorialne i politykę przestrzenną w celu całkowicie przejrzystego ograniczenia uszczelniania gleby, użytkowania gruntów i zmian w przeznaczeniu gruntów z udziałem zainteresowanych stron, |
| --- | --- | --- |

3.7.1.

—

większym zaangażowaniu w planowanie przestrzenne, zarządzanie terytorialne i politykę przestrzenną w celu całkowicie przejrzystego ograniczenia uszczelniania gleby, użytkowania gruntów i zmian w przeznaczeniu gruntów z udziałem zainteresowanych stron,

| — | spójnej europejskiej i krajowej promocji rozwoju śródlądowego (ponowne wykorzystanie opuszczonych obszarów w oparciu o jakość) miast, małych miasteczek i wsi w celu stworzenia nieskazitelnego krajobrazu do planowania rozwoju, |
| --- | --- |

—

spójnej europejskiej i krajowej promocji rozwoju śródlądowego (ponowne wykorzystanie opuszczonych obszarów w oparciu o jakość) miast, małych miasteczek i wsi w celu stworzenia nieskazitelnego krajobrazu do planowania rozwoju,

| — | zrównoważonej modernizacji struktur miejskich i wiejskich w obliczu zachodzącej zmiany klimatu, społeczeństwa po odejściu od ropy naftowej i ery informacyjnej, |
| --- | --- |

—

zrównoważonej modernizacji struktur miejskich i wiejskich w obliczu zachodzącej zmiany klimatu, społeczeństwa po odejściu od ropy naftowej i ery informacyjnej,

| — | zachowaniu i rewitalizacji zasobów budowlanych jako istotnym wkładzie w gospodarkę o obiegu zamkniętym i ochronie dziedzictwa kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkalnictwa socjalnego, dzielnic robotniczych i budynków publicznych, a także poprzez lepsze zrozumienie różnych interakcji między przestrzenią zbudowaną i społeczną oraz infrastrukturą techniczną i zieloną, co jest zadaniem z zakresu planowania do wykonania w drodze prowadzonej na równych zasadach współpracy różnych specjalistycznych branż. |
| --- | --- |

—

zachowaniu i rewitalizacji zasobów budowlanych jako istotnym wkładzie w gospodarkę o obiegu zamkniętym i ochronie dziedzictwa kulturowego, ze szczególnym uwzględnieniem mieszkalnictwa socjalnego, dzielnic robotniczych i budynków publicznych, a także poprzez lepsze zrozumienie różnych interakcji między przestrzenią zbudowaną i społeczną oraz infrastrukturą techniczną i zieloną, co jest zadaniem z zakresu planowania do wykonania w drodze prowadzonej na równych zasadach współpracy różnych specjalistycznych branż.

| 3.7.2. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nacisk na współtworzenie ścieżki przemian ekologicznych w sektorze budownictwa, który charakteryzuje się ogromnymi emisjami CO2. Rozwój nowych wyrobów i procesów budowlanych we współpracy z planistami, producentami wyrobów budowlanych i przemysłem budowlanym poprzez opracowanie nowych modeli współpracy (żywotność, możliwość recyklingu, ograniczony wpływ na środowisko, odnawialne źródła energii itp.) będzie ważnym czynnikiem powodzenia tej transformacji i należy go wesprzeć, rozważając na nowo obecny system normalizacji. Fala renowacji jest istotną częścią Zielonego Ładu, ponieważ konieczne będzie skupienie się na utrzymaniu zasobów budowlanych. Będzie to najważniejszy sposób ochrony zasobów i uniknięcia odpadów budowlanych. Należy opracować nowe techniki i procesy w celu recyklingu odpadów budowlanych, ale także w celu ponownego wykorzystania elementów lub wprowadzenia nowych, lepszych materiałów budowlanych (upcykling). |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | EKES z zadowoleniem odnosi się do przyjęcia przez Komisję komunikatu zapoczątkowującego koncepcję nowego europejskiego Bauhausu, którego celem jest „kształtowanie pięknych, zrównoważonych i zapewniających włączenie społeczne miejsc, produktów i sposobów życia” dla wszystkich obywateli Europy, w odpowiedzi na kryzys klimatyczny. |
| --- | --- |

3.7.3.

| 3.7.4. | EKES popiera podejście zaproponowane przez Komisję w celu wspólnego budowania bardziej ekologicznej i sprawiedliwej przyszłości dla Europy, propagowania tego „nowego stylu życia”, w którym „zrównoważność wpisuje się w styl”, przy jednoczesnym przyspieszeniu transformacji ekologicznej w wielu dziedzinach życia codziennego Europejczyków, w miejscach, w których żyją, pracują, przemieszczają się i mieszkają na co dzień. Jest to projekt partycypacyjny w duchu historycznego Bauhausu, założonego w 1919 roku, i światowego ruchu kulturalnego, który on wywołał. |
| --- | --- |

3.7.4.

| 3.7.5. | EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje kulturalny wymiar nowego europejskiego Bauhausu, „projektu nadziei i nowych perspektyw”, oraz jego kreatywny aspekt w centrum Europejskiego Zielonego Ładu i jego fali renowacji budynków (2). Ten ruch kulturowy ma mieć na celu zapewnienie wszystkim obywatelkom i obywatelom dostępu do towarów pochodzących z obiegu zamkniętego i mniej emisyjnych w miejscu życia na co dzień i pracy, budynkach użyteczności publicznej i domach mieszkalnych, poprzez konkretne doświadczenia, które będzie trzeba promować jak najbliżej obywateli, na poziomie obszaru lokalnego i dzielnicy zamieszkania. |
| --- | --- |

3.7.5.

| 3.7.6. | EKES zgadza się z analizą Komisji dotyczącą zasadniczego wymiaru kwestii innowacyjnych, wytwarzanych w sposób zrównoważony i niskoemisyjnych materiałów pochodzenia naturalnego oraz „trzech podstawowych, nierozłącznych wartości”: zrównoważoności, estetyki i włączenia społecznego w sensie „zapewnienia wszystkim równości, dostępności oraz przystępności cenowej”. |
| --- | --- |

3.7.6.

| 3.7.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nowatorskie podejście Komisji polegające na rozpoczęciu wstępnego etapu współprojektowania poprzez transdyscyplinarne zmobilizowanie społeczności osób i organizacji występujących w charakterze „oficjalnych partnerów”, społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych stron, pochodzących z bardzo różnych środowisk i sektorów – niespotykanego dotąd partycypacyjnego etapu współprojektowania, który pozwolił na wspólne określenie projektu koncepcji nowego europejskiego Bauhausu i propozycji kolejnych faz wdrażania. |
| --- | --- |

3.7.7.

| 3.7.8. | EKES wyraża przede wszystkim zadowolenie z globalnego wymiaru, jaki zyskał nowy europejski Bauhaus od czasu rozpoczęcia etapu współprojektowania, z doskonałego wyniku zorganizowanej w kwietniu 2021 r. światowej dyskusji, w której wzięło udział ok. 8 tys. uczestników za pośrednictwem wideokonferencji, a także z pomyślnego przebiegu pierwszej edycji nagrody nowego europejskiego Bauhausu i rozprowadzenia specjalnego biuletynu (3). |
| --- | --- |

3.7.8.

| 3.7.9. | EKES uważa, że koncepcja nowego europejskiego Bauhausu powinna umożliwić Unii Europejskiej zbliżenie się do obywateli i obszarów lokalnych poprzez odpowiednią komunikację, inicjatywy i działania z ich udziałem, a także wprowadzanie lokalnych rozwiązań eksperymentalnych w miejscach, w których żyją, mieszkają i pracują na co dzień. |
| --- | --- |

3.7.9.

| 3.7.10. | EKES z zainteresowaniem odnotowuje ogłoszenie zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów demonstracyjnych społecznych, przystępnych cenowo i zrównoważonych dzielnic mieszkaniowych jako pierwszy krok, a następnie jako część europejskiej inicjatywy miejskiej w ramach polityki spójności na lata 2021–2027 oraz wprowadzenie instrumentu finansowego na rzecz rozwoju obszarów miejskich. |
| --- | --- |

3.7.10.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES popiera propozycję Komisji, by połączyć istniejące inicjatywy Unii Europejskiej z szeregiem nowych działań i środków finansowych przeznaczonych na nowy europejski Bauhaus w celu przetestowania polityki i narzędzi służących do „budowania lepszego codziennego życia” jak najbliżej obszarów lokalnych, obywateli europejskich oraz ich miejsc życia i zamieszkania, dostępnych i przystępnych cenowo dla wszystkich. Konieczne jest stałe uwzględnianie kwestii mobilności. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Należy uprościć objaśnienia tych działań i nowych funduszy europejskich przeznaczonych na nowy europejski Bauhaus oraz sposób ich funkcjonowania, tak aby mogły być uruchamiane przez stowarzyszenia i społeczności lokalne w tym samym duchu współprojektowania i jak najbliżej obywateli europejskich, ich miejsca życia i sąsiedztwa. Należy rozwijać finansowanie społecznościowe nowego europejskiego Bauhausu, a dostęp podmiotów lokalnych do tego finansowania musi gwarantować punkt kompleksowej obsługi ds. nowego europejskiego Bauhausu w każdym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Konieczne jest aktywne uczestnictwo w tym partycypacyjnym podejściu promowanym przez Komisję Europejską oraz w tworzeniu ruchu nowego europejskiego Bauhausu, aby podtrzymywać dialog z obywatelami i społeczeństwem obywatelskim w celu rozwiązywania ich codziennych problemów i poprawy jakości życia. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Istotne jest, by czynnie uczestniczyć w tym projekcie partycypacyjnym oraz ruchu, organizując coroczną konferencję EKES-u na temat nowego europejskiego Bauhausu i społeczeństwa obywatelskiego, które EKES reprezentuje w ramach proponowanego przez Komisję dorocznego festiwalu nowego europejskiego Bauhausu, oraz tworząc platformę społeczeństwa obywatelskiego dotyczącą nowego europejskiego Bauhausu. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES zaleca przyjęcie trzech podstawowych zasad, które wyłoniły się z procesu współtworzenia, łączących wymiar globalny i lokalny uczestnictwa, w tym grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, oraz transdyscyplinarność, poprzez terytorialne podejście do projektów i inicjatyw w dzielnicach, wsiach i miastach, przy jednoczesnym uwzględnieniu globalnego wymiaru zmiany klimatu i transformacji ekologicznej. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES uważa, że należy również poprzeć osie tematyczne, które wyłoniły się w fazie współprojektowania, a mianowicie: powrót do natury, odzyskanie poczucia przynależności, nadanie priorytetu ludziom, którzy tego najbardziej potrzebują, poprzez rozwiązania przystępne cenowo i dostępne dla wszystkich, zwłaszcza w zakresie mieszkalnictwa, a także długofalowy namysł nad cyklem życia w ekosystemie przemysłowym oraz cyklem życia budynków i mieszkań. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES zamierza wezwać do zapewnienia prawdziwej synergii między ruchem nowego europejskiego Bauhausu a przyszłymi zmianami legislacyjnymi związanymi z wdrażaniem Europejskiego Zielonego Ładu, aby urzeczywistnić ten ruch i spełnić wymóg „ram wspomagających”, zwłaszcza w dziedzinie zamówień publicznych i pomocy państwa. Proponuje stworzenie znaku jakości nowego europejskiego Bauhausu. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES uważa, że długoterminowe inwestycje w infrastrukturę lokalną i społeczną niezbędną do właściwego wdrożenia nowego europejskiego Bauhausu powinny być traktowane w sposób szczególny w ramach europejskiego semestru i skutecznego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES uważa również, że w ramach działań i programów europejskich nowy europejski Bauhaus powinien promować interdyscyplinarne podstawowe i ustawiczne kształcenie w nowych zawodach, które będą się rozwijać na obszarach lokalnych. |
| --- | --- |

4.9.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 429 z 11.12.2020, s. 93.

1

(2)  Dz.U. C 155 z 30.4.2021, s. 73.

2

(3)  https://ec.europa.eu/newsroom/neb/newsletter-archives/view/service/2137

3

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/80 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/80

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Reakcja na rosnące ceny energii: zestaw działań i środków wsparcia«”

[COM(2021) 660 final]

(2022/C 275/13)

| Sprawozdawczyni i sprawozdawcy: | Thomas KATTNIG, Alena MASTANTUONO, Lutz RIBBE |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni i sprawozdawcy:

Thomas KATTNIG, Alena MASTANTUONO, Lutz RIBBE

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 2.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 24.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 193/10/7 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 1.12.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia przez sekcję

2.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

193/10/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Z analizy Komisji wynika, że najsilniejszy wpływ na wzrost cen energii miał gwałtowny wzrost światowego popytu na gaz, do którego dodatkowo przyczyniło się przyspieszenie ożywienia gospodarczego, ograniczenia dostaw do UE, brak inwestycji ze względu na politykę oszczędności po kryzysie na rynku finansowym i kryzysie gospodarczym oraz spowodowane pandemią opóźnienia w konserwacji infrastruktury. Ponadto ceny energii elektrycznej również wzrosły ze względu na sezonowe warunki pogodowe (niski poziom wody i wiatru w okresie letnim), co spowodowało spadek produkcji energii ze źródeł odnawialnych w Europie. Wpływ wzrostu cen na system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) był jedynie ograniczony. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | UE dąży do osiągnięcia celów klimatycznych na rok 2030, które mają doprowadzić do gospodarki neutralnej dla klimatu do roku 2050. Oprócz ogromnych inwestycji, jakich wymaga ta transformacja, wymaga to również dostosowania całego ekosystemu energetycznego. Wraz z dążeniem do odchodzenia od energii kopalnej, a w niektórych państwach członkowskich także od energii jądrowej, będzie zmniejszać się dostępność innych źródeł i zwiększać zależność od tych nielicznych, które pozostają. Dlatego europejski system energetyczny staje się bardziej narażony, głównie na niestabilność cen, i wymaga szybkiej reakcji w celu zapewnienia stabilnego i przewidywalnego otoczenia cen energii. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Obecny kryzys cen energii nie dotknąłby europejskiego społeczeństwa i przedsiębiorstw tak mocno, gdyby Europa nie była tak silnie zależna od importu paliw kopalnych. Pewne kraje wykorzystują tę zależność do celów geopolitycznych. W rezultacie cierpią na tym europejskie przedsiębiorstwa i europejscy konsumenci. Większość państw członkowskich nadal nie zdołała zmniejszyć tej zależności, chociaż Komisja uznaje to za jeden ze strategicznych celów unii energetycznej, obok innych celów, takich jak umieszczenie konsumenta w centrum systemu energetycznego. W obu przypadkach europejska polityka energetyczna pozostaje daleko w tyle za własnymi ambicjami. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ze względu na rosnące potrzeby w zakresie elektryfikacji, powszechnie uznawanej za kluczowy czynnik realizacji europejskich celów w zakresie dekarbonizacji, Europa wymaga znacznych inwestycji w zrównoważone, bezemisyjne i niskoemisyjne źródła energii. Trzeba maksymalnych wysiłków, by zwiększyć udział energii odnawialnej, co mogłoby przyczynić się do spadku cen, a z całą pewnością wzmocni autonomię energetyczną UE (zmniejszy zależność od reżimów, które wykorzystują źródła energii, by wywierać nacisk geopolityczny). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Krajowe organy regulacyjne muszą odgrywać aktywną rolę w rozwiązywaniu wszelkiego rodzaju problemów konsumentów oraz proaktywnie informować ich o ich prawach w obecnej fazie wysokich cen. Podobnie należy zachęcać dostawców, by ustalając taryfy, nadal oferowali konsumentom także stałe taryfy, a nie tylko tzw. taryfy zmiennych, które odzwierciedlają zmiany na giełdach. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES zgadza się z Komisją, że środki, które należy podjąć w związku z rosnącymi cenami energii, nie mogą podważać wysiłków podejmowanych w ramach polityki klimatycznej. W związku z tym należy zdecydowanie wspierać osoby i podmioty dotknięte skutkami podwyżek cen, na przykład umożliwiając im realizację środków na rzecz oszczędzania energii oraz udział w wytwarzaniu i wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych samodzielnie lub w społecznościach, a tym samym korzystanie z niższych cen niskoemisyjnych i bezemisyjnych źródeł energii. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES docenia bezpośrednie wsparcie finansowe, a także instrumenty podatkowe, jako najskuteczniejsze i dające się zastosować natychmiast środki, które pomagają zagrożonym podmiotom. Jednocześnie popiera utworzenie konkretnych rozwiązań dla państw członkowskich, w odpowiedzi na rzeczywiste warunki panujące w poszczególnych krajach, np. zapobieganie odłączaniu dostaw energii w zimnych porach roku, długoterminowe plany ratalne i wykorzystanie w nich różnych instrumentów polityki podatkowej. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES nie tylko popiera środki nadzwyczajne mające na celu uniknięcie drastycznych konsekwencji społecznych, lecz także zdecydowanie opowiada się za przeprowadzeniem ocen rynkowych umożliwiających sprawdzenie zachowania podmiotów na rynku energii. Jednocześnie EKES zwraca uwagę na wspólne wartości Unii w zakresie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w rozumieniu art. 14 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zgodnie z Protokołem nr 26 w sprawie usług świadczonych w interesie ogólnym, załączonym do Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Mogłoby to zwiększyć skuteczność i wyeliminować niedoskonałości rynku. Potrzebna jest skuteczniejsza kontrola rynku przez władze. W tym kontekście warto rozważyć możliwość wspólnego zakupu gazu i ropy naftowej przez państwa członkowskie UE, zwłaszcza w świetle ostatnich wydarzeń na Ukrainie, które uwydatniły potrzebę zwiększenia przez UE jej zdolności do zabezpieczenia dostaw energii w obliczu kryzysu geopolitycznego. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ponadto niezbędne jest usprawnienie systemu sieci przesyłowej poprzez rozbudowę rurociągów międzysystemowych i lepiej rozwiniętą infrastrukturę magazynowania. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Potrzebne są zachęty dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw do nabywania produktów i technologii energooszczędnych oraz do samodzielnego wytwarzania energii. Bezpośrednia pomoc dla osób potrzebujących musi być ukierunkowana, a nie przekrojowa. Musi ona odzwierciedlać wymiar społeczny i nie może utrudniać realizacji zielonej transformacji. Można by rozważyć wprowadzenie ograniczonej czasowo dotacji (np. na pierwsze 300 kWh energii elektrycznej na osobę i na gospodarstwo domowe) do określonego limitu dochodów. Należy również przyznać pomoc bezpośrednią poniżej pułapu dochodów, który należy określić, pod warunkiem że w danej sytuacji nie jest dostępne żadne alternatywne rozwiązanie po przystępnych cenach. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Obecny kryzys cenowy niesie również nowe możliwości. Sprawia on, że inwestycje w europejskie źródła energii odnawialnej i w środki oszczędności energii stają się bardziej atrakcyjne. Jednak wielu obywateli nie stać na takie inwestycje. Potrzebne są specjalnie opracowane programy wsparcia na szczeblu Unii, państw członkowskich oraz regionów i gmin, aby umożliwić obywatelom pełnienie roli aktywnych konsumentów, jak przewidziano w pakiecie dotyczącym czystej energii, oraz korzystanie z malejących kosztów energii odnawialnej. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES podkreśla ważną rolę dostawców energii jako kluczowych podmiotów w zakresie dostępności usług świadczonych w interesie ogólnym i stwierdza, że zmiana struktury rynku energii w ciągu ostatnich 20 lat sprawiła, że państwa członkowskie dysponują mniejszą liczbą instrumentów politycznych pozwalających sprostać rosnącym kosztom energii. Obecna struktura rynku energii wydaje się mieć braki, jeśli chodzi o reagowanie na wahania cen i oferowanie korzyści małym producentom energii ze źródeł odnawialnych i wszystkim konsumentom. W związku z tym EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o przedstawienie wniosku, który zapewni skuteczną reakcję na te niedociągnięcia i będzie dostosowany do zielonej transformacji. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Tło, stan faktyczny i kontekst (przedstawione przez Komisję w komunikacie)

| 2.1. | Komisja Europejska opublikowała komunikat w sprawie sposobów reagowania na rosnące ceny energii. Motywacją dla tej publikacji, która ma formę zestawu narzędzi, jest gwałtowny, krótkoterminowy wzrost cen energii, który ma negatywny wpływ na odbudowę gospodarczą po pandemii COVID-19 i na dobrobyt ludności UE. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Komunikat w sprawie cen energii oferuje zestaw środków, za pomocą których UE i państwa członkowskie powinny zareagować w tym trudnym okresie. Obejmuje on zestaw środków natychmiastowych, krótkoterminowych i średnioterminowych. Są to zarówno narzędzia nadzwyczajne, jak i kompensacyjne, a także inwestycje oraz zmiany instytucjonalne i proceduralne. Głównymi grupami docelowymi są gospodarstwa domowe oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. Zestaw narzędzi umożliwia skoordynowane podejście w celu ochrony odbiorców najbardziej narażonych na ryzyko. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Od 2019 r. do września 2021 r. wzrost hurtowych cen gazu i energii elektrycznej wyniósł odpowiednio 429 % i 230 % jako średnia UE. Skok cen detalicznych był do tej pory znacznie bardziej umiarkowany (odpowiednio 14 % i 7 %), jednak krótkoterminowe prognozy na tegoroczną zimę wskazują, że również ceny detaliczne mogą podążać za cenami hurtowymi. Taki rozwój sytuacji oznaczałby poważny wstrząs dla budżetów gospodarstw domowych i przepływów pieniężnych przedsiębiorstw, co wymaga podjęcia uzasadnionych działań politycznych, mimo że w prognozach przewiduje się ustabilizowanie rynku mniej więcej do kwietnia 2022 r. w przypadku gazu i do 2023 r. w przypadku energii elektrycznej. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Jednak duże różnice cenowe wynikają w dużej mierze z sytuacji na rynku. Dotyczy to również częściowo systemu handlu emisjami, w którym odnotowano podobne skoki cen. W okresie od stycznia 2020 r. do listopada 2021 r. cena unijnych uprawnień do emisji wzrosła z około 20 EUR za tonę do około 75 EUR za tonę. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że największy wpływ na wzrost cen ma gwałtowny globalny wzrost zapotrzebowania na gaz, a wzrost cen tylko w niewielkim stopniu wynika z rozwoju systemu EU ETS. Zwiększony popyt na gaz wynikał z ożywienia gospodarczego, ograniczenia dostaw do UE oraz opóźnień w konserwacji infrastruktury z powodu pandemii. Ponadto ceny energii elektrycznej również wzrosły ze względu na sezonowe warunki pogodowe (niski poziom wody i wiatru w okresie letnim), co spowodowało spadek produkcji energii ze źródeł odnawialnych w Europie. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Komisja pisze o okresowych podwyżkach cen energii i przedstawia rzetelną analizę potwierdzającą to stwierdzenie. Komisja zauważa również, że w przypadku odnawialnych źródeł energii tendencja jest zupełnie inna niż w przypadku paliw kopalnych, ponieważ koszty spadają nieprzerwanie od lat. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Nie ma zatem jednego dobrego rozwiązania dla wszystkich problemów. Ceny energii w UE są bardzo zróżnicowane. Wynika to między innymi z faktu, że państwa członkowskie podejmują obecnie bardzo różne interwencje na rynkach, na przykład za pomocą podatków i ceł, zwolnień lub obciążeń, które często dotyczą tylko niektórych konsumentów. W niektórych państwach członkowskich większość cen energii dla gospodarstw domowych opiera się na cenach giełdowych energii elektrycznej i gazu ziemnego (ceny zmienne). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Oprócz tego duże uzależnienie od importu paliw kopalnych też stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw w Europie, czego jesteśmy obecnie świadkami. Wielkość dostaw wymusiła opróżnienie instalacji magazynowania gazu. Poziom magazynowania gazu w Europie gwałtownie spadł i jest rekordowo niski. Komisja Europejska powinna podjąć działania w celu wykorzystania swej silnej pozycji negocjacyjnej jako dużego hurtownika o strategicznym znaczeniu dla Rosji. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | UE dąży do osiągnięcia celów klimatycznych na rok 2030, które mają doprowadzić do gospodarki neutralnej dla klimatu do roku 2050. Oprócz ogromnych inwestycji, jakich wymaga ta transformacja, wymaga to również dostosowania całego ekosystemu energetycznego. Wraz z dążeniem do odchodzenia od energii kopalnej, a w niektórych państwach członkowskich także od energii jądrowej, będzie zmniejszać się dostępność innych źródeł i zwiększać zależność od tych nielicznych, które pozostają. Dlatego europejski system energetyczny staje się bardziej narażony na niekorzystne okoliczności, głównie na niestabilność cen, i wymaga szybkiej reakcji w celu zapewnienia stabilnego i przewidywalnego otoczenia cen energii. W tym względzie EKES z zadowoleniem przyjmuje szybką reakcję Komisji Europejskiej na wzrost cen energii i zgadza się z jej treścią, a przede wszystkim z proponowanymi instrumentami. EKES wzywa państwa członkowskie do szybkiego wykorzystania tych instrumentów w celu złagodzenia negatywnych skutków wzrostu cen dla grup znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet rozumie, że proponowane środki natychmiastowe są bardziej ukierunkowane na wyeliminowanie negatywnych skutków rozwoju rynku energii, a środki średnioterminowe – na usunięcie przyczyn. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES popiera zestaw i charakter środków natychmiastowych, które koncentrują się na grupach znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Najbardziej narażone są gospodarstwa domowe dotknięte ubóstwem energetycznym oraz gospodarstwa domowe o niskich i niższych średnich dochodach, ponieważ wydają one znacznie większą część swoich dochodów na energię. Ma to jednak również duży wpływ na przedsiębiorstwa, a konkretnie na MŚP i energochłonne gałęzie przemysłu. Wpływ wysokich cen energii nie jest jednakowo odczuwalny we wszystkich sektorach i w znacznym stopniu przyczynia się do wzrostu inflacji. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Należy również wspomnieć, ze ceny hurtowe gazu w 2021 r. nie były znacząco wyższe niż w 2008 lub 2012 r. – rynek ten jest bardzo zmienny. Jednak duże różnice cenowe wynikają w dużej mierze z sytuacji na rynku. Z analizy Komisji wynika, że najsilniejszy wpływ na wzrost cen energii miał gwałtowny wzrost światowego popytu na gaz, do którego dodatkowo przyczyniło się przyspieszenie ożywienia gospodarczego, ograniczenia dostaw do UE, brak inwestycji ze względu na politykę oszczędności po kryzysie na rynku finansowym i kryzysie gospodarczym oraz sezonowe warunki pogodowe (niski poziom wody i wiatru w okresie letnim), które spowodowały mniejszą produkcję energii ze źródeł odnawialnych w Europie. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że należy motywować społeczeństwo do przechodzenia z paliw kopalnych na odnawialne źródła energii poprzez zachęty, wsparcie finansowe i niezależne doradztwo, adresowane zwłaszcza do gospodarstw domowych o niskich dochodach i innych grup znajdujących się w trudnej sytuacji. Odnawialne źródła energii, oprócz stosunkowo wysokich początkowych kosztów inwestycji, charakteryzują się również niskimi kosztami produkcji i kosztami operacyjnymi. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Innym ważnym bodźcem jest stopniowe wycofywanie dotacji dla energii ze źródeł kopalnych. W latach 2015–2019 dopłaty do paliw kopalnych wzrosły w UE o 4 %, a w 2020 r. wymiernie zmniejszyły się. Dopłaty te spadły o 10 % w sektorze energetycznym i o 4 % w przemyśle, natomiast w transporcie wzrosły o 25 % oraz o 13 % w przypadku gospodarstw domowych, które korzystają z dotacji na zużycie oleju opałowego i gazu ziemnego (1). Dotacje odgrywają ważną rolę w dziedzinie społecznej, ponieważ zapewniają sprawiedliwe przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES zawsze opowiadał się za tym, by ceny energii wyrażały stan faktyczny, czyli powinny obejmować wszystkie efekty zewnętrzne. W tym sensie należy oczekiwać, że wyższe ceny paliw kopalnych stworzą zachęty rynkowe do oszczędzania energii i przejścia na odnawialne źródła energii. Ponadto zniesienie szkodliwych dla środowiska dotacji na energię z paliw kopalnych przyczyni się do wzrostu cen. Niemniej należy dokładnie przeanalizować społeczny i gospodarczy wpływ rosnących cen energii. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ze względu na rosnące potrzeby w zakresie elektryfikacji, powszechnie uznawanej za kluczowe narzędzie realizacji europejskich celów w zakresie dekarbonizacji, Europa potrzebuje znacznych inwestycji w zrównoważone, bezemisyjne i niskoemisyjne źródła energii. Należy przyspieszyć wsparcie dla badań, rozwoju i innowacji w dziedzinie energii, na przykład w zakresie rozwiązań dla magazynowania energii. EKES podkreśla również potrzebę wspierania produkcji energii poprzez tzw. wspólnoty energetyczne, tak aby energia była zużywana tam, gdzie jest wytwarzana, oraz aby zapewnić stabilność dostaw do niektórych obszarów. Dzielenie się energią poprzez wspólnoty energetyczne umożliwia czerpanie korzyści z obniżenia kosztów OZE wszystkim członkom, w tym odbiorcom energii znajdującym się w trudnej sytuacji lub MŚP, które nie mogą same inwestować w OZE. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Zmniejszenie wysokiego uzależnienia Europy od importu również przyczyniłoby się do obniżenia cen energii. Niektóre kraje spoza UE wykorzystują tę zależność do celów geopolitycznych. W rezultacie cierpią na tym europejskie przedsiębiorstwa i europejscy konsumenci. Dlatego słusznie Komisja już wiele lat temu uczyniła ograniczenie importu surowców energetycznych celem strategicznym, np. w ramach strategicznych unii energetycznej. Jednak samo ogłoszenie celów nie wystarczy – dotychczasowe sukcesy są mizerne (zob. TEN/724). Konieczne są konkretne działania, a tych brakuje. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Jeśli chodzi o przyszłe nośniki energii, takie jak wodór, istnieje ryzyko, że zależność od importu nawet się zwiększy, ponieważ wiele głosów opowiada się za rzekomo „tanim” importem H2, ignorując fakt, że uczyniłoby to Europę jeszcze bardziej podatną na manipulacje cenowe ze strony krajów pozaeuropejskich o interesach geopolitycznych, gdzie koszty ponosiliby konsumenci. Jest to dobrze znany problem, który sięga czasów pierwszego kryzysu naftowego z 1973 roku. Od tego czasu nie poprawiono prawie niczego, pomimo wszystkich obietnic złożonych na przykład w strategicznych ramach unii energetycznej. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES uważa, że poprzez zachęty, wsparcie finansowe i niezależne doradztwo należy motywować społeczeństwo do przechodzenia z paliw kopalnych na odnawialne źródła energii, które oprócz stosunkowo wysokich początkowych kosztów inwestycji charakteryzują się również niskimi kosztami produkcji i kosztami operacyjnymi. Jednak niektóre odnawialne źródła energii nie są niestety źródłem stabilnym, co wymaga stosowania technologii magazynowania, a w fazie przejściowej – w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii – źródeł takich jak gaz oraz bezpiecznych i zrównoważonych źródeł bezemisyjnych i niskoemisyjnych. Dlatego Komisja Europejska powinna wszcząć kampanię mającą na celu lepsze wyjaśnienie korzyści płynących z czystej energii. EKES powinien wnieść wkład w taką kampanię i służyć swoją wiedzą fachową. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W przypadku konsumentów końcowych istnieją dwa sposoby natychmiastowego zmniejszenia opłat za energię: a) oszczędzanie energii i b) wykorzystywanie lokalnie odnawialnych źródeł energii. Problem jest jednak taki, że w obu przypadkach konieczne są inwestycje początkowe (np. w izolację cieplną, bardziej ekonomiczne nowe urządzenia, systemy fotowoltaiczne itp.). Ci, którzy najbardziej cierpią z powodu wysokich cen energii, zazwyczaj nie mogą sobie pozwolić na takie inwestycje. Rozwiązaniem mogłoby być zawieranie umów przez państwo: w takich przypadkach państwo finansuje tego rodzaju inwestycje z góry, a konsumenci uiszczają odsetki i dokonują spłaty z części swoich oszczędności na rachunkach za energię elektryczną i ogrzewanie. Mogą oni zachować pozostałą część oszczędności. Model ten sprawdził się w krajach rozwijających się i można by go łatwo przenieść do Europy. Ważne jest, aby przestrzegać minimalnych standardów prawa ochrony konsumentów, takich jak przejrzysta księgowość i możliwości rozwiązania umowy. Inną opcją są bezpośrednie dotacje inwestycyjne. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Środki kompensacyjne muszą być ukierunkowane, a nie udzielane każdemu; muszą one odzwierciedlać wymiar społeczny i nie utrudniać realizacji zielonej transformacji. Można by rozważyć wprowadzenie ograniczonej czasowo dotacji (np. na pierwsze 300 kWh energii elektrycznej na osobę w gospodarstwie domowym) do określonego limitu dochodów. Zasadnicze znaczenie wydaje się mieć dotacja przyznawana grupom znajdującym się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że w ich sytuacji nie jest dostępne przystępne cenowo alternatywne rozwiązanie w zakresie ogrzewania lub transportu. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | EKES wzywa państwa członkowskie do usunięcia przeszkód technicznych utrudniających wdrażanie odnawialnych źródeł energii, takich jak długie terminy wydawania pozwoleń na budowę turbin wiatrowych. Komitet wzywa również państwa członkowskie do rozważenia, w miarę możliwości, wykorzystania sieci 5G w ramach zielonej transformacji, aby zoptymalizować zużycie energii i oszczędności. W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by zająć się tą kwestią w 2022 r. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Komitet wzywa do zapewnienia większej autonomii w zakresie źródeł energii, gdyż duża zależność od importu ma wpływ na ceny energii. Komisja Europejska uznała zmniejszenie importu zasobów energetycznych za cel strategiczny. Konieczne są konkretne działania, a w przypadku przyszłych nośników energii, takich jak wodór, należy unikać uzależnienia od importu. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | EKES nie tylko popiera środki nadzwyczajne mające na celu uniknięcie drastycznych konsekwencji społecznych, lecz także zdecydowanie opowiada się za ocenami rynkowymi, które pozwalają na sprawdzenie zachowania podmiotów na rynku energii. Jednocześnie EKES zwraca uwagę na wspólne wartości Unii w zakresie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w rozumieniu art. 14 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zgodnie z Protokołem nr 26 w sprawie usług świadczonych w interesie ogólnym, załączonym do Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Mogłoby to doprowadzić do jego ulepszenia, zwiększenia wydajności i wyeliminowania niedoskonałości rynku. Potrzebna jest skuteczniejsza kontrola rynku przez władze. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | EKES wzywa Komisję Europejską do stałego monitorowania nadzwyczajnej sytuacji na rynku energii, do codziennej oceny wyników i do dostosowywania intensywności przyjętych środków do rozwoju sytuacji. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Chociaż EKES zawsze wyrażał opinię, że potrzebujemy silnego systemu handlu uprawnieniami do emisji w celu wyceny negatywnych efektów zewnętrznych, należy wziąć pod uwagę, że przedsiębiorstwa potrzebujące uprawnień konkurują z instytucjami finansowymi i pośrednikami, ponieważ emitują CO2 w procesie produkcji. Handel uprawnieniami do emisji jest instrumentem wykorzystywanym do ustalania cen efektów zewnętrznych, takich jak szkody klimatyczne, ale nie powinien stać się rynkiem spekulacji finansowych. Komisja Europejska powinna przeanalizować, jakie opcje ma UE w zakresie kształtowania struktur rynkowych zapobiegających tego rodzaju zmianom, które są niezwykle szkodliwe dla konsumentów, przedsiębiorstw zaopatrujących i inwestorów. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | EKES podkreśla ważną rolę dostawców energii jako kluczowych podmiotów w zakresie dostępności usług świadczonych w interesie ogólnym i stwierdza, że zmiana struktury rynku energii w ciągu ostatnich 20 lat sprawiła, że państwa członkowskie dysponują mniejszą liczbą instrumentów politycznych pozwalających sprostać rosnącym kosztom energii. Obecna struktura rynku energii wydaje się mieć braki, jeśli chodzi o reagowanie na wahania cen i oferowanie korzyści małym producentom energii ze źródeł odnawialnych i wszystkim konsumentom. W związku z tym EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o przedstawienie wniosku, który zapewni skuteczną reakcję na te niedociągnięcia i będzie dostosowany do zielonej transformacji. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Komitet podkreśla, że należy kontynuować środki średnioterminowe wspierające odporność i zrównoważony charakter rynku energii w UE oraz przystępnych cen jego produktów. Szczególnie ważne jest zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii (ponieważ wiele z obecnych mocy konwencjonalnych wkrótce nie będzie dostępnych), a tym samym wspieranie strony podażowej rynku. Jednocześnie równie istotne jest rozwijanie łączności i bezpieczeństwa dostaw energii w całej UE oraz pobudzanie inwestycji publicznych w infrastrukturę sieciową. W przeciwnym razie założenie Komisji Europejskiej, że najlepszym sposobem na stabilność cen energii i ich zrównoważony charakter jest instalacja nowych źródeł odnawialnych, okaże się chybione. |
| --- | --- |

3.20.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES jest przekonany, że należy przyjąć nowe, bardziej precyzyjne i surowsze przepisy regulacyjne dotyczące dostawców energii dla konsumentów końcowych. Komitet jest zdania, że niektórzy z tych dostawców energii nie działają w sposób kompetentny. Innymi słowy, dostawcy powinni być w stanie wytrzymać wahania cen na rynku i nie powinni od razu wypowiadać umów z konsumentami. Powinni np. posiadać wystarczającą rezerwę kapitałową lub spełniać określone warunki. EKES uważa, że rola krajowych organów regulacyjnych powinna również polegać na regularnym przeprowadzaniu dokładnej analizy rozliczalności operatorów rynku. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Krajowe organy regulacyjne muszą odgrywać aktywną rolę w rozwiązywaniu wszelkiego rodzaju problemów konsumentów oraz proaktywnie informować konsumentów o ich prawach w obecnej fazie wysokich cen. Obejmuje to informowanie o możliwości zmiany dostawcy, rezygnacji z usług lub o ofercie niezależnych portali porównawczych, na których można porównać różne taryfy i ich warunki, ale także wsparcie w sporach i wdrażanie procedur arbitrażowych. Podobnie należy zachęcać dostawców, by przy ustalaniu taryf zawsze zapewniali konsumentom dostęp do stabilnych taryf, a nie tylko do tzw. taryf zmiennych, które odzwierciedlają zmiany na giełdach. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES sugeruje bardziej proaktywną politykę ochrony konsumentów, mającą na celu informowanie konsumentów, oraz lepsze przygotowanie dostawców energii na sytuacje kryzysowe, w tym obowiązek zabezpieczania się przed problemem wzrostu cen na rynku hurtowym. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Konsumenci potrzebują lepszej ochrony, przejrzystych warunków umownych, skutecznej kontroli cen, niezależnego doradztwa i prostych możliwości egzekwowania prawa, przede wszystkim w dziedzinie ogrzewania i chłodzenia. Istnieje potrzeba rozgraniczenia pomiędzy kontraktowaniem oszczędności energii a kontraktowaniem obiektów. Należy prawnie ustalić, że najemcy powinni pokrywać tylko rzeczywiste koszty operacyjne za dostawę energii. W przypadku wytwarzania ciepła w budynku są to jedynie koszty wykorzystanego źródła energii wraz z uzasadnionymi kosztami utrzymania i obsługi systemu ogrzewania. Ryzyko umowne i finansowe wynikające z umów powinni ponosić ci, którzy zawierają takie umowy podstawowe, np. deweloperzy i podmioty wynajmujące nieruchomości. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES docenia bezpośrednie wsparcie finansowe, a także instrumenty podatkowe, jako najskuteczniejsze i dające się zastosować natychmiast środki, które pomagają zagrożonym podmiotom. Jednocześnie popiera utworzenie konkretnych rozwiązań dla państw członkowskich, stanowiących odpowiedź na faktyczne warunki panujące w poszczególnych krajach, np. zapobieganie odłączaniu dostaw energii w zimnych porach roku, długoterminowe plany ratalne i wykorzystanie w nich różnych instrumentów polityki podatkowej. Państwa członkowskie muszą również wdrożyć konkretne instrumenty i programy, które pomagają gospodarstwom domowym o szczególnie niskich dochodach we wdrażaniu środków w zakresie efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Jeśli chodzi o opodatkowanie, w swoim zestawie narzędzi Komisja zaleca obniżenie podatków związanych z energią do minimalnych stawek podatkowych określonych w dyrektywach (dyrektywa w sprawie opodatkowania energii, dyrektywa VAT). W celu wspierania dostępu do zielonej energii, zwłaszcza energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, konieczne jest wprowadzenie stawki podatkowej różnicującej wpływ źródeł energii na środowisko, zgodnie z propozycją Komisji zawartą w zmianie dyrektywy w sprawie opodatkowania energii (COM(2021) 563). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES zwraca uwagę na istotną rolę władz lub podmiotów lokalnych i regionalnych we wspieraniu gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym. Często za konkretne pakiety środków, np. w Austrii za dopłaty do ogrzewania w celu wsparcia finansowej przystępności ogrzewania i ciepłej wody, odpowiadają kraje związkowe (regiony) i gminy. Te usługi wsparcia powinny być wymienione w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu, aby umożliwić porównanie między państwami członkowskimi i – na tej podstawie – wzajemne uczenie się. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Dostępność energii po korzystnych cenach jest podstawowym warunkiem uczestnictwa w życiu społecznym i godnych warunków życia, ponieważ to właśnie energia umożliwia przede wszystkim dostarczanie światła, ciepła, mobilność i komunikację. Osoby dotknięte ubóstwem energetycznym nie mogą bez obaw korzystać z tego rodzaju zaopatrzenia, dlatego też są one w znacznym stopniu ograniczone w życiu codziennym. Należy temu zdecydowanie przeciwdziałać i nieustająco walczyć z ubóstwem energetycznym. |
| --- | --- |

4.8.

Bruksela, dnia 24 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2021) 950 final.

1

---

ZAŁĄCZNIK

Następująca poprawka, która uzyskała poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, została odrzucona w trakcie debaty:

Punkt 3.12

Zmienić:

| Opinia sekcji | Poprawka |
| --- | --- |
| W przypadku konsumentów końcowych istnieją dwa sposoby natychmiastowego zmniejszenia opłat za energię: a) oszczędzanie energii i b) wykorzystywanie lokalnie odnawialnych źródeł energii. Problem jest jednak taki, że w obu przypadkach konieczne są inwestycje początkowe (np. w izolację cieplną, bardziej ekonomiczne nowe urządzenia, systemy fotowoltaiczne itp.). Ci, którzy najbardziej cierpią z powodu wysokich cen energii, zazwyczaj nie mogą sobie pozwolić na takie inwestycje.
  Rozwiązaniem mogłoby być zawieranie umów przez państwo: w takich przypadkach państwo finansuje tego rodzaju inwestycje z góry, a konsumenci uiszczają odsetki i dokonują spłaty z części swoich oszczędności na rachunkach za energię elektryczną i ogrzewanie. Mogą oni zachować pozostałą część oszczędności. Model ten sprawdził się w krajach rozwijających się i można by go łatwo przenieść do Europy. Ważne jest, aby przestrzegać minimalnych standardów prawa ochrony konsumentów, takich jak przejrzysta księgowość i możliwości rozwiązania umowy. Inną opcją są bezpośrednie dotacje inwestycyjne. | W przypadku konsumentów końcowych istnieją dwa sposoby natychmiastowego zmniejszenia opłat za energię: a) oszczędzanie energii i b) wykorzystywanie lokalnie odnawialnych źródeł energii. Problem jest jednak taki, że w obu przypadkach konieczne są inwestycje początkowe (np. w izolację cieplną, bardziej ekonomiczne nowe urządzenia, systemy fotowoltaiczne itp.). Ci, którzy najbardziej cierpią z powodu wysokich cen energii, zazwyczaj nie mogą sobie pozwolić na takie inwestycje. |

Opinia sekcji

Poprawka

W przypadku konsumentów końcowych istnieją dwa sposoby natychmiastowego zmniejszenia opłat za energię: a) oszczędzanie energii i b) wykorzystywanie lokalnie odnawialnych źródeł energii. Problem jest jednak taki, że w obu przypadkach konieczne są inwestycje początkowe (np. w izolację cieplną, bardziej ekonomiczne nowe urządzenia, systemy fotowoltaiczne itp.). Ci, którzy najbardziej cierpią z powodu wysokich cen energii, zazwyczaj nie mogą sobie pozwolić na takie inwestycje.
  Rozwiązaniem mogłoby być zawieranie umów przez państwo: w takich przypadkach państwo finansuje tego rodzaju inwestycje z góry, a konsumenci uiszczają odsetki i dokonują spłaty z części swoich oszczędności na rachunkach za energię elektryczną i ogrzewanie. Mogą oni zachować pozostałą część oszczędności. Model ten sprawdził się w krajach rozwijających się i można by go łatwo przenieść do Europy. Ważne jest, aby przestrzegać minimalnych standardów prawa ochrony konsumentów, takich jak przejrzysta księgowość i możliwości rozwiązania umowy. Inną opcją są bezpośrednie dotacje inwestycyjne.

W przypadku konsumentów końcowych istnieją dwa sposoby natychmiastowego zmniejszenia opłat za energię: a) oszczędzanie energii i b) wykorzystywanie lokalnie odnawialnych źródeł energii. Problem jest jednak taki, że w obu przypadkach konieczne są inwestycje początkowe (np. w izolację cieplną, bardziej ekonomiczne nowe urządzenia, systemy fotowoltaiczne itp.). Ci, którzy najbardziej cierpią z powodu wysokich cen energii, zazwyczaj nie mogą sobie pozwolić na takie inwestycje.

Uzasadnienie

Należy skreślić ten fragment, ponieważ jest on niezrozumiały, proponowane rozwiązanie jest niejasne i nie jest właściwe proponowanie przeniesienia rozwiązań z krajów rozwijających się do Europy bez dokładnego tych rozwiązań sprawdzenia.

Wynik głosowania nad poprawką

| Za: | 44 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 120 |
| Wstrzymało się: | 51 |

Za:

44

Przeciw:

120

Wstrzymało się:

51

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/88 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/88

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 995/2010”

[COM(2021) 706 final – 2021/0366 (COD)]

(2022/C 275/14)

| Sprawozdawca: | Arnold PEUCH d’ALISSAC |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Florian MARIN |

Sprawozdawca:

Arnold PEUCH d’ALISSAC

Współsprawozdawca:

Florian MARIN

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 17.1.2022
  Rada Europejska, 17.1.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 225/3/2 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 17.1.2022

Rada Europejska, 17.1.2022

Podstawa prawna

Art. 192 ust. 1 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

9.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

225/3/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia. Inicjatywa ustawodawcza Komisji jest aktualna i bardzo istotna. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Komitet zdaje sobie wprawdzie sprawę, że Komisja Europejska dąży do znalezienia równowagi między łatwością wdrażania a skutecznością, jednak uważa, że należy rozszerzyć zakres rozporządzenia:






  — | Powinno ono obejmować nie tylko wylesianie i degradację lasów. Produkty i towary, których wytwarzanie doprowadziło do zniszczenia innych ekosystemów ochrony o wysokiej wartości, takich jak sawanny, tereny podmokłe, torfowiska, lasy namorzynowe lub nadbrzeżne strefy buforowe, również powinny być objęte zakazem wprowadzania do obrotu na rynku europejskim. |
| --- | --- | --- |

1.2.

—

Powinno ono obejmować nie tylko wylesianie i degradację lasów. Produkty i towary, których wytwarzanie doprowadziło do zniszczenia innych ekosystemów ochrony o wysokiej wartości, takich jak sawanny, tereny podmokłe, torfowiska, lasy namorzynowe lub nadbrzeżne strefy buforowe, również powinny być objęte zakazem wprowadzania do obrotu na rynku europejskim.

| — | Ważne towary stanowiące zagrożenie dla lasów, takie jak kukurydza i kauczuk, powinny zostać objęte zakresem rozporządzenia od momentu jego wejścia w życie. Ponadto należy rozszerzyć wykaz produktów pochodnych, a rozporządzenie powinno obejmować produkty pochodzące od zwierząt karmionych towarami stanowiącymi zagrożenie dla lasów, aby uniknąć efektu wycieku i nieuczciwej konkurencji. |
| --- | --- |

—

Ważne towary stanowiące zagrożenie dla lasów, takie jak kukurydza i kauczuk, powinny zostać objęte zakresem rozporządzenia od momentu jego wejścia w życie. Ponadto należy rozszerzyć wykaz produktów pochodnych, a rozporządzenie powinno obejmować produkty pochodzące od zwierząt karmionych towarami stanowiącymi zagrożenie dla lasów, aby uniknąć efektu wycieku i nieuczciwej konkurencji.

| — | Obok wylesiania i degradacji lasów rozporządzenie musi uwzględniać inne bardzo ważne kwestie społeczne i środowiskowe związane z wytwarzaniem produktów objętych rozporządzeniem. Ma to tym większe znaczenie dla kwestii praw człowieka, sprawiedliwego traktowania pracowników oraz praw pracowniczych. Wymóg legalności jedynie w kraju produkującym, jak określono we wniosku, nie jest wystarczający z tych samych powodów, dla których nie wystarczy on, by zapobiec wylesianiu. |
| --- | --- |

—

Obok wylesiania i degradacji lasów rozporządzenie musi uwzględniać inne bardzo ważne kwestie społeczne i środowiskowe związane z wytwarzaniem produktów objętych rozporządzeniem. Ma to tym większe znaczenie dla kwestii praw człowieka, sprawiedliwego traktowania pracowników oraz praw pracowniczych. Wymóg legalności jedynie w kraju produkującym, jak określono we wniosku, nie jest wystarczający z tych samych powodów, dla których nie wystarczy on, by zapobiec wylesianiu.

| 1.3. | Efektywność i skuteczność proponowanych przepisów zależy od priorytetu, jaki zostanie im nadany w państwach członkowskich, oraz od zdolności operacyjnej właściwych organów w każdym państwie członkowskim. Należy położyć duży nacisk na to, by wszystkie państwa członkowskie przeprowadzały efektywną i skuteczną kontrolę, by na inicjatywę przeznaczono niezbędne środki oraz by we wszystkich państwach członkowskich istniały odpowiednie systemy przed wejściem w życie rozporządzenia. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | W przypadku wielu towarów Europa wcale nie jest największym nabywcą. Wpływ na wylesianie, jaki ma niewielki europejski popyt na takie towary, może być ograniczony. Priorytetem powinna być współpraca polityczna i dostosowanie inicjatyw dotyczących popytu do działań innych głównych krajów importujących. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Spełnienie europejskich wymogów dotyczących dokumentacji będzie stanowiło wyzwanie dla krajów i regionów produkujących, a zwłaszcza dla rolników i drobnych producentów rolnych. EKES uważa, że kosztów proponowanego rozporządzenia nie należy przenosić na drobnych producentów rolnych, którzy i tak ledwo uzyskują dochód pozwalający na utrzymanie się.
  Europa musi zaangażować się wraz z krajami produkującymi i zaoferować swoją pomoc i współpracę we wdrażaniu środków niezbędnych do spełnienia europejskich wymogów. Komisja powinna uznać potencjalną rolę drobnych producentów rolnych, w tym kobiet jako inicjatorek zmian, oraz zapewnić ich skuteczny, swobodny, faktyczny i świadomy udział. Producentom w biednych krajach należy dać wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się.
  Rolę certyfikacji i wpływ proponowanego rozporządzenia na rolników, w tym drobnych producentów rolnych i społeczności lokalne, należy ocenić ex ante, a wnioski z tych ocen trzeba uwzględnić w rozporządzeniu przed jego wejściem w życie. |
| --- | --- |

1.5.

Europa musi zaangażować się wraz z krajami produkującymi i zaoferować swoją pomoc i współpracę we wdrażaniu środków niezbędnych do spełnienia europejskich wymogów. Komisja powinna uznać potencjalną rolę drobnych producentów rolnych, w tym kobiet jako inicjatorek zmian, oraz zapewnić ich skuteczny, swobodny, faktyczny i świadomy udział. Producentom w biednych krajach należy dać wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się.

Rolę certyfikacji i wpływ proponowanego rozporządzenia na rolników, w tym drobnych producentów rolnych i społeczności lokalne, należy ocenić ex ante, a wnioski z tych ocen trzeba uwzględnić w rozporządzeniu przed jego wejściem w życie.

| 1.6. | Kary powinny być odstraszające. Jednocześnie kary i polityka „zero tolerancji” nie powinny prowadzić do unikania ryzyka. Jeżeli nabywcy na rynku europejskim będą całkowicie unikać towarów niosących ze sobą poważne ryzyko wylesiania, to istnieje prawdopodobieństwo, że rolnicy i drobni producenci rolni na obszarach oddalonych zostaną pozostawieni w tyle. Ponadto istnieje niebezpieczeństwo, że Europa straci możliwość pomocy w przejściu na bardziej zrównoważone modele produkcji na obszarach, na których ma to największe znaczenie. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | W Europie występuje niedobór białka strukturalnego, który jest obecnie pokrywany przez importowane pasze białkowe, z których część pochodzi z regionów zagrożonych wylesianiem.
  Europa musi więc zwiększyć swój poziom samowystarczalności w zakresie białek roślinnych. UE powinna również opracować specjalną strategię – powiązaną z programem „Horyzont Europa” i unijnym funduszem innowacyjnym – na rzecz rozwoju, zwiększania produkcji i wprowadzania na rynek nowych źródeł białka. Mogłoby to obejmować przyjazną dla środowiska biorafinację wieloletnich traw i produkcję na dużą skalę białek z mikroalg karmiących się metanem. |
| --- | --- |

1.7.

Europa musi więc zwiększyć swój poziom samowystarczalności w zakresie białek roślinnych. UE powinna również opracować specjalną strategię – powiązaną z programem „Horyzont Europa” i unijnym funduszem innowacyjnym – na rzecz rozwoju, zwiększania produkcji i wprowadzania na rynek nowych źródeł białka. Mogłoby to obejmować przyjazną dla środowiska biorafinację wieloletnich traw i produkcję na dużą skalę białek z mikroalg karmiących się metanem.

| 1.8. | Zwolnienia dla MŚP i uproszczone procedury należytej staranności w ramach krajowego systemu analizy porównawczej nie powinny prowadzić do powstania luk prawnych, które mogłyby sprawić, że rozporządzenie stanie się nieskuteczne. Jednocześnie rozporządzenie nie może powodować niepotrzebnych obciążeń administracyjnych i kosztów. Komisja powinna dokładnie ocenić, czy proponowane przepisy dotyczące geolokalizacji do pojedynczych działek oraz wymogi dotyczące dowodów w krajach o niskim ryzyku są proporcjonalne lub konieczne. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie powinni odgrywać konkretną rolę w monitorowaniu skuteczności ograniczania wylesiania. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Europejski Komitet Regionów – powinny stać się członkami wielostronnej platformy Komisji Europejskiej. Platforma powinna odgrywać centralną rolę w nadzorowaniu wdrażania prawodawstwa. Zainteresowanym stronom platformy trzeba zapewnić wsparcie z wykorzystaniem danych satelitarnych oraz uwzględnić kwestię własności danych. Potrzebne jest wspólne podejście państw członkowskich do określania zdrowia i ogólnego stanu lasów. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Rozporządzenie musi być zgodne z umowami, które UE zawarła ze swoimi partnerami handlowymi. Jako duży importer oraz największy eksporter UE jest żywo zainteresowana dobrze funkcjonującym, sprawiedliwym i zrównoważonym systemem handlu międzynarodowego. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Kontekst

| 2.1. | W dniu 17 listopada 2021 r. Komisja Europejska opublikowała wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udostępniania na rynku Unii, jak również wywozu z Unii niektórych towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów oraz uchylającego rozporządzenie (UE) nr 995/2010. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Inicjatywa ta została wymieniona w komunikacie Komisji w sprawie zintensyfikowania działań UE na rzecz ochrony i odtwarzania światowych lasów, opublikowanym w lipcu 2019 r. Wniosek jest częścią Europejskiego Zielonego Ładu, strategii UE na rzecz różnorodności biologicznej oraz strategii „Od pola do stołu”. Wniosek odzwierciedla również niektóre istotne elementy rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 22 października 2020 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie unijnych ram prawnych mających na celu zatrzymanie i odwrócenie globalnego wylesiania spowodowanego przez UE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Celem rozporządzenia jest ograniczenie wylesiania i degradacji lasów spowodowanych unijną konsumpcją i produkcją. To z kolei ma doprowadzić do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych i utraty różnorodności biologicznej na świecie. Inicjatywa ma na celu ograniczenie do minimum konsumpcji produktów pochodzących z łańcuchów dostaw związanych z wylesianiem lub degradacją lasów po 31 grudnia 2020 r. oraz zwiększenie popytu w UE na handel legalnymi i niepowodującymi wylesiania towarami i produktami. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Proponowane rozporządzenie zawiera definicje terminów „las”, „wylesianie”, „las zasadzony przez człowieka” i „plantacja leśna”, które opierają się na definicjach tych terminów stosowanych przez FAO, ale z pewnymi istotnymi zmianami. Definicja „degradacji lasów” znacznie odbiega od równoważnej definicji FAO. Odpowiednie towary i produkty mogą być wprowadzane do obrotu lub udostępniane na rynku unijnym lub wywożone jedynie wtedy, gdy spełnione są wszystkie następujące warunki:






  — | produkty lub towary nie powodują wylesiania, |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

produkty lub towary nie powodują wylesiania,

| — | zostały wyprodukowane zgodnie z odpowiednimi przepisami kraju produkcji oraz |
| --- | --- |

—

zostały wyprodukowane zgodnie z odpowiednimi przepisami kraju produkcji oraz

| — | są one objęte oświadczeniem o zachowaniu należytej staranności. |
| --- | --- |

—

są one objęte oświadczeniem o zachowaniu należytej staranności.

| 2.5. | „Odnośne” towary i produkty – zakres stosowania rozporządzenia – wymieniono w art. 1: bydło, kakao, kawa, olej palmowy, soja i drewno. Ponadto załącznik 1 określa niektóre „odnośne produkty”, które zawierają odnośne towary, były nimi karmione lub zostały wytworzone przy ich użyciu, z odniesieniem do kodu HS produktu.
  Zakres rozporządzenia został określony poprzez ocenę, które parametry pozwoliłyby na najskuteczniejsze zmniejszenie wkładu Unii w wylesianie i degradację lasów powodowane przez towary i produkty, a także poprzez ocenę (braku) zdolności Komisji do zbadania potencjalnego wpływu stosowania rozporządzenia do wszystkich produktów pochodnych.
  Zakres produktów pochodnych wymienionych w załączniku I zostanie poddany przeglądowi nie później niż dwa lata po wejściu w życie rozporządzenia. Komisja może przyjąć akty delegowane w celu włączenia dodatkowych „odnośnych produktów”. |
| --- | --- |

2.5.

Zakres rozporządzenia został określony poprzez ocenę, które parametry pozwoliłyby na najskuteczniejsze zmniejszenie wkładu Unii w wylesianie i degradację lasów powodowane przez towary i produkty, a także poprzez ocenę (braku) zdolności Komisji do zbadania potencjalnego wpływu stosowania rozporządzenia do wszystkich produktów pochodnych.

Zakres produktów pochodnych wymienionych w załączniku I zostanie poddany przeglądowi nie później niż dwa lata po wejściu w życie rozporządzenia. Komisja może przyjąć akty delegowane w celu włączenia dodatkowych „odnośnych produktów”.

| 2.6. | Należyta staranność podmiotów obejmuje gromadzenie informacji, dokumentów i danych, a także środki oceny ryzyka i środki ograniczające ryzyko. Informacje niezbędne do spełnienia wymogów rozporządzenia obejmują informacje o dostawcach, identyfikację kraju produkcji i współrzędne geolokalizacyjne wszystkich działek, na których produkowane są odnośne towary i produkty, a także datę i zakres czasowy produkcji. Podmioty handlowe, które są MŚP będą podlegać łagodniejszym obowiązkom w zakresie należytej staranności. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | System zasad należytej staranności opiera się na wynikach i nakłada na podmioty obowiązek upewnienia się, że nie istnieje ryzyko albo istnieje tylko „znikome ryzyko”, że towary i produkty nie są legalne i/lub niepowodujące wylesiania. Jeżeli podmioty nie wywiązują się z tego obowiązku, nie mogą wprowadzać odnośnych towarów i produktów na rynek UE lub ich wywozić z tego rynku. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Proponowane rozporządzenie wprowadza system wskaźników dla poszczególnych krajów, który pozwoli Komisji na kategoryzację krajów lub regionów wewnątrz krajów według modeli wylesiania związanych z odpowiednimi produktami objętymi systemem. Będą istniały trzy kategorie ryzyka: niskie, standardowe i wysokie. Obowiązki podmiotów gospodarczych i organów państw członkowskich będą się różnić w zależności od poziomu ryzyka w kraju lub regionie produkcji, z uproszczonymi zasadami należytej staranności w przypadku krajów lub regionów niskiego ryzyka i wzmocnionymi wymogami w zakresie kontroli ze strony właściwych organów w przypadku przywozu z państw wysokiego ryzyka. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Rozporządzenie nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia skutecznych kontroli towarów i produktów za pośrednictwem właściwych organów, w tym ustanowienia planu uwzględniającego podejście oparte na ryzyku. Właściwe organy muszą też przeprowadzać kontrole podmiotów gospodarczych. Państwa członkowskie muszą zapewnić właściwym organom odpowiednie uprawnienia i zasoby do wypełniania ich obowiązków. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia ma na celu przedstawienie perspektywy społeczeństwa obywatelskiego w odniesieniu do tego rozporządzenia. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Komitet z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony przez Komisję wniosek dotyczący rozporządzenia. Znaczna część globalnego wylesiania jest związana z powiększaniem się terenów rolniczych i popytem na towary takie jak wołowina, drewno, olej palmowy i soja. UE jest głównym konsumentem tych produktów, a niektóre z nich są wytwarzane w sposób niezrównoważony, co powoduje wylesianie. Dlatego też inicjatywa ustawodawcza Komisji pojawia się w samą porę i jest niezwykle istotna. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Komitet oczekuje, że rozporządzenie UE będzie wyraźnym sygnałem dla rynku i silną zachętą dla łańcuchów dostaw, w których UE jest głównym nabywcą międzynarodowym, do przekształcania i dokumentowania produkcji niepowodującej wylesiania. Ponadto wspólne przepisy UE zapewnią równe warunki konkurencji na rynku wewnętrznym UE. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W przypadku niektórych towarów Europa jest daleka od bycia największym importerem i ma mniejszy wpływ na organizację i logistykę łańcuchów dostaw w krajach będących producentami. W odniesieniu do wylesiania należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie między małymi i dużymi przedsiębiorstwami. Wpływ dużych przedsiębiorstw w łańcuchu dostaw jest ogromny.
  Głównym priorytetem powinna być współpraca polityczna i dostosowanie inicjatyw dotyczących popytu na produkty niepowodujące wylesiania do innych głównych krajów importujących. Zbliżający się szczyt COP27 może być okazją do zawarcia porozumienia politycznego. |
| --- | --- |

3.3.

Głównym priorytetem powinna być współpraca polityczna i dostosowanie inicjatyw dotyczących popytu na produkty niepowodujące wylesiania do innych głównych krajów importujących. Zbliżający się szczyt COP27 może być okazją do zawarcia porozumienia politycznego.

| 3.4. | Współpraca z krajami będącymi producentami jest jeszcze ważniejsza w kontekście wspierania ich w zwalczaniu podstawowych przyczyn wylesiania. Zmniejszanie ubóstwa, oferowanie i zwiększanie możliwości dostępu do godnego życia, włączając w to jakość miejsc pracy oraz inwestowanie w rozwój obszarów wiejskich, będzie miało bezpośredni wpływ na wylesianie. Ograniczenie wylesiania musi uwzględniać kulturowe znaczenie lasu, szczególnie dla społeczności wiejskich i leśnych. W odniesieniu do pozyskiwania drewna UE powinna dążyć do wspierania wdrażania zrównoważonych metod gospodarki leśnej. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Niektóre przypadki wylesienia w niektórych krajach są powodowane przez rolników i społeczności wiejskie, które polegają na używaniu drewna na opał i ogrzewanie lub karczują małe działki pod uprawy i pastwiska. Zdecydowana większość wylesiania jest jednak spowodowana przekształceniem lasów w komercyjną działalność rolniczą. Proponowane rozporządzenie nie miałoby zastosowania do przypadków wycinania przez społeczności lokalne lasów, które są ich własnością lub które zajmują, aby zapewnić sobie środki do życia, jeżeli nie prowadzi to do wprowadzenia na rynek UE produktów uprawianych na tych gruntach. Jednak mechanizmy wsparcia, w tym pomoc finansowa i współpraca angażująca te grupy, również będą ważne w dalszym ograniczaniu wylesiania. EKES uważa, że kosztów proponowanego rozporządzenia nie należy przenosić na drobnych producentów rolnych, którzy i tak ledwo uzyskują dochód pozwalający na utrzymanie się – niezależnie od tego, czy ich produkty są eksportowane, czy nie. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Priorytetem powinno być wyeliminowanie w szczególności praktyk na dużą skalę lub stosowanych przez dużą liczbę małych i średnich podmiotów, w których wycina się las na potrzeby rolnictwa komercyjnego lub innych celów przemysłowych (takich jak górnictwo, eksploatacja zasobów naturalnych lub związana z nimi infrastruktura). Ważne jest podnoszenie świadomości w UE i w krajach producenckich na temat roli i znaczenia lasów w przeciwdziałaniu zmianom klimatu i sekwestracji dwutlenku węgla: należy zapewnić wsparcie finansowe UE na ten cel. Niezbędne jest przekazywanie najlepszych praktyk, tworzenie pomostów tematycznych i punktów kompleksowej obsługi na platformach internetowych na całym świecie. Edukacja, szkolenia i wykwalifikowana siła robocza mają kluczowe znaczenie dla długoterminowego ograniczenia wylesiania. Programy wsparcia technicznego mające na celu zwiększenie wydajności należy uznać za alternatywę dla zajmowania większej ilości gruntów na potrzeby rolnictwa. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES wzywa do pilnego wprowadzenia mechanizmu reagowania w celu wsparcia osób i społeczeństwa obywatelskiego, które chronią lasy w UE i poza nią. Ochrona lasów i środowiska naturalnego, osuwiska i siedliska stanowią duże zagrożenie dla społeczności lokalnych i tubylczych, gdzie ludzie giną za ich ochronę i obronę, zarówno poza UE, jak i w niektórych państwach członkowskich UE. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Zdecydowana większość rolników i drobnych producentów rolnych nie stosuje nielegalnych praktyk ani praktyk prowadzących do wylesiania, a coraz większa liczba rolników i drobnych producentów rolnych angażuje się wraz z lokalnymi, europejskimi i międzynarodowymi partnerami w dokumentowanie odpowiedzialnych praktyk w ramach systemów certyfikacji lub inicjatyw dotyczących ochrony krajobrazu.
  Ludzie ci nie powinni być pozostawieni samym sobie. Europa musi współdziałać z krajami będącymi producentami i zaoferować współpracę we wdrażaniu środków niezbędnych do spełnienia proponowanych wymogów w zakresie identyfikowalności łańcucha dostaw oraz opracowania krajowych systemów identyfikowalności towarów tam, gdzie obecnie ich brakuje. Krajom produkującym należy zapewnić czas niezbędny na dostosowanie się. |
| --- | --- |

3.8.

Ludzie ci nie powinni być pozostawieni samym sobie. Europa musi współdziałać z krajami będącymi producentami i zaoferować współpracę we wdrażaniu środków niezbędnych do spełnienia proponowanych wymogów w zakresie identyfikowalności łańcucha dostaw oraz opracowania krajowych systemów identyfikowalności towarów tam, gdzie obecnie ich brakuje. Krajom produkującym należy zapewnić czas niezbędny na dostosowanie się.

| 3.9. | Proponowane rozporządzenie nie powinno prowadzić jedynie do ekologizacji łańcuchów dostaw UE, podczas gdy podstawowe czynniki powodujące wylesianie pozostają nieuwzględnione. Potencjalną konsekwencją proponowanego prawodawstwa jest to, że niektóre europejskie podmioty gospodarcze mogą zdecydować się na pozyskiwanie swoich produktów/towarów z krajów „bezpieczniejszych” (w miarę możliwości), aby uniknąć ryzyka wylesiania lub nielegalności. W takim przypadku wielkość unijnego handlu towarami stanowiącymi zagrożenie dla lasów w krajach szczególnie wysokiego ryzyka może zmniejszyć się, co potencjalnie ograniczy możliwości UE w zakresie wywierania wpływu na gospodarkę leśną w tych krajach. Europa powinna unikać utraty szansy na pomoc w przejściu na bardziej zrównoważone modele produkcji na obszarach, na których ma to największe znaczenie, jeśli nabywcy na rynek europejski będą całkowicie unikać obszarów, na których ryzyko wylesiania nie jest znikome. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Obowiązki wynikające z rozporządzenia powinny w większym stopniu objąć sektor finansowy. Ma to na celu zapewnienie, by usługi finansowe i inwestycje związane z produkcją, przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu odnośnych towarów i produktów bądź handlem nimi nie były powiązane z wylesianiem, degradacją lasów ani naruszaniem przepisów krajowych i międzynarodowych norm w zakresie praw człowieka. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Europejski Zielony Ład, wspólna polityka rolna i strategia „Od pola do stołu” mogą w przyszłości spowodować spadek produkcji rolnej w UE (1). Zazielenianie Europy nie powinno jednak prowadzić do outsourcingu wpływu produkcji na środowisko. Europa musi inwestować w produkcję rolną, która może być kontynuowana w tym samym tempie lub wzrastać i jednocześnie stawać się bardziej ekologiczna i zrównoważona. Nieprodukcyjne obszary WPR 2023 zwiększą potrzeby produkcyjne na świecie i zwiększą ryzyko wylesiania. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W Europie występuje strukturalny niedobór białka, który jest obecnie pokrywany przez importowane pasze białkowe, z których część pochodzi z regionów zagrożonych wylesianiem.
  Rosnąca liczba ludności na świecie i rosnąca klasa średnia na świecie oznaczają jeszcze wyższy popyt globalny. Europa musi nie tylko zwiększyć swój stopień samowystarczalności w zakresie białka roślinnego i białka na paszę, ale powinna również inwestować w technologie, które pozwolą nam produkować więcej białka bez zwiększania ilości gruntów zajętych pod produkcję.
  UE powinna opracować specjalną strategię – być może powiązaną z programem „Horyzont Europa” i unijnym funduszem innowacyjnym – mającą na celu zwiększenie produkcji i wprowadzenie na rynek nowych alternatywnych źródeł białka. Mogłoby to obejmować biorafinację wieloletnich traw i produkcję na dużą skalę białek z mikroalg karmiących się metanem. |
| --- | --- |

3.12.

Rosnąca liczba ludności na świecie i rosnąca klasa średnia na świecie oznaczają jeszcze wyższy popyt globalny. Europa musi nie tylko zwiększyć swój stopień samowystarczalności w zakresie białka roślinnego i białka na paszę, ale powinna również inwestować w technologie, które pozwolą nam produkować więcej białka bez zwiększania ilości gruntów zajętych pod produkcję.

UE powinna opracować specjalną strategię – być może powiązaną z programem „Horyzont Europa” i unijnym funduszem innowacyjnym – mającą na celu zwiększenie produkcji i wprowadzenie na rynek nowych alternatywnych źródeł białka. Mogłoby to obejmować biorafinację wieloletnich traw i produkcję na dużą skalę białek z mikroalg karmiących się metanem.

| 3.13. | Sektor rolniczy w Europie stoi w obliczu szybkiego wzrostu cen czynników produkcji, które prawdopodobnie doprowadzą do wzrostu cen żywności. Do tego dochodzą wysokie obecnie ceny energii, które mają wpływ na budżety obywateli europejskich. Należy zachować ostrożność przy wyborze środków i harmonogramie wdrażania rozporządzenia, aby dać łańcuchom dostaw czas na dostosowanie się w celu uniknięcia gwałtownego wzrostu cen. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Oczekuje się, że popyt na produkty stanowiące zagrożenie dla lasów wzrośnie wraz ze wzrostem liczby ludności na świecie i wzrostem klasy średniej. Konsumenci powinni być informowani o znaczeniu zrównoważonych, zdrowych i wyważonych wzorców konsumpcji, jak wskazano w opinii NAT/755 (2). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Rozporządzenie musi być zgodne z umowami, które UE zawarła ze swoimi partnerami handlowymi. Jako główny importer, ale także pierwszy eksporter, UE jest żywo zainteresowana dobrze funkcjonującym, sprawiedliwym i zrównoważonym systemem handlu międzynarodowego. Przez wzgląd na ekonomię administracyjną zgodność z wymogami dotyczącymi produktów objętych omawianym rozporządzeniem powinna być sprawdzana przy ich wprowadzaniu do UE. Po dopuszczeniu do obrotu produkty powinny podlegać swobodnemu obrotowi w UE bez konieczności przeprowadzania dodatkowych kontroli. |
| --- | --- |

3.15.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Inne ekosystemy, takie jak sawanny, tereny podmokłe, torfowiska, lasy namorzynowe lub bufory nadbrzeżne mają wysoką wartość ochronną, a wiele z nich jest zagrożonych degradacją. Te cenne obszary chronione powinny zostać uwzględnione w rozporządzeniu. UE i państwa członkowskie powinny rozważyć ochronę lasów pierwotnych poprzez objęcie ich ochroną Unesco. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W zakresie rozporządzenia nie uwzględniono niektórych ważnych towarów związanych z ryzykiem wylesiania, takich jak kukurydza, cukier i kauczuk. Wykaz produktów pochodnych ogranicza się zaledwie do kilku pozycji, co zmniejsza wpływ rozporządzenia. Aby zapewnić skuteczność, wszystkie produkty powodujące wylesianie, degradację lasów i utratę obszarów chronionych o wysokiej wartości muszą zostać objęte zakresem rozporządzenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na kauczuk, kukurydzę, banany, trzcinę cukrową oraz wszelkie mięso zwierząt karmionych soją (np. wieprzowinę i drób). EKES zdecydowanie wzywa do opracowania na szczeblu UE masowej inwentaryzacji drewna. Kwestię tę należy rozwiązać w najbliższej przyszłości. Ważne definicje zawarte w rozporządzeniu (np. „niepowodujący wylesiania” czy „degradacja lasów”) powinny być zgodne z definicjami FAO. Zmienione definicje lub definicje, które jedynie częściowo opierają się na definicjach FAO, stwarzają pole do różnych interpretacji i w związku z tym mogą prowadzić do niepewności prawa dla podmiotów gospodarczych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Egzekwowanie rozporządzenia będzie leżało w gestii właściwych organów państw członkowskich. Skuteczność proponowanych przepisów zależy zatem od priorytetu, jaki zostanie im nadany, oraz od zdolności operacyjnej władz publicznych w każdym państwie członkowskim. Wysoki priorytet należy nadać zapewnieniu przeznaczenia niezbędnych środków finansowych oraz wprowadzeniu systemów we wszystkich państwach członkowskich. Ważne są inwestycje w infrastrukturę informatyczną, zasoby ludzkie i zwiększone możliwości operacyjne organów publicznych w każdym państwie członkowskim w zakresie skutecznego i odpowiedniego monitorowania, poziomów odniesienia i oceny ryzyka. W tym celu należy wykorzystywać sztuczną inteligencję. Podmioty, do których ma zastosowanie rozporządzenie, powinny wdrożyć przejrzysty system monitorowania (w tym publikacje sprawozdań z należytej staranności w formie, która nie narusza poufnych informacji handlowych). Data graniczna musi być datą w przeszłości, aby uniknąć zachęcania do dalszego wylesiania. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Rozporządzenie koncentruje się na wylesianiu i degradacji lasów związanej z produkcją i konsumpcją w Europie wybranych towarów i produktów. Nie porusza się w nim jednak innych bardzo ważnych kwestii społecznych i ekologicznych związanych z produkcją objętych nim produktów. W szczególności wybrane podejście do ochrony praw człowieka opiera się wyłącznie na przepisach mających zastosowanie na mocy krajowych ram prawnych. Pozostawia to poważne luki w zakresie ochrony praw społeczności tubylczych i lokalnych do ziemi oraz innych międzynarodowych standardów praw człowieka. |
| --- | --- |

4.4.

Komitet zachęca Komisję do rozważenia uzupełnienia wniosku o wytyczne dotyczące należytej staranności i oceny ryzyka w odniesieniu do łańcuchów dostaw w każdym sektorze towarowym. Wytyczne powinny obejmować potencjalne źródła informacji, z których mogłyby korzystać odpowiednie odpowiedzialne podmioty, takie jak systemy certyfikacji spełniające pewne minimalne normy. Celem powinno być ustanowienie spójnego systemu dla odpowiedzialnych łańcuchów dostaw niepowodujących wylesiania, w oparciu o niektóre ważne prace, które zostały wykonane w ramach wielu istniejących systemów certyfikacji.

| 4.5. | Nie później niż pięć lat po wejściu w życie rozporządzenia Komisja przeprowadzi ocenę wpływu na rolników, zwłaszcza drobnych producentów rolnych, ludy tubylcze i społeczności lokalne, oraz ewentualną potrzebę dodatkowego wsparcia. Wniosek przewiduje również ocenę potrzeby i wykonalności dodatkowych narzędzi ułatwiających handel z myślą o wsparciu realizacji celów rozporządzenia poprzez uznawanie systemów certyfikacji.
  Komitet uważa jednak, że rola certyfikacji i konsekwencje dla rolników, w tym drobnych producentów rolnych i społeczności lokalnych, mają zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania i wpływu – zarówno zamierzonego, jak i nieplanowanego – proponowanego rozporządzenia. Kwestie te muszą być objęte ocenami ex ante, a wnioski z tych ocen muszą zostać włączone do rozporządzenia przed jego wejściem w życie. |
| --- | --- |

4.5.

Komitet uważa jednak, że rola certyfikacji i konsekwencje dla rolników, w tym drobnych producentów rolnych i społeczności lokalnych, mają zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania i wpływu – zarówno zamierzonego, jak i nieplanowanego – proponowanego rozporządzenia. Kwestie te muszą być objęte ocenami ex ante, a wnioski z tych ocen muszą zostać włączone do rozporządzenia przed jego wejściem w życie.

| 4.6. | Zwolnienia dla MŚP i uproszczone procedury należytej staranności w ramach krajowego systemu analizy porównawczej nie powinny prowadzić do powstania luk prawnych, które mogłyby sprawić, że rozporządzenie stanie się nieskuteczne. Jednocześnie rozporządzenie nie może powodować niepotrzebnych obciążeń administracyjnych i kosztów. Publiczna unijna agencja ratingowa (3) ds. praw człowieka i środowiska w kontekście biznesowym może pomóc MŚP w wypełnianiu ich obowiązków. Komisja powinna dokładnie ocenić, czy proponowane przepisy dotyczące geolokalizacji do pojedynczych działek oraz wymogi dotyczące dowodów w krajach o niskim ryzyku są proporcjonalne lub konieczne. Niektóre wymogi doprowadziłyby nie tylko do konfliktów w UE związanych z zasadą pomocniczości państw członkowskich, ale przede wszystkim nałożyłyby nieproporcjonalne obciążenia na drobnych producentów, którzy mają znaczny udział w dostawach w UE. W celu zapewnienia przejrzystości dokładne kryteria klasyfikacji muszą zostać podane do wiadomości publicznej. Należy wspierać drobnych właścicieli lasów w UE i poza nią, aby mogli oni poprawić zrównoważoną gospodarkę leśną, uzyskać dostęp do zrównoważonego finansowania i oferować zrównoważone produkty leśne. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Art. 22 i 24 zawierają przepisy dotyczące wycofania z rynku i ewentualnego zniszczenia towarów lub produktów, które nie spełniają wymogów rozporządzenia. W większości przypadków stałoby to w sprzeczności z innymi ważnymi zasadami i celami polityki UE, w tym w zakresie zapobiegania marnotrawieniu żywności. W związku z tym EKES zaleca, by Komisja ponownie rozważyła te przepisy, aby uniknąć niszczenia cennych zasobów. Zgodnie z projektem rozporządzenia (art. 3) drewno pochodzące z legalnej (zatwierdzonej) wycinki lasów na potrzeby gruntów rolnych nie powinno być wprowadzane do obrotu. Należałoby wyjaśnić, że drewno pochodzące z niektórych zatwierdzonych procesów karczowania, w których stwierdza się społeczną potrzebę zmiany użytkowania gruntów, nie jest automatycznie objęte zakazem wprowadzania do obrotu. Przepisy takie powinny opierać się na przepisach znanych z prawodawstwa wielu państw członkowskich w dziedzinie leśnictwa, w przypadku gdy przekształcenie jest dozwolone w wyjątkowych okolicznościach w oparciu o takie kryteria, jak wskaźniki zalesiania, gospodarka leśna czy kompensacja poprzez nowe nasadzenie. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | EKES uważa, że potrzebne jest wspólne podejście państw członkowskich oparte na wytycznych UE dotyczących kar finansowych i niefinansowych, obok sankcji karnych za najpoważniejsze naruszenia prawa. Należy także ustanowić i propagować przejrzyste kryteria określania kar. Oprócz grzywien i kar administracyjnych rozporządzenie powinno przewidywać możliwość pociągnięcia podmiotów do odpowiedzialności na mocy prawa krajowego za nieprzestrzeganie przepisów rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Pojęcie legalności, o którym mowa w materiałach Komisji, jest zbyt miękkie, aby zaradzić sytuacji w zakresie praw człowieka. EKES uważa, że w tym prawodawstwie potrzebne są silniejsze instrumenty, takie jak odpowiedzialność cywilna i gwarancja. Przywóz do UE powinien obejmować kryteria weryfikacji dotyczące warunków pracy, wolności zrzeszania się i sprawiedliwego traktowania pracowników. Obok kryteriów zrównoważonej gospodarki leśnej i wylesiania należy uwzględnić prawa pracowników, zdrowie i bezpieczeństwo, płeć, przewidywalność kariery zawodowej, dostęp do sprawiedliwego systemu emerytalnego i wysokiej jakości miejsca pracy dla pracowników przemysłu drzewnego oraz społeczności leśnych i ludności tubylczej. Sprawiedliwe prawo własności gruntów i dostęp do gruntów powinny być priorytetami. Prawa człowieka uznane w skali międzynarodowej powinny być częścią procedur należytej staranności, wymogów dotyczących wprowadzania na rynek i kryteriów systemu wskaźników. Trzeba też ściśle monitorować przypadki pracy przymusowej i pracy dzieci oraz eliminować je. W art. 3 lit. b) oprócz ustawodawstwa krajowego należy również uwzględnić klauzule społeczne mające znaczenie międzynarodowe i kryteria dotyczące praw człowieka oparte na podstawowych konwencjach MOP, w szczególności konwencji nr 169 dotyczącej ludności tubylczej i plemiennej z 1989 r. i konwencji nr 184 dotyczącej bezpieczeństwa i zdrowia w rolnictwie z 2001 r. oraz innych międzynarodowych instrumentach dotyczących praw człowieka (4). Powinno to również znaleźć odzwierciedlenie w art. 10 ust. 2 wniosku. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES uważa, że partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie powinni odgrywać konkretną rolę w monitorowaniu skuteczności ograniczania wylesiania. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Europejski Komitet Regionów powinny być członkami wielostronnej platformy UE i Komisji, której należy przyznać główną rolę w nadzorowaniu wdrażania przepisów. Zainteresowanym stronom platformy trzeba zapewnić wsparcie z wykorzystaniem danych satelitarnych oraz uwzględnić kwestię własności danych. Potrzebne jest wspólne podejście państw członkowskich do określania stanu zdrowotnego lasów i ich ogólnego stanu. |
| --- | --- |

4.10.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121368

1

(2)  Opinia EKES-u „Promowanie zdrowego i zrównoważonego odżywiania w UE” (Dz.U. C 190 z 5.6.2019, s. 9).

2

(3)  Zob. punkt 1.15 opinii EKES-u z inicjatywy własnej „Wiążący traktat ONZ w sprawie przedsiębiorstw i praw człowieka” (Dz.U. C 97 z 24.3.2020, s. 9).

3

(4)  Np. Powszechna deklaracja praw człowieka, Europejska karta społeczna, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, wytyczne w sprawie odpowiedzialnego zarządzania tytułami prawnymi do gruntów, łowisk i lasów w kontekście krajowego bezpieczeństwa żywnościowego.

4

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/95 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/95

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) nr 2020/1056”

[COM(2021) 709 final – 2021/0367 (COD)]

(2022/C 275/15)

| Sprawozdawca: | Anastasis YIAPANIS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Anastasis YIAPANIS

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 22.11.2021
  Rada, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 192 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 160/2/0 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 22.11.2021

Rada, 1.12.2021

Podstawa prawna

Art. 192 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

9.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

160/2/0

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący nowego rozporządzenia i towarzyszący mu komunikat oraz uważa, że ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego jest jednym z najważniejszych priorytetów UE. Jeżeli jest to technicznie możliwe, odpady wytworzone w Unii powinny być poddawane recyklingowi w Unii w sposób racjonalny pod względem środowiskowym, gospodarczym i społecznym. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES wzywa państwa członkowskie, by jak najszybciej przyjęły system elektronicznej wymiany danych (EDI), uzgodniły przyjęcie zharmonizowanych kryteriów dotyczących procedur zezwolenia wstępnego i upoważniły Komisję do przyjmowania aktów delegowanych dotyczących wspólnej klasyfikacji odpadów. Należy niezwłocznie zapewnić fundusze i pomoc techniczną w celu zwiększenia zdolności operacyjnej. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Pilnie potrzebna jest transformacja w kierunku nowych modeli biznesowych, które będą oddawać planecie więcej niż zabierają. Zdrowie i bezpieczeństwo oraz warunki pracy muszą być odpowiednio chronione i monitorowane. EKES wzywa do inwestowania w szkolenia pracowników za pomocą specjalnego przydziału środków w ramach EFS+. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES wzywa do zwiększenia możliwości finansowania tworzenia lub modernizacji unijnych zakładów recyklingu oraz odkrywania innowacyjnych technologii ponownego użycia i recyklingu odpadów. Zwiększenie zdolności recyklingu w granicach UE przyczyni się do zmniejszenia śladu węglowego i środowiskowego oraz doprowadzi do wzrostu zatrudnienia w tym sektorze. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że ujednolicone obliczanie gwarancji finansowych powinno wyraźnie obejmować wszystkie rodzaje ryzyka związanego z przemieszczaniem odpadów, ale nie może nadmiernie obciążać przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą audytów przeprowadzanych przez podmiot trzeci, czyli przez audytora powołanego przez UE lub upoważnionego przez unijne jednostki notyfikowane o odpowiednich kwalifikacjach do przeprowadzania kontroli zarówno na poziomie zarówno zakładów jak i krajów, oraz uważa, że partnerzy społeczni i odpowiednie organizacje pozarządowe powinni przestrzegać procedur. Należy wzmocnić mechanizmy monitorowania, składania skarg i nakładania sankcji. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wzywa do ustanowienia maksymalnie dwuletniego okresu przejściowego po przyjęciu rozporządzenia. Ponadto termin zgłaszania przez właściwe organy tranzytu ważnego sprzeciwu w odniesieniu do planowanego przemieszczenia w celu odzysku powinien zostać skrócony do 10 dni, a sprzeciw wobec tego samego przemieszczenia wysyłki powinien być możliwy tylko jeden raz. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet wzywa do rozszerzenia systemu EDI tak, by obejmował on wszystkie przemieszczenia odpadów w celu wywozu, przywozu i tranzytu. System powinien zostać uruchomiony tak szybko, jak to możliwe, nawet przed dwuletnim terminem zaproponowanym przez Komisję Europejską. Potrzebne są zatem odpowiednie zasoby ludzkie i techniczne. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES uważa, że wywóz wysokiej jakości odpadów nadających się do recyklingu, a zwłaszcza wywóz odpadów o wysokiej zawartości surowców krytycznych jest szkodliwy dla zrównoważonego rozwoju UE i podważa jej globalną konkurencyjność. Konieczne są inwestycje w infrastrukturę gospodarowania odpadami, zwłaszcza w krajach, w których wszczyna się postępowania w sprawie naruszenia przepisów. Należy dokonać oceny wyjściowej dotyczącej wielkości wywozu odpadów, aby wykryć zmiany w przemieszczaniu odpadów, a tym samym chronić UE i sprzyjać osiąganiu jej celów zawartych w Zielonym Ładzie i planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Wszystkie państwa członkowskie OECD oraz te spoza OECD powinny spełniać te same rygorystyczne kryteria określone w UE, dotyczące zobowiązań w zakresie ochrony środowiska, a ponadto należy przedstawić dowody potwierdzające, że wszystkie państwa przyjmujące już gospodarują własnymi odpadami krajowymi w sposób przyjazny dla środowiska, zbliżony do standardów unijnych oraz zgodny z konwencjami i normami pracy MOP. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES popiera egzekwowanie procedur kontroli i dochodzeń oraz wzywa do pełnej współpracy między państwami członkowskimi i z Unią, a także do ustanowienia zharmonizowanego systemu kar, który byłby skuteczny i proporcjonalny do naruszenia. Dane niepoufne powinny być udostępniane publicznie wszystkim zainteresowanym stronom, w tym partnerom społecznym, organizacjom pozarządowym, gminom i obywatelom. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Przedsiębiorstwa produkcyjne muszą być zachęcane do projektowania swoich produktów w taki sposób, aby były zdatne do ponownego użycia i recyklingu. Potrzebne są krajowe i europejskie strategie angażujące partnerów społecznych, przedstawicieli MŚP i organizacje społeczeństwa obywatelskiego i trzeba je promować za pośrednictwem platform współpracy. Europejska platforma zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym (1) jest tu doskonałym przykładem. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES zachęca Komisję Europejską do oceny możliwości utworzenia obserwatorium rynku surowców wtórnych, z konsultacyjną rolą Komisji Europejskiej, które mogłoby analizować i zalecać sektorowe polityki rozwoju oraz sposoby eliminacji istniejących wąskich gardeł i zachowania cennych surowców wtórnych w UE. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Wreszcie Komitet wzywa do przeprowadzenia dogłębnej oceny skutków wdrożenia rozporządzenia pięć lat po jego wejściu w życie. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Wprowadzenie i uwagi ogólne

| 2.1. | Przewiduje się, że zużycie materiałów takich jak metale, minerały, biomasa i paliwa kopalne podwoi się do 2060 r. (2), co z kolei w naturalny sposób doprowadzi do wzrostu ilości wytwarzanych rocznie odpadów o 70 % do 2050 r. (3). Kraje o wysokich dochodach są największymi eksporterami odpadów w skali globalnej, podczas gdy kraje rozwijające się są ich największymi importerami (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Koszty surowców stanowią około 40 % całkowitych kosztów produkcji dla przedsiębiorstw produkcyjnych. Obecnie jedynie 12 % zasobów materialnych wykorzystywanych w przemyśle UE pochodzi z produktów pochodzących z recyklingu i materiałów odzyskanych (5). Największą przeszkodą w wykorzystaniu surowców wtórnych jest ich wysoka cena w porównaniu z surowcami pierwotnymi. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | W dniu 17 listopada 2021 roku Komisja Europejska opublikowała wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów i zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1257/2013 (6) i rozporządzenie (UE) 2020/1056 (7) („rozporządzenie”). Zastąpi ono obowiązujące od 15 lat rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów (WE) nr 1013/2006 (8), w następstwie wezwań do jego przeglądu ze strony Parlamentu Europejskiego (9) i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (10), i będzie uwzględniać ambicje ogłoszone w Europejskim Zielonym Ładzie (11) i Planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym (12). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Rosnąca ilość odpadów i rozwój gospodarczy doprowadziły do zwiększonego wywozu odpadów z UE do państw trzecich, co z kolei spowodowało pewne negatywne skutki dla środowiska i zdrowia w państwach przeznaczenia. Rozporządzenie ma na celu ułatwienie i przyspieszenie procedur wewnątrzunijnego przemieszczania odpadów przeznaczonych do ponownego użycia i recyklingu, wprowadzenie pewnych jasnych zasad wywozu, przywozu i tranzytu odpadów oraz egzekwowanie obecnych ram UE w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu przemieszczaniu. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący nowego rozporządzenia i towarzyszący mu komunikat oraz uważa, że ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego jest jednym z najważniejszych priorytetów UE. Jako liderka w walce ze zmianami klimatu UE powinna być w stanie radzić sobie z odpadami wytwarzanymi na swoim terytorium, a nie eksportować je do innych krajów. Pilnie potrzebna jest transformacja w kierunku nowych modeli biznesowych, które będą oddawać planecie więcej niż zabierają. Musi jej towarzyszyć zrównoważone zachowanie wszystkich zaangażowanych zainteresowanych stron. Inwestycje w infrastrukturę gospodarowania odpadami przyjazną dla środowiska powinny pozostać priorytetem, zwłaszcza w krajach, w których wszczyna się postępowania w sprawie naruszenia przepisów. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Z ekonomicznego punktu widzenia odpady mogą mieć istotną wartość ze względu na odzysk surowców wtórnych i wywierać pozytywny wpływ na gospodarkę o obiegu zamkniętym w UE, zmniejszając zależność od niektórych surowców pierwotnych przy jednoczesnym zmniejszeniu zużycia energii potrzebnej do produkcji surowców pierwotnych w Europie i zredukowaniu emisji CO2. Ponadto EKES uważa, że wywóz wysokiej jakości odpadów nadających się do recyklingu, a zwłaszcza wywóz odpadów o wysokiej zawartości surowców krytycznych jest szkodliwy dla zrównoważonego rozwoju UE i podważa jej globalną konkurencyjność poprzez przekazywanie cennych zasobów zagranicznym konkurentom. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Wewnątrzunijne przemieszczanie odpadów

| 3.1. | Przeprowadzone przez Komisję konsultacje z zainteresowanymi stronami wykazały następujące potrzeby:






  — | cyfryzacja procedur zgłaszania, |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

cyfryzacja procedur zgłaszania,

| — | aktualizacja systemu procedur przyspieszonych, |
| --- | --- |

—

aktualizacja systemu procedur przyspieszonych,

| — | wspólne i przejrzyste zasady klasyfikacji odpadów i obliczania gwarancji finansowych, |
| --- | --- |

—

wspólne i przejrzyste zasady klasyfikacji odpadów i obliczania gwarancji finansowych,

| — | dostosowanie do zasady bliskości i hierarchii postępowania z odpadami. |
| --- | --- |

—

dostosowanie do zasady bliskości i hierarchii postępowania z odpadami.

| 3.2. | Niejednolite wdrożenie rozporządzenia z 2006 r. w całej UE spowodowało wydłużenie procedur wewnątrzunijnego przemieszczania odpadów i nieustanną biurokrację. Powoduje to opóźnienia i straty finansowe dla podmiotów gospodarczych, co zniechęca je do przemieszczanie odpadów w celu odzysku materiałów w UE. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES uważa, że gdy jest to technicznie możliwe, odpady wytwarzane w Unii powinny być poddawane recyklingowi na jej terytorium, w sposób przyjazny dla środowiska, gospodarki i społeczeństwa, zawsze z poszanowaniem norm ochrony środowiska, bezpieczeństwa i higieny pracy. Większa ilość odpadów przemieszczanych wewnętrznie i szybsze procedury doprowadzą do wzmocnienia gospodarki o obiegu zamkniętym w Unii, przyczynią się do konkurencyjności i autonomii strategicznej UE oraz stworzą podstawę dla nowych miejsc pracy. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Zwiększenie zdolności recyklingu w granicach UE ma ogromne znaczenie i przyczyni się do zmniejszenia śladu węglowego i środowiskowego. Mogłoby również doprowadzić do wzrostu zatrudnienia w tym sektorze. Komisja Europejska przedstawiła obiecujące dane, z których wynika, że w sektorach recyklingu i ponownego wykorzystania powstanie od 9 000 do 23 000 nowych miejsc pracy, a liczby te mogłyby nawet wzrosnąć, gdyby pojawiły się odpowiednie zachęty do zwiększenia zdolności do recyklingu. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Komitet uważa za całkowicie niedopuszczalne, że niektóre państwa członkowskie nadal stosują procedury oparte na dokumentach papierowych i że czasami nawet regiony tego samego państwa członkowskiego różnie interpretują procedury wykonawcze. W związku z tym EKES wzywa państwa członkowskie do jak najszybszego przyjęcia rozwiązań cyfrowych zaproponowanych przez Komisję Europejską i zapewnienia sprawnego przejścia w kierunku zharmonizowanych i przejrzystych ram europejskich, wyrażenia zgody na przyjęcie zharmonizowanych kryteriów dotyczących procedur zezwolenia wstępnego oraz upoważnienia Komisji do przyjęcia aktów delegowanych dotyczących wspólnej klasyfikacji odpadów. Należy niezwłocznie zapewnić fundusze i pomoc techniczną w celu zwiększenia zdolności operacyjnej. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Komisja proponuje ujednolicenie procedury obliczania gwarancji finansowej dotyczącej przemieszczania odpadów. EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przyczyni się to do zwiększenia przewidywalności z punktu widzenia przedsiębiorstw, przy czym wzywa do proporcjonalnego obliczania tych kwot w taki sposób, by nie stanowiły one dodatkowego obciążenia dla podmiotów gospodarczych. EKES jest zdania, że gwarancja finansowa powinna wyraźnie obejmować całe ryzyko związane z przemieszczaniem odpadów, ale nie może nadmiernie obciążać przedsiębiorstw, szczególnie że w procesie tym uczestniczy wiele MŚP, które dysponują ograniczoną płynnością finansową. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Wreszcie EKES wzywa do zwiększenia możliwości finansowania ze strony Unii Europejskiej i państw członkowskich na rzecz tworzenia lub modernizacji unijnych zakładów recyklingu oraz poszukiwania innowacyjnych technologii ponownego wykorzystania i recyklingu odpadów. Należy niezwłocznie rozwinąć rynki końcowe surowców pochodzących z recyklingu, aby stworzyć w pełni funkcjonujący rynek surowców wtórnych, przekształcający produkty wycofane z eksploatacji w nowe surowce do produkcji. UE powinna też zwiększyć dostępność i jakość recyklatów, koncentrując się na tym, by materiały zachowywały swoje właściwości po recyklingu oraz by w przyszłych zastosowaniach recyklaty były w stanie zastąpić surowce pierwotne. Doprowadzi to do zwiększenia zdolności przetwórczych w Unii, stworzenia nowych, wysokiej jakości i ekologicznych miejsc pracy oraz umożliwi wskazanie rodzaju surowców, które generują odpady bezwartościowe, oraz ich wyeliminowania lub zastąpienia w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Wywóz, przywóz i tranzyt odpadów

| 4.1. | W okresie ostatnich 17 lat ilość odpadów wywożonych do krajów trzecich wzrosła o 75 % do około 33 milionów ton rocznie (13), przy czym bardzo często w niewielkim stopniu lub wcale nie brano pod uwagę tego, jak instalacje w krajach przeznaczenia funkcjonują i jak przetwarzają odpady. Ilość odpadów przywożonych do UE wynosi 16 mln ton rocznie, natomiast 70 mln ton odpadów jest przedmiotem obrotu wewnątrz UE. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | UE jest stroną ponad 80 umów o wolnym handlu, a około 40 jest w fazie przygotowań lub negocjacji. EKES uważa za wysoce niewłaściwe, że tylko dwie z nich zawierają jednoznaczne odniesienie do gospodarki o obiegu zamkniętym (14) i wzywa do większego zaangażowania na rzecz wzmocnienia rozdziałów dotyczących zrównoważonego rozwoju we wszystkich istniejących i przyszłych umowach o wolnym handlu oraz zapewnienia ich skutecznego wdrażania. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ograniczenia w handlu odpadami z tworzyw sztucznych, stosunkowo niedawno wprowadzone przez Chiny, Indie, Tajlandię, Wietnam i Malezję, uwidoczniły nadmierną zależność UE od przetwarzania odpadów za granicą. Niedopuszczalna zależność od wywozu odpadów sprawia, że gospodarka UE jest podatna na zakłócenia w łańcuchach dostaw. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Wywóz odpadów powinien być zgodny z zasadami pełnej przejrzystości i zapewniać publicznie dostępne informacje na temat norm racjonalnego ekologicznie gospodarowania w państwie przeznaczenia. EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą przeprowadzanych przez osobę trzecią audytów zakładów przetwarzania odpadów poza UE i uważa, że powinny one obejmować szczegółowe przepisy dotyczące śladu ekologicznego i warunków pracy. W przypadku przemieszczania w celu ponownego użycia należy utrzymać zasadę „zanieczyszczający płaci”, a opłaty z tytuły rozszerzonej odpowiedzialności producenta powinny przemieszczać się wraz z produktem, ponieważ konsumenci zapłacili je za etap przetwarzania odpadów, niezależnie od miejsca, w którym ma on miejsce. Ponadto partnerzy społeczni i odpowiednie organizacje pozarządowe powinni uczestniczyć w procedurach audytu, a infrastruktura otwartych danych musi być finansowana i udostępniana. Należy wzmocnić mechanizmy składania skarg dostępne dla organizacji pozarządowych i innych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES sugeruje, by audytor powołany przez UE lub upoważniony przez unijne jednostki notyfikowane o odpowiednich kwalifikacjach przeprowadzał kontrole na poziomie zakładów i krajów pod kątem tego, czy w kraju przeznaczenia odpadów przestrzegane są unijne normy w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska oraz standardy socjalne. Należy bardziej szczegółowo opisać procedury kontroli, a także kryteria monitorowania, składania skarg i nakładania sankcji. Trzeba również opisać, jakie dostawy (pod względem wielkości i ryzyka) mogą się wiązać z koniecznością przeprowadzenia audytów. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Komitet zachęca MŚP do przeprowadzania procedur audytu obiektów w krajach trzecich za pośrednictwem organizacji odpowiedzialności producenta, ponieważ powinno to zmniejszyć obciążenia finansowe związane z takimi działaniami. Zdrowie i bezpieczeństwo oraz warunki pracy muszą być odpowiednio chronione i monitorowane. Inwestycje w szkolenia i know-how dla pracowników powinny być objęte szczególną alokacją w ramach EFS+. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES przyznaje, że władze i podmioty gospodarcze potrzebują czasu na dostosowanie się do nowych przepisów i ich przestrzeganie. Uważa jednak, że proponowany termin 3 lat od wejścia w życie rozporządzenia jest mało ambitny i pragnie zaapelować o zastosowanie okresu przejściowego nie dłuższego niż dwa lata. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Komisja Europejska zaproponowała termin 30 dni dla właściwych organów tranzytu na zgłoszenie uzasadnionego sprzeciwu wobec planowanego przemieszczenia w celu odzysku. EKES uważa, że termin ten powinien zostać skrócony do 10 dni, aby zapewnić operacyjność i uniknąć niepotrzebnych opóźnień. EKES wzywa ponadto do wprowadzenia jednoznacznego ograniczenia dla tych organów, aby uniemożliwić wielokrotne zgłaszanie przez nie sprzeciwu wobec tego samego przemieszczenia. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Komitet wzywa do rozszerzenia systemu EDI tak, by obejmował on wszystkie przemieszczenia odpadów w celu wywozu, przywozu i tranzytu. Jest to jedyny sposób zapewnienia identyfikowalności i przejrzystości tych procesów, w taki sposób, aby przebiegały one według tych samych zasad, które mają zastosowanie w przypadku przemieszczania wewnętrznego. Komisja i państwa członkowskie muszą dołożyć wszelkich starań, aby system ten został wprowadzony jak najszybciej, nawet przed upływem proponowanego okresu dwóch lat. EKES wzywa do zapewnienia w tym celu odpowiednich zasobów ludzkich i technicznych. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Fakt, że niektóre kraje przeznaczenia mogą być zwolnione z obowiązku wykazania, w jakim stopniu spełniają kluczowe warunki dotyczące zdrowia ludzkiego i środowiska, tylko dlatego, że są członkami OECD, jest sprzeczny z duchem reformy i mógłby podważyć działanie całego systemu. EKES domaga się, by do celów wywozu odpadów państwa członkowskie OECD oraz te spoza OECD spełniały takie same rygorystyczne kryteria w odniesieniu do zobowiązań środowiskowych jak te określone w UE. Ponadto EKES wzywa do przedstawienia dowodów potwierdzających, że wszystkie kraje przyjmujące już gospodarują własnymi odpadami krajowymi w sposób przyjazny dla środowiska, który jest zbliżony do praktyk unijnych, oraz przestrzegają podstawowych konwencji i norm pracy MOP. |
| --- | --- |

4.10.

5.   Nielegalny handel odpadami

| 5.1. | Różne procedury egzekwowania przepisów rozporządzenia z 2006 r. obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich doprowadziły do nasilenia się działań związanych z nielegalnym przemieszczaniem odpadów. Dane liczbowe są trudne do określenia, ale uważa się, że 30 % wszystkich przypadków przemieszczania odpadów w Europie jest nielegalnych, a ich wartość wynosi około 9,5 mld EUR rocznie (15). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Konsultacje z zainteresowanymi stronami wykazały silne poparcie dla wzmocnienia procedur zwalczania nielegalnego przemieszczania odpadów. Wzmocniona kontrola wywozu, przywozu i tranzytu odpadów jest niezbędna w celu zwalczania przestępstw przeciwko środowisku i nielegalnego handlu. EKES z zadowoleniem przyjmuje i popiera egzekwowanie procedur kontrolnych i dochodzeniowych oraz wzywa do pełnej współpracy między państwami członkowskimi i Unią, zgodnie z nową unijną strategią zwalczania przestępczości zorganizowanej na lata 2021–2025 (16). Udział OLAF może zrekompensować deficyt zasobów ludzkich w niektórych państwach członkowskich i zapewnić skuteczniejsze ramy współpracy. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Nielegalny handel odpadami pozostaje jednym z najpoważniejszych przestępstw przeciwko środowisku i jest uważany za działalność przynoszącą wysokie zyski i obarczoną niskim ryzykiem, co ma katastrofalne skutki dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Europejski Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że wykrywalność przypadków nielegalnego handlu zidentyfikowanymi odpadami pozostaje niska, a wskaźnik skuteczności ścigania jest niższy niż w przypadku innych rodzajów przestępstw, podczas gdy stosowane sankcje nie są proporcjonalne i odstraszające (17). Wynika to głównie z faktu, że łańcuchy przemieszczania odpadów są bardzo złożone, a udowodnienie, że osoby zaangażowane wiedziały o nielegalnej działalności jest trudne, zwłaszcza że odpady mogą kilkakrotnie zmieniać właścicieli i kraje, zanim zostaną nielegalnie unieszkodliwione. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Zainteresowane podmioty przemysłowe i organizacje pozarządowe są w stanie monitorować i zgłaszać ewentualne nielegalne przypadki przemieszczania odpadów, jeśli tylko uzyskają dostęp do danych. EKES wzywa zatem do udostępnienia jawnych danych wszystkim zainteresowanym stronom, w tym partnerom społecznym, organizacjom pozarządowym, gminom i obywatelom. Sądzi, że kompleksowe gromadzenie danych i większa przejrzystość doprowadzą do zwiększenia kontroli i ograniczenia nielegalnego przemieszczania odpadów. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | EKES uważa jednak, że należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie między zidentyfikowanymi nielegalnymi handlarzami a podmiotami, które zostały uznane za winne błędu ludzkiego w dokumentacji, szczególnie w odniesieniu do załącznika VII (18), co zdarzało się w przeszłości. EKES wzywa do ustanowienia zharmonizowanego systemu kar, który byłby skuteczny i proporcjonalny do naruszenia. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Uwagi końcowe

| 6.1. | Dla wszystkich powinno być już jasne, że produkujemy zbyt wiele odpadów, na co nakłada się brak nowych zasobów naturalnych. EKES wzywa do ustanowienia ram prawnych zachęcających do stosowania materiałów pochodzących z recyklingu, co z kolei przyczyni się do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla i zapobiegnie wyrzucaniu cennych odpadów na składowiska. Wykorzystanie odpadów jako zasobu jest kluczowym elementem Planu działania UE dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym, a EKES stwierdził już, że „w celu oddzielenia rozwoju gospodarczego od zużycia zasobów naturalnych i wynikającego z niego wpływu na środowisko konieczne jest, aby Unia postawiła sobie ambitniejsze cele” (19). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym Komitet wzywa do przedstawienia wniosków ustawodawczych, aby zachęcić przedsiębiorstwa produkcyjne do projektowania swoich produktów w taki sposób, aby były one zdatne do ponownego użycia i recyklingu oraz aby uwzględniały rozwój modeli biznesowych o obiegu zamkniętym. Należy opracować europejskie i krajowe strategie oraz ramy prawne – które zachęcą do takiej transformacji i będą zwalczać skracanie okresu przydatności produktów – przy udziale partnerów społecznych, przedstawicieli MŚP i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Transformacja w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym oznacza z jednej strony utrzymanie wartości produktów w gospodarce przez dłuższy czas, a z drugiej strony zwiększenie wykorzystania surowców wtórnych. W związku z tym ułatwienie dostępu do innowacyjnych rozwiązań w zakresie przekształcania odpadów w surowce wtórne ma ogromne znaczenie i należy je promować za pośrednictwem platform internetowych (takich jak europejska platforma zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym) i wymiany najlepszych praktyk. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES uważa, że wprowadzenie EDI jest całkowicie konieczne i zgodne ze strategią cyfrową UE (20) oraz wzywa do szybkiego wdrożenia, ponieważ może ono ograniczyć straty gospodarcze przedsiębiorstw, zapewnić szybsze procedury i kontrolę jakości. EKES uważa również, że system elektroniczny zwiększy przejrzystość i skuteczność, zapewni lepszą identyfikowalność danych, stworzy ramy dla intensywnej współpracy między państwami członkowskimi i będzie sprzyjać rozwojowi silnych rynków odpadów. Sugeruje ponadto wykorzystanie nowoczesnych technologii do monitorowania transportu (IoT i satelity) oraz technologii blockchain do celów bezpieczeństwa danych. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Należy dokonać wyraźnego rozróżnienia między przemieszczaniem odpadów przeznaczonych do ponownego wykorzystania i recyklingu a przemieszczaniem odpadów przeznaczonych do mniej zaawansowanych form odzysku, takich jak spalanie. Bezwzględnie konieczne jest posiadanie od samego początku właściwych narzędzi do prowadzenia dochodzeń i jasnych kryteriów, które uniemożliwią przemieszczanie odpadów pod fałszywym pretekstem. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Komitet zachęca Komisję Europejską do oceny możliwości utworzenia obserwatorium rynku surowców wtórnych, które mogłoby analizować i zalecać sektorowe polityki rozwoju oraz sposoby eliminacji istniejących wąskich gardeł. W jego pracach uczestniczyć powinny wszystkie odpowiednie europejskie zainteresowane strony i powinno ono pełnić rolę doradczą wobec Komisji. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | EKES uważa ponadto, że Komisja Europejska powinna przeprowadzić dokładną ocenę skutków wdrożenia rozporządzenia pięć lat po jego wejściu w życie. |
| --- | --- |

6.6.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  https://circulareconomy.europa.eu/platform/en

1

(2)  OECD, „Global Material Resources Outlook to 2060” [„Prognoza dotycząca światowych zasobów surowców do 2060 r.”], 2018.

2

(3)  Bank Światowy, „A Global Snapshot of Solid Waste Management to 2050” [„Globalne ujęcie gospodarki odpadami stałymi do 2050 r.”].

3

(4)  Instytut Europejskiej Polityki Ochrony Środowiska, „EU circular economy and trade” [„Gospodarka o obiegu zamkniętym i handel UE”].

4

(5)  Eurostat, „Circular Economy in the EU” [„Gospodarka o obiegu zamkniętym w UE”].

5

(6)  Dz.U. L 330 z 10.12.2013, s. 1.

6

(7)  Dz.U. L 249 z 31.7.2020, s. 33.

7

(8)  Dz.U. L 190 z 12.7.2006, s. 1.

8

(9)  Parlament Europejski, „Waste Shipment Regulation Revision of Regulation (EC) No 1013/2006 on shipments of waste” [„Rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów. Zmiana rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów”].

9

(10)  Opinia EKES-u w sprawie odporności w zakresie surowców krytycznych, (Dz.U. C 220 z 9.6.2021, s. 118).

10

(11)  COM/2019/640 final.

11

(12)  COM/2020/98 final.

12

(13)  Komunikat „Nasze odpady, nasza odpowiedzialność”.

13

(14)  Umowy o wolnym handlu z Meksykiem i Nową Zelandią.

14

(15)  Pytania i odpowiedzi na temat nowych przepisów UE dotyczących przemieszczania odpadów.

15

(16)  Unijna strategia zwalczania przestępczości zorganizowanej 2021–2025.

16

(17)  Przegląd nr 4/2020, „Działania UE na rzecz rozwiązania problemu odpadów tworzyw sztucznych”.

17

(18)  Załącznik VII – Informacje na temat przemieszczania odpadów.

18

(19)  Opinia EKES-u „Wdrażanie prawodawstwa UE w zakresie ochrony środowiska w odniesieniu do jakości powietrza i wody oraz do odpadów” (Dz.U. C 110 z 22.3.2019).

19

(20)  Europejska strategia cyfrowa „Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy”.

20

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/101 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/101

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Gotowi na 55«: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej”

[COM(2021) 550 final]

(2022/C 275/16)

| Sprawozdawcy: | Cilian LOHAN i Stefano MALLIA |
| --- | --- |

Sprawozdawcy:

Cilian LOHAN i Stefano MALLIA

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.2.2022 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 24.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 198/2/6 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 13.9.2021

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego

Data przyjęcia przez sekcję

9.2.2022

Data przyjęcia na sesji plenarnej

24.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

198/2/6

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Dokonując transformacji w kierunku neutralnego dla klimatu społeczeństwa musimy zacząć stosować model prowadzący do świetnie prosperującej gospodarki. Jeśli chcemy, aby UE wiodła prym i aby reszta świata szła w jej ślady, musimy dążyć do ukształtowania jak najlepszego modelu, który będzie sprawiedliwy i zrównoważony gospodarczo, społecznie i pod względem środowiska naturalnego. Przyjęcie modelu, który nie prowadzi do wzrostu opartego na zrównoważonym rozwoju, jedynie odizoluje nas na arenie międzynarodowej, torując drogę innym światowym konkurentom do objęcia przywództwa. Dyplomacja klimatyczna Unii odegra ważną rolę w promowaniu europejskiego podejścia oraz zapewnieniu uczciwej konkurencji między UE a rywalizującymi z nią kontynentami. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Osiągnięcie zmienionych celów na 2030 r., jak zaproponowano w pakiecie „Gotowi na 55”, będzie miało nierównomierny wpływ na sektory, regiony, społeczności i poszczególne osoby w całej Europie. Aby rozwiać te obawy, EKES zaleca Komisji Europejskiej przeprowadzenie szczegółowego mapowania i analizy wpływu transformacji na zatrudnienie i umiejętności w różnych krajach, regionach i sektorach, w tym na podwykonawców i łańcuchy wartości niższego szczebla. Ponieważ nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania, środki mające na celu pobudzenie transformacji trzeba będzie dostosować do różnych realiów w całej Europie, dążąc do zapewnienia równych warunków działania i uwzględniając różne punkty wyjścia w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Instytucje UE powinny opracować dodatkowe propozycje w celu uruchomienia ogromnych inwestycji publicznych i prywatnych na szczeblu europejskim i krajowym, aby wesprzeć transformację w tych sektorach i regionach, które czeka radykalna restrukturyzacja pod kątem ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Dlatego EKES jest przekonany, że należy znacznie zwiększyć wielkość i zakres Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, aby sprostać stojącym przed nimi wyzwaniom. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES wzywa instytucje UE i państwa członkowskie do zaproponowania nowych ram zarządzania, aby móc antycypować zmiany związane z transformacją ekologiczną w świecie pracy i zarządzać nimi. Należy także zachęcać państwa członkowskie do tworzenia trójstronnych komisji sprawiedliwej transformacji, aby umożliwić samorządom regionalnym, partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego udział w realizacji krajowych i regionalnych planów sprawiedliwej transformacji. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że UE powinna dążyć do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej (zero emisji gazów cieplarnianych netto), przy jednoczesnym zapewnieniu konkurencyjności i bezpieczeństwa dostaw energii po przystępnych cenach dla przedsiębiorstw i obywateli. Zapewnienie europejskiej konkurencyjności powinno iść w parze z zagwarantowaniem przestrzegania przez konkurentów UE najwyższych norm środowiskowych i społecznych. Wzmocnienie ochrony przed ucieczką emisji w kontekście przywozu z państw trzecich ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia integralności środowiskowej oraz społecznej akceptacji polityki klimatycznej UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ramy regulacyjne UE muszą gwarantować, że najbardziej konkurencyjne przedsiębiorstwa w nadchodzących dziesięcioleciach będą też liderami w dziedzinie zrównoważonych i niskoemisyjnych modeli biznesowych. Dlatego EKES jest mocno przekonany, że regulacje powinny utorować drogę do rozwoju i wprowadzania na rynek nowych technologii, w tym środków po stronie popytu, w celu tworzenia rynków pionierskich i zachęcania do konsumpcji produktów niskoemisyjnych. Ponadto wszystkie wnioski ustawodawcze przedstawione w ramach pakietu „Gotowi na 55” należy przeanalizować pod kątem konkurencyjności zgodnie z zasadami dotyczącymi celów zrównoważonego rozwoju, tak aby w pełni zrozumieć konsekwencje dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES jest zdania, że szczególną uwagę należy zwrócić na te sektory gospodarki, w których znaczny udział mają mikro- oraz małe i średnie przedsiębiorstwa. Mikroprzedsiębiorstwa oraz MŚP mają potencjał, aby przyspieszyć innowacje w produktach i rozwiązaniach pozwalających zdekarbonizować gospodarkę europejską. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Istnieje silna potrzeba zapewnienia spójności polityki, z uznaniem wzajemnych powiązań między kryzysem klimatycznym i kryzysem różnorodności biologicznej. Zmniejszenie zużycia energii i materiałów, zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, będzie uzupełnieniem nowych technologii. Strategie sektorowe i modele finansowania powinny odzwierciedlać założenia pakietu „Gotowi na 55”, na przykład poprzez zapewnienie właścicielom gruntów/zarządcom gruntów/rolnikom rekompensaty za naturalne składowanie dwutlenku węgla w glebie oraz zaprzestanie dotacji szkodliwych dla środowiska. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Konieczne jest jasne i uczciwe informowanie o kosztach i korzyściach związanych z podjęciem radykalnych i szeroko zakrojonych działań niezbędnych do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Zmiany te dotkną wszystkie sektory i regiony, zaś wynikające z nich korzyści mogą pojawić się dopiero po pewnym czasie. Dlatego zapewnienie szerokiego wsparcia będzie wymagało bezprecedensowego poziomu zrozumienia i zaangażowania wszystkich członków społeczeństwa. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Uzasadnienie i struktura niniejszej opinii

| 2.1. | Celem niniejszej opinii jest przedstawienie ogólnego punktu widzenia EKES-u na temat pakietu „Gotowi na 55” przedstawionego przez Komisję Europejską 14 grudnia. W opinii podkreślono potrzebę realizowania – w ramach pakietu – sprawiedliwych społecznie, konkurencyjnych i ekologicznych przemian. EKES przygotuje szczegółowe opinie w odniesieniu do wszystkich odnośnych wniosków legislacyjnych pakietu. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES nalega, by pakiet „Gotowi na 55” był powiązany z oenzetowską Agendą 2030 i celami zrównoważonego rozwoju, które EKES poparł we wcześniejszych opiniach. Cele zrównoważonego rozwoju są szczególnie przydatne, ponieważ mają charakter globalny – obejmują nie tylko pilną kwestię klimatu, która jest głównym elementem pakietu Komisji, ale również inne niezbędne cele w zakresie zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego, których osiągnięcie jest niezbędne dla powodzenia pakietu. Niniejsza opinia wpisuje się zatem w założenia trzech głównych celów zrównoważonego rozwoju ONZ. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Główne zasady – konkretne uwagi EKES-u dotyczące dokumentu Komisji

Transformacja sprawiedliwa społecznie

| 3.1. | W swej rezolucji dotyczącej Konferencji w sprawie przyszłości Europy EKES proponuje „nową narrację dla Europy, która łączy odległą i niedawną przeszłość Europy z teraźniejszością oraz przedstawia wizję przyszłości opartą na współpracy ponad granicami, wzmacniającą powiązania między narodami Europy i zbudowaną na wartościach solidarności, sprawiedliwości społecznej, współpracy międzypokoleniowej, równości płci, zrównoważonego dobrobytu oraz sprawiedliwej transformacji ekologicznej i cyfrowej. Konieczne jest uzyskanie publicznego poparcia dla tych wartości, aby ponownie przemyśleć nasze modele wzrostu i zarządzania z myślą o ich większej zrównoważoności, zbudować bardziej egalitarne społeczeństwo i umieścić organizacje społeczeństwa obywatelskiego w centrum tej odnowy i odbudowy” (1). EKES jest głęboko przekonany, że dobrze zaplanowane wdrożenie pakietu „Gotowi na 55” przyczyni się do tego, że ta nowa narracja stanie się rzeczywistością. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES stwierdza też, że po kryzysie związanym z COVID-19 należy skoncentrować się na sprawiedliwej i trwałej odbudowie, która utoruje drogę do bardziej integracyjnego społeczeństwa, zapewni długoterminową konkurencyjność i stworzy warunki do współpracy, przy pełnym uwzględnieniu powiązanych ze sobą kryzysów – społecznego, gospodarczego, demokratycznego, demograficznego i klimatycznego – w państwach członkowskich UE, konieczności wdrożenia transformacji ekologicznej i cyfrowej, a także długoterminowych zmian strukturalnych wywołanych pandemią (2). Ostatecznym celem UE musi być wzmocnienie naszego modelu społecznej gospodarki rynkowej, w którym zrównoważona, konkurencyjna gospodarka i dobrze rozwinięta polityka społeczna idą ze sobą w parze. W związku z tym realizacja Europejskiego Zielonego Ładu – do którego EKES od samego początku był nastawiony pozytywnie – jest właściwym działaniem. Zielony Ład to nowa europejska strategia na rzecz wzrostu, której centralnymi elementami są dobrobyt, zrównoważony rozwój i sprawiedliwość społeczna. Kluczowe dla pomyślnego rozwoju Europy będzie przeprowadzenie sprawiedliwej transformacji w kierunku neutralnego dla klimatu sposobu życia, wspieranie wysokiej jakości miejsc pracy oraz promowanie zrównoważonej przedsiębiorczości i innowacji, w tym gospodarki o obiegu zamkniętym i gospodarki społecznej (3). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Pakiet „Gotowi na 55” to punkt wyjścia do zeroemisyjności netto europejskiej gospodarki do 2050 r. Taka transformacja będzie wymagać dogłębnej ponownej oceny naszego sposobu życia, pracy i naszych zachowań. Należy pamiętać o tym, że nie ma rozwiązań uniwersalnych, dlatego środki napędzające transformację muszą być skrojone na miarę, tak aby odzwierciedlać różne okoliczności w Europie, należy też pamiętać o potrzebie stworzenia równych zasad działania oraz o różnych punktach wyjściowych poszczególnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Osiągnięcie zmienionych celów na 2030 r., jak zaproponowano w pakiecie „Gotowi na 55”, będzie miało nierównomierny wpływ na sektory, regiony, społeczności i poszczególne osoby w całej Europie. Rzeczywiście jasne jest, że szybkie przejście w kierunku zdekarbonizowanej gospodarki będzie wiązać się z ogromnymi wyzwaniami dla obywateli, pracowników, przedsiębiorstw i regionów, szczególnie tych, które są najbardziej uzależnione od energochłonnych sektorów i gałęzi przemysłu. Warto również zauważyć, że państwa członkowskie na peryferiach Unii zmagają się z poważnymi wyzwaniami związanymi z odchodzeniem od emisji dwutlenku węgla. Jeśli nie zajmiemy się wystarczająco tymi wyzwaniami, może to pogłębić nierówności i prowadzić do masowych procesów restrukturyzacyjnych, bezrobocia i likwidacji przemysłu w poszczególnych regionach, środowiskach i na konkretnych obszarach. Może to prowadzić do braku akceptacji społecznej i gwałtownych reakcji politycznych obywateli UE przeciwko strategii realizacji Europejskiego Zielonego Ładu. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Aby zająć się tymi obawami, EKES wzywa Komisję Europejską do przedstawienia dodatkowych środków politycznych pozwalających wzmocnić społeczny i pracowniczy wymiar Europejskiego Zielonego Ładu. Obecnie wnioski ustawodawcze Komisji mają rzeczywiście na celu realizację ambitnego założenia, jakim jest osiągnięcie celu klimatycznego do 2030 r., co jest absolutnie niezbędne, jednak wnioski te nie zawierają wystarczających środków zapewniających sprawiedliwą transformację dla europejskich pracowników i gospodarstw o niskim przychodzie. Aby można go było zaakceptować ze społecznego punktu widzenia, ambitny cel zaproponowany w pakiecie należy powiązać z równie ambitnym celem społecznym, zgodnie z Deklaracją z Porto, niedawno przyjętą przez Radę UE, Europejskim filarem praw socjalnych i wytycznymi MOP w zakresie sprawiedliwej transformacji. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Konkretniej rzecz ujmując, EKES wzywa instytucje UE, aby z myślą o wzmocnieniu społecznego wymiaru pakietu: |
| --- | --- |

3.6.

| 3.6.1. | Przygotowały szczegółowy opis i szczegółową analizę wpływu transformacji na zatrudnienie i umiejętności w różnych krajach, regionach i sektorach, w tym na podwykonawców i sektor przetwórczy. Konieczna jest również analiza wpływu na finanse publiczne, przepływy handlowe i na konsumentów. Taki szczegółowy opis uzupełniłby ogólne wnioski z wcześniejszych ocen skutków przygotowanych przez Komisję i pozwoliłby na zebranie niezbędnej wiedzy, aby opracowywać adekwatną politykę społeczną, terytorialną i w zakresie zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Opracowały dodatkowe propozycje pozwalające zmobilizować pokaźne inwestycje publiczne i prywatne na poziomie europejskim i krajowym, aby wspierać transformację w tych sektorach i regionach, które będą wymagać radykalnych przemian w celu ograniczenia ich emisji gazów cieplarnianych. Opowiadając się za takimi inwestycjami, należy również pamiętać o państwach członkowskich, które mają niekorzystną strukturę pod względem ekonomii skali, trudności związane z łącznością i niski potencjał w zakresie redukcji emisji. W tym kontekście należy zasadniczo zwiększyć wielkość i zakres Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, aby sprostać tym wyzwaniom. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Zadbały o to, aby krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu obejmowały strategie na rzecz sprawiedliwej transformacji. Podczas przeprowadzanej w 2023 r. aktualizacji krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu należy wymagać od państw członkowskich, aby systematycznie określały wyzwania społeczne, których spodziewają się w związku z pakietem „Gotowi na 55”, jak również szczegółowe środki i zasoby, które będą niezbędne, aby nimi zarządzać. Takie strategie sprawiedliwej transformacji będą niezbędne, aby wspierać pracowników w procesie przemian, zadbać o odpowiednie szkolenia, przekwalifikowanie i podwyższanie kwalifikacji, jak również przyczyniać się do tworzenia alternatywnych miejsc pracy wysokiej jakości w tych samych regionach. Przy tworzeniu strategii dotyczących umiejętności i aktywizacji rynku pracy należy odpowiednio angażować partnerów społecznych i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu społecznego i platform społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Proponowały nowe ramy zarządzania, aby przewidywać zmiany związane z zieloną transformacją w świecie pracy i zarządzać nimi. Takie ramy powinny gwarantować pracownikom prawo do informacji i konsultacji w odniesieniu do opracowywania planów sprawiedliwej transformacji w zakładach pracy i konkretnych regionach. W oparciu o egzekwowanie obowiązujących praw ramy te powinny również wzmocnić dialog społeczny, a także szerszy dialog ze społeczeństwem obywatelskim. |
| --- | --- |

3.6.4.

| 3.6.5. | Zapewniły odpowiednie zaangażowanie funkcjonujących już struktur europejskiego dialogu społecznego, np. trójstronnego szczytu społecznego ds. wzrostu i zatrudnienia, komitetów sektorowego dialogu społecznego czy europejskich rad zakładowych, w opracowywanie i monitorowanie strategii politycznych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu oraz opracowywanie ścieżek transformacji dla ekosystemów przemysłowych i planów odbudowy. |
| --- | --- |

3.6.5.

| 3.6.6. | Zachęcały państwa członkowskie do tworzenia trójstronnych komisji sprawiedliwej transformacji, aby umożliwić samorządom regionalnym, partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego przedkładanie zaleceń i negocjowanie krajowych i regionalnych planów sprawiedliwej transformacji. Wkład państw członkowskich, regionów, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia adekwatnej odpowiedzi i uwiarygodnienia zobowiązania, że nikt nie zostanie pozostawiony w tyle. |
| --- | --- |

3.6.6.

| 3.7. | Przyszła polityka klimatyczna będzie miała poważny wpływ na wszystkich obywateli, zwłaszcza jeśli chodzi o mechanizmy ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych. Oczywiste jest, że osiągnięcie celów na 2030 r. będzie wiązało się ze znacznymi kosztami, odczuwalnymi zwłaszcza przez osoby o najniższych dochodach. Trzeba będzie dobrze wyjaśnić konieczność ich poniesienia. Konieczne będzie przyjęcie środków specjalnych/społecznych, aby chronić i wspierać obywateli znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji, ponieważ to właśnie oni zostaną najbardziej dotknięci dodatkowymi kosztami. Środki takie mają kluczowe znaczenie w zadbaniu o poparcie społeczne pozwalające na uporządkowaną transformację. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES przygotował oddzielną opinię, w której z zadowoleniem przyjął utworzenie proponowanego Społecznego Funduszu Klimatycznego w celu złagodzenia negatywnych skutków gospodarczych i społecznych nowego ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych oraz w celu zapewnienia państwom członkowskim środków finansowych, aby wesprzeć ich działania podejmowane przeciwko społecznym skutkom tego systemu handlu uprawnieniami do emisji dla słabszych pod względem finansowym gospodarstw domowych, mikroprzedsiębiorstw i użytkowników transportu. Nawiązując do tej opinii (TEN/759), EKES wzywa państwa członkowskie do wykorzystania synergii Społecznego Funduszu Klimatycznego z innymi dostępnymi zasobami finansowymi i do wykorzystania go w jak najbardziej efektywny sposób (4). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Jednocześnie EKES zauważa, że mechanizmy rynkowe są w stanie wprowadzić Unię na stabilną ścieżkę ku długofalowym zrównoważonym przemianom zapewniającym rozwój gospodarczy, a jednocześnie równoważącym potrzeby społeczne i środowiskowe w dobie transformacji. Mechanizmom tym muszą towarzyszyć zmiany kulturowe i w zachowaniu oraz systemowe zmiany w działalności sektorów, konieczne jest również powstrzymanie zakłócających równowagę subsydiów (5). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES przypomina również, że wielkie wyzwania, przed którymi wszyscy stoimy, oraz głębokie przemiany w naszej gospodarce, w naszym podejściu do przyrody i środowiska oraz w naszym życiu, które są niezbędne dla prawdziwie zrównoważonego świata, dokonają się z powodzeniem tylko wtedy, gdy obywatelki i obywatele, pracownicy oraz ich organizacje będą aktywnie zaangażowani (6). |
| --- | --- |

3.10.

Konkurencyjna transformacja

| 3.11. | Przedsiębiorcy w pełni rozumieją wyzwania związane ze zmianą klimatu i są gotowi do podjęcia wymaganych działań w kierunku osiągnięcia celu ograniczenia emisji CO2 o 55 %. Sektor prywatny jest gotowy zrobić swoją część, tj. pokaźnie zainwestować w niezbędną infrastrukturę i wymagane technologie oraz tworzyć miejsca pracy wysokiej jakości. Wszystko to wymaga jednak przewidywalnych ram regulacyjnych dotyczących inwestycji. Wszystkie wnioski ustawodawcze przedstawione w ramach pakietu „Gotowi na 55” powinny przejść sprawdzian konkurencyjności zgodnie z zasadami dotyczącymi celów zrównoważonego rozwoju, tak aby dobrze zrozumieć pełen wpływ tych wniosków na przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Europejski Zielony Ład stwarza nam unikalną możliwość zbudowania silniejszej i bardziej zrównoważonej przyszłości, zaś przedsiębiorstwa w Europie muszą stać się integralną częścią wszystkich rozwojowych rozwiązań. UE powinna dążyć do celu, jakim jest neutralność klimatyczna (zerowe emisje gazów cieplarnianych netto), przy jednoczesnym zadbaniu o konkurencyjność i bezpieczeństwo dostaw energii w przystępnych cenach dla przedsiębiorstw i obywateli. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Zapewnienie Europie konkurencyjności powinno iść w parze z zadbaniem o to, aby konkurenci – zarówno unijni, jak spoza UE – stosowali się do najwyższych standardów społecznych i środowiskowych. Powinno to również znaleźć odzwierciedlenie w umowach handlowych między UE a państwami trzecimi. Ramy regulacyjne muszą gwarantować, że najbardziej konkurencyjne przedsiębiorstwa w najbliższych dekadach będą wiodły prym w stosowaniu zrównoważonych i niskoemisyjnych modeli biznesowych. Dbałości o konkurencyjność nie należy mylnie interpretować jako wymówki dla działania po linii najmniejszego oporu pod względem standardów ekologicznych na rynku światowym. Ważne jest, by mieć spójną strategię pozwalającą zwiększyć eksport niskoemisyjnych towarów i usług z UE do krajów trzecich. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Jednak w krótszej perspektywie technologie niskoemisyjne wymagają ogromnych nakładów kapitałowych i – w większości przypadków – związane są z wyższymi finansowymi kosztami operacyjnymi oraz większym ryzykiem technologicznym niż w przypadku rozwiązań tradycyjnych. Należy wspierać wczesnych użytkowników nowych modeli biznesowych, by przyjmowanie innowacyjnych rozwiązań nie tworzyło dla nich niekorzystnych warunków konkurencji. Wsparcie musi być zgodne z zasadami sprawiedliwego dostępu do narzędzi finansowania MŚP i powinno opierać się wyłącznie na celach klimatycznych. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Aby ułatwić niezbędne masowe inwestowanie w elektryczność zeroemisyjną, konieczna jest widoczność długofalowych sygnałów i instrumentów rynkowych. Jedną z najważniejszych przeszkód na drodze do wdrażania projektów związanych z energią ze źródeł odnawialnych jest długotrwała i złożona procedura uzyskiwania pozwoleń. EKES stanowczo popiera wysiłki Komisji mające na celu usunięcie tej przeszkody. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Decyzje inwestycyjne mające zapewnić osiągnięcie celów na 2030 r. będą musiały zostać podjęte w najbliższej przyszłości, w okresie trwającej jeszcze odbudowy gospodarki europejskiej po kryzysie gospodarczym wywołanym pandemią COVID-19. Dlatego też znalezienie przez UE właściwej równowagi między Europejskim Zielonym Ładem a Instrumentem na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności ma zasadnicze znaczenie dla pobudzania inwestycji w przyszłościowe technologie i sposoby działania. Politycy europejscy powinni także upewnić się, że pakiet „Gotowi na 55” i instrument Next Generation EU są wykorzystywane, aby tworzyć nowe miejsca pracy wysokiej jakości i skorzystać z potencjału zatrudnienia w sektorach strategicznych dla ekologicznej transformacji. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Wnioski ustawodawcze muszą zagwarantować, że obniżenie emisji gazów cieplarnianych będzie następować przez stymulowanie inwestycji w przemiany w Europie. Wzmocniłoby to przywództwo Europy w międzynarodowych negocjacjach na temat zmiany klimatu. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Polityka przemysłowa UE i poszczególnych państw członkowskich winna zajmować się wyzwaniami powiązanymi z wysiłkami dekarbonizacyjnymi. Musimy wspierać przemysł i pracowników w przechodzeniu na gospodarkę niskoemisyjną, w szczególności w sektorach, z którego emisje trudno zredukować, i które borykają się z konkurencją na arenie międzynarodowej, takich jak branże energochłonne czy rolnictwo. Należy zatem wprowadzić środki mające skutecznie przeciwdziałać ryzyku przenoszenia produkcji i importowania towarów energochłonnych. Wobec braku podobnych zobowiązań ze strony państw trzecich, wyższy poziom ambicji Unii w dziedzinie klimatu wymaga intensywniejszego przeciwdziałania ucieczce emisji, nie tylko z myślą o utrzymaniu konkurencyjności przemysłowej i przeciwdziałaniu nieuczciwej konkurencji, ale również dla zapewnienia integralności środowiskowej i społecznej akceptacji polityki klimatycznej UE. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Jak stwierdzono już wcześniej, w ramach dialogu społecznego należy opracować strategie na rzecz sprawiedliwej transformacji, aby zadbać o odpowiednie przekwalifikowanie pracowników w dotkniętych sektorach, jak również o odpowiednią zmianę pracy. W tym procesie zasadnicze znaczenie ma zagwarantowanie odpowiedniej ochrony socjalnej oraz dobrze funkcjonujących usług publicznych, tak aby wspierać pracowników i towarzyszyć im w przemianach. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Szczególną uwagę należy również zwrócić na te sektory gospodarki, w których znaczny udział mają MŚP. MŚP potrafią przyspieszać innowacje w zakresie produktów i rozwiązań prowadzących do dekarbonizacji gospodarki europejskiej. Jednocześnie potrzebują one wsparcia w dostępie do technologii, aby zdekarbonizować produkcję, przetwarzanie, regenerację produktów i dystrybucję. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Choć UE odpowiada za 8 % wszystkich emisji, to słusznie przyjęła rolę przewodnią w podejmowaniu działań, aby gospodarka stała się neutralna klimatycznie do 2050 r. Realizując ten cel, musimy zadbać o opracowanie modelu, który będzie sukcesem i pozwoli przedsiębiorstwom na rozwój i tworzenie miejsc pracy wysokiej jakości, społeczeństwu na dobrobyt, a środowisku na odbudowę. W pełni skuteczny model zagwarantuje UE rolę lidera na świecie, natomiast model, który tylko częściowo odniesie sukces, będzie oznaczać, iż to inne państwa, takie jak Stany Zjednoczone czy Chiny, będą wiodły prym. EKES jest głęboko przekonany, że UE ma znaczącą wiedzę w zakresie technologii, która pozwala Europie grać pierwsze skrzypce w dziedzinie przemysłu w zielonej gospodarce. Działania zewnętrzne UE lub dyplomacja klimatyczna odegrają ważną rolę w promowaniu wysokich norm środowiskowych na rynku światowym. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Europa musi wykorzystać swoją obecną pozycję lidera w walce ze zmianą klimatu, działając jako katalizator innowacji. Należy jeszcze bardziej zintensyfikować wysiłki i zainwestować większe zasoby we wspieranie programów badań, rozwoju i wdrażania, zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym, bez wyłaniania zwycięzców na zbyt wczesnym etapie, skoro wachlarz technologii i źródeł energii pozwalających wesprzeć transformację w kierunku niskoemisyjnej gospodarki jest szeroki. W tym celu należałoby przeanalizować obecny system finansowania oświaty i badań, aby zaproponować rozwiązania, które pozwoliłyby Europie skuteczniej konkurować z Ameryką i Azją. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Dostęp do niskoemisyjnych źródeł energii, takich jak elektryczność czy wodór po konkurencyjnych cenach na świecie ma zasadnicze znaczenie dla powodzenia transformacji przemysłu wytwórczego. Wymaga to wspierających ram prawnych oraz terminowego stworzenia odpowiedniej infrastruktury. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Jak wskazała Międzynarodowa Agencja Energii, większość redukcji emisji CO2 na świecie do 2030 r. osiągnie się dzięki zastosowaniu technologii dostępnych już dziś. Z kolei w 2050 r. podstawą niemal połowy ograniczeń emisji będą technologie, które w tej chwili znajdują się w fazie demonstracyjnej lub prototypu. W przypadku przemysłu ciężkiego i transportu dalekobieżnego ten udział rozwijanych obecnie technologii w ograniczeniu emisji będzie nawet wyższy. Dlatego zasadnicze znaczenie ma to, aby ustawodawcy wytyczyli drogę do opracowywania i wprowadzania na rynek nowych technologii. |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Przynajmniej w fazie początkowej transformacji niezbędne będą również środki dotyczące popytu, aby stworzyć wiodące rynki i zachęcić do kupowania niskoemisyjnych produktów, gdyż są one zazwyczaj mniej konkurencyjne kosztowo niż te tradycyjne. |
| --- | --- |

3.25.

| 3.26. | Komitet podkreśla, że transformacja ekologiczna może się udać wyłącznie wówczas, gdy UE będzie dysponować wykwalifikowaną siłą roboczą, dzięki której zachowa swą konkurencyjność. Jednocześnie EKES wzywa Komisję do zaktualizowania już przeprowadzonych ocen skutków pakietu „Gotowi na 55”, aby zawierały one najbardziej aktualne i istotne dane oraz przedstawiały jak najdokładniejszy obraz możliwego oddziaływania. |
| --- | --- |

3.26.

Transformacja ekologiczna

| 3.27. | Należy zająć się łącznie oboma bliźniaczymi kryzysami – kryzysem klimatycznym i w zakresie różnorodności biologicznej. Rozwiązań klimatycznych, które negatywnie wpływają na różnorodność biologiczną i siedliska, nie można zaakceptować jako części pakietu mającego na celu ograniczenie emisji. Pakiet „Gotowi na 55” musi być powiązany z celami zrównoważonego rozwoju ONZ i spójny ze zobowiązaniami już uzgodnionymi w Agendzie 2030 oraz Europejskim filarze praw socjalnych. |
| --- | --- |

3.27.

| 3.28. | Dziewięć ograniczeń planety (7) wskazanych przez naukowców musi stanowić wiodącą zasadę w monitorowaniu wpływu działalności człowieka, polityki gospodarczej oraz działań klimatycznych. |
| --- | --- |

3.28.

| 3.29. | Odbudowa zasobów przyrodniczych oraz natychmiastowa odbudowa różnorodności biologicznej muszą stanowić część porządku prawnego, aby zagwarantować ekologiczną transformację i stać się sednem opracowywanego prawa UE w zakresie odbudowy zasobów przyrodniczych. Należy zwrócić uwagę na ochronę i utrzymanie istniejących siedlisk cechujących się bogatą bioróżnorodnością. |
| --- | --- |

3.29.

| 3.30. | Korzystanie z ekosystemów naturalnych, aby wychwytywać i składować dwutlenek węgla, należy powiązać z odpowiednim finansowaniem publicznym w formie subsydiów oraz z nowymi zielonymi modelami biznesowymi. Istotne jest również, aby odpowiedni właściciele lub zarządcy gruntów lub rolnicy byli odbiorcami tych funduszy. Składowanie dwutlenku węgla i ochrona oraz odbudowa różnorodności biologicznej to dobra publiczne. Należy odzwierciedlić tę zasadę w opracowywanej inicjatywie na rzecz rolnictwa regeneratywnego. |
| --- | --- |

3.30.

Należy pilnie przyjąć wniosek w sprawie dyrektywy o glebach opierający się na opublikowanej nowej strategii ochrony gleb. Skupienie się na glebach ma zasadnicze znaczenie dla różnorodności biologicznej i składowania dwutlenku węgla z wykorzystaniem środowiska naturalnego.

Zadbanie o to, aby transformacja była realizowana dzięki mechanizmom, które promują szeroką akceptację i powszechne poparcie ogółu społeczeństwa

| 3.31. | Istotne jest, aby wspierać obywateli i grupy zainteresowanych podmiotów w mobilizacji i stawaniu się aktywnym ogniwem transformacji ku niskoemisyjnemu społeczeństwu. Strach i obawy związane z wyzwaniami w zakresie transformacji można pokonać, angażując się w dialog z różnego rodzaju zainteresowanymi stronami. Należy uruchomić skoordynowaną inicjatywę dyplomacji klimatycznej, która będzie obejmowała sieć dyplomacji klimatycznej społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.31.

| 3.32. | Państwa członkowskie powinny jasno określić dostosowane do realiów danego państwa krajowe mechanizmy dystrybucji środków ze Społecznego Funduszu Klimatycznego, uwzględniając konsultacje, tak by zagwarantować, że koszty transformacji zostały równomiernie rozłożone, a wsparcie finansowe dociera do tych, którzy go najbardziej potrzebują. EKES ze swą siecią około 100 mln obywateli mógłby odegrać pewną rolę w ułatwianiu kształtowania tych mechanizmów. |
| --- | --- |

3.32.

| 3.33. | Należy spójnie realizować jasną kampanię komunikacyjną na temat korzyści z ograniczenia zależności od importowanych paliw kopalnych, a także na temat wielostronnych korzyści płynących z budowania społeczeństwa o zerowych emisjach netto, aby zwalczać nieprawdziwą narrację, która podsyca ruchy populistyczne. |
| --- | --- |

3.33.

| 3.34. | Wdrażanie pakietu „Gotowi na 55” wymaga solidnych struktur zarządzania, które uwzględnią wszystkie zainteresowane podmioty w procesie kształtowania środków dostosowawczych. Należy to uznać za wyzwanie o charakterze międzypokoleniowym i postrzegać jako szansę na zajęcie się brakiem równowagi płci pod względem miejsc pracy, poziomu zarobków i możliwości. |
| --- | --- |

3.34.

| 3.35. | Istotne jest wyznaczenie jasnego kierunku co do rozłożenia celów. Stanowcze zobowiązania, takie jak te zawarte w prawie o klimacie, powinny wyodrębnić odpowiedzialne podmioty oraz wskazać zakres ich odpowiedzialności, jak również wiążące cele dla każdego sektora ustalone na poziomie krajowym. |
| --- | --- |

3.35.

| 3.36. | Należy stworzyć przestrzeń informacyjną, w której zostaną wskazane i opisane wszelkie sposoby finansowania przemysłu i MŚP, aby ułatwić uruchomienie funduszy. |
| --- | --- |

3.36.

Bruksela, dnia 24 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  „Nowa narracja dla Europy – Rezolucja EKES-u w sprawie Konferencji w sprawie przyszłości Europy”, punkt 2.1 (Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 1).

1

(2)  „Nowa narracja dla Europy – Rezolucja EKES-u w sprawie Konferencji w sprawie przyszłości Europy”, punkt 2.1 (Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 1).

2

(3)  „Nowa narracja dla Europy – Rezolucja EKES-u w sprawie Konferencji w sprawie przyszłości Europy”, punkt 2.4 (Dz.U. C 286 z 16.7.2021, s. 1).

3

(4)  TEN/759 Społeczny Fundusz Klimatyczny, opinia EKES-u przyjęta na posiedzeniu plenarnym w dniach 8–9 grudnia 2021 r., punkty 1.1 i 1.2 (Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 158).

4

(5)  Międzynarodowy Fundusz Walutowy dokonał obliczeń dotyczących bezpośrednich i pośrednich dopłat do paliw kopalnych na całym świecie (opublikowano we wrześniu 2021 r.), które to dopłaty wynoszą ok. 6 bln USD rocznie.

5

(6)  Rezolucja „Wkład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r. na podstawie prac grupy ad hoc »Wkład EKES-u w program prac Komisji Europejskiej na 2022 r.«”, punkt 1.5, Dz.U. C 341 z 24.8.2021, s. 1.

6

(7)  https://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries/the-nine-planetary-boundaries.html

7

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/108 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/108

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2008/118/WE i dyrektywę (UE) 2020/262 (wersja przekształcona) w odniesieniu do sklepów wolnocłowych znajdujących się we francuskim terminalu Eurotunelu”

[COM(2021) 817 final – 2021/0418 (CNS)]

(2022/C 275/17)

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 214/0/8 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 20.1.2022

Podstawa prawna

Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

214/0/8

Uznawszy, że treść wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2008/118/WE i dyrektywę (UE) 2020/262 (wersja przekształcona) w odniesieniu do sklepów wolnocłowych znajdujących się we francuskim terminalu Eurotunelu jest zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 567. sesji plenarnej w dniach 23 i 24 lutego 2022 r. (posiedzenie z 23 lutego) Komitet 214 głosami za – 8 osób wstrzymało się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 18.7.2022 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 275/109 |
| --- | --- | --- | --- |

18.7.2022

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 275/109

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Unii maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (tekst jednolity)”

[COM(2021) 769 final – 2021/0400(COD)]

(2022/C 275/18)

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 13.12.2021
  Rada Unii Europejskiej, 17.12.2021 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 91 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 23.2.2022 |
| Sesja plenarna nr | 567 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 214/1/6 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 13.12.2021

Rada Unii Europejskiej, 17.12.2021

Podstawa prawna

Art. 91 i 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego

Data przyjęcia na sesji plenarnej

23.2.2022

Sesja plenarna nr

567

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

214/1/6

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 567. sesji plenarnej w dniach 23–24 lutego 2022 r. (posiedzenie z 23 lutego) Komitet stosunkiem głosów 214 do 1 – 6 osób wstrzymało się od głosu – postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, dnia 23 lutego 2022 r.

Christa SCHWENG

Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---