# Επίσημη Εφημερίδα C 290/29 Ι

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 65ό έτος29 Ιουλίου 2022 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

65ό έτος29 Ιουλίου 2022

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022 |
| 2022/C 290/01 | Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του | 1 |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022 |
| 2022/C 290/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η δράση της ΕΕ για την περίοδο μετά την πανδημία COVID-19: καλύτερη ανάκαμψη μέσω του αθλητισμού (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 6 |
| 2022/C 290/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Νέο πλαίσιο για τις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης και τις επενδυτικές συμφωνίες που εγγυάται την πραγματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και διασφαλίζει την ευαισθητοποίηση του κοινού (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 11 |
| 2022/C 290/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Απαραίτητες προϋποθέσεις για την κοινωνική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης και της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 22 |
| 2022/C 290/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό τη βελτίωση της ικανότητάς της να αντιδρά σε ακραία συμβάντα, μεταξύ άλλων και εκτός των συνόρων της(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 30 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022

2022/C 290/01

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του

1

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022

2022/C 290/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η δράση της ΕΕ για την περίοδο μετά την πανδημία COVID-19: καλύτερη ανάκαμψη μέσω του αθλητισμού (Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

6

2022/C 290/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Νέο πλαίσιο για τις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης και τις επενδυτικές συμφωνίες που εγγυάται την πραγματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και διασφαλίζει την ευαισθητοποίηση του κοινού (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

11

2022/C 290/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Απαραίτητες προϋποθέσεις για την κοινωνική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης και της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

22

2022/C 290/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ενίσχυση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό τη βελτίωση της ικανότητάς της να αντιδρά σε ακραία συμβάντα, μεταξύ άλλων και εκτός των συνόρων της(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

30

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022 |
| 2022/C 290/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2021 — Ικανότητα και ελευθερία δράσης της ΕΕ[COM(2021) 750 final] | 35 |
| 2022/C 290/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 όσον αφορά τις απαιτήσεις για τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης, τον λειτουργικό κίνδυνο, τον κίνδυνο αγοράς και το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων[COM(2021) 664 final — 2021/0342 (COD)] | 40 |
| 2022/C 290/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης της κατάχρησης εικονικών οντοτήτων για φορολογικούς σκοπούς και για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ[COM(2021) 565 final — 2021/0434 (CNS)] | 45 |
| 2022/C 290/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εξασφάλιση παγκόσμιου ελάχιστου επιπέδου φορολογίας των πολυεθνικών ομίλων στην Ένωση[COM(2021) 823 final — 2021/0433 (CNS)] | 52 |
| 2022/C 290/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης το οποίο παρέχει κεντρική πρόσβαση σε πληροφορίες διαθέσιμες στο κοινό σε σχέση με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις κεφαλαιαγορές και τη βιωσιμότητα[COM(2021) 723 final — 2021/0378 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση ορισμένων οδηγιών όσον αφορά τη θέσπιση και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης[COM(2021) 724 final — 2021/0379 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση ορισμένων κανονισμών όσον αφορά τη θέσπιση και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης[COM(2021) 725 final — 2021/0380 (COD)] | 58 |
| 2022/C 290/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/760 όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεων, τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου και τις απαιτήσεις διαφοροποίησης, τον δανεισμό ρευστών διαθεσίμων και άλλους κανόνες για τα κεφάλαια και όσον αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με τη χορήγηση αδειών, τις επενδυτικές πολιτικές και τους όρους λειτουργίας των ευρωπαϊκών μακροπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων[COM(2021) 722 final — 2021/0377 (COD)] | 64 |
| 2022/C 290/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 όσον αφορά την ενίσχυση της διαφάνειας των δεδομένων της αγοράς, την άρση των εμποδίων στην εμφάνιση ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, τη βελτιστοποίηση των υποχρεώσεων διαπραγμάτευσης και την απαγόρευση είσπραξης πληρωμής για τη διαβίβαση εντολών πελατών[COM(2021) 727 final — 2021/0385 (COD)] | 68 |
| 2022/C 290/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής (2021-2030)[COM(2021) 615 final] | 73 |
| 2022/C 290/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την εφαρμογή της οδηγίας 2009/52/ΕΚ, της 18ης Ιουνίου 2009, σχετικά με την επιβολή ελάχιστων προτύπων όσον αφορά τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών[COM(2021) 592 final] | 81 |
| 2022/C 290/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025)[COM(2021) 591 final] | 90 |
| 2022/C 290/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καλύτερες συνθήκες εργασίας για μια ισχυρότερη κοινωνική Ευρώπη: πλήρης αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης για το μέλλον της εργασίας[COM(2021) 761 final] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες[COM(2021) 762 final] | 95 |
| 2022/C 290/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα πανεπιστήμια[COM(2022) 16 final] και Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία γεφυρών για αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης[COM(2022) 17 final] | 109 |
| 2022/C 290/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (αναδιατύπωση)[COM(2021) 802 final — 2021/0426 (COD)] | 114 |
| 2022/C 290/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1153 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 913/2010 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1315/2013[COM(2021) 812 final — 2021/0420 (COD)] | 120 |
| 2022/C 290/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/40/ΕΕ περί πλαισίου ανάπτυξης των Συστημάτων Ευφυών Μεταφορών στον τομέα των οδικών μεταφορών και των διεπαφών με άλλους τρόπους μεταφοράς[COM(2021) 813 final — 2021/0419 (COD)] | 126 |
| 2022/C 290/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος με ορίζοντα το 2030 — Αποκομίζοντας τα οφέλη του υγιούς εδάφους για τους ανθρώπους, τα τρόφιμα, τη φύση και το κλίμα[COM(2021) 699 final] | 131 |
| 2022/C 290/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ[COM(2021) 345 final] | 137 |
| 2022/C 290/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ[COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)] | 143 |
| 2022/C 290/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού[COM(2022) 51 final — 2022/0035 (COD)] | 149 |
| 2022/C 290/25 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης για τις παραδόσεις ορισμένων αγαθών και την παροχή ορισμένων υπηρεσιών που είναι επιδεκτικά απάτης, και του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης κατά της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ[COM(2022) 39 final — 2022/0027(CNS)] | 151 |
| 2022/C 290/26 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης 2003/17/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής της και όσον αφορά την ισοδυναμία των καλλιεργητικών ελέγχων των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών σιτηρών και των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών ελαιούχων και κλωστικών φυτών που διενεργούνται στη Βολιβία και την ισοδυναμία των σπόρων προς σπορά σιτηρών και των σπόρων προς σπορά ελαιούχων και κλωστικών φυτών που παράγονται στη Βολιβία[COM(2022) 26 final — 2021/0016 (COD)] | 152 |
| 2022/C 290/27 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μεταβατικών κανόνων για τη συσκευασία και την επισήμανση των κτηνιατρικών φαρμάκων που έχουν εγκριθεί σύμφωνα με την οδηγία 2001/82/ΕΚ και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 726/2004[COM(2022) 76 final — 2022/0053 (COD)] | 153 |
| 2022/C 290/28 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 223/2014 όσον αφορά τη δράση συνοχής για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη (CARE)[COM(2019) 109 final — 2019/0075 (COD)] | 154 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022

2022/C 290/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2021 — Ικανότητα και ελευθερία δράσης της ΕΕ[COM(2021) 750 final]

[COM(2021) 750 final]

35

2022/C 290/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 όσον αφορά τις απαιτήσεις για τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης, τον λειτουργικό κίνδυνο, τον κίνδυνο αγοράς και το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων[COM(2021) 664 final — 2021/0342 (COD)]

[COM(2021) 664 final — 2021/0342 (COD)]

40

2022/C 290/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης της κατάχρησης εικονικών οντοτήτων για φορολογικούς σκοπούς και για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ[COM(2021) 565 final — 2021/0434 (CNS)]

[COM(2021) 565 final — 2021/0434 (CNS)]

45

2022/C 290/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εξασφάλιση παγκόσμιου ελάχιστου επιπέδου φορολογίας των πολυεθνικών ομίλων στην Ένωση[COM(2021) 823 final — 2021/0433 (CNS)]

[COM(2021) 823 final — 2021/0433 (CNS)]

52

2022/C 290/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης το οποίο παρέχει κεντρική πρόσβαση σε πληροφορίες διαθέσιμες στο κοινό σε σχέση με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις κεφαλαιαγορές και τη βιωσιμότητα[COM(2021) 723 final — 2021/0378 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση ορισμένων οδηγιών όσον αφορά τη θέσπιση και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης[COM(2021) 724 final — 2021/0379 (COD)] και Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση ορισμένων κανονισμών όσον αφορά τη θέσπιση και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης[COM(2021) 725 final — 2021/0380 (COD)]

[COM(2021) 723 final — 2021/0378 (COD)]

[COM(2021) 724 final — 2021/0379 (COD)]

[COM(2021) 725 final — 2021/0380 (COD)]

58

2022/C 290/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/760 όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεων, τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου και τις απαιτήσεις διαφοροποίησης, τον δανεισμό ρευστών διαθεσίμων και άλλους κανόνες για τα κεφάλαια και όσον αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με τη χορήγηση αδειών, τις επενδυτικές πολιτικές και τους όρους λειτουργίας των ευρωπαϊκών μακροπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων[COM(2021) 722 final — 2021/0377 (COD)]

[COM(2021) 722 final — 2021/0377 (COD)]

64

2022/C 290/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 όσον αφορά την ενίσχυση της διαφάνειας των δεδομένων της αγοράς, την άρση των εμποδίων στην εμφάνιση ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, τη βελτιστοποίηση των υποχρεώσεων διαπραγμάτευσης και την απαγόρευση είσπραξης πληρωμής για τη διαβίβαση εντολών πελατών[COM(2021) 727 final — 2021/0385 (COD)]

[COM(2021) 727 final — 2021/0385 (COD)]

68

2022/C 290/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής (2021-2030)[COM(2021) 615 final]

[COM(2021) 615 final]

73

2022/C 290/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την εφαρμογή της οδηγίας 2009/52/ΕΚ, της 18ης Ιουνίου 2009, σχετικά με την επιβολή ελάχιστων προτύπων όσον αφορά τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών[COM(2021) 592 final]

[COM(2021) 592 final]

81

2022/C 290/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025)[COM(2021) 591 final]

[COM(2021) 591 final]

90

2022/C 290/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καλύτερες συνθήκες εργασίας για μια ισχυρότερη κοινωνική Ευρώπη: πλήρης αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης για το μέλλον της εργασίας[COM(2021) 761 final] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες[COM(2021) 762 final]

[COM(2021) 761 final]

[COM(2021) 762 final]

95

2022/C 290/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα πανεπιστήμια[COM(2022) 16 final] και Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία γεφυρών για αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης[COM(2022) 17 final]

[COM(2022) 16 final]

[COM(2022) 17 final]

109

2022/C 290/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (αναδιατύπωση)[COM(2021) 802 final — 2021/0426 (COD)]

[COM(2021) 802 final — 2021/0426 (COD)]

114

2022/C 290/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1153 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 913/2010 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1315/2013[COM(2021) 812 final — 2021/0420 (COD)]

[COM(2021) 812 final — 2021/0420 (COD)]

120

2022/C 290/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/40/ΕΕ περί πλαισίου ανάπτυξης των Συστημάτων Ευφυών Μεταφορών στον τομέα των οδικών μεταφορών και των διεπαφών με άλλους τρόπους μεταφοράς[COM(2021) 813 final — 2021/0419 (COD)]

[COM(2021) 813 final — 2021/0419 (COD)]

126

2022/C 290/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος με ορίζοντα το 2030 — Αποκομίζοντας τα οφέλη του υγιούς εδάφους για τους ανθρώπους, τα τρόφιμα, τη φύση και το κλίμα[COM(2021) 699 final]

[COM(2021) 699 final]

131

2022/C 290/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ[COM(2021) 345 final]

[COM(2021) 345 final]

137

2022/C 290/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ[COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)]

[COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)]

143

2022/C 290/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού[COM(2022) 51 final — 2022/0035 (COD)]

[COM(2022) 51 final — 2022/0035 (COD)]

149

2022/C 290/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης για τις παραδόσεις ορισμένων αγαθών και την παροχή ορισμένων υπηρεσιών που είναι επιδεκτικά απάτης, και του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης κατά της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ[COM(2022) 39 final — 2022/0027(CNS)]

[COM(2022) 39 final — 2022/0027(CNS)]

151

2022/C 290/26

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης 2003/17/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής της και όσον αφορά την ισοδυναμία των καλλιεργητικών ελέγχων των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών σιτηρών και των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών ελαιούχων και κλωστικών φυτών που διενεργούνται στη Βολιβία και την ισοδυναμία των σπόρων προς σπορά σιτηρών και των σπόρων προς σπορά ελαιούχων και κλωστικών φυτών που παράγονται στη Βολιβία[COM(2022) 26 final — 2021/0016 (COD)]

[COM(2022) 26 final — 2021/0016 (COD)]

152

2022/C 290/27

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μεταβατικών κανόνων για τη συσκευασία και την επισήμανση των κτηνιατρικών φαρμάκων που έχουν εγκριθεί σύμφωνα με την οδηγία 2001/82/ΕΚ και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 726/2004[COM(2022) 76 final — 2022/0053 (COD)]

[COM(2022) 76 final — 2022/0053 (COD)]

153

2022/C 290/28

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 223/2014 όσον αφορά τη δράση συνοχής για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη (CARE)[COM(2019) 109 final — 2019/0075 (COD)]

[COM(2019) 109 final — 2019/0075 (COD)]

154

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/1 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/1

---

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του»

(2022/C 290/01)

| Νομική βάση | Άρθρο 35 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| --- | --- |
| | Ψήφισμα |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 24.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 176/1/1 |

Νομική βάση

Άρθρο 35 του Εσωτερικού Κανονισμού

Ψήφισμα

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

176/1/1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ)

| 1. | καταδικάζει απερίφραστα τη μονομερή επίθεση κατά της Ουκρανίας που διέταξε ο πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας και την εμπλοκή του καθεστώτος της Λευκορωσίας· τονίζει πως η εισβολή ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ουκρανία παραβιάζει τους ισχύοντες διεθνείς κανόνες και συμφωνίες και απειλεί την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια ασφάλεια· η εισβολή παραβιάζει επίσης άμεσα τον κύριο στόχο της ΕΕ, την «προαγωγή της ειρήνης, των αξιών της Ένωσης και της ευημερίας των λαών της»· |
| --- | --- |

1.

| 2. | καλεί την ΕΕ να παράσχει πλήρη στήριξη για να διασφαλίσει ότι όλα τα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας καταγράφονται και διεκπεραιώνονται μέσω του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου· |
| --- | --- |

2.

| 3. | εξαίρει την απαράμιλλη γενναιότητα του λαού της Ουκρανίας, που υπερασπίζεται την Ουκρανία απέναντι στους Ρώσους εισβολείς· καλεί τον ελεύθερο κόσμο να στηρίξει τον αγώνα του για ειρήνη και ελευθερία με κάθε διαθέσιμο μέσο· |
| --- | --- |

3.

| 4. | καλεί την ΕΕ και τους ομοϊδεάτες της διεθνείς εταίρους να παραμείνουν ενωμένοι, να συνεχίσουν να επιδεικνύουν την πλήρη αλληλεγγύη τους απαντώντας σε αυτόν τον αδικαιολόγητο και απρόκλητο πόλεμο, και να προσδιορίσουν τη διπλωματική οδό για τον τερματισμό των εχθροπραξιών· τονίζει την ανάγκη για διπλωματική δράση με στόχο την άμεση κατάπαυση του πυρός και την οικοδόμηση πραγματικής ειρηνευτικής διαδικασίας με ενεργό ρόλο για τα όργανα της ΕΕ. Οι ίδιοι φορείς θα πρέπει επίσης να εντείνουν τις πιέσεις στο ρωσικό καθεστώς επιβάλλοντας άμεσα περαιτέρω κυρώσεις και να χρησιμοποιήσουν όλα τα άλλα μέσα που διαθέτουν για τον άμεσο τερματισμό της στρατιωτικής δράσης της Ρωσίας στην ουκρανική επικράτεια, την πλήρη απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων και την αποκατάσταση της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ανατολική γειτονία της ΕΕ και την υποστήριξη των κοινωνιών που μοιράζονται τις αξίες μας· |
| --- | --- |

4.

| 5. | κρίνει υψίστης σημασίας για την ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα να μην αλλάξουν τα σύνορα με στρατιωτικά μέσα και να μην αποκομίσει οφέλη ο επιτιθέμενος. Πρέπει να γίνεται σεβαστό το κράτος δικαίου και όχι τα δικαιώματα του ισχυρότερου και να αποζημιωθεί πλήρως η Ουκρανία. |
| --- | --- |

5.

| 6. | υποστηρίζει και συμμερίζεται τα κύρια μηνύματα του Ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 1ης Μαρτίου σχετικά με την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που προτείνονται για την άμεση στήριξη της Ουκρανίας και των πολιτών της στον αγώνα τους για ανεξαρτησία και ελευθερία· |
| --- | --- |

6.

| 7. | επικροτεί τις ενέργειες των ευρωπαϊκών εταιρειών που αποφάσισαν να αποσυρθούν από τη ρωσική αγορά και παροτρύνει και άλλες επιχειρήσεις να επιλέξουν επίσης την ανθρωπιά και την αλληλεγγύη έναντι των βραχυπρόθεσμων οικονομικών συμφερόντων· |
| --- | --- |

7.

| 8. | επαναλαμβάνει την ακλόνητη στήριξή της στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και των άλλων χωρών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, ήτοι της Μολδαβίας και της Γεωργίας, καθώς και όλων των κρατών μελών της ΕΕ, εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων τους· |
| --- | --- |

8.

| 9. | εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για όλα τα θύματα της επίθεσης, παιδιά, γυναίκες και άνδρες, για την καταστροφή πόλεων και υποδομών, τον ανυπολόγιστο ανθρώπινο πόνο και την καταστροφή του περιβάλλοντος· εκφράζει τη λύπη της για το ότι εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να αναζητήσουν καταφύγιο σε ασφαλέστερα μέρη εντός της Ουκρανίας ή σε γειτονικές χώρες· εμμένει στην ανάγκη οι επιτιθέμενοι να λογοδοτήσουν για τα εγκλήματά τους· |
| --- | --- |

9.

| 10. | ζητεί επιτακτικά την κλιμάκωση δράσεων για την ενίσχυση της θέσης και της κυριαρχίας της Ουκρανίας, καθώς και των ανθρωπιστικών δράσεων που μπορούν να στηρίξουν τον ουκρανικό λαό προκειμένου να έχει πρόσβαση σε βασικά αγαθά, ιδίως σε νερό, φάρμακα και ηλεκτρικό ρεύμα· καλεί όλες τις κυβερνήσεις να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να εξασφαλίσουν τον εφοδιασμό και την ασφάλεια των τροφίμων, παρέχοντας τροφή και πόσιμο νερό στις εμπόλεμες ζώνες· καλεί τη Ρωσία να εξασφαλίσει ανθρωπιστική πρόσβαση στον πληθυσμό της Ουκρανίας· προειδοποιεί πως πολλοί εργαζόμενοι δεν θα λάβουν τον μισθό τους ενώ οι πολίτες δεν θα έχουν πρόσβαση στις αποταμιεύσεις τους· για τον λόγο αυτό ζητεί κατάλληλα οικονομικά μέτρα για την αποτροπή της οικονομικής κατάρρευσης· |
| --- | --- |

10.

| 11. | επικροτεί την ενεργό προσέγγιση όλων των κυβερνήσεων της ΕΕ, ιδίως δε της Πολωνίας, της Ουγγαρίας, της Βουλγαρίας, της Σλοβακίας και της Μολδαβίας όσον αφορά τη διατήρηση των συνόρων τους ανοιχτών και την παροχή μέσων εκκένωσης, στέγης, έκτακτης βοήθειας, ιατρικής υποστήριξης και ασύλου στα άτομα που εγκαταλείπουν λόγω του πολέμου την Ουκρανία, είτε είναι Ουκρανοί υπήκοοι είτε όχι· καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να παράσχουν επιπρόσθετη χρηματοδότηση, καθώς πρόκειται για τα κύρια σημεία εισόδου Ουκρανών προσφύγων στην ΕΕ και θα παραμείνουν επίσης κύριες χώρες διαμονής των Ουκρανών προσφύγων για τους επόμενους μήνες· |
| --- | --- |

11.

| 12. | ζητεί εκ νέου μια μεταναστευτική πολιτική που θα εξασφαλίζει ότι καμία χώρα δεν θα επωμίζεται δυσανάλογο βάρος και ότι το εν λόγω βάρος θα επιμερίζεται ισότιμα μεταξύ των κρατών μελών· |
| --- | --- |

12.

| 13. | υποστηρίζει τη δέσμευση της ΕΕ να συνδράμει τους πρόσφυγες από την Ουκρανία όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη με τους πρόσφυγες και τα άτομα που εγκαταλείπουν τις εμπόλεμες περιοχές στην Ουκρανία» (1) και τονίζει πως οι πόροι που διατίθενται μέσω της Δράσης Συνοχής για τους Πρόσφυγες στην Ευρώπη και του REACT (2) θα πρέπει να είναι ευέλικτοι και άμεσα διαθέσιμοι· επικροτεί το ότι η ΕΕ ενεργοποίησε ήδη τον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ και δημιούργησε υλικοτεχνικούς κόμβους στις γειτονικές χώρες για τη χορήγηση βοήθειας στην Ουκρανία· |
| --- | --- |

13.

| 14. | χαιρετίζει τη συγκινητική αλληλεγγύη που επιδεικνύουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ και των γειτονικών χωρών και την αδιάκοπη δράση τους από την πρώτη κιόλας μέρα της ρωσικής επίθεσης και τονίζει την ανάγκη διάθεσης ενωσιακής χρηματοδοτικής στήριξης τόσο στις κυβερνήσεις όσο και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται επιτόπου· |
| --- | --- |

14.

| 15. | ζητεί την πλήρη εφαρμογή της Οδηγίας περί προσωρινής προστασίας (που ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 4 Μαρτίου 2022 κατόπιν πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) μέσω αλληλεγγύης και επιμερισμού των ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, και με εγγύηση του πλήρους εύρους των δικαιωμάτων που παρέχει η Οδηγία, στα οποία συμπεριλαμβάνονται η πρόσβαση στην αγορά εργασίας, η στέγη, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η εκπαίδευση και η κοινωνική πρόνοια, για όλους τους δικαιούχους αυτής της προστασίας, καθώς και της ικανής κάλυψης των αναγκών των ευπαθών ομάδων, ιδίως των παιδιών, των γυναικών, των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία· ενθαρρύνει τις χώρες υποδοχής να καλωσορίσουν τη δημιουργία και τον σεβασμό των ίδιων ανθρωπιστικών διαδρόμων για όλους τους πρόσφυγες του πολέμου στην Ουκρανία, ανεξαρτήτως εθνικότητας· |
| --- | --- |

15.

| 16. | αναγνωρίζει τις δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι χώρες υποδοχής όσον αφορά την ταχεία ένταξη των προσφύγων στις αγορές εργασίας τους· υπογραμμίζει πως οι οικονομίες της ΕΕ έχουν τη δυνατότητα να απορροφήσουν την εισροή ατόμων από την Ουκρανία εφόσον υπάρξει ορθή διαχείριση της μετεγκατάστασης· ζητεί οι μηχανισμοί συμπερίληψης να λαμβάνουν υπόψη το φύλο και την ηλικία· καλεί την Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας να παρακολουθεί σύμφωνα με την εντολή της την ένταξη των προσφύγων στην αγορά εργασίας και να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις επ’ αυτής· υπενθυμίζει προς τούτο το δυναμικό της κοινωνικής και της αλληλέγγυας οικονομίας, στο πλαίσιο των υπηρεσιών του κράτους πρόνοιας, όσον αφορά τη διατήρηση και την αύξηση των θέσεων εργασίας ακόμα και σε περιόδους κρίσης, και παροτρύνει τα κράτη μέλη να αναζητήσουν λύσεις για την καλύτερη ένταξη των Ουκρανών προσφύγων στην αγορά εργασίας τους· αναγνωρίζει την ιδιαίτερη κατάσταση των γυναικών και των παιδιών σε εμπόλεμες ζώνες καθώς και τους κινδύνους εκμετάλλευσης και έμφυλης βίας, ιδίως της σεξουαλικής βίας και της εμπορίας ανθρώπων κατά την άφιξή τους στις χώρες υποδοχής· σημειώνει πως η κατάσταση των Ουκρανών πολιτών που έλαβαν προσωρινή προστασία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή που δικαιούνται να ζητήσουν αυτό το καθεστώς, θα συνεχίσει να παρακολουθείται και να λαμβάνεται υπόψη από το Ευρωπαϊκό φόρουμ για τη Μετανάστευση· |
| --- | --- |

16.

| 17. | ζητεί ενισχυμένη στήριξη προς την ουκρανική κοινωνία των πολιτών, τόσο εντός όσο και εκτός Ουκρανίας· φρονεί πως η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο συμμετοχής της ουκρανικής κοινωνίας των πολιτών σε όλες τις συζητήσεις σχετικά με την Ουκρανία· η κοινωνία των πολιτών θα συμμετέχει άμεσα στην άμβλυνση των επιπτώσεων του πολέμου και την ανοικοδόμηση του κοινωνικοοικονομικού ιστού της χώρας· σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ ζητεί την ενοποίηση των υφιστάμενων προγραμμάτων χρηματοδότησης για τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών στην Ουκρανία· |
| --- | --- |

17.

| 18. | καλεί, σε συνέχεια των πρόσφατων δηλώσεων της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα όργανα της ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη να συνεργαστούν πλήρως με την Ουκρανία και να ανοίξουν όλα τα συναφή ταμεία και προγράμματα της ΕΕ στην Ουκρανία· |
| --- | --- |

18.

| 19. | καλεί τα όργανα της ΕΕ να ανοίξουν ουσιαστικό διάλογο με την Ουκρανία όσον αφορά τη διαδικασία ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το συντομότερο δυνατό, σύμφωνα με το Άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και σε αξιοκρατική βάση, και να παράσχουν άμεση χρηματοπιστωτική βοήθεια για την εξασφάλιση ανθρωπιστικής στήριξης της Ουκρανίας, και ζητεί την έναρξη αντίστοιχου διαλόγου με τις άλλες χώρες που έχουν υπογράψει συμφωνίες σύνδεσης με την ΕΕ, όπως η Γεωργία και η Μολδαβία, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταθερότητα και η ίση μεταχείρισή τους. Τούτο δεν πρέπει να επηρεάσει αρνητικά την τρέχουσα διαδικασία ένταξης των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Παράλληλα, ζητεί τη συνέχιση των εργασιών με στόχο την ένταξη της Ουκρανίας στην ενιαία αγορά της ΕΕ σύμφωνα με όσα προβλέπονται στη Συμφωνία Σύνδεσης· |
| --- | --- |

19.

| 20. | εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία όσον αφορά τη μαζική χρήση προπαγάνδας και παραπληροφόρησης από τη ρωσική κυβέρνηση με στόχο να δικαιολογηθεί και να συσκοτιστεί η επίθεσή της στην Ουκρανία· σε αυτό το πλαίσιο, τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της ΕΕ απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις και χάραξης μιας σφαιρικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης· η ΕΕ πρέπει να αναλάβει εν προκειμένω παγκόσμιο ηγετικό ρόλο· |
| --- | --- |

20.

| 21. | τονίζει την ανάγκη να υποστηριχθεί η ανεξαρτησία της κοινωνίας των πολιτών και των δημοσιογράφων της Ρωσίας και της Λευκορωσίας και να διατηρηθούν ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας με αυτούς· καταδικάζει σθεναρά το κύμα καταστολής στη Ρωσία καθώς και τις συλλήψεις ειρηνικών διαδηλωτών, τη φίμωση των ΜΜΕ και της φωνής της κοινωνίας των πολιτών· |
| --- | --- |

21.

| 22. | ζητεί κοινές δράσεις αλληλεγγύης για τον εμπορικό αποκλεισμό προϊόντων και υπηρεσιών από τη Ρωσία· τονίζει την ανάγκη διακοπής της συνεργασίας με ρωσικές επιχειρήσεις και οργανισμούς που στηρίζουν τις πολιτικές του Πούτιν· καταδικάζει την παράκαμψη των συλλογικών δράσεων μποϊκοτάζ σε μια προσπάθεια άντλησης κάθε είδους πλεονεκτήματος· |
| --- | --- |

22.

| 23. | αναγνωρίζει πως ο πόλεμος και όλα τα σχετικά με αυτόν μέτρα, ιδίως οι κυρώσεις, θα έχουν κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις στα κράτη μέλη και τις γειτονικές χώρες, τις οποίες η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει· τονίζει πως η κρίση αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της εσωτερικής αγοράς και της λειτουργίας της· υπογραμμίζει τη σημασία της αντιστάθμισης των ζημιών που υφίστανται οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που πλήττονται από τις κυρώσεις και τονίζει την ανάγκη διεξαγωγής εμβριθούς ανάλυσης επιπτώσεων των κυρώσεων, προκειμένου να είμαστε έτοιμοι να μετριάσουμε τις οικονομικές και κοινωνικές τους επιπτώσεις· |
| --- | --- |

23.

| 24. | τονίζει πως πολυάριθμοι κλάδοι της βιομηχανίας θα επηρεαστούν σημαντικά· επισημαίνει πως, πέραν της ενέργειας, η Ρωσία και η Ουκρανία κατέχουν αξιόλογο βάρος στις ενωσιακές εισαγωγές μεταλλευμάτων, όπως νικελίου, χαλκού και σιδήρου, και βασικών πρώτων υλών όπως νέου, παλλαδίου, τιτανίου και λευκόχρυσου, που είναι ζωτικής σημασίας για πολλές στρατηγικές βιομηχανίες, όπως η αμυντική βιομηχανία και η παραγωγή μικροκυκλωμάτων· |
| --- | --- |

24.

| 25. | τονίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της ανάπτυξης της στρατηγικής και τεχνολογικής αυτονομίας της Ευρώπης και καλεί τους ηγέτες της ΕΕ να επιβεβαιώσουν την ενότητα και την αποφασιστικότητά τους να καταστήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο ανεξάρτητη και κυρίαρχη δύναμη βελτιώνοντας την αμυντική μας ικανότητα και περιορίζοντας τις εξαρτήσεις μας όσον αφορά την ενέργεια, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και τα τρόφιμα· |
| --- | --- |

25.

| 26. | υπογραμμίζει τη σημασία της μείωσης της ενεργειακής εξάρτησης της ΕΕ από τρίτους, ιδίως δε από τη Ρωσία· ζητεί βιώσιμο σχέδιο διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών εντός του ενεργειακού μείγματος των κρατών μελών και επιδοκιμάζει τις σχετικές προτάσεις που περιέχονται στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών (3)· αναγνωρίζει πως η ασφάλεια και η βιωσιμότητα του ενεργειακού εφοδιασμού δεν μπορούν να επιτευχθούν πλήρως μακροπρόθεσμα παρά μόνο μέσω της αύξησης της χρήσης πηγών ενέργειας χαμηλών ή μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών, με μεγαλύτερη χρήση τοπικών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· τάσσεται υπέρ της επιτάχυνσης των επενδύσεων στην έρευνα για την ανάπτυξη νέων καθαρών τεχνολογιών με στόχο την εξασφάλιση ανθεκτικού και βιώσιμου μέλλοντος για το ενεργειακό σύστημα της ΕΕ· |
| --- | --- |

26.

| 27. | υπογραμμίζει την ανάγκη για διαφοροποίηση των δημοσιονομικών πολιτικών μεταξύ των κρατών μελών, με στόχο τη διατήρηση της βιωσιμότητας του χρέους, ιδίως όσον αφορά κράτη μέλη με υψηλό δημόσιο χρέος. κράτη μέλη με χαμηλό ή μεσαίο επίπεδο χρέους θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στην επέκταση των δημοσίων επενδύσεων· τονίζει τη σημασία της προτεραιότητας στην επέκταση των δημοσίων επενδύσεων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας της ΕΕ· |
| --- | --- |

27.

| 28. | εκφράζει την ανησυχία της όσον αφορά την κατάσταση έκτακτης ανάγκης σημαντικών τμημάτων του κλάδου των μεταφορών· καλεί την Επιτροπή να δώσει τη δέουσα προσοχή στην κρίση του τομέα των μεταφορών που προκαλεί το εξαιρετικά υψηλό κόστος των καυσίμων και της ενέργειας κατά τον σχεδιασμό του προσωρινού πλαισίου αντιμετώπισης της κρίσης που αναφέρεται στην ανακοίνωση «REPowerEU: Κοινή ευρωπαϊκή δράση για πιο προσιτή οικονομικά, εξασφαλισμένη και βιώσιμη ενέργεια» (4) και ζητεί σύνεση κατά τη χαλάρωση των κανονιστικών διαδικασιών προκειμένου να αποτραπεί η αποδυνάμωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών προτύπων· |
| --- | --- |

28.

| 29. | τονίζει πως η σύγκρουση θα έχει αναπόφευκτα σοβαρές επιπτώσεις στον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ, ο οποίος θα χρειαστεί επιπλέον στήριξη· υπογραμμίζει πως η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τη δέσμευσή της για την υλοποίηση βιώσιμων συστημάτων τροφίμων και παράλληλα να εγγυηθεί την οικονομική προσιτότητα ποιοτικών τροφίμων για όλους· ειδικότερα, η ΕΕ πρέπει να βελτιώσει την επισιτιστική της ασφάλεια μειώνοντας τις εξαρτήσεις της όσον αφορά κύρια εισαγόμενα γεωργικά προϊόντα και εισροές· επίσης, οι καταναλωτές σε όλα τα κράτη μέλη θα αντιμετωπίσουν σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, που ενδέχεται να αυξήσουν τα επίπεδα φτώχειας εντός της ΕΕ· |
| --- | --- |

29.

| 30. | τονίζει πως η Ουκρανία και η Ρωσία αποτελούν σημαντικούς εξαγωγείς πολυάριθμων γεωργικών προϊόντων, όπως οι κόκκοι και οι ελαιόσποροι· σημειώνει πως η διαταραχή των εξαγωγών από τις εν λόγω χώρες έχει ήδη οδηγήσει σε τεράστιες παγκόσμιες αυξήσεις στις τιμές των γεωργικών προϊόντων και πως οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα αισθητές στις φτωχότερες χώρες του κόσμου και στους φτωχότερους πολίτες, που θα πληγούν περισσότερο· |
| --- | --- |

30.

| 31. | τονίζει πως οι επιπτώσεις του πολέμου δεν πρέπει να λειτουργήσουν σε βάρος της δράσης για το κλίμα και τη βιωσιμότητα, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην Ατζέντα 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, η οποία αποτελεί, πρωτίστως, ατζέντα ειρήνης, ασφάλειας και μείωσης της φτώχειας· υπογραμμίζει την ανάγκη προόδου στην εφαρμογή της Ατζέντας και στην υλοποίηση δίκαιης μετάβασης, μέσω της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, και τονίζει ότι μόνο κατ’ εξαίρεση μπορούν να χορηγηθούν παρεκκλίσεις για περιορισμένο χρονικό διάστημα· |
| --- | --- |

31.

| 32. | φρονεί πως ο περιβαλλοντική επίπτωση της σύγκρουσης, ως απόρροια των βομβαρδισμών, των διαρροών πετρελαίου/αερίου, των ατυχημάτων σε εργοστάσια χημικών ή πυρηνικούς σταθμούς, αποτελούν μείζονα πηγή προβληματισμού για τον πληθυσμό τόσο της Ουκρανίας όσο και της ΕΕ· τονίζει πως η ΕΕ πρέπει να συμβάλει στην προστασία και την αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημίας που προκαλεί ο πόλεμος και στην επιβολή κυρώσεων για περιβαλλοντικά εγκλήματα, καθώς θα έχουν αναπόφευκτα μακροχρόνιες επιπτώσεις· |
| --- | --- |

32.

| 33. | τονίζει την ανάγκη για διατήρηση της αλληλεγγύης και για περαιτέρω ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών απαντήσεων για τον επιμερισμό του βάρους των οικονομικών επιπτώσεων και προτείνει τον σχεδιασμό ενός ευέλικτου ευρωπαϊκού μηχανισμού· σημειώνει ότι, στην πλειονότητα χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο, ενδέχεται να είναι απαραίτητη η περαιτέρω επεξεργασία και αναθεώρηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ιδίως δεδομένου του ανησυχητικού κινδύνου στασιμοπληθωρισμού· αναγνωρίζει πως όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι πολίτες τους θα επηρεαστούν άμεσα από την εισβολή στην Ουκρανία και πως το ανθρώπινο κόστος και οι επιπτώσεις για τους Ουκρανούς θα είναι ανυπολόγιστες, εξ ου η ανάγκη για αλληλεγγύη εντός της ΕΕ και για μακροπρόθεσμη αλληλεγγύη της ΕΕ στην Ουκρανία· |
| --- | --- |

33.

| 34. | επικροτεί τη δέσμευση της Διακήρυξης των Βερσαλλιών (5) για αύξηση της χρήσης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη· τονίζει ότι η ΕΕ θα πρέπει να προχωρήσει στην κατεύθυνση ισχυρότερης πολιτικής ολοκλήρωσης, η οποία θα μπορούσε να στηρίζει μια κοινή εξωτερική πολιτική, και καλεί τα κράτη μέλη να αρχίσουν άμεσα τις εργασίες τους επί της υλοποίησης ενός πραγματικά κοινού και αποτελεσματικού συστήματος άμυνας που θα ενισχύσει σημαντικά την αμυντική ικανότητα της Ευρώπης· |
| --- | --- |

34.

| 35. | αναγνωρίζει πως η κατάληψη των πυρηνικών σταθμών εγείρει ανησυχίες όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια για τον τοπικό πληθυσμό και για την Ευρώπη στο σύνολό της και ζητεί την πλήρη συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες και με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας για την παρακολούθηση της κατάστασης και την πρόληψη κάθε πιθανής διαρροής ραδιενέργειας· |
| --- | --- |

35.

| 36. | τονίζει την ανάγκη οι πολιτικοί ηγέτες να είναι σαφείς στην επικοινωνία τους με τους πολίτες της ΕΕ και να εξηγήσουν το κόστος του πολέμου· επισημαίνει πως η ειρήνη έχει τίμημα και πως όλοι πρέπει να πληρώσουμε αυτό το τίμημα, το οποίο πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ των κρατών μελών· |
| --- | --- |

36.

| 37. | καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να προετοιμάσουν ικανό σχέδιο στήριξης και ανάκαμψης της Ουκρανίας που θα συνδράμει την ουκρανική οικονομία και την ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων υποδομών της· τονίζει πως η Ρωσική Ομοσπονδία πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την καταστροφή των ουκρανικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων πολιτικών και οικιστικών κτηρίων, καθώς και για τη σημαντική οικονομική ζημία, και θα κληθεί να καταβάλει αποζημίωση για τη βλάβη που προξένησαν οι επιθετικές της ενέργειες· |
| --- | --- |

37.

| 38. | δεσμεύεται να παρακολουθεί στενά την κατάσταση, ενθαρρύνοντας ανταλλαγές πληροφοριών σχετικά με τη στήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών επιτόπου, ενθαρρύνοντας έναν ουσιαστικό διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτικών ενώσεων και των συνδικάτων, μέσω των μόνιμων μηχανισμών τους διαλόγου· δεσμεύεται να παρακολουθεί την κατάσταση των προσφύγων επιτόπου και στις γειτονικές χώρες, παρέχοντας πλήρη στήριξη στον ουκρανικό λαό. |
| --- | --- |

38.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2022) 107 final — Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη με τους πρόσφυγες και τα άτομα που εγκαταλείπουν τις εμπόλεμες περιοχές στην Ουκρανία.

1

(2)  COM(2022) 109 final — Δράση Συνοχής για τους Πρόσφυγες στην Ευρώπη (CARE).

2

(3)  Διακήρυξη των Βερσαλλιών, που εκδόθηκε κατά την άτυπη συνάντηση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων στις 10 και 11 Μαρτίου 2022, https://www.consilium.europa.eu/media/54773/20220311-versailles-declaration-en.pdf

3

(4)  COM(2022) 108 final — REPowerEU: Κοινή ευρωπαϊκή δράση για πιο προσιτή οικονομικά, εξασφαλισμένη και βιώσιμη ενέργεια.

4

(5)  Διακήρυξη των Βερσαλλιών, που εκδόθηκε κατά την άτυπη συνάντηση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων στις 10 και 11 Μαρτίου 2022, https://www.consilium.europa.eu/media/54773/20220311-versailles-declaration-en.pdf

5

---

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/6 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/6

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η δράση της ΕΕ για την περίοδο μετά την πανδημία COVID-19: καλύτερη ανάκαμψη μέσω του αθλητισμού»

(Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 290/02)

| Εισηγητής: | ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας: | 23.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 24.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 148/0/0 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας:

23.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

148/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Μετά τη μακρά περίοδο της πανδημίας, η οποία είχε σοβαρό αντίκτυπο σε ολόκληρο τον κλάδο του αθλητισμού και ειδικότερα στα αθλητικά σωματεία βάσης, με επακόλουθο το κλείσιμο πολλών εγκαταστάσεων, είναι απαραίτητο να ακολουθηθεί μια στρατηγική προσέγγιση για να αναδειχθεί και να αναβαθμιστεί η σημασία του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης στην οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής και βιώσιμης κοινωνίας. Η επιλογή αυτή θα πρέπει να θεωρηθεί μέρος της ευρύτερης διεργασίας οικονομικής και κοινωνικής ανάκαμψης και, ταυτόχρονα, πρέπει να τεθούν στόχοι για την ενίσχυση της ικανότητας του αθλητικού τομέα να αντιδρά στις κρίσεις που μας πλήττουν ολοένα και περισσότερο. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ο αθλητισμός και η σωματική άσκηση θα πρέπει να ενσωματωθούν στις στρατηγικές οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, με τη δημιουργία ευρύτερων διατομεακών δεσμών, ιδίως με τη δημόσια υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων. Ο αθλητισμός είναι ένα μέσο κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας που ευνοεί την ανάκαμψη, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και επιχειρηματικές ευκαιρίες με βάση τον αθλητισμό. Είναι επίσης σημαντικό να προκριθεί ο κοινωνικός διάλογος με θέμα την ευεξία και τη σωματική άσκηση στην εργασία, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ζητά τη διεξαγωγή μελετών που να δείχνουν τη σχέση μεταξύ του αθλητισμού και της γενικής ευημερίας των πολιτών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Όσον αφορά το σχολείο και τα διάφορα στάδια της μάθησης, όπως ακριβώς διδασκόμαστε να κάνουμε τα μαθήματά μας, να μελετάμε και να μεγαλώνουμε, είναι απαραίτητο να διδάσκουμε πλέον στους μαθητές και στις μαθήτριες οτιδήποτε σχετίζεται με τη σωματική έκφραση. Η ένταξη της φυσικής αγωγής στο σχολείο, από την άποψη του παιχνιδιού, της διασκέδασης και της διεπιστημονικής προσέγγισης λειτουργεί ως εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για την παραγωγή αποτελεσμάτων και την προώθηση της γαλήνης, της συμβίωσης και κυρίως της σχολικής επιτυχίας και του υγιεινού τρόπου ζωής. Αυτό σημαίνει αναγνώριση της αξίας του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης εξίσου με τα άλλα μαθήματα, ιδίως στην εκπαίδευση των νεότερων γενεών με ιδιαίτερη έμφαση στα απόκεντρα χωριά και στις λοιπές μειονεκτούσες περιοχές. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η Συνθήκη της Λισαβόνας σκιαγράφησε την ευρωπαϊκή διάσταση της κοινωνικής και οικονομικής αξίας του αθλητισμού. Μετά την κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, είναι απαραίτητο να γίνουν πιο ορατές οι αξίες που αντιπροσωπεύουν ο αθλητισμός και η σωματική άσκηση στην ευρωπαϊκή πολιτική, διασφαλίζοντας την πλήρη ισοτιμία τους με τις άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές. Επομένως, όχι μόνο πολιτικές συνοχής, αλλά ένας πραγματικός δρόμος χειραφέτησης, δηλαδή το όραμα μιας πραγματικής αθλητικής μετάβασης που να ενισχύει σημαντικά τον αντίκτυπο στην ευημερία και στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Επομένως, όπως προκύπτει θα πρέπει: |
| --- | --- |

1.5.

| 1.5.1. | να συμπεριλαμβάνεται το ποσοστό στέρησης αθλητικών δραστηριοτήτων —δηλαδή το ποσοστό αποκλεισμού από την απόλαυση ενός αναγκαίου αγαθού, το δικαίωμα στην αθλητική δραστηριότητα— στον κατάλογο των δεικτών της Eurostat για τη μέτρηση της υλικής στέρησης· |
| --- | --- |

1.5.1.

| 1.5.2. | να καταστούν διαθέσιμες στον αθλητικό τομέα όλες οι χρηματοδοτήσεις της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, τόσο εκείνες με άμεση όσο και εκείνες με έμμεση διαχείριση με τον αθλητισμό και τη σωματική άσκηση ιδωμένους ως επένδυση για την ατομική και συλλογική ευημερία των κοινοτήτων· |
| --- | --- |

1.5.2.

| 1.5.3. | να προβλεφθεί αύξηση του μεριδίου του συνολικού ποσού της χρηματοδότησης που διατίθεται στον αθλητισμό και στη διατομεακή συνεργασία —συμπεριλαμβανομένου του αθλητισμού— στο πρόγραμμα Erasmus+. Η χρηματοδότηση θα πρέπει να προέρχεται όχι μόνο από τα ταμεία συνοχής αλλά και από τους πόρους που προβλέπονται για τις διάφορες αποστολές στο Ταμείο Ανάκαμψης, δεδομένου ότι για τον αθλητισμό μειώνονται πολύ. Επιπλέον, θα ήταν επιθυμητή μια μεγαλύτερη ανακατανομή των πόρων μεταξύ πρωταθλητισμού και αθλητισμού για την προώθηση κοινωνικών ζητημάτων· |
| --- | --- |

1.5.3.

| 1.5.4. | Θα πρέπει να αναπτυχθούν σχέδια προκειμένου να υποστηριχθεί ο αθλητισμός σε περίπτωση κρίσεων και έκτακτων καταστάσεων (οικονομικών, κοινωνικών και υγειονομικών), συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων προετοιμασίας των αθλητών, μεταξύ άλλων μέσω των απαραίτητων μορφών διοικητικής απλούστευσης για την αντιμετώπιση της επαχθούς γραφειοκρατίας, ειδικά για τα αθλητικά σωματεία βάσης. Ως εκ τούτου, αποτελεί προτεραιότητα η παροχή υποστήριξης ειδικά στον τοπικό αθλητισμό, καθώς πρόκειται για το επίπεδο που συμβάλει στην ένταξη ατόμων με αναπηρία ή σε ευπαθή ή ευάλωτη κατάσταση, καθώς και στην παροχή σημαντικής διαπολιτισμικής αλληλεπίδρασης. |
| --- | --- |

1.5.4.

| 1.5.5. | Πρέπει να υποστηριχθούν τα δίκτυα ενεργού συμμετοχής στα κοινά για την επίτευξη αυτών των στόχων σε τοπικό επίπεδο, μέσω συμπράξεων και από κοινού σχεδιασμού μεταξύ δημόσιων πολιτικών και δικτύων, για να ενεργοποιηθούν μορφές κοινωνικής καινοτομίας, μέσω της αξιοποίησης των εμπειριών συνδιοίκησης και κυκλικής επικουρικότητας. Επίσης, πρέπει να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και οργανώσεων. |
| --- | --- |

1.5.5.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Στο πλαίσιο μιας πανδημίας που συνεχίζει να μας δοκιμάζει, και καθώς αγωνιζόμαστε για να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές και μέσα διαβίωσης, δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι αντιμετωπίζουμε επιλογές που θα καθορίσουν το μέλλον των κοινωνικοοικονομικών συστημάτων της ΕΕ και τη ζωή των Ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η έκτακτη ανάγκη στον τομέα υγείας κατέδειξε ότι, λόγω της πολυδιάστατης φύσης των προβλημάτων που μας ταλαιπωρούν, είναι αδύνατο να επιτύχουμε επίπεδα ανθεκτικότητας που να διασφαλίζουν πλήρως τα κοινωνικοοικονομικά συστήματα της ΕΕ. Είναι απαραίτητο να αναλάβουμε δράση για την προσαρμογή της κοινωνίας μας σε κρίσεις και αλλαγές, προωθώντας μοντέλα ανθεκτικότητας που να βασίζονται στην ικανότητα πρόβλεψης κρίσεων και αντιμετώπισής τους με επαρκή «εργαλεία». |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πανδημία του κορονοϊού έχει αλλάξει τις οικονομικές, κοινωνικές και υγειονομικές προοπτικές για τα επόμενα χρόνια και μαζί με αυτές έχει αλλάξει και ο τρόπος προσέγγισης των στρατηγικών ανάπτυξης και συνοχής. Πρέπει να επιλέξουμε αν θα συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που κάναμε πάντα μέχρι σήμερα ή αν θα τροποποιήσουμε και θα προσαρμόσουμε το παράδειγμα που βασίζεται στις πολιτικές ανάπτυξης και συνοχής, λαμβάνοντας υπόψη τα κρίσιμα ζητήματα που επισημάνθηκαν και τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν ως αποτέλεσμα της έκτακτης ανάγκης που προκλήθηκε από την πανδημία COVID-19. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ολόκληρος ο κόσμος του αθλητισμού έχει επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από την κρίση της πανδημίας COVID-19 σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά πρέπει να επισημάνουμε ότι ο τομέας του αθλητισμού της βάσης έχει αντιμετωπίσει τα μεγαλύτερα προβλήματα και προκλήσεις. Ο αντίκτυπος της κρίσης στον χώρο του αθλητισμού έχει επηρεάσει κυρίως τους νέους, περιορίζοντας το «δικαίωμά» τους στον αθλητισμό και τη σωματική άσκηση. Κατά τον ίδιο τρόπο, ολόκληρος ο τομέας των αθλητικών σωματείων και του αθλητικού κλάδου έχει υποστεί τις επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης με συνέπειες που θα επηρεάσουν την ανάκαμψή τους ακόμη και μεσοπρόθεσμα. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ο ρόλος του αθλητισμού στις διαδικασίες ανάπτυξης και συνοχής

| 3.1. | Ο αθλητισμός δίνει τη δυνατότητα στην κοινωνία των πολιτών να διοχετεύει τις ικανότητές της εποικοδομητικά, εμπλουτίζοντας τις θετικές της αξίες σε μια μοναδική και πολυδιάστατη προσέγγιση που συμβάλλει στη σωματική και ψυχική ευεξία. Μετριάζει επίσης τα κοινωνικά προβλήματα μέσω της ικανότητάς του να φέρνει κοντά πολιτιστικά διαφορετικές κοινότητες. Ο αθλητισμός είναι φορέας κοινωνικής, οικονομικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας υπό τις συνθήκες που περιγράφονται στην παρούσα γνωμοδότηση· αυξάνει την αναγέννηση και την ελκυστικότητα περιοχών και τοποθεσιών και προωθεί την ανάκαμψη, καθιστώντας δυνατή τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και επιχειρηματικών ευκαιριών που βασίζονται σε αυτόν. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Αναφορικά με την οικονομική διάσταση, ο αθλητισμός μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή στην ενίσχυση των υφιστάμενων, μέσω στήριξης των διαδικασιών κοινωνικής και τεχνολογικής καινοτομίας· μέσω του αθλητισμού, μπορούν να δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες απασχόλησης, μεταξύ άλλων μέσω μαθημάτων κατάρτισης, επίσημων και μη, προς όφελος των νέων· ο αθλητισμός αντιπροσωπεύει ένα εργαλείο για τη βελτίωση και ενίσχυση της υγείας και των δεξιοτήτων των εργαζομένων και, δεδομένου, ότι βασίζεται ουσιαστικά στην ανθρώπινη συνεισφορά, αποτελεί έναν αποτελεσματικό μοχλό για την προώθηση της απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Όσον αφορά την κοινωνική διάσταση, ο αθλητισμός χαρακτηρίζεται από την ικανότητα να αλληλεπιδρά με ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων, να γεφυρώνει τις διαφορές και να φέρνει κοντά τις τοπικές κοινότητες, καθώς και να προωθεί τη συμμετοχή ευπαθών και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων στη ζωή της κοινότητας. Επιπλέον, τα αθλητικά σχέδια μπορούν να συμβάλουν στην κοινωνική αναζωογόνηση σε εδαφικές περιοχές που χαρακτηρίζονται από «μειονεκτήματα», όπως οι αστικές περιφέρειες, οι αγροτικές περιοχές των ευρωπαϊκών περιοχών και αυτές που βρίσκονται στην ενδοχώρα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Όσον αφορά την περιβαλλοντική διάσταση, ο αθλητισμός αντιπροσωπεύει ένα στρατηγικό εργαλείο για την επίτευξη στόχων ως απάντηση στις προκλήσεις που θέτει η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Ο αθλητισμός αντιπροσωπεύει ένα εργαλείο για την προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας και της περιβαλλοντικής αναγέννησης των αστικών περιοχών με σκοπό την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Οι αθλητικές υποδομές, εάν μετατραπούν σε αθλητικές εγκαταστάσεις με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας (1), θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, σε συνδυασμό με τη διοργάνωση εκδηλώσεων χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα. Τέλος, οι αθλητικές εκδηλώσεις αποτελούν ιδανικό μέσο για τη διάδοση θετικών περιβαλλοντικών μηνυμάτων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Παρά το γεγονός ότι σε όλες τις κύριες υπερεθνικές στρατηγικές (Ατζέντα 2030, πολιτική συνοχής 2021-2027, παγκόσμιο σχέδιο δράσης του ΠΟΥ για τη σωματική άσκηση για τα έτη 2018-2030), ο αθλητισμός προσδιορίζεται ως εργαλείο προτεραιότητας για την επίτευξη των στόχων ανάπτυξης, βιωσιμότητας και συνοχής, δυστυχώς αποδεικνύεται ότι σε πολλά κράτη μέλη αυτή η προσέγγιση δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί πλήρως, υποβιβάζοντας, σε πολλές περιπτώσεις, την αθλητική δραστηριότητα και πρακτική σε παιχνίδι και ψυχαγωγική λειτουργία. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Στον τομέα του αθλητισμού, η κρίση της νόσου COVID-19 είναι πιθανό να οδηγήσει σε μείωση ή ακόμα και σε αδυναμία αθλητικής δραστηριότητας. Ελλείψει συγκεκριμένων και «καινοτόμων» παρεμβάσεων ικανών να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά προβλήματα και να παράξουν λύσεις, η συνάφεια που χαρακτηρίζει την κοινωνική και οικονομική διάσταση αυτού του κρίσιμου θέματος θα έχει καταστροφικό αντίκτυπο, περιορίζοντας ορισμένες βασικές δραστηριότητες που διασφαλίζουν την ποιότητα ζωής, την ευεξία και την υγεία των ανθρώπων. Η κατάσταση αυτή, εκτός από το ότι θα θέσει σε κίνδυνο την «επιβίωση» πολλών φορέων, ενώσεων και εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον χώρο του αθλητισμού, θα δημιουργήσει κοινωνικό πρόβλημα που σχετίζεται με την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, καθώς και οικονομικό πρόβλημα που αφορά την έλλειψη πηγής εισοδήματος για όσους αντλούν τα προς το ζην από αυτές τις δραστηριότητες. Ομοίως, η οικονομική δυσπραγία που προκάλεσε η κρίση θα καταστήσει αδύνατο για πολλούς ανθρώπους να μπορούν να επωμιστούν το κόστος για τις αθλητικές δραστηριότητες των παιδιών τους ή για τον εαυτό τους, με αρνητικό αντίκτυπο στη σωματική ευεξία και υγεία. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Για τις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία, οι κίνδυνοι της στέρησης της αθλητικής δραστηριότητας θα επιδεινώσουν ήδη κρίσιμες καταστάσεις που σε ορισμένα κράτη μέλη συνιστούν συστημικούς περιορισμούς. Ειδικά όσον αφορά την ψυχική υγεία, η πανδημία έχει μειώσει σημαντικά την ενεργό συμμετοχή των χρηστών, των μελών της οικογένειας, των επαγγελματιών, των πολιτών και των αθλητικών ενώσεων σε εξειδικευμένες υπηρεσίες και τμήματα, στερώντας από τα άτομα με ψυχικές διαταραχές την άθληση που αποτελεί εργαλείο για την οικοδόμηση και τη διατήρηση σχέσεων αλληλεγγύης που εξουδετερώνουν την απομόνωση και την περιθωριοποίηση που προκύπτει από τη νόσο. Η συλλογική ευημερία είναι παράμετρος που μας επηρεάζει όλους, όχι μόνο αυτούς που παρέχουν φροντίδα, αλλά και αυτούς που λαμβάνουν. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Δεδομένου επίσης του σοβαρού περιορισμού των ευκαιριών κοινωνικοποίησης που επηρέασαν σημαντικά τα παιδιά και τους νέους, είναι απαραίτητο να αξιοποιηθούν εκ νέου οι ευκαιρίες για άθληση και σωματική άσκηση, εκπαίδευση και κατάρτιση με έμφαση στην ασφάλεια των χώρων άθλησης για την προστασία των παιδιών και των εφήβων. Ο αθλητισμός είναι ένας τομέας στον οποίο πολύ μεγάλος αριθμός παιδιών και νέων συναντώνται καθημερινά με τους εκπαιδευτικούς, τους τεχνικούς και τους προπονητές τους. Ο εν λόγω χώρος είναι από τους πιο ευαίσθητους όσον αφορά την ψυχοσωματική ανάπτυξη των αθλουμένων και απαιτεί την υιοθέτηση συγκεκριμένων πολιτικών, ώστε να δίνεται στους τελευταίους η ευκαιρία να αδράξουν όλα τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει η δραστηριότητα σε ένα προστατευμένο περιβάλλον. Ο αθλητισμός για όλους δεν πρέπει να σημαίνει αθλητισμός με κάθε κόστος. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η τακτική σωματική άσκηση ευνοεί επίσης την ενεργό γήρανση και μπορεί να διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο στη βελτίωση των λειτουργικών ικανοτήτων των ηλικιωμένων και της ποιότητας ζωής τους. Επιπλέον, οι θετικές επιπτώσεις της σωματικής άσκησης ενισχύονται εάν υπάρχει ταυτόχρονη συμμετοχή των ηλικιωμένων σε κοινωνικές και παραγωγικές δραστηριότητες. Ο αθλητισμός, επομένως, δρα προληπτικά φροντίζοντας οι εργαζόμενοι να εξελιχθούν σε υγιείς συνταξιούχους με καλή φυσική κατάσταση. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η σωματική άσκηση για όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες προϋποθέτει επίσης κοινωνικές καινοτομίες τις οποίες θα πρέπει να προωθούν κυρίως η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι. Η καθημερινότητα, ο προβληματισμός για τους ρυθμούς των εργαζομένων, των μαθητών και των φοιτητών, καθώς και η προοπτική δημιουργίας χώρων όπου οι γονείς μπορούν να ασκούνται σωματικά ταυτόχρονα με τα παιδιά που συνοδεύουν είναι θεμελιώδους σημασίας. Η πανδημία οδήγησε στην εκ νέου ανακάλυψη του υπαίθριου γυμναστηρίου, το οποίο μπορεί να προωθήσει καινοτόμες τάσεις όπως ο αστικός και ο αγροτικός αθλητισμός, για την αναγέννηση των χώρων και την ευελιξία της κοινής χρήσης τους. Η ανάγκη για κοινωνική καινοτομία είναι τεράστια και πρέπει να αξιολογηθεί και να ενθαρρυνθεί προκειμένου να αντιμετωπιστεί η έλλειψη χρόνου των περισσότερων πολιτών για άθληση, ακόμη και όταν το επιθυμούν. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Ο ρόλος των τοπικών ιδιωτικών δομών (αθλητικά κέντρα) που έχουν την ικανότητα να συνεργάζονται με εταιρείες και άλλες δομές (κέντρα υποδοχής για άτομα με αναπηρία, για παράδειγμα) των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, πρέπει να τονιστεί όσον αφορά την ανάπτυξη συλλογικών προγραμμάτων προς όφελος των εργαζομένων και όλων των πολιτών. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Στο πλαίσιο αυτό, είναι βασική η δράση της κοινωνίας των πολιτών και όλων των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι, εφόσον ενθαρρύνουν τους πολίτες και ενεργοποιήσουν τον κοινωνικό διάλογο, μπορούν να προωθήσουν στρατηγικές για την ποιότητα ζωής στον εργασιακό χώρο, ακόμη και στις συλλογικές συμβάσεις· να προτείνουν εκστρατείες υπέρ των εργαζομένων για εγγραφή στο γυμναστήριο και/ή σε αθλητικούς συλλόγους· να ενθαρρύνουν τους εργαζόμενους στον χώρο του αθλητισμού να προστατεύουν τα συμφέροντά τους· να καθιερώσουν διαλείμματα στην εργασία για σωματική άσκηση. Επιπλέον, θα πρέπει να τονιστεί και να ενισχυθεί ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας, καθώς και των εκπαιδευτικών που εργάζονται με μικρά παιδιά όσον αφορά την ευαισθητοποίηση και την προώθηση της αθλητικής πρακτικής, για την οικοδόμηση μιας νέας φιλοσοφίας άθλησης και για τη δημιουργία κινήτρων για τους εργοδότες. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Όσον αφορά τη διάσταση του φύλου, ο ευρωπαϊκός χάρτης δικαιωμάτων των γυναικών στον αθλητισμό (2) αποτελεί ασφαλώς ένα σχέδιο εργασίας για τη συνέχιση της παροχής εκπαίδευσης σχετικής με τις διαφορές και τη δοκιμή νέων δραστηριοτήτων, καθώς και για τη συνέχιση της σύγκρισης και της συνεργασίας μεταξύ διαφόρων φορέων, ιδίως στο θέμα της επικοινωνίας. Εν προκειμένω, διαπιστώνεται, εδώ και καιρό, μια στενότερη σχέση μεταξύ των γυναικών και των μέσων μαζικής ενημέρωσης με σκοπό την καθιέρωση ενός πιο προσεκτικού δημοσιογραφικού λόγου που αποπνέει σεβασμό προς τις πρώτες, για έναν αθλητισμό που στοχεύει στην καταπολέμηση κάθε μορφής βίας, διακρίσεων, οικονομικών ανισοτήτων, καθώς και για την εμπέδωση μιας αντίληψης περί άθλησης όλο και πιο συμπεριληπτικής και προσιτής σε όλους. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Ο αθλητισμός στην Ατζέντα 2030

| 4.1. | Ο αθλητισμός είναι μια παγκόσμια γλώσσα που ενώνει ανθρώπους, λαούς και πολιτισμούς, οι δε αξίες του αθλητισμού είναι αξίες καθολικότητας και αρμονίας. Ο αθλητισμός αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο για τη συνδρομή της δράσης που στοχεύει στη μετατροπή των κοινωνιών μας σε πιο στοχαστικά «περιβάλλοντα» προσανατολισμένα στη βιωσιμότητα. Ο αθλητισμός μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Ατζέντας 2030 επιβεβαιώνοντας τις αρχές του σεβασμού, της κατανόησης, της ένταξης και του διαλόγου, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη και την ολοκλήρωση των ατόμων ανεξάρτητα από ηλικία, φύλο, καταγωγή, πεποιθήσεις και απόψεις. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Παρά την προφανή σύνθετη φύση του αθλητισμού ως εργαλείου για την υποστήριξη της υιοθέτησης των αρχών που υπενθυμίζονται στην Ατζέντα 2030, είναι σαφές ότι από τους 17 στόχους της Ατζέντας 2030 υπάρχουν ορισμένοι που ευνοούνται περισσότερο από άλλους από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει ο αθλητισμός. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Ο αθλητισμός είναι ένας τομέας όπου οι αρμοδιότητες της ΕΕ είναι σχετικά νέες και εισήχθησαν μόλις με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας. Η ΕΕ είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξη πολιτικών που βασίζονται σε συγκεκριμένα στοιχεία, καθώς και για την προώθηση της συνεργασίας και τη διαχείριση πρωτοβουλιών για την υποστήριξη της σωματικής άσκησης και του αθλητισμού στην Ευρώπη. Την περίοδο 2014-2020, διατέθηκε για πρώτη φορά ειδικό κονδύλι από τον προϋπολογισμό του προγράμματος Erasmus+ (3) για την υποστήριξη έργων και δικτύων στον τομέα του αθλητισμού. Για την περίοδο 2021-2027, η παρέμβαση της ΕΕ για την υποστήριξη του αθλητισμού διατηρείται και ενισχύεται. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Αθλητισμός και πολιτική συνοχής

| 5.1. | Η ΕΕ εργάζεται για την επίτευξη των στόχων για μεγαλύτερη δικαιοσύνη και διαφάνεια στους αθλητικούς αγώνες και μεγαλύτερη προστασία της ηθικής και σωματικής ακεραιότητας όσων αθλούνται, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ιδιαίτερη φύση του αθλητισμού. Ειδικότερα, η ΕΕ καλύπτει τρεις τομείς δραστηριότητας στον τομέα του αθλητισμού: 1) τον κοινωνικό ρόλο του αθλητισμού, 2) την οικονομική του διάσταση, 3) το πολιτικό και νομικό πλαίσιο του κλάδου. Για τους τομείς αυτούς, εκτός από τη δράση που υποστηρίζεται με χρηματοδοτικά μέσα άμεσης διαχείρισης, η ΕΕ προωθεί τη χρήση και τη συμπληρωματικότητα των ευκαιριών που προσφέρει η πολιτική συνοχής. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ο αθλητισμός και η σωματική άσκηση έχουν αποδείξει την ικανότητά τους να αλληλεπιδρούν με ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων, να γεφυρώνουν τις διαφορές και να φέρνουν κοντά τις τοπικές κοινότητες, καθώς και να εντάσσουν αποκλεισμένες κοινωνικές ομάδες στη ζωή της κοινότητας. Επιπλέον, τα αθλητικά προγράμματα μπορούν να συμβάλουν σε μια σειρά από στόχους πολιτικής: προώθηση της καινοτομίας. δημιουργία αστικής αναζωογόνησης, υποστήριξη της αγροτικής ανάπτυξης και συμβολή στις τοπικές επενδύσεις στις ευρωπαϊκές περιφέρειες. |
| --- | --- |

5.2.

6.   Αθλητισμός και παγκόσμιο σχέδιο δράσης του ΠΟΥ για τη σωματική άσκηση για την περίοδο 2018-2030

| 6.1. | Το παγκόσμιο σχέδιο δράσης για τη σωματική άσκηση την περίοδο 2018-2030 (4) καθορίζει τους στρατηγικούς στόχους που πρέπει να επιτευχθούν μέσω δράσεων πολιτικής για τη μείωση της παγκόσμιας εξάπλωσης της έλλειψης σωματικής άσκησης σε ενήλικες και εφήβους κατά 15 % έως το 2030. Στο εν λόγω σχέδιο υπογραμμίζεται η ανάγκη για διατομεακή και ολιστική προσέγγιση και η σημασία επενδύσεων σε κοινωνικές, πολιτιστικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και εκπαιδευτικές πολιτικές, μεταξύ άλλων, προκειμένου να προωθηθεί η σωματική άσκηση και η επίτευξη πολλών από τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης για το 2030 (ΣΒΑ). Οι στρατηγικές για την εφαρμογή του σχεδίου πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όλους τους κύριους παράγοντες που επηρεάζουν τον τρόπο ζωής και να στοχεύουν στην πραγματοποίηση αποτελεσματικών δράσεων προαγωγής της υγείας μέσω διατομεακής και ολοκληρωμένης προσέγγισης. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η προώθηση της σωματικής άσκησης αποτελεί σύνθετο ζήτημα το οποίο απαιτεί ισχυρή ηγεσία και πολιτική δράση από τον τομέα της υγείας σε εθνικό επίπεδο, αλλά και μεγάλη αλληλεπίδραση με άλλους τομείς, όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, οι μεταφορές, ο πολεοδομικός σχεδιασμός και η οικονομία. Για την αύξηση της σωματικής άσκησης και την αποθάρρυνση της καθιστικής ζωής, είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν οι περιβαλλοντικές, κοινωνικές και ατομικές κρίσιμες πτυχές της έλλειψης σωματικής άσκησης και να εφαρμοστούν αποτελεσματικές και βιώσιμες δράσεις μέσω της συνεργασίας πολλών τομέων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο σύμφωνα με τη διατομεακή προσέγγιση που επιτρέπει να εφαρμόζονται παρεμβάσεις για την αλλαγή ανθυγιεινών συμπεριφορών, στοχεύοντας τόσο στον ατομικό τρόπο ζωής όσο και στη δημιουργία περιβαλλοντικών και κοινωνικών συνθηκών που να ευνοούν την αλλαγή των εσφαλμένων συμπεριφορών. |
| --- | --- |

6.2.

7.   Από τις στρατηγικές στην πράξη

| 7.1. | Παρά τη σαφή συμβολή που μπορούν να έχουν ο αθλητισμός και η σωματική άσκηση στην επίτευξη των στόχων ανάπτυξης, βιωσιμότητας και συνοχής, εξακολουθεί να είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα να καταστούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια επιλέξιμα και προσβάσιμα για πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην προώθηση και την ενίσχυση του αθλητισμού. Η κύρια αιτία αυτής της κατάστασης αποδίδεται στην απουσία του αθλητισμού ως σαφούς επενδυτικού τομέα στους κανονισμούς που διέπουν την πολιτική συνοχής για την περίοδο 2021-2027. Η σαφής αναφορά του αθλητισμού στα προγράμματα εφαρμογής της πολιτικής συνοχής όχι μόνο θα παρείχε σαφή κατεύθυνση της εν λόγω χρηματοδότησης προς τον αθλητισμό, αλλά θα μπορούσε επίσης να απλουστεύσει το έργο των αρχών διαχείρισης των κεφαλαίων όσον αφορά τη θετική αξιολόγηση έργων «αθλητισμού και σωματικής άσκησης». |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Προκειμένου να προβληθεί η στρατηγική φύση του αθλητισμού στην υλοποίηση των στρατηγικών ανάπτυξης και συνοχής, στο παράρτημα εξετάζονται, αφενός, η συνοχή μεταξύ των στόχων της Ατζέντας 2030 και αυτών της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 και, αφετέρου, οι πιθανές δράσεις που πρέπει να υλοποιηθούν μέσω του αθλητισμού. |
| --- | --- |

7.2.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τη μάθηση για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

1

(2)  Ευρωπαϊκός Χάρτης για τα δικαιώματα των γυναικών στον αθλητισμό.

2

(3)  Erasmus + Επιδόσεις.

3

(4)  Παγκόσμιο σχέδιο δράσης για τη σωματική άσκηση 2018-2030.

4

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/11 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/11

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Νέο πλαίσιο για τις συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης και τις επενδυτικές συμφωνίες που εγγυάται την πραγματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και διασφαλίζει την ευαισθητοποίηση του κοινού»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 290/03)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefano PALMIERI |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Stefano PALMIERI

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 215/1/7 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

215/1/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στη νέα ανοικτή, βιώσιμη και δυναμική ευρωπαϊκή εμπορική στρατηγική. Επίσης, θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική, μέσω αυτής της στρατηγικής, την προαγωγή της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών τομέων παραγωγής και των οικονομικών φορέων (μεγάλων, μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων) και τη συμβολή στην εμπέδωση των ενωσιακών αξιών και αρχών, ιδίως της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων, κοινωνικών και έμφυλων δικαιωμάτων, καθώς και των εργασιακών και περιβαλλοντικών δικαιωμάτων. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί ότι η ΕΕ διαθέτει τα κατάλληλα μέσα προστασίας των εργαζομένων και των επιχειρήσεων από αθέμιτες εμπορικές μεθοδεύσεις και των καταναλωτών από επιβλαβή και μη βιώσιμα προϊόντα, κατοχυρώνοντας έτσι τα συμφέροντα των επιχειρήσεων παράλληλα με αυτά των ιδιωτών καταναλωτών και εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εφαρμογή της νέας φιλόδοξης εμπορικής στρατηγικής της ΕΕ προϋποθέτει τα εξής:






  — | ρηξικέλευθη στρατηγική εμπορικών διαπραγματεύσεων (εμπορικές συμφωνίες, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, επενδυτικές συμφωνίες) που διασφαλίζουν την αποτελεσματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και, ως εκ τούτου, διασφαλίζουν τα οφέλη του εμπορίου σε όλα τα μέλη της ΕΕ και στις χώρες-εταίρους, και |
| --- | --- | --- |

1.2.

—

ρηξικέλευθη στρατηγική εμπορικών διαπραγματεύσεων (εμπορικές συμφωνίες, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, επενδυτικές συμφωνίες) που διασφαλίζουν την αποτελεσματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και, ως εκ τούτου, διασφαλίζουν τα οφέλη του εμπορίου σε όλα τα μέλη της ΕΕ και στις χώρες-εταίρους, και

| — | κατάλληλη μεταρρύθμιση των μέσων εποπτείας, εκτίμησης και εφαρμογής των συμφωνιών, δηλαδή των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων (ΕΣΟ). |
| --- | --- |

—

κατάλληλη μεταρρύθμιση των μέσων εποπτείας, εκτίμησης και εφαρμογής των συμφωνιών, δηλαδή των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων (ΕΣΟ).

| 1.3. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η διττή διαδικασία μεταρρύθμισης —των διαπραγματευτικών μέσων και των ΕΣΟ— θα επιτρέψει την πραγματική αποδοχή από τους πολίτες και, ως εκ τούτου, την ευαισθητοποίησή τους ως προς την αξία των εμπορικών συμφωνιών, των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των επενδυτικών συμφωνιών που υπογράφουν όλα τα μέρη που αφορούν οι εν λόγω συμφωνίες (επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, καταναλωτές κ.λπ.) και στις δύο πλευρές (ΕΕ και χώρες-εταίροι). |
| --- | --- |

1.3.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Τον Φεβρουάριο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθόρισε τις κατευθυντήριες γραμμές για μια νέα ανοικτή, βιώσιμη και δυναμική ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική (1). Πρόκειται για μια στρατηγική με την οποία επιδιώκονται οι ακόλουθοι τρεις στόχοι της ΕΕ:






  i) | υποστήριξη της οικονομικής ανάκαμψης και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης· |
| --- | --- | --- |

2.1.

i)

υποστήριξη της οικονομικής ανάκαμψης και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης·

| ii) | ευθυγράμμιση των παγκόσμιων κανόνων με την επιδίωξης πιο βιώσιμης και δίκαιης παγκοσμιοποίησης· |
| --- | --- |

ii)

ευθυγράμμιση των παγκόσμιων κανόνων με την επιδίωξης πιο βιώσιμης και δίκαιης παγκοσμιοποίησης·

| iii) | ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να επιδιώκει τα συμφέροντά της και να κατοχυρώνει τα δικαιώματά της. |
| --- | --- |

iii)

ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να επιδιώκει τα συμφέροντά της και να κατοχυρώνει τα δικαιώματά της.

| 2.1.1. | Διάφοροι παράγοντες συνέβαλαν στην ανάπτυξη αυτής της νέας εμπορικής στρατηγικής. Πρωτίστως, η πανδημία COVID-19, η οποία προκάλεσε σοβαρό προβληματισμό ως προς τις νέες στρατηγικές για την ιατροφαρμακευτική ασφάλεια, την επισιτιστική ασφάλεια, τον εφοδιασμό με πρώτες ύλες και στρατηγικής σημασίας προϊόντα και, γενικότερα, ως προς τις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Άλλοι βασικοί λόγοι χάραξης της νέας εμπορικής στρατηγικής που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετίζονται με: i) την κρίση την οποία εξακολουθεί να διανύει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), ii) τις προβληματικές σχέσεις με ορισμένες χώρες ή εμπορικούς συνασπισμούς (Κίνα, Ρωσία, ΗΠΑ), iii) τις δύσκολες διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο και iv) το σημερινό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκονται ορισμένες εμπορικές συμφωνίες (π.χ. η συμφωνία ΕΕ-Mercosur, η ΣΟΕΣ EE — Κεντρικής Αφρικής ή η ΣΟΕΣ EE — Κοινότητας Ανατολικής Αφρικής). |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρεται επανειλημμένα ότι η νέα ευρωπαϊκή εμπορική στρατηγική, πέραν της προώθησης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών κλάδων παραγωγής, θα πρέπει να συμβάλει στην προώθηση των ενωσιακών αξιών και αρχών, ιδίως της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων, κοινωνικών και έμφυλων δικαιωμάτων, καθώς και των εργασιακών και περιβαλλοντικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.1.3.

| 2.1.4. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδοκίμασε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την προέτρεψε να μεριμνήσει έτσι ώστε, στις συμφωνίες που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, τα κεφάλαια του εμπορίου και της βιώσιμης ανάπτυξης να συμβάλλουν κατά τρόπο ώστε να απολαύουν όλοι των οφελών του εμπορίου (2). |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.1.5. | Στις πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ επανέλαβε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη μελλοντική εμπορική πολιτική της ΕΕ και εξέφρασε την ισχυρή υποστήριξή της στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τονίζοντας τη σημασία, τη συνάφεια και την επικαιρότητά της. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ έχει εκφράσει σαφώς προσδοκίες και συνακόλουθες εισηγήσεις για μια φιλόδοξη επανεξέταση του εμπορίου και της βιώσιμης ανάπτυξης (3). |
| --- | --- |

2.1.5.

| 2.1.6. | Ακριβώς επειδή η νέα στρατηγική που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι —δικαίως— φιλόδοξη, πιστεύουμε ότι η εφαρμογή της προϋποθέτει τα εξής:






  — | ρηξικέλευθη στρατηγική εμπορικών διαπραγματεύσεων (εμπορικές συμφωνίες, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, επενδυτικές συμφωνίες) που διασφαλίζουν την αποτελεσματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και, ως εκ τούτου, διασφαλίζουν τα οφέλη του εμπορίου σε όλα τα μέλη της ΕΕ και στις χώρες-εταίρους, και |
| --- | --- | --- |

2.1.6.

—

ρηξικέλευθη στρατηγική εμπορικών διαπραγματεύσεων (εμπορικές συμφωνίες, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, επενδυτικές συμφωνίες) που διασφαλίζουν την αποτελεσματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και, ως εκ τούτου, διασφαλίζουν τα οφέλη του εμπορίου σε όλα τα μέλη της ΕΕ και στις χώρες-εταίρους, και

| — | κατάλληλη μεταρρύθμιση των μέσων εποπτείας, εκτίμησης και εφαρμογής των συμφωνιών, δηλαδή των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων (ΕΣΟ). |
| --- | --- |

—

κατάλληλη μεταρρύθμιση των μέσων εποπτείας, εκτίμησης και εφαρμογής των συμφωνιών, δηλαδή των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων (ΕΣΟ).

| 2.1.6.1. | Η διττή διαδικασία μεταρρύθμισης —των διαπραγματευτικών μέσων και των ΕΣΟ— θα επιτρέψει την πραγματική αποδοχή από τους πολίτες και, ως εκ τούτου, την ευαισθητοποίησή τους ως προς την αξία των συμφωνιών (εμπορικών, οικονομικής εταιρικής σχέσης και επενδυτικών) που υπογράφουν όλα τα μέρη που αφορούν οι εν λόγω συμφωνίες (επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, καταναλωτές κ.λπ.) και σε αμφότερους τους αντισυμβαλλομένους (ΕΕ και χώρες-εταίροι). |
| --- | --- |

2.1.6.1.

3.   Κριτική εκτίμηση των υφιστάμενων εμπορικών συμφωνιών

| 3.1. | Μολονότι η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της όσον αφορά τη θεμελιώδη σημασία της πολυμέρειας στις εμπορικές συναλλαγές και ότι ο ΠΟΕ —μέσω της ουσιαστικής του μεταρρύθμισης— θα πρέπει να δρα εκ νέου ως εγγυητής της εν λόγω πολυμέρειας, κατανοεί ότι, στο συγκεκριμένο πλαίσιο, οι εμπορικές συμφωνίες μπορούν να έχουν μεγάλη βαρύτητα, όχι μόνο στις διμερείς εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ (που σε κάθε περίπτωση αποτελούν πάνω από το 30 % του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών στην ΕΕ), αλλά κυρίως στη διάδοση της βιώσιμης ανάπτυξης από οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική άποψη για την ΕΕ και τους εταίρους της. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Τα τελευταία χρόνια, η ΕΟΚΕ έχει επικρίνει σοβαρά ορισμένα μέσα διαπραγμάτευσης που χρησιμοποιεί η ΕΕ (εμπορικές συμφωνίες, συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, επενδυτικές συμφωνίες) (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι εκτιμήσεις αυτές θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως βάση για να κριθεί κατά πόσον είναι σκόπιμο να μεταρρυθμιστούν τα υφιστάμενα διαπραγματευτικά μέσα με μέλημα την επίτευξη των στόχων της νέας εμπορικής στρατηγικής που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Μια πρώτη πτυχή είναι η έλλειψη διαφάνειας κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με θέμα τις εμπορικές συμφωνίες. Παρά τη σαφώς αναγκαία εμπιστευτικότητα των υπό διαπραγμάτευση συμφωνιών, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτή πρέπει να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε οι εμπορικές διαπραγματεύσεις να διεξάγονται με διαφάνεια και με συνεχή πληροφόρηση των πολιτών και των συμμετεχόντων στις διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.1.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέκαθεν αντιτασσόταν ξεκάθαρα στη διασφάλιση της απόλυτης διαφάνειας των διαπραγματεύσεων, παραπέμποντας στους ισχύοντες κανόνες (5) και σε ορισμένες αποφάσεις του Δικαστηρίου (6) και υποστηρίζοντας ότι η παροχή πληροφοριών κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων θα υπονόμευε τα συμφέροντα της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.1.1.

| 3.3.1.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κάνει σημαντικές και ενδιαφέρουσες παραχωρήσεις, βελτιώνοντας το επίπεδο διαφάνειας μέσω της παροχής πληροφοριών —προκειμένου για τις διάφορες εμπορικές συμφωνίες— σχετικών με: τις εκθέσεις των διαφόρων γύρων διαπραγματεύσεων, τη ληφθείσα διαπραγματευτική εντολή, τις διάφορες προτάσεις κειμένου, καθώς και την προετοιμασία επαφών —μέσω διαλόγου— με την κοινωνία των πολιτών και την ομάδα εμπειρογνωμόνων με θέμα τις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.1.2.

| 3.3.1.3. | Παρά τις βελτιώσεις αυτές, η διαπραγματευτική εντολή που αποφάσισε να δώσει το Συμβούλιο θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξη και να προσφέρει περισσότερες δυνατότητες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνά για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων και να διασφαλίζει την ουσιώδη συμμετοχή τους στη διαπραγματευτική διαδικασία. Συν τοις άλλοις, η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει την επαναφορά της ομάδας εμπειρογνωμόνων, η θητεία της οποίας έχει λήξει (7). |
| --- | --- |

3.3.1.3.

| 3.3.1.4. | Μολονότι η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι υφίσταται πραγματικός και ουσιώδης συμβιβασμός της διαφάνειας με την εμπιστευτικότητα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, αναγνωρίζει ότι το ζήτημα της διαφάνειας παραμένει το σοβαρότερο σημείο τριβής με τους ενδιαφερόμενους φορείς, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. |
| --- | --- |

3.3.1.4.

| 3.4. | Μία άλλη πτυχή στην οποία επικεντρώνεται η κριτική είναι ότι οι εκτιμήσεις αντικτύπου στη βιωσιμότητα των συμφωνιών είναι αποσπασματικές, δημοσιεύονται καθυστερημένα —όταν οι διαπραγματεύσεις έχουν ήδη ολοκληρωθεί— ή απουσιάζουν παντελώς στις χώρες-εταίρους των συμφωνιών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.4.1. | Ακριβώς μια τέτοια καθυστέρηση στη δημοσίευση της εκτίμησης αντικτύπου στη βιωσιμότητα της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur ήταν ο λόγος που ορισμένες μη κυβερνητικές οργανώσεις υπέβαλαν καταγγελία στην Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια (8). Τον Μάρτιο του 2021, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ακόλουθη επικριτική θέση κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν διασφάλισε την ολοκλήρωση της εκτίμησης αντικτύπου στη βιωσιμότητα εγκαίρως, ιδίως πριν από τη λήξη των εμπορικών διαπραγματεύσεων ΕΕ-Mercosur. Τούτο συνιστά κακοδιοίκηση» (9). |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι οι εκτιμήσεις αντικτύπου στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα των συμφωνιών πρέπει να δημοσιεύονται εγκαίρως κατά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, να επικαιροποιούνται κατά τη διάρκειά τους και να υπόκεινται —σε τακτική βάση— σε εκ των υστέρων αξιολόγηση της συμφωνίας κατά το στάδιο της παρακολούθησής της. Οι εκτιμήσεις αυτές θα πρέπει στη συνέχεια να αφορούν και τα δύο διαπραγματευόμενα μέρη, ήτοι αφενός την ΕΕ και τα κράτη μέλη της και αφετέρου τα κράτη της άλλης πλευράς (10). |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.5. | Ένα άλλο σημείο κριτικής των εμπορικών συμφωνιών είναι η αδυναμία αποτελεσματικής διασφάλισης του σεβασμού των ανθρωπίνων και των κοινωνικών δικαιωμάτων, της τήρησης των θεμελιωδών συμβάσεων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, καθώς και των περιβαλλοντικών προτύπων και των προτύπων ασφαλείας. Επιπλέον, οι συμφωνίες δεν εγγυώνται ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ όλων των παραγόντων στις αγορές (ιδίως όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και ορισμένους τομείς της παραγωγής) (11). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Επιπροσθέτως, ενίοτε στις εμπορικές συμφωνίες δεν συνεκτιμώνται οι ιδιαιτερότητες των αναπτυσσόμενων χωρών, η ύπαρξη ασυμμετριών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων της εκάστοτε συμφωνίας με κίνδυνο να μην επιλυθούν ή ακόμη και να διευρυνθούν οι υφιστάμενες διαφορές (π.χ. ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα που σώζουν ζωές ή εμβόλια)· ούτε λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές δεσπόζουσες θέσεις που ενδέχεται να καταλάβουν οι πολυεθνικές εταιρείες λόγω της σύναψης μιας εμπορικής συμφωνίας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική και ευρεία συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, είναι απαραίτητη η ευρεία εφαρμογή των ΕΣΟ, όχι μόνο σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις, αλλά κυρίως στις τρέχουσες συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης στην Αφρική, όπου δεν υπάρχουν καθόλου ΕΣΟ. Οι εν εξελίξει και οι επικείμενες διαδικασίες αναθεώρησης και η εφαρμογή της νέας συμφωνίας μεταξύ της ΕΕ και του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ) μπορούν να προσφέρουν μια πραγματική ευκαιρία για την εισαγωγή των ΕΣΟ στις υφιστάμενες εμπορικές συμφωνίες που στερούνται, προς το παρόν, αυτού του οργάνου (π.χ. αναθεώρηση της ΣΟΕΣ μεταξύ της ΕΕ και της ομάδας ΣΟΕΣ της Κοινότητας για την Ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη διαπραγμάτευση και την παρακολούθηση των συμφωνιών που υπογράφει η ΕΕ έχει εξελιχθεί κάπως και η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την προσπάθεια που έχει καταβληθεί με συμμετοχή, συχνά, και της ίδιας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ έχει λάβει υπόψη της τα πορίσματα της πρόσφατης μελέτης με θέμα την επανεξέταση του διαλόγου της ΓΔ Εμπορίου με την κοινωνία των πολιτών (12), στην οποία αξιολογήθηκε ο εν λόγω διάλογος σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Μολονότι συμφωνεί με ορισμένα από τα πορίσματα της μελέτης, πιστεύει ότι θα πρέπει να υπάρξει ποιοτικό άλμα προόδου στην πραγματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στην εμπορική πολιτική της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει επανειλημμένα την ουσιαστική και μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, σε όλα τα στάδια της διαπραγμάτευσης των εμπορικών συμφωνιών και στα δύο μέρη που είναι παρόντα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες-εταίροι) (13). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Για όλους αυτούς τους λόγους, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι έχει έρθει η ώρα να αναπτυχθεί μια νέα και αποτελεσματικότερη διαπραγματευτική στρατηγική, με νέους κανόνες και διαδικασίες που θα εγγυώνται την ουσιώδη και αποτελεσματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Αυτό θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της νέας εμπορικής στρατηγικής της ΕΕ, με μέλημα τη σύναψη συμφωνιών συμβατών με την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιώσιμη ανάπτυξη και των δύο διαπραγματευόμενων μερών: της ΕΕ και των χωρών-εταίρων των εμπορικών συμφωνιών. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο των εμπορικών συμφωνιών

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η νέα εμπορική πολιτική της ΕΕ παρέχει τη δυνατότητα αξιολόγησης και βελτίωσης των κανόνων, των διαδικασιών και των κριτηρίων με σκοπό την πολύ πιο αποτελεσματική, διαφανή και χωρίς αποκλεισμούς οργάνωση της συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, τόσο κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων όσο και στη συνέχεια, κατά την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και την ενδεχόμενη εφαρμογή των συμφωνιών. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καταρτιστεί νέα μεθοδολογία διαπραγμάτευσης για τον σχεδιασμό νέου χάρτη πορείας, ο οποίος θα προβλέπει την ουσιαστική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων σε όλα τα στάδια των διαπραγματεύσεων. Η μεθοδολογία αυτή πρέπει να εφαρμόζεται τόσο στην ΕΕ όσο και στα κράτη της άλλης πλευράς που είναι παρόντα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Το πρώτο στάδιο του χάρτη πορείας των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να συνίσταται στην υπογραφή μνημονίου συνεννόησης μεταξύ των διαπραγματευόμενων (της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των συνομιλητών της) που θα εγγυάται την αμοιβαία δέσμευση των διαπραγματευόμενων ότι:






  i) | θα τηρηθούν οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων και ότι |
| --- | --- | --- |

4.3.

i)

θα τηρηθούν οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων και ότι

| ii) | θα συμμετέχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων ως παρατηρητές στα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο ειδικής μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

ii)

θα συμμετέχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων ως παρατηρητές στα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων, στο πλαίσιο ειδικής μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής ενδιαφερόμενων μερών.

| 4.3.1. | Τα στάδια των διαπραγματεύσεων που προβλέπονται στο μνημόνιο συνεννόησης θα ισχύουν τόσο για τον γενικό γύρο των διαπραγματεύσεων όσο και για τυχόν τεχνικούς γύρους που ενδέχεται να διεξαχθούν. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η σύσταση μεικτής συμβουλευτικής επιτροπής ενδιαφερόμενων μερών θα πρέπει να βασίζεται στην ίδια αρχή με αυτήν της εταιρικής σχέσης που εφαρμόζεται στην πολιτική συνοχής. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.2.1. | Μέσω της εταιρικής σχέσης, κάθε πρόγραμμα της πολιτικής συνοχής αναπτύσσεται βάσει συλλογικής διαδικασίας στην οποία συμμετέχουν οι αρχές σε ενωσιακό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η εταιρική αυτή σχέση εφαρμόζεται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας προγραμματισμού, από τον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την υλοποίηση έως την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Χάρη και σε αυτήν την προσέγγιση, η δράση είναι προσαρμοσμένη στις τοπικές και περιφερειακές ανάγκες και προτεραιότητες όλων των ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

4.3.2.1.

| 4.3.3. | Η επιλογή των παρατηρητών μεταξύ των εκπροσώπων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων θα πρέπει να βασίζεται στο θεμελιώδες κριτήριο της πραγματικής αντιπροσωπευτικότητας, της ανεξαρτησίας και της δίκαιης κατανομής μεταξύ των ενδιαφερομένων φορέων. Όσον αφορά την αντιπροσωπευτικότητα και την ανεξαρτησία, οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια που έχουν εγκριθεί από τη ΔΟΕ, την Ομάδα των Εργαζομένων και την Ομάδα των Εργοδοτών, ενώ οι άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να τηρούν τους κανόνες των διεθνών οργανισμών. Οι παρατηρητές που συμμετέχουν στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή ενδιαφερόμενων μερών θα πρέπει να συμμορφώνονται με ειδικό κώδικα συμπεριφοράς. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Εκτός από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους, στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή ενδιαφερόμενων μερών θα πρέπει επίσης να συμμετέχουν, ως εξωτερικοί παρατηρητές, αρμόδιοι διεθνείς οργανισμοί όπως η ΔΟΕ, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), η Γραμματεία Πολυμερών Περιβαλλοντικών Συμφωνιών του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.4.1. | Στον κώδικα συμπεριφοράς θα πρέπει να περιγράφονται τα εξής:






  i) | τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των παρατηρητών που έχουν οριστεί στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή ενδιαφερόμενων μερών και συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Θα πρέπει να προβλεφθεί ένα ειδικό πρωτόκολλο εμπιστευτικότητας εντός του κώδικα συμπεριφοράς, το οποίο θα αναφέρεται στην τήρηση της αρχής της εχεμύθειας — τούτο συνεπάγεται την υποχρέωση να μην αποκαλύπτονται οι πληροφορίες που προκύπτουν κατά τη φάση των διαπραγματεύσεων εμπιστευτικού χαρακτήρα και κατά τη φάση της έγκαιρης προειδοποίησης· |
| --- | --- | --- |

4.3.4.1.

i)

τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των παρατηρητών που έχουν οριστεί στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή ενδιαφερόμενων μερών και συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Θα πρέπει να προβλεφθεί ένα ειδικό πρωτόκολλο εμπιστευτικότητας εντός του κώδικα συμπεριφοράς, το οποίο θα αναφέρεται στην τήρηση της αρχής της εχεμύθειας — τούτο συνεπάγεται την υποχρέωση να μην αποκαλύπτονται οι πληροφορίες που προκύπτουν κατά τη φάση των διαπραγματεύσεων εμπιστευτικού χαρακτήρα και κατά τη φάση της έγκαιρης προειδοποίησης·

| ii) | τα κριτήρια ορισμού των παρατηρητών στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή ενδιαφερόμενων μερών με αδιάβλητο τρόπο και με τη δέουσα συνεκτίμηση της πραγματικής ανεξαρτησίας, της αντιπροσωπευτικότητας και της ισοκατανομής της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων (βλέπε σημείο 4.3.3)· |
| --- | --- |

ii)

τα κριτήρια ορισμού των παρατηρητών στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή ενδιαφερόμενων μερών με αδιάβλητο τρόπο και με τη δέουσα συνεκτίμηση της πραγματικής ανεξαρτησίας, της αντιπροσωπευτικότητας και της ισοκατανομής της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων (βλέπε σημείο 4.3.3)·

| iii) | οι κανόνες και οι διαδικασίες που θα ισχύουν στα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων που καθορίζει ο χάρτης πορείας των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

iii)

οι κανόνες και οι διαδικασίες που θα ισχύουν στα διάφορα στάδια των διαπραγματεύσεων που καθορίζει ο χάρτης πορείας των διαπραγματεύσεων.

Ο κώδικας συμπεριφοράς πρέπει να υπογράφεται από όλους όσοι συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις ως παρατηρητές και έχουν οριστεί στη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή.

| 4.4. | Ο χάρτης πορείας των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια που θα επαναλαμβάνονται κυκλικά έως το τέλος των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.4.1. | Η φάση εμπιστευτικού χαρακτήρα των διαπραγματεύσεων. Στη φάση αυτή συμμετέχουν τόσο οι συνιστώσες των διαπραγματεύσεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες-εταίροι της εκάστοτε γεωγραφικής περιοχής) όσο και οι εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων ως παρατηρητές που μεριμνούν —μέσω της υπογραφής του πρωτοκόλλου εμπιστευτικότητας που περιλαμβάνεται στον κώδικα συμπεριφοράς— για τη μη κοινοποίηση των πληροφοριών που θα έχουν στη διάθεσή τους στην παρούσα φάση. Στη φάση αυτή, η ΔΟΕ θα πρέπει να υποβάλλει έκθεση πριν από τις διαπραγματεύσεις με θέμα την πορεία της επικύρωσης και της εφαρμογής των θεμελιωδών συμβάσεων στην τρίτη χώρα, η οποία θα τίθεται στη διάθεση όλων των μερών των διαπραγματεύσεων (διαπραγματευόμενοι και παρατηρητές). Μια τέτοια έκθεση δεν θα έχει δεσμευτική ισχύ, αλλά θα είναι, μέχρι ενός σημείου, ενδεικτική του κατά πόσον τηρήθηκαν ή όχι τα κοινωνικά πρότυπα στα κράτη που αφορά η συμφωνία. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Η φάση έγκαιρης προειδοποίησης με τη μεικτή συμβουλευτική επιτροπή. Στη φάση αυτή οι παρατηρητές εντοπίζουν λεπτά ζητήματα στις διαπραγματεύσεις, οι διαφαινόμενες λύσεις στα οποία δεν είναι ικανοποιητικές για την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους. Η εν λόγω φάση εξακολουθεί να έχει εμπιστευτικό χαρακτήρα και σε αυτό οι παρατηρητές καλούνται να επιδεικνύουν πλήρη εχεμύθεια. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η φάση της ανοικτής επικοινωνίας. Τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και οι χώρες-εταίροι της εκάστοτε γεωγραφικής περιοχής στις διαπραγματεύσεις υποβάλλουν δημόσια και τακτικά κοινή ενημερωτική έκθεση προόδου των διαπραγματεύσεων. Στη φάση αυτή, οι παρατηρητές μπορούν να εκφράσουν τις εκτιμήσεις τους ακολουθώντας τον λεγόμενο «κανόνα του Chatham House» (14), περιγράφοντας τα λεπτά ζητήματα των διαπραγματεύσεων που εντοπίστηκαν στην προηγούμενη φάση της έγκαιρης προειδοποίησης με τη συμβουλευτική επιτροπή. Η φάση αυτή έχει δημόσιο χαρακτήρα και σε αυτή εκτίθενται τα προκαταρκτικά αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων. Πρόκειται για μια φάση που αποσκοπεί στην ενημέρωση του κοινού ως προς την πορεία των διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Η φάση υποβολής της προκαταρκτικής ανεξάρτητης έκθεσης εκτίμησης αντικτύπου της εμπορικής συμφωνίας. Στη συγκεκριμένη φάση, αμφότερα τα μέρη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή και χώρες-εταίροι της εκάστοτε γεωγραφικής περιοχής) υποβάλλουν την προκαταρκτική ανεξάρτητη εκτίμηση αντικτύπου της συμφωνίας. Στη φάση αυτή, η κοινωνία των πολιτών και οι οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων εκφράζουν τις δικές τους εκτιμήσεις όσον αφορά τον οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο της συμφωνίας, μεταξύ άλλων μέσω των δικών τους ανεξάρτητων αναλύσεων. Μια σημαντική συμβολή θα πρέπει να προέρχεται από εξωτερικούς παρατηρητές, οι οποίοι θα πρέπει να υποβάλλουν έκθεση στη διάθεση όλων των μερών και η οποία θα δημοσιοποιείται. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Μετά την ολοκλήρωση της υποβολής της προκαταρκτικής έκθεσης αντικτύπου, ξεκινά εκ νέου η φάση εμπιστευτικού χαρακτήρα των διαπραγματεύσεων, ακολουθούμενο από τη φάση έγκαιρης προειδοποίησης με τη συμβουλευτική επιτροπή, τη φάση ανοικτής επικοινωνίας και, τέλος, τη φάση της παρουσίασης της τελικής έκθεσης εκτίμησης αντικτύπου της εμπορικής συμφωνίας. Ο κύκλος των διαπραγματεύσεων θα συνεχίζεται έως ότου ολοκληρωθεί με την υπογραφή η απόφαση μη υπογραφής της συμφωνίας από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των χωρών-εταίρων της εκάστοτε γεωγραφικής περιοχής. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Εάν η συμφωνία μονογραφηθεί από τα διαπραγματευόμενα μέρη, αυτά, από κοινού με τους παρατηρητές της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη συμβουλευτική ομάδα, θα καταρτίσουν ειδικό πρωτόκολλο για τη συγκρότηση των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων (για την ΕΕ και τις χώρες-εταίρους) το οποίο θα περιέχει τους κανόνες λειτουργίας τους (βλέπε σημείο 5.5.2). |
| --- | --- |

4.4.6.

| 4.4.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το προτεινόμενο διαπραγματευτικό πλαίσιο θα αποτελέσει πρόκληση για όλα τα μέρη που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, καθότι κάθε συμμετέχων στη διαδικασία (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κοινωνικοί εταίροι, εξωτερικοί παρατηρητές) πρέπει να έχει επίγνωση του ρόλου του και να επιδεικνύει υψηλότατου επίπεδου επαγγελματισμό και ετοιμότητα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν χρήσιμο να ενισχυθεί η συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο θα πρέπει να διαδραματίζει μεγαλύτερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις και την εποπτεία των συμφωνιών. Επίσης, είναι πεπεισμένη ότι μόνο με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίζεται η ουσιώδης συμμετοχή όλων —συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων— στις εμπορικές διαπραγματεύσεις και, συνακόλουθα, η συμφωνία θα γίνεται καθολικά αποδεκτή. |
| --- | --- |

4.4.7.

5.   Πρόταση μεταρρύθμισης των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων για την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και την εφαρμογή των συμφωνιών

| 5.1. | Η ΕΕ αντιμετωπίζει επί του παρόντος αυξανόμενη ζήτηση για δημοκρατικό διάλογο χωρίς αποκλεισμούς από την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους, όχι μόνο κατά τη διάρκεια της κατάρτισης των εμπορικών συμφωνιών, αλλά και κατά την εφαρμογή τους (15). Εκφράζοντας την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανοίξει διαύλους συζήτησης και συμμετοχής, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη βελτίωση των διαδικασιών παρακολούθησης, αξιολόγησης και εφαρμογής αυτών των συμφωνιών. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, τα συμβουλευτικά όργανα, δηλαδή οι ΕΣΟ —οι οποίες συστάθηκαν για την παρακολούθηση της εφαρμογής και της τήρησης των υποχρεώσεων που περιλαμβάνονται στα κεφάλαια για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη των εμπορικών συμφωνιών και στο μέλλον των εσωτερικών εμπορικών συμφωνιών— δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στους στόχους που έχουν τεθεί. Οι εν λόγω ΕΣΟ χαρακτηρίζονται από ελλείψεις τόσο ως προς τα κριτήρια συγκρότησής τους όσο και αναφορικά με την ύπαρξη σαφών κανόνων λειτουργίας τους. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Σε συνέχεια των συστάσεων πολιτικής που υποστηρίχθηκαν στο ανεπίσημο έγγραφο των ΕΣΟ της ΕΕ (16) και της πρόσφατης ανάλυσης που διενεργήθηκε με θέμα τις ΕΣΟ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων (17), οι ΕΣΟ μπορούν να αξιολογηθούν ως προς τέσσερα διαφορετικά επίπεδα επιτυχίας, δηλαδή την ικανότητά τους:






  1) | να λειτουργούν, |
| --- | --- | --- |

5.3.

1)

να λειτουργούν,

| 2) | να ανταλλάσσουν πληροφορίες, |
| --- | --- |

2)

να ανταλλάσσουν πληροφορίες,

| 3) | να παρακολουθούν τις συμφωνίες και |
| --- | --- |

3)

να παρακολουθούν τις συμφωνίες και

| 4) | να έχουν πολιτικό αντίκτυπο. |
| --- | --- |

4)

να έχουν πολιτικό αντίκτυπο.

| 5.3.1. | Όσον αφορά τη λειτουργία, ενώ οι ΕΣΟ —χάρη στην ουσιαστικής σημασίας εργασία της γραμματείας της ΕΟΚΕ— δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, δεν έχουν παρουσία παρά μόνο σε ορισμένες από τις χώρες-εταίρους (18). Σε όσες χώρες-εταίρους υφίστανται ΕΣΟ, αυτές αντιμετωπίζουν εμφανή οργανωτικά προβλήματα —ελλείψει, προφανώς, χρηματοδότησης (19)— καθώς και προβλήματα αντιπροσωπευτικότητας, δίκαιης κατανομής των εκπροσώπων συμφερόντων και ανεξαρτησίας των οργανώσεων (20) που τις απαρτίζουν. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Όσον αφορά την ικανότητα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των μελών των ΕΣΟ, κι εδώ φαίνεται να υπάρχει σαφής διαφορά μεταξύ των ΕΣΟ της ΕΕ και αυτών των χωρών-εταίρων. Πέραν ορισμένων διαφωνιών, στις ΕΣΟ της ΕΕ υπάρχει γενικά θετική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των συμμετεχόντων στον διάλογο, ενώ στις ΕΣΟ των τρίτων χωρών-εταίρων υφίστανται εντάσεις μεταξύ των εκπροσώπων των επιχειρηματιών και των λοιπών εκπροσώπων. Ωστόσο, σε αμφότερες τις πλευρές, οι σχέσεις μεταξύ των κυβερνήσεων και των ΕΣΟ τους (ο λεγόμενος κάθετος διάλογος) παραμένουν μη ικανοποιητικές. Συν τοις άλλοις, έχει διατυπωθεί το αίτημα διεξαγωγής πιο διαρθρωμένου και διεξοδικού διεθνούς διαλόγου μεταξύ των ΕΣΟ από την ΕΕ και από τις χώρες-εταίρους, ιδίως κατά την ετήσια διακρατική συνάντηση της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και διεξαγωγής ειδικών συνεδριάσεων μεταξύ των ΕΣΟ στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας. |
| --- | --- |

5.3.2.

| 5.3.3. | Όσον αφορά την παρακολούθηση των συμφωνιών, αν και αυτός είναι ο κύριος στόχος των ΕΣΟ, πρέπει να παραδεχθούμε ότι είναι απίθανο να πραγματοποιηθεί. Η αδυναμία παρακολούθησης, εφαρμογής και εκτέλεσης όσων ορίζει το κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη οφείλεται κυρίως στην έλλειψη ειδικών πόρων για την παρακολούθηση και στην απροθυμία των εθνικών κυβερνήσεων να βοηθήσουν και να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Εν προκειμένω, η πίεση που ασκούν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ΕΣΟ της ΕΕ στις κυβερνήσεις των χωρών-εταίρων να αναλάβουν περαιτέρω τις ευθύνες τους κατά τη φάση της παρακολούθησης είναι σαφώς αξιόλογη (21). Η υποβολή μη δεσμευτικής ενημερωτικής έκθεσης από τη ΔΟΕ και τον ΟΟΣΑ που θα τεθεί στη διάθεση των ΕΣΟ θα αποτελούσε αξιόπιστη βάση για την αξιολόγηση των εμπορικών συμφωνιών. |
| --- | --- |

5.3.3.

| 5.3.4. | Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα διαπιστώσεις, ο πολιτικός αντίκτυπος, δηλαδή ο βαθμός επίδρασης στην εφαρμογή των εμπορικών συμφωνιών και των συμφωνιών βιώσιμης ανάπτυξης, είναι εντελώς ανεπαρκής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει πιο φιλόδοξα κριτήρια, έτσι ώστε οι κυβερνήσεις να λαμβάνουν υπόψη τους τις εισηγήσεις των ΕΣΟ. Συν τοις άλλοις, μολονότι οι υποχρεώσεις των ΕΣΟ είναι δεσμευτικές, υπάρχει έλλειψη αποτελεσματικής εκτελεστότητας και μόνιμης συμμετοχής των ΕΣΟ στη διαδικασία επίλυσης διαφορών (22). |
| --- | --- |

5.3.4.

| 5.4. | Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει ριζική μεταρρύθμιση των ΕΣΟ, έτσι να εξαλειφθούν οι ελλείψεις που περιγράφονται στα σημεία 5.3.1 έως και 5.3.4. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη να δημιουργηθεί —για όλα τα είδη συμφωνιών που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης— ένα ενιαίο όργανο για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων (μεταρρυθμισμένη ΕΣΟ), το οποίο θα είναι σε θέση να παρακολουθεί την εφαρμογή και την εκτέλεση των συμφωνιών και να αξιολογεί τα αποτελέσματά τους (23). |
| --- | --- |

5.5.

| 5.5.1. | Το όργανο αυτό θα πρέπει να είναι κοινό και πλήρως λειτουργικό και για τα δύο συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας (ΕΕ και χώρες-εταίροι) και να ασχολείται με όλες τις πτυχές της συμφωνίας, με προτεραιότητα σε όλα τα σημεία της συμφωνία που επηρεάζουν την εφαρμογή του περιεχομένου του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι κάθε συμφωνία που θα μονογραφείται πρέπει να περιλαμβάνει πρωτόκολλο σχετικό με τη λειτουργία των ΕΣΟ, ικανό να δημιουργεί ένα άρτιο και θεσμοθετημένο πλαίσιο που θα καθορίζει τους κανόνες λειτουργίας της για αμφότερα τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας (ΕΕ και χώρες-εταίροι), το οποίο θα καθορίζει τα εξής:






  α) | τα κριτήρια ορισμού των μελών της ΕΣΟ χάρη στα οποία θα επιτυγχάνεται η αντιπροσωπευτικότητα, η δίκαιη κατανομή και η ανεξαρτησία τους (βλέπε σημείο 4.3.3)· |
| --- | --- | --- |

5.5.2.

α)

τα κριτήρια ορισμού των μελών της ΕΣΟ χάρη στα οποία θα επιτυγχάνεται η αντιπροσωπευτικότητα, η δίκαιη κατανομή και η ανεξαρτησία τους (βλέπε σημείο 4.3.3)·

| β) | τη δέσμευση να εξασφαλίζεται η συμμετοχή στις ΕΣΟ με την ιδιότητα του εξωτερικού παρατηρητή στη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) και στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Έτσι, για τη μεν ΔΟΕ, θα είναι δυνατή η παρακολούθηση της εφαρμογής των συμβάσεών τους στο πλαίσιο των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, με τη χρήση του εσωτερικού εποπτικού μηχανισμού και με την υποβολή στα διαπραγματευόμενα μέρη ειδικής έκθεσης σχετικής με πιθανά προβλήματα στην εφαρμογή των κοινωνικών προτύπων του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η δε συμμετοχή του ΟΟΣΑ θα επιτρέψει την παρακολούθηση, μέσω των εθνικών σημείων επαφής και των ενδιαφερόμενων κυβερνήσεων, της εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις, ιδίως στα επόμενα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις των εν λόγω φορέων δεν θα είναι δεσμευτικές στο πλαίσιο της ΕΣΟ· |
| --- | --- |

β)

τη δέσμευση να εξασφαλίζεται η συμμετοχή στις ΕΣΟ με την ιδιότητα του εξωτερικού παρατηρητή στη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) και στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Έτσι, για τη μεν ΔΟΕ, θα είναι δυνατή η παρακολούθηση της εφαρμογής των συμβάσεών τους στο πλαίσιο των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών, με τη χρήση του εσωτερικού εποπτικού μηχανισμού και με την υποβολή στα διαπραγματευόμενα μέρη ειδικής έκθεσης σχετικής με πιθανά προβλήματα στην εφαρμογή των κοινωνικών προτύπων του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η δε συμμετοχή του ΟΟΣΑ θα επιτρέψει την παρακολούθηση, μέσω των εθνικών σημείων επαφής και των ενδιαφερόμενων κυβερνήσεων, της εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις, ιδίως στα επόμενα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις των εν λόγω φορέων δεν θα είναι δεσμευτικές στο πλαίσιο της ΕΣΟ·

| γ) | την ανάθεση στις ΕΣΟ ενός πραγματικά ενεργού ρόλου στην ενεργοποίηση των διαδικασιών επίλυσης διαφορών, σε όλα τα θέματα της συμφωνίας, που υποβάλλονται από τις ΕΣΟ στον επικεφαλής επιβολής των εμπορικών συμφωνιών (CTEO)· |
| --- | --- |

γ)

την ανάθεση στις ΕΣΟ ενός πραγματικά ενεργού ρόλου στην ενεργοποίηση των διαδικασιών επίλυσης διαφορών, σε όλα τα θέματα της συμφωνίας, που υποβάλλονται από τις ΕΣΟ στον επικεφαλής επιβολής των εμπορικών συμφωνιών (CTEO)·

| δ) | ένα χρονοδιάγραμμα που θα καθορίζει δεσμευτικούς και εφαρμόσιμους χάρτες πορείας για τις υποχρεώσεις που θα περιλαμβάνει η συμφωνία, με σαφείς προθεσμίες για την επικύρωσή τους· |
| --- | --- |

δ)

ένα χρονοδιάγραμμα που θα καθορίζει δεσμευτικούς και εφαρμόσιμους χάρτες πορείας για τις υποχρεώσεις που θα περιλαμβάνει η συμφωνία, με σαφείς προθεσμίες για την επικύρωσή τους·

| ε) | την επικαιροποίηση του οδηγού για την εκτέλεση των υποχρεώσεων που θα αναλαμβάνονται στη συμφωνία, με τη θέσπιση ενός σύνολου ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών για τη συνεχή παρακολούθηση και την εκ των υστέρων αξιολόγηση του αντικτύπου της συμφωνίας· |
| --- | --- |

ε)

την επικαιροποίηση του οδηγού για την εκτέλεση των υποχρεώσεων που θα αναλαμβάνονται στη συμφωνία, με τη θέσπιση ενός σύνολου ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών για τη συνεχή παρακολούθηση και την εκ των υστέρων αξιολόγηση του αντικτύπου της συμφωνίας·

| στ) | την προθεσμία υποβολής της εκ των υστέρων ανεξάρτητης αξιολόγησης αντικτύπου της συμφωνίας για καθένα από τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας (ΕΕ και χώρες-εταίροι), εφόσον κρίνουν σκόπιμη την επίσπευση της πενταετούς προβλεπόμενης διορίας· |
| --- | --- |

στ)

την προθεσμία υποβολής της εκ των υστέρων ανεξάρτητης αξιολόγησης αντικτύπου της συμφωνίας για καθένα από τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας (ΕΕ και χώρες-εταίροι), εφόσον κρίνουν σκόπιμη την επίσπευση της πενταετούς προβλεπόμενης διορίας·

| ζ) | τον αριθμό των συνεδριάσεων που θα πραγματοποιεί κάθε ΕΣΟ κατά τη διάρκεια του έτους για κάθε συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας (ΕΕ και χώρες-εταίροι)· |
| --- | --- |

ζ)

τον αριθμό των συνεδριάσεων που θα πραγματοποιεί κάθε ΕΣΟ κατά τη διάρκεια του έτους για κάθε συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας (ΕΕ και χώρες-εταίροι)·

| η) | την υποχρέωση διεξαγωγής ετήσιας συνεδρίασης μεταξύ των ΕΣΟ της ΕΕ και της χώρας-εταίρου· |
| --- | --- |

η)

την υποχρέωση διεξαγωγής ετήσιας συνεδρίασης μεταξύ των ΕΣΟ της ΕΕ και της χώρας-εταίρου·

| θ) | τη δέσμευση διεξαγωγής ετήσιας συνεδρίασης των ΕΣΟ από την ΕΕ και τις χώρες-εταίρους που θα πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες με την ενεργό συμμετοχή όλων των συνιστωσών των ΕΣΟ· |
| --- | --- |

θ)

τη δέσμευση διεξαγωγής ετήσιας συνεδρίασης των ΕΣΟ από την ΕΕ και τις χώρες-εταίρους που θα πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες με την ενεργό συμμετοχή όλων των συνιστωσών των ΕΣΟ·

| ι) | τη δέσμευση δημιουργίας διαδικτυακής πλατφόρμας όπου οι συμμετέχοντες στην ΕΣΟ θα μπορούν να κατανοούν τη σημασία της μάθησης μεταξύ των ΕΣΟ, να ανταλλάσσουν τις απαραίτητες πληροφορίες —π.χ. για συγκεκριμένα θέματα (εργατικά δικαιώματα, ανθρώπινα δικαιώματα, εμπορικός αντίκτυπος των κανόνων στη βιολογική γεωργία κ.λπ.)—, να ανταλλάσσουν πιθανές βέλτιστες πρακτικές ή να οργανώνουν ειδικά διαδικτυακά σεμινάρια επιμόρφωσης των συμμετεχόντων στις ΕΣΟ· |
| --- | --- |

ι)

τη δέσμευση δημιουργίας διαδικτυακής πλατφόρμας όπου οι συμμετέχοντες στην ΕΣΟ θα μπορούν να κατανοούν τη σημασία της μάθησης μεταξύ των ΕΣΟ, να ανταλλάσσουν τις απαραίτητες πληροφορίες —π.χ. για συγκεκριμένα θέματα (εργατικά δικαιώματα, ανθρώπινα δικαιώματα, εμπορικός αντίκτυπος των κανόνων στη βιολογική γεωργία κ.λπ.)—, να ανταλλάσσουν πιθανές βέλτιστες πρακτικές ή να οργανώνουν ειδικά διαδικτυακά σεμινάρια επιμόρφωσης των συμμετεχόντων στις ΕΣΟ·

| ια) | ένα χρονοδιάγραμμα των συνεδριάσεων που θα επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να παρακολουθούν την πρόοδο των εργασιών της ΕΣΟ· |
| --- | --- |

ια)

ένα χρονοδιάγραμμα των συνεδριάσεων που θα επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να παρακολουθούν την πρόοδο των εργασιών της ΕΣΟ·

| ιβ) | τους χρηματοδοτικούς πόρους που απαιτούνται για τη λειτουργία των ΕΣΟ· |
| --- | --- |

ιβ)

τους χρηματοδοτικούς πόρους που απαιτούνται για τη λειτουργία των ΕΣΟ·

| ιγ) | τη δέσμευση για την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης με θέμα τη λειτουργία των αντίστοιχων ΕΣΟ. Στην έκθεση αυτή, οι μεν ΕΣΟ θα μπορούν να θέτουν προτεραιότητες και να διατυπώνουν εισηγήσεις για την εφαρμογή του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, η δε Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καλείται να ενσωματώνει τις εν λόγω προτεραιότητες και εισηγήσεις στις προτεραιότητες της ΕΕ για την εφαρμογή του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη ή, σε αντίθετη περίπτωση, να αιτιολογεί τυχόν απόρριψή τους· |
| --- | --- |

ιγ)

τη δέσμευση για την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης με θέμα τη λειτουργία των αντίστοιχων ΕΣΟ. Στην έκθεση αυτή, οι μεν ΕΣΟ θα μπορούν να θέτουν προτεραιότητες και να διατυπώνουν εισηγήσεις για την εφαρμογή του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη, η δε Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καλείται να ενσωματώνει τις εν λόγω προτεραιότητες και εισηγήσεις στις προτεραιότητες της ΕΕ για την εφαρμογή του κεφαλαίου για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη ή, σε αντίθετη περίπτωση, να αιτιολογεί τυχόν απόρριψή τους·

| ιδ) | τη δέσμευση ανάθεσης στην ΕΟΚΕ της οργάνωσης της λειτουργίας της εκάστοτε ΕΣΟ από την πλευρά της ΕΕ και του καθήκοντος τεχνικής υποστήριξης της διακρατικής συνεδρίασης της ενωσιακής ΕΣΟ με αυτή της εκάστοτε χώρας-εταίρου. Εν προκειμένω, ο γενικός γραμματέας της ΕΟΚΕ θα παρέχει τεχνική συνδρομή στην επιλογή των αντισυμβαλλομένων στις χώρες-εταίρους (βλέπε κριτήρια στο σημείο 4.3.3), επικουρώντας τους προέδρους των ΕΣΟ στον καθορισμό της ημερήσιας διάταξης, στον συντονισμό των συνεδριάσεων, στη σύνταξη των εκθέσεων των συναντήσεων, στην υποβολή εκθέσεων στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στην κοινωνία των πολιτών, καθώς και στο καθήκον την παροχής της απαραίτητης ενημέρωσης. |
| --- | --- |

ιδ)

τη δέσμευση ανάθεσης στην ΕΟΚΕ της οργάνωσης της λειτουργίας της εκάστοτε ΕΣΟ από την πλευρά της ΕΕ και του καθήκοντος τεχνικής υποστήριξης της διακρατικής συνεδρίασης της ενωσιακής ΕΣΟ με αυτή της εκάστοτε χώρας-εταίρου. Εν προκειμένω, ο γενικός γραμματέας της ΕΟΚΕ θα παρέχει τεχνική συνδρομή στην επιλογή των αντισυμβαλλομένων στις χώρες-εταίρους (βλέπε κριτήρια στο σημείο 4.3.3), επικουρώντας τους προέδρους των ΕΣΟ στον καθορισμό της ημερήσιας διάταξης, στον συντονισμό των συνεδριάσεων, στη σύνταξη των εκθέσεων των συναντήσεων, στην υποβολή εκθέσεων στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και στην κοινωνία των πολιτών, καθώς και στο καθήκον την παροχής της απαραίτητης ενημέρωσης.

| 5.5.3. | Οι δείκτες συνεχούς παρακολούθησης θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την τήρηση των υποχρεώσεων που καθορίζονται στη συμφωνία και θα αφορούν θέματα οικονομικής, εμπορικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής φύσης, καθώς και ιατροφαρμακευτικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

5.5.3.

| 5.5.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, με βάση τη διαδικασία μεταρρύθμισης των ΕΣΟ, ο ρόλος της ΕΟΚΕ θα είναι θεμελιώδους σημασίας και προϋποθέτει την κατάλληλη προσαρμογή των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της προς τις αρμόδιες για τον προϋπολογισμό αρχές να προβλέψουν, όταν τεθεί σε εφαρμογή η μεταρρύθμιση των ΕΣΟ, πρόσθετο προϋπολογισμό σύμφωνο με τις τρέχουσες δαπάνες που έχει προγραμματίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έτσι ώστε να βοηθηθούν οι ΕΣΟ στην —ποσοτική όσο και ποιοτική— υλοποίηση των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

5.5.4.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 66 final.

1

(2)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 2020, σχετικά με την επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής της Ευρώπης [2020/2761(RSP)].

2

(3)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 148· EE C 105 της 4.3.2022, σ. 40· EE C 364 της 28.10.2020, σ. 53· EE C 364 της 28.10.2020, σ. 160· EE C 159 της 10.5.2019, σ. 28.

3

(4)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 148· ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 40· REX/530, Αξιολόγηση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στις συμμετοχικές δομές της Συμφωνίας ΕΕ — Κολομβίας — Περού — Ισημερινού, εισηγητής: G. Iuliano. ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 160· ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 38· REX/503, Προς μια συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Κοινής Αγοράς του Νότου (Mercosur), εισηγητής: J. Puxeu Rocamora, συνεισηγητής: M. Soares.

4

Αξιολόγηση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στις συμμετοχικές δομές της Συμφωνίας ΕΕ — Κολομβίας — Περού — Ισημερινού

Προς μια συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Κοινής Αγοράς του Νότου (Mercosur)

(5)  Άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001.

5

(6)  Επιστολή με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνείται την πρόσβαση σε έγγραφο που αιτήθηκε η οργάνωση «Les Amis de la Terre», 2019 [b]: προσπελάστηκε στις 30.7.2020, σ. 2.

6

(7)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 73 ό.π.

7

(8)  Πρόκειται για τις ClientEarth, Fern, Veblen Institute, La Fondation Nicolas Hulot pour la Nature et l’Homme και τη Διεθνή Ομοσπονδία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

8

La Fondation Nicolas Hulot pour la Nature et l’Homme

(9)  Απόφαση στην υπόθεση 1026/2020/MAS σχετικά με την αδυναμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ολοκληρώσει την επικαιροποιημένη εκτίμηση των επιπτώσεων στη βιωσιμότητα πριν από την ολοκλήρωση των εμπορικών διαπραγματεύσεων ΕΕ-Mercosur.

9

(10)  ΕΕ C 47 της 11.2.2020, σ. 38 ό.π..

10

(11)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 148 ό.π.· REX/532· ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 160 ό.π.

11

(12)  Μάρτιος 2021, Ευρωπαϊκή Ένωση, Study review DG Trade Civil Scoiety Daialogue [Μελέτη με θέμα την επανεξέταση του διαλόγου της ΓΔ Εμπορίου με την κοινωνία των πολιτών], Tetra Tech — Deloitte.

12

(13)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 40· ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 148· ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 28.

13

(14)  Σύμφωνα με τον εν λόγω κανόνα, «όταν μια συνεδρίαση ή μέρος αυτής διεξάγεται σύμφωνα με αυτόν τον κανόνα, οι συμμετέχοντες είναι ελεύθεροι να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες που λαμβάνουν, αλλά απαγορεύεται να αποκαλύπτονται η ταυτότητα, ο δεσμός του ομιλητή (ή των ομιλητών) και η ταυτότητα οποιουδήποτε άλλου συμμετέχοντος».

14

(15)  Non-paper from the Netherlands and France on trade, social economic effects and sustainable development [Ανεπίσημο έγγραφο των Κάτω Χωρών και της Γαλλίας σχετικά με το εμπόριο, τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη].

15

(16)  Non-paper: Strengthening and Improving the Functioning of EU Trade Domestic Advisory Groups [Ανεπίσημο έγγραφο με θέμα την ενίσχυση και τη βελτίωση της λειτουργίας των εσωτερικών συμβουλευτικών ομάδων εμπορίου της ΕΕ].

16

(17)  Martens, D., Potjomkina, D., Orbie, J., 2020, Domestic Advisory Groups in EU trade agreements — Stuck at the Bottom or Moving up the Ladder? Friederich Ebert Stiftung — Ghent University [Οι εσωτερικές συμβουλευτικές ομάδες στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ: στασιμότητα ή εξέλιξη; Friederich Ebert Stiftung — Πανεπιστήμιο της Γάνδης].

17

Domestic Advisory Groups in EU trade agreements — Stuck at the Bottom or Moving up the Ladder?

(18)  Ένα παράδειγμα είναι το Περού όπου, λόγω της απροθυμίας της περουβιανής κυβέρνησης να συγκροτήσει ειδική ΕΣΟ, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συνέστησαν μια «σκιώδη» ΕΣΟ, την οποία, δυστυχώς, δεν αναγνωρίζει η ΕΕ. Martens D. κ.ά., 2020 ό.π.

18

(19)  «Η ΕΟΚΕ παρέχει γραμματειακή υποστήριξη σε όλες τις ΕΣΟ της ΕΕ. Περίπου το 78 % (36 εκ των 46) των ερωτηθέντων στις ΕΣΟ της ΕΕ θεωρούν ότι οι συνεδριάσεις των ΕΣΟ είναι άρτια προετοιμασμένες από τη γραμματεία. Ωστόσο, οι περισσότερες ΕΣΟ εκτός ΕΕ δεν έχουν παρόμοια υποστήριξη στην οργάνωση και την προπαρασκευή των εργασιών τους. Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών τους εκτελείται συχνά από τον πρόεδρό τους (και ενίοτε από τους αντιπροέδρους), οι οποίοι αδυνατούν να αφιερώνουν αρκετό χρόνο σε αυτές τις δραστηριότητες». Martens, D., κ.ά. ό.π. σ. 16.

19

(20)  Αυτό ισχύει για την ΕΣΟ της Νότιας Κορέας, η οποία, μολονότι, έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, εξακολουθεί να στερείται αντιπροσωπευτικότητας και ανεξαρτησίας. Martens D. κ.ά., 2020 ό.π.

20

(21)  Στη συμφωνία ΕΕ-Νότιας Κορέας, η πολιτική πίεση οδήγησε σε επίσημη καταγγελία και η ομάδα εμπειρογνωμόνων αποφάνθηκε σχετικά με τη μη συμμόρφωση της χώρας με τις συμβάσεις της ΔΟΕ.

21

(22)  ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 40.

22

(23)  ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 28.

23

---

Σχεδιάγραμμα 1

Οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων (χάρτης πορείας)

Image 1C2902022EL1110120220323EL0003.0001201212Σχεδιάγραμμα 1Οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων (χάρτης πορείας)Σχεδιάγραμμα 2Οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων (χάρτης πορείας)

Σχεδιάγραμμα 2

Οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων (χάρτης πορείας)

Image 2C2902022EL1110120220323EL0003.0001201212Σχεδιάγραμμα 1Οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων (χάρτης πορείας)Σχεδιάγραμμα 2Οι διάφορες φάσεις των διαπραγματεύσεων (χάρτης πορείας)

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/22 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Απαραίτητες προϋποθέσεις για την κοινωνική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης και της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2022/C 290/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Arnaud SCHWARTZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Pierre Jean COULON |

Εισηγητής:

ο κ. Arnaud SCHWARTZ

Συνεισηγητής:

ο κ. Pierre Jean COULON

| Αίτηση γνωμοδότησης | Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου, 20.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 224/6/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου, 20.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

224/6/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Προκειμένου να διασφαλιστεί η κοινωνική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης με γνώμονα την αποκτηθείσα εμπειρία στα στάδια του σχεδιασμού και της εφαρμογής, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ζητεί από το σύνολο των ενδιαφερόμενων φορέων να βελτιώσουν τα ακόλουθα στοιχεία: ανεξαρτησία της διαδικασίας, ποιότητα των πληροφοριών και δυνατότητα πρόσβασης, ελευθερία και πολυμορφία συμμετοχής, σαφήνεια των ρυθμίσεων, απόδοση ευθυνών και συνεκτίμηση της συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων, διαφάνεια και παρακολούθηση από την αρχή έως την ολοκλήρωση ενός σχεδίου ή έργου, αλλά επίσης οικονομικά προσιτός χαρακτήρας και λειτουργικότητα της μετάβασης (με διαθέσιμες λύσεις, όπως π.χ. επαρκείς και καλά χωροθετημένους σταθμούς φόρτισης για τα ηλεκτρικά οχήματα). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να καταβάλει πολύ περισσότερες προσπάθειες για την προώθηση της δίκαιης διανομής και της παραγωγής-κατανάλωσης μέσω χρηματοδοτικών κινήτρων, δεδομένου ότι πρόκειται για τον παράγοντα που έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην τοπική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης. Οι πληροφορίες σχετικά με τα κίνητρα αυτά θα πρέπει να είναι προσβάσιμες και οι διαδικασίες τους θα πρέπει να είναι απλές. Ο στόχος της Ενεργειακής Ένωσης να τοποθετηθούν οι πολίτες στο επίκεντρο της πολιτικής και να εξασφαλιστεί ότι θα μπορούν εύκολα να γίνουν παραγωγοί ενέργειας και να επωφεληθούν από νέες τεχνολογίες πρέπει να υλοποιηθεί με πολύ ταχύτερους ρυθμούς απ’ ό,τι μέχρι σήμερα. Η ΕΟΚΕ διευκρινίζει, επιπλέον, ότι είναι σημαντικό τόσο τα οφέλη όσο και το κόστος ενός έργου να κατανέμονται δίκαια στο εσωτερικό μιας δεδομένης κοινότητας. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει η ΕΕ να εντοπίσει και να εξαλείψει τα εμπόδια εξηγώντας, κατά περίπτωση, τη χαμηλή συμμετοχή και υποστήριξη του κοινού. Κατά κανόνα, η δυνατότητα συμμετοχής των πολιτών και των ενδιαφερόμενων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην εκπόνηση των σχεδίων και στις αποφάσεις σχεδιασμού αυξάνει την κοινωνική αποδοχή. Η έλλειψη χρόνου, αγωγής του πολίτη, απόδοσης ευθυνών των αρμόδιων αρχών και άλλων παραγόντων θα πρέπει συνεπώς να αποτελέσουν αντικείμενο ενός σχεδίου δράσης για την ενίσχυση της συμμετοχής. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί σε μια ευρύτερη από σήμερα διαβούλευση, ακόμη και στην από κοινού υλοποίηση με τους πολίτες, και ιδιαίτερα με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού, καθώς και σε μια προσεκτική σύνδεση μεταξύ στόχων και σχεδιασμών σε όλες τις βαθμίδες τοπικής αυτοδιοίκησης, έως την υλοποίηση της μετάβασης σε τοπικό επίπεδο. Αυτό είναι αναγκαίο αν θέλουμε να σημειώσουμε πρόοδο προς την κατεύθυνση μιας καλύτερης κοινωνικής αποδοχής και να επιτύχουμε με τον κατάλληλο ρυθμό τους στόχους ενεργειακής μετάβασης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η βελτίωση του βαθμού αποδοχής από τον πληθυσμό και τους ενδιαφερόμενους φορείς που επηρεάζονται από τη μετάβαση και τις τεχνικές της αλλαγές απαιτεί επίσης προσοχή και λήψη ειδικών μέτρων, όπως η διά βίου εκπαίδευση, η απόκτηση νέων δεξιοτήτων και η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, η συνδρομή στις επιχειρήσεις και οι ενημερωτικές εκστρατείες που απευθύνονται στα διάφορα ακροατήρια που επηρεάζονται από τη μετάβαση. Η ενημέρωση πρέπει να προβάλλει το κύριο μήνυμα ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία επειδή είναι πιο δίκαιη και καθαρή, σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο, και ότι, μακροπρόθεσμα, είναι πιο φθηνή για τον πολίτη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι για την ενεργειακή μετάβαση θα απαιτηθούν ατομικές και συλλογικές αλλαγές από μέρους των ιδιωτών, των επιχειρήσεων, των δήμων κ.λπ. Επειδή μέχρι στιγμής η ενεργειακή πολιτική δεν συνυπολόγιζε τις δυσμενείς εξωτερικές επιδράσεις των ορυκτών καυσίμων, η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές συνεπάγεται βραχυπρόθεσμα αύξηση του κόστους για τους παραγωγούς και αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές. Εν προκειμένω, απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια. Εάν ληφθούν υπόψη οι σημερινές τιμές της ενέργειας, είναι πολύ δύσκολο για τους καταναλωτές να αποδεχθούν οικειοθελώς ακόμα υψηλότερες τιμές. Είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση του προβλήματος αυτού. Συμπληρωματικά, είναι λοιπόν επίσης σημαντικό να κοινοποιούνται τα επιτεύγματα στον τομέα της δίκαιης μετάβασης. Στη συζήτηση όμως που διεξάγεται επί του παρόντος, γίνεται υπερβολικά συχνά λόγος για τις αρνητικές εμπειρίες. Ένα βασικό ζήτημα για να καταστεί η μετάβαση κοινωνικά αποδεκτή και επιτυχής είναι η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των εταιρειών της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά, προκειμένου να αποφευχθούν οι αδικαιολόγητες πιέσεις στην οικονομία και η ανεργία. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι οι παλιοί φόροι επί των ορυκτών καυσίμων και οι νέοι περιβαλλοντικοί φόροι βαρύνουν αναλογικά περισσότερο τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος παρά των εύπορων νοικοκυριών. Οι επιδοτήσεις και οι φόροι που βλάπτουν το περιβάλλον πρέπει σταδιακά, αλλά σύντομα, να καταργηθούν, όπως συχνά υπόσχονται οι πολιτικοί. Τα έσοδα από τους νέους περιβαλλοντικούς φόρους θα πρέπει συνεπώς να χρησιμοποιηθούν κυρίως για την κοινωνική καινοτομία, την επιδότηση της ενεργειακής μετάβασης των ευάλωτων νοικοκυριών και τη διατήρηση της αγοραστικής τους δύναμης. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η μετάβαση σε μια κοινωνία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών πρέπει να θέσει την έννοια της δίκαιης μετάβασης στο επίκεντρο του προβληματισμού και της δράσης. Η δίκαιη μετάβαση δεν πρέπει να είναι απλώς ένα άθροισμα πολιτικών στόχων, δεδομένου ότι αποτελεί τη βάση της κοινωνικής αποδοχής της ενεργειακής μετάβασης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα πρέπει να συμπληρωθεί με νομικό πλαίσιο για τη δίκαιη μετάβαση, το οποίο θα περιλαμβάνει, λόγου χάρη, ορισμένες συγκεκριμένες προτάσεις που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση και που θα μπορούσαν να ενταχθούν στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την επαναξιολόγηση της «δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %» προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα αντιμετώπισης της αστάθειας των τιμών της ενέργειας και των προβλημάτων που προκύπτουν από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου, καθώς και τη θέσπιση κατάλληλων διατάξεων για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις στους τελικούς χρήστες. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Πλαίσιο και στοιχεία ορισμού

| 2.1. | Η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με την πεπερασμένη φύση των πόρων της γης (1), την κατάρρευση της βιοποικιλότητας και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η ενεργειακή μετάβαση και η μετάβαση σε μια οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα αφορά τόσο την πρακτική (κυρίως μέσω της αλλαγής συνηθειών (ατομικών και συλλογικών)) όσο και την πολιτισμική μεταμόρφωση των κοινωνιών μας. Οφείλει να καταστήσει δυνατή τη μείωση των υλικών και ενεργειακών αναγκών μας διασφαλίζοντας παράλληλα την ευημερία (2) όλων κατά τρόπο δημοκρατικό και δίκαιο και με σεβασμό στα οικοσυστήματα (3). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Η συνεχιζόμενη χρήση ορυκτών καυσίμων κατά τις επόμενες δεκαετίες, όπως σήμερα, δεν αποτελεί επιλογή, τόσο για περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς λόγους όσο και για λόγους εφοδιασμού. Αυτό καθιστά τη μετάβαση σε μια κοινωνία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα επείγουσα ανάγκη. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Ωστόσο, στο πλαίσιο της πράσινης ανάπτυξης (4), η χαμηλή ενεργειακή απόδοση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας απειλεί τις οικονομίες μας με συστημική κατάρρευση, χωρίς να παραβλέπονται οι δυνητικά καταστροφικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εξορυκτικής δραστηριότητας. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.1.3. | Για την αύξηση της συνοχής και της κοινωνικής αποδοχής, θα πρέπει:






  — | να μειωθεί η ζήτηση για ακατέργαστα ορυκτά χάρη στη βελτίωση της ανακύκλωσής τους· |
| --- | --- | --- |

2.1.3.

—

να μειωθεί η ζήτηση για ακατέργαστα ορυκτά χάρη στη βελτίωση της ανακύκλωσής τους·

| — | να διενεργηθούν εκτιμήσεις επιπτώσεων ώστε η μετάβαση να μπορεί καλύτερα να αποφεύγει, να μειώνει ή να αντισταθμίζει τις εν λόγω επιπτώσεις· |
| --- | --- |

—

να διενεργηθούν εκτιμήσεις επιπτώσεων ώστε η μετάβαση να μπορεί καλύτερα να αποφεύγει, να μειώνει ή να αντισταθμίζει τις εν λόγω επιπτώσεις·

| — | να εφαρμοστεί κυκλική οικονομία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· |
| --- | --- |

—

να εφαρμοστεί κυκλική οικονομία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας·

| — | να αυξηθεί η ενεργειακή απόδοση και να μειωθεί δραστικά η συνολική ζήτηση ενέργειας· |
| --- | --- |

—

να αυξηθεί η ενεργειακή απόδοση και να μειωθεί δραστικά η συνολική ζήτηση ενέργειας·

| — | να επαναξιολογηθούν οι προτάσεις της «δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %» για τη βελτίωση της ικανότητας αντιμετώπισης της αστάθειας των τιμών της ενέργειας και των προβλημάτων που προκύπτουν από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου. |
| --- | --- |

—

να επαναξιολογηθούν οι προτάσεις της «δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %» για τη βελτίωση της ικανότητας αντιμετώπισης της αστάθειας των τιμών της ενέργειας και των προβλημάτων που προκύπτουν από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου.

| 2.1.4. | Καθώς είναι γνωστά τα όρια των σεναρίων που συνδέονται με τον τεχνολογικό κίνδυνο, την αστοχία των καταβοθρών άνθρακα και την ενεργειακή απόδοση, θα χρειαστεί όχι μόνο να δημιουργηθεί κάποιο περιθώριο ελιγμών με συστημική ενεργειακή λιτότητα χάρη στην αναθεώρηση του τρόπου ζωής μας, αλλά και να αυξηθεί η αποδοχή των μέτρων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

2.1.4.

| 2.2. | Οι προϋποθέσεις της κοινωνικής αποδοχής της εν λόγω μετάβασης έχουν μελετηθεί από τους επιστήμονες κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Η ΕΟΚΕ τις αναφέρει στην παρούσα γνωμοδότηση με κύριο στόχο τη βελτίωση των πρακτικών εντός των θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η επίτευξη της κοινωνικής αποδοχής ενός έργου που συμβάλλει στην ενεργειακή μετάβαση είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Συγκεντρώνει τους προβληματισμούς που εκφράζονται σε σχέση με την κατανόηση των προτεινόμενων τεχνολογιών, τους σχετικούς (κοινωνικούς, υγειονομικούς, οικονομικούς...) κινδύνους, τις πιθανές εναλλακτικές δυνατότητες, την εκτίμηση του κόστους και των πλεονεκτημάτων των συνιστώμενων επιλογών, τις διαθέσεις των κατοίκων στον τόπο εφαρμογής. Για τη διασφάλιση της κοινωνικής αποδοχής, τα έργα αυτά πρέπει να τίθενται προς συζήτηση με τους πολίτες και το σύνολο των ενδιαφερόμενων μερών, και να γίνεται ευρύτερη αναφορά στην ανάπτυξη της περιοχής και στους επιθυμητούς τρόπους ζωής. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Σύμφωνα με τις σχετικές μελέτες (5) και με την ΕΟΚΕ, οι βασικοί παράγοντες της κοινωνικής αποδοχής είναι οι ακόλουθοι:






  — | η εμπιστοσύνη στη διακυβέρνηση και στη δίκαιη απονομή δικαιοσύνης· |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

η εμπιστοσύνη στη διακυβέρνηση και στη δίκαιη απονομή δικαιοσύνης·

| — | ο δίκαιος και οικονομικά προσιτός χαρακτήρας της μετάβασης· |
| --- | --- |

—

ο δίκαιος και οικονομικά προσιτός χαρακτήρας της μετάβασης·

| — | οι προβληματισμοί γύρω από τη χωροθέτηση και τον σχεδιασμό· |
| --- | --- |

—

οι προβληματισμοί γύρω από τη χωροθέτηση και τον σχεδιασμό·

| — | ο αντίκτυπος των κοινωνικών και δημογραφικών παραγόντων· |
| --- | --- |

—

ο αντίκτυπος των κοινωνικών και δημογραφικών παραγόντων·

| — | η εφικτότητα από κοινωνική και τεχνική άποψη. |
| --- | --- |

—

η εφικτότητα από κοινωνική και τεχνική άποψη.

| 2.5. | Ας εξετάσουμε τώρα τι καλύπτουν αυτοί οι όροι και τι μπορούμε να αποκομίσουμε από αυτούς όσον αφορά τον τρόπο εφαρμογής της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Όροι εφαρμογής

3.1.   Η εμπιστοσύνη στη διακυβέρνηση και στη δίκαιη απονομή δικαιοσύνης·

| 3.1.1. | Σύμφωνα με πολυάριθμες μελέτες, η εμπιστοσύνη συμβάλλει καθοριστικά στο επίπεδο της κοινωνικής αποδοχής. Υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της δίκαιης απονομής δικαιοσύνης, της εμπιστοσύνης και του ποσοστού αποδοχής της μετάβασης. Η διαφάνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και η διάδοση πληροφοριών βελτιώνουν το επίπεδο αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των φορέων ανάπτυξης έργων και των κοινοτήτων. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι το κράτος δικαίου πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής, για παράδειγμα όσον αφορά τον τρόπο χρήσης των διαφόρων ταμείων της ΕΕ. Ομοίως, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να δημοσιεύει τις προτάσεις της γρήγορα και απλά σε όλες τις επίσημες γλώσσες, ώστε να εγγυάται ευρεία προσβασιμότητα και συμμετοχή. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Επιπλέον, οι μελέτες επισημαίνουν ότι η συμμετοχή των πολιτών συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ανησυχιών της εκάστοτε κοινότητας και στην αύξηση του επιπέδου αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Η διάδοση των πληροφοριών είναι καίριας σημασίας για την ανασκευή των εσφαλμένων εντυπώσεων σχετικά με τη μετάβαση και με τις δράσεις ή τα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν για την υλοποίησή της. Συνεπώς, είναι σημαντικό να τίθενται σε διαβούλευση θέματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη χωροθέτηση, το κόστος και τις πιθανές αρνητικές περιβαλλοντικές, οικονομικές, υγειονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των έργων ενεργειακής μετάβασης, αλλά να εξετάζονται και τα οφέλη τους. Αυτό συμβάλλει, επιπλέον, στην αποδοχή από το ευρύ κοινό της κατασκευής νέων εγκαταστάσεων κοντά στον τόπο διαβίωσής του. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, ότι για την αποδοχή από την κοινότητα είναι απαραίτητη η επαφή με τους κατοίκους και τους ενδιαφερομένους, καθώς και η διασφάλιση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μέσω της ανοιχτής επικοινωνίας και της δυνατότητας συμμετοχής όσο το δυνατόν νωρίτερα στην ανάπτυξη δράσεων και έργων (6), που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση, σε όλα τα κατάλληλα επίπεδα διακυβέρνησης, από το τοπικό μέχρι το ενωσιακό. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η διασφάλιση της τοπικής στήριξης, και ιδίως της στήριξης από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που τάσσονται δημοσίως υπέρ της μετάβασης, με γνώμονα την επιστήμη, είναι σημαντική για την προώθηση της συμμετοχής και την οικοδόμηση κλίματος εμπιστοσύνης (7). Αυτό το τοπικό δίκτυο μπορεί να διαδώσει τις πληροφορίες στη δημόσια σφαίρα με πιο δομημένο τρόπο και να εξουδετερώσει τυχόν παρανοήσεις που κυκλοφορούν. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Η συμμετοχική δημοκρατία αποτελεί σήμερα βασική συνιστώσα του μοντέλου άσκησης της ιδιότητας του Ευρωπαίου πολίτη. Η Συνθήκη της Λισαβόνας διασφαλίζει τη συμπληρωματικότητα μεταξύ της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και της συμμετοχικής δημοκρατίας. Από διεθνή σκοπιά, η πρόσβαση στις πληροφορίες και η συμμετοχή του κοινού στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη είναι δύο από τους τρεις πυλώνες της σύμβασης του Aarhus. Η εφαρμογή τους πρέπει να βελτιωθεί, όπως και αυτή του πυλώνα που αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη (8). |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Ο δημόσιος διάλογος είναι μια μορφή συμμετοχής που αξίζει να προωθηθεί. Πρέπει να διεξάγεται από επιτροπή ειδικών στη συμμετοχή των πολιτών με αποδεδειγμένη πείρα και ανεξάρτητο χαρακτήρα (9). Αυτό αποτελεί απαραίτητο εχέγγυο για την αξιοπιστία ολόκληρου του διαλόγου με τον οποίο επιδιώκεται η συμμετοχή των πολιτών στην ανάπτυξη σημαντικών δράσεων που αφορούν την περιοχή όπου ζουν. Παρέχει πλήρη και διαφανή ενημέρωση σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη για ένα δεδομένο σχέδιο, πρόγραμμα ή έργο που βρίσκεται στο στάδιο του σχεδιασμού, και τους προσφέρει τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους, τόσο ως ιδιώτες όσο και ως οργανωμένες ομάδες, σχετικά με την καταλληλότητα των μέτρων που παρουσιάζονται. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Τα τελευταία χρόνια, η αποϋλοποίηση της συμμετοχής των πολιτών, χωρίς λογοδοσία ή διάλογο με τρίτους διαμεσολαβητές εγγυητές της μεθόδου, οδηγεί στη σταδιακή αποδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών. Ωστόσο, πέρα από την ενημέρωση, ο συνδυασμός διαβουλεύσεων μέσω διαδικτύου και συνεδριάσεων με φυσική παρουσία είναι απαραίτητος (10) για την επίτευξη της συμμετοχής του κοινού σε όλα τα στάδια και τον από κοινού καθορισμό των επιλογών που θα προκριθούν. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Προκειμένου να βελτιωθεί ο διάλογος μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων, θα πρέπει, λόγου χάρη, οι αρχές λήψης αποφάσεων ή οι υπεύθυνοι της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, μετά τη συμμετοχή του κοινού, να δημοσιοποιούν εγγράφως τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τη συμβολή του κοινού και τις βελτιώσεις που θα επιφέρουν για τους πολίτες. Αυτή η λογοδοσία θα συμβάλει ώστε να γίνονται καλύτερα κατανοητοί οι λόγοι που υπαγορεύουν τις αποφάσεις τους και θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη στη δημοκρατία. |
| --- | --- |

3.1.9.

3.2.   Δίκαιη και προσιτή μετάβαση

| 3.2.1. | Με τη δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 % και τον στόχο για ουδέτερο ισοζύγιο διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, η προς αντιμετώπιση πρόκληση είναι πολύ σημαντική. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να επιτύχουμε τους στόχους μας για το 2030 απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις ύψους 350 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως μόνο στα συστήματα παραγωγής ενέργειας. Το μεγάλο ερώτημα για την ΕΟΚΕ, και φυσικά για την κοινωνία στο σύνολό της, είναι ποιος θα πληρώσει, ποιος θα επενδύσει, ποιος θα επωφεληθεί και εάν οι πόροι θα είναι επαρκείς. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η διανεμητική δικαιοσύνη, για μια δίκαιη και προσιτή μετάβαση, εξασφαλίζει τη δίκαιη κατανομή των οφελών ενός έργου, και όχι μόνο του κόστους. Πρόκειται για καθοριστικό παράγοντα κοινωνικής αποδοχής. Η παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων, χωρίς διοικητικές ή τεχνικές περιπλοκότητες, θεωρείται μάλιστα ότι αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που ωθεί στην αποδοχή ενός έργου σχετικού με τη μετάβαση. Χάρη στα κίνητρα αυτά, οι ιδιώτες, οι αγρότες, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), οι ενεργειακές κοινότητες κ.λπ. θα είναι διατεθειμένοι να συμμετάσχουν στο νέο σύστημα με τις επενδύσεις τους και τη δέσμευσή τους, ώστε να υλοποιηθεί ο αναγκαίος μετασχηματισμός. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Είναι λογικό ότι θεμελιώδης προϋπόθεση για μια κοινωνικά αποδεκτή και επιτυχή μετάβαση σε μια οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα είναι η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά, προκειμένου να αποφευχθούν οι αδικαιολόγητες πιέσεις στην οικονομία και η ανεργία. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Τα χρηματοδοτικά κίνητρα, υπό τη μία ή την άλλη μορφή (για παράδειγμα, χαμηλότερα τιμολόγια ενέργειας ή δημιουργία ευκαιριών εισοδήματος, παροχή στήριξης στην τοπική οικονομία, στη διαρκή επιμόρφωση ή στον επαγγελματικό αναπροσανατολισμό), είναι ισχυρός παράγοντας τοπικής αποδοχής και στήριξης ενός έργου. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Η αντίληψη για τα οφέλη μπορεί να συνεισφέρει επίσης στην ενίσχυση της τοπικής αποδοχής. Για παράδειγμα, η δημιουργία τοπικών θέσεων εργασίας, ιδίως σε περίπτωση ενεργειακής μετάβασης μιας περιοχής αγοράς εργασίας, εκλαμβάνεται ως όφελος για την κοινότητα, το οποίο μπορεί να ευνοήσει την αποδοχή του έργου. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τα συστήματα αιολικής και ηλιακής ενέργειας έχει αρχίσει να γίνεται, ή σε πολλά μέρη είναι ήδη, η πλέον προσιτή και η πλέον βιώσιμη μορφή ενέργειας. Το να μπορούν όλοι οι κάτοικοι μιας περιοχής να παράγουν και να επωφελούνται από αυτήν τη φθηνή ηλεκτρική ενέργεια είναι εφικτό: δεδομένου ότι γίνονται και παραγωγοί, ο ρόλος τους αλλάζει και από καταναλωτές μετατρέπονται σε παραγωγούς-καταναλωτές. Τα δικαιώματά τους πρέπει να ενισχυθούν και να διασφαλίζονται. Αυτή η προσέγγιση έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι οι τομείς των μεταφορών και της θέρμανσης καθίστανται όλο και περισσότερο ηλεκτροδοτούμενοι. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Θεωρητικά, όσον αφορά το κλίμα, δεν έχει σημασία ποιος κατασκευάζει και εκμεταλλεύεται ένα φωτοβολταϊκό ή αιολικό σύστημα, αλλά για την τοπική αποδοχή και την περιφερειακή οικονομία, αυτό αποτελεί ζήτημα καθοριστικής σημασίας. Συγκεκριμένα, πρέπει να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες για να καταστεί δυνατή αυτή η μορφή συμμετοχής. |
| --- | --- |

3.2.7.

| 3.2.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο αριθμός των παραγωγών-καταναλωτών και η κοινωνική αποδοχή της μετάβασης μπορούν να αυξηθούν με μεγάλη ταχύτητα χάρη στα διάφορα μέτρα που ακολουθούν:






  α) | Αυτάρκεια της κοινότητας: εφόσον οι καταναλωτές εκμεταλλεύονται συστήματα σε συλλογική βάση και η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην περιοχή τους καταναλώνεται επιτόπου, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ηλεκτρική ενέργεια ατομικής προέλευσης. |
| --- | --- | --- |

3.2.8.

α)

Αυτάρκεια της κοινότητας: εφόσον οι καταναλωτές εκμεταλλεύονται συστήματα σε συλλογική βάση και η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην περιοχή τους καταναλώνεται επιτόπου, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ηλεκτρική ενέργεια ατομικής προέλευσης.

| β) | Από κοινού χρήση της ενέργειας: εντός των κοινοτήτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα πρέπει να ισχύει μειωμένη χρέωση δικτύου για την ηλεκτρική ενέργεια που αποτελεί αντικείμενο από κοινού χρήσης προκειμένου να χρησιμοποιείται από τους παραγωγούς. |
| --- | --- |

β)

Από κοινού χρήση της ενέργειας: εντός των κοινοτήτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα πρέπει να ισχύει μειωμένη χρέωση δικτύου για την ηλεκτρική ενέργεια που αποτελεί αντικείμενο από κοινού χρήσης προκειμένου να χρησιμοποιείται από τους παραγωγούς.

| γ) | Εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός: τα άτομα που δεν κατοικούν κοντά σε σύστημα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε αυτό και να χρησιμοποιούν άμεσα την παραγόμενη ενέργεια. Για τον σκοπό αυτόν, το εικονικό σύστημα ενεργειακού συμψηφισμού θα πρέπει να αποτελέσει μια νέα νομίμως προβλεπόμενη δυνατότητα, στο πλαίσιο της οποίας κάθε κιλοβατώρα καταναλωθείσας ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από το σύστημα στο οποίο συμμετέχει ο καταναλωτής εξισώνεται με την κιλοβατώρα που ο καταναλωτής αντλεί από άλλη πηγή, σε διαφορετικό χρόνο. Αυτό το σύστημα μέτρησης υφίσταται ήδη στην Ελλάδα, την Πολωνία και τη Λιθουανία, μεταξύ άλλων. |
| --- | --- |

γ)

Εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός: τα άτομα που δεν κατοικούν κοντά σε σύστημα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε αυτό και να χρησιμοποιούν άμεσα την παραγόμενη ενέργεια. Για τον σκοπό αυτόν, το εικονικό σύστημα ενεργειακού συμψηφισμού θα πρέπει να αποτελέσει μια νέα νομίμως προβλεπόμενη δυνατότητα, στο πλαίσιο της οποίας κάθε κιλοβατώρα καταναλωθείσας ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από το σύστημα στο οποίο συμμετέχει ο καταναλωτής εξισώνεται με την κιλοβατώρα που ο καταναλωτής αντλεί από άλλη πηγή, σε διαφορετικό χρόνο. Αυτό το σύστημα μέτρησης υφίσταται ήδη στην Ελλάδα, την Πολωνία και τη Λιθουανία, μεταξύ άλλων.

| 3.2.9. | Η τοπική παραγωγή-κατανάλωση επίσης παρουσιάζει ενδιαφέρον όταν συνδέεται με έξυπνους μετρητές που επεξεργάζονται τις ενδείξεις τιμών της αγοράς και επιτρέπουν τη φιλική προς το δίκτυο κατανάλωση και ευελιξία με δυνατότητα ανταμοιβής. Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να συμβάλει στη μείωση του φορτίου του δικτύου και να μειώσει κατ’ αυτόν τον τρόπο την ανάγκη επέκτασής του. |
| --- | --- |

3.2.9.

| 3.2.10. | Τα ζητήματα της αύξησης του κόστους της ενέργειας και της ικανότητας των κρατών μελών να το μετριάζουν πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο των μελλοντικών μέτρων πολιτικής. Η ΕΟΚΕ δεν υποστηρίζει απλώς μέτρα έκτακτης ανάγκης με στόχο την αποφυγή σημαντικών κοινωνικών επιπτώσεων, αλλά τάσσεται επίσης σθεναρά υπέρ αξιολογήσεων της αγοράς οι οποίες θα αποτιμούν τη συμπεριφορά παραγόντων στην αγορά ενέργειας. Παράλληλα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις κοινές αξίες που διέπουν την Ένωση όσον αφορά τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 14 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), όπως ορίζονται στο πρωτόκολλο αριθ. 26 σχετικά με τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος, που προσαρτάται στη ΣΛΕΕ. Αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα περισσότερη αποτελεσματικότητα και την εξάλειψη δυσλειτουργιών της αγοράς. Απαιτείται αποτελεσματικότερος έλεγχος της αγοράς από τις αρχές. |
| --- | --- |

3.2.10.

| 3.2.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την επαναξιολόγηση της «δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 %» προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα αντιμετώπισης της αστάθειας των τιμών της ενέργειας και των προβλημάτων που προκύπτουν από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου, κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις στους τελικούς χρήστες, για παράδειγμα με τη θέσπιση κατάλληλων μηχανισμών για την αποφυγή της υπερβολικής τιμολόγησης, όπως η προσωρινή μη εφαρμογή του συστήματος ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

3.2.11.

| 3.2.12. | Ταυτόχρονα, θα πρέπει να διασφαλιστεί η κοινωνική δικαιοσύνη και να μειωθεί η αυξανόμενη ενεργειακή φτώχεια των Ευρωπαίων (11). Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η δράση κατά της κλιματικής αλλαγής συνεπάγεται ορατούς κινδύνους επιδείνωσης των ανισοτήτων, έναντι των οποίων πρέπει να εφαρμοστούν συγκεκριμένες δημόσιες πολιτικές. Πρέπει, ειδικότερα, να ενισχυθεί η κατάρτιση και η απόκτηση νέων δεξιοτήτων και να τεθούν υπό έλεγχο ορισμένες αυξήσεις τιμών για τα νοικοκυριά που υποφέρουν από ενεργειακή φτώχεια (12). Η ενεργειακή μετάβαση τυγχάνει μεγαλύτερης κοινωνικής αποδοχής εάν δημιουργεί θέσεις εργασίας και μπορεί να διαφυλάξει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος (13). |
| --- | --- |

3.2.12.

| 3.2.13. | Συμπληρωματικά, για να διευκολυνθεί η αποδοχή της μετάβασης, μελετήθηκαν διάφορα σενάρια που παρέχουν περισσότερα μέσα στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, όπως στις προσομοιώσεις της κοινοπραξίας Locomotion. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι θα πρέπει να επεκταθεί και να διευρυνθεί το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (14) της ΕΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί πραγματικά ότι κανείς δεν θα μείνει στο περιθώριο, χάρη στην ενσωμάτωση όλων των πτυχών του αποκλεισμού και της περιθωριοποίησης. |
| --- | --- |

3.2.13.

| 3.2.14. | Προκειμένου να βοηθηθούν όσοι βρίσκονται σε πιο επισφαλή κατάσταση να υλοποιήσουν την ενεργειακή μετάβαση, θα ήταν χρήσιμο επίσης να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν οι αναδιανεμητικές πολιτικές και, προς τον σκοπό αυτόν, να δοκιμαστούν καινοτόμα μέτρα (15), όπως το καθολικό βασικό εισόδημα, οι πιστώσεις φόρου, η συντόμευση της εργάσιμης εβδομάδας, ο επιμερισμός των θέσεων εργασίας, τα προγράμματα εγγύησης της απασχόλησης, καθώς και η ανάληψη από τους εργαζομένους σημαντικότερου ρόλου στην εταιρική διακυβέρνηση. |
| --- | --- |

3.2.14.

| 3.2.15. | Αυτά τα μέτρα, καθώς και άλλα που αναφέρθηκαν προηγουμένως, είναι πιθανό να αυξήσουν την αποδοχή της μετάβασης. Θα μπορέσουν να επωφεληθούν σημαντικά από τον άμεσο επαναπροσανατολισμό των επιδοτήσεων, χρηματοδοτήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων που εξακολουθούν να χορηγούνται στα ορυκτά καύσιμα. Είναι σημαντικό να δημιουργηθούν πηγές χρηματοδότησης για τις βιώσιμες επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.2.15.

| 3.2.16. | Για παράδειγμα, θα ήταν σκόπιμο να προγραμματιστεί πλέον πολύ σύντομα —σύμφωνα με υποσχέσεις που χρονολογούνται από καιρό— η εξάλειψη των επιβλαβών για το περιβάλλον χρηματοδοτήσεων και η ανάπτυξη των περιβαλλοντικών φόρων, για μια φορολογία προοριζόμενη για συγκεκριμένο σκοπό (16), στην οποία τα έσοδα από τις πηγές χρηματοδότησης θα διατίθενται υπέρ της μετάβασης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, όλοι θα μπορέσουν να κατανοήσουν και να αποδεχτούν τη δημόσια δράση σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

3.2.16.

| 3.2.17. | Πράγματι, η κοινωνική αποδοχή της πράσινης φορολογίας προϋποθέτει αντιστάθμιση με γνώμονα το εισόδημα των νοικοκυριών και την ενεργειακή τους φτώχεια (έλλειψη δημόσιων συγκοινωνιών, κακή μόνωση κατοικίας, χαμηλή απόδοση του συστήματος θέρμανσης και του οχήματος που διαθέτουν κ.λπ.), προκειμένου να επωφεληθούν (17) από πιθανές εξοικονομήσεις σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, χάρη στη χρήση λιγότερο ενεργοβόρου εξοπλισμού. |
| --- | --- |

3.2.17.

| 3.2.18. | Ομοίως, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί ένα πείραμα με τη χαρτογράφηση του άνθρακα (18), —που συνίσταται στην κατανομή ατομικών και μη μεταβιβάσιμων ποσοστώσεων ανθρακούχων εκπομπών—, ώστε να καθοριστεί όχι μόνο εάν οι παιδαγωγικές της δυνατότητες μπορούν να επιφέρουν αποτελέσματα στην πράξη με τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και την αύξηση της ενεργειακής μετάβασης, αλλά και εάν θα μπορούσε να ενισχυθεί η αποδοχή της ίδιας της ενεργειακής μετάβασης μέσω αυτού του εργαλείου ισότητας. |
| --- | --- |

3.2.18.

| 3.2.19. | Το πόσο καλό είναι το παράδειγμα που δίνουν οι δημόσιοι φορείς (πέρα από τις πρακτικές και τα μέτρα που εφαρμόζουν υπέρ της ενεργειακής λιτότητας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της συμμετοχικής δημοκρατίας και της χρηματοδότησης των εγκαταστάσεων των πολιτών ή ακόμη και των δράσεων διά βίου εκπαίδευσης σχετικά με τη μετάβαση) θα εξαρτηθεί από την ικανότητά τους να θέσουν το ζήτημα της χρηματοδότησης και της βιωσιμότητάς της στο τραπέζι. Ένα παράδειγμα θα μπορούσε να είναι ένα πολυετές πρόγραμμα για τη χρηματοδότηση της ενεργειακής ανακαίνισης, το οποίο περιλαμβάνει υποχρέωση επίτευξης αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

3.2.19.

| 3.2.20. | Οι νέες επιδοτήσεις και τα νέα δημοσιονομικά μέτρα θα πρέπει να συμπληρωθούν αποτελεσματικά με πρότυπα που θα επιβάλλονται σε όλους, διότι αυτά είναι που θα οδηγήσουν στη δημιουργία του βιώσιμου κόσμου που επιθυμούμε, όπως και οι δράσεις που αναλαμβάνονται με σκοπό την εξέλιξη των κατοπτρικών αλληλεπιδράσεων προς όφελος της μετάβασης. |
| --- | --- |

3.2.20.

3.3.   Χωροθέτηση και σχεδιασμός

| 3.3.1. | Πολλά προβλήματα που σχετίζονται με την εγκατάσταση έργων με στόχο την ενεργειακή μετάβαση προκαλούνται από τα ιδιαίτερα φυσικά χαρακτηριστικά τους. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση τέτοιου είδους ανησυχιών, ιδίως μέσω της διάδοσης των γνώσεων που έχουν ως στόχο την καταπολέμηση των ψευδών πληροφοριών καθώς και μέσω της εφαρμογής των βέλτιστων πρακτικών που καθιστούν δυνατή την επίλυση των εν λόγω προβλημάτων. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Ειδικότερα, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε τα πολιτιστικά και αστικά κληροδοτήματα που μας άφησε το παρελθόν (είσοδοι πόλεων που έχουν αλλοιωθεί από εμπορικές και βιομηχανικές περιοχές, χώροι στάθμευσης που καταλαμβάνουν γόνιμες εκτάσεις, μονοκατοικίες και πολυκατοικίες στα προάστια που δημιουργούν εξάρτηση από το αυτοκίνητο κ.λπ.). Σήμερα, τα οφέλη της ενεργειακής μετάβασης υπερτερούν των επιπτώσεων στο τοπίο. Προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι η μετάβαση θα υλοποιηθεί με βιώσιμο τρόπο, πρέπει να αποφύγουμε κατά το δυνατόν, ή διαφορετικά να μειώσουμε και να αντισταθμίσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις που σχετίζονται με τις ανάγκες της σε γη. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Αυτό πρέπει να επιτευχθεί με την εγκατάσταση των υποδομών σε μέρη όπου δεν ανταγωνίζονται τη γεωργία ή τον σεβασμό της φύσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η ενσωμάτωση των εγκαταστάσεων σε αστικούς ή βιομηχανικούς χώρους που υφίστανται ήδη ή η τοποθέτησή τους σε περιθωριακές περιοχές που διαθέτουν αμελητέα παραγωγική ή φυσική αξία είναι μια λύση. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Όταν η εγκατάστασή τους σε παραγωγικές γαίες είναι αναπόφευκτη, θα πρέπει να ενσωματώνονται κατά το δυνατόν στο γεωργικό σύστημα και όχι να οδηγούν σε εκχέρσωση και/ή καθαρή κατάληψη των εδαφών. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Επιπλέον, για την ορθή ενημέρωση του συνόλου του πληθυσμού και την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης του, θα πρέπει να διενεργούνται συστηματικά αυστηρές εκτιμήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων όσον αφορά τις εγκαταστάσεις και το σύνολο των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων και σχεδίων που σχετίζονται με την ενέργεια. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Οι εκ των υστέρων αξιολογήσεις είναι εξίσου απαραίτητες προκειμένου να διατηρηθεί μια δυναμική συνεχούς βελτίωσης όσον αφορά την κοινωνία μας. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να δημιουργηθούν γέφυρες διαλόγου μεταξύ όλων των βαθμίδων τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και αποτελεσματικά εργαλεία παρακολούθησης και εφαρμογής των πολιτικών, ώστε να αποφευχθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η κατάληψη των εδαφών και η «μετατόπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων», όπως συνιστάται ειδικότερα από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) (19). |
| --- | --- |

3.3.6.

| 3.3.7. | Όσον αφορά την εκ των υστέρων αξιολόγηση των δράσεων και των έργων ενεργειακής μετάβασης, ο υπολογισμός των οικονομικών αποδόσεων σε τοπικό επίπεδο είναι μια συνιστώσα που είναι δυνατόν να οδηγήσει σε κοινωνική αποδοχή. |
| --- | --- |

3.3.7.

| 3.3.8. | Μια συμπληρωματική λύση στο πρόβλημα της δυσκολίας εξεύρεσης χώρων για την παραγωγή ενέργειας στην Ευρώπη θα μπορούσε να είναι η εισαγωγή παραγόμενης στις γειτονικές χώρες πράσινης ενέργειας, σε υγρή μορφή, με χρήση ως μέσου του υδρογόνου. Από την άποψη της κοινωνικής αποδοχής, αυτό πρέπει να νοηθεί ως μια πτυχή της από κοινού ανάπτυξης των περιοχών αυτών (20). |
| --- | --- |

3.3.8.

3.4.   Κοινωνικοί και δημογραφικοί παράγοντες

| 3.4.1. | Πέρα από αυτούς τους λόγους, οι αντιλήψεις της κοινής γνώμης επηρεάζονται επίσης από τη γενική δημογραφική κατάσταση. Η διενέργεια προκαταρκτικών πληθυσμιακών μελετών θα βοηθούσε στη βελτίωση της ικανότητας χάραξης στρατηγικής για την αποδοχή των έργων, δεδομένου ότι θα καθιστούσε γνωστά το μέγεθος και τη σύνθεση της ομάδας αποδεκτών που είναι πιθανότερο να εναντιωθεί σε αυτά. Στις μελέτες αυτές θα πρέπει να έχουν πρόσβαση όλοι οι ενδιαφερόμενοι. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Τα υψηλότερα επίπεδα αποδοχής σχετίζονται με το υψηλότερο επίπεδο μόρφωσης και τη μικρότερη ηλικία. Εξ ου και η σημασία της ανάπτυξης της διά βίου μάθησης (μεταξύ άλλων και στις επιχειρήσεις και στα κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης) σχετικά με την ενεργειακή λιτότητα, τη συμμετοχή των πολιτών και τις επενδύσεις στις συλλογικές δράσεις προς όφελος της μετάβασης. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης σχετικά με τη μετάβαση να εμπνέονται από το κίνημα BIMBY (Build In My Backyard), το οποίο παραπέμπει στο κίνημα NIMBY (Not In My Backyard), μέσω της ανάδειξης παραδειγμάτων που δημιουργούν έναν ενάρετο κοινωνικό μιμητισμό και οφέλη για τον πληθυσμό, έναν κατάλογο θετικών αφηγημάτων μέσω μαρτυριών και συγκεκριμένων επιτυχημένων παραδειγμάτων από διάφορες περιοχές και χώρες με τα οποία ο καθένας θα μπορούσε να ταυτιστεί. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Τα προαναφερθέντα είναι δυνατό να οδηγήσουν στην αποδοχή και να ενθαρρύνουν την από κοινού εξέλιξη προς αυτόν τον νέο τρόπο ζωής που συνεπάγεται απαραιτήτως η τωρινή ανάγκη αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων. Θα πρέπει να διατεθούν μέσα για τις δράσεις ευαισθητοποίησης, τις οποίες μπορούν να αναλάβουν καταλλήλως τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Όσον αφορά τις άμεσες συνέπειες συγκεκριμένων κοινωνικών και δημογραφικών παραγόντων, δεν υπάρχει συναίνεση, διότι ο αντίκτυπός τους ποικίλλει ανάλογα με τη χώρα και το εκάστοτε πολιτικό πλαίσιο. Ωστόσο, επηρεάζουν αναμφισβήτητα την τοπική αποδοχή των σχεδίων και των έργων που θα καταστήσουν δυνατή τη μετάβαση. Για την ΕΟΚΕ, είναι συνεπώς απαραίτητο να στηριχθούν οι δράσεις αρχικής και συνεχούς κατάρτισης σχετικά με την ενεργειακή μετάβαση, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Ωστόσο, το να ακολουθούμε τη λογική της κοινωνικής αποδοχής συνεπάγεται ορισμένες φορές μετάθεση στους αποδέκτες της ευθύνης υιοθέτησης ή μη των σχετικών τεχνολογιών. Είναι σαν να θεωρούμε ότι μόνον η κοινωνική διάσταση έχει σημασία για την αξιοποίηση του δυναμικού των τεχνολογιών. Ωστόσο, η αντίσταση στην απόκτηση ή τη χρήση νέων εργαλείων μπορεί να είναι πιο περίπλοκη (21). |
| --- | --- |

3.4.6.

3.5.   Η εφικτότητα από κοινωνική και τεχνική άποψη (22)

| 3.5.1. | Τα εμπόδια που αφορούν την υιοθέτηση ορισμένου εξοπλισμού είναι μεταξύ άλλων και τεχνικά. Αφορούν, ειδικότερα, τη δυσκολία υιοθέτησης λιγότερο ενεργοβόρας νοοτροπίας σε μια κοινωνία που, παραδόξως, ευνοεί την ολοένα και μεγαλύτερη κατανάλωση, κάτι που έρχεται σε έντονη αντίθεση με τα μηνύματα περί εξοικονόμησης ενέργειας. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η κοινωνική αποδοχή αναφέρεται σε μια περίπλοκη κατάσταση αποδεκτής συνύπαρξης μεταξύ τεχνολογίας και χρηστών. Ωστόσο, αποδοχή δεν σημαίνει και υιοθέτηση. (βλέπε για παράδειγμα την περίπτωση των έξυπνων μετρητών, οι οποίοι θεωρητικά τυγχάνουν αποδοχής, αλλά δεν έχουν υιοθετηθεί από το κοινό, το οποίο αρνείται την εγκατάστασή τους). Η υιοθέτηση προϋποθέτει ένα είδος γενικευμένης εξοικείωσης με τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Η τεχνολογία δεν αποτελεί πλέον αντικείμενο συζήτησης, έχει αποδείξει την αξία της, υπάρχει ανάμεσα σε άλλες τεχνολογικές λύσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αποδεκτή. Η υιοθέτησή της προϋποθέτει την οικειοποίησή της, να την εντάξουμε δηλαδή στον τρόπο ζωής μας, να τη θεωρούμε απαραίτητη, αναγκαία. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Οι περιορισμοί που συνδέονται με την υιοθέτηση των τεχνολογιών της μετάβασης αφορούν επίσης το γεγονός ότι ο σχεδιασμός τους βασίζεται κατά κανόνα στο ότι οι χρήστες θα είναι ικανοί να τις χρησιμοποιήσουν σύμφωνα με τους σκοπούς για τους οποίους προορίζονται. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Αναμένεται από τους χρήστες να ενστερνιστούν τα ενεργειακά σχέδια που στηρίζονται στις εν λόγω τεχνολογίες, προτού μπορέσουν να τις λειτουργήσουν σε επίπεδο αντίστοιχο των δυνατοτήτων τους. Ωστόσο, πολυάριθμες έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και τα τεχνικά αντικείμενα της καθημερινότητάς μας σε μεγάλο βαθμό δεν αξιοποιούνται επαρκώς, λόγω έλλειψης κατανόησης των πραγματικών τους δυνατοτήτων και του τρόπου κινητοποίησής τους. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Η κοινωνική και τεχνική εφικτότητα μπορεί να θεωρηθεί ως διαδικασία κοινωνικής ένταξης και διάδοσης, η οποία εντάσσεται σε έναν χρονικό ορίζοντα που χρειάζεται έναν ορισμένο αριθμό φάσεων. Η πρώτη φάση είναι καίριας σημασίας διότι αφορά τον χρόνο της έρευνας-ανάπτυξης και των αντιπαραθέσεων (23), δηλαδή τον χρόνο στο πλαίσιο του οποίου προβλέπονται οι αλλαγές που θα επιφέρει η εισαγωγή της νέας τεχνολογίας. Η δεύτερη φάση αφορά τα πρώτα διδάγματα που αντλούνται. Σε αυτήν τη φάση είναι που η λογική του σχεδιασμού έρχεται σε αντιπαραβολή με την προβλεπόμενη χρήση και την ικανότητα των τεχνολογιών να ενταχθούν στο κοινωνικό πλαίσιο. Η τελευταία φάση είναι αυτή της γενικευμένης εξοικείωσης και της μακράς διάρκειας. Σε αυτό το στάδιο, κρίνεται η απόρριψη ή η υιοθέτηση του έργου, η οικειοποίησή του και οι τρόποι της κοινωνικής του ένταξης. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Σε αυτό το στάδιο ξεκινούν και οι τοπικές κινητοποιήσεις: οι περιοχές οργανώνονται για να αποδώσουν —ή όχι— μια σειρά προκλήσεων σε αυτές τις τεχνολογίες. Η κοινωνική ένταξη αντιστοιχεί συνεπώς στους μακροκοινωνικούς μετασχηματισμούς που προκαλούνται από την υιοθέτησή τους. |
| --- | --- |

3.5.6.

| 3.5.7. | Μέσω της χρήσης μιας τεχνολογίας, η αλληλεπίδραση με τον κόσμο, οι κοινωνικές σχέσεις και τα κοινωνικά στερεότυπα μπορούν να αλλάξουν σε βάθος. Αυτό είναι εφικτό μόνο εάν η τεχνολογία δεν επιβάλλεται ως «δεδομένη», αλλά προσφέρει τη δυνατότητα προσαρμογών και εκ νέου οικειοποίησης. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η τεχνολογική ουδετερότητα σύμφωνα με τις επιστημονικές μελέτες, ο θεμιτός ανταγωνισμός και η δυνατότητα δοκιμής και συζήτησης της σκοπιμότητας των διαφόρων τεχνολογιών μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της κοινωνικής αποδοχής. |
| --- | --- |

3.5.7.

| 3.5.8. | Συνεπώς, κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσης, η συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση αφήνει την τεχνικοκεντρική προσέγγισή της και στρέφεται προς μια πιο κοινωνικοκεντρική προσέγγιση. Αυτό προϋποθέτει να προσαρμοστεί η έννοια της κοινωνικής αποδοχής όταν τείνει να εναποθέτει την ευθύνη για τον ενεργοβόρο τρόπο ζωής μας αποκλειστικά στους καταναλωτές, ώστε να συμπεριληφθεί στην ευρύτερη σφαίρα της κοινωνικής και τεχνικής εφικτότητας, βάσει της οποίας τίθενται κατ’ ανάγκη υπό αμφισβήτηση το νόημα των τεχνικών και οι πολιτικές επιλογές σε θέματα ενέργειας. |
| --- | --- |

3.5.8.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.footprintnetwork.org/our-work/ecological-footprint/

1

(2)  https://doughnuteconomics.org/about-doughnut-economics

2

(3)  https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2021/07/IPBES_IPCC_WR_12_2020.pdf

3

(4)  https://eeb.org/library/decoupling-debunked/, https://www.eea.europa.eu/publications/growth-without-economic-growth

4

(5)  Trends in Social Acceptance of Renewable Energy Across Europe — A Literature Review, [Τάσεις στην κοινωνική αποδοχή της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε όλη την Ευρώπη — Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας], 8.12.2020.

5

(6)  Όπως προβλέπεται στις διάφορες δημοσιεύσεις της οργάνωσης France Nature Environnement που συγκεντρώνονται στη σειρά «scopes» (δημοσιεύσεις σχετικά με τη μεθανιοποίηση, την αιολική ενέργεια κ.λπ.).

6

scopes

(7)  https://www.fondation-nicolas-hulot.org/sondage-science-et-transition-ecologique-en-qui-les-francais-ont-il-confiance/ (μόνο στα γαλλικά).

7

(8)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 66.

8

(9)  Όπως η Commission nationale du débat public (Εθνική επιτροπή δημόσιου διαλόγου) στη Γαλλία.

9

Commission nationale du débat public

(10)  Βλέπε Γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας, Δημόσια έκθεση 2011 με τίτλο «Consulter autrement, participer effectivement» [Διαβουλευόμαστε διαφορετικά, συμμετέχουμε αποτελεσματικά], La Documentation française, 2011.

10

(11)  Ενημερωτική έκθεση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης — Η κοινωνική και κοινωνιακή διάσταση της ενεργειακής μετάβασης».

11

(12)  Αυτή η επισφάλεια οδηγεί σε φαινόμενα όπως η κλοπή (με τη μορφή σύνδεσης σε δίκτυα που ανήκουν σε άλλους), είτε για λόγους φτώχειας είτε για λόγους πολιτικής ανυπακοής έναντι του συστήματος εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας.

12

(13)  ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 158.

13

(14)  ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 55.

14

(15)  https://eeb.org/library/escaping-the-growth-and-jobs-treadmill/

15

(16)  ΕΕ C 62 της 15.2.2019, σ. 8.

16

(17)  Eurofound, 2015, Access to social benefits: reducing non-take-up,[Πρόσβαση στα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας: περιορισμός της μη ανάληψης], Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο. Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος — Eurofound, έγγραφο πολιτικής «Exploring the social challenges of low-carbon energy policies in Europe» [Διερεύνηση των κοινωνικών προκλήσεων των ενεργειακών πολιτικών για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα στην Ευρώπη], ef22004en.pdf.

17

(18)  https://www.socialter.fr/article/carte-carbone-plutot-qu-une-taxe-un-quota-pour-chaque-citoyen-1 (μόνο στα γαλλικά).

18

(19)  https://www.eea.europa.eu/themes/energy/renewable-energy/eu-renewable-electricity-has-reduced

19

(20)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 30.

20

(21)  Για παράδειγμα, η απόκτηση ηλεκτρικού οχήματος συνεπάγεται αλλαγή του τρόπου οδήγησης, με μετάβαση από μοχλό ταχυτήτων σε αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων, πράγμα που ενδέχεται να είναι αποτρεπτικό.

21

(22)  https://www.larevuedelenergie.com/les-energies-renouvelables-en-transition-de-leur-acceptabilite-sociale-a-leur-faisabilite-sociotechnique/ (μόνο στα γαλλικά).

22

(23)  Πρβλ. π.χ., σε άλλον χώρο από την ενεργειακή μετάβαση, τα έξυπνα τηλέφωνα, που τυγχάνουν ευρείας αποδοχής και γενικευμένης χρήσης.

23

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/30 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/30

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ενίσχυση του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό τη βελτίωση της ικανότητάς της να αντιδρά σε ακραία συμβάντα, μεταξύ άλλων και εκτός των συνόρων της»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2022/C 290/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Christophe QUAREZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Violeta JELIĆ |

Εισηγητής:

ο κ. Christophe QUAREZ

Συνεισηγήτρια:

η κ. Violeta JELIĆ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Εξωτερικές σχέσεις |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 24.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 211/0/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Γαλλική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Εξωτερικές σχέσεις

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

211/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης (στο εξής: ΜΠΠΕ ή μηχανισμός) δεν είναι πλέον επαρκώς ικανός ούτε αρκετά ευρύς για την αντιμετώπιση καταστροφών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και πολλαπλών κινδύνων εντός και εκτός των συνόρων της Ένωσης, όσον αφορά την πρόληψη, την ετοιμότητα, την προειδοποίηση, τον σχεδιασμό και τις επιχειρησιακές ικανότητες. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Πέραν της καθιερωμένης δραστηριότητάς του όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, ο ΜΠΠΕ καλείται να αντιμετωπίζει άλλους κινδύνους, όπως πανδημίες, παροχή βοήθειας στον πληθυσμό σε εμπόλεμες περιοχές, σημαντικούς βιομηχανικούς κινδύνους, θαλάσσια ρύπανση μεγάλης κλίμακας, επιπτώσεις κυβερνοεπιθέσεων σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ή πόσιμου νερού και σε όλες τις υποδομές ζωτικής σημασίας ή να διαχειρίζεται ανθρωπιστικές κρίσεις που συνδέονται με τη μετανάστευση. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η σχέση μεταξύ πολιτικής προστασίας (βραχυπρόθεσμες επιχειρήσεις) και ανθρωπιστικής βοήθειας (μακροπρόθεσμη διαχείριση) πρέπει να αντιμετωπιστεί και να συντονιστεί καλύτερα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί ότι η δράση της ΕΕ έπειτα από καταστροφές για συμβάντα εκτός των συνόρων της πρέπει να προσδιοριστεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ύψιστη σημασία της εξελισσόμενης επιχειρησιακής συνεργασίας μέσω της εναρμόνισης της κατάρτισης, της συμβατότητας του υλικού και του εξοπλισμού, της σαφήνειας και της αποτελεσματικότητας των αλυσίδων διοίκησης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί η ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού οργανισμού πολιτικής προστασίας και χορήγησης ανθρωπιστικής βοήθειας, ως πρακτικού μηχανισμού ανάληψης πιο σύντονης δράσης στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην αναγκαία πρόοδο που πρέπει να σημειωθεί όσον αφορά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων παρέμβασης, εκτός των συνόρων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διπλωματική διάσταση της ευρωπαϊκής πολιτικής προστασίας δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς. Όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις και την αντίδραση της ΕΕ σε ακραία συμβάντα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των ακόλουθων πτυχών:






  — | έμφαση στις διαδικασίες πρόληψης, ετοιμότητας και αποκατάστασης με πιο ανθεκτικό τρόπο· συνεργασία με τον ΟΗΕ σε στρατηγικές για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών και στην εφαρμογή της προτεραιότητας «καλύτερη ανοικοδόμηση» που έχει θέσει το πλαίσιο δράσης του Σεντάι του ΟΗΕ με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας εντός και εκτός των συνόρων της ΕΕ, ως μέρος μιας βιώσιμης προσέγγισης προσαρμοσμένης στους ΣΒΑ· |
| --- | --- | --- |

1.8.

—

έμφαση στις διαδικασίες πρόληψης, ετοιμότητας και αποκατάστασης με πιο ανθεκτικό τρόπο· συνεργασία με τον ΟΗΕ σε στρατηγικές για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών και στην εφαρμογή της προτεραιότητας «καλύτερη ανοικοδόμηση» που έχει θέσει το πλαίσιο δράσης του Σεντάι του ΟΗΕ με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας εντός και εκτός των συνόρων της ΕΕ, ως μέρος μιας βιώσιμης προσέγγισης προσαρμοσμένης στους ΣΒΑ·

| — | ενίσχυση της ανταλλαγής γνώσεων, εμπειρογνωμοσύνης και διδαγμάτων, κοινή εκπαίδευση και κοινές ασκήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε τοπικό επίπεδο· |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της ανταλλαγής γνώσεων, εμπειρογνωμοσύνης και διδαγμάτων, κοινή εκπαίδευση και κοινές ασκήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε τοπικό επίπεδο·

| — | ανάδειξη των δεσμών μεταξύ πολιτικής προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας, ιδίως σε απομονωμένες περιοχές του κόσμου όταν συντελείται μια καταστροφή· |
| --- | --- |

—

ανάδειξη των δεσμών μεταξύ πολιτικής προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας, ιδίως σε απομονωμένες περιοχές του κόσμου όταν συντελείται μια καταστροφή·

| — | συμπερίληψη της πολιτισμικής ευαισθητοποίησης ως βασικού ζητήματος της εκπαίδευσης στα της πολιτικής προστασίας για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της δραστηριότητας του ΜΠΠΕ (παροχή βοήθειας) στην περιοχή της καταστροφής, σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου και αν συντελείται. |
| --- | --- |

—

συμπερίληψη της πολιτισμικής ευαισθητοποίησης ως βασικού ζητήματος της εκπαίδευσης στα της πολιτικής προστασίας για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της δραστηριότητας του ΜΠΠΕ (παροχή βοήθειας) στην περιοχή της καταστροφής, σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου και αν συντελείται.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί τον ορισμό του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής του ΜΠΠΕ και τα κριτήρια επιλογής των συμμετεχουσών χωρών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Πρέπει να ενθαρρυνθεί η κατάλληλη επικοινωνιακή προβολή σε επίπεδο διεθνούς κοινής γνώμης προκειμένου να ενισχυθεί η δράση του ΜΠΠΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της ανάπτυξης διακρατικών ομάδων ταχείας αντίδρασης για κοινή διαχείριση καταστροφών με ιδίους πόρους, κοινή κατάρτιση και τυποποίηση των πόρων και του εξοπλισμού. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την πρόταση νομοθετικής τροποποίησης δυνάμει της οποίας θα επιτρέπεται η αυτόματη και άμεση αντίδραση στο πλαίσιο του μηχανισμού σε περίπτωση ανθρωπιστικής καταστροφής εντός ή εκτός του εδάφους της ΕΕ, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη αίτηση από το συμμετέχον κράτος, το οποίο θα διατηρεί το δικαίωμα άρνησης της εν λόγω συνδρομής. Το μέσο αυτό, που θα έχει τη μορφή ειδικής ομάδας, μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ μέσω της πολιτικής προστασίας. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση του εθελοντισμού για την πολιτική προστασία, προτείνοντας τη θέσπιση προτύπων για τα προγράμματα εθελοντισμού με διατάξεις που εγγυώνται τα ανθρώπινα και τα εργασιακά δικαιώματα των εθελοντών και τη δημιουργία κοινού συστήματος πιστοποίησης για τις εθελοντικές ομάδες πολιτικής προστασίας. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την έλλειψη ενός ευέλικτου χρηματοδοτικού μέσου ταχείας αντίδρασης για την παροχή άμεσης χρηματοδότησης αποζημίωσης στους πληγέντες πληθυσμούς, κατόπιν αιτήματος. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση της ενημέρωσης του κοινού σχετικά με τη δραστηριότητα του ΜΠΠΕ μέσω σύγχρονων τρόπων επικοινωνίας (π.χ. μέσα κοινωνικής δικτύωσης), καθώς και την ανάληψη ενεργού ρόλου από οργανώσεις εθελοντών. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας της επιχειρησιακής αντίδρασης της Ένωσης με τις ανθρωπιστικές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών για την καλύτερη αξιοποίηση της επιτόπου βοήθειας. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να εξεταστεί περαιτέρω η ανάγκη διασφάλισης της συνέχειας της λειτουργίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον απόηχο μιας καταστροφής. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ συνιστά μεγαλύτερη συμμετοχή της επιστημονικής κοινότητας στη διαδικασία προειδοποίησης και πρόληψης του ΜΠΠΕ, αξιοποιώντας το δίκτυο γνώσεων για την πολιτική προστασία της ΕΕ και την ενίσχυση του κέντρου γνώσεων για τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης, στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συνεργασίας για τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών, παρέχει ένα δίκτυο αμοιβαίας συνδρομής και αλληλεγγύης εντός και εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ο μηχανισμός συγκεντρώνει 33 κράτη. 27 κράτη μέλη της ΕΕ και 6 συμμετέχοντα κράτη: Ισλανδία, Νορβηγία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο και Τουρκία. Χρησιμοποιείται για την πρόληψη, τον σχεδιασμό και την επιχειρησιακή αντίδραση και επιτρέπει τη συντονισμένη βοήθεια σε καταστροφές και σε καταστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης. Κάθε χώρα ανά τον κόσμο που αντιμετωπίζει μείζονα καταστροφή μπορεί να ζητήσει βοήθεια μέσω του Κέντρου Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (ΚΣΑΕΑ), ως μηχανισμού εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το πλαίσιο πολιτικής του ΜΠΠΕ, που ενισχύθηκε ήδη το 2019 μέσω της δημιουργίας αποθεματικού πρόσθετων ικανοτήτων και μέσω του δικτύου γνώσεων για την πολιτική προστασία της Ένωσης, ενισχύθηκε περαιτέρω μέσω νέας νομοθεσίας η οποία δημοσιεύτηκε στις 20 Μαΐου 2021. Ο αναθεωρημένος ΜΠΠΕ προβλέπει πλέον μια διακλαδική και διασυνοριακή προσέγγιση της διαχείρισης κινδύνων και καταστροφών, βάσει «στόχων ανθεκτικότητας στις καταστροφές», καθώς και προγραμματισμού σε επίπεδο ΕΕ. Μετά από πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενσωματώνει επίσης τις έννοιες της κλιματικής αλλαγής και της βιοποικιλότητας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ωστόσο, οι μείζονες φυσικές καταστροφές τα τελευταία χρόνια (μαζικές πυρκαγιές στη Νότια Ευρώπη το 2017 και το 2021, πλημμύρες στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη το 2014 και το 2021, σεισμοί στην Αϊτή το 2010 και το 2021 κ.λπ.), καθώς και η αύξηση της συχνότητας και της έντασής τους, υπονομεύουν τους υφιστάμενους μηχανισμούς αντίδρασης, όπως ο ΜΠΠΕ, ο οποίος αντιμετωπίζει ταυτόχρονα και άλλες σύνθετες κρίσεις (στους τομείς της μετανάστευσης, της υγείας και της ανθρωπιστικής βοήθειας). Τα πρόσφατα γεγονότα στην Ουκρανία καταδεικνύουν την ανάγκη να ενισχυθεί ο μηχανισμός και να καταστούν συνεκτικότεροι οι δεσμοί μεταξύ πολιτικής προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Για τον λόγο αυτό, οι γαλλικές αρχές ζήτησαν από την ΕΟΚΕ να ασχοληθεί με την αντίδραση της Ευρώπης στην κλιματική αλλαγή μέσω τριών κύριων τομέων μελέτης: (i) έγκαιρη προειδοποίηση και ενημέρωση του κοινού· (ii) πρόβλεψη και προγραμματισμός και (iii) ικανότητα αντίδρασης. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Από επιχειρησιακή άποψη, ο ΜΠΠΕ ενισχύθηκε με διάφορα συμπληρωματικά μέσα, όπως το απόθεμα πόρων rescEU, η δορυφορική υπηρεσία Copernicus (σύστημα δορυφορικής χαρτογράφησης κινδύνων), η ευρωπαϊκή δεξαμενή πολιτικής προστασίας (ΕΔΠΠ) και το δίκτυο γνώσεων για την πολιτική προστασία της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Το rescEU, που συστάθηκε το 2019, δημιούργησε ένα νέο πρόσθετο αποθεματικό πόρων (το αποθεματικό rescEU), το οποίο περιλαμβάνει στόλο πυροσβεστικών αεροσκαφών και ελικοπτέρων, εξοπλισμό διάσωσης, αεροσκάφη ιατρικής εκκένωσης, ιατρικές ομάδες έκτακτης ανάγκης, καθώς και απόθεμα ιατρικού εξοπλισμού και κινητών νοσοκομείων που μπορούν να ανταποκριθούν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και σε χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά και πυρηνικά συμβάντα. Το rescEU συμπληρώνει τον ΜΠΠΕ σε αποστολές όπως η πυρόσβεση, η ιατρική βοήθεια και η έρευνα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (ΚΣΑΕΑ) βρίσκεται στο επίκεντρο της λειτουργίας του ΜΠΠΕ. Συγκεντρώνει και συντονίζει τις διάφορες ενισχύσεις που αποστέλλουν οι χώρες και είναι υπεύθυνο για την ταχεία ανάπτυξη της επείγουσας βοήθειας σε περιοχές που πλήττονται από καταστροφές. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι χώρες ανακοινώνουν τα μέσα που είναι σε θέση να παράσχουν στην αιτούσα χώρα χρησιμοποιώντας το κοινό σύστημα επικοινωνίας και πληροφόρησης έκτακτης ανάγκης (CECIS). Η πλατφόρμα επιτρέπει την τήρηση ηλεκτρονικών αρχείων, όπου το ΚΣΑΕΑ μπορεί να περιγράφει λεπτομερώς τις ανάγκες των αιτούντων χωρών και όπου οι χώρες που παρέχουν βοήθεια μπορούν να προσδιορίσουν τα μέσα που προτίθενται να διαθέσουν. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Επιπλέον, οι συμμετέχοντες μπορούν να δεσμεύουν εθνικούς πόρους για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στην ευρωπαϊκή δεξαμενή πολιτικής προστασίας (ΕΔΠΠ). Η δεξαμενή αυτή επιτρέπει τον καλύτερο σχεδιασμό και συντονισμό των δραστηριοτήτων αντίδρασης σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που παρέχει ταχύτερη και πιο αξιόπιστη αντίδραση της ΕΕ σε καταστροφές. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Στηρίζοντας τις δραστηριότητες πρόληψης και ετοιμότητας, η ΕΕ αύξησε επίσης τη χρηματοδοτική στήριξη για ικανότητες καταχωρισμένες στην ευρωπαϊκή δεξαμενή πολιτικής προστασίας (ΕΔΠΠ). Η χρηματοδοτική στήριξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προσαρμογή και την αποκατάσταση ικανοτήτων, καθώς και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών (εντός της ΕΕ) και των εξόδων μεταφοράς (εκτός της ΕΕ) όταν οι επιχειρήσεις βοήθειας αναπτύσσονται στο πλαίσιο του ΜΠΠΕ. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ο μηχανισμός ενεργοποιήθηκε αρκετές φορές ως μέρος του πλαισίου διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Η πείρα κατέδειξε ότι η ΕΕ πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης μεγάλης κλίμακας και ότι θα πρέπει να ενισχυθεί το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο για την υγεία και την πολιτική προστασία. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Από χρηματοδοτικής άποψης, ο μηχανισμός λαμβάνει, εκτός από τις συνεισφορές των συμμετεχουσών χωρών, χρηματοδοτικό κονδύλιο από τον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027. Ειδικότερα, το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την υλοποίηση του μηχανισμού για την περίοδο 2021-2027 θα ανέλθει σε 1 263 000 000 ευρώ. Επιπλέον, εξωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό από το Μέσο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους έως 2 056 480 000 ευρώ θα διατεθούν επίσης για την υλοποίηση του μηχανισμού για την ίδια περίοδο. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Το δίκτυο γνώσεων για την πολιτική προστασία της ΕΕ, μια νέα πλατφόρμα για την ανταλλαγή γνώσεων, βέλτιστων πρακτικών και διδαγμάτων από εμπειρογνώμονες πολιτικής προστασίας και προσωπικό διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, είναι ένα μέσο με το οποίο η ΕΕ προτίθεται να ενισχύσει την ευρωπαϊκή διαχείριση κινδύνων καταστροφών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Στόχος του δικτύου γνώσεων είναι να προωθήσει ισχυρότερες συνέργειες μεταξύ των επαγγελματιών, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και των επιστημόνων μέσω των πυλώνων ανάπτυξης ικανοτήτων και επιστήμης, όπου οι δραστηριότητες δρομολογούνται, συντονίζονται, σχεδιάζονται και υλοποιούνται. Οι δράσεις του δικτύου γνώσεων για την πολιτική προστασία της ΕΕ περιλαμβάνουν κοινές ασκήσεις, διμερείς και πολυμερείς ανταλλαγές, συνεργασία και κοινά έργα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Όσον αφορά την πολιτική προστασία εκτός του πλαισίου της ΕΕ, είναι σημαντικό να αναφερθούν το Ευρωατλαντικό κέντρο συντονισμού αντιμετώπισης καταστροφών (EADRCC), το οποίο παρέχει βοήθεια κυρίως σε περιπτώσεις φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών, και η ομάδα των Ηνωμένων Εθνών για την αξιολόγηση και τον συντονισμό σε περιπτώσεις καταστροφών (UNDAC), η οποία παρέχει βοήθεια κατά την πρώτη φάση μιας αιφνίδιας έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Εντός της Ευρώπης, η πλατφόρμα Ένωση για τη Μεσόγειο, μια πολυμερής εταιρική σχέση που επικεντρώνεται στην αύξηση των δυνατοτήτων περιφερειακής ολοκλήρωσης και συνοχής μεταξύ των ευρωμεσογειακών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, ενέκρινε σχέδιο δράσης σχετικά με τις προετοιμασίες για αποτελεσματική αμοιβαία συνδρομή στην ευρωμεσογειακή ζώνη. Μεταξύ των προτεινόμενων δράσεων ήταν οι ταχείες αντιδράσεις. Στους βασικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η ενίσχυση των δράσεων των δημόσιων υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης μέσω εθελοντών και η συμμετοχή των πολιτών στη διάσωση ανθρώπινων ζωών. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Ο ΜΠΠΕ ενεργοποιήθηκε 382 φορές μεταξύ του 2007 και του 2020. Το 2020 ενεργοποιήθηκε 102 φορές —82 περισσότερες ενεργοποιήσεις από ό,τι το προηγούμενο έτος. Από τις 102 ενεργοποιήσεις, οι 36 ήταν εντός της ΕΕ και οι 66 εκτός της ΕΕ, με 85 από τις συνολικές ενεργοποιήσεις να σχετίζονται με τη νόσο COVID-19. |
| --- | --- |

3.13.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Ο ΜΠΠΕ δεν έχει πλέον επαρκές μέγεθος για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή όσον αφορά την πρόληψη, την προειδοποίηση, τον σχεδιασμό, την πρόβλεψη και την επιχειρησιακή ικανότητα. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Προβλήματα όπως η θαλάσσια ρύπανση, οι βιομηχανικοί κίνδυνοι και οι καταστροφές στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και υδροδότησης με πόσιμο νερό θα πρέπει να αντιμετωπίζονται καλύτερα από τον ΜΠΠΕ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διπλωματική διάσταση της ευρωπαϊκής πολιτικής προστασίας δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς προς την κατεύθυνση της άμεσης γειτονίας της ΕΕ (ιδίως των Βαλκανίων), ούτε προς τη Βόρεια Αφρική και τις αφρικανικές χώρες, πέραν της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ. Αυτή η διπλωματική διάσταση του ΜΠΠΕ θα πρέπει να αξιοποιηθεί με διάφορους τρόπους: με i) την ενίσχυση της προενταξιακής διαδικασίας των υποψήφιων χωρών στην ΕΕ, με την τήρηση όλων των κριτηρίων προσχώρησης· ii) τη μείωση της επιρροής της Κίνας και της Ρωσίας σε ορισμένες χώρες και γεωγραφικές περιοχές (Αφρική, Γεωργία, Ουκρανία)· iii) τη διευκόλυνση των διπλωματικών σχέσεων με ορισμένες εχθρικές χώρες (π.χ. βοήθεια για την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών στη Ρωσία ή την Τουρκία)· iv) την ολοκλήρωση της πολιτικής αναπτυξιακής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και v) τη συνεργασία με χώρες που βρίσκονται άμεσα υπό ρωσική επιρροή, όπως το Καζακστάν, ενεργειακός εταίρος της Ευρώπης, και οι οποίες είναι μεγάλες και διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο (π.χ. δασικών πυρκαγιών). |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ αμφισβητεί τον ορισμό του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής του ΜΠΠΕ και τα κριτήρια επιλογής για τα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, οι υποψήφιες για ένταξη χώρες, η Ελβετία και η Μολδαβία θα πρέπει να προσχωρήσουν στον ΜΠΠΕ προκειμένου ο μηχανισμός να αποκτήσει μια πραγματικά ηπειρωτική διάσταση. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Όσον αφορά τις εξωτερικές επιχειρήσεις που συντονίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν τρίτες χώρες ζητούν βοήθεια, είναι αναγκαίο να προσδιοριστούν οι όροι και η διαδικασία λήψης αποφάσεων για την έναρξη των εν λόγω επιχειρήσεων, με ιδιαίτερη προσοχή στη διαφάνεια. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης τον ορισμό ανταποκριτή πολιτικής προστασίας σε κάθε μόνιμη αντιπροσωπεία της ΕΕ, προκειμένου να ενημερώνονται συστηματικά οι τρίτες χώρες σχετικά με την πιθανή βοήθεια της ΕΕ σε περίπτωση σοβαρής καταστροφής, ώστε να διασφαλίζεται ο αναγκαίος συντονισμός με τις δυνάμεις πολιτικής προστασίας της ενδιαφερόμενης χώρας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν σήμερα μεταξύ των διαφόρων δομών πολιτικής προστασίας και τονίζει την ανάγκη εναρμόνισης του τρόπου με τον οποίο οργανώνονται οι δυνάμεις αυτές, ιδίως όσον αφορά την κατάρτιση του προσωπικού, τις διαδικασίες και τον εξοπλισμό (π.χ. η διάμετρος των πυροσβεστικών εύκαμπτων σωλήνων διαφέρει από χώρα σε χώρα). Οι διαφορές αυτές μπορούν να ξεπεραστούν με την οργάνωση και την τυποποίηση τυποποιημένων μονάδων σε κάθε χώρα της ΕΕ. Οι εν λόγω τυποποιημένες μονάδες έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή, ωστόσο πρέπει να ενθαρρυνθεί ενεργά η αύξηση του αριθμού τους και η βελτίωση της τυποποίησής τους. Για παράδειγμα, οι μονάδες δασικών πυρκαγιών σε μια χώρα μπορεί να είναι εξοπλισμένες με οδικά οχήματα, ενώ σε άλλη χώρα με οχήματα παντός εδάφους. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Επιπλέον, θα πρέπει να ενισχυθεί η στενή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών πολιτικής προστασίας, των πανεπιστημίων και των ερευνητών. Η υλοποίηση του δικτύου γνώσεων για την πολιτική προστασία της ΕΕ μέσω των πυλώνων ανάπτυξης ικανοτήτων και επιστήμης καθώς και η ενίσχυση του κέντρου γνώσεων για τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών παρέχουν τον χώρο και τα μέσα για την ενίσχυση αυτής της συνεργασίας. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Όσον αφορά τη χωρητικότητα των πόρων, μια άλλη προτεραιότητα αποτελεί η επείγουσα διάθεση πόρων σε μεγάλες αποστάσεις ή ακόμη και σε δεκάδες χιλιάδες χιλιόμετρα. Οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης απαιτούν συχνά τη χρήση εναέριων μέσων. Εάν το προσωπικό μεταφέρεται από εμπορικά αεροσκάφη, τότε απαιτούνται κατάλληλα αεροσκάφη μεγάλης χωρητικότητας για τη μεταφορά εξοπλισμού. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Το ζήτημα της εξασφάλισης μεταφορικής ικανότητας θα μπορούσε ενδεχομένως να επιλυθεί με τη χρήση στρατιωτικών ή εθνικών αεροσκαφών ή αεροσκαφών του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η χρήση τους απαιτεί δέουσα συμμόρφωση με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και κατάλληλο σχεδιασμό, προϋποθέσεις οι οποίες δεν είναι συμβατές με τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Μια άλλη καταλληλότερη επιλογή θα ήταν να προβλεφθεί ένας αποκλειστικός στόλος μεγάλων αεροσκαφών τύπου Airbus A330 ή η έκτακτη μίσθωση αεροσκαφών από εξειδικευμένες εταιρείες. Μια εναέρια μονάδα τριών αεροσκαφών φαίνεται να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των εμπειρογνωμόνων. Αυτές οι μονάδες είναι ευέλικτες και η δυνατότητα μετατροπής τους είναι τεχνικά βιώσιμη, για παράδειγμα για χρήση σε καταστάσεις όπως η ρίψη επιβραδυντικού φωτιάς για την καταπολέμηση δασικών πυρκαγιών και η μεταφορά τροχαίου υλικού. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η απόκτηση και η διαχείριση αυτών των αεροσκαφών θα μπορούσε να εξεταστεί στο πλαίσιο του rescEU. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Όσον αφορά τη διακυβέρνηση, η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού οργανισμού πολιτικής προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας. Με την πάροδο του χρόνου, οι αρμόδιες δομές καλούνται συχνά να αναλάβουν δράση στους ίδιους τόπους και να παράσχουν βοήθεια στους ίδιους πληθυσμούς. Η πολιτική προστασία πραγματοποιείται συνήθως μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, π.χ. εντός ημερών ή εβδομάδων, ενώ η ανθρωπιστική βοήθεια μπορεί να παρέχεται επί μήνες ή για μεγαλύτερη χρονική περίοδο. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

568η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (μέσω Interactio), 23.3.2022 - 24.3.2022

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/35 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/35

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2021 — Ικανότητα και ελευθερία δράσης της ΕΕ»

[COM(2021) 750 final]

(2022/C 290/06)

| Εισηγήτρια: | η κ. Sandra PARTHIE |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Sandra PARTHIE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.3.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 4.3.2022 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 199/3/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.3.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Εγκρίθηκε από το τμήμα

4.3.2022

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

199/3/0

1.   Προοίμιο

| 1.1. | Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και η γνωμοδότηση συντάχθηκαν πριν από τη ρωσική επίθεση, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την επακόλουθη ανθρωπιστική κρίση, οι επιπτώσεις τους δεν αντικατοπτρίζονται συνεπώς στη γνωμοδότηση. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι αυτά τα τραγικά γεγονότα έχουν προφανώς σοβαρό αντίκτυπο στον τρόπο ζωής μας και, ως εκ τούτου, προτρέπει οι εν εξελίξει δραστηριότητες στρατηγικών προβλέψεων από το ΚΚΕρ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στις γεωπολιτικές επιπτώσεις αυτών των στρατηγικών μετατοπίσεων στην επικείμενη έκθεση στρατηγικών προβλέψεων απ’ ό,τι είχε προγραμματιστεί προηγουμένως· περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αύξηση των τιμών της ενέργειας, η αύξηση των δαπανών για την ασφάλεια και την άμυνα, οι νέες μεταναστευτικές ροές και η ανασφάλεια του εφοδιασμού, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και πέραν αυτής. |
| --- | --- |

1.1.

2.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ συνεχίζει να χαιρετίζει θερμά τη συμπερίληψη της μεθοδολογίας ανάλυσης προοπτικών στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ. Δεδομένου ότι οι στρατηγικές προβλέψεις είναι μια συμμετοχική διαδικασία, η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να αναμένει ότι οι συνέργειες, καθώς και η διαρθρωτική συμμετοχή όλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ΕΟΚΕ, θα ευδοκιμήσουν σε αυτήν τη βάση. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ανάλυσης Στρατηγικής και Πολιτικής Ανάλυσης (ESPAS) ως καλό παράδειγμα διοργανικής συνεργασίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι τέσσερις βασικές παγκόσμιες τάσεις σχετίζονται με το θεμελιώδες ζήτημα της ικανότητας και της ελευθερίας δράσης της ΕΕ. Αποτελούν τις κυριότερες γενικά επικρατούσες κυρίαρχες τάσεις των καιρών μας, που θα εξακολουθήσουν να έχουν καίρια σημασία για τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ωστόσο, η εξέλιξή τους παραμένει ευρείας βάσης και άπτεται διαφόρων πτυχών χωρίς να εμβαθύνει σε επιμέρους θέματα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ειδικότερα την απογοήτευσή της για το γεγονός ότι η κοινωνική διάσταση δεν έχει ληφθεί επαρκώς υπόψη, καθώς και για την απουσία συνεκτίμησης ζητημάτων σχετικών με τους νέους και τη διαγενεακή δικαιοσύνη, παρότι τα ζητήματα αυτά αναπτύσσονται στη σχετική έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) με τίτλο Shaping & securing the EU’s open strategic autonomy by 2040 and beyond (Διαμόρφωση και διασφάλιση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ έως το 2040 και μετέπειτα) (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι το θέμα που επιλέχθηκε για την έκθεση στρατηγικών προβλέψεων του 2021 είναι υψηλής πολιτικής σημασίας και ικανό να δημιουργήσει το κατάλληλο πλαίσιο προϋποθέσεων για την επίτευξη καλά διαχειριζόμενης αλληλεξάρτησης και ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας στηριζόμενης στις κοινές αξίες, τη συνοχή, την ισχυρή πολυμερή διακυβέρνηση και τη συνεργασία βάσει κανόνων Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προκρίνει τη δέουσα χρήση των μεθόδων της διαδικασίας ανάλυσης προβλέψεων για τον καθορισμό μελλοντικών θεμάτων. Είναι ζωτικής σημασίας να αξιολογούνται οι εξελίξεις με την πάροδο του χρόνου, δηλαδή οι τρέχουσες επενδύσεις σε Ε & Α ή ο αριθμός των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας δεν πρέπει να συγκρίνονται μόνο με τα αντίστοιχα μεγέθη της Κίνας ή των ΗΠΑ, αλλά και με τα προηγούμενα επίπεδα προκειμένου να αποκτηθεί σαφής εικόνα όσον αφορά την πορεία προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Μολονότι δεν αμφισβητείται η προσέγγιση της χρήσης των στρατηγικών προβλέψεων και η θεματική εστίαση της έκθεσης, παραμένει εντούτοις ασαφές ποιο διακριτικό γνώρισμα της έκθεσης στρατηγικών προβλέψεων 2021 την καθιστά πραγματική πηγή προβλέψεων. Δεν υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της επιλογής των τάσεων, του υπό εξέταση μέλλοντος και των λογικών συμπερασμάτων ως προς το εστιακό σημείο της έκθεσης. |
| --- | --- |

2.4.

Εκτός από την έλλειψη προφανούς μεθοδολογίας στρατηγικών προβλέψεων, η δεύτερη έκθεση στρατηγικών προβλέψεων της Επιτροπής για το 2021 στερείται λογικού, συνεκτικού και προσανατολισμένου στη δράση πλαισίου για τη χάραξη ενωσιακής πολιτικής και, κατά συνέπεια, δεν παρέχει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής τη δυνατότητα να θέτουν στρατηγικές προτεραιότητες και να αναλαμβάνουν δράση.

| 2.5. | Ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα που χρήζει εμβάθυνσης είναι ο ρόλος των μη κρατικών φορέων στα σημερινά συστήματα διακυβέρνησης, ιδιαίτερα των πολυεθνικών εταιρειών. Η στρατηγική αυτονομία θα πρέπει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, να αυξηθεί τουλάχιστον όσον αφορά τους φορείς που έχουν ένα de facto καθεστώς καθορισμού κανόνων και προτύπων, όπως οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, οι τράπεζες που δραστηριοποιούνται σε παγκόσμια κλίμακα και οι χρηματοοικονομικοί φορείς, καθώς και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η διάσταση των προβλέψεων της έκθεσης θα αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της ΕΕ μόνο εάν σχεδιαστεί θεμελιωδώς ως μια ανοικτή, πλουραλιστική, ποικιλόμορφη και διεπιστημονική άσκηση, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως της ΕΟΚΕ, σε όλα τα στάδια της διαδικασίας προβλέψεων ενόψει της εκπόνησης (μελλοντικών) εκθέσεων προβλέψεων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ καλεί συγκεκριμένα το ΚΚΕρ να μεριμνήσει για την πλήρη συμμετοχή της ΕΟΚΕ στον κύκλο προβλέψεών του και να την υποστηρίξει κατά τον έλεγχο των υφιστάμενων δραστηριοτήτων ανάλυσης προοπτικών που διεξάγονται από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και επιχειρηματικές ενώσεις. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να υποστηριχθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ για την ανάπτυξη εμπειρογνωσίας όσον αφορά την πραγματοποίηση προβλέψεων και τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων ανάλυσης προοπτικών στο πλαίσιο μιας διαρθρωμένης διαδικασίας, από κοινού με το ΚΚΕρ, π.χ. με τη μορφή πιλοτικού σχεδίου με τη συμμετοχή μελών της ΕΟΚΕ και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Συνεπώς, ενώ η φιλοδοξία επιδοκιμάζεται πλήρως, υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης για τις επόμενες εκθέσεις προβλέψεων αναφορικά με τα ακόλουθα:






  — | η έκθεση πρέπει να συνδέσει καλύτερα τις κυρίαρχες τάσεις και τους στρατηγικούς ακρογωνιαίους λίθους από την άποψη της συνοχής, της πιθανότητας και της συνάφειας· |
| --- | --- | --- |

2.8.

—

η έκθεση πρέπει να συνδέσει καλύτερα τις κυρίαρχες τάσεις και τους στρατηγικούς ακρογωνιαίους λίθους από την άποψη της συνοχής, της πιθανότητας και της συνάφειας·

| — | η διαδικασία προβλέψεων ενόψει της επόμενης έκθεσης θα πρέπει να παρέχει συγκεκριμένες ευκαιρίες στην ΕΟΚΕ, καθώς και σε άλλους σχετικούς φορείς, να αντλήσουν διδάγματα, να συμβάλουν σε αυτήν και να βελτιώσουν την ποιότητά της, |
| --- | --- |

—

η διαδικασία προβλέψεων ενόψει της επόμενης έκθεσης θα πρέπει να παρέχει συγκεκριμένες ευκαιρίες στην ΕΟΚΕ, καθώς και σε άλλους σχετικούς φορείς, να αντλήσουν διδάγματα, να συμβάλουν σε αυτήν και να βελτιώσουν την ποιότητά της,

| — | η ΕΟΚΕ έχει, ειδικότερα, καταρτίσει ήδη ορισμένες γνωμοδοτήσεις σχετικά με την επικείμενη έκθεση προβλέψεων του 2022, δηλαδή σχετικά με τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση (2), |
| --- | --- |

—

η ΕΟΚΕ έχει, ειδικότερα, καταρτίσει ήδη ορισμένες γνωμοδοτήσεις σχετικά με την επικείμενη έκθεση προβλέψεων του 2022, δηλαδή σχετικά με τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση (2),

| — | από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή, σε συνεργασία με το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), να προβλέψει έναν ετήσιο κύκλο διαβουλεύσεων ως συμβολή στην προετοιμασία της ετήσιας έκθεσης προβλέψεων. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής των Περιφερειών, καθώς και άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, για παράδειγμα με την τακτική διοργάνωση ειδικών εργαστηρίων και με τη συμμετοχή μελών της ΕΟΚΕ στις υποκείμενες δραστηριότητες προβλέψεων που αναλαμβάνονται από τη ΓΔ ΚΚΕρ και τη Γενική Γραμματεία, |
| --- | --- |

—

από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή, σε συνεργασία με το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), να προβλέψει έναν ετήσιο κύκλο διαβουλεύσεων ως συμβολή στην προετοιμασία της ετήσιας έκθεσης προβλέψεων. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής των Περιφερειών, καθώς και άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, για παράδειγμα με την τακτική διοργάνωση ειδικών εργαστηρίων και με τη συμμετοχή μελών της ΕΟΚΕ στις υποκείμενες δραστηριότητες προβλέψεων που αναλαμβάνονται από τη ΓΔ ΚΚΕρ και τη Γενική Γραμματεία,

| — | θα πρέπει να συσταθεί μια ομάδα εστίασης με κοινωνικούς εταίρους/φορείς της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να εξετάσει πώς αυτή η ομάδα-στόχος μπορεί να επωφεληθεί από τις εκθέσεις στρατηγικών προβλέψεων της Επιτροπής, καθώς και τον τρόπο διαμόρφωσης των μελλοντικών εκθέσεων ώστε να τους προσδίδουν τη μεγαλύτερη δυνατή αξία, |
| --- | --- |

—

θα πρέπει να συσταθεί μια ομάδα εστίασης με κοινωνικούς εταίρους/φορείς της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να εξετάσει πώς αυτή η ομάδα-στόχος μπορεί να επωφεληθεί από τις εκθέσεις στρατηγικών προβλέψεων της Επιτροπής, καθώς και τον τρόπο διαμόρφωσης των μελλοντικών εκθέσεων ώστε να τους προσδίδουν τη μεγαλύτερη δυνατή αξία,

| — | να υποβάλει η Επιτροπή αίτημα στο δίκτυο υπουργών για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στις δραστηριότητες προβλέψεων του δικτύου. |
| --- | --- |

—

να υποβάλει η Επιτροπή αίτημα στο δίκτυο υπουργών για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στις δραστηριότητες προβλέψεων του δικτύου.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ προκρίνει την αναδιαμόρφωση των διαδικασιών εργασίας της σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις προβλέψεων, με στόχο την εκ των προτέρων παροχή πληροφοριών, εμπειρογνωσίας και συγκεκριμένων προτάσεων, δηλαδή κατά τη διαδικασία κατάρτισης των αντίστοιχων εκθέσεων, αντί της απλής εκ των υστέρων αξιολόγησής τους. Πιστεύεται ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα βελτιωθούν οι πληροφορίες που συλλέγονται ενόψει των ετήσιων εκθέσεων προβλέψεων, διότι τα μέλη της ΕΟΚΕ διατηρούν στενές και βαθιά ριζωμένες σχέσεις με τους αντίστοιχους κλάδους της κοινωνίας και της οικονομίας και είναι σε θέση να εντοπίζουν καλύτερα τις καθοριστικές επονομαζόμενες «αδύναμες ενδείξεις» όσον αφορά σχετικές εξελίξεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ μπορεί να διαβιβάσει και να διαδώσει τα αποτελέσματα και τα διδάγματα που αντλούνται από τις προβλέψεις, βοηθώντας έτσι τους εθνικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών να κατανοήσουν καλύτερα τις πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνει η ΕΕ. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να αναπτύσσει το θεματολόγιο στρατηγικών προβλέψεων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η περαιτέρω ενσωμάτωση των προβλέψεων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ αποτελεί την ακολουθητέα πορεία και επαναλαμβάνει ότι προσφέρεται να συνδράμει την Επιτροπή και άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην επίτευξη αυτού του στόχου. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την έκθεση που υπογραμμίζει τη σημασία μιας ανοικτής, ανταγωνιστικής και πλήρως λειτουργικής ενιαίας αγοράς, ώστε να είναι οι επιχειρήσεις σε θέση να αναπτυχθούν στην κλίμακα που απαιτείται για να είναι ανταγωνιστικές σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό ισχύει επίσης όσον αφορά τη σύσταση της έκθεσης για την πλήρη εφαρμογή της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης οι οποίες, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, συμβάλλουν άμεσα στην ανθεκτικότητα της ΕΕ έναντι χρηματοπιστωτικών κρίσεων, στην προστασία των καταθετών και σε μια ισχυρή και σταθερή οικονομική ανάκαμψη (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δημοσίευση των αναθεωρημένων κατευθυντήριων γραμμών και της εργαλειοθήκης για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η οποία επικεντρώνεται στον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο θα πρέπει να χρησιμοποιούνται οι στρατηγικές προβλέψεις στις εκτιμήσεις επιπτώσεων και στις αξιολογήσεις. Προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχής υλοποίησή της, είναι σημαντικό η Επιτροπή να παρέχει επαρκή κατάρτιση και πόρους στο προσωπικό της που διενεργεί εκτιμήσεις επιπτώσεων και αξιολογήσεις. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Μεταξύ των απαντήσεών της όσον αφορά τη διακυβέρνηση σε ένα πιο επισφαλές τοπίο, η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη συμμετοχικής και χωρίς αποκλεισμούς διακυβέρνησης για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της νομιμότητας σε όλα τα επίπεδα, εξαίροντας τη σημασία πλατφορμών όπως η ΕΟΚΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, τώρα περισσότερο από ποτέ, το άκουσμα της φωνής της κοινωνίας των πολιτών σε επίπεδο ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική διακυβέρνηση στον 21ο αιώνα και να επιτευχθούν ευρείες και βιώσιμες λύσεις, αντί για εύκολες λύσεις. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη συνέχεια (4) που έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη γνωμοδότησή της με θέμα «Έκθεση στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών 2020 — Στρατηγική ανάλυση προοπτικών — Χάραξη της πορείας προς μια πιο ανθεκτική Ευρώπη» (5) και αισθάνεται υποχρεωμένη να καλύψει πτυχές που εξακολουθεί να θεωρεί σημαντικές, δεδομένου ότι δεν έχουν εξεταστεί επαρκώς στην έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2021:






  — | στο έγγραφο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε υποστηρίζεται ότι οι προβλέψεις είχαν συμπεριληφθεί στην έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2020. Ωστόσο, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, υπάρχει έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν οι αρχές και οι μεθοδολογίες προβλέψεων για την εξαγωγή των συμπερασμάτων της έκθεσης, καθώς και σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο συμπεριλήφθηκαν εξωτερικοί παράγοντες στις δραστηριότητες προβλέψεων. Για παράδειγμα, δεν έχει προταθεί στην ΕΟΚΕ σαφής τρόπος συμμετοχής της, |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

στο έγγραφο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε υποστηρίζεται ότι οι προβλέψεις είχαν συμπεριληφθεί στην έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2020. Ωστόσο, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, υπάρχει έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν οι αρχές και οι μεθοδολογίες προβλέψεων για την εξαγωγή των συμπερασμάτων της έκθεσης, καθώς και σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο συμπεριλήφθηκαν εξωτερικοί παράγοντες στις δραστηριότητες προβλέψεων. Για παράδειγμα, δεν έχει προταθεί στην ΕΟΚΕ σαφής τρόπος συμμετοχής της,

| — | στο έγγραφο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε επισημαίνεται ότι τα επιμέρους ζητήματα πρέπει να αναπτυχθούν και να διευκρινιστούν περαιτέρω, όπως ζήτησε η ΕΟΚΕ, ότι θα πρέπει να ενσωματωθούν στις προτάσεις πολιτικής και ότι η έκθεση προβλέψεων αποτελεί απλώς σημείο εκκίνησης του προβληματισμού. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η τρέχουσα μορφή της έκθεσης δεν είναι κατάλληλη για τη διατύπωση προτάσεων πολιτικής ούτε παρέχει συγκεκριμένα σημεία εκκίνησης του προβληματισμού, |
| --- | --- |

—

στο έγγραφο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε επισημαίνεται ότι τα επιμέρους ζητήματα πρέπει να αναπτυχθούν και να διευκρινιστούν περαιτέρω, όπως ζήτησε η ΕΟΚΕ, ότι θα πρέπει να ενσωματωθούν στις προτάσεις πολιτικής και ότι η έκθεση προβλέψεων αποτελεί απλώς σημείο εκκίνησης του προβληματισμού. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η τρέχουσα μορφή της έκθεσης δεν είναι κατάλληλη για τη διατύπωση προτάσεων πολιτικής ούτε παρέχει συγκεκριμένα σημεία εκκίνησης του προβληματισμού,

| — | στο έγγραφο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε τονίζεται επίσης η σημασία που έχει η περιγραφή της παρούσας κατάστασης και του status quo σε μια ανάλυση προβλέψεων. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι, κατά κανόνα, αυτό αποτελεί το πρώτο βήμα σε μια ανάλυση προβλέψεων. Ωστόσο, εκτός από την τρέχουσα χρήση του στις εκθέσεις στρατηγικών προβλέψεων, θα πρέπει να αποτελεί σημείο εκκίνησης μιας μελλοντοστρεφούς ανάλυσης, η οποία θα αποτελούσε πιο ενδεδειγμένο τρόπο ώστε να μπορέσουν τα μέλη της ΕΟΚΕ να διατυπώσουν συστάσεις για την ανάληψη δράσης. |
| --- | --- |

—

στο έγγραφο σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε τονίζεται επίσης η σημασία που έχει η περιγραφή της παρούσας κατάστασης και του status quo σε μια ανάλυση προβλέψεων. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι, κατά κανόνα, αυτό αποτελεί το πρώτο βήμα σε μια ανάλυση προβλέψεων. Ωστόσο, εκτός από την τρέχουσα χρήση του στις εκθέσεις στρατηγικών προβλέψεων, θα πρέπει να αποτελεί σημείο εκκίνησης μιας μελλοντοστρεφούς ανάλυσης, η οποία θα αποτελούσε πιο ενδεδειγμένο τρόπο ώστε να μπορέσουν τα μέλη της ΕΟΚΕ να διατυπώσουν συστάσεις για την ανάληψη δράσης.

| 3.5. | Όσον αφορά τους δέκα τομείς στους οποίους η ΕΕ θα μπορούσε να ενισχύσει την ανοικτή στρατηγική της αυτονομία και την παγκόσμια ηγεσία της, παρότι είναι γενικά προσήκοντες, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι δεν παρουσιάζονται ως λογικά στρατηγικά συμπεράσματα εξαγόμενα από ένα πλαίσιο που καλύπτει τις τάσεις και τις αβεβαιότητες. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν ολιστικούς και ακριβείς στρατηγικούς ακρογωνιαίους λίθους από την άποψη των προβλέψεων. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι δεν υπάρχει πραγματική έλλειψη προβλέψεων ή στρατηγικού σχεδιασμού από την πλευρά της Επιτροπής. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το πραγματικό διακύβευμα είναι η έλλειψη πολιτικής βούλησης εκ μέρους των φορέων λήψης αποφάσεων της ΕΕ για τη μετουσίωση των προβλέψεων σε μακρόπνοες προτάσεις. Ελλείψει όμως πολιτικής βούλησης, ακόμη και οι προβλέψεις δεν θα οδηγήσουν στη λήψη των επιθυμητών μέτρων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Επισημαίνοντας τις αδυναμίες μιας κλειστής διαδικασίας προβλέψεων με περιορισμένες διαβουλεύσεις, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την απουσία αναφοράς στον αυξανόμενο πληθωρισμό και στην αύξηση των τιμών της ενέργειας που αποτελούν, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ζωτικές συνιστώσες της στρατηγικής αυτονομίας. Στο πλαίσιο του συμβουλευτικού της ρόλου, η ΕΟΚΕ καταρτίζει ήδη μελλοντοστρεφείς γνωμοδοτήσεις (6) προκειμένου να συμβάλει στην ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει καλύτερα τις προβλέψεις στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Επιπλέον, ο ρόλος των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του κράτους πρόνοιας, δεν αναφέρεται στην έκθεση. Γενικά, οι κοινωνικές πτυχές του ζητήματος φαίνονται να παραμελούνται προς όφελος των τεχνολογικών και των οικονομικών πτυχών. Οι πολίτες της ΕΕ αναμένουν από το κράτος υψηλό επίπεδο κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας. Ως εκ τούτου, υπό το πρίσμα της στρατηγικής αυτονομίας, παραμένει ένα αναπάντητο ερώτημα σχετικά με τον τρόπο χρηματοδότησης των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον. Θα ήταν ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση επί του θέματος, με τη χρήση εργαλείων πρόβλεψης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η έκθεση στρατηγικών προβλέψεων 2021 καταρτίζει έναν ολοκληρωμένο κατάλογο προκλήσεων, χωρίς όμως να παρέχει σαφή καθοδήγηση σχετικά με τις προτεραιότητες και τις δράσεις προτεραιότητας ή προτάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες ή οι εργαζόμενοι μπορούν ή πρέπει να προετοιμαστούν για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Πολλές τάσεις ενδέχεται να επηρεάζουν ταυτόχρονα τους πολίτες και τις εταιρείες. Πρόκειται για χαμένη ευκαιρία, στην αποκατάσταση της οποίας θα μπορούσε να βοηθήσει η ΕΟΚΕ, δεδομένης της συμβολής της στην αντιμετώπιση προκλήσεων υψηλού επιπέδου και στην απτή υλοποίηση των προτεινόμενων λύσεων στην καθημερινή ζωή, ιδίως των εργοδοτών και των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η έκθεση επί του παρόντος δεν ανταποκρίνεται στον τίτλο της ως έγγραφο προβλέψεων, όπως περιγράφεται, για παράδειγμα, στο έγγραφο «Strategic Foresight Primer» (Οδηγός στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών) του πρώην Ευρωπαϊκού Κέντρου Πολιτικής Στρατηγικής (ΕΚΠΣ) (7). Ως παράδειγμα ορθής πρακτικής για μεθοδολογικά διαφανείς εκθέσεις προβλέψεων μπορεί να υποδειχθεί η έκθεση Tackling Obesities: Future Choices (8) (Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας: μελλοντικές επιλογές), που ανατέθηκε προς εκπόνηση από την Υπηρεσία Προβλέψεων της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η έκθεση αναφέρεται συγκεκριμένα στο πανευρωπαϊκό δίκτυο προβλέψεων των «Υπουργών για το μέλλον» και στη σχετική ανάπτυξη ικανοτήτων προβλέψεων σε εθνικό επίπεδο. Προτρέπουμε την Επιτροπή να διασφαλίσει επίσης τη δέουσα συνεκτίμηση των απόψεων φορέων όπως η ΕΟΚΕ υπόψη σε αυτό το δίκτυο κατά την εκτέλεση ασκήσεων προβλέψεων, αντί να τους παρουσιάζει απλώς τα σχετικά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να αναπτύσσει το θεματολόγιο στρατηγικών προβλέψεων της ΕΕ. Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση, πρέπει να επέλθουν αρκετές αλλαγές. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η περαιτέρω ενσωμάτωση των προβλέψεων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ αποτελεί την ακολουθητέα πορεία και επαναλαμβάνει ότι προσφέρεται να συνδράμει την Επιτροπή και άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ και να συνεργαστεί μαζί τους για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η διαδικασία προβλέψεων θα επιτύχει τους δεδηλωμένους στόχους της μόνο εάν είναι ανοικτή και πλουραλιστική, καθώς και ποικιλόμορφη και διεπιστημονική άσκηση, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως της ΕΟΚΕ, σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. |
| --- | --- |

3.12.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC125994/open_strategic_autonomy_2040_online_1.pdf

1

(2)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ: ΕΕ C 311 της 18.9.2020, σ. 36· ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 143· ΕΕ C 440 της 18.12.2020, σ. 99· ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268· ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 51· ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 66· ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 187· ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 259· ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 84.

2

(3)  https://www.eesc.europa.eu/en/policies/policy-areas/financial-services-and-capital-markets

3

(4)  Σελίδες 187-200 https://www.eesc.europa.eu/sites/default/files/files/04_eesc_follow-up_report_april_2021_gri.pdf

4

(5)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 67.

5

(6)  Βλέπε πρόσφατα παραδείγματα μελλοντοστραφών γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ:

6

| — | ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 73· |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 73·

| — | ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 36.· |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 36.·

| — | CCMI/184 — Πρόβλεψη διαρθρωτικών και τομεακών αλλαγών και αναδιαμόρφωση της βιομηχανικής νοοτροπίας — νέα όρια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης· |
| --- | --- |

—

CCMI/184 — Πρόβλεψη διαρθρωτικών και τομεακών αλλαγών και αναδιαμόρφωση της βιομηχανικής νοοτροπίας — νέα όρια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των διαφόρων περιοχών της Ευρώπης·

| — | ΕΕ C 220, της 9.6.2021, σ. 118· |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 220, της 9.6.2021, σ. 118·

| — | ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1:
  Η ΕΟΚΕ οργανώνει επίσης δραστηριότητες που προωθούν μακροπρόθεσμες συζητήσεις, όπως για παράδειγμα: |
| --- | --- |

—

ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1:

Η ΕΟΚΕ οργανώνει επίσης δραστηριότητες που προωθούν μακροπρόθεσμες συζητήσεις, όπως για παράδειγμα:

| — | Διάσκεψη ECO με θέμα τις οικονομικές πτυχές των στρατηγικών προβλέψεων και τη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ (Ιούνιος 2021)· |
| --- | --- |

—

Διάσκεψη ECO με θέμα τις οικονομικές πτυχές των στρατηγικών προβλέψεων και τη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ (Ιούνιος 2021)·

οικονομικές πτυχές των στρατηγικών προβλέψεων και τη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ

| — | Διάσκεψη REX με θέμα τη γεωπολιτική της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (EGD), μια διατομεακή εικόνα των γεωπολιτικών επιπτώσεων της EGD (Δεκέμβριος 2021)· |
| --- | --- |

—

Διάσκεψη REX με θέμα τη γεωπολιτική της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (EGD), μια διατομεακή εικόνα των γεωπολιτικών επιπτώσεων της EGD (Δεκέμβριος 2021)·

γεωπολιτική της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (EGD), μια διατομεακή εικόνα των γεωπολιτικών επιπτώσεων της EGD

| — | Συζήτηση REX στη συνεδρίαση του τμήματος: Στρατηγικές προβλέψεις — ένα όραμα για το μέλλον της Ευρώπης (Φεβρουάριος 2022). |
| --- | --- |

—

Συζήτηση REX στη συνεδρίαση του τμήματος: Στρατηγικές προβλέψεις — ένα όραμα για το μέλλον της Ευρώπης (Φεβρουάριος 2022).

(7)  Τι δεν είναι οι στρατηγικές προβλέψεις; Δεν είναι έκθεση — είναι προσεκτικά σχεδιασμένη και στοχοθετημένη παρέμβαση. Οι στρατηγικές προβλέψεις είναι μια διαδικασία μάθησης που προσφέρει στον λήπτη αποφάσεων νέες και ανανεωτικές προοπτικές για την παρούσα κατάσταση — η οποία είναι συχνά συγκεχυμένη, κοινωνικά περίπλοκη και αβέβαιη. Αντιμετωπίζει την αβεβαιότητα ως φίλος παρά ως εχθρός. Δεν είναι έκθεση, αλλά μέσο για την επιδίωξη κάποιου άλλου σκοπού. Η προσεκτικά σχεδιασμένη και στοχοθετημένη παρέμβαση εστιάζει τη διαδικασία κοινωνικής μάθησης στις ανάγκες ενός συγκεκριμένου συνόλου χρηστών (δηλαδή στις προβλέψεις χρήσεών τους), Ευρωπαϊκό Κέντρο Πολιτικής Στρατηγικής, Wilkinson, A., Strategic Foresight Primer (Οδηγός στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών), Υπηρεσία Εκδόσεων, 2017, έγγραφο που ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2022 από τη διεύθυνση: https://data.europa.eu/doi/10.2872/71492

7

Strategic Foresight Primer

(8)  Tackling Obesities: Future Choices (Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας: μελλοντικές επιλογές) — έκθεση έργου. Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2022, στη διεύθυνση https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/287937/07-1184x-tackling-obesities-future-choices-report.pdf

8

Tackling Obesities: Future Choices

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/40 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/40

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 όσον αφορά τις απαιτήσεις για τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης, τον λειτουργικό κίνδυνο, τον κίνδυνο αγοράς και το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων»

[COM(2021) 664 final — 2021/0342 (COD)]

(2022/C 290/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Bogdan PREDA |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Bogdan PREDA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 154/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.1.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

154/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) τάσσεται υπέρ μιας ορθής, ισορροπημένης και μακρόπνοης κεφαλαιακής πολιτικής με συντελεστές στάθμισης κινδύνου βάσει των πραγματικών κινδύνων σταθερότητας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανάγκη να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των τραπεζών της ΕΕ και να αυξηθεί η χρηματοδότηση της βιώσιμης ανάπτυξης. Επομένως, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει περαιτέρω τον βαθμό στον οποίο οι προτάσεις ανταποκρίνονται στις προαναφερθείσες προκλήσεις. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εφαρμογή των υπόλοιπων στοιχείων των διεθνών προτύπων που συμφωνήθηκαν από την Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία (στο εξής: πρότυπα Βασιλείας III) (1), τόσο από άποψη χρονοδιαγράμματος όσο και από άποψη ουσίας, καθότι αποσκοπούν στο να ενισχύσουν τη σταθερότητα της χρηματοπιστωτικής αγοράς στην ΕΕ και, ως εκ τούτου, να μην εκθέσουν τους Ευρωπαίους πολίτες σε αυξημένους κινδύνους στις χρηματοπιστωτικές αγορές. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη συνολική οικονομική σταθερότητα, ενώ η ορθή ρύθμιση και εποπτεία του τραπεζικού τομέα είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή της απειλής αναταράξεων και κρίσεων. Οι προληπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις είναι καθοριστικές για την επίτευξη των ανωτέρω προϋποθέσεων, για αυτό η ΕΟΚΕ καλεί τους νομοθέτες να διασφαλίσουν ότι οι προτάσεις επιδιώκουν την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ δύο συμπληρωματικών στόχων, και συγκεκριμένα (i) την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τραπεζών της ΕΕ και (ii) την ανάγκη διασφάλισης της χρηματοοικονομικής ευρωστίας και της ανταγωνιστικότητας του τομέα, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα ενός ισορροπημένου πλαισίου κεφαλαιακών απαιτήσεων, για να στηριχθεί ο ρόλος των τραπεζών στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διενεργεί περιοδικές αξιολογήσεις του πραγματικού αντικτύπου των προτάσεων, προκειμένου να αξιολογεί κατά πόσον η εφαρμογή τους συμβάλλει στην αύξηση της σταθερότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών και της ανθεκτικότητας του τραπεζικού τομέα, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανταγωνιστικότητα των τραπεζών της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι οι υγιείς και ισορροπημένοι δείκτες κεφαλαίου συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως τις προσπάθειες της Επιτροπής να μετατρέψει την οικονομία της ΕΕ σε μια πιο πράσινη και πιο ανθεκτική οικονομία, μεταξύ άλλων μέσω της επανεξέτασης και της μόνιμης αξιολόγησης των υφιστάμενων εργαλείων που προβλέπονται για να αυξηθεί η απορρόφηση της βιώσιμης χρηματοδότησης. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση μιας οικονομίας μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής να ενισχύσει την εστίαση στους περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση (ΠΚΔ) κινδύνους στο πλαίσιο προληπτικής εποπτείας (σύμφωνα με τις διεθνείς ροές εργασίας, συγκεκριμένα στη Βασιλεία ΙΙΙ), μεταξύ άλλων με τον καλύτερο υπολογισμό των κινδύνων της χρηματοπιστωτικής αγοράς που σχετίζονται με τις κλιματικές αλλαγές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την εργασία δημοσιοποίησης όσον αφορά τους κινδύνους ΠΚΔ (2) από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) με στόχο την ορθή αξιολόγηση των περιβαλλοντικών κινδύνων των τραπεζών και της χρηματοδοτικής τους στρατηγικής για τη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την ΕΑΤ να επιταχύνει τις ελεγκτικές εργασίες της σχετικά με το πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, προκειμένου να προσδιοριστεί εάν αποτυπώνει επαρκώς τα μοναδικά χαρακτηριστικά των κλιματικών κινδύνων. Ένα κανονιστικό πλαίσιο μακροπροληπτικών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται στο κεφάλαιο, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην καλύτερη συνεκτίμηση των κινδύνων στις χρηματοπιστωτικές αγορές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΑΤ να εντείνει τις προσπάθειές της για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στις τρέχουσες γνωστοποιήσεις ΠΚΔ σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων ενεργητικού που σχετίζονται με ορυκτά καύσιμα και των στοιχείων ενεργητικού που υπόκεινται σε χρόνια και οξεία φαινόμενα που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ουσιαστική αύξηση των στρατηγικών βιώσιμης χρηματοδότησης των τραπεζών. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης είναι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έναν i) κανονισμό για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) όσον αφορά τις απαιτήσεις για τον πιστωτικό κίνδυνο, τον κίνδυνο προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης, τον λειτουργικό κίνδυνο, τον κίνδυνο αγοράς και το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων (στο εξής: πρόταση ΚΚΑ), και ii) μια οδηγία για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) όσον αφορά τις εποπτικές εξουσίες, τις κυρώσεις, τα υποκαταστήματα τρίτων χωρών και τους περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση κινδύνους, καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/59/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (στο εξής: πρόταση ΟΚΑ). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, οι δύο κανονιστικές πράξεις δικαιολογούνται από την ανάγκη εφαρμογής των προτύπων Βασιλείας ΙΙΙ, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζονται διάφορα θέματα που είναι σημαντικά για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και σταθερή χρηματοδότηση της οικονομίας στο πλαίσιο της ανάκαμψης μετά την κρίση λόγω της νόσου COVID-19. Αυτές περιλαμβάνουν την ενίσχυση του πλαισίου των βασισμένων στον κίνδυνο κεφαλαιακών απαιτήσεων, ενίσχυση της εστίασης σε κινδύνους ΠΚΔ στο πλαίσιο προληπτικής εποπτείας και περαιτέρω εναρμόνιση εποπτικών εξουσιών και εργαλείων. |
| --- | --- |

2.2.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη συνολική οικονομική σταθερότητα και, συνεπώς, είναι προς το κοινό δημόσιο συμφέρον. Η ορθή ρύθμιση και εποπτεία του τραπεζικού τομέα για την πρόληψη απειλής αναταράξεων και κρίσεων είναι ουσιαστικής σημασίας, ενώ οι προληπτικές κεφαλαιακές απαιτήσεις είναι καθοριστικές για την αποφυγή χρήσης δημόσιων κεφαλαίων για τη διάσωση τραπεζών που βρίσκονται σε δυσχέρεια. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η πιστή αλλά δίκαιη εφαρμογή των προτύπων Βασιλείας ΙΙΙ είναι σημαντική για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τις θέσεις εργασίας, αλλά και για την προώθηση της πρόσβασης στην αγορά κατοικίας, καθώς και για την τροφοδότηση των οικονομιών της ΕΕ που προσανατολίζονται προς τις εξαγωγές, στις οποίες βασίζονται πολλές επιχειρήσεις για την ανάπτυξή τους και μεγάλος αριθμός πολιτών για την απόκτηση μιας θέσης εργασίας. Επίσης, αυτά τα διεθνή πρότυπα εφαρμόζονται σε ένα τραπεζικό μοντέλο της ΕΕ που είναι εγγενώς πιο απρόθυμο στην ανάληψη κινδύνου και λιγότερο εξαρτημένο από τις κεφαλαιαγορές απ’ ό,τι σε άλλες δικαιοδοσίες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής που θεσπίζουν τα υπόλοιπα στοιχεία των προτύπων Βασιλείας ΙΙΙ, τα οποία προορίζονται να μειώσουν τον κίνδυνο ρυθμιστικού αρμπιτράζ και να δημιουργήσουν εμπιστοσύνη και προβλεψιμότητα για τους επενδυτές και τις ρυθμιστικές αρχές. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ΕΕ χρειάζεται κανόνες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων (δηλ. ανάκαμψη, κλιματικές και ψηφιακές προκλήσεις), των ειδικών χαρακτηριστικών (η τραπεζική πίστωση είναι μακράν ο κύριος δίαυλος χρηματοδότησης της οικονομίας της ΕΕ) και των φιλοδοξιών (Ένωση Κεφαλαιαγορών και Πράσινη Συμφωνία) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την άλλη πλευρά, είναι επιτακτική ανάγκη οι Ευρωπαίοι πολίτες και οι φορολογούμενοι να μην εκτίθενται σε αυξημένους κινδύνους κρίσης των χρηματοπιστωτικών αγορών. Ως εκ τούτου, πρέπει να επιτευχθεί κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των προαναφερόμενων προκλήσεων και της ουσίας και των δυνατοτήτων άσκησης διακριτικής ευχέρειας των προτύπων Βασιλείας ΙΙΙ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει περαιτέρω τα ειδικά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών τραπεζών και τον σχετικό αντίκτυπό τους σε αυτές και στην οικονομία της ΕΕ, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι νομοθετικές προτάσεις επιτυγχάνουν την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της πιστής εφαρμογής των προτύπων Βασιλείας ΙΙΙ, της άσκησης των εθνικών διακριτικών ευχερειών που προβλέπονται από τα πρότυπα Βασιλείας ΙΙΙ και της ανάγκης να προταθούν προσαρμογές που να αντικατοπτρίζουν τις ιδιαιτερότητες τόσο της οικονομίας της ΕΕ όσο και των τραπεζών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εφαρμογή αυτών των προτάσεων θα πρέπει να διασφαλίζει τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών, αλλά δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αδικαιολόγητη αύξηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις τράπεζες της ΕΕ, πέραν των όσων προβλέπονται στην αξιολόγηση της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι ο αντίκτυπος στις κεφαλαιακές απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρών συνεταιριστικών τραπεζών και των μικρών τραπεζών, δεν θα είναι υπερβολικά επαχθής και, ως εκ τούτου, δεν θα επηρεάζει την ανταγωνιστικότητά τους, μεριμνώντας παράλληλα για τη διασφάλιση της σταθερότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ έχει επίσης πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι οι υφιστάμενες κεφαλαιακές απαιτήσεις συνέβαλαν αποφασιστικά ώστε να καταστήσουν το τραπεζικό σύστημα πιο ανθεκτικό σε περιόδους κρίσης, όπως καταδείχθηκε και στο πλαίσιο της πανδημίας, όπου το τρέχον επίπεδο κεφαλαιοποίησης επέτρεψε στις ευρωπαϊκές τράπεζες να ξεπεράσουν την πανδημία σε καλή κατάσταση και να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν και να στηρίζουν την ευρωπαϊκή οικονομία ώστε να αντέξει τον ισχυρό οικονομικό κλυδωνισμό που προκάλεσε η πανδημία COVID-19. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τον καίριο ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία εφάρμοσε μια ιδιαίτερα υποστηρικτική πολιτική, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην ανθεκτικότητα των τραπεζών κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι παρούσες προτάσεις ενισχύουν τους ισχύοντες κανόνες, κυρίως στο πλαίσιο των κεφαλαιακών απαιτήσεων, ώστε να συνεχίσουν να αποτρέπουν την υπερβολική ανάληψη κινδύνων, την υψηλή μόχλευση και τις κερδοσκοπικές συμπεριφορές. Δεδομένου του τρέχοντος οικονομικού και κοινωνικού πλαισίου, υπάρχουν πολλοί σημαντικοί κίνδυνοι που πρέπει ακόμη να αντιμετωπιστούν δεόντως, όπως για παράδειγμα οι κλιματικοί κίνδυνοι ή τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ). Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις πρέπει να είναι αρκετά υψηλές με στόχο να αποτρέπουν τον κίνδυνο χρεωκοπίας αλλά και αναταράξεων και κρίσεων στην χρηματοπιστωτική αγορά, χωρίς ωστόσο να είναι υπερβολικές. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι τράπεζες της ΕΕ διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και στη στήριξη της ψηφιακής και της βιώσιμης μετάβασης, επηρεάζοντας έμμεσα τις θέσεις εργασίας και το βιοτικό επίπεδο. Οι κανονιστικές διατάξεις που σχετίζονται με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις πτυχές. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Όσον αφορά την ΠΚΔ, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές μπορούν και πρέπει να υποστηρίξουν και να ενισχύσουν τη μετάβαση σε μια πιο βιώσιμη και πράσινη οικονομία, αλλά ο τραπεζικός τομέας δεν μπορεί να επιτύχει αυτή την μακροπρόθεσμη αλλαγή μόνος του. Σύμφωνα με τις τελευταίες επισκοπήσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη της ΕΕ εξακολουθούν να επιδοτούν τα ορυκτά καύσιμα περισσότερο από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (5), ενώ «η στήριξη της ΕΕ για επενδύσεις πρέπει να ευθυγραμμιστεί καλύτερα με τις αρχές της βιώσιμης χρηματοδότησης» (6). Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί οι βιομηχανικές πολιτικές και τα συναφή ενωσιακά και εθνικά νομικά πλαίσια να καταστούν πλήρως συνεπή προς i) την προώθηση βιώσιμων επενδυτικών ευκαιριών, ώστε να επηρεάσουν την κατανομή οικονομικών πόρων προς αυτή την κατεύθυνση και ii) την κατάργηση των επιδοτήσεων για τα ορυκτά καύσιμα και την εναρμόνιση των κλιματικών στόχων με τις κοινωνικές ανάγκες. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση των διατάξεων σχετικά με τους κινδύνους ΠΚΔ στις νομοθετικές προτάσεις, προτρέπει ωστόσο την Επιτροπή να αποσαφηνίσει τη δυνατότητα εφαρμογής των διατάξεων σχετικά με τις εξουσίες των εποπτικών αρχών «να μειώνουν τους κινδύνους που απορρέουν από την απόκλιση των ιδρυμάτων με τους σχετικούς στόχους πολιτικής της Ένωσης και τις ευρύτερες τάσεις μετάβασης που σχετίζονται με περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση παράγοντες (ΠΚΔ)», ώστε να καθίσταται σαφής ο τρόπος άσκησης των εν λόγω εξουσιών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Εκτός από τη δημοσιοποίηση και τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για το κλίμα, οι μακροπροληπτικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που βασίζονται στο κεφάλαιο, μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στον ενδεδειγμένο συνυπολογισμό των κινδύνων ΠΚΔ των τραπεζών και στη διευκόλυνση της κατανομής των πιστωτικών ροών σε όλους τους τομείς που μπορούν να στηρίξουν τη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά στην ΕΑΤ και στην ΕΚΤ να επιταχύνουν τις εργασίες τους:






  i) | σχετικά με το πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, ώστε να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο αποτυπώνει επαρκώς τους κινδύνους ΠΚΔ και τα συναφή μέτρα που απαιτούνται, κατά περίπτωση, και |
| --- | --- | --- |

3.8.

i)

σχετικά με το πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, ώστε να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο αποτυπώνει επαρκώς τους κινδύνους ΠΚΔ και τα συναφή μέτρα που απαιτούνται, κατά περίπτωση, και

| ii) | σχετικά με την ορθή και έγκαιρη βαθμονόμηση των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για τους κινδύνους ΠΚΔ. |
| --- | --- |

ii)

σχετικά με την ορθή και έγκαιρη βαθμονόμηση των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για τους κινδύνους ΠΚΔ.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις εντολές που ανατέθηκαν στην Επιτροπή να παρακολουθεί την εφαρμογή των προτύπων σε άλλες δικαιοδοσίες προκειμένου να διασφαλιστεί συνοχή όσον αφορά τη χρονική στιγμή και τη σημασία του αντίκτυπου στα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των κεφαλαιακών απαιτήσεων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο καθοδικής πορείας των ρυθμιστικών προτύπων ή περαιτέρω καθυστερήσεων στην έναρξη ισχύος των προτύπων, επισημαίνοντας την πλημμελέστερη εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων σε ορισμένες δικαιοδοσίες. Αυτές οι πτυχές θα μπορούσαν να επιφέρουν σοβαρούς κινδύνους για τη σταθερότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί, κυρίως, τις ακόλουθες προτάσεις της πρότασης της Επιτροπής, αλλά συνιστά να αναλυθούν διάφορες περαιτέρω τεχνικές βελτιώσεις:






  i) | Η εφαρμογή του κατώτατου ορίου κεφαλαιακών απαιτήσεων στο ανώτατο επίπεδο ενοποίησης, σε συνδυασμό με έναν μηχανισμό ανακατανομής βάσει κινδύνου (για τη διασφάλιση επαρκούς κεφαλαιοποίησης των θυγατρικών στην ΕΕ), για κάθε τραπεζικό όμιλο, καθώς όχι μόνο θα διασφάλιζε διεθνή συνοχή, αλλά και θα απέφευγε τις αρνητικές επιπτώσεις που θα είχε η εφαρμογή σε επίπεδο οντότητας· |
| --- | --- | --- |

4.1.

i)

Η εφαρμογή του κατώτατου ορίου κεφαλαιακών απαιτήσεων στο ανώτατο επίπεδο ενοποίησης, σε συνδυασμό με έναν μηχανισμό ανακατανομής βάσει κινδύνου (για τη διασφάλιση επαρκούς κεφαλαιοποίησης των θυγατρικών στην ΕΕ), για κάθε τραπεζικό όμιλο, καθώς όχι μόνο θα διασφάλιζε διεθνή συνοχή, αλλά και θα απέφευγε τις αρνητικές επιπτώσεις που θα είχε η εφαρμογή σε επίπεδο οντότητας·

| ii) | Οι συγκεκριμένες βελτιώσεις όσον αφορά το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων σε ειδικό δανεισμό (άρθρο 495α) εκτιμώνται, αλλά θα πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω από την άποψη της επίτευξης μεγαλύτερης συνοχής σε σχέση με τα κατώτατα όρια εισροών, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων των υποκατηγοριών της ειδικής δανειοδότησης, καθώς τα κατώτατα όρια των παραμέτρων στο πλαίσιο της τυποποιημένης προσέγγισης δεν αντιστοιχούν στους πραγματικούς κινδύνους ούτε αντικατοπτρίζουν την ευρωστία αυτών των τύπων χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

ii)

Οι συγκεκριμένες βελτιώσεις όσον αφορά το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων σε ειδικό δανεισμό (άρθρο 495α) εκτιμώνται, αλλά θα πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω από την άποψη της επίτευξης μεγαλύτερης συνοχής σε σχέση με τα κατώτατα όρια εισροών, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων των υποκατηγοριών της ειδικής δανειοδότησης, καθώς τα κατώτατα όρια των παραμέτρων στο πλαίσιο της τυποποιημένης προσέγγισης δεν αντιστοιχούν στους πραγματικούς κινδύνους ούτε αντικατοπτρίζουν την ευρωστία αυτών των τύπων χρηματοδότησης.

| iii) | Η διατήρηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και των συντελεστών υποστήριξης για έργα υποδομής μαζί με τις απαλλαγές της προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης (άρθρα 501 και 501α) εκτιμάται ιδιαίτερα, καθώς είναι χρήσιμο εργαλείο για τις τράπεζες προκειμένου να συνεχίσουν να υποστηρίζουν σημαντικά τμήματα της ευρωπαϊκής αγοράς, κυρίως στο πλαίσιο της ανάκαμψης μετά τη νόσο COVID-19. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει την ευκαιρία να αποσαφηνίσει και να απλουστεύσει περαιτέρω τα κριτήρια για τους συντελεστές υποστήριξης για έργα υποδομής ώστε να ενισχύσει τη χρηματοδότηση των υποδομών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τους σχετικούς κινδύνους και διασφαλίζοντας τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. |
| --- | --- |

iii)

Η διατήρηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και των συντελεστών υποστήριξης για έργα υποδομής μαζί με τις απαλλαγές της προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης (άρθρα 501 και 501α) εκτιμάται ιδιαίτερα, καθώς είναι χρήσιμο εργαλείο για τις τράπεζες προκειμένου να συνεχίσουν να υποστηρίζουν σημαντικά τμήματα της ευρωπαϊκής αγοράς, κυρίως στο πλαίσιο της ανάκαμψης μετά τη νόσο COVID-19. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει την ευκαιρία να αποσαφηνίσει και να απλουστεύσει περαιτέρω τα κριτήρια για τους συντελεστές υποστήριξης για έργα υποδομής ώστε να ενισχύσει τη χρηματοδότηση των υποδομών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τους σχετικούς κινδύνους και διασφαλίζοντας τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

| iv) | Ο εξορθολογισμός της προσέγγισης εξέτασης στη μεταχείριση των επενδυτικών κεφαλαίων (ΟΣΕ/οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων) είναι, κατ’ αρχήν, καλά σχεδιασμένος, αλλά η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρειάζεται περαιτέρω συσχέτιση των σχετικών κανόνων διακυβέρνησης και περιορισμών (π.χ. εξάρτηση από δεδομένα που παρέχονται από τρίτους στο πλαίσιο του υπολογισμού των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων για τον κίνδυνο αγοράς από τους ΟΣΕ). |
| --- | --- |

iv)

Ο εξορθολογισμός της προσέγγισης εξέτασης στη μεταχείριση των επενδυτικών κεφαλαίων (ΟΣΕ/οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων) είναι, κατ’ αρχήν, καλά σχεδιασμένος, αλλά η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρειάζεται περαιτέρω συσχέτιση των σχετικών κανόνων διακυβέρνησης και περιορισμών (π.χ. εξάρτηση από δεδομένα που παρέχονται από τρίτους στο πλαίσιο του υπολογισμού των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων για τον κίνδυνο αγοράς από τους ΟΣΕ).

| v) | Η διατήρηση του συντελεστή στάθμισης κινδύνου 100 % για μακροπρόθεσμες στρατηγικές επενδύσεις των τραπεζών χρειάζεται, αλλά η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σκόπιμο να εφαρμοστεί δίκαια σε όλες τις τράπεζες, είτε αυτές υπόκεινται σε τυποποιημένη προσέγγιση είτε σε προσέγγιση εσωτερικών υποδειγμάτων. |
| --- | --- |

v)

Η διατήρηση του συντελεστή στάθμισης κινδύνου 100 % για μακροπρόθεσμες στρατηγικές επενδύσεις των τραπεζών χρειάζεται, αλλά η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σκόπιμο να εφαρμοστεί δίκαια σε όλες τις τράπεζες, είτε αυτές υπόκεινται σε τυποποιημένη προσέγγιση είτε σε προσέγγιση εσωτερικών υποδειγμάτων.

| vi) | Τα κίνητρα για να στρέψουν οι τράπεζες τους πόρους προς μια οικονομία μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και η δέσμευση με τους πελάτες είναι το κλειδί για τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να επιταχυνθεί και να ενισχυθεί μια τέτοια αναγκαία στροφή, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν σημαντική αλλαγή στα κίνητρα και τα αντικίνητρα της υποκείμενης οικονομίας, όπως αυτά μεταφέρονται στις βιομηχανικές πολιτικές και στα σχετικά πλαίσια. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει περαιτέρω τις διατάξεις σχετικά με τους κινδύνους ΠΚΔ που περιλαμβάνονται στην πρόταση ΚΚΑ και στην πρόταση ΟΚΑ υπό το πρίσμα των ανωτέρω. |
| --- | --- |

vi)

Τα κίνητρα για να στρέψουν οι τράπεζες τους πόρους προς μια οικονομία μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και η δέσμευση με τους πελάτες είναι το κλειδί για τη χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό, προκειμένου να επιταχυνθεί και να ενισχυθεί μια τέτοια αναγκαία στροφή, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν σημαντική αλλαγή στα κίνητρα και τα αντικίνητρα της υποκείμενης οικονομίας, όπως αυτά μεταφέρονται στις βιομηχανικές πολιτικές και στα σχετικά πλαίσια. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει περαιτέρω τις διατάξεις σχετικά με τους κινδύνους ΠΚΔ που περιλαμβάνονται στην πρόταση ΚΚΑ και στην πρόταση ΟΚΑ υπό το πρίσμα των ανωτέρω.

| 4.2. | Στο μεταξύ, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ορισμένα ζητήματα που θα πρέπει να επανεξεταστούν στο πλαίσιο των προτάσεων. Η ΕΟΚΕ τονίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι το κοινό δημόσιο συμφέρον για τη διασφάλιση της σταθερότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα και, υπό αυτό το πρίσμα, πρέπει να επιτευχθεί κατάλληλη ισορροπία με άλλους στόχους πολιτικής, ενώ η διακινδύνευση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας πρέπει να αποφευχθεί σε κάθε περίπτωση. Η υιοθέτηση των προτύπων Βασιλείας ΙΙΙ στην ΕΕ δεν πρέπει να υπονομεύει τον στόχο της αύξησης της σταθερότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών προκειμένου να είναι καλύτερα προετοιμασμένες για μελλοντικές οικονομικές αναταράξεις και κρίσεις. Επιπλέον, τα προτεινόμενα μέτρα θα πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να διασφαλίζουν την περαιτέρω ενίσχυση της κεφαλαιοποίησης των τραπεζών, διασφαλίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητά τους:






  i) | Να καταργηθεί η αιρεσιμότητα με βάση την υιοθέτηση των διαβαθμίσεων για τη μεταβατική λύση για τη μείωση του αντίκτυπου του κατώτατου ορίου κεφαλαιακών απαιτήσεων στις μη διαβαθμισμένες επιχειρήσεις (άρθρο 465 παράγραφος 3). Αυτό οφείλεται στη χαμηλή κάλυψη των εξωτερικών διαβαθμίσεων για την αγορά της ΕΕ και στην αποφυγή της υπερβολικής εξάρτησης από εξωτερικές διαβαθμίσεις, σύμφωνα με την οδηγία για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. |
| --- | --- | --- |

4.2.

i)

Να καταργηθεί η αιρεσιμότητα με βάση την υιοθέτηση των διαβαθμίσεων για τη μεταβατική λύση για τη μείωση του αντίκτυπου του κατώτατου ορίου κεφαλαιακών απαιτήσεων στις μη διαβαθμισμένες επιχειρήσεις (άρθρο 465 παράγραφος 3). Αυτό οφείλεται στη χαμηλή κάλυψη των εξωτερικών διαβαθμίσεων για την αγορά της ΕΕ και στην αποφυγή της υπερβολικής εξάρτησης από εξωτερικές διαβαθμίσεις, σύμφωνα με την οδηγία για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας.

| ii) | Όσον αφορά τη μεταβατική ρύθμιση σχετικά με το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις υποθήκες επί ακινήτων κατοικίας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα αναθεώρησής του από διάφορες απόψεις (δείκτης δανείου προς αξία, ασυμμετρία μεταξύ των μεθοδολογιών κινδύνου, ευαισθησία σε παράγοντες κινδύνου) για την αποφυγή ακούσιων συνεπειών στην πρόσβαση σε υποθήκες επί ακινήτων κατοικίας. Ωστόσο, οποιαδήποτε σχετική αναθεώρηση θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη αποφυγής κινδύνων εμφάνισης «φουσκών» στον τομέα των ακινήτων. |
| --- | --- |

ii)

Όσον αφορά τη μεταβατική ρύθμιση σχετικά με το κατώτατο όριο κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις υποθήκες επί ακινήτων κατοικίας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα αναθεώρησής του από διάφορες απόψεις (δείκτης δανείου προς αξία, ασυμμετρία μεταξύ των μεθοδολογιών κινδύνου, ευαισθησία σε παράγοντες κινδύνου) για την αποφυγή ακούσιων συνεπειών στην πρόσβαση σε υποθήκες επί ακινήτων κατοικίας. Ωστόσο, οποιαδήποτε σχετική αναθεώρηση θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη αποφυγής κινδύνων εμφάνισης «φουσκών» στον τομέα των ακινήτων.

| iii) | Περαιτέρω αναθεώρηση των διατάξεων σχετικά με την προσέγγιση των εσωτερικών διαβαθμίσεων (F-IRB) που επιτρέπει τη χρήση πραγματικών ληκτοτήτων, αντί πάγιων ληκτοτήτων, προκειμένου να αντικατοπτρίζεται ο πραγματικός εγγενής κίνδυνος. |
| --- | --- |

iii)

Περαιτέρω αναθεώρηση των διατάξεων σχετικά με την προσέγγιση των εσωτερικών διαβαθμίσεων (F-IRB) που επιτρέπει τη χρήση πραγματικών ληκτοτήτων, αντί πάγιων ληκτοτήτων, προκειμένου να αντικατοπτρίζεται ο πραγματικός εγγενής κίνδυνος.

| iv) | Να παραμείνουν οι συντελεστές μετατροπής στο 20 % για ενδεχόμενα στοιχεία που σχετίζονται με συναλλαγές (π.χ. εγγυήσεις καλής εκτέλεσης, εγγυήσεις συμμετοχής, εγγυήσεις), λόγω του καίριου ρόλου τους στην οικονομία της ΕΕ, ώστε να συνάδουν με τα πραγματικά δεδομένα αθέτησης υποχρεώσεων της σχετικής αγοράς. |
| --- | --- |

iv)

Να παραμείνουν οι συντελεστές μετατροπής στο 20 % για ενδεχόμενα στοιχεία που σχετίζονται με συναλλαγές (π.χ. εγγυήσεις καλής εκτέλεσης, εγγυήσεις συμμετοχής, εγγυήσεις), λόγω του καίριου ρόλου τους στην οικονομία της ΕΕ, ώστε να συνάδουν με τα πραγματικά δεδομένα αθέτησης υποχρεώσεων της σχετικής αγοράς.

| v) | Οι διατάξεις που σχετίζονται με την κεφαλαιαγορά θα πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω προκειμένου να αποφεύγονται οι κίνδυνοι δυσανάλογου αντίκτυπου στο κόστος αντιστάθμισης, ρευστότητας και χρηματοδότησης για τα κράτη και τις επιχειρήσεις, και συνεπώς να συμβάλλουν στην ενίσχυση της ικανότητας των εταιρικών επενδυτικών τραπεζών της ΕΕ να ανταγωνίζονται στις αγορές της ΕΕ και στις διεθνείς αγορές. |
| --- | --- |

v)

Οι διατάξεις που σχετίζονται με την κεφαλαιαγορά θα πρέπει να αξιολογηθούν περαιτέρω προκειμένου να αποφεύγονται οι κίνδυνοι δυσανάλογου αντίκτυπου στο κόστος αντιστάθμισης, ρευστότητας και χρηματοδότησης για τα κράτη και τις επιχειρήσεις, και συνεπώς να συμβάλλουν στην ενίσχυση της ικανότητας των εταιρικών επενδυτικών τραπεζών της ΕΕ να ανταγωνίζονται στις αγορές της ΕΕ και στις διεθνείς αγορές.

| vi) | Να τροποποιηθεί ο υπολογισμός των πραγματικών εισφορών των δικαιωμάτων μειοψηφίας στο ενοποιημένο κεφάλαιο, ο οποίος επί του παρόντος αντιβαίνει στους στόχους της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, υπονομεύοντας την εισαγωγή εταιρειών στο χρηματιστήριο. |
| --- | --- |

vi)

Να τροποποιηθεί ο υπολογισμός των πραγματικών εισφορών των δικαιωμάτων μειοψηφίας στο ενοποιημένο κεφάλαιο, ο οποίος επί του παρόντος αντιβαίνει στους στόχους της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, υπονομεύοντας την εισαγωγή εταιρειών στο χρηματιστήριο.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή ενέχει κινδύνους που επηρεάζουν ήδη τις τράπεζες και ενδέχεται να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα των τραπεζών, εάν δεν αντιμετωπιστούν κατάλληλα τόσο σε ρυθμιστικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο τραπεζών. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ εκτιμά το έργο της Επιτροπής της Βασιλείας και των ευρωπαϊκών αρχών όσον αφορά τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνδέονται με το κλίμα, για τον εντοπισμό πιθανών κενών στο ισχύον πλαίσιο και την εξέταση πιθανών μέτρων για την αντιμετώπιση των κενών αυτών. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει την πλήρη τήρηση της αρχής της διπλής σημαντικότητας κατά την περαιτέρω ανάπτυξη του σχετικού πλαισίου για τη χρηματοδότηση της μετάβασης προς μια πιο πράσινη οικονομία. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας όσον αφορά τις τράπεζες, οι οποίες από άποψη μεγέθους, ρόλου και έκθεσης σε συστημικούς κινδύνους, είναι μικρές (σύμφωνα με τον ορισμό για την μικρή και μη περίπλοκη οντότητα στον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις), αλλά οι οποίες εξακολουθούν να πρέπει να συμμορφώνονται με πιο επαχθείς απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένης της δημοσιοποίησης και των κεφαλαιακών απαιτήσεων, γιατί είναι μέρος ενός «σημαντικού» τραπεζικού ομίλου. Ωστόσο, οποιαδήποτε αξιολόγηση της αρχής της αναλογικότητας πρέπει να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι οι μικρότερες τράπεζες που ανήκουν σε σημαντικό τραπεζικό όμιλο διαθέτουν περισσότερους πόρους προκειμένου να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις δημοσιοποίησης και τις κεφαλαιακές απαιτήσεις. |
| --- | --- |

4.4.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.bis.org/bcbs/basel3.htm

1

Η Βασιλεία ΙΙΙ είναι ένα διεθνώς συμφωνημένο σύνολο μέτρων που ανέπτυξε η Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία για την αντιμετώπιση της χρηματοοικονομική κρίσης του 2007-2009. Τα μέτρα στοχεύουν στην ενίσχυση της ρύθμισης, εποπτείας και διαχείρισης κινδύνων των τραπεζών. Όπως όλα τα πρότυπα της Επιτροπής της Βασιλείας, τα πρότυπα Βασιλείας III αποτελούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που εφαρμόζονται στις τράπεζες που δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο. Τα μέλη δεσμεύονται να εκτελούν και να εφαρμόζουν τα πρότυπα υπό τη δικαιοδοσία τους, εντός του χρονοδιαγράμματος που καθορίζεται από την Επιτροπή της Βασιλείας.

(2)  https://www.eba.europa.eu/regulation-and-policy/transparency-and-pillar-3

2

(3)  Γνωστός ως κανονισμός για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις.

3

(4)  Γνωστή ως οδηγία για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις.

4

(5)  https://www.eca.europa.eu/el/Pages/DocItem.aspx?did=60760

5

(6)  https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR21_22/SR_sustainable-finance_EL.pdf

6

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/45 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης της κατάχρησης εικονικών οντοτήτων για φορολογικούς σκοπούς και για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ»

[COM(2021) 565 final — 2021/0434 (CNS)]

(2022/C 290/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Benjamin RIZZO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Javier DOZ ORRIT |

Εισηγητής:

ο κ. Benjamin RIZZO

Συνεισηγητής:

ο κ. Javier DOZ ORRIT

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 115 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 206/1/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2022

Νομική βάση

Άρθρο 115 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

206/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει πλήρως την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάχρηση εικονικών εταιρειών για φορολογικούς σκοπούς και τους στόχους της. Η διασφάλιση μιας αποτελεσματικής, δίκαιης φορολογίας στην ενιαία αγορά είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να ευνοηθεί μια πραγματική ανάκαμψη μετά την πανδημία της COVID-19. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά την ευρεία δημόσια διαβούλευση που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα είναι ανοιχτή προς όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, καθώς και την πιο στοχευμένη διαβούλευση με εθνικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι συμμετείχαν βάσει της ειδικής τους εμπειρογνωμοσύνης. Οι εν λόγω διαβουλεύσεις έδωσαν στους ενδιαφερόμενους φορείς την ευκαιρία να συμβάλουν ουσιαστικά και θα πρέπει να συνεχίσουν να συμμετέχουν σε μελλοντικές συζητήσεις. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επιλογή μιας οδηγίας που αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός κοινού νομικού πλαισίου μεταξύ των κρατών μελών. Η φύση του αντικειμένου που πρέπει να ρυθμιστεί και οι επιδιωκόμενοι στόχοι σημαίνει ότι δεν μπορούν, πράγματι, να αντιμετωπιστούν με μεμονωμένες πρωτοβουλίες από τα κράτη μέλη στα αντίστοιχα νομικά τους συστήματα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου ότι δεν υπερβαίνει τη διασφάλιση του αναγκαίου επιπέδου προστασίας για την ενιαία αγορά, με προφανώς εύλογο αντίκτυπο στις εταιρείες. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου να διαχειρίζονται σωστά τους απαραίτητους ελέγχους και να ανταλλάσσουν τις πληροφορίες που προκύπτουν σχετικά με την πρόταση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι εθνικές φορολογικές αρχές θα πρέπει να διαθέτουν επαρκή ικανότητα να το πράξουν όσον αφορά τις δεξιότητες και τους πόρους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι, μετά την ανάληψη και την ολοκλήρωση των ερευνών για τις εικονικές εταιρείες, τα αποτελέσματα θα δημοσιοποιηθούν και το κοινό θα ενημερωθεί σχετικά με τα αποτελέσματα της εφαρμογής της οδηγίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να διενεργούνται επαρκείς έλεγχοι όχι μόνο όσον αφορά το εισόδημα των εταιρειών αλλά και τα περιουσιακά στοιχεία, δεδομένου ότι μπορούν να επιβληθούν φόροι ακόμη και αν τέτοια περιουσιακά στοιχεία δεν παράγουν εισόδημα, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των φόρων περιουσίας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη θέσπισης κοινών και σαφών κανόνων για το ειδικό περιεχόμενο των δηλώσεων που απαιτούνται από τις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι υπερβολικές αναφορές που υπερβαίνουν τους στόχους της οδηγίας και το συνεπαγόμενο κόστος συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να θεσπιστούν στοχευμένοι κανόνες για την αποτροπή της δραστηριότητας των «επαγγελματιών παραγόντων διευκόλυνσης» σε διαφορετική νομοθεσία, ακολουθώντας έτσι την προσέγγιση του ΟΟΣΑ στο αντικείμενο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συνεργασία των επαγγελματικών εποπτικών φορέων για την καταπολέμηση των καταχρηστικών και πιθανών εγκληματικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται από «επαγγελματίες παράγοντες διευκόλυνσης» θα έχει μεγάλη αξία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ύπαρξης ενός πλήρους και εκτενούς ενωσιακού καταλόγου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας που βρίσκονται εκτός της ΕΕ, μεταξύ άλλων, ώστε οι εταιρείες στην ΕΕ να μπορούν να επαληθεύουν εάν τα κεφάλαια και τα περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζονται ενδέχεται να συνδέονται με εικονικές οντότητες που βρίσκονται εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδώσει κατάλληλες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά το κριτήριο υπόστασης που ορίζεται στην οδηγία, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τη σημασία συγκεκριμένων όρων όπως «φορολογική κατοικία», «διοικητικό στέλεχος κάτοικος» και «χώροι». |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι μπορούν επίσης να ιδρυθούν και να χρησιμοποιηθούν εικονικές εταιρείες για τη διευκόλυνση της αδήλωτης εργασίας, καθώς και για την αποφυγή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα αντιμετώπισης τέτοιων ζητημάτων στην ευρωπαϊκή νομοθεσία επιπλέον της υπό εξέταση πρότασης, η οποία αποτελεί μια καθαρά οδηγία για τη φορολόγηση. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Πλαίσιο της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα, που εγκρίθηκε στις 18 Μαΐου 2021, καθορίζει τόσο μακροπρόθεσμους όσο και βραχυπρόθεσμους στόχους για τη στήριξη της ανάκαμψης από την έξαρση της νόσου COVID-19 και τη διασφάλιση επαρκών δημόσιων εσόδων στο μέλλον. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η προτεινόμενη οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις εικονικές οντότητες είναι μια από τις βραχυπρόθεσμες ειδικές πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν από την ανακοίνωση για τη βελτίωση του υφιστάμενου φορολογικού συστήματος, με ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση δίκαιης και αποτελεσματικής φορολόγησης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Νομικά πρόσωπα χωρίς ελάχιστη υπόσταση και οικονομική δραστηριότητα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για αθέμιτους φορολογικούς σκοπούς, όπως η φοροδιαφυγή και η φοροαποφυγή ή και για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν καταστάσεις κατά τις οποίες όσοι αναμένεται να πληρώσουν φόρους φοροδιαφεύγουν ή αποφεύγουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις μέσω επιχειρήσεων που δεν ασκούν καμία πραγματική οικονομική δραστηριότητα. Οι εικονικές εταιρείες θα μπορούσαν να ευνοήσουν ένα περιβάλλον αθέμιτης κατανομής των φορολογικών επιβαρύνσεων και αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού μεταξύ των δικαιοδοσιών. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις που θεωρείται ότι έχουν φορολογική κατοικία και είναι επιλέξιμες να λάβουν πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας σε κράτος μέλος της ΕΕ. Μόλις εγκριθούν ως οδηγία, οι νέοι κανόνες θα πρέπει να μεταφερθούν στα διάφορα εθνικά νομικά συστήματα των κρατών μελών έως τις 30 Ιουνίου 2023, με έναρξη ισχύος από την 1η Ιανουαρίου 2024. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Υπάρχουν πολυάριθμες ευρωπαϊκές νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, ένα έγκλημα που συχνά ευνοείται από ορισμένες εικονικές εταιρείες, που θα μπορούσαν να προσφέρουν χρήσιμο πλαίσιο στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ειδικότερα, θα πρέπει να γίνει αναφορά στην προτεινόμενη νομοθετική δέσμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Ιουλίου 2021, η οποία αποτελείται από τρεις κανονισμούς και μια οδηγία (1). |
| --- | --- |

2.5.

3.   Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 3.1. | Η οδηγία αναφέρεται σε συστήματα που χρησιμοποιούνται για σκοπούς φοροαποφυγής ή φοροδιαφυγής. Το σχήμα που στοχεύει η πρόταση αφορά τη σύσταση επιχειρήσεων εντός της ΕΕ οι οποίες υποτίθεται ότι ασκούν γνήσιες οικονομικές δραστηριότητες, αλλά στην πραγματικότητα δεν ασκούν τέτοιες δραστηριότητες. Ο πραγματικός λόγος για τον οποίο συστήνονται ορισμένοι από αυτούς τους τύπους εταιρειών είναι, πράγματι, η εξασφάλιση ορισμένων φορολογικών πλεονεκτημάτων για τον πραγματικό δικαιούχο τους ή για τον όμιλο στον οποίο ανήκουν. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Για την αντιμετώπιση αυτών των σχημάτων, η προτεινόμενη οδηγία θεσπίζει κριτήριο το οποίο θα διευκολύνει τα κράτη μέλη να προσδιορίζουν επιχειρήσεις που υποτίθεται ότι ασκούν νόμιμη δραστηριότητα, αλλά δεν διαθέτουν ελάχιστη οικονομική υπόσταση και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να χρησιμοποιούνται καταχρηστικά με σκοπό την αποκόμιση αδικαιολόγητων φορολογικών πλεονεκτημάτων. Το κριτήριο αυτό ορίζεται ως «κριτήριο υπόστασης». |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το πρώτο στάδιο διακρίνει τα διάφορα είδη επιχειρήσεων μεταξύ εκείνων που «ενέχουν κίνδυνο» λόγω έλλειψης υπόστασης και μπορούν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά για φορολογικούς σκοπούς έναντι των επιχειρήσεων που «ενέχουν χαμηλό κίνδυνο». Οι περιπτώσεις κινδύνου χαρακτηρίζονται από έναν αριθμό χαρακτηριστικών που εντοπίζονται συνήθως ταυτόχρονα σε επιχειρήσεις που στερούνται υπόστασης («κριτήριο της πύλης»). Αντίθετα, οι περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου δεν παρουσιάζουν κανένα ή μόνο ορισμένα από αυτά τα κριτήρια και δεν πληρούν το κριτήριο της πύλης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα σχετικά κριτήρια θεωρούν ως επιχειρήσεις που «ενέχουν κίνδυνο», οι οποίες δεν εξαιρούνται ρητά από την οδηγία, τις επιχειρήσεις οι οποίες ασκούν διασυνοριακές δραστηριότητες που είναι γεωγραφικά κινητές και οι οποίες βασίζονται, επιπλέον, σε άλλες επιχειρήσεις για τη διοίκησή τους (ιδίως σε επαγγελματίες τρίτους παρόχους υπηρεσιών). Οι περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου που δεν πληρούν το κριτήριο της πύλης είναι άνευ σημασίας για τους σκοπούς της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι εταιρείες πρέπει πρώτα να διενεργούν αυτοαξιολόγηση και, εάν πράγματι «ενέχουν κίνδυνο», καλούνται να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με την υπόστασή τους στη φορολογική τους δήλωση. Η υποβολή στοιχείων σχετικά με την υπόσταση σημαίνει την παροχή συγκεκριμένων πληροφοριών για τη διευκόλυνση της αξιολόγησης της δραστηριότητας που ασκεί η επιχείρηση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Στο δεύτερο στάδιο, τρία στοιχεία καθορίζουν το αποτέλεσμα του «κριτηρίου υπόστασης»:






  i) | οι χώροι που είναι διαθέσιμοι για την αποκλειστική χρήση της επιχείρησης· |
| --- | --- | --- |

3.6.

i)

οι χώροι που είναι διαθέσιμοι για την αποκλειστική χρήση της επιχείρησης·

| ii) | τουλάχιστον ένας ενεργός τραπεζικός λογαριασμός στο όνομα της επιχείρησης στην ΕΕ· |
| --- | --- |

ii)

τουλάχιστον ένας ενεργός τραπεζικός λογαριασμός στο όνομα της επιχείρησης στην ΕΕ·

| iii) | τουλάχιστον ένα διοικητικό στέλεχος που έχει την κατοικία του κοντά στην επιχείρηση και ασχολείται ειδικά με τις δραστηριότητές της ή, εναλλακτικά, επαρκής αριθμός των εργαζομένων της επιχείρησης που απασχολούνται στις βασικές της «δραστηριότητες παραγωγής εισοδήματος» και έχουν την κατοικία τους κοντά στην επιχείρηση. |
| --- | --- |

iii)

τουλάχιστον ένα διοικητικό στέλεχος που έχει την κατοικία του κοντά στην επιχείρηση και ασχολείται ειδικά με τις δραστηριότητές της ή, εναλλακτικά, επαρκής αριθμός των εργαζομένων της επιχείρησης που απασχολούνται στις βασικές της «δραστηριότητες παραγωγής εισοδήματος» και έχουν την κατοικία τους κοντά στην επιχείρηση.

| 3.7. | Το τρίτο στάδιο του κριτηρίου προβλέπει τη δέουσα αξιολόγηση των πληροφοριών που υπέβαλε η επιχείρηση στο δεύτερο στάδιο όσον αφορά την υπόσταση. Για επιχείρηση η οποία αποτελεί περίπτωση κινδύνου –διότι πληροί το κριτήριο της πύλης– και από την υποβολή στοιχείων της οποίας προκύπτει επίσης η διαπίστωση ότι δεν διαθέτει τουλάχιστον ένα από τα σχετικά στοιχεία της υπόστασης, θα πρέπει να τεκμαίρεται ότι είναι «εικονική» σύμφωνα με τη νέα οδηγία και, ως εκ τούτου, στερείται υπόστασης και πιθανώς χρησιμοποιείται καταχρηστικά για φορολογικούς σκοπούς. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Για επιχείρηση η οποία αποτελεί περίπτωση κινδύνου, αλλά από την υποβολή στοιχείων της οποίας προκύπτει ότι διαθέτει όλα τα σχετικά στοιχεία της υπόστασης, θα πρέπει να τεκμαίρεται ότι δεν είναι «εικονική» για τους σκοπούς της οδηγίας. Ωστόσο, αυτό το τεκμήριο δεν αποκλείει το ενδεχόμενο οι φορολογικές αρχές να κρίνουν ότι η εν λόγω επιχείρηση είναι εικονική για λόγους εκτός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Το τέταρτο στάδιο αφορά το δικαίωμα της επιχείρησης, για την οποία τεκμαίρεται ότι είναι «εικονική» και χρησιμοποιείται καταχρηστικά για σκοπούς φοροαποφυγής σύμφωνα με την οδηγία, να αποδείξει το αντίθετο αποδεικνύοντας ότι διαθέτει υπόσταση χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα στοιχεία («ανατροπή του τεκμηρίου»). Συνεπώς, οι εν λόγω επιχειρήσεις θα έχουν πραγματικό δικαίωμα να τεκμαίρονται ότι δεν είναι «εικονικές» σύμφωνα με την οδηγία. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Από τη στιγμή που μια επιχείρηση θεωρηθεί «εικονική» για τους σκοπούς της οδηγίας και δεν ανατρέψει το εν λόγω τεκμήριο, θα πρέπει να υπάρξουν αναλόγως φορολογικές συνέπειες. Αυτές οι συνέπειες δεν θα πρέπει να επιτρέπουν τυχόν φορολογικά πλεονεκτήματα που έχουν αποκτηθεί ή θα μπορούσαν να αποκτηθούν. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Δεδομένου ότι μια επιχείρηση, προκειμένου να δικαιούται τα οφέλη μιας φορολογικής σύμβασης, πρέπει κανονικά να παρέχει πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας, το κράτος μέλος φορολογικής κατοικίας της «εικονικής» επιχείρησης είτε δεν θα εκδίδει καν πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας είτε θα εκδίδει πιστοποιητικό με σχετική προειδοποίηση, πράγμα που σημαίνει τη συμπερίληψη ρητής δήλωσης για την αποτροπή της χρησιμοποίησής του για σκοπούς αποκόμισης των ανωτέρω πλεονεκτημάτων. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Σε περίπτωση που δεν επιτρέπεται η χορήγηση φορολογικών πλεονεκτημάτων στην επιχείρηση, θα πρέπει να προσδιορίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να φορολογούνται οι εισοδηματικές ροές από και προς την επιχείρηση, καθώς και τυχόν περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στην επιχείρηση. Η κατανομή των φορολογικών δικαιωμάτων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις δικαιοδοσίες που ενδέχεται να επηρεάζονται από συναλλαγές που αφορούν τη εικονική επιχείρηση. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Οι κανόνες της οδηγίας αφορούν κατ’ ανάγκη μόνο τα κράτη μέλη, καθώς τρίτες χώρες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι συμφωνίες για την αποφυγή της διπλής φορολογίας μεταξύ κράτους μέλους και τρίτης χώρας θα πρέπει να τηρούνται δεόντως όσον αφορά την κατανομή των φορολογικών δικαιωμάτων. Εάν δεν υπάρχουν τέτοιες συμφωνίες, το εμπλεκόμενο κράτος μέλος θα εφαρμόζει το εθνικό του δίκαιο. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Όλα τα κράτη μέλη θα έχουν πρόσβαση σε οντότητες που υποβάλλουν εκθέσεις βάσει της οδηγίας, ανά πάσα στιγμή και χωρίς να απαιτείται προσφυγή σε ειδικά αιτήματα παροχής πληροφοριών. Για τον σκοπό αυτό, οι πληροφορίες θα ανταλλάσσονται μεταξύ των κρατών μελών από το πρώτο στάδιο όταν μια επιχείρηση χαρακτηρίζεται ως επιχείρηση που «ενέχει κίνδυνο» σύμφωνα με την οδηγία. Για τον σκοπό αυτό, θα συσταθεί ένα μητρώο ή μια βάση δεδομένων. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η προτεινόμενη νομική πράξη αφήνει στα κράτη μέλη την ελευθερία να ορίσουν τις κυρώσεις που θα επιβάλλονται σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων που προβλέπονται στην οδηγία, όπως θα μεταφερθούν στα διάφορα εθνικά νομικά συστήματα. Οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Θα πρέπει να επιτευχθεί ελάχιστο επίπεδο συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών μέσω της θέσπισης ελάχιστης χρηματικής ποινής σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις στον χρηματοοικονομικό τομέα. Οι κυρώσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν διοικητική χρηματική κύρωση ύψους τουλάχιστον 5 % του κύκλου εργασιών της επιχείρησης. |
| --- | --- |

3.16.

4.   Γενικές παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τους γενικούς στόχους της. Η διασφάλιση αποτελεσματικής και δίκαιης φορολογίας στην ενιαία αγορά είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να ευνοηθεί μια πραγματική ανάκαμψη μετά την πανδημία COVID-19. Τα επαρκή φορολογικά έσοδα προς τα κράτη μέλη αποτελούν πράγματι βασικό παράγοντα για τη διευκόλυνση των δημόσιων επενδύσεων που στοχεύουν στην επίτευξη μιας περισσότερο πράσινης και ψηφιοποιημένης ενιαίας αγοράς. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι απαιτήσεις υπόστασης δεν αναγνωρίζουν την ψηφιακή πτυχή και απλώς τονίζουν τη σημασία των περιουσιακών στοιχείων. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ως εκ τούτου, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με την ανακοίνωση για τη Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα και οδηγεί στην ανάληψη στοχευμένης και συνεπούς δράσης που αποσκοπεί στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής, διασφαλίζοντας έτσι ένα δίκαιο φορολογικό περιβάλλον σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι συνεπής με προηγούμενες νομοθετικές πρωτοβουλίες που ανέλαβαν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, όπως η οδηγία κατά της φοροαποφυγής (ATAD) και η οδηγία σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας (DAC) μεταξύ των φορολογικών αρχών. Είναι υψίστης σημασίας να επιδιώκεται η συνοχή ανάμεσα στους διαφορετικούς φορολογικούς κανόνες μεταξύ των οποίων αναμένεται συνεχής αλληλεπίδραση προκειμένου να αποφευχθούν ανεπιθύμητα αποτελέσματα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι συμπληρωματική της πρόσφατης πρότασης σχετικά με ένα παγκόσμιο ελάχιστο επίπεδο φορολογίας των πολυεθνικών ομίλων στην Ένωση (γνωστός ως «πυλώνας 2»), παρά τα διαφορετικά πεδία εφαρμογής των δύο οδηγιών, δεδομένου ότι ο πυλώνας 2 θα εφαρμοστεί σε εταιρείες που υπερβαίνουν το όριο κύκλου εργασιών των 750 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η οδηγία για τις εικονικές εταιρείες δεν υπόκειται σε τέτοιους περιορισμούς. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δημόσια διαβούλευση που ξεκίνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από τη δημοσίευση της πρότασής της. Η εν λόγω διαβούλευση περιλάμβανε 32 ερωτήσεις που αποσκοπούσαν, μεταξύ άλλων, στην οριοθέτηση του προβλήματος και των αιτιών του και στον προσδιορισμό της κατάλληλης μορφής δράσης της ΕΕ. Ως εκ τούτου, δόθηκε στους ενδιαφερόμενους φορείς μια σημαντική ευκαιρία να εκφράσουν τις παρατηρήσεις και τις ανησυχίες τους πριν από την ανάπτυξη των νέων κανόνων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι λίγοι μόνο ενδιαφερόμενοι φορείς (50) αξιοποίησαν την ευκαιρία αυτή. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την πρόσθετη δημόσια διαβούλευση με εθνικούς εμπειρογνώμονες, οι οποίοι συμμετείχαν με στοχευμένο τρόπο, βάσει της ειδικής τους εμπειρογνωμοσύνης. Ο συνδυασμός μιας ευρείας διαβούλευσης που απευθύνεται στους ενδιαφερόμενους φορείς και μιας πιο λεπτομερούς διαβούλευσης που απευθύνεται σε ειδικευμένους εμπειρογνώμονες επιτυγχάνει μια καλή ισορροπία μεταξύ της διασφάλισης μιας συμμετοχικής και τεχνικά προηγμένης νομοθετικής διαδικασίας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ίδια η φύση του αντικειμένου που πρέπει να ρυθμιστεί μέσω της οδηγίας και οι στόχοι που τίθενται –η αντιμετώπιση της διασυνοριακής φοροαποφυγής και φοροδιαφυγής– απαιτούν ένα κοινό πλαίσιο που πρέπει να εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Πράγματι, ένα κατάλληλο και αποτελεσματικό κοινό πλαίσιο δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί με μεμονωμένα μέτρα που εφαρμόζει κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με τα αντίστοιχα νομικά του συστήματα. Στην περίπτωση αυτή, ο υφιστάμενος κατακερματισμός πράγματι θα επαναλαμβανόταν και, ενδεχομένως, θα επιδεινωνόταν ακόμη και από πολλαπλές, ασυντόνιστες ενέργειες που πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Οι εικονικές εταιρείες που έχουν ιδρυθεί στα κράτη μέλη πρέπει να ευθυγραμμιστούν με την οδηγία και η συνεργασία των διοικήσεων των κρατών μελών είναι πιο επιτακτική από ποτέ προκειμένου να αποφευχθεί η διάβρωση της δημοσιονομικής ικανότητας της ΕΕ στο σύνολό της. Με στόχο την ορθή διαχείριση των ελέγχων και την ανταλλαγή των πληροφοριών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διαθέτει την κατάλληλη ικανότητα και επαρκείς πόρους προκειμένου να πράξει κάτι τέτοιο. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η πρόταση είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου ότι δεν υπερβαίνει τη διασφάλιση του ελάχιστου αναγκαίου επιπέδου προστασίας για την ενιαία αγορά, με προφανώς εύλογο αντίκτυπο στις εταιρείες. Πράγματι, η οδηγία αποσκοπεί στην επίτευξη ελάχιστης προστασίας για τα φορολογικά συστήματα των κρατών μελών, διασφαλίζοντας τον ουσιαστικό βαθμό συντονισμού εντός της ΕΕ για την επίτευξη των στόχων της. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Από την άλλη, ο αντίκτυπος στις εταιρείες φαίνεται επίσης να είναι ανάλογος, επιτυγχάνοντας την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των διαφόρων στόχων και αξιών, όπως:






  i) | αποτελεσματικότητα όσον αφορά τη μείωση της κατάχρησης εικονικών οντοτήτων· |
| --- | --- | --- |

4.11.

i)

αποτελεσματικότητα όσον αφορά τη μείωση της κατάχρησης εικονικών οντοτήτων·

| ii) | φορολογικά οφέλη για τα δημόσια οικονομικά· |
| --- | --- |

ii)

φορολογικά οφέλη για τα δημόσια οικονομικά·

| iii) | κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές διοικήσεις· |
| --- | --- |

iii)

κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές διοικήσεις·

| iv) | έμμεσες επιπτώσεις στην ενιαία αγορά και στον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

iv)

έμμεσες επιπτώσεις στην ενιαία αγορά και στον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η αποτελεσματική και διαφανής ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των φορολογικών αρχών είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση της ακατάλληλης χρήσης εικονικών εταιρειών και, γενικότερα, για τη διασφάλιση ενός δίκαιου και πιο αποτελεσματικού φορολογικού περιβάλλοντος. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο σημείο αυτό ώστε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στα οποία μια εικονική εταιρεία πραγματοποιεί συναλλαγές που αφορούν δύο κράτη μέλη. Μόλις ολοκληρωθούν οι έρευνες για τις εικονικές εταιρείες, τα αποτελέσματα θα πρέπει να δημοσιοποιηθούν. Οι ευρωπαϊκές και οι εθνικές αρχές θα πρέπει να γνωστοποιήσουν τα αποτελέσματα της εφαρμογής της οδηγίας. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Οι εικονικές εταιρείες που εμπίπτουν στην παρούσα οδηγία μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για φοροδιαφυγή όσο και για φοροαποφυγή και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και για τη διάπραξη εγκλημάτων, όπως η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με τα οποία συχνά συνδέονται. Ως εκ τούτου, ο νομοθετικός συντονισμός και ο συντονισμός των διαφόρων εποπτικών αρχών που είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση των εν λόγω εγκλημάτων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι ουσιαστικής σημασίας. Με την οδηγία UNSHELL οι φορολογικές αρχές θα έχουν πρόσβαση σε περαιτέρω πληροφορίες, οι οποίες θα τους επιτρέπουν να διασταυρώνουν αυτήν τη νέα σειρά πληροφοριών με τις πληροφορίες που παρέχονται από τις αρχές για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι εθνικές και οι ευρωπαϊκές αρχές πρέπει να διασφαλίσουν ότι η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας δεν δημιουργεί προβλήματα σε οποιοδήποτε είδος εταιρείας που ασκεί τη δραστηριότητά της σύμφωνα με τον νόμο. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Η γνώση των πραγματικών ιδιοκτητών των εικονικών εταιρειών και των περιουσιακών τους στοιχείων και των πραγματικών δικαιούχων των συναλλαγών που πραγματοποιούν είναι απαραίτητη προκειμένου να αποκαλυφθεί η πραγματική φύση των δραστηριοτήτων τους και να κατανοηθεί η έκταση της φοροδιαφυγής ή της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η απόκρυψη της πραγματικής ιδιοκτησίας μέσω αλυσίδων εικονικών εταιρειών, τις οποίες διαχειρίζονται «επαγγελματίες παράγοντες διευκόλυνσης», είναι εγγενής στους εγκληματικούς σκοπούς τους. Τα εργαλεία για τη γνώση των πραγματικών δικαιούχων βρίσκονται στη νομοθεσία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ωστόσο, δεν υπάρχει αναφορά στο θέμα στην υπό συζήτηση προτεινόμενη οδηγία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό, αλλά και άλλα κενά στη σύνδεση των δύο νομοθετικών πράξεων, πρέπει να επιλυθούν, είτε εξηγώντας με ποιον τρόπο αυτό πρέπει να γίνει στην παρούσα οδηγία είτε προωθώντας επειγόντως έναν ευρωπαϊκό νόμο-πλαίσιο για την αντιμετώπισή του. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Εκτός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, δημιουργούνται και χρησιμοποιούνται επίσης ορισμένες εικονικές εταιρείες για τη διευκόλυνση της αδήλωτης εργασίας και την αποφυγή καταβολής εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλύσει τη δυνατότητα αντιμετώπισης αυτού του ζητήματος στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. |
| --- | --- |

4.15.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογο και κατάλληλο το «κριτήριο της πύλης» που εφαρμόζεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τη μορφή σωρευτικών δεικτών. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι οντότητες που κατέχουν περιουσιακά στοιχεία για ιδιωτική χρήση, όπως ακίνητα, γιοτ, τζετ, έργα τέχνης ή ίδια κεφάλαια μπορεί να μην έχουν εισόδημα για μεγάλες χρονικές περιόδους, αλλά εξακολουθούν να δημιουργούν σημαντικά φορολογικά οφέλη για τις οντότητες που τις ελέγχουν. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι έλεγχοι δεν πρέπει να αφορούν μόνο το εισόδημα, αλλά και τα περιουσιακά στοιχεία, καθώς οι φόροι μπορούν να επιβάλλονται, κατά περίπτωση, ακόμη και εάν οι οντότητες δεν δημιουργούν εισόδημα, όπως οι φόροι περιουσίας. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι προκειμένου να διαχειρίζεται σωστά τους ελέγχους αυτούς και να ανταλλάσσει τις πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διαθέτει την κατάλληλη ικανότητα και αρκετούς πόρους προκειμένου να το πράξει. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδώσει κατάλληλες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά το κριτήριο υπόστασης που ορίζεται στην οδηγία, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τη σημασία συγκεκριμένων όρων όπως «φορολογική κατοικία», «διοικητικό στέλεχος κάτοικος» και «χώροι». Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, οι εθνικές αποκλίσεις και οι αποκλίνουσες ερμηνείες που ενδέχεται να είναι επιζήμιες για την ενιαία αγορά θα μπορούσαν να μειωθούν ή να αντιμετωπιστούν καλύτερα. Συγκεκριμένα, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει δεόντως τα νέα ψηφιακά επιχειρηματικά μοντέλα στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ενασχόληση των εταιρειών με διασυνοριακές δραστηριότητες θα πρέπει, αφενός, να αξιολογείται προσεκτικά σε σχέση με την πραγματική φύση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται από αυτές τις εταιρείες, και, αφετέρου, σε σχέση με τα ακίνητα και τα περιουσιακά τους στοιχεία. Οι εταιρείες που παρουσιάζουν επαρκές επίπεδο διαφάνειας και δεν ενέχουν πραγματικό κίνδυνο λόγω έλλειψης οικονομικής υπόστασης για σκοπούς φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής δεν θα πρέπει να καλύπτονται από την οδηγία. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η οδηγία UNSHELL βασίζεται στο υφιστάμενο ενωσιακό και διεθνές πρότυπο. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει τη συμβατότητα με το σχετικό διεθνές και κοινό πρότυπο της ΕΕ που βρίσκεται ήδη σε ισχύ, ιδίως με την έννοια της «ουσιαστικής οικονομικής δραστηριότητας» που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο των προτιμησιακών φορολογικών καθεστώτων και συζητήθηκε εκτενώς στο φόρουμ για τις επιβλαβείς φορολογικές πρακτικές. Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί αφορά τη θέσπιση κοινών και σαφών κανόνων σχετικά με το ειδικό περιεχόμενο των δηλώσεων που απαιτούνται από τις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι υπερβολικές αναφορές που υπερβαίνουν τους στόχους της οδηγίας και το συνεπαγόμενο κόστος συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον ρόλο των αποκαλούμενων «επαγγελματιών παραγόντων διευκόλυνσης», ένα θέμα το οποίο δεν αναφέρεται στην πρόταση οδηγίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά οι κανόνες για τη ρύθμιση της δραστηριότητας των «επαγγελματιών παραγόντων διευκόλυνσης» να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής νομοθεσίας, σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται για αυτό το θέμα από τον ΟΟΣΑ, ο οποίος συχνά διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον συγκεκριμένο τομέα των εικονικών εταιρειών (2). |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Ο ΟΟΣΑ, ο οποίος ορίζει τις επαγγελματικές κατηγορίες —ορισμένοι από αυτούς τους επαγγελματίες διαχειρίζονται ή συνεργάζονται με αλυσίδες εικονικών εταιρειών— θεωρεί απαραίτητο να δοθεί έμφαση στους «επαγγελματίες παράγοντες διευκόλυνσης» για την καταπολέμηση της εγκληματικής δραστηριότητας εταιρειών που ιδρύονται για παράνομους σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της φοροδιαφυγής. Οι νομοταγείς επαγγελματίες θα πρέπει πράγματι να διακρίνονται δεόντως από ένα μικρό σύνολο επαγγελματιών που χρησιμοποιούν τις δεξιότητές τους στον τομέα της φορολογικής νομοθεσίας και της λογιστικής των επιχειρήσεων προκειμένου να ευνοούν ενεργά τις πρακτικές που σχετίζονται με τη φοροδιαφυγή, τη φοροαποφυγή και τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη στόχευσης επαγγελματιών που παρέχουν ενεργά ευκαιρίες εκμετάλλευσης παράνομων πρακτικών που ευνοούν τα φορολογικά και οικονομικά εγκλήματα. Με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν δυνατό να εξαλειφθεί ένας κρίσιμος παράγοντας που σχετίζεται με τις φορολογικές καταχρήσεις. Η μείωση των ευκαιριών για την ανάπτυξη αθέμιτων φορολογικών πρακτικών αποτελεί πράγματι ένα θεμελιώδες βήμα προς την επίτευξη των ίδιων στόχων που επιδιώκει η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η συνεργασία των επαγγελματικών κανονιστικών ή εποπτικών φορέων για την καταπολέμηση της κατάχρησης και πιθανών εγκληματικών δραστηριοτήτων των «επαγγελματιών παραγόντων διευκόλυνσης» θα έχει μεγάλη αξία. Αυτή θα ήταν μια ενδιαφέρουσα γραμμή εξέλιξης του ευρωπαϊκού κοινωνικού και πολιτικού συμφώνου κατά του φορολογικού και του οικονομικού εγκλήματος, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της διαφθοράς, το οποίο έχει υποστηρίξει η ΕΟΚΕ σε διάφορες γνωμοδοτήσεις. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης τον συντονισμό της πρότασης οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τους υφιστάμενους κανόνες σχετικά με τις τιμές μεταβίβασης, δεδομένου ότι η χρήση εικονικών εταιρειών με σκοπό τη φοροδιαφυγή ενδέχεται να αλληλεπιδράσει με μια τέτοια πρακτική σε ολόκληρη την ΕΕ και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εξεταστεί ειδικά ως προς αυτό. Και εδώ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η δυνατότητα θέσπισης οδηγίας για τις τιμές μεταβίβασης. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο κατάλογος των εταιρειών που δεν υπόκεινται σε απαιτήσεις υποβολής στοιχείων (άρθρο 6 παράγραφος 2) πρέπει να αιτιολογείται και να αξιολογείται δεόντως ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν επωφελούνται από ακατάλληλο φορολογικό πλεονέκτημα και ότι δεν χρησιμοποιούνται για την καταστρατήγηση του νόμου. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι πρέπει να λαμβάνονται περισσότερα μέτρα όταν μια εταιρεία ή οντότητα εκτός της ΕΕ συναλλάσσεται με μια εταιρεία ή μια οντότητα εισηγμένη σε χρηματιστήριο στην ΕΕ. Πρέπει να καταστεί κατανοητό ποιες ενέργειες θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμες σε εταιρείες ή οντότητες εισηγμένες σε χρηματιστήριο στην ΕΕ προκειμένου να διαπιστωθεί ότι τα κεφάλαια ή τα περιουσιακά στοιχεία που διαχειρίζονται δεν προέρχονται από την «εικονική» οντότητα που βρίσκεται σε χώρα εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Προκειμένου να μπορέσει να λάβει αποτελεσματικά μέτρα κατά των εταιρειών που συναλλάσσονται με εταιρείες που εδρεύουν σε μη συνεργάσιμες περιοχές φορολογικής δικαιοδοσίας, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη ο ευρωπαϊκός κατάλογος των μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικός και ολοκληρωμένος. |
| --- | --- |

5.13.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Βλ. γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τη νομοθετική δέσμη για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (EE C 152 της 6.4.2022, σ. 89).

1

(2)  Τερματισμός του «παιχνιδιού» με τις εικονικές οντότητες: Καταπολέμηση των επαγγελματιών που επιτρέπουν τα φορολογικά και οικονομικά εγκλήματα, ΟΟΣΑ, Παρίσι, 2021.

2

Τερματισμός του «παιχνιδιού» με τις εικονικές οντότητες: Καταπολέμηση των επαγγελματιών που επιτρέπουν τα φορολογικά και οικονομικά εγκλήματα

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/52 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/52

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εξασφάλιση παγκόσμιου ελάχιστου επιπέδου φορολογίας των πολυεθνικών ομίλων στην Ένωση»

[COM(2021) 823 final — 2021/0433 (CNS)]

(2022/C 290/09)

| Εισηγητής: | ο κ. Krister ANDERSSON |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Petru Sorin DANDEA |

Εισηγητής:

ο κ. Krister ANDERSSON

Συνεισηγητής:

ο κ. Petru Sorin DANDEA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 115 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 197/1/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.2.2022

Νομική βάση

Άρθρο 115 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

197/1/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στη μεταφορά των πρότυπων κανόνων GloBE που περιλαμβάνονται στον πυλώνα 2 του χωρίς αποκλεισμούς πλαισίου των ΟΟΣΑ/G20 στην ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει το γεγονός ότι οι εργασίες της Επιτροπής ευθυγραμμίζονται πλήρως με τις διεθνείς συζητήσεις και συμφωνίες και υποστηρίζει σθεναρά τους στόχους της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι «[η] αποτελεσματικότητα και ο δίκαιος χαρακτήρας της μεταρρύθμισης για τη θέσπιση παγκόσμιου ελάχιστου φόρου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εφαρμογή της σε παγκόσμιο επίπεδο». Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό οι διαπραγματεύσεις να είναι επιτυχείς και να ολοκληρωθούν εγκαίρως. Η κοινή παγκόσμια εφαρμογή, χωρίς κανονιστικό υπερθεματισμό, είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα των κανόνων και τη μη στρέβλωση του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί σθεναρά με την Επιτροπή ότι είναι «επιτακτική ανάγκη να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των πρότυπων κανόνων του ΟΟΣΑ στην ΕΕ» και ότι «αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν η νομοθεσία θεσπιστεί κεντρικά και μεταφερθεί με ομοιόμορφο τρόπο». |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Μολονότι πρέπει ήδη να διεξάγονται τεχνικές συζητήσεις και προπαρασκευαστικές εργασίες σε επίπεδο ΕΕ, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο ΟΟΣΑ εξακολουθεί να εργάζεται για την κατάρτιση περαιτέρω λεπτομερών κανόνων και την αποσαφήνιση ορισμών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επομένως να εστιάσουν την προσοχή τους και να συμπεριλάβουν όλες τις συστάσεις και τα αποτελέσματα των εργασιών από τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις του ΟΟΣΑ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης για τις ευρωπαϊκές εταιρείες και τις φορολογικές αρχές κατά τον σχεδιασμό του νέου συστήματος. Η πλήρης εφαρμογή του πυλώνα 2 θα είναι περίπλοκη και θα απαιτήσει πολύ χρόνο και σημαντική προσπάθεια, τόσο από τις εταιρείες όσο και από τις φορολογικές αρχές. Τους επόμενους μήνες, ο ΟΟΣΑ αναμένεται να παρουσιάσει σημαντικούς κανόνες, μεταξύ άλλων σχετικά με τους ασφαλείς λιμένες και τη διοικητική απλούστευση των διαδικασιών υποβολής, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην ομαλή εφαρμογή του νέου φορολογικού καθεστώτος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τις φορολογικές αρχές. Οι εν λόγω κανόνες θα πρέπει να συμπεριληφθούν στην οδηγία. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι ειδικές φορολογικές διατάξεις που θεσπίζονται από τα κοινοβούλια των κρατών μελών ως εκούσια κίνητρα για επενδύσεις και προσπάθειες αύξησης της απασχόλησης δεν θα πρέπει να εξουδετερώνονται από τους πρότυπους κανόνες. Είναι σημαντικό να προωθηθεί η επίτευξη μιας πιο πράσινης και ψηφιοποιημένης οικονομίας, και οι φόροι θα πρέπει να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο εν προκειμένω. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να συμπεριληφθεί στην οδηγία μια διάταξη που να επιτρέπει την εφαρμογή της οδηγίας για την επίλυση διαφορών, τουλάχιστον μεταξύ των κρατών μελών, για διαφορές που σχετίζονται με τον πυλώνα 2. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την επιβολή κυρώσεων για μη συμμόρφωση και καλεί τα κράτη μέλη να διενεργούν ενδελεχείς φορολογικούς ελέγχους προκειμένου να διασφαλίζουν την πλήρη συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την αναθεώρηση του καταλόγου μη συνεργάσιμων τρίτων χωρών της ΕΕ σε σχέση με τη δέσμη φορολογικών μέτρων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η δίκαιη φορολόγηση των πολυεθνικών εταιρειών αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα των πολιτών και αναμένει την ταχεία επίτευξη συμφωνίας για τον πυλώνα 2 στην ΕΕ και παγκοσμίως. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό και πρόταση της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για ένα παγκόσμιο ελάχιστο επίπεδο φορολογίας των ομίλων πολυεθνικών επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποσκοπεί στη μεταφορά των πρότυπων κανόνων του ΟΟΣΑ για την εγχώρια εφαρμογή παγκόσμιου ελάχιστου φόρου [χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο του ΟΟΣΑ (Πρότυποι κανόνες)] στην ΕΕ με ενιαίους κανόνες και εφαρμογή (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι μακραίωνοι εθνικοί και διεθνείς φορολογικοί κανόνες δεν είναι πλέον κατάλληλοι για ορισμένα από τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα που εφαρμόζονται σήμερα. Πολυάριθμες εταιρείες δεν έχουν φυσική παρουσία σε πολλές χώρες και δεν καταβάλλουν φόρους εισοδήματος εταιρειών στις εν λόγω δικαιοδοσίες στον ίδιο βαθμό με τις εταιρείες που έχουν φυσική παρουσία (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι δημόσιοι προϋπολογισμοί βρέθηκαν υπό πίεση στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008-2009. Οι παράγοντες αυτοί συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας διαδικασίας του ΟΟΣΑ για την αντιμετώπιση της διάβρωσης της φορολογικής βάσης και της μετατόπισης των κερδών (BEPS). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τα μέλη του χωρίς αποκλεισμούς πλαισίου των G20/ΟΟΣΑ, συνεχίζοντας το έργο του ΟΟΣΑ για την BEPS του 2015, συμφώνησαν σε μια λύση του προβλήματος του τρόπου αντιμετώπισης των αυξανόμενων φορολογικών προκλήσεων που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η συμφωνηθείσα δέσμη περιλαμβάνει δύο πυλώνες που καλύπτουν εταιρείες σε όλους τους τομείς. Ο πυλώνας 2 αφορά ομίλους επιχειρήσεων με κύκλο εργασιών ομίλου τουλάχιστον 750 εκατ. ευρώ. Ο πυλώνας 1 επιβάλλει τη μερική ανακατανομή των δικαιωμάτων φορολόγησης των πλεοναζόντων κερδών στις δικαιοδοσίες της αγοράς και ο πυλώνας 2 θεσπίζει ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή ύψους 15 % (3). Οι πρότυποι κανόνες του ΟΟΣΑ αποτελούνται από 70 σελίδες εξαιρετικά περίπλοκων και τεχνικών κανόνων, συμπεριλαμβανομένων 10 σελίδων με ορισμούς για την υιοθέτηση «κοινής προσέγγισης» όσον αφορά την ελάχιστη παγκόσμια φορολογία. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Ο πυλώνας 2 αποτελείται από δύο εγχώριους κανόνες: i) ο κανόνας σχετικά με τη συμπερίληψη του εισοδήματος (στο εξής: κανόνας IIR) και ii) ο μηχανισμός ασφαλείας του, ο κανόνας σχετικά με τις πληρωμές που υπόκεινται σε μειωμένη φορολόγηση (στο εξής: κανόνας UTPR), οι οποίοι είναι γνωστοί από κοινού ως παγκόσμιοι κανόνες κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης (στο εξής: GloBE), καθώς και ένας κανόνας βάσει σύμβασης — ο κανόνας για την υπαγωγή στον φόρο (στο εξής: κανόνας STTR). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η πρόταση απαιτεί από την τελική μητρική οντότητα να καταβάλλει τον συμπληρωματικό φόρο, δηλαδή το έλλειμμα για ολόκληρο τον όμιλο στη δικαιοδοσία στην οποία έχει τη φορολογική κατοικία της. Κατά συνέπεια, τα φορολογικά έσοδα θα εισπράττονται από την εν λόγω δικαιοδοσία, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι η φορολόγηση και τα φορολογικά έσοδα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα άλλης δικαιοδοσίας. Οι χώρες δεν υποχρεούνται να αυξήσουν τον φορολογικό συντελεστή τους μέχρι το ελάχιστο επίπεδο. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Εάν η τελική μητρική οντότητα ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων βρίσκεται σε χώρα που δεν έχει θεσπίσει αποδεκτό κανόνα IIR, τίθεται σε εφαρμογή ο κανόνας UTPR, στο πλαίσιο του οποίου ζητείται από τις δικαιοδοσίες στις οποίες δραστηριοποιείται η εν λόγω πολυεθνική επιχείρηση να προβούν σε ισοδύναμη προσαρμογή, με στόχο την αναπροσαρμογή της φορολογικής υποχρέωσης των επιχειρήσεων του ομίλου κατά τρόπο ώστε να εισπράττεται ο συνολικός συμπληρωματικός φόρος. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η κατανομή του συνολικού συμπληρωματικού φόρου της δικαιοδοσίας βασίζεται στο μερίδιο της δικαιοδοσίας ως προς το σύνολο των εργαζομένων και των ενσώματων περιουσιακών στοιχείων του ομίλου σε δικαιοδοσίες που έχουν θεσπίσει διατάξεις UTPR. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Ο υπολογισμός του συμπληρωματικού φόρου για κάθε δικαιοδοσία περιλαμβάνει εξαίρεση επί της ουσίας, η οποία επιτρέπει εν τέλει τη φορολόγηση συγκεκριμένου ποσού εισοδήματος κάτω από τον ελάχιστο πραγματικό συντελεστή. Το εξαιρούμενο εισόδημα ορίζεται αρχικά στο 10 % των τοπικών δαπανών μισθοδοσίας και στο 8 % της αξίας των ενσώματων περιουσιακών στοιχείων που χρησιμοποιούνται σε τοπικό επίπεδο και κατόπιν μειώνεται στο 5 % κάθε βάσης για χρονική περίοδο δέκα ετών. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Οι πρότυποι κανόνες του ΟΟΣΑ χρησιμοποιούν χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς ως βάση για τον υπολογισμό των πραγματικών φορολογικών συντελεστών, με πολύπλοκες αναπροσαρμογές. Προβλέπουν επίσης τη δυνατότητα για μια δικαιοδοσία να θεσπίσει εγχώρια μέθοδο υπολογισμού του ελάχιστου συμπληρωματικού φόρου, στο πλαίσιο του οποίου ο συμπληρωματικός φόρος κατανέμεται στην λόγω δικαιοδοσία και εισπράττεται από αυτήν, με αποτέλεσμα κανένα φορολογικό έσοδο να μην μεταβιβάζεται εκτός αυτής της δικαιοδοσίας σε άλλη δικαιοδοσία. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Ο ΟΟΣΑ έχει ήδη υποσχεθεί να κοινοποιήσει τις συνοδευτικές παρατηρήσεις για τους πρότυπους κανόνες κατά το πρώτο τρίμηνο του 2022 ώστε να διευκρινίσει την ερμηνεία των κανόνων και να διατυπώσει περαιτέρω κατευθύνσεις/διευκρινίσεις σχετικά με τους ασφαλείς λιμένες και τη διοικητική καθοδήγηση. Θα μπορούσαν δε να αναμένονται περαιτέρω διευκρινίσεις. |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Μια κοινή ερμηνεία των κανόνων σε παγκόσμια κλίμακα και μια ομοιόμορφη, ως προς τον χρόνο και το περιεχόμενο, εφαρμογή είναι υψίστης σημασίας για την αποφυγή στρεβλώσεων και τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, καθώς και για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας (4). |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Στηριζόμενη στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα», η πρόταση της Επιτροπής περιέχει μόνο τους πρότυπους κανόνες GloBE που περιλαμβάνονται στον πυλώνα 2 του χωρίς αποκλεισμούς πλαισίου των ΟΟΣΑ/G20. Ο πυλώνας 1 δεν έχει αναπτυχθεί στον ίδιο βαθμό με τον πυλώνα 2. Αυτό το μέρος της δέσμης μέτρων ενδέχεται επίσης να αποτελέσει αντικείμενο οδηγίας της ΕΕ (5). |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ορίζεται με αναφορά στις συνιστώσες οντότητες που είναι εγκατεστημένες στην Ένωση και ανήκουν σε ομίλους πολυεθνικών επιχειρήσεων ή εγχώριους ομίλους μεγάλης κλίμακας με ενοποιημένο εισόδημα ομίλου άνω των 750 εκατ. ευρώ σε τουλάχιστον δύο από τα τέσσερα προηγούμενα έτη. |
| --- | --- |

2.15.

| 2.16. | Η οδηγία προβλέπει ότι, σε περιπτώσεις στις οποίες η τελική μητρική οντότητα είναι εγκατεστημένη εκτός της ΕΕ σε δικαιοδοσία που δεν εφαρμόζει αποδεκτό κανόνα IIR, όλες οι συνιστώσες οντότητες σε δικαιοδοσίες με κατάλληλο πλαίσιο σχετικά με τον κανόνα UTPR θα υπόκεινται στον κανόνα UTPR. Στην περίπτωση αυτή, οι συνιστώσες οντότητες του ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες σε κράτος μέλος θα υπόκεινται σε συμπληρωματικό φόρο στο κράτος μέλος, ο οποίος καθορίζεται κατ’ αναλογία βάσει του τύπου δύο παραγόντων, ο οποίος υπολογίζεται σε σχέση με το εισόδημα χαμηλής φορολόγησης των συνιστωσών οντοτήτων του ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

2.16.

| 2.17. | Η οδηγία περιλαμβάνει κανόνες για τον προσδιορισμό του «αποδεκτού εισοδήματος», δηλαδή του προσαρμοσμένου εισοδήματος που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του πραγματικού φορολογικού συντελεστή. Για τον υπολογισμό του εν λόγω εισοδήματος, πρέπει να γίνεται αναφορά στο καθαρό λογιστικό εισόδημα ή ζημία της συνιστώσας οντότητας για το οικονομικό έτος. Για τη διαφορά μεταξύ της χρηματοοικονομικής και της φορολογικής λογιστικής γίνονται συγκεκριμένες προσαρμογές και είναι πολύ περίπλοκες. Οι κύριες προσαρμογές αφορούν τις απαιτήσεις σχετικά με τη χρονική στιγμή υποβολής της δήλωσης εσόδων/εξόδων, όμως, για παράδειγμα, δεν αναγνωρίζονται οι διατάξεις που προβλέπουν χαμηλή φορολογία για τα ευνοϊκά προς τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας φορολογικά καθεστώτα, ενώ αναγνωρίζεται η ταχύτερη απόσβεση των πάγιων στοιχείων ενεργητικού. |
| --- | --- |

2.17.

| 2.18. | Περιγράφονται κανόνες για τον υπολογισμό των «αναπροσαρμοσμένων καλυπτόμενων φόρων» μιας συνιστώσας οντότητας για ένα οικονομικό έτος. Η βασική αρχή για την επιβολή καλυπτόμενων φόρων είναι να ανατίθεται στη δικαιοδοσία στην οποία αποκτήθηκαν τα υποκείμενα κέρδη που υπόκεινται στους εν λόγω φόρους. Για να διασφαλιστεί η εν λόγω αρχή, η οδηγία προβλέπει επίσης ειδικούς κανόνες όσον αφορά τους διασυνοριακούς φόρους ή τις ροές εσόδων στην περίπτωση μόνιμης εγκατάστασης, διαφανούς οντότητας, ελεγχόμενης αλλοδαπής εταιρείας, υβριδικής οντότητας, ή τους φόρους επί μερισμάτων. |
| --- | --- |

2.18.

| 2.19. | Σύμφωνα με την οδηγία, ο πραγματικός συντελεστής ορίζεται ως ο λόγος των προσαρμοσμένων καλυπτόμενων φόρων των συνιστωσών οντοτήτων του ομίλου προς το προσαρμοσμένο εισόδημα που απόκτησαν οι εν λόγω οντότητες σε συγκεκριμένη δικαιοδοσία για το οικονομικό έτος. Σύμφωνα με την παγκόσμια συμφωνία και προκειμένου να διασφαλιστεί η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, η οδηγία ορίζει τον ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή στο 15 % για τους σκοπούς των πρότυπων κανόνων GloBE. |
| --- | --- |

2.19.

| 2.20. | Προκειμένου να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης σε περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου, εφαρμόζεται εξαίρεση σε ελάχιστα ποσά, σύμφωνα με μια προσέγγιση de minimis. Αυτό συμβαίνει όταν τα κέρδη των συνιστωσών οντοτήτων του ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων σε μια δικαιοδοσία δεν υπερβαίνουν το 1 εκατ. ευρώ και τα έσοδα είναι κάτω από 10 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

2.20.

| 2.21. | Ειδικοί κανόνες ισχύουν για τις συγχωνεύσεις, τις εξαγορές, τις κοινοπραξίες και τους ομίλους πολυεθνικών επιχειρήσεων πολλών μητρικών εταιρειών. Προβλέπουν την εφαρμογή ενός ενοποιημένου ορίου εσόδων στα μέλη του ομίλου που βρίσκονται σε διαδικασία συγχώνευσης ή διάσπασης. Όταν μια συνιστώσα οντότητα αποκτάται ή πωλείται από όμιλο πολυεθνικών επιχειρήσεων εντός του πεδίου εφαρμογής των κανόνων, η εν λόγω συνιστώσα οντότητα θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μέλος και των δύο ομίλων κατά τη διάρκεια του έτους, με ορισμένες προσαρμογές στις αξίες των χαρακτηριστικών που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή των πρότυπων κανόνων GloBE (όπως καλυπτόμενοι φόροι, επιλέξιμη μισθοδοσία, επιλέξιμα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία, ή αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις GloBE). |
| --- | --- |

2.21.

| 2.22. | Η οδηγία περιλαμβάνει κανόνες σχετικά με τα καθεστώτα φορολογικής ουδετερότητας και τα φορολογικά συστήματα διανομής. Προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν ανεπιθύμητα αποτελέσματα, όπως μια δυσανάλογη συμπληρωματική φορολογική υποχρέωση λόγω του κανόνα UTPR σε όμιλο πολυεθνικών επιχειρήσεων, η οδηγία προβλέπει ειδικούς κανόνες για τον υπολογισμό του εισοδήματος της τελικής μητρικής οντότητας, όταν η εν λόγω οντότητα αποτελεί οντότητα μετακύλισης φόρου ή υπόκειται σε καθεστώς εκπίπτοντος μερίσματος (6). |
| --- | --- |

2.22.

| 2.23. | Η οδηγία υποχρεώνει μια συνιστώσα οντότητα ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένη σε κράτος μέλος να υποβάλει δήλωση πληροφοριών συμπληρωματικού φόρου, εκτός εάν η δήλωση υποβάλλεται από τον όμιλο πολυεθνικών επιχειρήσεων σε άλλη δικαιοδοσία, με την οποία το κράτος μέλος έχει συνάψει ειδική συμφωνία αρμόδιων αρχών ανταλλαγής πληροφοριών, που επιτρέπει την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την ετήσια φορολογική δήλωση. Η απαιτούμενη φορολογική δήλωση πρέπει να υποβάλλεται εντός 15 μηνών από τη λήξη του οικονομικού έτους στο οποίο αναφέρεται. |
| --- | --- |

2.23.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση οδηγίας της Επιτροπής που αποσκοπεί στη μεταφορά του πυλώνα 2 στο νομικό σύστημα της ΕΕ και στην εσωτερική αγορά. Η ΕΟΚΕ εκφράζει αμέριστη στήριξη και ικανοποίηση για το γεγονός ότι η Επιτροπή ευθυγραμμίζει το έργο της με τις διεθνείς συζητήσεις και συμφωνίες. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι εταιρείες που δεν υπερβαίνουν ορισμένα όρια δεν επηρεάζονται από τη συμφωνία, αλλά ότι οι κανόνες είναι γενικοί και, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, θα εφαρμοστούν σε εκατοντάδες εταιρείες. Κάθε όμιλος επιχειρήσεων που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης μπορεί να έχει πολλές μόνιμες εγκαταστάσεις και θυγατρικές. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, μεταξύ όλων των χωρών που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για το χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο, τέσσερις χώρες δεν έχουν συμφωνήσει με τη δέσμη μέτρων, έναντι 137 χωρών που έχουν υπογράψει την παγκόσμια συμφωνία. Η οδηγία της ΕΕ για τη θέσπιση ελάχιστου φόρου μπορεί να παράσχει περαιτέρω αμυντικά μέτρα κατά των επιβλαβών πρακτικών BEPS και η ΕΟΚΕ υποστηρίζει, και υποστήριζε ανέκαθεν, τους στόχους του σχεδίου BEPS για τη διασφάλιση βιώσιμων δημόσιων οικονομικών στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι «[η] αποτελεσματικότητα και ο δίκαιος χαρακτήρας της μεταρρύθμισης για τη θέσπιση παγκόσμιου ελάχιστου φόρου εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εφαρμογή της σε παγκόσμιο επίπεδο». Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό οι διαπραγματεύσεις να είναι επιτυχείς και να ολοκληρωθούν εγκαίρως. Η κοινή παγκόσμια εφαρμογή είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα των κανόνων και τη μη στρέβλωση του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο πυλώνας 1 και ο πυλώνας 2 του χωρίς αποκλεισμούς πλαισίου των ΟΟΣΑ/G20 πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ολοκληρωμένη και αμοιβαία συνεκτική δέσμη μέτρων. Η συνεπής εφαρμογή των δύο πυλώνων είναι υψίστης σημασίας. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εντείνουν τις διαπραγματευτικές τους προσπάθειες μέσω του ΟΟΣΑ προκειμένου ο πυλώνας 1 να εφαρμοστεί παγκοσμίως το συντομότερο δυνατό. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι απαραίτητη η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ και ότι είναι «επιτακτική ανάγκη να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των πρότυπων κανόνων του ΟΟΣΑ στην ΕΕ». Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης ότι αυτό «μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν θεσπιστεί νομοθεσία σε κεντρικό επίπεδο και μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο με ενιαίο τρόπο» (7). Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η οδηγία πρέπει να σέβεται τις θεμελιώδεις ελευθερίες, καθώς και τις υποχρεώσεις και τις αρμοδιότητες της Συνθήκης. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη συμμετείχαν στις συζητήσεις του χωρίς αποκλεισμού πλαισίου του ΟΟΣΑ, ή συμφώνησαν έκτοτε ως προς την έκβασή του, διευκολύνει τη διαδικασία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η δίκαιη φορολόγηση των πολυεθνικών εταιρειών αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα των πολιτών και αναμένει την ταχεία συμφωνία για τον πυλώνα 2 στην ΕΕ και παγκοσμίως. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Μολονότι πρέπει ήδη να διεξάγονται τεχνικές συζητήσεις και προπαρασκευαστικές εργασίες σε επίπεδο ΕΕ, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο ΟΟΣΑ εξακολουθεί να εργάζεται για την κατάρτιση περαιτέρω λεπτομερών κανόνων και την αποσαφήνιση ορισμών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επομένως να εστιάσουν την προσοχή τους και να συμπεριλάβουν όλες τις συστάσεις και τα αποτελέσματα των εργασιών από τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις του ΟΟΣΑ καθώς η διαδικασία τροποποίησης ή αλλαγής της οδηγίας θα πρέπει να αποφευχθεί. Ομοίως, είναι σημαντικό η ΕΕ να εξετάσει προσεκτικά το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής από τις δικαιοδοσίες τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επιλογή της Επιτροπής να βασιστεί στις εκτεταμένες προπαρασκευαστικές εργασίες που πραγματοποιούνται διεθνώς, αξιοποιώντας την εκτίμηση επιπτώσεων του ΟΟΣΑ για την εκπόνηση της υπό εξέταση πρότασης, χωρίς διπλασιασμό των εργασιών μέσω νέας εκτίμησης επιπτώσεων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θα θεωρούσε ευπρόσδεκτη τη διενέργεια εκτίμησης επιπτώσεων για τα μέρη της οδηγίας που την καθιστούν συμβατή με το δίκαιο της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διεξαχθεί σχετική ανάλυση και να καταστεί διαθέσιμη στο κοινό. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει και κατανοεί την ανάγκη συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ. Η ευκολότερη μέθοδος, αλλά όχι κατ’ ανάγκη η μόνη, έγκειται στην επέκταση των διατάξεων IIR αποκλειστικά σε εγχώριες περιπτώσεις. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι επιθυμητό να περιλαμβάνεται περιορισμένος αριθμός φορολογουμένων και το όριο των 750 εκατ. ευρώ να συνάδει «με τους πρότυπους κανόνες του ΟΟΣΑ, καθώς και με τις απαιτήσεις που ορίζει το δίκαιο της ΕΕ» (8), τηρώντας έτσι την αρχή της αναλογικότητας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το όριο αυτό είναι σύμφωνο με τους κανόνες για την υποβολή εκθέσεων ανά χώρα, καθώς και με την οδηγία κατά της φοροαποφυγής (οδηγία ATAD). |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι ο ελάχιστος φορολογικός συντελεστής 15 % που συμφωνήθηκε στο χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο των ΟΟΣΑ/G20 για την BEPS «αντικατοπτρίζει την ισορροπία μεταξύ των συντελεστών φορολογίας εταιρειών σε παγκόσμιο επίπεδο» (9). Είναι σημαντικό να τηρηθεί η συμφωνία που έχει συναφθεί από τις κυβερνήσεις και να μεταφερθούν οι κανόνες στο εθνικό δίκαιο, καθώς και να υποχρεωθούν οι εταιρείες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της να καταστούν υπόχρεες για την καταβολή του συμπληρωματικού φόρου. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης, με βάση τη συμφωνία του ΟΟΣΑ, τη συμπερίληψη της εξαίρεσης επί της ουσίας, όσον αφορά τις δαπάνες μισθοδοσίας και τα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία και συμφωνεί με την εκτίμηση της Επιτροπής ότι «είναι απίθανο να αναπτυχθούν πρακτικές της BEPS» όταν ασκούνται πραγματικές οικονομικές δραστηριότητες (10). |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει κάθε δυνατή προσπάθεια που αποσκοπεί στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης για τις ευρωπαϊκές εταιρείες και τις φορολογικές αρχές κατά τον σχεδιασμό του νέου συστήματος. Η πλήρης εφαρμογή του πυλώνα 2 θα είναι περίπλοκη και θα απαιτήσει πολύ χρόνο και μεγάλη προσπάθεια. Οι φορολογικές αρχές θα κληθούν να αναπτύξουν συστήματα και διαδικασίες για τον υπολογισμό και την είσπραξη των νέων φορολογικών υποχρεώσεων. Επιπλέον, θα χρειαστεί επαρκές και καταρτισμένο προσωπικό προκειμένου να διασφαλιστεί η ταχεία εφαρμογή, παράλληλα με τη διάθεση πόρων για άλλες διεθνείς φορολογικές αρμοδιότητες, όπως οι συμφωνίες προκαθορισμένων τιμών (ΣΠΤ) και οι μηχανισμοί επίλυσης διαφορών. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις φορολογικές αρχές να ξεκινήσουν ή να προωθήσουν περαιτέρω αυτές τις προπαρασκευαστικές εργασίες, προκειμένου να επιτευχθεί το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής (Ιανουάριος 2023). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να εφαρμοστεί η οδηγία για την επίλυση διαφορών στις διαφορές που αφορούν τον πυλώνα 2, τουλάχιστον μεταξύ κρατών μελών. Αυτοί οι νέοι κανόνες για την επίλυση φορολογικών διαφορών ισχύουν από την 1η Ιουλίου 2019. Καθορίζονται στην οδηγία (ΕΕ) 2017/1852 του Συμβουλίου (11) και επιφέρουν σημαντική βελτίωση στην επίλυση φορολογικών διαφορών, καθώς διασφαλίζουν ότι οι επιχειρήσεις και οι πολίτες μπορούν να επιλύουν διαφορές που σχετίζονται με την ερμηνεία και την εφαρμογή των φορολογικών συμβάσεων ταχύτερα και αποτελεσματικότερα. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η EOKE υποστηρίζει, με βάση τη συμφωνία του ΟΟΣΑ, την εξαίρεση de minimis, σύμφωνα με την οποία η οντότητα ενός ομίλου πολυεθνικών επιχειρήσεων εξαιρείται όταν τα κέρδη της οντότητας δεν υπερβαίνουν το 1 εκατ. ευρώ και τα έσοδα είναι κάτω από 10 εκατ. ευρώ. Το ανώτατο όριο μπορεί να χρειαστεί να αναθεωρηθεί με την πάροδο του χρόνου. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό οι επικείμενοι κανόνες περί ασφαλούς λιμένα να παρουσιαστούν αρκετά έγκαιρα ενόψει της μεταφοράς τους στην τελική οδηγία. Αυτό είναι σημαντικό προκειμένου να αποφευχθεί η περιττή διοικητική επιβάρυνση των φορολογουμένων και των φορολογικών διοικήσεων. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόθεση να προβλέπει η οδηγία τη διενέργεια αξιολόγησης των κριτηρίων ισοδυναμίας με τον κανόνα IIR από την Επιτροπή, μαζί με κατάλογο των δικαιοδοσιών τρίτων χωρών που πληρούν τα κριτήρια ισοδυναμίας. Ο εν λόγω κατάλογος θα τροποποιείται μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόθεση της γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ να ολοκληρώσει τις συζητήσεις, ει δυνατόν, πριν από τις επικείμενες γαλλικές εκλογές τον Απρίλιο του 2022. Η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τους εμπορικούς εταίρους της να είναι εξίσου φιλόδοξοι. |
| --- | --- |

3.17.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Είναι σημαντικό οι λοιπές φορολογικές διατάξεις που θεσπίζονται από τα κοινοβούλια των κρατών μελών ως εκούσια κίνητρα για επενδύσεις και προσπάθειες αύξησης της απασχόλησης να μην εξουδετερώνονται από τους πρότυπους κανόνες. Οι κανόνες που βρίσκονται σε ισχύ για μεγάλο χρονικό διάστημα, μεταξύ άλλων, όσον αφορά την ταχύτερη απόσβεση των παγίων επενδύσεων, τα κίνητρα για δραστηριότητες Ε&Α ή πιο πρόσφατες πρωτοβουλίες για την προώθηση της ανάπτυξης μιας πιο πράσινης και περισσότερο ψηφιοποιημένης οικονομίας, δεν θα πρέπει να παρεμποδίζονται. Αυτό ισχύει τόσο για τις πρωτοβουλίες οικονομικής ανάκαμψης που σχετίζονται με την πανδημία, όσο και για τις μελλοντικές τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες θα πρέπει να ενθαρρύνονται. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η εφαρμογή των πρότυπων κανόνων GloBE στην ΕΕ θα επηρεάσει τις υφιστάμενες διατάξεις της οδηγίας κατά της φοροαποφυγής (ATAD) και, πιο συγκεκριμένα, τους κανόνες για τις ελεγχόμενες αλλοδαπές εταιρείες (ΕΑΕ), οι οποίοι ενδέχεται να αλληλεπιδρούν με τον κανόνα IIR που αποτελεί τον βασικό κανόνα του πυλώνα 2. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα» (12) επισημαίνεται ότι οι κυβερνήσεις δεσμεύτηκαν να προβούν στη θέσπιση αποσπασματικών μέτρων κατά της φοροαποφυγής και της φoρoδιαφυγής και ότι τα εν λόγω μέτρα επέτειναν περαιτέρω την πολυπλοκότητα (13). Ακόμη και αν η τροποποίηση της οδηγίας ATAD (14) δεν είναι αναγκαία, η επανεξέταση της αποτελεσματικότητας και της διοικητικής επιβάρυνσης των συνδυασμένων κανόνων θα μπορούσε να αποδειχθεί επωφελής τόσο για τις φορολογικές διοικήσεις όσο και για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι η μεταφορά των πρότυπων κανόνων GloBE στην ΕΕ θα μπορούσε να προετοιμάσει το έδαφος για την έγκριση της εκκρεμούσας πρότασης σχετικά με την αναδιατύπωση της οδηγίας για τους τόκους και τα δικαιώματα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη στενή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των κανόνων και των διοικητικών δαπανών. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική χρήση φορολογικών αποφάσεων τύπου «tax ruling» εάν αυτές είναι επιζήμιες για τις διατάξεις της παγκόσμιας συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την επιβολή κυρώσεων για μη συμμόρφωση και καλεί τα κράτη μέλη να διενεργούν ενδελεχείς φορολογικούς ελέγχους προκειμένου να διασφαλίζουν την πλήρη συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την αναθεώρηση του καταλόγου μη συνεργάσιμων τρίτων χωρών της ΕΕ υπό το πρίσμα της εφαρμογής της συμφωνηθείσας δέσμης φορολογικών μέτρων του ΟΟΣΑ. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η δίκαιη φορολόγηση των πολυεθνικών εταιρειών αποτελεί μακροχρόνιο αίτημα των πολιτών και αναμένει την ταχεία επίτευξη συμφωνίας για τον πυλώνα 2 στην ΕΕ και παγκοσμίως. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την εξασφάλιση παγκόσμιου ελάχιστου επιπέδου φορολογίας των πολυεθνικών ομίλων στην Ένωση, COM(2021) 823 final.

1

(2)  Ο βαθμός στον οποίο ορισμένες αποκαλούμενες «ψηφιακές» εταιρείες καταβάλλουν φόρο εταιρειών και οι χώρες στις οποίες καταβάλλουν τους εν λόγω φόρους αναλύθηκε, μεταξύ άλλων, από τον Matthias Bauer, στο έγγραφο με τίτλο «Digital Companies and their Fair Share of Taxes:Myths and Misconceptions» (Οι ψηφιακές επιχειρήσεις και το δίκαιο μερίδιο φόρων που τους αναλογεί: μύθοι και εσφαλμένες αντιλήψεις), ECIPE, Φεβρουάριος 2018, https://ecipe.org/publications/digital-companies-and-their-fair-share-of-taxes/?chapter=all.

2

(3)  OECD/G20 Base Erosion and Profit Shifting Project as Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy Global Anti-Base Erosion Model Rules (Pillar Two) Inclusive Framework on BEPS [Σχέδιο για τη διάβρωση της φορολογικής βάσης και τη μετατόπιση των κερδών των ΟΟΣΑ/G20 — Φορολογικές προκλήσεις που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση της οικονομίας — Παγκόσμιοι πρότυποι κανόνες κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης (δεύτερος πυλώνας) — Χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο για την BEPS] https://www.oecd.org/tax/beps/tax-challenges-arising-from-the-digitalisation-of-the-economy-global-anti-base-erosion-model-rules-pillar-two.pdf. Για μια επισκόπηση, βλέπε επίσης τη δημοσίευση του Jefferson VanderWolk, του δικηγορικού γραφείου Squire Patton Boggs, με τίτλο Global Minimum Taxation for Large Multinationals («Παγκόσμια ελάχιστη φορολογία για μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις»), https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6884197871441207296/.

3

(4)  Οι ΗΠΑ διαθέτουν το δικό τους παγκόσμιο φορολογικό καθεστώς ελάχιστου συντελεστή, το παγκόσμιο άυλο εισόδημα με χαμηλή φορολογία (Global Intangible Low Tax Income –GILTI), αλλά ο ισχύων νόμος δεν συνάδει, σύμφωνα με την Επιτροπή, με τη διάταξη IIR. Οι ΗΠΑ βρίσκονται σε διαδικασία μεταρρύθμισης του καθεστώτος GILTI προκειμένου να το καταστήσουν συμβατό με τον πυλώνα 2. Ο ΟΟΣΑ θα συζητήσει με τις ΗΠΑ και τα μέλη του χωρίς αποκλεισμούς πλαισίου σχετικά με τις προϋποθέσεις ισοδυναμίας του μεταρρυθμισμένου GILTI με τον πυλώνα 2. Έως ότου συμφωνηθούν οι εν λόγω προϋποθέσεις, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν σε μειονεκτική θέση από άποψη ανταγωνισμού, ακόμη και αν η εφαρμογή του κανόνα UTPR παρέχει κάποια κάλυψη.

4

(5)  «Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεπής εφαρμογή του σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων όσων δεν είναι μέλη του ΟΟΣΑ και δεν συμμετέχουν στο χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο, η Επιτροπή θα καταθέσει πρόταση οδηγίας για την εφαρμογή του Πυλώνα 1 στην ΕΕ». COM(2021) 251 final, σ. 9.

5

(6)  Όσον αφορά τις επενδυτικές οντότητες, προβλέπονται ειδικοί κανόνες για τον καθορισμό του πραγματικού φορολογικού συντελεστή, του συμπληρωματικού φόρου, την επιλογή μεταχείρισής τους ως φορολογικά διαφανών οντοτήτων και την επιλογή εφαρμογής μεθόδου φορολογητέας διανομής.

6

Όσον αφορά τα συστήματα φόρου διανομής, η οδηγία προβλέπει ότι, κατά ετήσια επιλογή της υποβάλλουσας οντότητας όσον αφορά τις συνιστώσες οντότητες που υπόκεινται σε επιλέξιμο φορολογικό σύστημα διανομής, ο φόρος τεκμαρτής διανομής περιλαμβάνεται στον υπολογισμό των προσαρμοσμένων καλυπτόμενων φόρων των σχετικών συνιστωσών οντοτήτων.

(7)  COM(2021) 823 final, σ. 3.

7

(8)  COM(2021) 823 final, σ. 3.

8

(9)  COM(2021) 823 final, σ. 16.

9

(10)  COM(2021) 823 final, σ. 16.

10

(11)  ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 29.

11

(12)  COM(2021) 251 final.

12

(13)  Βλ. γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Φορολογία των επιχειρήσεων για τον 21ο αιώνα». Δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

13

(14)  COM(2021) 823 final, σ. 2.

14

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/58 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης το οποίο παρέχει κεντρική πρόσβαση σε πληροφορίες διαθέσιμες στο κοινό σε σχέση με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις κεφαλαιαγορές και τη βιωσιμότητα»

[COM(2021) 723 final — 2021/0378 (COD)]

και «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση ορισμένων οδηγιών όσον αφορά τη θέσπιση και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης»

[COM(2021) 724 final — 2021/0379 (COD)]

και «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση ορισμένων κανονισμών όσον αφορά τη θέσπιση και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης»

[COM(2021) 725 final — 2021/0380 (COD)]

(2022/C 290/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Florian MARIN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Florian MARIN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 9.2.2022 [COM(2021) 724 final και [COM(2021) 725 final], 15.2.2022 [COM(2021) 723 final]
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 50, 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 215/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 9.2.2022 [COM(2021) 724 final και [COM(2021) 725 final], 15.2.2022 [COM(2021) 723 final]

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022

Νομική βάση

Άρθρα 50, 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

215/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει το ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης (ESAP), το οποίο αποτελεί εργαλείο που συμβάλλει σε μια πιο βιώσιμη, ψηφιακή και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία, στην ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας και στην καλύτερη ενσωμάτωση των κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ESAP θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξο και ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία μέσω της επεξεργασίας των πληροφοριών αντί να αποτελεί απλώς εργαλείο πληροφόρησης για τη συλλογή ανεπεξέργαστων πληροφοριών με ενιαίο σημείο πρόσβασης. Η συγκέντρωση και ο μετασχηματισμός των δεδομένων και των τομεακών και εδαφικών εκθέσεων και αναλύσεων θα πρέπει να παρέχονται μέσω του ESAP. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί το ESAP ως ευέλικτο εργαλείο και να είναι δυνατή η προσθήκη νέων κατηγοριών δεδομένων και η επικοινωνία με τα εθνικά μητρώα ή με τη Eurostat, λαμβάνοντας υπόψη τους διάφορους τύπους τεχνολογιών. Το ESAP θα πρέπει να παρέχει σαφή συνέργεια μεταξύ των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) και των δεικτών της Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο σύστασης μιας συμβουλευτικής επιτροπής, στην οποία θα συμμετέχουν η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι, η οποία θα βασίζεται σε διαφανή διαδικασία επιλογής και θα αποφασίζει για το μέλλον του ESAP και τις στρατηγικές αλλαγές. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Είναι σημαντική η μείωση των «λευκών ζωνών» για τη διασφάλιση της χωρίς διακρίσεις πρόσβασης στο ESAP. Το ESAP θα πρέπει επίσης να επιτρέπει λειτουργικές δυνατότητες που θα επιτρέπουν στα άτομα με αναπηρία να επωφελούνται από την κατάλληλη προσβασιμότητα χωρίς διακρίσεις. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πολύ σημαντικό το ESAP να εξασφαλίζει τυποποιημένες διαδικασίες, διαφάνεια, ακεραιότητα των δεδομένων και αξιοπιστία της πηγής των πληροφοριών, φιλική προς τον χρήστη αυτόματη επικύρωση δεδομένων και κατάλληλο έλεγχο του φορέα συλλογής για την προστασία των δεδομένων. Η κατάλληλη και επαρκής εποπτεία των παρόχων χρηματοοικονομικών δεδομένων και δεδομένων ΠΚΔ θα είναι σημαντική στο προσεχές μέλλον. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο επιδότησης του κόστους συλλογής, παραγωγής και διαχείρισης δεδομένων για τις ΜΜΕ, απαλλαγής των ΜΜΕ από τυχόν τέλη, ανεξάρτητα από την ποσότητα των παρεχόμενων δεδομένων και διασφάλισης κατάλληλων συνθηκών εργασίας για τους εργαζομένους που είναι υπεύθυνοι για την παροχή και τη διαχείριση των δεδομένων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Το ESAP θα πρέπει να διασφαλίζει τη σαφή διάκριση μεταξύ των χρηματοοικονομικών και των μη χρηματοοικονομικών δεδομένων και να δίνει την ίδια σημασία σε αυτά και να προσφέρει τη δυνατότητα, σε εθελοντική βάση, να δημοσιεύει κοινωνικά δεδομένα σχετικά με τη δραστηριότητα κάθε εταιρείας, τη διοίκησή της και τους υπαλλήλους της, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται ένα ειδικό γραφείο υποστήριξης, το οποίο θα βοηθά στην υποβολή των πληροφοριών με την κατάλληλη μορφή και θα διασφαλίζει την τεχνική αξιοποίησή τους, καθώς και ότι απαιτείται επίσης κατάρτιση στον χρηματοοικονομικό και ψηφιακό γραμματισμό. Ένα ελάχιστο σύνολο βασικών οικονομικών δεικτών επιδόσεων, που θα καθορίζονται σε επίπεδο ΕΕ με κοινή μεθοδολογία, θα μπορούσε να ενσωματωθεί στο ESAP προκειμένου να εξασφαλιστεί η καλύτερη και ευρύτερη χρήση. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινιάζει ένα ενιαίο σημείο πρόσβασης που θα παρέχει κεντρική ηλεκτρονική πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικές με τις κεφαλαιαγορές και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με τη βιωσιμότητα), οι οποίες πρέπει να δημοσιοποιούνται βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, αλλά και σε άλλα είδη πληροφοριών σχετικά με τις κεφαλαιαγορές και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που οι εταιρείες αποφασίζουν εθελοντικά να δημοσιεύσουν. Το ESAP αποτελεί μέρος του σχεδίου δράσης για την Ένωση Κεφαλαιαγορών (1). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι πληροφορίες θα συλλέγονται μέσω διαφόρων φορέων συλλογής που έχουν την ευθύνη, μεταξύ άλλων, να διενεργούν αυτοματοποιημένες επικυρώσεις και να παρέχουν τεχνική βοήθεια σε οντότητες που έχουν υποβάλει τις πληροφορίες. Η Επιτροπή δήλωσε την πρόθεσή της να καταστήσει διαθέσιμα περισσότερα δεδομένα προς χρήση στην οικονομία και την κοινωνία, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ευρωπαϊκών χώρων δεδομένων. Στόχος της είναι να καταστήσει διαθέσιμα για περαιτέρω χρήση υψηλής ποιότητας δεδομένα του δημόσιου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων των εταιρειών, καθιστώντας τα εν λόγω σύνολα δεδομένων πιο εύκολα προσβάσιμα και δωρεάν (2). Ως εκ τούτου, η νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής για το ESAP είναι τόσο επίκαιρη όσο και εξαιρετικά σημαντική. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το ESAP θα εξασφαλίσει δωρεάν πρόσβαση στις πληροφορίες χωρίς διακρίσεις, με τη δυνατότητα επιβολής τελών για συγκεκριμένες υπηρεσίες, π.χ. όταν δημοσιεύεται μεγάλος όγκος δεδομένων. Η αυτοματοποιημένη επικύρωση για την επαλήθευση της συμμόρφωσης των πληροφοριών που υποβάλλονται από τους φορείς συλλογής με τις απαιτήσεις θα διενεργείται βάσει τεχνικού πλαισίου που θα θεσπίζεται και θα εγκρίνεται από την Επιτροπή. Το ESAP θα είναι χρονικά διαθέσιμο τουλάχιστον κατά 95 % κάθε μήνα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Το ESAP δεν θα αποθηκεύει πληροφορίες που αφορούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, με ορισμένες εξαιρέσεις και θα παρακολουθείται, λαμβάνοντας υπόψη δείκτες όπως:






  — | τον αριθμό των επισκεπτών και των αναζητήσεων· |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

τον αριθμό των επισκεπτών και των αναζητήσεων·

| — | το ποσοστό των αναζητήσεων που οδηγούν σε προβολή ή τηλεφόρτωση· |
| --- | --- |

—

το ποσοστό των αναζητήσεων που οδηγούν σε προβολή ή τηλεφόρτωση·

| — | τον αριθμό και το ποσοστό των αναγνώσιμων από μηχάνημα πληροφοριών που είναι προσβάσιμες στο ESAΡ· |
| --- | --- |

—

τον αριθμό και το ποσοστό των αναγνώσιμων από μηχάνημα πληροφοριών που είναι προσβάσιμες στο ESAΡ·

| — | τον αριθμό και το ποσοστό των αναγνώσιμων από μηχάνημα προβολών και τηλεφορτώσεων· |
| --- | --- |

—

τον αριθμό και το ποσοστό των αναγνώσιμων από μηχάνημα προβολών και τηλεφορτώσεων·

| — | το ποσοστό των κοινοποιήσεων σύμφωνα με τις αυτοματοποιημένες επικυρώσεις. |
| --- | --- |

—

το ποσοστό των κοινοποιήσεων σύμφωνα με τις αυτοματοποιημένες επικυρώσεις.

| 2.5. | Το ESAP θα παρέχει λειτουργίες όπως μια φιλική προς τον χρήστη διεπαφή σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, μια λειτουργία αναζήτησης, μια υπηρεσία τηλεφόρτωσης, μια καινοτόμο προσέγγιση για την παροχή μεταφραστικών υπηρεσιών και μια υπηρεσία κοινοποίησης που θα ενημερώνει τους χρήστες για τυχόν νέες διαθέσιμες πληροφορίες. Το ESAP θα αξιολογηθεί με βάση την προσβασιμότητα, την ποιότητα και τη χρηστικότητα των πληροφοριών, καθώς και την ικανοποίηση των τελικών χρηστών και την ικανότητα των χρηστών να επιτύχουν τους στόχους τους. Για την εφαρμογή του ESAP, τροποποιούνται διάφορες οδηγίες και κανονισμοί. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη θέσπιση του ESAP. Η προσαρμογή της οικονομίας στο ψηφιακό μέλλον, η ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας, η αύξηση της ταχύτητας της ροής πληροφοριών και ο καθορισμός κοινών προτύπων, με έμφαση στα δεδομένα, την τεχνολογία και τις υποδομές, αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την ΕΕ. Το ESAP προωθεί τη χρηματοδότηση που βασίζεται στα δεδομένα και βελτιώνει σημαντικά την πρόσβαση των εταιρειών, των επιχειρήσεων και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε δεδομένα και πληροφορίες οντοτήτων. Το ESAP θα συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο βιώσιμης, ψηφιακής και χωρίς αποκλεισμούς οικονομίας, καθώς και στην καλύτερη ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών. Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις — νέο σχέδιο δράσης», η ΕΟΚΕ δηλώνει ότι ένα ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης αποτελεί προτεραιότητα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (3). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το γεγονός ότι το ESAP δεν δημιουργεί νέες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και ότι χρησιμοποιεί τις υφιστάμενες απαιτήσεις διαφάνειας βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ. Το ESAP είναι ένα εργαλείο που θα καταστήσει δυνατή την καλύτερη αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι ευρωπαϊκές οντότητες συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων για τη βιωσιμότητα και το κλίμα. Οι πληροφορίες σχετικά με τη βιωσιμότητα είναι καίριας σημασίας για τον αναπροσανατολισμό των επενδύσεων σε έργα που θα στηρίξουν την πράσινη μετάβαση, όπως τόνισαν τα ενδιαφερόμενα μέρη στη διαβούλευση σχετικά με την ανανεωμένη στρατηγική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Το ESAP διασφαλίζει την πρόσβαση στην πληροφόρηση για ένα χρονικό διάστημα, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών του παρελθόντος, το οποίο είναι σημαντικό για τη διασφάλιση κατάλληλων διαδικασιών λήψης αποφάσεων στις κεφαλαιαγορές. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι προβληματική, διότι οδηγεί σε άνισους όρους ανταγωνισμού: το χρηματοπιστωτικό κόστος για τις εταιρείες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χώρα σύστασής τους, οι νεοσύστατες επιχειρήσεις που υπόκεινται σε περιορισμούς ως προς τις εξασφαλίσεις δυσκολεύονται να λάβουν χρηματοδότηση και η κατανάλωση δεν προστατεύεται από τοπικούς οικονομικούς κλυδωνισμούς (5). Η παρακολούθηση των οικονομικών επιδόσεων και των επιδόσεων βιωσιμότητας θα είναι ζωτικής σημασίας για τις κεφαλαιαγορές και τις μελλοντικές επενδυτικές αποφάσεις. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το ESAP καταρτίζεται σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία ο χρηματοπιστωτικός τομέας της ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπος με ριζικό μετασχηματισμό λόγω των δύο σημαντικών μεταβάσεων: της ψηφιακής και της κλιματικής μετάβασης. Θα χαθούν θέσεις εργασίας, θα πρέπει να αποκτηθούν νέες δεξιότητες, να αλλάξουν οι ευθύνες των εργαζομένων και να εφαρμοστούν απολύσεις ή νέα μοντέλα οργάνωσης της εργασίας. Το ESAP θα μπορούσε να αποτελέσει εργαλείο για τη θετική διαχείριση ορισμένων από τις δυσκολίες που προκαλούν οι διαδικασίες χρηματοοικονομικού μετασχηματισμού της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Το ESAP έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει παράγοντα ανάπτυξης και επενδύσεων. Οι ΜΜΕ που επιθυμούν να αυξήσουν την προβολή τους θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν να δημοσιεύουν τα δεδομένα τους για την προσέλκυση μελλοντικών επενδύσεων και αγορών. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ληφθεί υπόψη ο ρόλος των διαμεσολαβητών λογισμικού, δεδομένου ότι ορισμένες εταιρείες, κυρίως ΜΜΕ, θα συνεργαστούν με τέτοιου είδους οντότητες προκειμένου να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος που συνδέεται με τη διαχείριση και την αποθήκευση δεδομένων. Το ESAP συμβάλλει στη μείωση του κόστους της διαδικασίας λήψης επενδυτικών αποφάσεων και στην αύξηση της προβολής για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Το ESAP θα πρέπει να επιτρέπει την αποτελεσματική διαλειτουργικότητα με τη Eurostat και τα εθνικά μητρώα. Η δυναμική των δημόσιων συμφερόντων ή των συμφερόντων της αγοράς όσον αφορά τη διαφάνεια και τα δεδομένα θα πρέπει να ενσωματωθεί καθιστώντας δυνατή την προσθήκη νέων κατηγοριών δεδομένων στο μέλλον. Το ESAP θα πρέπει να δημιουργηθεί ως ένα ευέλικτο μέσο δεδομένων έναντι των διαφόρων τομέων και των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Η επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων τεχνολογιών είναι σημαντική. Το κόστος της προσθήκης νέων δεδομένων θα πρέπει να αξιολογηθεί από την οπτική του αντικτύπου τους στις κεφαλαιαγορές και από τη σκοπιά της διαχείρισης δεδομένων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η εξασφάλιση επαρκούς συνδεσιμότητας στο διαδίκτυο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σημαντική, ώστε όλες οι εταιρείες να έχουν πρόσβαση στο ESAP και να αποφεύγονται οι διακρίσεις. Είναι ζωτικής σημασίας να γίνουν επενδύσεις στη μείωση των «λευκών ζωνών» και να διασφαλιστεί ότι όλοι οι πολίτες και οι ενδιαφερόμενοι φορείς της κεφαλαιαγοράς έχουν πρόσβαση στο ESAP. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Το ESAP θα πρέπει να διασφαλίζει την ακεραιότητα των δεδομένων και την αξιοπιστία της πηγής των πληροφοριών που υποβάλλονται στους φορείς συλλογής. Η αυτοματοποιημένη αξιολόγηση των πληροφοριών θα πρέπει να είναι απλή και φιλική προς τον χρήστη. Η παροχή πρόσβασης σε έγκυρη και κατάλληλη πληροφόρηση και η προστασία των καταναλωτών πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν προτεραιότητες. Οι φορείς συλλογής θα πρέπει επίσης να παρακολουθούνται δεόντως και η προστασία των δεδομένων θα πρέπει επίσης να αποτελεί διαρκή προτεραιότητα. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι καλύτερες ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις θα δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες για την αγορά της ΕΕ και νέες ευκαιρίες απασχόλησης. Το ESAP θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλους τους τύπους επενδύσεων και τους παράγοντες της αγοράς, μεταξύ άλλων στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας ή της πληθοχρηματοδότησης, που έχουν θετικό αντίκτυπο στο γενικό συμφέρον, ιδίως για τα ευάλωτα άτομα. Το ESAP θα πρέπει να επιτρέπει λειτουργικές δυνατότητες που θα δίνουν τη δυνατότητα στα άτομα με αναπηρία να επωφελούνται από την κατάλληλη προσβασιμότητα. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το γεγονός ότι η χρήση του ESAP και η δημοσιοποίηση ορισμένων πληροφοριών θα είναι δωρεάν. Ωστόσο, το κόστος των αδειών ή της συλλογής, παραγωγής και διαχείρισης δεδομένων θα μπορούσε να είναι υψηλό. Θα πρέπει να θεσπιστούν φορολογικά κίνητρα και επιδοτήσεις για τις ΜΜΕ προκειμένου να μειωθεί το κόστος παροχής δεδομένων, ιδίως όσον αφορά τις υποχρεωτικές εκθέσεις. Οι επενδύσεις σε λογισμικό και εξοπλισμό υλισμικού για εταιρείες και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς της κεφαλαιαγοράς πρέπει να υποστηρίζονται από κονδύλια της ΕΕ, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ορθή χρήση του ESAP και η αλληλεπίδραση με αυτό. Προς τούτο απαιτείται μεγαλύτερη συμμετοχή σε επίπεδο κρατών μελών. Οι ΜΜΕ θα πρέπει να απαλλάσσονται από τυχόν τέλη, ανεξάρτητα από την ποσότητα των πληροφοριών που δημοσιεύονται. Το ύψος των τελών, όταν εφαρμόζονται, θα πρέπει να είναι διαφανές και να καθορίζεται σε άμεση σύνδεση με το κόστος διαχείρισης των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Το ESAP θα πρέπει να αντιμετωπίζει τις εισηγμένες και τις μη εισηγμένες εταιρείες με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τη γεωγραφική θέση. Το ESAP θα πρέπει να καταστεί ένα μέσο που θα δημιουργεί προστιθέμενη αξία με την αύξηση της αποτελεσματικότητας όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων, τη διαφάνεια και τη διαχείριση των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η διακυβέρνηση του ESAP θα πρέπει να βασίζεται στη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και να περιλαμβάνει δύο επίπεδα δομής διακυβέρνησης, ως εξής:






  — | μια συμβουλευτική επιτροπή, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους, η οποία θα βασίζεται σε διαφανή διαδικασία επιλογής και θα αποφασίζει σχετικά με το μέλλον του ESAP και τις στρατηγικές αλλαγές· |
| --- | --- | --- |

3.12.

—

μια συμβουλευτική επιτροπή, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους, η οποία θα βασίζεται σε διαφανή διαδικασία επιλογής και θα αποφασίζει σχετικά με το μέλλον του ESAP και τις στρατηγικές αλλαγές·

| — | ένα εκτελεστικό συμβούλιο που θα διασφαλίζει τα τεχνικά πρότυπα και την ορθή λειτουργία του ESAP. |
| --- | --- |

—

ένα εκτελεστικό συμβούλιο που θα διασφαλίζει τα τεχνικά πρότυπα και την ορθή λειτουργία του ESAP.

| 3.13. | Σε ένα πλαίσιο στο οποίο η έκθεση των τραπεζών είναι υψηλή, η εμπιστοσύνη των επενδυτών και η απόφαση να επενδύσουν σε εταιρείες που χρησιμοποιούν κεφαλαιαγορές εξαρτάται από την εύκολη διαθεσιμότητα, ποιότητα και συγκρισιμότητα των πληροφοριών. Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι οι τυποποιημένες διαδικασίες είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική και ολοκληρωμένη σχέση μεταξύ εκδοτών και επενδυτών. Η τυποποίηση πρέπει να περιλαμβάνει τις ίδιες προθεσμίες δημοσιοποίησης και τις ίδιες μεθοδολογίες για τα δεδομένα που δημοσιεύονται σύμφωνα με την αρχή «ίδια δραστηριότητα, ίδιοι κίνδυνοι, ίδιοι κανόνες». |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η κρίση της νόσου COVID-19 και η ανάγκη για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη που δεν αφήνει κανέναν στο περιθώριο έχει αυξήσει την πίεση για την επιτάχυνση της εφαρμογής του σχεδίου δράσης για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Οι ανάγκες των επιχειρήσεων για κεφάλαια και επενδύσεις βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδό τους. |
| --- | --- |

3.14.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η Ένωση Κεφαλαιαγορών δεν μπορεί να αποτελεί προαιρετικό μηχανισμό, προς όφελος μόνο ορισμένων, αλλά, αντίθετα, πρέπει να υλοποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Πρέπει να διατεθούν κατάλληλοι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι προκειμένου να διασφαλιστεί η αποδοτική και αποτελεσματική χρήση του ESAP. Η συμμετοχή και η στήριξη των κρατών μελών και των εθνικών εποπτικών αρχών προκειμένου να διασφαλιστεί η αναγνώριση της ESAP ως σημαντικού ευρωπαϊκού μέσου δεδομένων για τις εταιρείες, τους επενδυτές και τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα. Το ESAP θα πρέπει να προωθηθεί σε όλα τα κράτη μέλη, παράλληλα με τα πλεονεκτήματα και τη σημασία του εν λόγω μέσου. Για τον σκοπό αυτό, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή είναι πρόθυμη να αυξήσει τη διαφάνεια, να καταστήσει διαθέσιμα περισσότερα δεδομένα (6) και να στηρίξει τον ψηφιακό μετασχηματισμό του χρηματοοικονομικού τομέα τα επόμενα έτη, όπως αναφέρεται στη στρατηγική για τον ψηφιακό χρηματοοικονομικό τομέα (7). Η δυνατότητα συγκέντρωσης δεδομένων και δημιουργίας εκθέσεων θα πρέπει να ενσωματωθεί στο ESAP (8). Θα πρέπει να υπάρχουν λειτουργίες σύγκρισης και ενημερωτικού δελτίου. Το ESAP θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα φόρουμ των ενδιαφερόμενων μερών για συζητήσεις, εξηγήσεις και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθεί ένα ειδικό γραφείο υποστήριξης, το οποίο θα βοηθά στην υποβολή των πληροφοριών με την κατάλληλη μορφή και θα διασφαλίζει την τεχνική αξιοποίησή τους. Η παρεχόμενη βοήθεια θα πρέπει να περιλαμβάνει κοινές διαδικασίες και ένα πλαίσιο για τη συνέπεια, τη συγκρισιμότητα και τη χρηστικότητα των δεδομένων. Τέλος, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια οικονομικά αποδοτική διαδικασία, το ESAP θα πρέπει να λειτουργεί με τις συνηθέστερες μορφές αρχείων, όπως XBRL, PDF, XML, HTML, CSV, TXT και XLS. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ψηφιοποίηση και τα κεντρικά δεδομένα θα έχουν θετικό αντίκτυπο στην υποβολή εκθέσεων. Θα οδηγήσουν σε βελτιώσεις σε διάφορες προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων και αναλύσεις για το κλίμα, καθώς και σε καλύτερο προσδιορισμό και παρακολούθηση των χαρτοφυλακίων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε σχέση με τους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Το ESAP θα αποτελέσει εργαλείο που θα συμβάλει στον εντοπισμό δυνητικών κινδύνων και στη δημιουργία ευκαιριών για τις επιχειρήσεις. Το ESAP μπορεί επίσης να αποτελέσει εργαλείο για την τόνωση της έρευνας για τις ΜΜΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να διασφαλιστεί το ίδιο επίπεδο σπουδαιότητας όσον αφορά την προβολή και τη βάση μεταξύ των χρηματοοικονομικών και των μη χρηματοοικονομικών δεδομένων. Οι μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν –σε εθελοντική βάση– κοινωνικά δεδομένα σχετικά με τη δραστηριότητα κάθε εταιρείας και τους εργαζομένους της. Τα δεδομένα που αφορούν τη διοίκηση και το προσωπικό της εταιρείας θα πρέπει, σε εθελοντική βάση, να μην εξαιρούνται (αριθμός εργαζομένων, φύλο κ.λπ.). Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσαν να καθοριστούν ειδικά κριτήρια για τις κοινωνικές πληροφορίες. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ESAP θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξο. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να προστεθούν νέοι στόχοι, που θα υπερβαίνουν την απλή συλλογή δεδομένων, και θα πρέπει να δημιουργηθεί μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία μέσω της επεξεργασίας των πληροφοριών αντί το ESAP να αποτελεί απλώς εργαλείο πληροφόρησης με ενιαίο σημείο πρόσβασης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το ESAP θα είναι διαθέσιμο σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Ο ρόλος και η σημασία του ESAP είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι ερευνητές, οι κοινωνικοί εταίροι, οι ΜΚΟ, οι πανεπιστημιακοί και οι αναλυτές έχουν μεγαλύτερη, κατάλληλη, δίκαιη, ισότιμη και άμεση πρόσβαση στην πληροφόρηση. Το ESAP θα μπορούσε να στηρίξει την εμφάνιση νέων ιδιωτικών πλατφορμών επεξεργασίας πληροφοριών· ωστόσο, το κόστος χρήσης τους και η πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές θα εξακολουθήσουν να αποτελούν πρόβλημα, ιδίως για τους μικρούς επενδυτές, ως ιδιώτες. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η διευκόλυνση των μαζικών δεδομένων, της μηχανικής μάθησης και της τεχνητής νοημοσύνης θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα στη χρήση των πληροφοριών για τη δημιουργία πιο ολοκληρωμένων κεφαλαιαγορών και θα καταστήσει την οικονομία της ΕΕ πιο ανθεκτική. Οι τομεακές, εδαφικές εκθέσεις και αναλύσεις θα πρέπει να αποτελούν επιλογές για τους μελλοντικούς χρήστες του ESAP. Ο έλεγχος και η διασφάλιση της εγκυρότητας των δεδομένων θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν διαρκή πηγή ανησυχίας. Η υποβολή και διαχείριση επικαλυπτόμενων δεδομένων πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παροχή ανεπεξέργαστων πληροφοριών είναι λιγότερο φιλόδοξη και ανεπαρκής για νέους επενδυτές που δεν είναι εξοικειωμένοι με τις κεφαλαιαγορές που εξετάζουν το ενδεχόμενο να επενδύσουν σε αυτές. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Το ESAP πρέπει να δρομολογηθεί προκειμένου να επιτευχθεί όχι μόνο ο στόχος της κεφαλαιαγοράς, αλλά και συμπληρωματικοί στόχοι πολιτικής, όπως η συμβολή των εταιρειών στους δείκτες ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών. Η παροχή πρόσβασης σε δεδομένα σε τρίτες χώρες θα μπορούσε να συμβάλει στην εξασφάλιση συμπληρωματικών επενδύσεων για τις εταιρείες της ΕΕ στο μέλλον. Το ESAP θα πρέπει να ακολουθεί το παράδειγμα της πύλης InvestEU και θα μπορούσε να στηρίξει την επιτυχή υλοποίηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (9). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να επιτευχθεί χρηματοοικονομικός (δράση 7 του σχεδίου δράσης για την Ένωση Κεφαλαιαγορών) και ψηφιακός γραμματισμός. Χρειάζεται επίσης ένας οδηγός για τον χρηματοοικονομικό γραμματισμό και τα δεδομένα. Θα μπορούσαν να καταρτιστούν και να προωθηθούν ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την κατανόηση της σημασίας των δεδομένων και για τη χρήση και την ανταλλαγή δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κονδύλια του ΕΚΤ+. Οι σωστές και κατάλληλες συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους που συμμετέχουν στη συλλογή και διαχείριση δεδομένων από διάφορες εταιρείες ή ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να αποτελούν διαρκή πηγή ανησυχίας. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να εισαχθεί στο ESAP ένα ελάχιστο σύνολο οικονομικών βασικών δεικτών επιδόσεων, που θα καθορίζεται σε επίπεδο ΕΕ και μια κοινή μεθοδολογία, ώστε να διασφαλίζεται καλύτερη και ευρύτερη χρήση. Πρέπει να διασφαλιστεί σαφής συνέργεια με το άρθρο 8 της ταξινόμησης της ΕΕ για τη βιωσιμότητα (10), δεδομένου ότι το ESAP περιλαμβάνει δεδομένα βιωσιμότητας. Το ESAP θα πρέπει να περιλαμβάνει ειδικό χώρο για τις στατιστικές της Πράσινης Συμφωνίας και τη συμβολή των εταιρειών στους δείκτες της Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επιθυμεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει τα οφέλη της ορθής και αναλογικής ρύθμισης και εποπτείας των παρόχων χρηματοοικονομικών δεδομένων και δεδομένων ΠΚΔ, καθώς αυτοί θα συνεχίσουν να επιτελούν καθοριστικό ρόλο, ανάντη και κατάντη, όταν τεθεί σε λειτουργία το ESAP. |
| --- | --- |

4.11.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Δράση 1, Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις — νέο σχέδιο δράσης, 24.9.2020, COM(2020) 590 final.

1

Ένωση Κεφαλαιαγορών για τα άτομα και τις επιχειρήσεις — νέο σχέδιο δράσης

(2)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για τα ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα (ΕΕ L 172 της 26.6.2019, σ. 56).

2

(3)  EE C 155, της 30.4.2021, σ. 20.

3

(4)  Διεθνής Οργάνωση Επιτροπών Εποπτείας Χρηματιστηρίων (2020), Έκθεση για τη βιώσιμη χρηματοδότηση και τον ρόλο των ρυθμιστικών αρχών κινητών αξιών και την IOSCO

4

(5)  https://blogs.imf.org/2019/09/10/a-capital-market-union-for-europe-why-its-needed-and-how-to-get-there

5

(6)  COM(2020) 66 final.

6

(7)  COM(2020) 591 final.

7

(8)  Παρόμοιο με το ευρωπαϊκό νέφος ανοικτής επιστήμης.

8

(9)  EE C 155 της 30.4.2021, σ. 20.

9

(10)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0852&from=EL

10

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/64 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/64

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2015/760 όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεων, τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου και τις απαιτήσεις διαφοροποίησης, τον δανεισμό ρευστών διαθεσίμων και άλλους κανόνες για τα κεφάλαια και όσον αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με τη χορήγηση αδειών, τις επενδυτικές πολιτικές και τους όρους λειτουργίας των ευρωπαϊκών μακροπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων»

[COM(2021) 722 final — 2021/0377 (COD)]

(2022/C 290/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Pierre BOLLON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Pierre BOLLON

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.3.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 111/1/0 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.3.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

111/1/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει σθεναρά την προτεινόμενη ισορροπημένη αναθεώρηση του κανονισμού για τα ευρωπαϊκά μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια (ΕΜΕΚ), δεδομένου ότι η προηγούμενη μορφή του δεν πέτυχε τους καθ' όλα θεμιτούς στόχους του. Η μετατόπιση των χρηματοδοτικών πόρων και των αποταμιεύσεων προς μακροπρόθεσμες επενδύσεις είναι ιδιαίτερα αναγκαία για την χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς ανάκαμψη μετά την πανδημία COVID και για τη διττή ψηφιακή και κλιματική μετάβαση. Από την άποψη αυτή, είναι πράγματι απαραίτητη η εμπεριστατωμένη επανεξέταση του κανονισμού ΕΜΕΚ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η διαδικασία έγκρισης δεν θα οδηγήσει στην προσθήκη νέων κανονιστικών απαιτήσεων που θα αποδυνάμωναν την τάση προς μεγαλύτερη απλούστευση όπως ορθά προτείνει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Τα «ΕΜΕΚ 2» συνιστούν επίκαιρη και σημαντική πρόταση που μπορεί να τονώσει ουσιαστικά την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην ΕΕ. Τα ΕΜΕΚ είναι μακροπρόθεσμα κεφάλαια που επωφελούνται από ένα «ευρωπαϊκό διαβατήριο». Θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη χρηματοδότηση της διττής κλιματικής και ψηφιακής μετάβασης, στη δημιουργία υποδομών μεταφορών και κοινωνικών υποδομών, στη χρηματοδότηση έργων στέγασης, καθώς και, φυσικά, στη χρηματοδότηση μικρών και μεσαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδίως καινοτόμων και νεοφυών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σε αυτό το στάδιο, δυστυχώς, δεν υπάρχει επαρκώς ακριβής εκτίμηση του συνολικού ελλείμματος στη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Απαιτείται ακόμη δουλειά σε ευρωπαϊκό επίπεδο για μια καλύτερη εκτίμηση, αλλά η ανάγκη χρηματοδότησης είναι αναμφίβολα μεγάλη και ανέρχεται σε πολλά τρισεκατομμύρια ευρώ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει με έμφαση τη σημασία της χρηματοδότησης της ουσιαστικής μετάβασης προς μια ευρωπαϊκή οικονομία με πολύ μικρότερη ένταση άνθρακα (και τελικά με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα) και της ευρωπαϊκής «Στρατηγικής χρηματοδότησης της μετάβασης προς μια βιώσιμη οικονομία». Είναι επίσης αναγκαίο να αυξηθεί η προσβασιμότητα των περιβαλλοντικών, κοινωνικών δεδομένων και διακυβέρνησης (ΠΚΔ) και οικονομικών δεδομένων, ιδίως μέσω του έργου του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Σημείου Πρόσβασης (ESAP) και, κυρίως, της αναγκαίας ρύθμισης και εποπτείας των παρόχων δεδομένων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα «ΕΜΕΚ 2» περιλαμβάνει στοχευμένες βελτιώσεις σε επιλέξιμες επενδύσεις. Αυτό θα διευρύνει το επενδυτικό σύμπαν των ΕΜΕΚ και θα στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα. Θα τους επιτρέψει επίσης να καλύψουν ευρύτερο γεωγραφικό πεδίο επενδύσεων εντός της Ευρώπης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσαρμογή των προηγούμενων αποτρεπτικών φραγμών στην πρόσβαση στα ΕΜΕΚ για τους ιδιώτες επενδυτές, οι οποίοι επί του παρόντος δεν μπορούν να επωφεληθούν από τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων επενδύσεων. Τα ΕΜΕΚ θα συμπληρώσουν συνεπώς τη σημερινή επιτυχία των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ). Πρόκειται για σημαντική κίνηση, πόσο μάλλον που η προστασία των επενδυτών ενισχύεται από τη νέα ισχυρή σύνδεση με τις υποχρεωτικές «αξιολογήσεις καταλληλότητας» βάσει της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID ΙΙ) και την αποσαφήνιση των κανόνων σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης με έμφαση τις πολυάριθμες προηγούμενες εκκλήσεις της για την ανάπτυξη της εκπαίδευσης των επενδυτών παντού στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θα είναι ανοικτή σε ΕΜΕΚ «μερικώς ανοικτού τύπου» (παράλληλα με τα ΕΜΕΚ «κλειστού τύπου») — δηλ. ΕΜΕΚ που μπορεί να είναι μεγάλα και διαφοροποιημένα και να επιτρέπουν εξαγορές (και εγγραφές) μετά από προθεσμία προειδοποίησης, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι οι δυνατότητες αυτές καθορίζονται σαφώς στα έγγραφα που παρέχονται στους πελάτες και εποπτεύονται από την αρμόδια εθνική αρχή. Προκειμένου να καταστούν πιο «ρευστά», αυτά τα ΕΜΕΚ θα πρέπει να είναι σε θέση να επενδύουν έως και 50 % (ενδεχομένως δε και περισσότερο) σε διαφοροποιημένα περιουσιακά στοιχεία σύμφωνα με τους κανόνες των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ). Περαιτέρω αύξηση του πιθανού επιπέδου επενδύσεων σε άλλα κεφάλαια θα βοηθούσε επίσης σημαντικά. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Δεδομένου ότι τα ΕΜΕΚ πρέπει να τηρούν αυστηρά τους κανόνες που ορίζονται σε ευρωπαϊκό κανονισμό, μια πρόσθετη θετική δράση θα ήταν να αξιολογήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την αξία και τη σκοπιμότητα να τους επιτρέψει να χρησιμοποιούν έναν διεθνή αριθμό αναγνώρισης τίτλου (ISIN) «.eu», βελτιώνοντας τη διαθεσιμότητα και την προβολή τους σε διασυνοριακό επίπεδο. Είναι ευπρόσδεκτος ο ισχυρός ρόλος της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) στην έγκριση ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων, στην προώθηση της εποπτικής σύγκλισης και στον συντονισμό του εποπτικού έργου, παράλληλα με τις ενεργές εθνικές ρυθμιστικές αρχές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Είναι σημαντικό να διευκολυνθεί η επιλεξιμότητα των ΕΜΕΚ για λογαριασμούς ταμιευτηρίου, για συμβάσεις ασφάλισης ζωής που συνδυάζουν ασφάλεια ζωής με επενδύσεις, για προγράμματα αποταμίευσης εργαζομένων και, φυσικά, για συνταξιοδοτικούς μηχανισμούς όπως το Πανευρωπαϊκό Συνταξιοδοτικό Προϊόν. Ταυτόχρονα, η τρέχουσα πρόταση αναδιατύπωσης της οδηγίας Φερεγγυότητα 2 και η μελλοντική αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τις δραστηριότητες και την εποπτεία των ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών (ΙΕΣΠ) θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ένα κίνητρο για τις ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές επιχειρήσεις να επενδύουν σε ΕΜΕΚ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Τέλος, οι Ευρωπαίοι επενδυτές σε ΕΜΕΚ θα πρέπει να μπορούν να επωφελούνται από τη «βέλτιστη φορολογική μεταχείριση» των αποταμιεύσεών τους στη χώρα διαμονής τους. Οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές θα πρέπει να επωφελούνται παντού στην Ευρώπη από σταθερούς φορολογικούς κανόνες που παρέχουν κίνητρα. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

| 2.1. | Ο κανονισμός ΕΜΕΚ αποτελεί ευρωπαϊκό πλαίσιο για τους οργανισμούς εναλλακτικών επενδύσεων (ΟΕΕ) που επενδύουν σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις, όπως έργα κοινωνικών υποδομών και υποδομών μεταφορών, ακίνητα και ΜΜΕ. Ο κανονισμός ΕΜΕΚ θεσπίζει ενιαίους κανόνες για την αδειοδότηση, τις επενδυτικές πολιτικές και τους όρους λειτουργίας και εμπορικής προώθησης των ΕΜΕΚ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σκοπός του κανονιστικού πλαισίου για τα ΕΜΕΚ είναι να διευκολύνει τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις θεσμικών και ιδιωτών επενδυτών σε αυτά τα είδη περιουσιακών στοιχείων και να παρέχει μια εναλλακτική, μη τραπεζική πηγή χρηματοδότησης στην πραγματική οικονομία |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η παρούσα αναθεώρηση αποσκοπεί στην ενίσχυση της αποδοχής των ΕΜΕΚ σε όλη την ΕΕ προς όφελος της ευρωπαϊκής οικονομίας και των επενδυτών. Αυτή, με τη σειρά της, θα στηρίξει τη συνεχή ανάπτυξη της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, η οποία έχει επίσης ως στόχο να διευκολύνει την πρόσβαση των εταιρειών της ΕΕ σε πιο σταθερή, βιώσιμη και διαφοροποιημένη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Από την έγκριση του αρχικού νομικού πλαισίου ΕΜΕΚ τον Απρίλιο του 2015, έχουν δρομολογηθεί μόλις 67 ΕΜΕΚ (μέχρι τον Φεβρουάριο του 2022) τα οποία διαχειρίζονται σχετικά μικρό αριθμό καθαρών στοιχείων ενεργητικού (που εκτιμώνται σε περίπου 2,4 δισ. ευρώ το 2021). Τα εν λόγω ΕΜΕΚ που έχουν λάβει άδεια, έχουν την έδρα τους μόνο σε τέσσερα κράτη μέλη (Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Λουξεμβούργο), και κανένα από τα άλλα κράτη μέλη δεν διέθετε εγχώρια ΕΜΕΚ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ενώ το ΕΜΕΚ εξακολουθεί να είναι ένα σχετικά νέο πλαίσιο, τα διαθέσιμα δεδομένα της αγοράς καταδεικνύουν ότι η ανάπτυξη της αγοράς δεν έχει κλιμακωθεί όπως αναμενόταν. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Με βάση την αξιολόγηση της λειτουργίας του νομικού πλαισίου για τα ΕΜΕΚ και τα σχόλια που υπέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη, τα πλεονεκτήματα των ΕΜΕΚ μειώνονται από τους περιοριστικούς κανόνες για τα επενδυτικά κεφάλαια και τους φραγμούς εισόδου για τους ιδιώτες επενδυτές, των οποίων το συνδυασμένο αποτέλεσμα μειώνει τη χρησιμότητα, την αποτελεσματικότητα και την ελκυστικότητα του νομικού πλαισίου των ΕΜΕΚ για τους διαχειριστές και τους επενδυτές. Οι περιορισμοί αυτοί είναι οι βασικοί παράγοντες στους οποίους οφείλεται η αδυναμία των ΕΜΕΚ να αναβαθμιστούν σημαντικά και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους να διοχετεύσουν επενδύσεις στην πραγματική οικονομία. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε αυτό το πλαίσιο, η επανεξέταση του κανονιστικού πλαισίου ΕΜΕΚ επιδιώκει την επιτάχυνση της αποδοχής και τη βελτίωση της ελκυστικότητας των ΕΜΕΚ μέσω στοχευμένων αλλαγών στους κανόνες που τα διέπουν. Αυτό σημαίνει ιδίως διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεων, επιτρέποντας πιο ευέλικτους κανόνες για τα κεφάλαια που περιλαμβάνουν τη διευκόλυνση των στρατηγικών αμοιβαίων κεφαλαίων που επενδύουν σε άλλα αμοιβαία κεφάλαια, και μειώνοντας τους αδικαιολόγητους φραγμούς που εμποδίζουν τους ιδιώτες επενδυτές να έχουν πρόσβαση σε ΕΜΕΚ, και ειδικότερα όσον αφορά την απαίτηση αρχικής επένδυσης ύψους 10 000 ευρώ και τη μέγιστη απαίτηση συνολικού ορίου 10 % για τους ιδιώτες επενδυτές των οποίων τα χρηματοοικονομικά χαρτοφυλάκια είναι κάτω από 500 000 ευρώ. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Επιπλέον, η πρόταση αποσκοπεί να καταστήσει ελκυστικότερη τη δομή των ΕΜΕΚ με τη χαλάρωση επιλεγμένων κανόνων για τα ΕΜΕΚ που διανέμονται αποκλειστικά σε επαγγελματίες επενδυτές. Η επανεξέταση του νομικού πλαισίου για τα ΕΜΕΚ θεσπίζει επίσης έναν προαιρετικό μηχανισμό για το παράθυρο ρευστότητας με σκοπό την παροχή πρόσθετης ρευστότητας σε επενδυτές ΕΜΕΚ και σε νεοεισερχόμενους επενδυτές, χωρίς να απαιτείται ανάληψη από το κεφάλαιο των ΕΜΕΚ. Η πρόταση επιδιώκει επίσης να εξασφαλίσει την ύπαρξη κατάλληλων διασφαλίσεων για την προστασία των επενδυτών. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την προτεινόμενη ισορροπημένη αναθεώρηση του κανονισμού ΕΜΕΚ, δεδομένου ότι η προηγούμενη μορφή του δεν πέτυχε τους καθ' όλα θεμιτούς στόχους του. Η εν λόγω ευπρόσδεκτη αναθεώρηση είχε ήδη ληφθεί υπόψη στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ένωση Κεφαλαιαγορών» (1) ως ακρογωνιαίος λίθος του νέου σχεδίου δράσης για την Ένωση Κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Πράγματι, πέρα από τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της ασφάλειας των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, η μετατόπιση των χρηματοδοτικών πόρων και των αποταμιεύσεων προς μακροπρόθεσμες επενδύσεις είναι ιδιαίτερα αναγκαία για την χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς ανάκαμψη μετά την πανδημία COVID και για τη διττή ψηφιακή και κλιματική μετάβαση. Από την άποψη αυτή, είναι πράγματι απαραίτητη η εμπεριστατωμένη επανεξέταση του κανονισμού ΕΜΕΚ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η διαδικασία έγκρισης δεν θα οδηγήσει στην προσθήκη νέων κανονιστικών απαιτήσεων που θα αποδυνάμωναν την τάση προς μεγαλύτερη απλούστευση όπως ορθά προτείνει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τα ΕΜΕΚ είναι μακροπρόθεσμα κεφάλαια που μπορούν να διατεθούν εμπορικά και να εγγραφούν σε διασυνοριακή βάση σε ολόκληρη την Ένωση, καθώς επωφελούνται από ένα «ευρωπαϊκό διαβατήριο». Θα μπορέσουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία υποδομών (όπως οι μεταφορές και η ενέργεια), στην αναβάθμιση της στέγασης, στη χρηματοδότηση της έρευνας και της ανάπτυξης και, φυσικά, στη χρηματοδότηση μικρών και μεσαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και νεοφυών επιχειρήσεων (επενδύσεις που δεν επωφελούνται γενικά από τη ρευστότητα που παρέχεται μέσω εισαγωγής στις χρηματοπιστωτικές αγορές), προωθώντας έτσι τη δημιουργία θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης με έμφαση τη σημασία της χρηματοδότησης της ουσιαστικής μετάβασης προς μια ευρωπαϊκή οικονομία χωρίς αποκλεισμούς και πολύ μικρότερης έντασης άνθρακα (και τελικά με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα), καθώς και της ευρωπαϊκής «στρατηγικής για τη χρηματοδότηση της μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία», ιδίως της προτεινόμενης οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες και της προβλεπόμενης κοινωνικής «ταξινομίας». Είναι επίσης αναγκαίο να αυξηθεί η προσβασιμότητα των ΠΚΔ και των οικονομικών δεδομένων, ιδίως μέσω του έργου του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Σημείου Πρόσβασης (ESAP) και, κυρίως, της αναγκαίας ρύθμισης και εποπτείας των παρόχων δεδομένων. Οι εργασίες για τα σήματα ΠΚΔ θα πρέπει επίσης να επιταχυνθούν για την παροχή καθοδήγησης στους επενδυτές ΕΜΕΚ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η καλά σταθμισμένη και αναλογική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα «ΕΜΕΚ 2» περιλαμβάνει ορθά στοχευμένες βελτιώσεις σε επιλέξιμες επενδύσεις που θα επιτρέψουν ισχυρότερη στήριξη της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας μέσω των ΕΜΕΚ. Ως εκ τούτου, σημαντικός αριθμός τους θα είναι πιο διαφοροποιημένος, καθώς το επενδυτικό σύμπαν των ΕΜΕΚ θα διευρυνθεί, αυξάνοντας τον αριθμό των ευκαιριών. Άλλα κεφάλαια θα είναι πιο συγκεντρωμένα, εστιάζοντας σε βασικές επενδύσεις. Οι αλλαγές θα επιτρέψουν επίσης στα ΕΜΕΚ να καλύψουν ευρύτερο γεωγραφικό πεδίο επενδύσεων εντός της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσαρμογή των προηγούμενων αποτρεπτικών φραγμών στην πρόσβαση των ιδιωτών επενδυτών σε ΕΜΕΚ. Δεδομένου του τεράστιου όγκου των αποταμιεύσεων που δεν μπορούν σήμερα να επωφεληθούν από την απόδοση των μακροπρόθεσμων επενδύσεων, πρόκειται για σημαντική κίνηση, ιδίως σε ένα πλαίσιο χαμηλών (αν και σε ορισμένες περιπτώσεις αυξανόμενων) επιτοκίων και πληθωριστικών πιέσεων. Όσον αφορά την προστασία των επενδυτών, η παροχή ευρύτερου φάσματος επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και επενδυτικών στρατηγικών έχει μεγάλη σημασία και θα είναι αποτελεσματικότερη από τους λεπτομερείς περιορισμούς του 2015, οι οποίοι είχαν το μειονέκτημα του σοβαρού περιορισμού της προσφοράς κεφαλαίων σε επενδυτές τόσο θεσμικούς όσο και μικροεπενδυτές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη νέα ισχυρή σύνδεση με τις υποχρεωτικές «αξιολογήσεις καταλληλότητας» της οδηγίας MiFID, καθώς και για την αποσαφήνιση των κανόνων σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει επίσης με έμφαση τις πολυάριθμες προηγούμενες εκκλήσεις της για την ανάπτυξη της εκπαίδευσης των επενδυτών παντού στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ένας τύπος ΕΜΕΚ έχει χαρακτηριστικά που τα καθιστούν παρόμοια με τα «κλειστού τύπου» κεφάλαια. Σύμφωνα με αυτά, ο κλασικός τρόπος παροχής ρευστότητας στους επενδυτές είναι, όπως προτείνεται, προαιρετικοί «μηχανισμοί παράθυρων» μέσω μηχανισμών δευτερογενούς διαπραγμάτευσης, αλλά οι μηχανισμοί αυτοί είναι συχνά δύσκολο ή ακόμη και πρακτικά αδύνατον να εφαρμοστούν, ιδίως όταν οι «ειδικοί διαπραγματευτές» σπανίζουν (κίνδυνος που επισημαίνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 16ης Οκτωβρίου 2013, ο οποίος δυστυχώς έχει υλοποιηθεί). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, παράλληλα με τα «ΕΜΕΚ κλειστού τύπου», η ΕΟΚΕ θα είναι επίσης ανοικτή σε ΕΜΕΚ «μερικώς ανοικτού τύπου» (2), δηλαδή σε ΕΜΕΚ που μπορεί να είναι μεγάλα και διαφοροποιημένα και να επιτρέπουν περιοδικά (π.χ. δύο φορές το χρόνο) εξαγορές (καθώς και εγγραφές) μετά από προθεσμία προειδοποίησης (π.χ. 90 ημέρες), υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι οι δυνατότητες αυτές καθορίζονται σαφώς από τον διαχειριστή των ΕΜΕΚ στην τεκμηρίωση που παρέχεται στους πελάτες και εποπτεύεται από την αρμόδια εθνική αρχή. Η πρόταση της Επιτροπής για την παροχή μεγαλύτερης σαφήνειας στα ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα όσον αφορά το ποσοστό απόσυρσης της εξαγοράς αποτελεί ένα θετικό πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, το οποίο θα πρέπει να ακολουθήσουν και άλλοι. Προκειμένου να καταστούν πιο «ρευστά», αυτά τα μερικώς ανοικτού τύπου ΕΜΕΚ θα πρέπει να είναι σε θέση να επενδύουν έως και 50 % (ενδεχομένως δε και περισσότερο) σε διαφοροποιημένα περιουσιακά στοιχεία σύμφωνα με τους κανόνες των ΟΣΕΚΑ. Περαιτέρω αυξήσεις του πιθανού επιπέδου επενδύσεων σε άλλα κεφάλαια θα βοηθούσαν επίσης σημαντικά. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται μέσω των ΕΜΕΚ να επενδύονται ουσιαστικά στην οικονομία της ΕΕ, λόγω του σκληρού ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και της ανάγκης χρηματοδότησης της διττής μετάβασης. Σε αυτό το στάδιο, δυστυχώς, δεν υπάρχει επαρκώς ακριβής εκτίμηση του ελλείμματος στη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Απαιτείται ακόμη δουλειά σε ευρωπαϊκό επίπεδο για μια καλύτερη εκτίμηση, αλλά η ανάγκη χρηματοδότησης είναι αναμφίβολα μεγάλη και ανέρχεται σε πολλά τρισεκατομμύρια ευρώ (χαμηλό μονοψήφιο ποσοστό του ΑΕγχΠ της ΕΕ), εάν συνυπολογιστούν οι ανάγκες για το κλίμα και τη βιωσιμότητα, για ίδια κεφάλαια και καινοτόμες ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, για υποδομές μεταφορών και, κυρίως, για κοινωνικές υποδομές. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Δεδομένου ότι τα ΕΜΕΚ πρέπει να τηρούν αυστηρά τους κανόνες που ορίζονται σε ευρωπαϊκό κανονισμό, μια πρόσθετη θετική δράση θα ήταν να αξιολογήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την αξία και τη σκοπιμότητα να τους επιτρέψει να χρησιμοποιούν έναν κωδικό ISIN «.eu», βελτιώνοντας τη διαθεσιμότητα και την προβολή τους σε διασυνοριακό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, στο πλαίσιο αυτό, την ενίσχυση του μητρώου ΕΜΕΚ που προτείνει η Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη θέσπιση και την επιβολή σαφών κανόνων σε επίπεδο ΕΕ, υπό τον αποτελεσματικό ηγετικό ρόλο της ESMA και με τη δέουσα συνεργασία των ενεργών εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Ειδικότερα, οι κανόνες πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι διαχειριστές ΕΜΕΚ ενσωματώνουν κατάλληλα εργαλεία διαχείρισης ρευστότητας (LMT) στα κεφάλαια που δημιουργούν και παρέχουν επίσης σαφείς και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τις προμήθειες και τους κινδύνους, όπως προβλέπεται ήδη από τον κανονισμό σχετικά με τα έγγραφα βασικών πληροφοριών που αφορούν συσκευασμένα επενδυτικά προϊόντα για ιδιώτες επενδυτές και επενδυτικά προϊόντα βασιζόμενα σε ασφάλιση (PRIIP) και την νομοθεσία MiFID. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Είναι σημαντικό να διευκολυνθεί η επιλεξιμότητα των ΕΜΕΚ για λογαριασμούς ταμιευτηρίου, για ασφαλιστήρια ζωής μεταβλητού κεφαλαίου, για προγράμματα αποταμίευσης εργαζομένων και, φυσικά, για συνταξιοδοτικούς μηχανισμούς όπως το Πανευρωπαϊκό Συνταξιοδοτικό Προϊόν. Ταυτόχρονα, η τρέχουσα πρόταση αναδιατύπωσης της οδηγίας Φερεγγυότητα 2 και η μελλοντική αναθεώρηση της οδηγίας ΙΕΣΠ θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ένα κίνητρο για τις ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές επιχειρήσεις να επενδύουν σε ΕΜΕΚ. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Τέλος, οι Ευρωπαίοι επενδυτές σε ΕΜΕΚ θα πρέπει να μπορούν να επωφελούνται από τη «βέλτιστη φορολογική μεταχείριση» των αποταμιεύσεών τους στη χώρα διαμονής τους. Δυστυχώς, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η βραχυπρόθεσμη αποταμίευση σε ρευστά περιουσιακά στοιχεία είναι σήμερα πολύ συχνά ευνοϊκή από δημοσιονομική άποψη, στέλνοντας στους επενδυτές το λάθος μήνυμα ότι είναι καλύτερο να «προτιμούν τη ρευστότητα», ακόμη και όταν θα μπορούσαν να είναι περισσότερο προσανατολισμένοι προς μακροπρόθεσμους στόχους. Σε κάθε περίπτωση, οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές θα πρέπει να επωφελούνται από σταθερούς φορολογικούς κανόνες που παρέχουν κίνητρα. |
| --- | --- |

3.12.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 20.

1

(2)  Όπως προβλέπεται επί του παρόντος στο επικείμενο σύστημα μακροπρόθεσμων περιουσιακών στοιχείων (Long Term Asset Fund — LTAF) στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η πλειονότητα όσων απάντησαν στην έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων της Επιτροπής είχε την ίδια άποψη (βλ. σ. 73).

2

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/68 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/68

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 όσον αφορά την ενίσχυση της διαφάνειας των δεδομένων της αγοράς, την άρση των εμποδίων στην εμφάνιση ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, τη βελτιστοποίηση των υποχρεώσεων διαπραγμάτευσης και την απαγόρευση είσπραξης πληρωμής για τη διαβίβαση εντολών πελατών»

[COM(2021) 727 final — 2021/0385 (COD)]

(2022/C 290/12)

| Εισηγητής: | ο κ. Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Jörg Freiherr FRANK VON FÜRSTENWERTH

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 3.2.2022
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 27.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 3.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 210/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 3.2.2022

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 27.1.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

3.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

210/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως ανακοίνωσε στο σχέδιο δράσης για την Ένωση Κεφαλαιαγορών του 2020 (1), υπέβαλε εγκαίρως πρόταση για τη θέσπιση ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών για κάθε κατηγορία στοιχείων ενεργητικού, διαπραγματεύσιμων αμοιβαίων κεφαλαίων, ομολόγων και παραγώγων χρηματοπιστωτικών μέσων. Πρόκειται για ένα ακόμη βήμα προς την υλοποίηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η οικοδόμηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών αποτελεί προτεραιότητα και σημαντική προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας πραγματικής ενιαίας αγοράς για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και για τη μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση των ενοποιημένων ευρωπαϊκών δελτίων συναλλαγών και τα σχετικά συνοδευτικά μέτρα. Εάν εφαρμοστούν ορθά, θα βελτιώσουν σημαντικά τη διαφάνεια και τη διαθεσιμότητα των δεδομένων της αγοράς, θα ευθυγραμμίσουν το ρυθμιστικό περιβάλλον των τόπων εκτέλεσης και θα ενισχύσουν τις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές. Η εδραιωμένη διαφάνεια θα μετριάσει σημαντικά τις επιπτώσεις του ακόμη υψηλού κατακερματισμού των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αποδίδει μεγάλη σημασία στη διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης χωρίς διακρίσεις στα δεδομένα της αγοράς για όλους, ιδίως, για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και, γενικότερα, για τους ιδιώτες επενδυτές. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μειώσει την υφιστάμενη ασύμμετρη πληροφόρηση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει περαιτέρω δραστηριότητες στο πλαίσιο της οικοδόμησης της Ένωσης Κεφαλαιαγορών για την ενίσχυση της ανάπτυξης της πολύ ποικιλόμορφης νοοτροπίας μετοχικού κεφαλαίου σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτό περιλαμβάνει, εκτός από κανόνες πρόληψης για την προστασία των καταναλωτών που αποσκοπούν στη δημιουργία εμπιστοσύνης, κυρίως μέτρα για τη βελτίωση της εκπαίδευσης των καταναλωτών. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει μεγάλη σημασία στις πτυχές της υγείας, της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας σε όλα τα μέτρα που αποσκοπούν στην οικοδόμηση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Αυτό περιλαμβάνει τη διασφάλιση ότι οι ανθρώπινοι πόροι των ευρωπαϊκών και των εθνικών εποπτικών αρχών αντικατοπτρίζουν τα αυξημένα καθήκοντα. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Όσον αφορά το αμφιλεγόμενο ζήτημα της απαγόρευσης είσπραξης πληρωμής για τη διαβίβαση εντολών πελατών με σκοπό την εκτέλεση (Payment for Orderflow, PFOF/πληρωμή για ροή ιδιωτικών εντολών), η ΕΟΚΕ συνιστά να ενισχυθεί η ακόλουθη αρχή: Οι χρηματοπιστωτικοί διαμεσολαβητές θα πρέπει να επιλέγουν τον τόπο διαπραγμάτευσης ή τον αντισυμβαλλόμενο για την εκτέλεση των συναλλαγών των πελατών τους αποκλειστικά και μόνον βάσει του κριτηρίου της επίτευξης βέλτιστης εκτέλεσης για τους πελάτες τους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι η υλική και άυλη αμοιβή των χρηματοπιστωτικών διαμεσολαβητών από τον τόπο διαπραγμάτευσης ή τον αντισυμβαλλόμενο για τη μεταβίβαση των εντολών εκτέλεσης είναι θεμελιωδώς αντίθετη προς αυτήν την αρχή. |
| --- | --- |

1.6.

2.   Πλαίσιο της γνωμοδότησης

| 2.1. | Στις 25 Νοεμβρίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών (δέσμη μέτρων για την Ένωση Κεφαλαιαγορών). Η δέσμη μέτρων αποτελείται από μια ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τέσσερις νομικές πράξεις (2). Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τις κεφαλαιαγορές, η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει την επανεξέταση του κανονισμού για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFIR) (3), ο οποίος ουσιαστικά καθορίζει τους κανόνες για τις υποδομές των χρηματοπιστωτικών αγορών και, μαζί με την ευρωπαϊκή οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (4) (MiFID II), παρέχει το κανονιστικό πλαίσιο για την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.1.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1.   Παρουσίαση της πρότασης

| 3.1.1. | Οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στη δέσμη μέτρων για τις κεφαλαιαγορές έχουν ως κοινό στόχο τη βελτίωση της διαφάνειας στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές που εξακολουθούν να είναι κατακερματισμένες. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί αυτόν τον στόχο, δεδομένου ότι, χωρίς επαρκή διαφάνεια και αξιόπιστα και γρήγορα διαθέσιμα δεδομένα, η οικοδόμηση μιας Ένωσης Κεφαλαιαγορών θα αποτύχει. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις του κανονισμού MiFIR θα έχουν εν προκειμένω μεγάλη σημασία και αφορούν κατά βάση τις υποδομές της αγοράς, καθώς οι κανόνες για την προστασία των επενδυτών καλύπτονται ήδη από την «άμεση λύση MiFID» (MiFID-Quick-Fix) από τις αρχές του 2021 στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19 (5). |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια των αγορών κινητών αξιών είναι επίσης αναγκαία για την παροχή καλύτερης πρόσβασης στις κεφαλαιαγορές για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και, γενικότερα, για τους ιδιώτες επενδυτές. Είναι αλήθεια ότι, επί του παρόντος, όλες οι πλατφόρμες εκτέλεσης υποχρεούνται ήδη να δημοσιεύουν πληροφορίες, για παράδειγμα, σχετικά με τον όγκο, τον χρόνο και το κόστος των συναλλαγών. Ωστόσο, η συλλογή αυτών των στοιχείων με ενοποιημένο τρόπο —παρέχοντας έτσι μια πραγματική εικόνα της αγοράς— είναι ίσως μόνο δυνατή για τις μεγάλες επενδυτικές επιχειρήσεις και μόνο με σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Συνεπώς, κανείς δεν μπορεί να είναι σήμερα σίγουρος ότι θα πετύχει την καλύτερη προσφορά. Ωστόσο, η εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα της αγοράς είναι ζωτικής σημασίας. Αυτό ισχύει ιδίως για τις πληροφορίες σχετικά με τη βιωσιμότητα, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη δημιουργία βιώσιμων χρηματοπιστωτικών αγορών στο πλαίσιο της υλοποίησης της Πράσινης Συμφωνίας και διαδραματίζουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο. Εν προκειμένω, υπάρχει σημαντική ουσιαστική σχέση με το ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης και την απλοποιημένη παροχή πληροφοριών σχετικά με τη βιωσιμότητα (Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης). |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η ταχεία, αξιόπιστη και εύκολη πρόσβαση στα δεδομένα της αγοράς και η συνεπαγόμενη διαφάνεια θα ενισχύσουν επίσης τον ανταγωνισμό μεταξύ των τόπων διαπραγμάτευσης, δεδομένου ότι, υπό συνθήκες διαφάνειας, οι συναλλαγές κινητών αξιών πραγματοποιούνται εκεί όπου πρέπει να επιτευχθεί η καλύτερη τιμή και όπου η ρευστότητα είναι υψηλή. Η διαφάνεια όσον αφορά τα κρυπτοστοιχεία στο σύστημα των ενοποιημένων ευρωπαϊκών δελτίων συναλλαγών αποτελεί επίσης ουσιαστική πτυχή για τους ιδιώτες επενδυτές και τους θεσμικούς επενδυτές. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Τα ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών —ένα για κάθε κατηγορία στοιχείων ενεργητικού (μετοχές, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια, ομόλογα και παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα)— αποτελούν βασικό εργαλείο για τη μείωση των υφιστάμενων ασυμμετριών στην πληροφόρηση. Μπορούν επίσης να συμβάλουν στη μείωση μερικώς της κυριαρχίας των συναλλαγών υψηλής συχνότητας. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον ανταγωνισμό στις υποδομές της αγοράς και θεωρεί σημαντικό να διασφαλίζεται ότι ο ανταγωνισμός είναι θεμιτός και ότι πραγματοποιείται στο ίδιο κανονιστικό επίπεδο. Το ρυθμιστικό αρμπιτράζ μεταξύ τόπων διαπραγμάτευσης θα πρέπει να εξαιρείται. Μολονότι ο κανονισμός για τις υποδομές των ευρωπαϊκών αγορών (κανονισμός EMIR) είναι άμεσα εφαρμόσιμος στα κράτη μέλη, είναι σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθεί στενά τις συνοδευτικές εθνικές νομοθετικές πράξεις και την πρακτική εφαρμογή τους, καθώς και τις εθνικές εποπτικές πρακτικές, με σκοπό τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, και να ζητεί, όπου απαιτείται, από τα κράτη μέλη να προβαίνουν σε προσαρμογές και, όπου είναι αναγκαίο, να επιβάλλει κυρώσεις για τις παραβάσεις. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η εισαγωγή των ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών, ήτοι κεντρικών βάσεων δεδομένων που παρέχουν εύκολη πρόσβαση σε ενοποιημένα δεδομένα της αγοράς για όλους τους επενδυτές (μικρούς και μεγάλους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, συνταξιοδοτικά ταμεία, ιδιώτες επενδυτές) καθώς και για όλους τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, είτε είναι μεγάλοι είτε μικροί, θα μειώσει το πλεονέκτημα πληροφόρησης των μεγάλων παρόχων και θα διευκολύνει σημαντικά την πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές, καθιστώντας τις κατ’ αυτόν τον τρόπο πιο αποτελεσματικές μελλοντικά. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Τα ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας, όπως η απότομη αύξηση των τιμών και η πτώση των τιμών, μέσω της βελτίωσης της διαφάνειας. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η διαφάνεια που δημιουργείται από τα ενοποιημένα δελτία συναλλαγών και, ως εκ τούτου, η πιο απρόσκοπτη πρόσβαση στα δεδομένα της αγοράς και για τους ιδιώτες επενδυτές δεν υποκαθιστούν την ανάγκη για ένα επαρκώς ανεπτυγμένο υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών. Η διευκόλυνση της πρόσβασης των ιδιωτών επενδυτών σε δεδομένα υπενθυμίζει την ανάγκη να ενισχυθούν οι προσπάθειες για τη διασφάλιση επαρκούς εκπαίδευσης των καταναλωτών σχετικά με χρηματοοικονομικά θέματα, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να διαχειρίζονται με υπευθυνότητα τις ευκαιρίες και τους κινδύνους των κεφαλαιαγορών. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Η δημιουργία των ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών αποτελεί επίσης σημαντικό βήμα στο ζήτημα της δεοντολογίας των δεδομένων, το οποίο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στον ψηφιοποιημένο κόσμο, όπου τα δεδομένα αποτελούν αγαθό και βασικό παράγοντα για τη συμμετοχή στην οικονομική και την κοινωνική ζωή. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της χωρίς διακρίσεις πρόσβασης στα δεδομένα της αγοράς. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η θέσπιση των ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών επιτρέπει την πρόσβαση σε βασικά δεδομένα, ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, οι οποίοι, διαφορετικά, δεν θα είχαν πρόσβαση λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων. Επομένως, η εισαγωγή των ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών ανταποκρίνεται στην ανάγκη πρόσβασης σε πληροφορίες στις χρηματοπιστωτικές αγορές με ηθικό τρόπο. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στήριξε τις προτάσεις της σε εντατικές συζητήσεις σχετικά με τον αντίκτυπό τους στην αγορά τόσο στους ευρωπαϊκούς τόπους διαπραγμάτευσης όσο και στον διεθνή ανταγωνισμό. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προβλέψει τη μεταγενέστερη αξιολόγηση των νέων κανόνων. |
| --- | --- |

3.1.9.

3.2.   Ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών, άρθρα 22 και 27 της πρότασης MiFIR

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πλήρη υποστήριξή της (6) στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καθιέρωση των ενοποιημένων ευρωπαϊκών δελτίων συναλλαγών. Εάν εφαρμοστούν σωστά από τεχνική άποψη, θα επιτρέψουν σε όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά να έχουν πρόσβαση σε σχεδόν πραγματικό χρόνο σε δεδομένα συναλλαγών από όλους τους τόπους διαπραγμάτευσης της ΕΕ, όπως μετοχές, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια, ομόλογα και παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα. Ως εκ τούτου, τα ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών αναμένεται να συμβάλουν σημαντικά στη διάλυση των κατακερματισμένων αγορών. Ωστόσο, η επιτυχία των ενοποιημένων ευρωπαϊκών δελτίων συναλλαγών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πρακτική εφαρμογή τους (υποχρέωση παροχής δεδομένων, πρότυπα δεδομένων, πρόσβαση σε δεδομένα, ποιότητα των δεδομένων, ασφάλεια των δεδομένων, προστασία των δεδομένων, κατά περίπτωση, αντιμετώπιση των προβλημάτων διαφάνειας όσον αφορά την απόδοση διεθνούς αριθμού αναγνώρισης τίτλων [ISIN-International Securities Identification Number] σε παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους [και όχι σε καθημερινή βάση] και την αποκλειστική ταυτοποίησή τους, χρήση τεχνολογιών αιχμής, επιχειρησιακή ανθεκτικότητα, εύκολη και οικονομικά αποδοτική πρόσβαση). |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Για να είναι επιτυχείς, όλοι οι πάροχοι δεδομένων πρέπει να υπόκεινται στις ίδιες αυστηρές απαιτήσεις ποιότητας, είτε πρόκειται για χρηματιστήρια είτε για τράπεζες, είτε για συμβατικούς παρόχους δεδομένων είτε εταιρείες χρηματοπιστωτικής τεχνολογίας, χωρίς διακρίσεις. Επιπλέον, η ποιότητα των δεδομένων και μια υγιής δομή διακυβέρνησης αποτελούν επίσης βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχία. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό η ποιότητα των δεδομένων και η διαχείριση του συστήματος ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών να παρακολουθούνται συνεχώς και, εάν χρειάζεται, να αναθεωρούνται. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ισορροπημένη πρόταση να δοθεί στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ) κεντρικός ρόλος στη δημιουργία και τη συνεχή παρακολούθηση των ενοποιημένων ευρωπαϊκών δελτίων συναλλαγών. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι η ΕΑΚΑΑ —καθώς και οι εθνικές εποπτικές αρχές στον τομέα της εποπτείας των κινητών αξιών— θα διαθέτουν επίσης τους αναγκαίους οικονομικούς, υλικούς και ανθρώπινους πόρους για τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Οι διαδικασίες επιλογής για έναν διαχειριστή των ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών για κάθε κατηγορία στοιχείων ενεργητικού έχουν μεγάλη σημασία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικές τις ομαλές και διαφανείς διαδικασίες επιλογής και αυτό κυρίως διότι οι πρώτοι διαχειριστές των ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών θα έχουν σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όσον αφορά την εκ νέου προκήρυξη διαγωνισμού μετά από πέντε έτη. Ως εκ τούτου, είναι επιθυμητό οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών να καλύπτουν ένα ευρύ ανταγωνιστικό περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι τόσο τα κριτήρια επιλογής όσο και οι οργανωτικές απαιτήσεις για τους παρόχους ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών καθορίζονται λεπτομερώς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθή την προσέγγιση σύμφωνα με την οποία οι πάροχοι ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών θα πρέπει να δημοσιεύουν στατιστικά στοιχεία επιδόσεων και εκθέσεις συμβάντων σχετικά με την ποιότητα των δεδομένων στον δικτυακό τους τόπο, στον οποίο παρέχουν δωρεάν πρόσβαση, στο τέλος κάθε τριμήνου. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Τα ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών θα αποτελέσουν επίσης ουσιώδες βήμα και εργαλείο που θα επιτρέψει στους παρόχους επενδυτικών υπηρεσιών να εκπληρώσουν το καθήκον τους περί «βέλτιστης εκτέλεσης» (best execution) των συναλλαγών των πελατών (άρθρο 27 παράγραφος 2 της οδηγίας MiFID II) με πιο τεκμηριωμένο και απλό τρόπο που θα στηρίζεται σε μια ευρύτερη βάση. Για τους ιδιώτες επενδυτές ειδικότερα, το βασικό κριτήριο θα είναι η επίτευξη της καλύτερης τιμής. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, ωστόσο, ότι τα ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν την αρχή της «βέλτιστης εκτέλεσης». |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Τα ενοποιημένα ευρωπαϊκά δελτία συναλλαγών μπορούν να είναι πλήρως αποτελεσματικά μόνον εάν οι διαφορετικές πλατφόρμες εκτέλεσης στην αγορά υπόκεινται σε ίσους όρους ανταγωνισμού. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει, ως εκ τούτου, τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διασφάλιση της πλήρους διαφάνειας στις πλατφόρμες διαπραγμάτευσης, και ιδίως την απαγόρευση των αδιαφανών δεξαμενών (dark pools), όπου οι διαπραγματευτές δεν υπόκεινται σε απαιτήσεις διαφάνειας. |
| --- | --- |

3.2.6.

3.3.   Υποχρέωση τόπου διαπραγμάτευσης για παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα, άρθρο 28 της πρότασης MiFIR

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διορθώνει ένα συστηματικό σφάλμα που προέκυψε με τη δημοσίευση του κανονισμού EMIR Refit. Στο μέλλον, οι μικροί χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι θα εξαιρούνται νομικά από την υποχρέωση του τόπου διαπραγμάτευσης και, όπως ίσχυε και πριν, από την υποχρέωση εκκαθάρισης. |
| --- | --- |

3.3.1.

3.4.   Τόπος διαπραγμάτευσης για μετοχές, άρθρο 23 της πρότασης MiFIR

| 3.4.1. | Η πρόταση περιορίζει την υποχρέωση του τόπου διαπραγμάτευσης για μετοχές με διεθνείς αριθμούς αναγνώρισης τίτλων (ISIN) από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακόμη κι αυτές εξαιρούνται από την υποχρέωση του τόπου διαπραγμάτευσης όταν οι συναλλαγές εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης πραγματοποιούνται στο τοπικό νόμισμα. Η πρόταση είναι επωφελής από την οπτική του επενδυτή, δεδομένου ότι μπορούν να επιτευχθούν οι βέλτιστες τιμές ακόμη και για τίτλους με τόπο διαπραγμάτευσης εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό ισχύει ιδίως για τίτλους με κωδικό ISIN της ΕΕ που αποτελούν όμως κυρίως αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο χρηματιστήριο του Λονδίνου. Η ΕΟΚΕ, συμφωνεί, ως εκ τούτου, ρητά με την πρόταση. |
| --- | --- |

3.4.1.

3.5.   Πληρωμή για ροή ιδιωτικών εντολών (PFOF/Payment for Order Flow), άρθρο 39 στοιχείο α) του κανονισμού MiFIR

| 3.5.1. | Η πρόταση απαγορεύει την εφαρμογή του μοντέλου αμοιβών, γνωστό ως PFOF, στο πλαίσιο του οποίου οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί εισπράττουν αμοιβές από τους εμπορικούς εταίρους τους για να κατευθύνουν τις δραστηριότητες των πελατών τους στον εν λόγω εμπορικό εταίρο. Το PFOF είναι πρωτίστως ένα μοντέλο χρηματοδότησης για τους διαδικτυακούς μεσίτες, το οποίο συχνά αποτελεί οικονομικά αποδοτική εναλλακτική λύση έναντι της παραδοσιακής χρηματιστηριακής συναλλαγής, ιδίως για τους ιδιώτες επενδυτές. Ειδικότερα, στην περίπτωση των λεγόμενων μεσιτών μηδενικής προμήθειας (zero commission broker), η πρακτική συνίσταται στην απαίτηση από τους πελάτες μιας μικρής μόνο αμοιβής για την παραγγελία, ενώ ο μεσίτης πληρώνεται από τις «επιστροφές» στον τόπο διαπραγμάτευσης. Σε πολλές περιπτώσεις, όλες οι εντολές διαπραγμάτευσης επικεντρώνονται σε έναν εμπορικό εταίρο. Οι εν λόγω «επιστροφές» δεν γνωστοποιούνται στους πελάτες. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ΕΑΚΑΑ (7) ότι η πρακτική αυτή δεν συνάδει με την υποχρέωση βέλτιστης εκτέλεσης και την απαιτούμενη διαφάνεια των τιμών. Από την άλλη πλευρά, αυτοί οι διαδικτυακοί μεσίτες προσφέρουν φθηνή και εύκολη πρόσβαση σε επενδυτικές υπηρεσίες, ιδίως για τους ιδιώτες επενδυτές. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη διασφάλισης της ίδιας διαφάνειας ως προς το κόστος και ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών χρηματοπιστωτικής τεχνολογίας και των συμβατικών παρόχων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα αυτό κατά την περαιτέρω νομοθετική διαδικασία. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί κατά πόσον, παρά τις νομικές ανησυχίες (βέλτιστη εκτέλεση), το PFOF δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί ακατάλληλο για λόγους διάρθρωσης της αγοράς απλώς και μόνο επειδή θα εκτρέψει υπερβολικά μεγάλο όγκο συναλλαγών από τα χρηματιστήρια και, ως εκ τούτου, θα θέσει σε κίνδυνο τη λειτουργία των χρηματιστηρίων στο σύνολό τους. Η μείωση της ρευστότητας της αγοράς θα ήταν εντελώς αντίθετη προς τους στόχους της Ένωσης Κεφαλαιαγορών. Ειδικότερα, θα έβλαπτε σοβαρά την αναγκαία διαφάνεια της αγοράς (ιδίως την προσυναλλακτική διαφάνεια) και θα είχε αρνητικό αντίκτυπο στους πελάτες. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Βέλτιστη εκτέλεση (best execution)

| 3.6.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την απαλλαγή από την υποχρέωση των τόπων εκτέλεσης να δημοσιεύουν πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα της εκτέλεσης των εντολών στο άρθρο 27 παράγραφος 1 της οδηγίας MiFID II. Η παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει νόημα, δεδομένου ότι είναι κοινώς αποδεκτό ότι οι επενδυτές δεν χρησιμοποίησαν στην πράξη τις εκθέσεις ως χρήσιμη πηγή πληροφοριών και ότι οι μετασυναλλακτικές πληροφορίες για τις συναλλαγές θα είναι μελλοντικά επίσης διαθέσιμες μέσω των ενοποιημένων ευρωπαϊκών δελτίων συναλλαγών. Η ΕΟΚΕ κατανοεί και υποστηρίζει την πρόταση. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Ωστόσο, δεν έχει νόημα η ΕΑΚΑΑ να διενεργεί διαβουλεύσεις σχετικά με την προσαρμογή των ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων (ΡΤΠ 27 και ΡΤΠ 28), τα οποία συγκεκριμενοποιούν τον κανόνα του οποίου τη διαγραφή προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την παρούσα πρόταση (άρθρο 27 παράγραφος 2 της οδηγίας MiFID II). Και όχι μόνο δεν έχει νόημα, αλλά δημιουργεί περιττό διοικητικό φόρτο για τα ενδιαφερόμενα μέρη χωρίς εν τέλει κανένα όφελος. Προς όφελος της ορθής και βιώσιμης ρυθμιστικής πρακτικής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πρακτικές αυτές πρέπει να αποφεύγονται. |
| --- | --- |

3.6.2.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2020) 590 final.

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Ένωση Κεφαλαιαγορών — Επιτεύγματα ένα έτος μετά το σχέδιο δράσης· Πρόταση για τη θέσπιση ευρωπαϊκού ενιαίου σημείου πρόσβασης (European Single Access Point — ESAP)· Επανεξέταση του κανονισμού για τα ευρωπαϊκά μακροπρόθεσμα επενδυτικά κεφάλαια (ELTIF)· Αναθεώρηση της οδηγίας για τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (AIFMD) και Επανεξέταση του κανονισμού για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFIR).

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 84).

3

(4)  Οδηγία 2014/65/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και την τροποποίηση της οδηγίας 2002/92/ΕΚ και της οδηγίας 2011/61/ΕΕ (ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 349).

4

(5)  Οδηγία (ΕΕ) 2021/338 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2021 για την τροποποίηση της οδηγίας 2014/65/ΕΕ όσον αφορά τις απαιτήσεις παροχής πληροφοριών, την παρακολούθηση των προϊόντων και τα όρια θέσης, και των οδηγιών 2013/36/ΕΕ και (ΕΕ) 2019/878 όσον αφορά την εφαρμογή τους στις εταιρείες επενδύσεων, με σκοπό τη διευκόλυνση της ανάκαμψης από την κρίση της COVID-19 (ΕΕ L 68 της 26.2.2021, σ. 14).

5

(6)  ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 20 και επ.

6

(7)  Δημόσια δήλωση της ΕΑΚΑΑ, έγγραφο ESMA35-43-2749 της 13.7.2021: «ESMA warns firms and investors about risks arising from Payment of Orderflow» [διατίθεται μόνο στα αγγλικά].

7

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/73 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/73

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής (2021-2030)»

[COM(2021) 615 final]

(2022/C 290/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Ákos TOPOLÁNSZKY |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Ákos TOPOLÁNSZKY

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 145/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

145/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει αταλάντευτα και τονίζει σθεναρά τις θεμελιώδεις αξίες που συγκροτούν τα θεμέλια της ΕΕ και της συνύπαρξης στην Ευρώπη. Θεωρεί ότι τυχόν εκδηλώσεις αντισημιτισμού είναι ασύμβατες με τις αξίες και τα πρότυπα της Ευρώπης διότι παραβιάζουν τον νόμο και επιφέρουν φαινόμενα αποκλεισμού που συνιστούν απειλή όχι μόνο για τις ενδιαφερόμενες κοινότητες και την εβραϊκή ζωή, αλλά και για την ευρωπαϊκή κληρονομιά, για την Ευρώπη του σήμερα και για ένα δημοκρατικό ευρωπαϊκό μέλλον που μπορεί να υλοποιηθεί μόνο σε μια πλουραλιστική κοινωνία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί λοιπόν ευρέως τη δρομολόγηση της στρατηγικής (1), καθώς και το γεγονός ότι διενεργήθηκε προηγουμένως εκτεταμένη διαδικασία διαβούλευσης κατά το 2021. Είναι επίσης αναγκαίο, από κάθε άποψη, όχι μόνο να καταπολεμηθεί ο αντισημιτισμός, αλλά και να καταβληθούν συγχρόνως προσπάθειες για τη χάραξη δημόσιων πολιτικών και την ανάπτυξη συνεργασιών σε επίπεδο κοινότητας που προωθούν την αμοιβαία αποδοχή. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει σθεναρά το γεγονός ότι η στρατηγική αποσκοπεί όχι μόνο στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού αλλά και στη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής. Οι εβραϊκές κοινότητες και τα μέλη τους δεν είναι μόνο παθητικά θύματα του παρελθόντος και του σήμερα, αλλά και ενεργό τμήμα των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το όραμα της στρατηγικής για ένα ευρωπαϊκό μέλλον όπου οι εβραϊκές κοινότητες θα διευρύνονται και θα αναπτύσσονται. Είναι δε πεπεισμένη ότι ο αντισημιτισμός δεν αποτελεί μόνο παραβίαση των δικαιωμάτων των Εβραίων της Ευρώπης, αλλά θέτει επίσης υπό δοκιμασία την ευρωπαϊκή ιδέα, τη συνύπαρξη στην Ευρώπη, το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ενστερνίζεται τον λειτουργικό ορισμό που χρησιμοποιεί για τον αντισημιτισμό η Διεθνής Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος (IHRA) (2) και προτρέπει σθεναρά όλα τα κράτη μέλη να τον υιοθετήσουν και να τον χρησιμοποιήσουν ως βάση της πολιτικής τους δράσης. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να συμπεριλάβει το εν λόγω θέμα στην ετήσια ημερήσια διάταξη ενός από τα βασικά εσωτερικά της όργανα και να αξιολογεί, κατά περίπτωση, την εφαρμογή της στρατηγικής με τη βοήθεια και άλλων μέσων (επισκέψεις σε χώρες, έρευνα κ.λπ.). |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επίδειξης ιδιαίτερης προσοχής στην εκπαίδευση μεταξύ των προτεραιοτήτων της στρατηγικής, δεδομένου ότι διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην καταπολέμηση και την πρόληψη του αντισημιτισμού. Για τους σκοπούς της εκπαίδευσης και της διδασκαλίας, θα πρέπει —σε συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες επαγγελματικές και αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της εβραϊκής κοινότητας— να αναπτυχθεί μαθησιακό περιεχόμενο και διδακτικό υλικό για την αντιμετώπιση συναφών ζητημάτων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η καταπολέμηση της εθνοτικής μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού, των εγκλημάτων μίσους και των προκαταλήψεων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Κρίνεται σκόπιμη η συστηματική χρήση στα μέσα ενημέρωσης όλων των διαθέσιμων συνταγματικών και ευρωπαϊκών νομικών πράξεων για την αντίκρουση του αντισημιτικού περιεχομένου, καθώς και η βελτίωση των γνώσεων και της κατανόησης της εβραϊκής ζωής, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα σχετικά δημοσιεύματα είναι πιο ισορροπημένα και επιδεικνύουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε αυτό το θέμα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετάσει η Επιτροπή τρόπους διασφάλισης του δικαιώματος των εβραϊκών κοινοτήτων να διαφυλάσσουν τις πεποιθήσεις και τα θρησκευτικά τελετουργικά τους κατά τη διαμόρφωση των μελλοντικών πολιτικών, με μέλημα την υποστήριξη της εβραϊκής ζωής στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι χρειάζεται να διευκολυνθεί και να προαχθεί περαιτέρω η πρόσβαση των πολιτών και του ευρέος κοινού στον εβραϊκό πολιτισμό, ως αδιαίρετη παρακαταθήκη της ευρωπαϊκής ταυτότητας, παρέχοντας συγχρόνως μια εξαιρετική ευκαιρία για την προώθηση της αμοιβαίας κατανόησης σε επίπεδο κοινότητας, η οποία αποτελεί προαπαιτούμενο τόσο για την επιτυχία της ευρωπαϊκής ιδέας όσο και για την ανάπτυξη της εβραϊκής ταυτότητας και την ενίσχυση των εβραϊκών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Ένα σαφές και ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο που θα καταπολεμά συστηματικά τη ρητορική μίσους και τα συναφή φαινόμενα, όπως το ζήτημα της παραπληροφόρησης, αποτελεί ζωτικό και αναπόσπαστο στοιχείο της ευρωπαϊκής έννομης τάξης, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του επαρκή απόκριση. Τα νομοθετικά πλαίσια θα πρέπει να συμπληρωθούν με εκπαιδευτικά εργαλεία και με ένα σύστημα προγραμμάτων ευρείας κλίμακας, σε κοινοτικό και κοινωνικό επίπεδο, δυνάμενων να προσεγγίσουν τους πολίτες. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η άνοδος του λαϊκισμού σε παγκόσμια κλίμακα εξαίρει την ανάγκη αποτύπωσης του ευρύτερου κοινωνικού πλαισίου του αντισημιτισμού. Η αντιμετώπιση μίας μορφής μίσους δεν είναι εφικτή χωρίς την αναγνώριση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των υπολοίπων μορφών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η διασφάλιση της ελευθερίας των πολιτών να διαθέτουν πεποιθήσεις και θρησκευτικά τελετουργικά και να τα ασκούν άφοβα αποτελεί ευθύνη όλων των κρατών μελών. Ο εκφοβισμός, με οποιοδήποτε μέσο ή σε οποιονδήποτε βαθμό, απέναντι στις θρησκείες γενικά και στην εβραϊκή θρησκεία ειδικότερα, θα πρέπει να θεωρείται προσβολή της δημοκρατικής έννομης τάξης. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσδώσει στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού και στο στρατηγικό πρόγραμμα για τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής μια ισχυρή διάσταση εξωτερικής πολιτικής σε όλες τις πτυχές της συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Για την ακόμη αποτελεσματικότερη εφαρμογή της στρατηγικής, η ΕΟΚΕ συνιστά τη σύσταση μόνιμης μονάδας στα πλαίσια του Συμβουλίου, επιφορτισμένης με την παρακολούθηση και την καταπολέμηση του αντισημιτισμού. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Δεδομένου ότι ο αθλητισμός —και ιδίως το ποδόσφαιρο, λόγω της δημοτικότητας και της ευρείας προβολής του— ενέχει μεν σοβαρό κίνδυνο αντισημιτισμού, αλλά μπορεί συγχρόνως να αποτελέσει βασικό εργαλείο για την αποτελεσματική καταπολέμηση του εν λόγω φαινομένου, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι απαιτούνται επίσης ισχυρές συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές στον συγκεκριμένο τομέα. |
| --- | --- |

1.15.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αταλάντευτα και τονίζει σθεναρά τις θεμελιώδεις αξίες που συγκροτούν τα θεμέλια της ΕΕ και της συνύπαρξης στην Ευρώπη. Οι αξίες αυτές περιλαμβάνουν τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα, το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες (3). Θεωρεί ότι τυχόν εκδηλώσεις αντισημιτισμού είναι ασύμβατες με τις αξίες και τα πρότυπα της Ευρώπης διότι παραβιάζουν τον νόμο και επιφέρουν φαινόμενα αποκλεισμού που συνιστούν απειλή όχι μόνο για τις ενδιαφερόμενες κοινότητες και την εβραϊκή ζωή, αλλά και για την ευρωπαϊκή κληρονομιά, για την Ευρώπη του σήμερα και για ένα δημοκρατικό ευρωπαϊκό μέλλον που μπορεί να υλοποιηθεί μόνο σε μια πλουραλιστική κοινωνία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Είναι, ωστόσο, αξιοσημείωτο ότι η στρατηγική αποσκοπεί όχι μόνο στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού αλλά και στη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής. Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να επισημανθεί ότι οι εβραϊκές κοινότητες και τα μέλη τους δεν είναι μόνο παθητικά θύματα του παρελθόντος και του σήμερα, αλλά και ενεργό τμήμα των ευρωπαϊκών κοινωνιών με αξιοσημείωτη συμβολή που συμβάλλει σημαντικά στη δημιουργία μιας ποικιλόμορφης και πολυδεκτικής Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως το όραμα της στρατηγικής για ένα ευρωπαϊκό μέλλον όπου οι εβραϊκές κοινότητες θα διευρύνονται και θα αναπτύσσονται. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί λοιπόν ευρέως τη δρομολόγηση της στρατηγικής (4), καθώς και το γεγονός ότι διενεργήθηκε προηγουμένως εκτεταμένη διαδικασία διαβούλευσης κατά το 2021. Είναι επίσης αναγκαίο, από κάθε άποψη, όχι μόνο να καταπολεμηθεί ο αντισημιτισμός, αλλά και να καταβληθούν συγχρόνως προσπάθειες για τη χάραξη δημόσιων πολιτικών και την ανάπτυξη συνεργασιών σε επίπεδο κοινότητας που προωθούν την αμοιβαία αποδοχή. Η ΕΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι οφείλει να υποστηρίξει όλες τις προσπάθειες που καταβάλλονται με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι εβραϊκής καταγωγής Ευρωπαίοι πολίτες αισθάνονται σιγουριά και ασφάλεια, είναι ευπρόσδεκτοι σε ολόκληρη την Ευρώπη και έχουν θετικές μελλοντικές προοπτικές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι ο αντισημιτισμός δεν αποτελεί μόνο παραβίαση των δικαιωμάτων των Εβραίων της Ευρώπης, αλλά θέτει επίσης υπό δοκιμασία την ευρωπαϊκή ιδέα, τη συνύπαρξη στην Ευρώπη, το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη δημοκρατία. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει, επομένως, όλους τους πολίτες, καθώς και όλους τους πολιτικούς και δημόσιους οργανισμούς που διαθέτουν αρμοδιότητες, και αποτελεί «χάρτη ηλιοτροπίου» που αξιολογεί την εξέλιξη του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής μας και τον βαθμό προστασίας των πολιτών και των αξιών της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι αναγκαίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μια στρατηγική βασισμένη σε μια κοινή προσέγγιση, αλλά εκτιμά ότι μια τέτοια προσέγγιση δεν επαρκεί από μόνη της. Οι δεσμεύσεις που απορρέουν από τις αξίες που καθορίζονται στις στρατηγικές πρέπει επίσης να υλοποιούνται με μετρήσιμο και επαληθεύσιμο τρόπο και να αναγνωρίζονται ως αυτονόητη εκδήλωση της συνύπαρξης στην Ευρώπη |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Όπως ήδη συμβαίνει ήδη στο πλαίσιο της δήλωσης του Συμβουλίου, του 2018, για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού (5) και της δήλωσης του Συμβουλίου, του 2020, για την ενσωμάτωση της καταπολέμησης του αντισημιτισμού σε όλους τους τομείς πολιτικής (6), οι συστάσεις που προκύπτουν τόσο από ανεξάρτητη και δεόντως τεκμηριωμένη έρευνα όσο και από κοινοτικές έρευνες θα είναι θεμελιώδεις για τη χάραξη και την εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών και των σχεδίων δράσης τους, καθώς και για την παρακολούθηση και την αξιολόγησή τους. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά το υποστηριζόμενο από την Επιτροπή σχέδιο NOA (Networks Overcoming Antisemitism/Δίκτυα για την υπερνίκηση του αντισημιτισμού), το οποίο αξιολογεί τα μέτρα που λαμβάνει κάθε κράτος μέλος για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού με τη βοήθεια αντικειμενικών ερωτήσεων και δεικτών βασισμένων σε διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα (7), να εφαρμοστεί ευρέως σε όλα τα κράτη μέλη για να τα συνδράμει στην αποτελεσματική υλοποίηση και χάραξη των πολιτικών τους. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ ενστερνίζεται και εφαρμόζει τον λειτουργικό ορισμό εργασίας που χρησιμοποιεί για τον αντισημιτισμό η Διεθνής Συμμαχία για τη Μνήμη του Ολοκαυτώματος (IHRA). Προτρέπει δε σθεναρά όλα τα κράτη μέλη να τον υιοθετήσουν και να τον χρησιμοποιήσουν ως βάση για τη θέσπιση μέτρων και για τον καθορισμό της δράσης των κρατικών και των τοπικών θεσμικών φορέων σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και θεωρεί υποδειγματικό το γεγονός ότι η ανάπτυξη της στρατηγικής βασίζεται σε ευρεία διαδικασία διαβούλευσης (8). Η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης, καθώς και οι διατάξεις και το πνεύμα του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να τηρούνται πλήρως. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τον διορισμό από κάθε κράτος μέλος, ως απαραίτητο στοιχείο της στρατηγικής του, ενός εθνικού συντονιστή ή ειδικού απεσταλμένου, επιφορτισμένου να συνδράμει στην απρόσκοπτη και αυτόνομη επιτέλεση έργου επιδιώκοντας τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων φορέων της κοινωνίας στις δραστηριότητές του. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Ως εκπρόσωπος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΟΚΕ θεωρεί επιτακτική ανάγκη την ανάληψη δράσης, όχι μόνο με τη διοργάνωση μεμονωμένων εκστρατειών ή εκστρατειών κατά του αντισημιτισμού, αλλά και με τη σύσταση μόνιμης αποστολής παρακολούθησης και ευαισθητοποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εν προκειμένω, συνιστά θερμά τη σύσταση μόνιμης μονάδας στα πλαίσια του Συμβουλίου, επιφορτισμένης με την παρακολούθηση και την καταπολέμηση του αντισημιτισμού (9), με σκοπό όχι μόνο να αποκτήσει η ΕΕ ένα σημαντικό ορατό σύμβολο, αλλά και να ενισχυθεί το πολύτιμο έργο της Ευρωπαίας συντονίστριας για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής, επίσης από τα κράτη μέλη και την ομάδα εργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον αντισημιτισμό. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να συμπεριλάβει το εν λόγω θέμα στην ετήσια ημερήσια διάταξη ενός από τα βασικά εσωτερικά της όργανα και να αξιολογεί, κατά περίπτωση, την εφαρμογή της στρατηγικής με τη βοήθεια και άλλων μέσων (επισκέψεις σε χώρες, έρευνα κ.λπ.). |
| --- | --- |

2.12.

3.   Πολιτική για την εκπαίδευση και τη νεολαία

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επίδειξης ιδιαίτερης προσοχής στην εκπαίδευση μεταξύ των προτεραιοτήτων της στρατηγικής, δεδομένου ότι διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην καταπολέμηση και την πρόληψη του αντισημιτισμού. Παρότι η νομοθεσία και η επιβολή του νόμου, συμπεριλαμβανομένου του ποινικού δικαίου, διαδραματίζουν προφανώς μείζονα ρόλο στην καταπολέμηση της διαγενεακής μεταβίβασης του μίσους, η μακροπρόθεσμη αλλαγή στάσης, δημόσιου λόγου και νοοτροπίας μπορεί να επιτευχθούν μόνο με εργαλεία εκπαιδευτικής πολιτικής και μέσα σε επίπεδο κοινότητας. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η έκθεση, του 2019, του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) (10) δείχνει σαφώς ότι οι αντισημιτικές επιθέσεις βάλλουν πολύ συχνά κατά νέων ηλικίας 18 έως 34 ετών και αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα για πολλούς εξ αυτών. Τα εβραϊκά σχολεία χρήζουν προστασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ συνιστά οι μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι σπουδαστές και οι νεαροί ενήλικες να πρωτοστατήσουν στην εφαρμογή της στρατηγικής, σε συνεργασία με διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους και οργανώσεις φοιτητών, καθώς και μέσω συνεχούς διαδικασίας διαβούλευσης και διαλόγου με το σύνολο των εν λόγω φορέων, μεταξύ άλλων και σε τοπικό επίπεδο. Η εμπειρία τους στους τομείς της ρητορικής μίσους και των εγκλημάτων μίσους, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της εκπαίδευσης είναι επίσης υψίστης σημασίας διότι μπορούν να αποτελέσουν τα πρώτα θύματα και, ενδεχομένως, τον βασικό στόχο των αντισημιτικών επιθέσεων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, η στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης τις λεγόμενες «συν-σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις» με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων άλλων μειονοτικών ομάδων και εκπροσώπων ήδη υφιστάμενων διαθρησκευτικών οργανώσεων, με στόχο να επέλθει ριζική αλλαγή προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Τα πανεπιστήμια και οι επιστημονικές κοινότητες μετατρέπονται ενίοτε σε πνευματικές εστίες αντισημιτισμού. Η συμμετοχή των διοικήσεων των πανεπιστήμιων στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα της στρατηγικής, σύμφωνα με τη σχετική καθοδήγηση που παρέχεται στη δημοσίευση της Unesco με τίτλο «Addressing antisemitism through education» (Πρόληψη του αντισημιτισμού μέσω της εκπαίδευσης» (11), η εφαρμογή της οποίας θα ήταν σίγουρα σκόπιμο να καταστεί υποχρεωτική. Οι σχετικές κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν ειδικότερα την ενεργοποίηση διαφανών μηχανισμών μετά από εκδηλώσεις αντισημιτισμού, δηλαδή ενδεδειγμένη διαδικασία, καταγγελίες περιστατικών και δέουσα παρακολούθησή τους, καθώς και ακύρωση τυχόν αντισημιτικών μέτρων που λαμβάνονται από τις διοικήσεις των πανεπιστημίων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Προκειμένου να διευκρινιστεί στους διδάσκοντες σε σχολεία και πανεπιστήμια τι ακριβώς σημαίνει αντισημιτισμός, θα πρέπει να τους παρέχονται έμπρακτα οι ευκαιρίες κατάρτισης και διδασκαλίας που υποδεικνύονται στη στρατηγική. Επίσης, τα σχολεία θα πρέπει να ενθαρρυνθούν, με χρηματοοικονομικά μέσα και με την οργάνωση της μάθησης, να θέσουν σε εφαρμογή προγράμματα ευαισθητοποίησης και ανάπτυξης γνώσεων με τη συμμετοχή εβραϊκών οργανώσεων —τόσο οργανώσεων πολιτών όσο και θρησκευτικών οργανώσεων— προκειμένου να καταπολεμήσουν την παραπληροφόρηση, καθώς και την άρνηση, τη συγκάλυψη και την υποβάθμιση του Ολοκαυτώματος, και να αδρανοποιήσουν οποιαδήποτε απόπειρα εξύμνησης των Ναζί και των συνεργατών τους, αφετέρου. Παρεμφερή προγράμματα θα μπορούσαν να προβλεφθούν στο πλαίσιο των μαθημάτων (ένταξης) που απευθύνονται στους μετανάστες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης επιθυμητή και σκόπιμη τη συμμετοχή μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων τόσο της ΕΕ όσο και των κρατών μελών σε προγράμματα κατάρτισης στο πλαίσιο των οποίων θα μπορούσαν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους όσον αφορά την εβραϊκή κοινότητα και άλλες μειονότητες. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Σχετικά με το μέλλον και την ασφάλεια της εβραϊκής κοινότητας στην Ευρώπη, η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη, αφενός, να αναθέσουν στα αρμόδια υπουργεία τους την εξέταση του περιεχομένου και του προσανατολισμού των εθνικών σχολικών προγραμμάτων και προγραμμάτων σπουδών των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όσον αφορά τον αντισημιτισμό και την αναγνώριση των εβραϊκών αξιών και της εβραϊκής ταυτότητας και, αφετέρου, να αναπτύξουν —για τους σκοπούς της εκπαίδευσης και της διδασκαλίας και σε συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες επαγγελματικές και αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της εβραϊκής κοινότητας— μαθησιακό περιεχόμενο και διδακτικό υλικό για την αντιμετώπιση συναφών ζητημάτων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η καταπολέμηση της εθνοτικής μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού, των εγκλημάτων μίσους και των προκαταλήψεων. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναπτύξει διδακτικό ενημερωτικό υλικό, προσβάσιμο και κατάλληλο προς χρήση από όλες τις ενδιαφερόμενες ομάδες, το οποίο θα καθορίζει —στη γλώσσα του εκάστοτε σχολείου και προς όφελος των μειονοτήτων, ιδίως δε των εβραϊκών κοινοτήτων— τι σημαίνει το «ανήκειν» σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση εδραζόμενη στις αξίες της δημοκρατίας και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπου η πολυμορφία και η καταπολέμηση των διακρίσεων αποτελούν προφανείς και αυτονόητες αξίες. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τα ιδρύματα δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να συμπεριλάβουν σαφώς τόσο την προσήλωσή τους στον αντισημιτισμό όσο και την αναγνώριση των εβραϊκών αξιών στην πολιτική τους κατά των διακρίσεων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δοθεί στις εβραϊκές οργανώσεις νεολαίας ηγετικός ρόλος στις μελλοντικές δημόσιες πολιτικές που αποσκοπούν στην προώθηση της εβραϊκής ζωής σε όλους τους τομείς που υποδεικνύονται στη στρατηγική και να διασφαλιστεί ότι τους παρέχεται η δέουσα υποστήριξη από τους φορείς χάραξης πολιτικής για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων τους. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Μέσα ενημέρωσης

| 4.1. | Για την καταπολέμηση του αντισημιτικού περιεχομένου, τα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει, κατά τις συνήθεις δραστηριότητες τους, να αναλάβουν αποφασιστική δράση βασισμένη σε κοινές αξίες και να υποστηρίξουν σθεναρά τη διάδοση θετικού περιεχομένου που αναγνωρίζει την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των μειονοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων εβραϊκής καταγωγής, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο εκστρατειών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η εκπροσώπηση των εβραϊκών κοινοτήτων και των μελών τους στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι, κατά κανόνα, πολύ περιορισμένη και κατ’ εξοχήν επικεντρωμένη στις επιπτώσεις της αντισημιτικής βίας και της τρομοκρατίας, καθώς και στη συλλογική μνήμη του Ολοκαυτώματος στην Ευρώπη, θέματα των οποίων η σημασία είναι προφανώς αδιαμφισβήτητη. Ωστόσο, πέραν αυτών, θα ήταν επίσης σκόπιμο να διατίθεται πιο θετικό περιεχόμενο, όπως η παρουσίαση των σύγχρονων εβραϊκών παραστατικών τεχνών ή των εβραϊκών εορτών ή η προώθηση των εβραϊκών γλωσσών, ως ένδειξη αναγνώρισης της σημασίας της κοινωνικής συνύπαρξης. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Επιπλέον, πέραν του κλάδου του πολιτισμού, μια σειρά έργων και πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών ή της εβραϊκής κοινότητας που αποσκοπούν σε μια πιο πολυδεκτική και δημοκρατική Ευρώπη, με συνεκτίμηση των αξιών και των στόχων της ΕΕ, υλοποιούνται επί του παρόντος εκ παραλλήλου στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πρωτοβουλίες αυτές αναλαμβάνονται σε διάφορους τομείς οι οποίοι συμπεριλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την καταπολέμηση του ρατσισμού, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος και την πολιτιστική πολυμορφία. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, εκτός από την ευκαιρία που παρέχεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την εξοικείωση τόσο με τις παραδοσιακές αξίες της εβραϊκής κοινότητας όσο και με τις ιστορικές και θρησκευτικές εκφάνσεις της, θα ήταν επιθυμητό για την κοινωνία γενικότερα να έχει μια ιδέα σχετικά με τη θετική επίδραση του ακτιβισμού της εβραϊκής κοινότητας στο σύνολο της κοινωνίας, η οποία μπορεί επίσης να συμβάλει σημαντικά στην καταπολέμηση των στερεοτύπων (12). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Είναι αναγκαίο να βελτιωθούν οι γνώσεις και η κατανόηση της εβραϊκής ζωής στα μέσα ενημέρωσης, μέσω της κατάρτισης και της ενημέρωσης των δημοσιογράφων, κατά τρόπο ώστε τα σχετικά δημοσιεύματα να είναι πιο ισορροπημένα και να επιδεικνύουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε αυτό το θέμα. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Κρίνεται σκόπιμη η συστηματική χρήση στα μέσα ενημέρωσης όλων των διαθέσιμων συνταγματικών και ευρωπαϊκών νομικών πράξεων για την αντίκρουση του αντισημιτικού περιεχομένου. Προς τον σκοπό αυτό, θα πρέπει επίσης να αναλαμβάνονται συστηματικές διερευνητικές δραστηριότητες με τη συμμετοχή κρατικών φορέων εποπτείας των μέσων ενημέρωσης και οργανώσεων παρακολούθησης. |
| --- | --- |

4.6.

5.   Πολιτισμός

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι χρειάζεται να διευκολυνθεί και να προαχθεί περαιτέρω η πρόσβαση των πολιτών και του ευρέος κοινού στον εβραϊκό πολιτισμό, ως αδιαίρετη παρακαταθήκη της ευρωπαϊκής ταυτότητας, παρέχοντας συγχρόνως μια εξαιρετική ευκαιρία για την προώθηση της αμοιβαίας κατανόησης σε επίπεδο κοινότητας, η οποία αποτελεί προαπαιτούμενο τόσο για την επιτυχία της ευρωπαϊκής ιδέας όσο και για την ανάπτυξη της εβραϊκής ταυτότητας και την ενίσχυση των εβραϊκών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η εκπαίδευση όσον αφορά τον εβραϊκό πολιτισμό, ως αδιαμφισβήτητο, αναπόσπαστο και αδιαίρετο τμήμα της ευρωπαϊκής πολιτισμικής παλέτας, καθίσταται ολοένα και πιο αναγκαία στα σχολεία, δεδομένου ότι ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται σε καθημερινή επαφή με την εβραϊκή ζωή μειώθηκε μετά το Ολοκαύτωμα. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η πολιτιστική κληρονομιά θα πρέπει να αναγνωρίζεται, να γίνεται σεβαστή και να προάγεται ως ζωντανή και εξελισσόμενη πραγματικότητα, και όχι ως απλή παρακαταθήκη του απώτερου παρελθόντος. Προς το σκοπό αυτό, απαιτείται να υποστηριχθεί η αυξημένη συμμετοχή και δέσμευση σε τοπικό επίπεδο μέσω της ενθάρρυνσης εταιρικών σχέσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Μολονότι η στρατηγική κάνει αναφορά στη σύμβαση του Φάρο (13), δεν εξετάζει ωστόσο το ζήτημα της πρακτικής εφαρμογής της. Το πλαίσιο και οι κατευθυντήριες γραμμές που προβλέπονται στη σύμβαση αυτή χρειάζεται να μετουσιωθούν σε πράξη προκειμένου να προαχθεί η συνεργασία και η ανάπτυξη στους τομείς της επιστήμης, του πολιτισμού, των τεχνών και της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένου επίσης του τουρισμού. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη, καθώς και τις οργανώσεις τόσο της κοινωνίας των πολιτών όσο και των κοινωνικών εταίρων, να προβάλουν και να τιμήσουν δεόντως την εβραϊκή συμβολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως συστατικό και αναφαίρετο στοιχείο του κοινού μας πολιτισμού, αντλώντας π.χ. έμπνευση από μια πρωτοβουλία με τίτλο «Έτος εβραϊκής ζωής και πολιτισμού» που σηματοδοτεί 1 700 χρόνια εβραϊκής παρουσίας στη Γερμανία. Προτείνει να υποστηριχθούν οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Εβραϊκού Πολιτισμού, με τη συμμετοχή των αρμόδιων θεσμικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών, και ενθαρρύνει τη συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης για την εφαρμογή και την επέκταση του προγράμματος Πολιτιστικών Διαδρομών του. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Ελλείψει κάποιας συναφούς πρωτοβουλίας, κρίνεται σκόπιμη η θέσπιση εθνικών προτύπων και κατευθυντηρίων γραμμών με στόχο τη διαφύλαξη, τη διατήρηση και την αναζωογόνηση της εβραϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, με παράλληλη εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης επί τούτου. Η παρουσία του εβραϊκού πολιτισμού στον διαπολιτισμικό διάλογο και η παρουσίασή του θα πρέπει να υποστηριχθούν. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία τόσο τη χάραξη ολοκληρωμένων μακρόπνοων στρατηγικών για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, βασισμένων στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων και σε μια πολυτομεακή προσέγγιση, όσο και τη στήριξη της εφαρμογής τους με χρηματοδοτικά μέσα. Προς το σκοπό αυτό, χρειάζεται να προσδιοριστούν τα ενδιαφερόμενα μέρη (τοπικές κοινότητες, δήμοι, εθελοντές, ακτιβιστές, κοινωνικοί εταίροι, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εβραϊκές θρησκευτικές κοινότητες, εκκλησίες, περιφερειακά και εθνικά θεσμικά όργανα, δημόσιες αρχές), να καθοριστούν μέθοδοι ενημέρωσης, συμμετοχής και διαβούλευσης, να εντοπιστούν ευκαιρίες συνεργασίας και εταιρικών σχέσεων και να υποστηριχθούν συστηματικά οι σχετικές διαδικασίες. Η μόνιμη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής ένωσης για τη διατήρηση και την προώθηση του εβραϊκού πολιτισμού και της εβραϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς (European Association for the Preservation and Promotion of Jewish Culture and Heritage/AEPJ), της σημαντικότερης οργάνωσης για την προστασία της εβραϊκής κληρονομιάς στην Ευρώπη, είναι θεμελιώδους σημασίας. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Ρητορική μίσους, εγκλήματα μίσους και ασφάλεια

| 6.1. | Ένα σαφές και ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο που θα καταπολεμά συστηματικά τη ρητορική μίσους και τα συναφή φαινόμενα, όπως το ζήτημα της παραπληροφόρησης, αποτελεί ζωτικό και αναπόσπαστο στοιχείο της ευρωπαϊκής έννομης τάξης, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του επαρκή απόκριση. Πρέπει επίσης να συνοδεύεται από εκπαιδευτικά εργαλεία και προγράμματα ευρείας κλίμακας δυνάμενα να προσεγγίσουν τους πολίτες και τα οποία, μεταξύ άλλων, θα προωθούν τον ψηφιακό γραμματισμό και την απόκτηση γνώσεων σε θέματα πληροφόρησης, θα συγκεκριμενοποιούν τις αξίες της υπεύθυνης συμμετοχής των πολιτών στα κοινά και θα διαπαιδαγωγούν για την καταπολέμηση των προκαταλήψεων και της παραπληροφόρησης, με στόχο την καλλιέργεια πνεύματος αμοιβαίας κατανόησης. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι εξαιρετικά σημαντικό να κατανοηθούν οι ρίζες και τα αίτια όλων των μορφών βίας εις βάρος των μεμονωμένων Εβραίων και των εβραϊκών κοινοτήτων, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανάληψη εποικοδομητικής δράσης μέσω όχι μόνο της ποινικής δικαιοσύνης, αλλά και ενός αποτελεσματικότερου συστήματος κοινοτικών και κοινωνικών παρεμβάσεων, μεταξύ άλλων, με την υποστήριξη εκστρατειών ευαισθητοποίησης κατά των διακρίσεων, με την αρωγή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για την παροχή κατάρτισης σε ομάδες-στόχους, προκειμένου να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τη ρητορική μίσους και τα εγκλήματα μίσους και να ενθαρρύνονται να αντιδράσουν, καθώς και με την ενίσχυση και την οικονομική στήριξη των εν λόγω οργανώσεων για την παρακολούθηση, τη συλλογή πληροφοριών και την κατάρτιση εκθέσεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευθύνη των πολιτών σε αυτούς τους τομείς δεν είναι ισομερής και κρίνει σκόπιμο να επισημανθεί πρωτίστως η ευθύνη εκείνων των οποίων οι δραστηριότητες επηρεάζουν περισσότερο τις κοινωνικές προκαταλήψεις, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να παρεμποδισθούν κατά προτεραιότητα και, ενδεχομένως, να διωχθούν στις πλέον σοβαρές περιπτώσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πολιτικοί παράγοντες, δημόσιοι υπάλληλοι και υπάλληλοι οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και εκπρόσωποι των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των δικαστικών οργάνων. Οι παραβάσεις στις οποίες υποπίπτουν χρήζουν αντιμετώπισης κατά προτεραιότητα και με τον προσήκοντα τρόπο. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η ενδοϋπηρεσιακή κατάρτιση όσον αφορά την ευαισθητοποίηση εντός των εν λόγω θεσμικών φορέων, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών επιβολής του νόμου, και να διεξάγονται τακτικές αξιολογήσεις της ενδοϋπηρεσιακής κατάστασης, με στόχο τον σχεδιασμό ενδεδειγμένων πολιτικών για την ανάδειξη ενδεχόμενων προκαταλήψεων μεταξύ του προσωπικού και για τη βελτίωση της κατάστασης. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRA) να προβεί σε διεξοδικότερη ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης ως προς την ασφάλεια και τις απειλές κατά της εβραϊκής ζωής. Συγχρόνως, οι απόπειρες παραπληροφόρησης σε επίπεδο κρατών μελών που θέτουν στο στόχαστρο την εβραϊκή κοινότητα και εκπορεύονται από ψευδείς ή εσφαλμένες πληροφορίες, ιδίως όσον αφορά τις τελετουργικές πράξεις, θα πρέπει να διερευνώνται και να αποτρέπονται με τη βοήθεια εργαλείων επικοινωνίας και μέσων δημόσιας πολιτικής. |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Ενδείκνυται να ενισχυθούν οι θεσμοθετημένοι μηχανισμοί συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και των οργανώσεων της εβραϊκής κοινότητας, αλλά και να παρασχεθεί η απαιτούμενη κατάρτιση προκειμένου να είναι η αστυνομία σε θέση να εντοπίζει επακριβώς αυτά τα είδη αδικημάτων και τα κίνητρά τους που βασίζονται σε προκαταλήψεις. Σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα των θυμάτων (2020-2025) (14), θα πρέπει να υποστηριχθεί η ικανότητα της εβραϊκής κοινότητας και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών να παρέχουν υπηρεσίες αρωγής των θυμάτων. Σε επίπεδο ΕΕ, θα πρέπει να προβλεφθεί η ομοιόμορφη και ολοκληρωμένη συγκέντρωση περισσότερο συγκρίσιμων δεδομένων. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η άνοδος του λαϊκισμού σε παγκόσμια κλίμακα καθιστά αναγκαία την αποτύπωση του ευρύτερου κοινωνικού πλαισίου του αντισημιτισμού κατά την προσπάθεια καταπολέμησης αυτού του φαινομένου: η ξενοφοβία, η ομοφοβία, η τρανσφοβία, ο ρατσισμός, η αθιγγανοφοβία συχνά συμβαδίζουν με τον αντισημιτισμό και είναι αδύνατον να αντιμετωπιστεί μία μορφή μίσους αγνοώντας τις υπόλοιπες μορφές του. Πρόκειται για διαφορετικά συμπτώματα του ίδιου κοινωνικού φαινομένου, τα οποία δεν μπορούν να ερμηνευθούν ή να αντιμετωπιστούν με αποτελεσματικό τρόπο μεμονωμένα. |
| --- | --- |

6.7.

| 6.8. | Οι εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης βρίσκονται αντιμέτωπες με την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας γύρω από τα σχολεία, τις συναγωγές και τα κοινοτικά κέντρα τους. Τα κράτη θα πρέπει να υιοθετήσουν μια ολιστική και συνεκτική προσέγγιση προς τον σκοπό αυτό, προβλέποντας ενδεδειγμένα μέτρα και/ή χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προκλήσεων, προκειμένου να εγγυηθούν την ασφάλεια των εβραϊκών ιδρυμάτων και των συνθηκών διαβίωσης των εβραϊκών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

6.8.

7.   Θρησκευτική ελευθερία και πρακτική

| 7.1. | Η διασφάλιση της ελευθερίας των πολιτών να διαθέτουν πεποιθήσεις και θρησκευτικά τελετουργικά και να τα ασκούν άφοβα αποτελεί ευθύνη όλων των κρατών μελών. Ο εκφοβισμός, με οποιοδήποτε μέσο ή σε οποιονδήποτε βαθμό, απέναντι στις θρησκείες γενικά και στην εβραϊκή θρησκεία ειδικότερα, θα πρέπει να θεωρείται προσβολή της δημοκρατικής έννομης τάξης. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Ο διαθρησκευτικός διάλογος πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο στρατηγικών βασισμένων στις πραγματικές αξίες που είναι κοινές στις διάφορες θρησκευτικές οργανώσεις και να μην θεωρείται —αλλά και ούτε να υλοποιείται— ως απλή χειρονομία ευγένειας· η προσέγγιση αυτή χρήζει υποστήριξης με ειδικά κρατικά μέσα. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Οι εβραϊκές κοινότητες επιθυμούν την άρση της αυξανόμενης νομικής αβεβαιότητας όσον αφορά την τελετουργική σφαγή (Shechita) και την περιτομή (Brit Mila), και την ενιαία αντιμετώπιση του εν λόγω ζητήματος στο πλαίσιο του ενωσιακού δικαίου. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προκρίνει τη συστηματική συζήτηση των συγκεκριμένων ζητημάτων με τις εβραϊκές κοινότητες και τη νομική διευθέτησή τους, αναγνωρίζοντας ότι αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του τελετουργικού της εβραϊκής θρησκείας εδώ και χιλιάδες χρόνια, μεταξύ άλλων και στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

7.3.

8.   Διεθνής διάσταση

| 8.1. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσδώσει στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού και στο στρατηγικό πρόγραμμα για τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής μια ισχυρή διάσταση εξωτερικής πολιτικής σε όλες τις πτυχές της συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη των διεθνών πτυχών στην ανακοίνωση της Επιτροπής και θεωρεί, ειδικότερα, τα μέσα της πολιτικής γειτονίας και της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, καθώς και τα μέσα που αποσκοπούν στην προσέγγιση των υποψηφίων προς ένταξη χωρών με την ΕΕ, ως ενδεδειγμένους μηχανισμούς για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και την προώθηση της εβραϊκής ζωής. |
| --- | --- |

8.2.

9.   Αθλητισμός

| 9.1. | Δεδομένου ότι ο αθλητισμός —και ιδίως το ποδόσφαιρο, λόγω της δημοτικότητας και της ευρείας προβολής του— ενέχει μεν σοβαρό κίνδυνο αντισημιτισμού, αλλά μπορεί συγχρόνως να αποτελέσει βασικό εργαλείο για την αποτελεσματική καταπολέμηση του εν λόγω φαινομένου, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι απαιτούνται επίσης ισχυρές συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές στον συγκεκριμένο τομέα. Εν προκειμένω, επιδοκιμάζει τις κατευθυντήριες γραμμές του Οδηγού βέλτιστων πρακτικών για την πολυμορφία και την καταπολέμηση των διακρίσεων της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ποδοσφαιρικών Σωματείων (FIFA), ο οποίος θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει χρήσιμο σημείο αναφοράς για τη στρατηγική. |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | Κρίνεται σημαντικό οι αθλητικές ομοσπονδίες και οργανώσεις να καθορίζουν τους στόχους τους ανά θέμα βάσει των συστάσεων της FIFA (εσωτερικοί κανονισμοί, κυρώσεις και παρακολούθηση της εφαρμογής τους, εκπαίδευση, δικτύωση και συνεργασία, επικοινωνία και ισότητα ευκαιριών). |
| --- | --- |

9.2.

| 9.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμη την ανάπτυξη και την ευρεία χρήση προγραμμάτων κατάρτισης και ενημέρωσης για τους οπαδούς, τους συλλόγους και τις ενώσεις, στο πλαίσιο της ανάληψης σαφούς δέσμευσης εκ μέρους τους. Η παρακολούθηση παρεμφερών προγραμμάτων κατάρτισης θα μπορούσε επίσης να επιβάλλεται στο πλαίσιο κυρώσεων κατά οπαδών, επιπροσθέτως των ποινικών κυρώσεων ή ανεξαρτήτως αυτών. |
| --- | --- |

9.3.

| 9.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την προετοιμασία διδακτικού υλικού για την κοινότητα των οπαδών με στόχο τη βελτίωση της κατανόησης του ιστορικού πλαισίου του αντισημιτισμού στις κερκίδες των σταδίων, σε συνδυασμό με την καλλιέργεια πνεύματος ένταξης (15). |
| --- | --- |

9.4.

| 9.5. | Οι εθνικές ομοσπονδίες και οι σύλλογοι θα πρέπει να ενθαρρύνονται με αθλητικά μέσα να προβαίνουν οι ίδιες σε δημοσιεύσεις εκπαιδευτικού περιεχομένου και να καταρτίζουν προγράμματα ευαισθητοποίησης (16), σε συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες τοπικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

9.5.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής» [COM(2021) 615 final].

1

Ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής

(2)  «Ο αντισημιτισμός είναι μια συγκεκριμένη αντίληψη για τους Εβραίους, η οποία μπορεί να εκφράζεται ως μίσος εναντίον των Εβραίων. Οι λεκτικές και σωματικές εκδηλώσεις αντισημιτισμού στρέφονται κατά Εβραίων ή μη Εβραίων και/ή των περιουσιών τους, των ιδρυμάτων και θρησκευτικών χώρων της εβραϊκής κοινότητας». https://www.holocaustremembrance.com/resources/working-definitions-charters/working-definition-antisemitism

2

(3)  Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:12012M/TXT&from=EL.

3

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής» [COM(2021) 615 final].

4

Ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής

(5)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-15213-2018-INIT/el/pdf.

5

(6)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13637-2020-INIT/el/pdf.

6

(7)  https://www.noa-project.eu/report-cards/ Η χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία αξιολογεί τη γραμμή δράσης κάθε κράτους μέλους σε δέκα τομείς που επίσης επισημαίνονται στη στρατηγική: εκπαίδευση, εγκλήματα μίσους, ρητορική μίσους, μέσα ενημέρωσης, μνήμη του Ολοκαυτώματος, αθλητισμός, διαθρησκευτικός διάλογος, θρησκευτική ελευθερία, πολιτισμός και προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και ασφάλεια. Τα πρότυπα βασίζονται σχεδόν όλα σε πρότυπα, προσανατολισμούς, συστάσεις ή κατευθυντήριες γραμμές διεθνούς εμβέλειας που έχουν εγκριθεί από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ή από άλλους διεθνείς οργανισμούς (όπως π.χ. ο ΟΑΣΕ ή η Unesco).

7

(8)  Στο τελικό κείμενο της στρατηγικής περιλαμβάνονται 58 από τα 76 σημεία που επισημάνθηκαν στην κοινή σύσταση 9 ευρωπαϊκών εβραϊκών οργανώσεων [B’nai B’rith International (BBI), Εβραϊκό Ευρωπαϊκό Κέντρο Πληροφόρησης (CEJI), Παγκόσμιο Εβραϊκό Συνέδριο (WJC), Ευρωπαϊκό Εβραϊκό Συνέδριο(EJC), Ευρωπαϊκή Ένωση Εβραίων Φοιτητών (EUJS), Ευρωπαϊκή Ένωση Προοδευτικού Ιουδαϊσμού (EUPJ), Αμερικανική Εβραϊκή Επιτροπή (AJC), Ευρωπαϊκή ένωση για τη διατήρηση και την προώθηση του εβραϊκού πολιτισμού και της εβραϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς και B’nai B’rith Europe (BBI)].

8

(9)  Εναρκτήρια ομιλία της Προέδρου της ΕΟΚΕ επ’ ευκαιρία της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε σχετικά με τον αντισημιτισμό, στο πλαίσιο της γνωμοδότησης SOC/704 με θέμα «Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής», κατά τη συνεδρίαση του τμήματος SOC στις 10 Φεβρουαρίου 2022.

9

(10)  Young Jewish Europeans, perceptions and experiences of antisemitism (Νεαροί Ευρωπαίοι Εβραίοι: αντισημιτικές αντιλήψεις και εμπειρίες), https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2019-young-jewish-europeans_en.pdf

10

(11)  https://en.unesco.org/preventing-violent-extremism/education/antisemitism

11

(12)  Για συγκεκριμένα παραδείγματα συναφών εκστρατειών και έργων, βλέπε: https://www.noa-project.eu/profiles/

12

(13)  https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=199

13

(14)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:52020DC0258

14

(15)  Π.χ. https://changingthechants.eu/wp-content/uploads/2021/10/Guidelines.ENGpdf.pdf

15

(16)  Το εγχειρίδιο της ποδοσφαιρικής ομάδας της Chelsea αποτελεί, εν προκειμένω, χρήσιμο παράδειγμα: https://www.efdn.org/wp-content/uploads/2018/05/CFC-CST-KIO-Antisemitism-Stewards-Guide-2018.pdf, όπως και η πρωτοβουλία «Show Racism The Red Card» (Κόκκινη κάρτα στον ρατσισμό): https://www.theredcard.org/

16

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/81 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/81

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την εφαρμογή της οδηγίας 2009/52/ΕΚ, της 18ης Ιουνίου 2009, σχετικά με την επιβολή ελάχιστων προτύπων όσον αφορά τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών»

[COM(2021) 592 final]

(2022/C 290/14)

Εισηγητής: ο κ. Carlos Manuel TRINDADE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 129/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

129/1/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συμμερίζεται την ανάλυση της Επιτροπής, ιδίως όταν αναφέρει ότι «η παράνομη απασχόληση ανθρώπων που δεν διαθέτουν άδεια διαμονής στην ΕΕ [...] είναι επιβλαβής από οικονομική άποψη, καθώς προκαλεί απώλειες σε δημοσιονομικό επίπεδο, σε επίπεδο φορολογίας και ασφαλιστικών εισφορών, συρρικνώνει τους μισθούς, υπονομεύει τους όρους εργασίας και δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων», ζημιώνοντας την πλειονότητά τους, που τηρούν τη νομοθεσία. «Η παράνομη απασχόληση εκθέτει επίσης τους μετανάστες στον κίνδυνο της παραβίασης ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως η εργασιακή εκμετάλλευση, οι επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης και εργασίας και η περιορισμένη ή ανύπαρκτη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία» (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τη θέση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η οδηγία παρέχει στα κράτη μέλη την ευελιξία να σχεδιάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις προς επίτευξη των στόχων τους, γεγονός που τους δίνει τη δυνατότητα να λαμβάνουν υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες που σχετίζονται με την αγορά εργασίας, τον ρόλο της παράνομης απασχόλησης και της μετανάστευσης και τη βαρύτητα της παράβασης. Ωστόσο, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνήσουν για την αποτελεσματικότητα των κανόνων για την αποτροπή της παράτυπης μετανάστευσης και την πάταξη της παράνομης απασχόλησης (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι ελλείψεις της οδηγίας συνδέονται με τη μεταφορά της στην εθνική νομοθεσία και την εφαρμογή της από τα κράτη μέλη, ειδικότερα δε με τις μεγάλες διακυμάνσεις όσον αφορά τις κυρώσεις, με αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές να είναι ελάχιστα αποτρεπτικές ώστε να αποθαρρύνουν την πρόσληψη παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών, καθώς και με την αποτυχία ως προς την ενθάρρυνση των μεταναστών να συνεργάζονται γενικά με τις αρχές, λόγω του θεμιτού και δικαιολογημένου φόβου τους για επαναπατρισμό στη χώρα καταγωγής τους. Πράγματι, οι μηχανισμοί καταγγελιών εκ μέρους των μεταναστών, σε γενικές γραμμές, είναι αναποτελεσματικοί, δεδομένου ότι δεν υπάρχει διαρκής, λεπτομερής, διαφωτιστική πληροφόρηση στη γλώσσα στόχο που να τους ευαισθητοποιεί, ότι οι επιθεωρήσεις είναι σπάνιες (λόγω έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού) ή αναποτελεσματικές και ότι δεν υπάρχουν έγκαιρες και επαρκείς εκθέσεις και πληροφορίες εκ μέρους των κρατών μελών που να επιτρέπουν την τακτική αξιολόγηση της εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή της οδηγίας και να συνεργαστούν με την Επιτροπή για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητάς της. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την πρόθεση της Επιτροπής να κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει κατά των κρατών μελών, εάν αυτά εξακολουθήσουν να μην διαβιβάζουν όλες τις δέουσες πληροφορίες σχετικά με την τήρηση των βασικών υποχρεώσεων όσον αφορά τις κυρώσεις, τις επιθεωρήσεις και την προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών που απορρέουν από την οδηγία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της εφαρμογής της οδηγίας, που θα πρέπει να πραγματοποιηθεί έως το 2024, να εξεταστεί ποιες κυρώσεις μπορούν να καθιερωθούν ή να επιβληθούν ενάντια στις επιχειρήσεις που επωφελούνται συνειδητά από τα αποτελέσματα παράνομων και εγκληματικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Όσον αφορά τις κυρώσεις, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τις δεσμεύσεις της Επιτροπής και τις συστάσεις της προς τα κράτη μέλη, προτείνει δε επιπλέον τα εξής:






  i) | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν με τον κατάλληλο τρόπο το δυναμικό όλων των κυρώσεων που προβλέπονται στην οδηγία, όλως ιδιαιτέρως δε την εφαρμογή όλων των πρόσθετων διοικητικών μέτρων (απώλεια δημόσιων παροχών, αποκλεισμός από δημόσιες συμβάσεις, επιστροφή δημόσιων επιδοτήσεων, προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο της εγκατάστασης ή ανάκληση των αδειών άσκησης της δραστηριότητας). Συνιστά επίσης στην Επιτροπή να στηρίξει τα κράτη μέλη στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- | --- |

1.5.

i)

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν με τον κατάλληλο τρόπο το δυναμικό όλων των κυρώσεων που προβλέπονται στην οδηγία, όλως ιδιαιτέρως δε την εφαρμογή όλων των πρόσθετων διοικητικών μέτρων (απώλεια δημόσιων παροχών, αποκλεισμός από δημόσιες συμβάσεις, επιστροφή δημόσιων επιδοτήσεων, προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο της εγκατάστασης ή ανάκληση των αδειών άσκησης της δραστηριότητας). Συνιστά επίσης στην Επιτροπή να στηρίξει τα κράτη μέλη στη διαδικασία αυτή.

| ii) | Η ΕΟΚΕ συνιστά οι κυρώσεις στα κράτη μέλη να διαμορφωθούν έτσι ώστε να είναι αποτελεσματικές, αποτρεπτικές (ανώτερες από τα οφέλη) και αναλογικές, να στηρίζονται σε μια σφαιρική προσέγγιση και να εντάσσονται πλήρως στο νομικό πλαίσιο του εκάστοτε κράτους μέλους, καθώς επίσης και να θεσπιστεί για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ένα ελάχιστο πλαίσιο κυρώσεων και διοικητικών μέτρων, τα οποία το κάθε κράτος μέλος θα μπορεί να αυξήσει μέσω της εσωτερικής νομοθεσίας του, ανάλογα με την ειδική οικονομική και κοινωνική του κατάσταση στο πλαίσιο αυτό, ενώ οι εν λόγω οικονομικές κυρώσεις πρέπει να είναι τουλάχιστον μεγαλύτερες από τα κέρδη που αποκομίζονται από την παράνομη δραστηριότητα. |
| --- | --- |

ii)

Η ΕΟΚΕ συνιστά οι κυρώσεις στα κράτη μέλη να διαμορφωθούν έτσι ώστε να είναι αποτελεσματικές, αποτρεπτικές (ανώτερες από τα οφέλη) και αναλογικές, να στηρίζονται σε μια σφαιρική προσέγγιση και να εντάσσονται πλήρως στο νομικό πλαίσιο του εκάστοτε κράτους μέλους, καθώς επίσης και να θεσπιστεί για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ένα ελάχιστο πλαίσιο κυρώσεων και διοικητικών μέτρων, τα οποία το κάθε κράτος μέλος θα μπορεί να αυξήσει μέσω της εσωτερικής νομοθεσίας του, ανάλογα με την ειδική οικονομική και κοινωνική του κατάσταση στο πλαίσιο αυτό, ενώ οι εν λόγω οικονομικές κυρώσεις πρέπει να είναι τουλάχιστον μεγαλύτερες από τα κέρδη που αποκομίζονται από την παράνομη δραστηριότητα.

| 1.6. | Όσον αφορά τα μέτρα προστασίας των δικαιωμάτων των παράνομα διαμενόντων μεταναστών, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις δεσμεύσεις της Επιτροπής και τις συστάσεις της προς τα κράτη μέλη, προτείνει δε επιπλέον τα εξής:






  i) | Σχετικά με τη συνεργασία της Επιτροπής με τα κράτη μέλη:






  — | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να ενισχύσει τον διάλογό της με τα κράτη μέλη προκειμένου να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των διοικητικών διαδικασιών που διενεργούν οι δημόσιες αρχές των κρατών μελών. |
| --- | --- | --- | --- |

1.6.

i)

Σχετικά με τη συνεργασία της Επιτροπής με τα κράτη μέλη:

—

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να ενισχύσει τον διάλογό της με τα κράτη μέλη προκειμένου να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των διοικητικών διαδικασιών που διενεργούν οι δημόσιες αρχές των κρατών μελών.

| ii) | Σχετικά με τη συνεργασία των μεταναστών με τις αρχές καταπολέμησης της παράτυπης εργασίας:






  — | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να παρέχουν πρόσβαση σε νόμιμες άδειες διαμονής και εργασίας στους μετανάστες που συνεργάζονται με τις αρχές στη δίωξη των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες εργαζομένους από τρίτες χώρες, ώστε να τους παρέχουν κίνητρο για να συνεργάζονται ενεργά με τις αρχές της χώρας υποδοχής. |
| --- | --- | --- |

ii)

Σχετικά με τη συνεργασία των μεταναστών με τις αρχές καταπολέμησης της παράτυπης εργασίας:

—

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να παρέχουν πρόσβαση σε νόμιμες άδειες διαμονής και εργασίας στους μετανάστες που συνεργάζονται με τις αρχές στη δίωξη των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες εργαζομένους από τρίτες χώρες, ώστε να τους παρέχουν κίνητρο για να συνεργάζονται ενεργά με τις αρχές της χώρας υποδοχής.

| iii) | Σχετικά με τον ρόλο των συνδικαλιστικών και των εργοδοτικών ενώσεων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών:






  — | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να παρέχεται στους φορείς αυτούς πρόσβαση σε ειδικά προγράμματα της ΕΕ για τη στήριξη, μεταξύ άλλων, της πληροφόρησης, της παροχής συμβουλών, της νομικής και οικονομικής στήριξης και της κατάρτισης, ως συγκεκριμένος τρόπος για να συνεχίσουν και να βελτιώσουν τη δράση τους στο πεδίο αυτό. |
| --- | --- | --- |

iii)

Σχετικά με τον ρόλο των συνδικαλιστικών και των εργοδοτικών ενώσεων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών:

—

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να παρέχεται στους φορείς αυτούς πρόσβαση σε ειδικά προγράμματα της ΕΕ για τη στήριξη, μεταξύ άλλων, της πληροφόρησης, της παροχής συμβουλών, της νομικής και οικονομικής στήριξης και της κατάρτισης, ως συγκεκριμένος τρόπος για να συνεχίσουν και να βελτιώσουν τη δράση τους στο πεδίο αυτό.

| — | Υπό το φως της πανδημίας και των δυσχερειών σε θέματα ιδίων πόρων, η ΕΟΚΕ ζητά να επανεξεταστεί, κατ’ εξαίρεση, η απαίτηση συγχρηματοδότησης των ειδικών προγραμμάτων της ΕΕ. |
| --- | --- |

—

Υπό το φως της πανδημίας και των δυσχερειών σε θέματα ιδίων πόρων, η ΕΟΚΕ ζητά να επανεξεταστεί, κατ’ εξαίρεση, η απαίτηση συγχρηματοδότησης των ειδικών προγραμμάτων της ΕΕ.

| iv) | Συστάσεις της ΕΟΚΕ προς τα κράτη μέλη:






  — | να διατεθούν στις επιθεωρήσεις εργασίας οι αναγκαίοι πόροι ώστε να είναι σε θέση να επιτελούν αποτελεσματικά την αποστολή τους, ιδίως δε να ενισχύσουν τη δράση τους στους κλάδους που παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο· |
| --- | --- | --- |

iv)

Συστάσεις της ΕΟΚΕ προς τα κράτη μέλη:

—

να διατεθούν στις επιθεωρήσεις εργασίας οι αναγκαίοι πόροι ώστε να είναι σε θέση να επιτελούν αποτελεσματικά την αποστολή τους, ιδίως δε να ενισχύσουν τη δράση τους στους κλάδους που παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο·

| — | να αξιοποιούν όλα τα μέσα, ιδίως τα κοινωνικά δίκτυα και τα οπτικοακουστικά μέσα, για τη διενέργεια εκστρατειών πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης, είτε προς τους επιχειρηματίες που απασχολούν παρανόμως διαμένοντες μετανάστες από τρίτες χώρες, εξηγώντας τον κίνδυνο της απασχόλησης αυτής, είτε προς τους ίδιους τους εργαζομένους, εξηγώντας σε διάφορες γλώσσες τα δικαιώματά τους και τον τρόπο άσκησής τους. Στις εκστρατείες αυτές, οι συνδικαλιστικές και οι εργοδοτικές ενώσεις και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να διαθέτουν δικό τους χώρο για τη μετάδοση των μηνυμάτων τους· |
| --- | --- |

—

να αξιοποιούν όλα τα μέσα, ιδίως τα κοινωνικά δίκτυα και τα οπτικοακουστικά μέσα, για τη διενέργεια εκστρατειών πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης, είτε προς τους επιχειρηματίες που απασχολούν παρανόμως διαμένοντες μετανάστες από τρίτες χώρες, εξηγώντας τον κίνδυνο της απασχόλησης αυτής, είτε προς τους ίδιους τους εργαζομένους, εξηγώντας σε διάφορες γλώσσες τα δικαιώματά τους και τον τρόπο άσκησής τους. Στις εκστρατείες αυτές, οι συνδικαλιστικές και οι εργοδοτικές ενώσεις και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να διαθέτουν δικό τους χώρο για τη μετάδοση των μηνυμάτων τους·

| — | να δημιουργήσουν τηλεφωνική γραμμή μέσω της οποίας οι μετανάστες θα μπορούν να καταγγέλλουν ανώνυμα καταστάσεις εκμετάλλευσης και άλλες κακές πρακτικές των εργοδοτών τους. |
| --- | --- |

—

να δημιουργήσουν τηλεφωνική γραμμή μέσω της οποίας οι μετανάστες θα μπορούν να καταγγέλλουν ανώνυμα καταστάσεις εκμετάλλευσης και άλλες κακές πρακτικές των εργοδοτών τους.

| 1.7. | Όσον αφορά τις επιθεωρήσεις, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις δεσμεύσεις της Επιτροπής και τις συστάσεις της προς τα κράτη μέλη, προτείνει δε επιπλέον τα εξής:






  i) | Στα κράτη μέλη:






  — | να θεσπίσουν στρατηγικές ελέγχου που θα απευθύνονται κυρίως στους κλάδους κινδύνου, να αυξήσουν τον αριθμό των επιθεωρητών εργασίας και να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων· |
| --- | --- | --- | --- |

1.7.

i)

Στα κράτη μέλη:

—

να θεσπίσουν στρατηγικές ελέγχου που θα απευθύνονται κυρίως στους κλάδους κινδύνου, να αυξήσουν τον αριθμό των επιθεωρητών εργασίας και να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων·

| — | να θέσουν σε εφαρμογή τις συστάσεις ή τα πρότυπα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) σχετικά με την αναλογία των επιθεωρητών εργασίας, συγκεκριμένα 1 επιθεωρητής ανά 10 000 εργαζομένους, ως τρόπο διάθεσης στις επιθεωρήσεις εργασίας επαρκούς ανθρώπινου δυναμικού ώστε να επιτελούν την αποστολή τους· |
| --- | --- |

—

να θέσουν σε εφαρμογή τις συστάσεις ή τα πρότυπα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) σχετικά με την αναλογία των επιθεωρητών εργασίας, συγκεκριμένα 1 επιθεωρητής ανά 10 000 εργαζομένους, ως τρόπο διάθεσης στις επιθεωρήσεις εργασίας επαρκούς ανθρώπινου δυναμικού ώστε να επιτελούν την αποστολή τους·

| — | να προσδιορίσουν στη στρατηγική των επιθεωρήσεων ότι αυτές δεν θα πραγματοποιούνται από κοινού με τις αρχές μετανάστευσης και ότι οι επιθεωρητές εργασίας δεν έχουν την υποχρέωση να κοινοποιούν στις αρχές την ύπαρξη παρανόμως διαμενόντων μεταναστών, όταν τους συναντούν στους χώρους εργασίας που επιθεωρούν· |
| --- | --- |

—

να προσδιορίσουν στη στρατηγική των επιθεωρήσεων ότι αυτές δεν θα πραγματοποιούνται από κοινού με τις αρχές μετανάστευσης και ότι οι επιθεωρητές εργασίας δεν έχουν την υποχρέωση να κοινοποιούν στις αρχές την ύπαρξη παρανόμως διαμενόντων μεταναστών, όταν τους συναντούν στους χώρους εργασίας που επιθεωρούν·

| — | στα κράτη μέλη όπου οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν ήδη έναν ρόλο στις επιθεωρήσεις, να εξακολουθήσει να τηρείται ο ρόλος αυτός· |
| --- | --- |

—

στα κράτη μέλη όπου οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν ήδη έναν ρόλο στις επιθεωρήσεις, να εξακολουθήσει να τηρείται ο ρόλος αυτός·

| — | να δοθεί η δυνατότητα στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τις οργανώσεις εργοδοτών να συμμετέχουν στη διαδικασία επιθεώρησης —σύμφωνα με τις υφιστάμενες εθνικές πρακτικές, αλλά και με ταυτόχρονη τήρηση των προτύπων της ΔΟΕ—, ιδίως με τη συλλογή και ανταλλαγή πληροφοριών· |
| --- | --- |

—

να δοθεί η δυνατότητα στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τις οργανώσεις εργοδοτών να συμμετέχουν στη διαδικασία επιθεώρησης —σύμφωνα με τις υφιστάμενες εθνικές πρακτικές, αλλά και με ταυτόχρονη τήρηση των προτύπων της ΔΟΕ—, ιδίως με τη συλλογή και ανταλλαγή πληροφοριών·

| ii) | Στην Επιτροπή:






  — | να παροτρύνει τα κράτη μέλη να διαθέτουν επαρκή αριθμό επιθεωρητών εργασίας σε σχέση με τον αριθμό των εργαζομένων σε κάθε κράτος μέλος έως το 2024 (προβλεπόμενη ημερομηνία για την προσεχή έκθεση αξιολόγησης) (3), σύμφωνα με τη σύμβαση αριθ. 81, και, στην περίπτωση που δεν το πράξουν, να εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης νομοθεσίας για την εφαρμογή στην ΕΕ του εν λόγω διεθνούς προτύπου. |
| --- | --- | --- |

ii)

Στην Επιτροπή:

—

να παροτρύνει τα κράτη μέλη να διαθέτουν επαρκή αριθμό επιθεωρητών εργασίας σε σχέση με τον αριθμό των εργαζομένων σε κάθε κράτος μέλος έως το 2024 (προβλεπόμενη ημερομηνία για την προσεχή έκθεση αξιολόγησης) (3), σύμφωνα με τη σύμβαση αριθ. 81, και, στην περίπτωση που δεν το πράξουν, να εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης νομοθεσίας για την εφαρμογή στην ΕΕ του εν λόγω διεθνούς προτύπου.

| iii) | Σχετικά με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας στις επιθεωρήσεις:






  — | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να συμμετέχει η εν λόγω Αρχή πιο ενεργά στο έργο των επιθεωρήσεων στην Ευρώπη —σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού της—, δεδομένου ότι έχει ήδη διαπιστωθεί πως πολλές αλυσίδες πρόσληψης —άμεσης ή σε υπεργολαβία— παρανόμως διαμενόντων μεταναστών εργαζομένων δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γεγονός που απαιτεί και τη διενέργεια επιθεωρήσεων στο ίδιο επίπεδο. |
| --- | --- | --- |

iii)

Σχετικά με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας στις επιθεωρήσεις:

—

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να συμμετέχει η εν λόγω Αρχή πιο ενεργά στο έργο των επιθεωρήσεων στην Ευρώπη —σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού της—, δεδομένου ότι έχει ήδη διαπιστωθεί πως πολλές αλυσίδες πρόσληψης —άμεσης ή σε υπεργολαβία— παρανόμως διαμενόντων μεταναστών εργαζομένων δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γεγονός που απαιτεί και τη διενέργεια επιθεωρήσεων στο ίδιο επίπεδο.

| 1.8. | Όσον αφορά τις σημαντικές ελλείψεις σε θέματα πληροφόρησης, η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ θετική την πρωτοβουλία της Επιτροπής να δημιουργήσει, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μετανάστευσης, ένα πληροφοριακό σύστημα υποβολής εκθέσεων και μια βάση δεδομένων, ώστε να διατίθεται έγκαιρη, τακτική και συγκρίσιμη πληροφόρηση και να ξεπεραστούν οι τεράστιες υφιστάμενες δυσκολίες. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να καθοριστεί στην οικεία νομοθεσία ότι η εν λόγω βάση δεδομένων δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται από τις αρμόδιες για τη μετανάστευση υπηρεσίες των κρατών μελών για σκοπούς εντοπισμού των παράνομα διαμενόντων εργαζομένων και επιστροφής τους στις χώρες καταγωγής. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Στόχοι της ανακοίνωσης

| 2.1. | Η ανακοίνωση της Επιτροπής, που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ, επιχειρεί να ενισχύσει την εφαρμογή της οδηγίας 2009/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4), εντάσσεται δε στη γενικότερη προσέγγιση του νέου συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο. Η Επιτροπή θα εκτιμήσει τους τρόπους ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας της οδηγίας και την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η υπό εξέταση ανακοίνωση εκπληρώνει επίσης την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ανά τακτά διαστήματα, βάσει του άρθρου 16 της οδηγίας. Προσδιορίζει τις αναγκαίες δράσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής της οδηγίας, εστιάζοντας στους παρακάτω τομείς δράσης:






  — | κυρώσεις κατά των εργοδοτών (κεφάλαιο 2)· |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

κυρώσεις κατά των εργοδοτών (κεφάλαιο 2)·

| — | μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων των παράτυπων μεταναστών (κεφάλαιο 3)· |
| --- | --- |

—

μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων των παράτυπων μεταναστών (κεφάλαιο 3)·

| — | επιθεωρήσεις (κεφάλαιο 4)· |
| --- | --- |

—

επιθεωρήσεις (κεφάλαιο 4)·

| — | σημαντικά κενά στην πληροφόρηση (κεφάλαιο 5)· |
| --- | --- |

—

σημαντικά κενά στην πληροφόρηση (κεφάλαιο 5)·

| — | ενίσχυση της δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης απασχόλησης (κεφάλαιο 6). |
| --- | --- |

—

ενίσχυση της δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης απασχόλησης (κεφάλαιο 6).

| 2.3. | Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει τις κύριες πτυχές του κάθε κεφαλαίου. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι είναι «δύσκολο να εκτιμηθεί το μέγεθος της παράνομης απασχόλησης στην ΕΕ επειδή είναι ένα “κρυμμένο” φαινόμενο [...]. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η παράνομη απασχόληση παράτυπων μεταναστών είναι πιο διαδεδομένη εκεί όπου καταγράφεται μεγάλο μερίδιο άτυπης οικονομικής δραστηριότητας. Παρά το γεγονός ότι η άτυπη απασχόληση εκτιμάται κατά μέσο όρο στο 16,8 % της συνολικής απασχόλησης στην ΕΕ, η έκταση της παράνομης απασχόλησης παράτυπων μεταναστών είναι ακόμη πιο δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί, ιδίως όσον αφορά τις πτυχές του φύλου και της παιδικής ηλικίας, καθώς η παράτυπη μετανάστευση παραμένει δύσκολο να εκτιμηθεί» (5). Η φύση και η έκταση της παράτυπης απασχόλησης παρουσιάζει διακυμάνσεις μεταξύ κρατών μελών. Μία από τις κύριες προκλήσεις για την καλύτερη κατανόηση και αντιμετώπιση του ζητήματος συνίσταται στη βελτίωση της διαθεσιμότητας, της επικαιροποίησης και της ακρίβειας των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι «οι εργαζόμενοι χωρίς επίσημα έγγραφα μπορεί πολλές φορές να απασχολούνται μέσω πολύπλοκων σχέσεων εργασίας στις οποίες ενέχονται συμβάσεις υπεργολαβίας, εταιρείες πρόσληψης προσωπικού και πρακτορεία προσωρινής εργασίας, καθώς και μέσω διαδικτυακών πλατφορμών που παρέχουν βραχυπρόθεσμη απασχόληση (π.χ. κατ’ οίκον παράδοση τροφίμων και γευμάτων, υπηρεσίες μεταφοράς), γεγονός που επιτείνει τη δυσκολία εντοπισμού των εργοδοτών που προσλαμβάνουν παράτυπους μετανάστες. Σε αυτό το πλαίσιο, η ευθύνη ολόκληρης της αλυσίδας εργοδοτών έχει ως στόχο να προστατεύσει τους μετανάστες, ιδίως στους τομείς στους οποίους χρησιμοποιείται ευρέως η υπεργολαβία, όπως οι κατασκευές, καθώς και στον αναδυόμενο οικονομικό τομέα της εργασίας μέσω διαδικτυακών πλατφορμών» (6). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η ακραία και παρατεταμένη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου μπορεί να συνδέεται με άλλες εγκληματικές πράξεις και με την αμέλεια του κράτους, όπως αναφέρεται στην ιστορική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 2017, με την οποία η σοβαρή εργασιακή εκμετάλλευση μεταναστών εργαζομένων στις καλλιέργειες φράουλας στη Νέα Μανωλάδα της Ελλάδας αναγνωρίστηκε ως καταναγκαστική εργασία, με τη διευκρίνιση ότι η εκμετάλλευση μέσω της εργασίας συνιστά πτυχή της εμπορίας ανθρώπων (7). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει ότι απαιτείται η ανάληψη παράλληλης δράσης, αφενός για τη δημιουργία ευκαιριών νόμιμης μετανάστευσης και αφετέρου για την αντιμετώπιση των αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης. Ειδικότερα, στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με την πρόταση οδηγίας για την επιβολή κυρώσεων στους εργοδότες που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών, η ΕΟΚΕ εξέφραζε «αμφιβολίες σχετικά με το περιεχόμενο της προτεινόμενης οδηγίας, με τη χρονική στιγμή της υποβολής της πρότασης και με τη σειρά κατά την οποία υιοθετήθηκαν οι νομοθετικές προτάσεις», ενώ, από την άλλη πλευρά, τόνιζε ότι «έχει μεγάλη σημασία να εφαρμοστεί όντως η οδηγία στα κράτη μέλη, των οποίων η αποστολή δεν θα είναι εύκολη διότι τα όργανα παρακολούθησης δεν διαθέτουν επαρκές και κατάλληλο προσωπικό, ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ των σχετικών οργάνων είναι δυσχερής και η προβλεπόμενη παρακολούθηση αφορά μεγάλο αριθμό εταιρειών», κατέληγε δε συμπεραίνοντας ότι η «ισχύς της οδηγίας εξαρτάται από την πραγματική της εφαρμογή». |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Παρά τις θετικές πτυχές της ανακοίνωσης, η ΕΟΚΕ, μετά από δώδεκα έτη ισχύος της οδηγίας, διατηρεί σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσον αυτή συνιστά το κατάλληλο μέσο για την πάταξη της εκμετάλλευσης των παράνομα διαμενόντων μεταναστών εργαζομένων και τη νομιμοποίηση της κατάστασής τους στις χώρες υποδοχής. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η οδηγία της ΕΕ για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών, αφεαυτής, δεν επαρκεί για την προώθηση των νόμιμων οδών μετανάστευσης και την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης. Απαιτείται μια σφαιρικότερη προσέγγιση, που να επιδιώκει τον συνδυασμό των διαφόρων διατάξεων της πολιτικής της ΕΕ για τη νόμιμη μετανάστευση με τις προσπάθειες σε εθνικό επίπεδο για την πάταξη της αδήλωτης εργασίας. Χρειάζεται να καταστεί ευκολότερο για τις επιχειρήσεις να απασχολούν μετανάστες που έχουν δεόντως νομιμοποιήσει την κατάστασή τους, χάρη σε απλούστερους, σαφέστερους και όχι υπερβολικά γραφειοκρατικούς κανόνες. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η οδηγία ορίζει πως οι χρηματικές και ποινικές κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, ώστε να λειτουργούν ως αντικίνητρο για την απασχόληση παράτυπων μεταναστών από τους εργοδότες. Οι κυρώσεις πρέπει να υπερβαίνουν κατά πολύ το οικονομικό κέρδος που συνεπάγεται η πρόσληψη παράτυπων μεταναστών (8). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ομοίως, η ΕΟΚΕ επικροτεί τα πρόσθετα διοικητικά μέτρα που προβλέπονται στην οδηγία, όπως η απώλεια δημόσιων παροχών ή ο αποκλεισμός από δημόσιες συμβάσεις, η επιστροφή δημόσιων επιδοτήσεων, το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο της εγκατάστασης ή η ανάκληση των αδειών άσκησης της δραστηριότητας. Η ΕΟΚΕ καταδικάζει το γεγονός ότι τα μέτρα αυτά εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να υποχρησιμοποιούνται, παρότι θα είχαν τη δυνατότητα να αποτρέπουν τους εργοδότες από την πρόσληψη παράνομα διαμενόντων μεταναστών (9). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών ως προς το ύψος των χρηματικών και των ποινικών κυρώσεων (για παράδειγμα, η χρηματική ποινή κυμαίνεται μεταξύ 3 χιλιάδων και 43 χιλιάδων ευρώ, ενώ η ποινή φυλάκισης κυμαίνεται μεταξύ 8 ημερών και 12 ετών) (10). Ωστόσο, θα ήταν σημαντικό να υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το πλήρες σχήμα του συνδυασμού διαφόρων ποινών που επιβάλλονται στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα κράτη μέλη που έχουν επιλέξει ένα πιο αυστηρό σύστημα κυρώσεων θεωρούν ότι οι μεγαλύτερες χρηματικές κυρώσεις λειτουργούν αποτελεσματικά στην αποτροπή της παράνομης απασχόλησης, ενώ τα κράτη μέλη που εφαρμόζουν μικρότερες κυρώσεις ή στα οποία ο κίνδυνος επιβολής κυρώσεων θεωρείται χαμηλός σε σύγκριση με τα δυνητικά οφέλη από την παράνομη απασχόληση θεωρούν ότι οι κυρώσεις δεν αποτελούν επαρκές αποτρεπτικό μέτρο. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, από το 2014, έντεκα κράτη μέλη έχουν τροποποιήσει τη νομοθεσία τους για να αυξήσουν το ύψος των επιβαλλόμενων προστίμων (11). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η «διαφορά στο επίπεδο των κυρώσεων που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη εξαρτάται από σειρά παραγόντων, όπως η οικονομική κατάσταση και το επίπεδο του ελάχιστου ημερομισθίου στο κράτος μέλος», όπως αναφέρει η Επιτροπή, αλλά εκτιμά ότι η κατάσταση αυτή δεν δικαιολογεί την ύπαρξη μη αποτρεπτικών κυρώσεων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαράδεκτη την ύπαρξη σημαντικού κενού πληροφόρησης εκ μέρους των κρατών μελών σχετικά με την επιβολή των ποινικών κυρώσεων κατά εργοδοτών και με τον αριθμό των διώξεων που έχουν ασκηθεί. Ακόμη και έτσι όμως, τα διαθέσιμα στοιχεία συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι η οδηγία είχε περιορισμένα αποτελέσματα όσον αφορά την αποτροπή της παράνομης απασχόλησης μέσω κυρώσεων, και συνεπώς η ΕΟΚΕ καταδικάζει το γεγονός ότι δεν έχει επιτευχθεί έως σήμερα η καθιέρωση ενός επιτυχημένου πλαισίου για αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις ανά την ΕΕ (12). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει και τονίζει ότι η αναπληροφόρηση που παρείχαν εκπρόσωποι συνδικαλιστικών ενώσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) στο πλαίσιο ειδικών στοχευμένων διαβουλεύσεων επί του θέματος, καταδεικνύει ότι οι κυρώσεις για τους εργοδότες που υιοθετούν πρακτικές εκμετάλλευσης φαίνεται να είναι μικρότερες από τα οφέλη που αυτοί αποκομίζουν μέσω της αδήλωτης εργασίας και του κοινωνικού ντάμπινγκ (13). Ωστόσο, η εκτίμηση των εργοδοτών είναι ότι οι κυρώσεις είναι επαρκώς αυστηρές, αλλά είναι σημαντικό να βελτιωθεί η αποτελεσματική και αναλογική εφαρμογή των κυρώσεων στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας από το εκάστοτε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

4.7.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων των παράτυπων μεταναστών

| 5.1. | Στο άρθρο 6 παράγραφος 2 και στο άρθρο 13 της οδηγίας προβλέπεται δέσμη δικαιωμάτων για τους παράτυπους μετανάστες με στόχο να είναι επαρκώς ενημερωμένοι, ώστε να μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες σε περίπτωση εργασιακών παραβάσεων και να διεκδικούν την καταβολή οφειλόμενων αμοιβών. Πρόκειται για βασικές διατάξεις για την προστασία των μεταναστών από τον κίνδυνο εκμετάλλευσης και εξαναγκασμού σε καταχρηστικούς όρους (14). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει και συμμερίζεται εν προκειμένω τις θέσεις και τις αναλύσεις της Επιτροπής και συγκεκριμένα τα εξής:






  i) | Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την εφαρμογή των προστατευτικών στοιχείων, ιδίως σε σχέση με την πρόσβαση στις πληροφορίες, την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την ανάκτηση καθυστερούμενων οφειλών, καθώς και σε σχέση με τη χορήγηση δικαιώματος προσωρινής διαμονής (15). |
| --- | --- | --- |

5.2.

i)

Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την εφαρμογή των προστατευτικών στοιχείων, ιδίως σε σχέση με την πρόσβαση στις πληροφορίες, την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την ανάκτηση καθυστερούμενων οφειλών, καθώς και σε σχέση με τη χορήγηση δικαιώματος προσωρινής διαμονής (15).

| ii) | Η πλειονότητα των κρατών μελών παρέχουν μόνο γενικές πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα των εργαζομένων και όχι στοχευμένες πληροφορίες για την ειδική κατάσταση των παράτυπων μεταναστών εργαζομένων. |
| --- | --- |

ii)

Η πλειονότητα των κρατών μελών παρέχουν μόνο γενικές πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα των εργαζομένων και όχι στοχευμένες πληροφορίες για την ειδική κατάσταση των παράτυπων μεταναστών εργαζομένων.

| iii) | Η συνεργασία των κρατικών αρχών με τους κοινωνικούς εταίρους και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) είναι κομβικής σημασίας για τη διευκόλυνση των καταγγελιών, καθώς τα εν λόγω ενδιαφερόμενα μέρη έχουν πολλές φορές άμεση επαφή με τους εργαζομένους και μπορούν να συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση, να ενημερώνουν τους μετανάστες για τα δικαιώματά τους, να καλλιεργούν κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και να βοηθούν τους εργαζομένους να αναγνωρίζουν καταστάσεις αδήλωτης εργασίας και εργασιακής εκμετάλλευσης προκειμένου να υποβάλλουν καταγγελία. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των ΜΚΟ είναι επίσης πολύ σημαντικός για τη διευκόλυνση των καταγγελιών και την αποκάλυψη καταστάσεων εκμετάλλευσης, καθώς και για την άμβλυνση του φόβου των παράτυπων μεταναστών ότι, εάν εντοπιστούν από τις αρχές μετανάστευσης, θα κινηθούν εναντίον τους διαδικασίες επιστροφής. Στη μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών, η νομοθεσία εκχωρεί σημαντικό ρόλο στα συγκεκριμένα ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως δε στις συνδικαλιστικές ενώσεις, στο πλαίσιο του εθνικού μηχανισμού για τη διευκόλυνση της υποβολής καταγγελιών (16). |
| --- | --- |

iii)

Η συνεργασία των κρατικών αρχών με τους κοινωνικούς εταίρους και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) είναι κομβικής σημασίας για τη διευκόλυνση των καταγγελιών, καθώς τα εν λόγω ενδιαφερόμενα μέρη έχουν πολλές φορές άμεση επαφή με τους εργαζομένους και μπορούν να συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση, να ενημερώνουν τους μετανάστες για τα δικαιώματά τους, να καλλιεργούν κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και να βοηθούν τους εργαζομένους να αναγνωρίζουν καταστάσεις αδήλωτης εργασίας και εργασιακής εκμετάλλευσης προκειμένου να υποβάλλουν καταγγελία. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των ΜΚΟ είναι επίσης πολύ σημαντικός για τη διευκόλυνση των καταγγελιών και την αποκάλυψη καταστάσεων εκμετάλλευσης, καθώς και για την άμβλυνση του φόβου των παράτυπων μεταναστών ότι, εάν εντοπιστούν από τις αρχές μετανάστευσης, θα κινηθούν εναντίον τους διαδικασίες επιστροφής. Στη μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών, η νομοθεσία εκχωρεί σημαντικό ρόλο στα συγκεκριμένα ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως δε στις συνδικαλιστικές ενώσεις, στο πλαίσιο του εθνικού μηχανισμού για τη διευκόλυνση της υποβολής καταγγελιών (16).

| iv) | Οι παράτυποι μετανάστες που έχουν βιώσει εργασιακή εκμετάλλευση αντιμετωπίζουν προβλήματα όσον αφορά την πρόσβαση στις διαδικασίες έκδοσης άδειας διαμονής ή σε σχέση με τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση των αδειών. Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι τα θύματα αντιμετωπίζουν έλλειμμα πληροφόρησης και δυσκολίες πρόσβασης σε νομικές συμβουλές σχετικά με τη διαθεσιμότητα των αδειών και τον τρόπο υποβολής αίτησης ή αιτήματος προς εξέταση, σχετικά με τη συχνή συνάρτηση της χορήγησης των αδειών με την απαγγελία κατηγοριών κατά συγκεκριμένων εργοδοτών, και σχετικά με τη συμμετοχή των θυμάτων στην ποινική διαδικασία ως προϋπόθεση για την έκδοση της άδειας, παρόλο που αυτό δεν απαιτείται από την οδηγία (17). |
| --- | --- |

iv)

Οι παράτυποι μετανάστες που έχουν βιώσει εργασιακή εκμετάλλευση αντιμετωπίζουν προβλήματα όσον αφορά την πρόσβαση στις διαδικασίες έκδοσης άδειας διαμονής ή σε σχέση με τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση των αδειών. Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι τα θύματα αντιμετωπίζουν έλλειμμα πληροφόρησης και δυσκολίες πρόσβασης σε νομικές συμβουλές σχετικά με τη διαθεσιμότητα των αδειών και τον τρόπο υποβολής αίτησης ή αιτήματος προς εξέταση, σχετικά με τη συχνή συνάρτηση της χορήγησης των αδειών με την απαγγελία κατηγοριών κατά συγκεκριμένων εργοδοτών, και σχετικά με τη συμμετοχή των θυμάτων στην ποινική διαδικασία ως προϋπόθεση για την έκδοση της άδειας, παρόλο που αυτό δεν απαιτείται από την οδηγία (17).

| v) | Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) διαπιστώνει ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, οι παράτυποι μετανάστες δεν χρησιμοποιούν τα υπάρχοντα συστήματα καταγγελίας. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους: απουσία κινήτρων ώστε να πεισθούν οι εργαζόμενοι να προσέλθουν· περιορισμένη ενημέρωση για τα δικαιώματά τους και τον διαθέσιμο μηχανισμό καταγγελίας· οικονομικά εμπόδια όπως η συνδρομή μέλους σε συνδικαλιστικές ενώσεις που παρέχουν βοήθεια μόνο στα μέλη τους· και, πρωτίστως, φόβος εντοπισμού, κράτησης και επαναπατρισμού τους (18). |
| --- | --- |

v)

Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) διαπιστώνει ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, οι παράτυποι μετανάστες δεν χρησιμοποιούν τα υπάρχοντα συστήματα καταγγελίας. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους: απουσία κινήτρων ώστε να πεισθούν οι εργαζόμενοι να προσέλθουν· περιορισμένη ενημέρωση για τα δικαιώματά τους και τον διαθέσιμο μηχανισμό καταγγελίας· οικονομικά εμπόδια όπως η συνδρομή μέλους σε συνδικαλιστικές ενώσεις που παρέχουν βοήθεια μόνο στα μέλη τους· και, πρωτίστως, φόβος εντοπισμού, κράτησης και επαναπατρισμού τους (18).

| vi. | Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ διαδραματίζουν επίσης κεντρικό ρόλο στην προαγωγή και εφαρμογή των προστατευτικών μέτρων της οδηγίας και στην ενίσχυση της προβολής τους μεταξύ των παράτυπων μεταναστών. Η Επιτροπή θα εντείνει τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που εκπροσωπούν εργαζομένους χωρίς επίσημα έγγραφα, κατά την ανάπτυξη δε των εν λόγω δραστηριοτήτων θα απευθυνθεί στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας. |
| --- | --- |

vi.

Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ διαδραματίζουν επίσης κεντρικό ρόλο στην προαγωγή και εφαρμογή των προστατευτικών μέτρων της οδηγίας και στην ενίσχυση της προβολής τους μεταξύ των παράτυπων μεταναστών. Η Επιτροπή θα εντείνει τον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που εκπροσωπούν εργαζομένους χωρίς επίσημα έγγραφα, κατά την ανάπτυξη δε των εν λόγω δραστηριοτήτων θα απευθυνθεί στην ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, ακόμη και αν έχουν ενημερωθεί για τα δικαιώματά τους από τις συνδικαλιστικές ενώσεις, τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ή τις δημόσιες υπηρεσίες, οι παράτυποι μετανάστες εργαζόμενοι μπορεί να μην υποβάλλουν καταγγελίες κατά εργοδοτών για είσπραξη μη καταβληθεισών αμοιβών ή να μην αποκαλύπτουν πιθανές καταστάσεις εκμετάλλευσης, λόγω της πιθανότητας να διαταχθεί η επιστροφή τους, να απολέσουν το εισόδημά τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υποστούν αντίποινα από τους εργοδότες. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τις επιθεωρήσεις

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι επιθεωρήσεις αποτελούν το σημαντικότερο εργαλείο για τον εντοπισμό τόσο εργοδοτών που απασχολούν παράτυπους μετανάστες όσο και καταστάσεων εκμετάλλευσης. Με βάση τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων μπορούν να απαιτηθούν ευθύνες από τους εργοδότες και να τους επιβληθούν κυρώσεις, καθώς και να εφαρμοστούν τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των παράτυπων μεταναστών εργαζομένων που πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης. Στο άρθρο 13 παράγραφος 1 της οδηγίας ορίζεται ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να διενεργούνται αποτελεσματικές και κατάλληλες επιθεωρήσεις, με βάση εκτιμήσεις κινδύνου που εντοπίζουν τους κλάδους δραστηριότητας υψηλού κινδύνου, χωρίς τις οποίες δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν οι στόχοι της οδηγίας (19). Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι, εκτός από τη διασφάλιση αποτελεσματικών επιθεωρήσεων, πρέπει να αντιμετωπιστούν και άλλα προβλήματα που συνδέονται με την απασχόληση παράτυπα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με έκπληξή της ότι στην ανακοίνωση δεν υπάρχει καμία αναφορά στην Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας για συμμετοχή της στο έργο των επιθεωρήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεδομένου ότι, ως γνωστόν, πολλές αλυσίδες πρόσληψης —είτε άμεσης είτε σε υπεργολαβία— παρανόμως διαμενόντων μεταναστών εργαζομένων δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γεγονός που απαιτεί και τη διενέργεια επιθεωρήσεων στο ίδιο επίπεδο. Η ΕΟΚΕ δηλώνει ότι η κατάσταση αυτή πρέπει να αλλάξει. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα συμπεράσματα της Επιτροπής σχετικά με τις επιθεωρήσεις, και κυρίως τα εξής:






  i) | Ο αριθμός επιθεωρήσεων που διενεργούνται υπό το ισχύον σύστημα είναι απίθανο να αποτρέψει τους εργοδότες από την πρόσληψη παράτυπων μεταναστών. Το ποσοστό εργοδοτών που υπόκεινται σε επιθεωρήσεις τείνει να είναι πολύ χαμηλό. Ως εκ τούτου, οι εργοδότες μπορεί να θεωρούν ότι το οικονομικό όφελος που αποκομίζουν από την παράνομη απασχόληση είναι μεγαλύτερο από την πιθανότητα να εντοπιστούν μέσω των επιθεωρήσεων (20). |
| --- | --- | --- |

6.3.

i)

Ο αριθμός επιθεωρήσεων που διενεργούνται υπό το ισχύον σύστημα είναι απίθανο να αποτρέψει τους εργοδότες από την πρόσληψη παράτυπων μεταναστών. Το ποσοστό εργοδοτών που υπόκεινται σε επιθεωρήσεις τείνει να είναι πολύ χαμηλό. Ως εκ τούτου, οι εργοδότες μπορεί να θεωρούν ότι το οικονομικό όφελος που αποκομίζουν από την παράνομη απασχόληση είναι μεγαλύτερο από την πιθανότητα να εντοπιστούν μέσω των επιθεωρήσεων (20).

| ii) | Τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι οι αρχές επιθεώρησης εργασίας είναι πολλές φορές υποστελεχωμένες και υποχρηματοδοτούμενες, γεγονός που έχει αντίκτυπο στον αριθμό και στη συχνότητα των διενεργούμενων επιθεωρήσεων (21). |
| --- | --- |

ii)

Τα κράτη μέλη και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι οι αρχές επιθεώρησης εργασίας είναι πολλές φορές υποστελεχωμένες και υποχρηματοδοτούμενες, γεγονός που έχει αντίκτυπο στον αριθμό και στη συχνότητα των διενεργούμενων επιθεωρήσεων (21).

| iii) | Τα ενδιαφερόμενα μέρη προωθούν την ιδέα του διαχωρισμού των επιθεωρήσεων εργασίας και των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την επιβολή του νόμου και τη μετανάστευση, ώστε να υψωθεί «τείχος προστασίας» το οποίο θα εγγυάται ότι οι παράτυποι μετανάστες που εντοπίζονται κατά τις επιθεωρήσεις δεν θα παραπέμπονται στις αρχές μετανάστευσης προκειμένου να κινηθεί η διαδικασία επιστροφής (22). |
| --- | --- |

iii)

Τα ενδιαφερόμενα μέρη προωθούν την ιδέα του διαχωρισμού των επιθεωρήσεων εργασίας και των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την επιβολή του νόμου και τη μετανάστευση, ώστε να υψωθεί «τείχος προστασίας» το οποίο θα εγγυάται ότι οι παράτυποι μετανάστες που εντοπίζονται κατά τις επιθεωρήσεις δεν θα παραπέμπονται στις αρχές μετανάστευσης προκειμένου να κινηθεί η διαδικασία επιστροφής (22).

| 6.4. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαράδεκτο το γεγονός ότι σε αρκετά κράτη μέλη οι επιθεωρήσεις δεν επικεντρώνονται στους κλάδους κινδύνου, κάτι που δεν συμβαδίζει με την απαίτηση της οδηγίας (23). Οι συνηθέστεροι κλάδοι κινδύνου είναι η γεωργία, η οικοδομή, η μεταποίηση, η οικιακή φροντίδα και η κοινωνική αρωγή, καθώς και οι υπηρεσίες φιλοξενίας και εστίασης. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την παρατήρηση του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων ότι η διενέργεια κοινών επιθεωρήσεων από τις αρχές εργασίας και τις μονάδες καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων ή άλλες εξειδικευμένες μονάδες με κατάρτιση σε θέματα εργασιακής εκμετάλλευσης μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό μεταναστών που είναι θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης ή εμπορίας ανθρώπων (24). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Ωστόσο, σε σχέση με τη συγκεκριμένη άποψη του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη που εργάζονται στο πεδίο υπογραμμίζουν πως οι εργαζόμενοι υπό συνθήκες εκμετάλλευσης δεν βρίσκουν το θάρρος να καταγγείλουν την κατάστασή τους στη διάρκεια των επιθεωρήσεων, λόγω του κινδύνου σύλληψης και επαναπατρισμού τους, ιδίως όταν οι επιθεωρήσεις πραγματοποιούνται από κοινού από την επιθεώρηση εργασίας και την αστυνομία και/ή τις αρχές μετανάστευσης. |
| --- | --- |

6.6.

7.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με τις σημαντικές ελλείψεις σε θέματα πληροφόρησης

| 7.1. | Η οδηγία επιβάλλει στα κράτη μέλη να κοινοποιούν ετησίως στην Επιτροπή τον αριθμό των επιθεωρήσεων και τα αποτελέσματά τους όσον αφορά τις καθυστερούμενες οφειλές που κατέβαλε ο εργοδότης, τα άλλα ληφθέντα μέτρα και τη διευκόλυνση των καταγγελιών. Οι πληροφορίες αυτές είναι καίριας σημασίας για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίον εφαρμόζονται τα μέτρα της οδηγίας και των συνεπειών τους. Τα κράτη μέλη παρέχουν πολύ περιορισμένες και άνισες πληροφορίες, που οδηγούν σε σημαντικά κενά στα δεδομένα σχετικά με τις επιθεωρήσεις και τα αποτελέσματά τους (25). |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Η έλλειψη αξιόπιστων και ολοκληρωμένων πληροφοριών καθιστά δύσκολο να εκτιμηθεί με πειστικό τρόπο κατά πόσον η οδηγία είχε αντίκτυπο στην αποτροπή και τη μείωση της παράνομης απασχόλησης και κατά πόσον οι ποινικές κυρώσεις στα κράτη μέλη είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Η βελτίωση της συλλογής πληροφοριών θα συμβάλει σε μια αποτελεσματικότερη στρατηγική επιβολής, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο (26). |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύ θετική την πρωτοβουλία της Επιτροπής να δημιουργήσει, με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μετανάστευσης, ένα πληροφοριακό σύστημα υποβολής εκθέσεων και μια βάση δεδομένων, ώστε να διατίθεται έγκαιρη, τακτική και συγκρίσιμη πληροφόρηση (27). Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης μπορεί επίσης να αποτελέσει κατάλληλο μέσο για τη διοργάνωση πρωτοβουλιών αμοιβαίας μάθησης και ανταλλαγής ορθών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εν λόγω βάση δεδομένων πρέπει να τηρεί τους κανόνες του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) και να μην μπορεί να χρησιμοποιείται από τις αρμόδιες για τη μετανάστευση υπηρεσίες των κρατών μελών για σκοπούς εντοπισμού των παράνομα διαμενόντων εργαζομένων και επιστροφής τους στις χώρες καταγωγής. |
| --- | --- |

7.4.

8.   Ειδικές παρατηρήσεις σχετικά με την ενίσχυση της δράσης κατά της παράνομης απασχόλησης

| 8.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τις ακόλουθες θέσεις και προθέσεις της Επιτροπής, που διατυπώνονται στην υπό εξέταση ανακοίνωση: |
| --- | --- |

8.1.

| 8.1.1. | Για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, η ΕΕ πρέπει να εξετάσει όλες τις πτυχές του φαινομένου αυτού μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, όπως υποδεικνύεται στο νέο σύμφωνο. Εκτός από την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της μετανάστευσης, την αναθέρμανση της καταπολέμησης των διακινητών μεταναστών σε συνεργασία με τρίτες χώρες και την ενίσχυση του ανοίγματος νόμιμων οδών προς την ΕΕ, η ΕΕ απαιτείται επίσης να ενισχύσει την αντίδρασή της στην παράνομη απασχόληση ως κινητήρια δύναμη της παράτυπης μετανάστευσης και πηγή εκμετάλλευσης και κακοποίησης. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί αποτελεσματικότερη εφαρμογή και επιβολή της οδηγίας, του σημαντικότερου εργαλείου που έχουμε στη διάθεσή μας, οι δυνατότητες του οποίου δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως (28). |
| --- | --- |

8.1.1.

| 8.1.2. | Ενώ υποστηρίζει τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους για την εφαρμογή, η Επιτροπή θα παρακολουθεί επίσης συνεχώς την εφαρμογή της οδηγίας και θα επικεντρώνεται στην αποτελεσματική επιβολή της. Μόλις εκδοθεί η υπό εξέταση ανακοίνωση, η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών για τη λήψη πρόσθετων πληροφοριών σχετικά με την τήρηση των βασικών υποχρεώσεων όσον αφορά τις κυρώσεις, τις επιθεωρήσεις και την προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών που απορρέουν από την οδηγία, με στόχο τον εντοπισμό πιθανών λύσεων. Όποτε κρίνεται σκόπιμο, η Επιτροπή θα κινεί διαδικασίες επί παραβάσει (29). |
| --- | --- |

8.1.2.

| 8.1.3. | Έως το τέλος του 2022, η Επιτροπή θα εφαρμόσει τα μέτρα που παρουσιάζονται στην υπό εξέταση ανακοίνωση και θα υποβάλει έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα που θα επιτευχθούν, με την ευκαιρία της προσεχούς έκθεσης για την εφαρμογή της οδηγίας, η οποία θα υποβληθεί το αργότερο το 2024. Με βάση την πρόοδο που θα έχει επιτευχθεί μέσω των συστάσεων της υπό εξέταση ανακοίνωσης και των ανανεωμένων προσπαθειών εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τις πιθανές εξελίξεις στον τομέα της παράνομης απασχόλησης και τον προβληματισμό σχετικά με το κατά πόσον η οδηγία εξακολουθεί να είναι κατάλληλη για να ανταποκριθεί σε αυτές, η Επιτροπή θα εξετάσει στη συνέχεια αν είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο (30). |
| --- | --- |

8.1.3.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ανακοίνωση COM(2021) 592 final, σ. 1.

1

(2)  Βλέπε COM(2021) 592 final, σημείο 1.

2

(3)  Βλέπε COM(2021) 592 final, σημείο 6.

3

(4)  Οδηγία 2009/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2009 , σχετικά με την επιβολή ελάχιστων προτύπων όσον αφορά τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών (ΕΕ L 168 της 30.6.2009, σ. 24).

4

(5)  Ανακοίνωση COM(2021) 592 final, εισαγωγή.

5

(6)  Βλέπε COM(2021) 592 final, σημείο 2.3.

6

(7)  Chowdury and Others v. Greece. Οι απάνθρωπες συνθήκες στη Μανωλάδα προσέλκυσαν την προσοχή του κοινού το 2013, όταν οι επιστάτες ενός κτήματος πυροβόλησαν και τραυμάτισαν σοβαρά 30 εργαζομένους από το Μπανγκλαντές που διαμαρτύρονταν για τους καθυστερούμενους μισθούς.

7

(8)  Βλέπε COM(2021) 592 final, σημείο 2.

8

(9)  Βλέπε COM(2021) 592 final, σημείο 2.3.

9

(10)  COM(2021) 592 final, σημεία 2.1 και 2.2.

10

(11)  COM(2021) 592 final, σημείο 2.1.

11

(12)  COM(2021) 592 final, σημείο 2.2.

12

(13)  COM(2021) 592 final, σημείο 2.2.

13

(14)  COM(2021) 592 final, σημείο 3.

14

(15)  COM(2021) 592 final, σημείο 3.

15

(16)  COM(2021) 592 final, σημείο 3.2.

16

(17)  COM(2021) 592 final, σημείο 3.2.

17

(18)  COM(2021) 592 final, σημείο 3.2.

18

(19)  COM(2021) 592 final, σημείο 4.1.

19

(20)  COM(2021) 592 final, σημείο 4.1.

20

(21)  COM(2021) 592 final, σημείο 4.1.

21

(22)  COM(2021) 592 final, σημείο 4.1.

22

(23)  COM(2021) 592 final, σημείο 4.1.

23

(24)  COM(2021) 592 final, σημείο 4.1.

24

(25)  COM(2021) 592 final, σημείο 5.

25

(26)  COM(2021) 592 final, σημείο 5.

26

(27)  COM(2021) 592 final, σημείο 5.

27

(28)  COM(2021) 592 final, σημείο 6.

28

(29)  COM(2021) 592 final, σημείο 6.

29

(30)  COM(2021) 592 final, σημείο 6.

30

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία υπερψηφίστηκε από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκε στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 59 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

SOC/705 — Κυρώσεις κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομα διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών

Σημείο 1.7 στοιχείο i. τρίτη περίπτωση

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| — | να προσδιορίσουν στη στρατηγική των επιθεωρήσεων ότι αυτές δεν θα πραγματοποιούνται από κοινού με τις αρχές μετανάστευσης και ότι οι επιθεωρητές εργασίας δεν έχουν την υποχρέωση να κοινοποιούν στις αρχές την ύπαρξη
  παρανόμως διαμενόντων μεταναστών,
  όταν τους συναντούν στους χώρους εργασίας που επιθεωρούν· |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

—

να προσδιορίσουν στη στρατηγική των επιθεωρήσεων ότι αυτές δεν θα πραγματοποιούνται από κοινού με τις αρχές μετανάστευσης και ότι οι επιθεωρητές εργασίας δεν έχουν την υποχρέωση να κοινοποιούν στις αρχές την ύπαρξη
  παρανόμως διαμενόντων μεταναστών,
  όταν τους συναντούν στους χώρους εργασίας που επιθεωρούν·

| — | να διασαφηνίσουν τη στρατηγική ελέγχων των επιθεωρήσεων εργασίας και την επαγγελματική ευθύνη των επιθεωρητών όσον αφορά την καταγραφή των
  παρανόμως διαμενόντων μεταναστών
  . Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι επιθεωρήσεις που διενεργούνται από κοινού από τις επιθεωρήσεις εργασίας και τις αρμόδιες για τη μετανάστευση αρχές συχνά έχουν στόχο την επιβολή των κανόνων περί μετανάστευσης. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τέτοιου είδους επιθεωρήσεις ενδέχεται να αποθαρρύνουν τους εργαζομένους που υφίστανται εκμετάλλευση από την κοινοποίηση της εμπειρίας τους κατά τη διάρκεια επιθεώρησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επιθυμεί τον σαφή καθορισμό της στρατηγικής των επιθεωρήσεων εργασίας και των νομικών υποχρεώσεων των επιθεωρητών· |
| --- | --- |

—

να διασαφηνίσουν τη στρατηγική ελέγχων των επιθεωρήσεων εργασίας και την επαγγελματική ευθύνη των επιθεωρητών όσον αφορά την καταγραφή των
  παρανόμως διαμενόντων μεταναστών
  . Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι επιθεωρήσεις που διενεργούνται από κοινού από τις επιθεωρήσεις εργασίας και τις αρμόδιες για τη μετανάστευση αρχές συχνά έχουν στόχο την επιβολή των κανόνων περί μετανάστευσης. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τέτοιου είδους επιθεωρήσεις ενδέχεται να αποθαρρύνουν τους εργαζομένους που υφίστανται εκμετάλλευση από την κοινοποίηση της εμπειρίας τους κατά τη διάρκεια επιθεώρησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επιθυμεί τον σαφή καθορισμό της στρατηγικής των επιθεωρήσεων εργασίας και των νομικών υποχρεώσεων των επιθεωρητών·

Αιτιολογία

Η τροπολογία αποσκοπεί στη διασαφήνιση του ρόλου των επιθεωρητών. Τονίζει ότι, στο πλαίσιο των επαγγελματικών τους υποχρεώσεων, έχουν την ευθύνη να επισημάνουν στις αρχές την παρουσία παρανόμως διαμενόντων μεταναστών που βρίσκονται ενδεχομένως στους χώρους εργασίας που επιθεωρούν, αναγνωρίζει όμως παράλληλα ότι οι κοινές επιθεωρήσεις ενδέχεται να αποθαρρύνουν τους εργαζομένους που υφίστανται εκμετάλλευση από την κοινοποίηση της κατάστασής τους με την ευκαιρία της επιθεώρησης. Η διασαφήνιση της στρατηγικής των επιθεωρήσεων εργασίας είναι άκρως επιθυμητή.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

| Ψήφοι υπέρ: | 48 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 70 |
| Αποχές: | 16 |

Ψήφοι υπέρ:

48

Ψήφοι κατά:

70

Αποχές:

16

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/90 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/90

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025)»

[COM(2021) 591 final]

(2022/C 290/15)

| Εισηγητής: | ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI |

Εισηγητής:

ο κ. José Antonio MORENO DÍAZ

Συνεισηγητής:

ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 212/0/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

212/0/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η παράνομη διακίνηση μεταναστών είναι μια διασυνοριακή εγκληματική δραστηριότητα που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των ανθρώπων, παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα και διαταράσσει την ομαλή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Τα τελευταία 20 έτη, η παράνομη διακίνηση ανθρώπων έχει αυξηθεί ως αποτέλεσμα πολλαπλών παραγόντων εκδίωξης στις χώρες καταγωγής (παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βία, συγκρούσεις, ανισότητες, οικονομικοί παράγοντες, περιβαλλοντικοί παράγοντες κ.λπ.), αλλά και λόγω της έλλειψης νόμιμων μέσων πρόσβασης στα εδάφη πολλών χωρών. Οι περιορισμοί, οι οποίοι έχουν αυξηθεί λόγω της πανδημίας COVID-19, έχουν αυξήσει τον αριθμό των ανθρώπων που χρησιμοποιούν αυτά τα παράνομα δίκτυα, με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Από την έναρξή της, η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική έχει ως στόχο, μεταξύ άλλων, την καταπολέμηση αυτής της εγκληματικής δραστηριότητας, την πρόληψη της εκμετάλλευσης των μεταναστών από εγκληματικά δίκτυα και τη μείωση των κινήτρων για την παράτυπη μετανάστευση. Το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025) θα πρέπει να θεωρηθεί ως εργαλείο συνέχειας και βελτίωσης στην προσπάθεια καταπολέμησης αυτής της εγκληματικής δραστηριότητας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σύμφωνα με την Ευρωπόλ, πάνω από το 90 % των ατόμων που εισέρχονται παράτυπα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν ταξιδέψει μέσω δικτύων παράνομης διακίνησης σε κάποιο στάδιο του ταξιδιού τους. Στο πλαίσιο της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών, η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί προτεραιότητα τη συνεργασία με τις χώρες εταίρους με στόχο τη μείωση των κινήτρων για την πραγματοποίηση αυτών των επικίνδυνων ταξιδιών· την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης· την προώθηση της νόμιμης μετανάστευσης και των νόμιμων και ασφαλών διαδρομών προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης· την ενίσχυση της διαχείρισης των κοινών συνόρων· την αντιμετώπιση παραγόντων έλξης, όπως η παράτυπη απασχόληση· και τη διευκόλυνση της επιστροφής και της επανένταξης των ατόμων που βρίσκονται σε παράτυπη κατάσταση στο έδαφος της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ και την ολοκληρωμένη προσέγγιση που προτείνει, ως συνέχεια του έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Είναι κατανοητό ότι, ως εγκληματική δραστηριότητα, η παράνομη διακίνηση θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των μεταναστών και παραβιάζει τα δικαιώματά τους, εκμεταλλεύεται αδικαιολόγητα τους ανθρώπους που αναζητούν πρόσβαση στο έδαφος της ΕΕ και συνιστά επίσης απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η διαφύλαξη των εξωτερικών συνόρων αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά επισημαίνει ότι αυτά πρέπει πάντοτε να προστατεύονται με σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του απαραβίαστου του δημόσιου διεθνούς δικαίου, με συνεχή προστασία των πολιτών και αποφυγή της ποινικοποίησης της αλληλεγγύης. Σε κάθε περίπτωση, η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών δεν μπορεί ποτέ να στραφεί εναντίον των ίδιων των μεταναστών ή της παρεχόμενης προς αυτούς ανθρωπιστικής βοήθειας και συνδρομής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστική την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών μέσω μιας προσέγγισης «για το σύνολο της κάθε διαδρομής». Αυτό σημαίνει ενίσχυση των προτεινόμενων μέτρων κατά των δικτύων παράνομης διακίνησης με τη βελτίωση της δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας· τη βελτίωση της συνεργασίας και του διαλόγου με τις γειτονικές χώρες για την καταπολέμηση των δικτύων παράνομης διακίνησης· την ενίσχυση των δράσεων για την πρόληψη της εκμετάλλευσης και τη διασφάλιση της προστασίας των παρανόμως διακινούμενων ατόμων· και την καταπολέμηση της παράτυπης απασχόλησης και της εργασιακής εκμετάλλευσης με πιο συντονισμένο και δυναμικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη εξάλειψης της ζήτησης, προκειμένου να στοχευθούν τα κέρδη των δικτύων παράνομης διακίνησης ανθρώπων. Ωστόσο, προειδοποιεί για τις δυσλειτουργίες που μπορεί να προκύψουν από την αντιμετώπιση μόνο της πλευράς της προσφοράς (δίκτυα). Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει ότι η ύπαρξη νόμιμων, αποτελεσματικών και ασφαλών διαύλων, καθώς και η προστασία του δικαιώματος ασύλου, είναι καίριας σημασίας για την απενεργοποίηση μεγάλου μέρους αυτής της παράνομης δραστηριότητας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ καταδικάζει επίσης απερίφραστα την εργαλειοποίηση των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο ως στοιχείων αποσταθεροποίησης της ΕΕ (1). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προστασία των ανθρώπων και η παροχή ιατρικής περίθαλψης (2), καθώς και η επίδειξη αλληλεγγύης, δεν θα πρέπει να ποινικοποιούνται και να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα δίκτυα παράνομης διακίνησης. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να διώκονται μόνον όταν διαπράττονται εκ προθέσεως και με στόχο τον προσπορισμό, άμεσα ή έμμεσα, οικονομικού ή άλλου υλικού οφέλους (3). Η ρήτρα υποχρεωτικής απαλλαγής από την ευθύνη πρέπει να περιλαμβάνεται ρητά εάν οι δράσεις βοήθειας ή συνδρομής έχουν ανθρωπιστικά κίνητρα. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η παράνομη διακίνηση μεταναστών είναι μια διασυνοριακή εγκληματική δραστηριότητα που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των ανθρώπων, παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα και διαταράσσει την ομαλή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τα τελευταία 20 έτη, η παράνομη διακίνηση ανθρώπων έχει αυξηθεί ως αποτέλεσμα πολλαπλών παραγόντων εκδίωξης στις χώρες καταγωγής (παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βία, συγκρούσεις, ανισότητες, οικονομικοί παράγοντες, περιβαλλοντικοί παράγοντες κ.λπ.), αλλά και λόγω της έλλειψης νόμιμων μέσων πρόσβασης στα εδάφη πολλών χωρών. Οι περιορισμοί, οι οποίοι έχουν αυξηθεί λόγω της πανδημίας COVID-19, έχουν αυξήσει τον αριθμό των ανθρώπων που χρησιμοποιούν αυτά τα παράνομα δίκτυα, με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η κύρια διαφορά μεταξύ της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων είναι ότι, στην πρώτη περίπτωση, οι μετανάστες συμμετέχουν οικειοθελώς στη διαδικασία μετανάστευσης, πληρώνοντας για τις υπηρεσίες ενός παράνομου διακινητή, προκειμένου να διασχίσουν διεθνή σύνορα· στην εμπορία ανθρώπων, τα άτομα διακινούνται για σκοπούς εργασιακής ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή αφαίρεσης οργάνων και είναι θύματα που χρειάζονται συνδρομή και στήριξη. Οι δραστηριότητες εμπορίας ανθρώπων δεν έχουν απαραίτητα διασυνοριακό χαρακτήρα. Τα δύο φαινόμενα είναι συχνά αλληλένδετα, καθώς τα παρανόμως διακινούμενα άτομα ενδέχεται να πέσουν θύματα εμπόρων ανθρώπων για σκοπούς εργασιακής, σεξουαλικής ή άλλου είδους εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Από την έναρξή της, η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική έχει ως στόχο, μεταξύ άλλων, την καταπολέμηση αυτής της εγκληματικής δραστηριότητας, την πρόληψη της εκμετάλλευσης των μεταναστών από εγκληματικά δίκτυα και τη μείωση των κινήτρων για την παράτυπη μετανάστευση. Στο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2020, σημειώνεται ότι η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών αποτελεί προτεραιότητα, και ότι η συνεργασία με τις χώρες καταγωγής και διέλευσης θα ενισχυθεί με σκοπό την πρόληψη επικίνδυνων ταξιδιών και παράτυπων διελεύσεων, ιδίως με τη δημιουργία ειδικών εταιρικών σχέσεων με τρίτες χώρες κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Σύμφωνα με την Ευρωπόλ, πάνω από το 90 % των ατόμων που εισέρχονται παράτυπα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν ταξιδέψει μέσω δικτύων παράνομης διακίνησης σε κάποιο στάδιο του ταξιδιού τους. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025) θα πρέπει να θεωρηθεί ως εργαλείο συνέχειας στην καταπολέμηση αυτής της εγκληματικής δραστηριότητας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η παράνομη διακίνηση μεταναστών πρέπει να θεωρηθεί όχι μόνο ως μεταναστευτική πρόκληση, αλλά και ως απειλή για την ασφάλεια που επηρεάζει τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Η κατάλληλη διαχείριση και προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, με σεβασμό του διεθνούς νομικού πλαισίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αποτελεί βασικό ζήτημα. Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τα κοινά πρότυπα και διαδικασίες, κατά τρόπο που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα διεθνή πρότυπα, με σκοπό την πρόληψη της παράνομης διακίνησης μεταναστών προς την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στο πλαίσιο της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών, η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί προτεραιότητα τη συνεργασία με τις χώρες εταίρους με στόχο τη μείωση των κινήτρων για την πραγματοποίηση αυτών των επικίνδυνων ταξιδιών· την αντιμετώπιση των διαφόρων βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης· την προώθηση της νόμιμης μετανάστευσης και των νόμιμων και ασφαλών διαδρομών προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης· την ενίσχυση της διαχείρισης των κοινών συνόρων· και τη διευκόλυνση της επιστροφής και της επανένταξης των ατόμων που βρίσκονται σε παράτυπη κατάσταση στο ευρωπαϊκό έδαφος (5). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ανθρώπων περιλαμβάνει επίσης την ενίσχυση της εφαρμογής της οδηγίας για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών (6) και την κατανόηση του γεγονότος ότι η παράτυπη εργασία αποτελεί στοιχείο έλξης για την παράτυπη μετανάστευση και μπορεί να συνδέεται με την παράνομη διακίνηση μεταναστών: πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, εάν υπάρχουν αλλοδαποί εργαζόμενοι σε παράτυπη κατάσταση στην ΕΕ, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχουν παράτυποι εργοδότες που τους παρέχουν παράνομη εργασία η οποία δεν πληροί τις ελάχιστες συνθήκες εργασίας όσον αφορά τον μισθό, το ωράριο εργασίας, τις συνθήκες υγείας και ασφάλειας κ.λπ. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025) λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα στοχευμένων διαβουλεύσεων και δημόσιας διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 19 Μαρτίου και 11 Ιουνίου 2021. Συμβάλλοντας στην ανάσχεση των εγκληματικών δραστηριοτήτων, στηρίζει επίσης τους στόχους της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ασφάλειας (7), καθώς και της στρατηγικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025 (8) και της στρατηγικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025 (9). |
| --- | --- |

2.9.

3.   Παρατηρήσεις σχετικά με το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025)

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ και την ολοκληρωμένη προσέγγιση που προτείνει, ως συνέχεια του έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Είναι κατανοητό ότι, ως εγκληματική δραστηριότητα, η παράνομη διακίνηση θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των μεταναστών και παραβιάζει τα δικαιώματά τους, όπως επίσης εκμεταλλεύεται αδικαιολόγητα τους ανθρώπους που αναζητούν πρόσβαση στο έδαφος της ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι αναγκαίοι μηχανισμοί και εργαλεία για την καταπολέμηση αυτής της εγκληματικής δραστηριότητας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι η διαφύλαξη των εξωτερικών συνόρων αποτελεί επίσης προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά επισημαίνει ότι αυτά πρέπει πάντοτε να προστατεύονται με σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του απαραβίαστου του δημόσιου διεθνούς δικαίου, με συνεχή προστασία των ανθρώπων και αποφυγή της ποινικοποίησης της αλληλεγγύης. Σε κάθε περίπτωση, η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών δεν μπορεί ποτέ να στραφεί εναντίον των ίδιων των μεταναστών ή της παρεχόμενης προς αυτούς ανθρωπιστικής βοήθειας και συνδρομής, ούτε να αποτελέσει δικαιολογία για την κατάργηση του ασύλου τόσο στην ΕΕ όσο και διεθνώς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η προστασία των ατόμων και η παροχή ιατρικής περίθαλψης (10), καθώς και η επίδειξη αλληλεγγύης δεν θα πρέπει να ποινικοποιούνται και να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα δίκτυα παράνομης διακίνησης. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να διώκονται μόνον όταν διαπράττονται εκ προθέσεως και με στόχο τον προσπορισμό, άμεσα ή έμμεσα, οικονομικού ή άλλου υλικού οφέλους (11). Η ρήτρα υποχρεωτικής απαλλαγής από την ευθύνη πρέπει να περιλαμβάνεται ρητά εάν οι δράσεις βοήθειας ή συνδρομής έχουν ανθρωπιστικά κίνητρα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστική την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών μέσω μιας προσέγγισης «για το σύνολο της κάθε διαδρομής» και την κατανόηση του γεγονότος ότι η έλλειψη νόμιμων και ασφαλών διαδρομών είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τα δίκτυα παράνομης διακίνησης μπορούν να αναπτύσσονται. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η παράτυπη εργασία μπορεί να συνδέεται με δίκτυα παράνομης διακίνησης ανθρώπων, με συχνό αποτέλεσμα καταστάσεις εργασιακής εκμετάλλευσης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση της εφαρμογής της οδηγίας για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών και για την καταπολέμηση της παράτυπης απασχόλησης και της εργασιακής εκμετάλλευσης με πιο συντονισμένο και δυναμικό τρόπο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ενίσχυση των προτεινόμενων μέτρων κατά των δικτύων παράνομης διακίνησης μέσω της βελτίωσης της δικαστικής και αστυνομικής συνεργασίας, της στήριξης του έργου της Ευρωπαϊκής Πολυκλαδικής Πλατφόρμας κατά των Εγκληματικών Απειλών (EMPACT) και της Eurojust, καθώς και της βελτίωσης της συλλογής πληροφοριών και των εκστρατειών ενημέρωσης σχετικά με τους κινδύνους της παράνομης διακίνησης μεταναστών στην πηγή. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση περιλαμβάνει επίσης τη βελτίωση της συνεργασίας και του διαλόγου με τις γειτονικές χώρες για την καταπολέμηση των δικτύων παράνομης διακίνησης, αλλά προειδοποιεί για τον κίνδυνο να επηρεαστούν αρνητικά οι σχέσεις συνεργασίας με τις χώρες αυτές, κάτι το οποίο θα μπορούσε τελικά να ενισχύσει τα δίκτυα παράνομης διακίνησης με την ψευδή χρήση εννοιών όπως η επιστροφή και η επανένταξη. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ορθά επισημαίνεται ο αυξανόμενος ρόλος που διαδραματίζουν κρατικοί φορείς στην τεχνητή δημιουργία και διευκόλυνση της παράτυπης μετανάστευσης που αποσκοπεί στην προώθηση της αποσταθεροποίησης της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστική την ενίσχυση των δράσεων για την πρόληψη της εκμετάλλευσης και τη διασφάλιση της προστασίας των παρανόμως διακινούμενων ατόμων. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη πιλοτικών δράσεων σύμφωνα με την προσέγγιση για το σύνολο της κάθε διαδρομής, στις οποίες θα συμμετέχουν διοικήσεις και κοινωνικοί φορείς από τις χώρες καταγωγής, διέλευσης και προορισμού. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη επιχειρησιακών εταιρικών σχέσεων για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης με τρίτες χώρες παρουσιάζει ενδιαφέρον, επισημαίνει όμως ότι οι συμφωνίες αυτές δεν πρέπει να παραβιάζουν τις κατευθυντήριες αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε πρέπει να συνάπτονται με χώρες όπου σημειώνονται συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ανανεωμένο σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2021-2025) εντοπίζει επιτυχώς τους κινδύνους που ενέχει αυτή η εγκληματική δραστηριότητα και την ταχύτητα με την οποία τα δίκτυα παράνομης διακίνησης προσαρμόζονται στις συνθήκες και χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες για το μέγιστο δυνατό όφελός τους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη εξάλειψης της ζήτησης, προκειμένου να στοχευθούν τα κέρδη των δικτύων παράνομης διακίνησης ανθρώπων, όπως ορίζεται στο ανανεωμένο σχέδιο δράσης. Ωστόσο, προειδοποιεί για τις δυσλειτουργίες που μπορεί να προκύψουν από την αντιμετώπιση μόνο της πλευράς της προσφοράς (δίκτυα), χωρίς να γίνει κατανοητή η ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις με σκοπό τη μείωση της ζήτησης. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνει ότι η ύπαρξη νόμιμων, αποτελεσματικών και ασφαλών διαύλων, καθώς και η προστασία του δικαιώματος ασύλου, είναι καίριας σημασίας για την απενεργοποίηση μεγάλου μέρους αυτής της παράνομης δραστηριότητας. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η βελτίωση της πρόληψης της παράνομης διακίνησης —στόχος που συμμερίζεται— θα μπορούσε να αποτελέσει παραβίαση των μηχανισμών παροχής βοήθειας στους ευάλωτους μετανάστες. Υπογραμμίζει το γεγονός ότι, τους τελευταίους μήνες, σημειώθηκε αύξηση των ενεργειών κομμάτων και κυβερνήσεων για την ποινικοποίηση των πράξεων αλληλεγγύης. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προστασία των ευάλωτων ατόμων και η παροχή ιατρικής περίθαλψης (12), καθώς και η επίδειξη αλληλεγγύης δεν θα πρέπει να ποινικοποιούνται και να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα δίκτυα παράνομης διακίνησης (13). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα θύματα της παράνομης διακίνησης, ιδίως σε όσους είναι πιο ευάλωτοι, όπως οι (ασυνόδευτοι) ανήλικοι (14), τα άτομα με αναπηρία και οι γυναίκες (15). Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει οδηγία για την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων, με γνώμονα το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού. Επιπλέον, ο ρόλος των φορέων της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών οντοτήτων και των ΜΚΟ στην παροχή βοήθειας και στήριξης στα θύματα της παράνομης διακίνησης θα πρέπει να αναγνωριστεί ως ανθρωπιστική δράση για την ενίσχυση των αρχών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το σχέδιο έχει επίσης συνάφεια και εξετάζει με σαφήνεια τα σημερινά προβλήματα της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης, όταν είναι προφανής η άμεση εμπλοκή κρατικών φορέων. Η ΕΟΚΕ, όπως και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (16), καταδικάζει επίσης απερίφραστα την εργαλειοποίηση των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο ως στοιχείων αποσταθεροποίησης, όπως παρατηρήθηκε πρόσφατα στα σύνορα με το Μαρόκο και, ιδίως, τη Λευκορωσία (17). |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα κράτη μέλη είναι πάντοτε υποχρεωμένα να τηρούν τις διεθνείς δεσμεύσεις, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης της Γενεύης του 1951 και του Πρωτοκόλλου της Νέας Υόρκης του 1967 που διέπουν το δικαίωμα ασύλου, πέραν του συνόλου του νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η διαμόρφωση της μετανάστευσης ως απειλής και ο λόγος που παρουσιάζει τους μετανάστες ως κίνδυνο στερούν από τους ανθρώπους την ανθρώπινη φύση τους και ευνοούν μόνο όσους θέλουν να τους εκμεταλλευτούν για γεωστρατηγικούς ή εθνικούς πολιτικούς λόγους. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών απασχολεί περισσότερο από ό,τι η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, η οποία παραμένει η πιο επικερδής εγκληματική δραστηριότητα και συνιστά όχι μόνο παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και πραγματική απειλή για την εθνική ασφάλεια, την οικονομική μεγέθυνση και τη βιώσιμη ανάπτυξη (18). |
| --- | --- |

3.18.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

H Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Επικείμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ REX/554.

1

(2)  Δήλωση του Ευρωπαϊκού Ιατρικού Συλλόγου (CPME) σχετικά με την ποινικοποίηση των πράξεων αλληλεγγύης. Βλέπε επίσης την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2019): Fit for purpose? The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants: 2018 update (Είναι κατάλληλη για τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται η οδηγία για την υποβοήθηση, καθώς και η ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους παράτυπους μετανάστες; Επικαιροποίηση 2018).

2

(3)  Άρθρο 6 Πρωτόκολλο των Ηνωμένων Εθνών κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών διά ξηράς, θαλάσσης και αέρος, το οποίο συμπληρώνει τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος.

3

(4)  Παγκόσμια πρωτοβουλία (2021), The Global Illicit Economy (Η παγκόσμια παράνομη οικονομία).

4

(5)  ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 86.

5

(6)  Οδηγία 2009/52/ΕΚ.

6

(7)  COM/2020/605 final.

7

(8)  COM/2021/170 final.

8

(9)  COM/2021/171 final.

9

(10)  Δήλωση του Ευρωπαϊκού Ιατρικού Συλλόγου (CPME) σχετικά με την ποινικοποίηση των πράξεων αλληλεγγύης. Βλέπε επίσης την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2019): Fit for purpose? The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants: 2018 update (Είναι κατάλληλη για τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται η οδηγία για την υποβοήθηση, καθώς και η ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους παράτυπους μετανάστες; Επικαιροποίηση 2018).

10

(11)  Άρθρο 6 Πρωτόκολλο των Ηνωμένων Εθνών κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών διά ξηράς, θαλάσσης και αέρος, το οποίο συμπληρώνει τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος.

11

(12)  Δήλωση του Ευρωπαϊκού Ιατρικού Συλλόγου (CPME) σχετικά με την ποινικοποίηση των πράξεων αλληλεγγύης. Βλέπε επίσης την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2019) Fit for purpose? The Facilitation Directive and the criminalisation of humanitarian assistance to irregular migrants: 2018 update (Είναι κατάλληλη για τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται η οδηγία για την υποβοήθηση, καθώς και η ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους παράτυπους μετανάστες; Επικαιροποίηση 2018).

12

(13)  Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων για τη νομοθεσία σχετικά με τις ΜΚΟ της διάσκεψης των ΔΜΚΟ του Συμβουλίου της Ευρώπης: Using criminal law to restrict the work of NGOs supporting refugees and other migrants in Council of Europe Member States (Χρησιμοποίηση του ποινικού δικαίου για τον περιορισμό του έργου των ΜΚΟ που υποστηρίζουν πρόσφυγες και άλλους μετανάστες στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης) (2019).

13

(14)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 24.

14

(15)  Στόχος 9 του Παγκόσμιου συμφώνου για την ασφαλή, ομαλή και τακτική μετανάστευση: Ενίσχυση της διακρατικής αντιμετώπισης της λαθραίας διακίνησης μεταναστών. Επίσης, σημείο 25 στοιχείο γ): Ανάπτυξη πρωτοκόλλων συνεργασίας που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου και της παιδικής ηλικίας κατά μήκος των μεταναστευτικών οδών, τα οποία περιγράφουν βήμα προς βήμα μέτρα για τον επαρκή εντοπισμό και την υποστήριξη των λαθραία διακινούμενων μεταναστών.

15

(16)  JOIN(2021) 32 final, Αντίδραση στην κρατική εργαλειοποίηση μεταναστών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

16

(17)  https://www.eesc.europa.eu/en/news-media/presentations/eesc-expresses-its-concern-about-situation-border-belarus

17

(18)  Bigio, J., & Vogelstein, R. B. (2021), Ending Human Trafficking in the Twenty-First Century (Τερματισμός της εμπορίας ανθρώπων στον 21ο αιώνα), Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων.

18

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/95 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/95

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καλύτερες συνθήκες εργασίας για μια ισχυρότερη κοινωνική Ευρώπη: πλήρης αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης για το μέλλον της εργασίας»

[COM(2021) 761 final]

και «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες»

[COM(2021) 762 final]

(2022/C 290/16)

| Εισηγήτρια: | η κ. Cinzia DEL RIO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Cinzia DEL RIO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 4.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 149/80/18 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.1.2022

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 4.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

149/80/18

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πανδημία ανέδειξε ορισμένες αλλαγές στον κόσμο της εργασίας, οι οποίες βρίσκονταν ήδη σε εξέλιξη, και επιτάχυνε την επέκταση κάθε είδους εργασίας σε πλατφόρμα, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ανάπτυξη και τον αντίκτυπο της ψηφιακής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες [COM(2021) 762], στο πλαίσιο της υλοποίησης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Αυτή η ρυθμιστική παρέμβαση θα πρέπει να αποσκοπεί στον καθορισμό σαφών ορισμών των κριτηρίων για την ταξινόμηση των εργασιακών σχέσεων και για τη διαχείριση της χρήσης αλγορίθμων και θα πρέπει να παρέχει πρόσβαση στην κοινωνική και εργασιακή προστασία και δικαιώματα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει σε διάφορες προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, οι οποίες παραμένουν σημαντικές για την παρούσα γνωμοδότηση, τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που συνοδεύουν την εργασία σε πλατφόρμα, καθώς και την ανάγκη θέσπισης σαφών και δίκαιων κανόνων προκειμένου να διασφαλιστεί ο θεμιτός ανταγωνισμός στην εσωτερική αγορά, η αποτελεσματική εφαρμογή των δικαιωμάτων των εργαζομένων και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Ο γενικός στόχος είναι η επιβολή και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς με την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους φορείς. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επεσήμανε ότι η οικονομία των πλατφορμών δημιουργεί ευκαιρίες τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζομένους. Οι εταιρείες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε νέες αγορές, να μειώσουν το κόστος και να αξιοποιήσουν τις καινοτομίες των ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και να έχουν πρόσβαση σε εργατικό δυναμικό σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και την ενίσχυση της παραγωγικότητας. Στους εργαζομένους δίνονται νέες ευκαιρίες δημιουργίας εισοδήματος και απασχόλησης, οι οποίες είναι ολοένα πιο σημαντικές και ακόμη και κρίσιμης σημασίας για τις ευάλωτες ομάδες, όπως οι νέοι, οι μετανάστες και οι γυναίκες. Οι ευκαιρίες αυτές χρειάζεται να αξιοποιηθούν με κοινωνικά βιώσιμο τρόπο. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Στις ανησυχίες που εκφράζονται και αφορούν τις συνθήκες εργασίας στην οικονομία των πλατφορμών περιλαμβάνονται η πιο περιορισμένη πρόσβαση σε κοινωνική προστασία και ασφάλιση, οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια, η επισφαλής εργασία, ο κατακερματισμός των ωρών εργασίας και τα ανεπαρκή επίπεδα εισοδήματος, καθώς και δυσκολίες ως προς τη διασφάλιση της αναγνώρισης των συλλογικών δικαιωμάτων. Οι ανησυχίες αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν και πρέπει να αναπτυχθούν ισορροπημένες λύσεις στο κατάλληλο επίπεδο —ευρωπαϊκό, εθνικό— και μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων με τη συμμετοχή των πλατφορμών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διασφαλιστεί η ισότιμη μεταχείριση μεταξύ των «παραδοσιακών» εταιρειών και εκείνων που χρησιμοποιούν ψηφιακά μέσα βάσει των λειτουργιών της αλγοριθμικής διαχείρισης όταν χρησιμοποιείται για τη διαχείριση της οργάνωσης της εργασίας και των εργασιακών σχέσεων: διεύθυνση, έλεγχος και/ή οργανωτική εξουσία. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας διαφέρουν ως προς το μέγεθος. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πλατφορμών υφίστανται άλλες προκλήσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη, συμπεριλαμβανομένων των προκλήσεων που σχετίζονται με το κόστος των υποδομών και τον διοικητικό φόρτο, καθώς και με την προσαρμογή στον ψηφιακό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ευελιξία ως προς το ωράριο μπορεί να αποτελεί θετικό χαρακτηριστικό της εργασίας σε πλατφόρμα, την οποία επικροτούν ιδίως όσοι βασίζονται σε αυτή ως πρόσθετη πηγή εισοδήματος. Η ευελιξία, ωστόσο, θα πρέπει πάντα να βασίζεται στον σεβασμό των θεμελιωδών κοινωνικών και εργασιακών προτύπων που κατοχυρώνονται από το δίκαιο της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι ο νομικός χαρακτηρισμός της σχέσης εργασίας και η σαφής διάκρισή της από την πραγματική αυτοαπασχόληση είναι καίριας σημασίας, αφενός, για την κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζομένους και, αφετέρου, για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και της προστασίας των εργαζομένων. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό αντιμετωπίζεται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη. Οι νομοθετικές διατάξεις σε συγκεκριμένους τομείς, οι δικαστικές αποφάσεις μετά από εργατικές διαφορές και οι συλλογικές συμβάσεις σε στοχοθετημένα τμήματα της εργασίας σε πλατφόρμα προκαλούν κατακερματισμό των υφιστάμενων ρυθμίσεων εντός της ΕΕ και διαφορές όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες στα διάφορα κράτη μέλη. Είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί σαφώς ο νομικά υπεύθυνος εργοδότης τόσο από την άποψη των φορολογικών όσο και των κοινωνικών εισφορών, και ενόψει της καθιέρωσης διαδικασιών συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η Ευρώπη δεν μπορεί να υιοθετεί διαφορετικές ρυθμιστικές προσεγγίσεις για τις ίδιες προκλήσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον στόχο της νομοθετικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση αυτών των πολύ διαφορετικών ρυθμίσεων στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι νέοι κανόνες της οδηγίας πρέπει να βασίζονται στο κοινωνικό κεκτημένο της ΕΕ και να περιλαμβάνουν σαφείς ορισμούς, οι οποίοι δεν θα πρέπει να αντιβαίνουν το νομικό κεκτημένο, τις συλλογικές συμβάσεις ή τη νομολογία των δικαστηρίων των επιμέρους κρατών μελών. Η οδηγία θα πρέπει να είναι ένα σαφές νομικό πλαίσιο που θα προσαρμόζεται σε εθνικό επίπεδο σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές, ενθαρρύνοντας ιδίως τις διαδικασίες συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Επιπλέον, η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει ειδικότερα τις ακόλουθες πτυχές της προτεινόμενης οδηγίας:

  Κριτήρια χαρακτηρισμού: η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα κριτήρια χαρακτηρισμού που ορίζονται στο άρθρο 4 της πρότασης είναι αόριστα και διφορούμενα και δεν αντικατοπτρίζουν τη δυναμική και ταχεία εξέλιξη της ψηφιακής αγοράς. Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να επικαιροποιούνται συνεχώς. Θα ήταν σκοπιμότερο να αναφερθεί ότι το τεκμήριο της σχέσης εργασίας λειτουργεί υπέρ των μεμονωμένων εργαζομένων που παρέχουν εργασία και/ή υπηρεσίες υπό συγκεκριμένες λειτουργίες της διεύθυνσης, του ελέγχου και/ή της οργανωτικής εξουσίας που εκτελούνται μέσω αλγοριθμικής διαχείρισης που ασκείται από την εν λόγω ψηφιακή πλατφόρμα και, ως εκ τούτου, να καθοριστούν τα κριτήρια σύμφωνα με τις λειτουργίες αυτές. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι πλατφόρμες έχουν τη δυνατότητα να ανατρέψουν το τεκμήριο της σχέσης εργασίας. |
| --- | --- |

1.11.

Κριτήρια χαρακτηρισμού: η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα κριτήρια χαρακτηρισμού που ορίζονται στο άρθρο 4 της πρότασης είναι αόριστα και διφορούμενα και δεν αντικατοπτρίζουν τη δυναμική και ταχεία εξέλιξη της ψηφιακής αγοράς. Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να επικαιροποιούνται συνεχώς. Θα ήταν σκοπιμότερο να αναφερθεί ότι το τεκμήριο της σχέσης εργασίας λειτουργεί υπέρ των μεμονωμένων εργαζομένων που παρέχουν εργασία και/ή υπηρεσίες υπό συγκεκριμένες λειτουργίες της διεύθυνσης, του ελέγχου και/ή της οργανωτικής εξουσίας που εκτελούνται μέσω αλγοριθμικής διαχείρισης που ασκείται από την εν λόγω ψηφιακή πλατφόρμα και, ως εκ τούτου, να καθοριστούν τα κριτήρια σύμφωνα με τις λειτουργίες αυτές. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι πλατφόρμες έχουν τη δυνατότητα να ανατρέψουν το τεκμήριο της σχέσης εργασίας.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ειδική διάσταση της αλγοριθμικής διαχείρισης, η οποία επηρεάζει σημαντικά τους εργαζομένους, ενδεχομένως να μην ισχύει όσον αφορά τον καθορισμό του τεκμηρίου σχέσης εργασίας στην οποία συμμετέχουν εγγεγραμμένοι επαγγελματίες ή μέλη εθνικών επαγγελματικών ενώσεων, εφόσον υπάρχουν. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Κανόνες σχετικά με την αλγοριθμική διαχείριση: η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η αλγοριθμική διαχείριση έχει σημαντικό αντίκτυπο στις συνθήκες απασχόλησης και θα πρέπει να είναι διαφανής και υπόλογη στους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Η αλγοριθμική διαχείριση επιβλέπει, αναθέτει καθήκοντα, παρέχει άμεσες οδηγίες που περιορίζουν το επίπεδο αυτονομίας και αξιολογεί τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των επιδόσεων και της συμπεριφοράς τους, καθώς και των αποδοχών τους και των συνθηκών εργασίας, και μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε απόλυση. Η οδηγία θα πρέπει να αναφέρει ρητά ότι τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στο κεφάλαιο 3 ισχύουν για όλες τις περιπτώσεις όπου η αλγοριθμική διαχείριση εφαρμόζεται στο πλαίσιο της εργασίας. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι όλοι οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες θα πρέπει να έχουν δικαίωμα στη φορητότητα των δεδομένων και στην τηλεφόρτωση των δεδομένων τους από τις πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων που αφορούν τις δεξιότητες. Επιπλέον, θα πρέπει να συμπεριληφθούν περαιτέρω διατάξεις με σκοπό την άσκηση του δικαιώματος επανεξέτασης μιας αυτοματοποιημένης ή ημιαυτοματοποιημένης απόφασης. Αποφάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά τη σχέση εργασίας θα πρέπει να λαμβάνονται από τον άνθρωπο. Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της αποτελεσματικής επιβολής μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των αρχών προστασίας δεδομένων και των επιθεωρήσεων εργασίας και την ανάγκη αποσαφήνισης των αρμοδιοτήτων, μεταξύ άλλων σε διασυνοριακό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Συλλογικά δικαιώματα: η ΕΟΚΕ τονίζει ότι στο άρθρο 14 της οδηγίας θα πρέπει να υπάρχει ρητή αναφορά στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι οποίες έχουν δικαίωμα να διεξάγουν συλλογικές διαπραγματεύσεις. Επιπλέον, το δικαίωμα στην ενημέρωση και τη διαβούλευση και το δικαίωμα στη συλλογική διαπραγμάτευση θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να συμπεριλαμβάνουν όλους τους εργαζομένους σε πλατφόρμες. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η οδηγία θα πρέπει να διασφαλίζει δίκαιες διαδικασίες για τη λύση της συμβάσεως για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες και διαδικασίες διαβούλευσης σε περίπτωση ομαδικών απολύσεων. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Σύμφωνα με τους στόχους του ευρωπαϊκού θεματολογίου δεξιοτήτων, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της επαρκούς κατάρτισης και πληροφόρησης για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες, η οποία θα μπορούσε να διατίθεται σε διάφορες γλώσσες, σχετικά με τον τρόπο χρήσης της εν λόγω πλατφόρμας και εργασίας σε αυτήν, καθώς και σχετικά με τη βελτίωση των ψηφιακών τους δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.18.

2.   Εισαγωγή — Το πλαίσιο

| 2.1. | Η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε τη χρήση των πλατφορμών και κατέστησε πιο εμφανείς ορισμένες αλλαγές στον κόσμο της εργασίας οι οποίες είχαν ήδη δρομολογηθεί. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει ότι η οικονομία των πλατφορμών δημιουργεί ευκαιρίες τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους εργαζομένους. Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας που λειτουργούν ως μεσολαβητές εργασίας διεισδύουν γρήγορα σε διάφορους οικονομικούς τομείς. Οι εταιρείες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε νέες αγορές, να μειώσουν το κόστος και να αξιοποιήσουν τις καινοτομίες των ψηφιακών τεχνολογιών, καθώς και να έχουν πρόσβαση σε εργατικό δυναμικό σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και την ενίσχυση της παραγωγικότητας. Στους εργαζομένους δίνονται νέες ευκαιρίες δημιουργίας εισοδήματος και απασχόλησης, οι οποίες είναι ολοένα πιο σημαντικές και ακόμη και κρίσιμης σημασίας για τις ευάλωτες ομάδες, όπως οι νέοι, οι μετανάστες και οι γυναίκες. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ωστόσο, υπάρχουν επίσης προκλήσεις που σχετίζονται με τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη φορολογία, την κατανομή του πλούτου και τη βιωσιμότητα, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο (1). Η εργασία σε πλατφόρμα καθίσταται σημαντικό στοιχείο του νέου παραγωγικού χάρτη οικονομικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με την ψηφιακή ανάπτυξη και την ψηφιακή μετάβαση. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει τις ευκαιρίες και τους κινδύνους σε ορισμένες προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (2), συναφείς για την παρούσα γνωμοδότηση, και έχει ζητήσει ρυθμιστική παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σαφείς ορισμούς των κριτηρίων με τα οποία χαρακτηρίζονται οι σχέσεις απασχόλησης, διέπεται η χρήση αλγορίθμων και παρέχεται πρόσβαση στην κοινωνική και εργασιακή προστασία και δικαιώματα. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η αδύναμη οικονομική θέση ενός μεγάλου αριθμούν εργαζομένων που δραστηριοποιούνται σε ευρύ φάσμα ψηφιακών πλατφορμών εργασίας αυξάνει τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια (3) και την εργασιακή επισφάλεια (4), φαινόμενο που είναι δύσκολο να προσδιοριστεί εντός ακριβών και συγκεκριμένων εθνικών γεωγραφικών ορίων. Επιπλέον, στα περισσότερα νομικά συστήματα της ΕΕ, παρατηρείται αποδυνάμωση των μηχανισμών γενικής προστασίας και κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων σε μη τυπικές και άτυπες μορφές απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ευελιξία ως προς το ωράριο μπορεί να αποτελεί θετικό χαρακτηριστικό της εργασίας σε πλατφόρμα, την οποία επικροτούν ιδίως όσοι βασίζονται σε αυτή ως πρόσθετη πηγή εισοδήματος, και ιδίως οι νέοι. Η ευελιξία, ωστόσο, θα πρέπει πάντα να στηρίζεται στον σεβασμό των θεμελιωδών κοινωνικών και εργασιακών προτύπων που κατοχυρώνονται από το δίκαιο της ΕΕ και μπορεί να ρυθμίζεται από το εθνικό δίκαιο ή από συλλογικές συμβάσεις βάσει του σχετικού νομικού πλαισίου της ΕΕ. Αυτό είναι ιδιαίτερα αναγκαίο για τους νέους που πλήττονται από κατακερματισμένα ωράρια εργασίας, χαμηλά και ανεπαρκή επίπεδα εισοδήματος και οι οποίοι πρέπει να καταβάλλουν κοινωνικές εισφορές για τις συντάξεις τους μελλοντικά (5). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ανομοιογένεια των σχέσεων απασχόλησης που δημιουργούνται και αναπτύσσονται σε ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας σε κάθε κράτος μέλος δεν ευνοεί μια ενιαία εθνική λύση για την αναγνώριση της αναγκαίας κοινωνικής προστασίας, των απαραίτητων μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, των επαρκών επιπέδων εισοδήματος, του κατάλληλου ωραρίου και των αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Αυτές οι διαφορετικές μορφές εργασιακών σχέσεων και χαμηλής ατομικής και συλλογικής προστασίας σε εθνικό επίπεδο πολλαπλασιάζονται σε επίπεδο ΕΕ και δημιουργούν κατ’ αυτόν τον τρόπο συνθήκες κοινωνικού ντάμπινγκ και αθέμιτου ανταγωνισμού που απειλούν την ίδια την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών και των εθνικών προτύπων προστασίας των εργαζομένων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο ευρείες κατηγορίες: πλατφόρμες παροχής διαδικτυακών υπηρεσιών και πλατφόρμες παροχής επιτόπιων υπηρεσιών. Διαφέρουν ως προς το μέγεθος. Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις πλατφορμών υφίστανται άλλες προκλήσεις, οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψη, συμπεριλαμβανομένων των προκλήσεων που σχετίζονται με το κόστος των υποδομών και τον διοικητικό φόρτο, καθώς και με την προσαρμογή στον ψηφιακό μετασχηματισμό. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Ο αριθμός των ατόμων που εργάζονται για εργοδότες που χρησιμοποιούν διαδικτυακές πλατφόρμες αυξάνεται σταθερά, όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο (6). Όπως κατέδειξαν η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) και το Eurofound, στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παραδοσιακές επιχειρήσεις συγκαταλέγεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός από πλατφόρμες, ορισμένες εκ των οποίων δεν υπόκεινται σε συμβατική φορολογία και σε άλλους κανονισμούς που αφορούν το εργατικό δυναμικό τους. Επιπλέον, σημαντικό μέρος της νομολογίας έχει αποδείξει ότι ορισμένα επιχειρηματικά μοντέλα πλατφορμών οικοδομούν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα επιδιώκοντας να αποφύγουν τους ισχύοντες κανονισμούς, είτε πρόκειται για κοινωνική, είτε για περιβαλλοντική είτε για οικονομική νομοθεσία (7). Αυτή η στρατηγική δεν ευνοεί τη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα και είναι επιζήμια για τον θεμιτό ανταγωνισμό, ιδίως μεταξύ μεγάλων και πολύ μικρών ή μικρών εταιρειών πλατφόρμας. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Με την ψηφιακή μετάβαση, την οποία στηρίζει σθεναρά η ΕΕ, στο μέλλον ακόμη περισσότεροι τομείς και επαγγέλματα θα επηρεαστούν από το μοντέλο των «διαδικτυακών πλατφορμών». Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα (8) ότι η αποτελεσματική ρύθμιση της εσωτερικής αγοράς πρέπει να επιβληθεί και να ενισχυθεί με τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για όλους τους παράγοντες και ότι η ψηφιοποίηση πρέπει να ωφελεί τους εργαζομένους και τις εταιρείες. Είναι σημαντικό να αναπτυχθεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει ασφαλή, δίκαια και υγιή περιβάλλοντα και συνθήκες εργασίας μέσω ενός συστήματος σαφώς καθορισμένων δικαιωμάτων, ευθυνών και καθηκόντων. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Όλοι οι εργαζόμενοι έχουν δικαίωμα σε δίκαιες και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Αυτή είναι θεμελιώδης αρχή του διεθνούς εργατικού δικαίου και του δικαίου της ΕΕ. Ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα, σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας 2019/1152, να ενημερώνεται από τον εργοδότη σχετικά με τα ουσιώδη στοιχεία της σύμβασης εργασίας ή της σχέσης εργασίας. Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε πλατφόρμα πρέπει να υπόκεινται στις ίδιες διατάξεις του εργατικού δικαίου με εκείνες που ισχύουν στη χώρα στην οποία παρέχεται η υπηρεσία. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Συνεπώς, το βασικό ζήτημα είναι ο σαφής ορισμός του «μισθωτού» και η σαφής διάκρισή του από τον πραγματικό «αυτοαπασχολούμενο». Η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα ολόκληρου του ρυθμιστικού πλαισίου του σχεδίου οδηγίας εξαρτώνται από τη σαφήνεια των ορισμών αυτών. Οι προαναφερθείσες μελέτες (9) δείχνουν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι εργαζόμενοι καλούνται να καταγραφούν ως αυτοαπασχολούμενοι. Η πρόκληση έγκειται στο να αποφευχθεί η ψευδής αυτοαπασχόληση. Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να λαμβάνουν την απαραίτητη πληροφόρηση ώστε να μπορούν να επιλέγουν εάν επιθυμούν να είναι πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι ή όχι. Η μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες δείχνει ότι 5,5 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε πλατφόρμες εκτιμάται ότι έχουν ταξινομηθεί εσφαλμένα ως αυτοαπασχολούμενοι. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Το ζήτημα του νομικού χαρακτηρισμού των σχέσεων απασχόλησης αντιμετωπίζεται διαφορετικά στα κράτη μέλη. Ο κίνδυνος λαθών στον νομικό χαρακτηρισμό των σχέσεων απασχόλησης οφείλεται κυρίως στην ελλιπή νομοθεσία στα εθνικά νομικά συστήματα και στην έλλειψη νομικής σαφήνειας. Μέχρι σήμερα, κανένα κράτος μέλος δεν έχει αντιμετωπίσει ολοκληρωμένα το ζήτημα του νομικού χαρακτηρισμού της εργασίας σε πλατφόρμα. Ορισμένα κράτη μέλη (Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία) έχουν επιλέξει την τομεακή νομοθεσία που επικεντρώνεται στις πλατφόρμες μεταφορών και παράδοσης. Μεγάλος αριθμός κρατών μελών (Βέλγιο, Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Σουηδία) έχουν προσπαθήσει να αποσαφηνίσουν τις εργασιακές σχέσεις με αβέβαιο χαρακτηρισμό μέσω της νομοθεσίας, διοικητικών πράξεων ή της νομολογίας, αλλά αυτές αναφέρονται σε γενικές καταστάσεις στην αγορά εργασίας και δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της εργασίας σε πλατφόρμα. Στην Ιταλία και την Ισπανία, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, με ειδικές συμφωνίες και πρωτόκολλα που έχουν προετοιμάσει το έδαφος για ειδικές νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

2.11.

| 2.12. | Η άποψη ότι το υφιστάμενο ρυθμιστικό σύστημα σε εθνικό επίπεδο, στις διάφορες χώρες της ΕΕ, δεν είναι επί του παρόντος κατάλληλο για τη ρύθμιση των διαφόρων χαρακτηριστικών της εργασίας μέσω ψηφιακών πλατφορμών, επιβεβαιώνεται από σχεδόν 100 νομικές διαφορές που έχουν υποβάλει στο δικαστήριο εργαζόμενοι και/ή εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων, και από την πολυμορφία των λύσεων που παρέχει η νομολογία πολλών ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες χωρίζονται σε εκείνες που επαναβεβαιώνουν τον μη εξαρτημένο χαρακτήρα της σχέσης εργασίας, και σε εκείνες, οι οποίες είναι όλο και περισσότερες, που αναγνωρίζουν τον εξαρτημένο χαρακτήρα της, χωρίς να αποκλείονται εκείνες που θέτουν τη συγκεκριμένη υπόθεση σε μια ενδιάμεση νομική κατάσταση (10). Μολονότι οι διαδικασίες αυτές συχνά οδηγούν σε αντιφατικά αποτελέσματα, οι περισσότερες από αυτές αφορούν μόνο τις υπηρεσίες παράδοσης και διάθεσης οδηγού (παροχή υπηρεσιών μέσω πλατφόρμας επιτόπου) και συμφωνούν στον χαρακτηρισμό των εργαζομένων σε πλατφόρμες ως μισθωτών (ιδίως στους τομείς των μεταφορών και της παράδοσης, όπου πιθανότατα υπάρχει η μεγαλύτερη συμβατική και συνδικαλιστική προστασία). |
| --- | --- |

2.12.

| 2.13. | Ένα άλλο βασικό ζήτημα αφορά τον αντίκτυπο της αλγοριθμικής διαχείρισης στις συνθήκες εργασίας που είναι εγγενής στο επιχειρηματικό μοντέλο των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας (11). Προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση της διαφάνειας και της λογοδοσίας όσον αφορά τους αλγόριθμους για τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.13.

| 2.14. | Επιμέρους κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης υλοποιώντας νομοθετικές πρωτοβουλίες που αντιμετωπίζουν ειδικά την αλγοριθμική διαχείριση στον χώρο εργασίας (Ιταλία, Ισπανία). Εν τω μεταξύ, ορισμένα κράτη μέλη (Αυστρία, Βέλγιο, Κύπρος, Τσεχία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Ιρλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Σουηδία) αντιμετωπίζουν την αλγοριθμική διαχείριση λαμβάνοντας μέτρα στο πλαίσιο των πολιτικών για την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την προστασία των δεδομένων και την απαγόρευση των διακρίσεων. Σχετικές δικαστικές αποφάσεις έχουν εκδοθεί σε αρκετές χώρες (Γαλλία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Πολωνία και Λουξεμβούργο) (12). Ο κατακερματισμός της υφιστάμενης ρύθμισης εντός της ΕΕ έχει επίσης ως αποτέλεσμα ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας που λειτουργούν σε διαφορετικές χώρες να υπόκεινται σε διαφορετικούς κανονισμούς. Δεδομένου του ευέλικτου, κινητικού και ραγδαία εξελισσόμενου χαρακτήρα της οικονομίας των πλατφορμών, αυτή η έλλειψη κοινής προσέγγισης θα δημιουργήσει δυσκολίες στη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.14.

| 2.15. | Στο πλαίσιο αυτό, η πρωτοβουλία των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων είναι ευπρόσδεκτη, με ειδική αναφορά στη δέσμη μέτρων που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 9 Δεκεμβρίου 2021 για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε πλατφόρμες, στο πλαίσιο της εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των διαφορών στη διαχείριση του ζητήματος μεταξύ των κρατών μελών, αντιμετωπίζει τις προβληματικές πτυχές που περιγράφονται ανωτέρω και υποβάλλει μια ρυθμιστική πρόταση μέσω οδηγίας. |
| --- | --- |

2.15.

3.   Γενικές εκτιμήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την απόφαση της Επιτροπής να καταρτίσει πρόταση οδηγίας, το πεδίο εφαρμογής της οποίας εκτείνεται στην εργασία σε πλατφόρμα, η οποία αναπτύσσεται τόσο μέσω πλατφορμών παροχής διαδικτυακών υπηρεσιών (π.χ. νομικές υπηρεσίες, μεταφραστικές υπηρεσίες, ελεύθεροι επαγγελματίες κ.λπ.) όσο και μέσω πλατφορμών παροχής επιτόπιων υπηρεσιών, που απαιτούν από τον εργαζόμενο να παρέχει φυσική υπηρεσία (π.χ. ταξί, παραδόσεις, οικιακές υπηρεσίες). Όπως αναφέρεται ρητώς στην αιτιολογική σκέψη 49 της πρότασης οδηγίας, η ανάγκη για μια οδηγία αντί για δεσμευτικά νομικά μέσα δικαιολογείται από την εξαιρετική ποικιλομορφία των καταστάσεων, των εργασιακών συνθηκών και της νομοθεσίας σε κάθε κράτος μέλος, ιδίως σε ό,τι αφορά την εξασφάλιση τυπικής και πραγματικής κάλυψης, καθώς και την επάρκεια και τη διαφάνεια των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, ιδίως δεδομένου ότι τα κράτη μέλη παρέχουν διαφορετικά επίπεδα κοινωνικής προστασίας. Ο μεγάλος και αυξανόμενος αριθμός δικαστικών υποθέσεων και αποφάσεων υπέρ του χαρακτηρισμού αυτής της εργασίας ως εξαρτημένης αποτελεί σαφή απόδειξη του γεγονότος ότι το θέμα δεν ρυθμίζεται με αρκετά σαφή τρόπο, ακόμη και στο πλαίσιο των επιμέρους εθνικών νομικών συστημάτων. Συνεπώς, ο στόχος της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας μέσω ψηφιακών πλατφορμών δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από κάθε κράτος μέλος χωριστά, αλλά, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Πολύ σωστά, η πρόταση οδηγίας επισημαίνει στην αιτιολογική σκέψη 9 ότι «[ό]ταν οι πλατφόρμες λειτουργούν σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη ή σε διασυνοριακό επίπεδο, είναι συχνά ασαφές πού εκτελείται η εργασία πλατφόρμας και από ποιον. Επίσης, οι εθνικές αρχές δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε δεδομένα που αφορούν τις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων του αριθμού των ατόμων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα, του καθεστώτος απασχόλησής τους και των συνθηκών εργασίας τους. Αυτή η έλλειψη δεδομένων περιπλέκει την επιβολή των εφαρμοστέων κανόνων, μεταξύ άλλων όσον αφορά το εργατικό δίκαιο και την κοινωνική προστασία». Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει (13) ότι είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα μητρώο πλατφορμών σε κάθε κράτος μέλος και μια βάση δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ για τις μεγάλες και μικρές πλατφόρμες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Αυτές οι νομικές αβεβαιότητες μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ευνοούν την εμφάνιση και τη διάδοση μορφών αδήλωτης εργασίας και απαράδεκτων καταστάσεων εκμετάλλευσης και ανταγωνισμού μεταξύ των ίδιων των εργαζομένων, οι οποίοι ενδέχεται να υπόκεινται σε παράνομες πρακτικές υπεργολαβίας. Οι εργαζόμενοι αυτοί είναι συχνά μετανάστες, οι οποίοι είναι αντικειμενικά αδύναμοι και δεν γνωρίζουν τα ελάχιστα δικαιώματα προστασίας που προβλέπονται. Η προτεινόμενη οδηγία δεν περιέχει διάταξη για την υπεργολαβία και, ως εκ τούτου, δεν παρέχει σε αυτούς τους εργαζομένους σε πλατφόρμα προστασία από αυτές τις πρακτικές (14). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Το κείμενο της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι αόριστο, γενικό και αμφίσημο σε ορισμένα σημεία. Δεν αντικατοπτρίζει τους στόχους της προστασίας και της διασφάλισης των κοινωνικών και των εργασιακών δικαιωμάτων που αναφέρονται σαφώς στις αιτιολογικές σκέψεις, ιδίως τον ορισμό του εργαζομένου που δραστηριοποιείται μέσω ψηφιακών πλατφορμών (άρθρα 2 και 5) και τα δικαιώματα τόσο των εργαζομένων όσο και των εκπροσώπων συνδικαλιστικών οργανώσεων στην ενημέρωση και τη διαβούλευση (άρθρο 9, στο οποίο, ωστόσο, γίνεται ρητή αναφορά μόνο στην οδηγία 2002/14/ΕΚ). Προκαταρκτικά, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πρόταση οδηγίας συχνά εξισώνει την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων με την αρχή της επιχειρηματικής ελευθερίας. Τα δικαιώματα των εργαζομένων και οι θεμελιώδεις ελευθερίες πρέπει να διασφαλίζονται δεόντως, σύμφωνα με τη νομοθεσία και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να συμπεριληφθούν στην οδηγία ειδικές διατάξεις σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και την κοινωνική ασφάλιση βάσει της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων, όσον αφορά επίσης παρόμοιους και συγκρίσιμους εργαζομένους που απασχολούνται στον ίδιο τομέα. Αυτό θα ενθάρρυνε την ανάπτυξη ενιαίας συμβατικής προστασίας για τους τομείς και θα καταπολεμούσε τις μορφές κοινωνικού και φορολογικού ντάμπινγκ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες προσπάθειες της Επιτροπής να στηρίξει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών στο πλαίσιο του προγράμματος αμοιβαίας μάθησης, καθώς και τη στήριξη των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας στο πλαίσιο της εντολής της, να στηρίξει τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των κανόνων συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης και να παρέχει καθοδήγηση, όπου είναι αναγκαίο, μέσω προγραμμάτων της ΕΕ (όπως το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη») (15). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το σχέδιο οδηγίας θα πρέπει να ορίζει σαφή κριτήρια αναφοράς και αρχές που θα καθοδηγούν τους νομοθέτες σε εθνικό επίπεδο και θα ενθαρρύνουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις με σκοπό τη θέσπιση κανόνων που θα παρέχουν βεβαιότητα, ασφάλεια και προβλεψιμότητα σε ένα εξαιρετικά ψηφιοποιημένο περιβάλλον παραγωγής. Οι κανόνες αυτοί πρέπει να αποσκοπούν στη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας και των παρόχων υπηρεσιών εκτός διαδικτύου. Δεν θα πρέπει να έρχονται σε σύγκρουση με το νομικό κεκτημένο, δεν θα πρέπει να μεταβάλλουν το περιεχόμενο και το πεδίο εφαρμογής των κανόνων που καθορίζουν τον εξαρτημένο χαρακτήρα μιας σχέσης παροχής υπηρεσιών σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, τις συλλογικές συμβάσεις, τα εθνικά συστήματα ταξινόμησης ή τη νομολογία των δικαστηρίων των επιμέρους κρατών μελών και δεν θα πρέπει να υπονομεύουν τον θεμιτό ανταγωνισμό μεταξύ εταιρειών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης αναγκαίο να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση των «παραδοσιακών» εταιρειών και εκείνων που χρησιμοποιούν ψηφιακά μέσα ελέγχου βάσει αλγοριθμικής διαχείρισης δεδομένων, με βάση τον διαφανή και θεμιτό ανταγωνισμό μεταξύ τους και με αποσαφήνιση του καθεστώτος του μισθωτού για τους εργαζομένους που παρέχουν υπηρεσίες και/ή ασκούν δραστηριότητες σε αυτούς τους τομείς. Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τον στόχο της Επιτροπής να αποσαφηνίσει το καθεστώς του πραγματικού «αυτοαπασχολούμενου» και να υποστηρίξει τους πραγματικά αυτοαπασχολούμενους. «Όπου είναι αναγκαίο, οι αυτοαπασχολούμενοι θα λαμβάνουν επίσης στήριξη για την αποσαφήνιση του καθεστώτος τους». Η οδηγία αναμένεται να εδραιώσει την αυτονομία των αυτοαπασχολούμενων και να στηρίξει την ικανότητά τους να αξιοποιούν τις επιχειρηματικές τους δυνατότητες, αναπτύσσοντας για παράδειγμα το δικό τους πελατολόγιο. Όσοι είναι ήδη πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι, θα διατηρήσουν τα οφέλη που συνδέονται με το καθεστώς απασχόλησής τους (16). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Συνεπώς, είναι σημαντικό το πεδίο εφαρμογής (στο άρθρο 1) να βελτιωθεί και να αποσαφηνιστεί, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η οδηγία θα εφαρμόζεται σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες που προβαίνουν σε προσφορά εργασίας μέσω διαμεσολάβησης. Είναι αναγκαίο να προσδιοριστεί σαφώς ο πραγματικός και νομικά υπεύθυνος εργοδότης από την άποψη επίσης των φορολογικών και κοινωνικών εισφορών, και ενόψει της καθιέρωσης διαδικασιών συλλογικών διαπραγματεύσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των πολύ μικρών και των μικρών πλατφορμών. |
| --- | --- |

3.9.

Η αναφορά στην έννοια της οργάνωσης της εργασίας που εκτελείται από άτομα ενδέχεται να οδηγήσει στην ανεπιθύμητη εξαίρεση ορισμένων ψηφιακών πλατφορμών.

4.   Κεφάλαιο 4 — Ειδικές εκτιμήσεις

| 4.1. | Στην παρούσα γνωμοδότηση, θα αναλυθούν ειδικότερα οι ακόλουθες πτυχές της πρότασης οδηγίας:






  — | τα κριτήρια χαρακτηρισμού ενός προσώπου ως μισθωτού |
| --- | --- | --- |

4.1.

—

τα κριτήρια χαρακτηρισμού ενός προσώπου ως μισθωτού

| — | αλγοριθμική διαχείριση |
| --- | --- |

—

αλγοριθμική διαχείριση

| — | συλλογικά δικαιώματα |
| --- | --- |

—

συλλογικά δικαιώματα

4.2.   Κριτήρια χαρακτηρισμού

| 4.2.1. | Το άρθρο 4 της πρότασης καθορίζει τα κριτήρια βάσει των οποίων θεσπίζεται το τεκμήριο του εξαρτημένου χαρακτήρα της σχέσης εργασίας. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα προτεινόμενα κριτήρια θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη δυναμική της ψηφιακής αγοράς και την εξέλιξη των επιχειρηματικών μοντέλων και των μεθόδων εργασίας και θα πρέπει να επικαιροποιούνται συνεχώς. Επισημαίνουμε με λύπη ότι τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 4 αποτελούν κατά κύριο λόγο έκφραση διαφόρων μορφών ελέγχου που ασκεί η ψηφιακή πλατφόρμα στην εργασία του μισθωτού. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η αγκύρωση της προστασίας των εργαζομένων στην άσκηση ελέγχου δεν αποτυπώνει και δεν διορθώνει επαρκώς την ανισορροπία ισχύος μεταξύ της πλατφόρμας και των εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Εξάλλου, το άρθρο 4 της πρότασης αφήνει υπερβολικά μεγάλη διακριτική ευχέρεια στις πλατφόρμες να αποφασίζουν —δεδομένου ότι το τεκμήριο της απασχόλησης συνδέεται με την ύπαρξη τουλάχιστον δύο εκ των πέντε κριτηρίων— αλλά σε ένα πλαίσιο που εξελίσσεται διαρκώς θα ήταν εύκολο να παρακαμφθούν τα κριτήρια αυτά. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα σαφώς καθορισμένο καθεστώς απασχόλησης, ακόμη και για όσους εργάζονται λίγες ώρες, θα διασφάλιζε το δικαίωμα στην κοινωνική προστασία, την υγεία και την ασφάλεια, το δικαίωμα στην οργάνωση και το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης σε σχέση με το ωράριο εργασίας, εξασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την απαραίτητη ευελιξία. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Τα κριτήρια θα πρέπει να αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τον κίνδυνο υποβάθμισης των εργασιακών προτύπων. Για τον σκοπό αυτό, θα ήταν επιθυμητό να υπάρχει ένα ενιαίο κριτήριο για το τεκμήριο της σχέσης εργασίας που μπορεί να ανατραπεί από την πλατφόρμα βάσει του άρθρου 5, γεγονός που θέτει την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης στην ψηφιακή πλατφόρμα, με την απόδειξη του μη εξαρτημένου χαρακτήρα της σχέσης εργασίας. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει να είναι υπεύθυνες για την ανατροπή του τεκμηρίου της σχέσης εργασίας. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Πράγματι, οι αυτοαπασχολούμενοι και οι πραγματικές σχέσεις αυτοαπασχόλησης, για τις οποίες δεν υπάρχει ορισμός στην οδηγία, πρέπει επίσης να προστατεύονται επαρκώς. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές μορφές εργασίας σε πλατφόρμα, οι οποίες δεν μπορούν να εμπίπτουν σε μία μόνο κατηγορία. Ορισμένες μορφές εργασίας μπορούν να θεωρηθούν παρόμοιες με τη μισθωτή απασχόληση, και υπάρχουν επίσης μορφές εργασίας που απαιτούν ειδικευμένους επαγγελματίες, ακόμη και εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης, οι οποίοι σε ορισμένες χώρες είναι συγκρίσιμοι με εκείνους που είναι εγγεγραμμένοι στα επαγγελματικά μητρώα ή που είναι μέλη εθνικών επαγγελματικών ενώσεων. Η ειδική διάσταση της αλγοριθμικής διαχείρισης, η οποία επηρεάζει σημαντικά τους εργαζομένους, ενδεχομένως να μην ισχύει όσον αφορά τον καθορισμό του τεκμηρίου σχέσης εργασίας στην οποία συμμετέχουν εγγεγραμμένοι επαγγελματίες ή μέλη εθνικών επαγγελματικών ενώσεων, εφόσον υπάρχουν. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Συνεπώς, θα ήταν καταλληλότερο να αναφερθεί ότι το τεκμήριο της σχέσης εργασίας στον τομέα των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας λειτουργεί υπέρ των μεμονωμένων εργαζομένων που παρέχουν εργασία και/ή τις υπηρεσίες τους στο πλαίσιο της διαχείρισης, του ελέγχου και/ή της οργανωτικής ισχύος μιας ψηφιακής πλατφόρμας που χρησιμοποιεί αλγοριθμική διαχείριση. |
| --- | --- |

4.2.5.

Οι πλατφόρμες θα πρέπει να μπορούν να ανατρέψουν αυτό το τεκμήριο της σχέσης εργασίας, αποδεικνύοντας ότι δεν ασκούν (έστω και έμμεσες ή σιωπηρές) εμπορικές αρμοδιότητες οργάνωσης της παροχής της υπηρεσίας/της εκτέλεσης της εργασίας από τον εργαζόμενο (17).

| 4.2.6. | Ένα κοινό επιχείρημα των δικαστικών αποφάσεων που αναγνωρίζουν τον εξαρτημένο χαρακτήρα της σχέσης εργασίας –και, πράγματι, εκδίδονται από ανώτερα εθνικά δικαστήρια– είναι ότι η πλατφόρμα και, ειδικότερα, η αλγοριθμική διαχείριση, ασκεί πλήρως μια μορφή εποπτείας της εκτέλεσης της υπηρεσίας από τον εργαζόμενο. Αυτό, στην πραγματικότητα, δείχνει ότι η υπηρεσία που εκτελείται από τον εργαζόμενο είναι πλήρως ενσωματωμένη στην επιχειρηματική δραστηριότητα της πλατφόρμας. Το στοιχείο αυτό καθαυτό ενισχύει την ανάγκη αντιστάθμισης της προαναφερθείσας εξουσίας ελέγχου, με την παροχή επαρκών ατομικών και συλλογικών εγγυήσεων σε όλους τους εργαζομένους που εκτελούν εργασία και/ή παρέχουν τις υπηρεσίες τους μέσω ψηφιακών πλατφορμών. |
| --- | --- |

4.2.6.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις και συστάσεις σχετικά με την αλγοριθμική διαχείριση

| 5.1. | Η αλγοριθμική διαχείριση επεξεργάζεται σημαντικό όγκο δεδομένων, επιβλέπει, αναθέτει καθήκοντα, παρέχει άμεσες οδηγίες που περιορίζουν το επίπεδο αυτονομίας και αξιολογεί τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των επιδόσεων και της συμπεριφοράς τους, καθώς και των αποδοχών τους και των συνθηκών εργασίας, και μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε απόλυση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το σχέδιο οδηγίας υιοθετεί τις αρχές του ΓΚΠΔ –γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων– και, σύμφωνα με το άρθρο 9 του ΓΚΠΔ, η οδηγία θα πρέπει να απαγορεύει σαφώς την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών απόψεων και της συμμετοχής σε συνδικαλιστικές οργανώσεις. Η οδηγία θα πρέπει να ορίζει ρητά ότι τα δικαιώματα που καθορίζονται στο κεφάλαιο 3 ισχύουν σε όλες τις περιπτώσεις αλγοριθμικής διαχείρισης, ακόμη και όταν η πλατφόρμα κατορθώνει να αποδείξει ότι δεν ασκεί (έστω και έμμεσες ή σιωπηρές) εμπορικές αρμοδιότητες οργάνωσης, της παροχή της υπηρεσίας από τον εργαζόμενο και, συνεπώς, το τεκμήριο της πλατφόρμας ότι δεν υφίσταται σχέση εργασίας. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Τα συστήματα που χρησιμοποιούν οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας συχνά βασίζονται σε στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). Καθώς οι πλατφόρμες θα πρέπει να συμμορφώνονται τόσο με τις διατάξεις της οδηγίας όσο και με την πράξη για την ΤΝ (ρύθμιση της αγοράς προϊόντων), η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί σε διασταύρωση της προτεινόμενης οδηγίας με την πράξη για την ΤΝ και αντίστροφα, προκειμένου να αποφευχθούν ή να αποσαφηνιστούν πιθανές ασυνέπειες και κενά. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει και πάλι (18) την Επιτροπή να αποσαφηνίσει τις αρμοδιότητες των μερών που εμπλέκονται στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας, της προστασίας των δεδομένων, της ασφάλισης και των νομικών ευθυνών, με σκοπό την αξιολόγηση, την προσαρμογή και την εναρμόνιση των υφιστάμενων ρυθμίσεων. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούνται από τις πλατφόρμες πρέπει να αντιστοιχούν με τις υφιστάμενες προφορικές ή γραπτές οδηγίες για τη συμβατική εργασία (19). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Το δικαίωμα επανεξέτασης μιας αυτοματοποιημένης ή ημιαυτοματοποιημένης απόφασης είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για την άσκηση αυτού του δικαιώματος στην πράξη, η Επιτροπή θα πρέπει να προσθέσει διατάξεις που απαιτούν από τις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας: α) να αναπτύσσουν τους αλγόριθμους και τα συστήματά τους σύμφωνα με την αρχή «ασφαλής εκ σχεδιασμού» και β) σύμφωνα με το σκεπτικό της προτεινόμενης πράξης για την ΤΝ, θα πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις που απαιτούν από τις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας να υποβάλλονται σε αξιολόγηση της συμμόρφωσης των αλγορίθμων τους, όχι μόνο πριν από την ανάπτυξή τους, αλλά και κατά την εκτέλεση της εργασίας/την παροχή της υπηρεσίας από τον εργαζόμενο. Η αξιολόγηση της συμμόρφωσης θα πρέπει να πραγματοποιείται με πολυεπιστημονική προσέγγιση, προκειμένου να προωθείται κοινή αξιολόγηση από τους εμπειρογνώμονες που ορίζουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, η πλατφόρμα και οι αρχές εργασίας, κοινωνικής προστασίας και άλλες αρμόδιες αρχές. Όταν προκύπτει σύγκρουση κατά την επανεξέταση απόφασης υποβοηθούμενης από αλγόριθμους, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση σε ανεξάρτητη διαιτησία. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το άρθρο 8 θα πρέπει να προβλέπει ότι ο εργαζόμενος θα μπορεί να εκπροσωπείται από τη συνδικαλιστική οργάνωση σε περίπτωση επανεξέτασης σημαντικής απόφασης από τον άνθρωπο. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Καθώς το μοντέλο εργασίας σε πλατφόρμα βασίζεται στις αξιολογήσεις των πελατών, οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν και να χρησιμοποιούν τις αξιολογήσεις, ως βασικό στοιχείο δεδομένων, σε όλες τις πλατφόρμες. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το δικαίωμα φορητότητας των δεδομένων θα πρέπει να διασφαλίζεται σε όλους τους εργαζομένους σε πλατφόρμες. Ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι η οδηγία θα πρέπει να εγγυάται τη δυνατότητα των εργαζομένων να χρησιμοποιούν το προφίλ τους, συμπεριλαμβανομένων των δεξιοτήτων, για την εύρεση απασχόλησης εκτός της οικονομίας των πλατφορμών. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η επιτυχία της πρότασης της Επιτροπής θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική επιβολή της. Η προτεινόμενη οδηγία απαιτεί τη συνεργασία μεταξύ των αρχών προστασίας δεδομένων και των αρχών εργασίας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι οι αρχές προστασίας δεδομένων σε πολλές χώρες δεν έχουν καθήκον να πραγματοποιούν εις βάθος εξέταση των εργασιακών ζητημάτων και αντίστροφα, ιδίως όσον αφορά την εποπτεία και την επανόρθωση. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αποσαφηνίσει περαιτέρω την κατανομή των αρμοδιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων διασυνοριακών πτυχών, και να λάβει υπόψη τις επιθεωρήσεις εργασίας. |
| --- | --- |

5.7.

6.   Συλλογικά δικαιώματα

| 6.1. | Στο κεφάλαιο για την επιβολή, το άρθρο 14 της οδηγίας αναφέρεται στους εκπροσώπους των εργαζομένων και όχι στις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Πρόκειται για ένα κρίσιμο ζήτημα, καθώς είναι σημαντικό να γίνεται ρητή αναφορά στους εκπροσώπους συνδικαλιστικών οργανώσεων για την αποφυγή της δημιουργίας σωματείων ευκαιρίας και την παροχή στους εργαζομένους δικαιωμάτων συλλογικής εκπροσώπησης, επίσης σε περίπτωση διαφοράς. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η οδηγία παρέχει δικαιώματα ενημέρωσης και διαβούλευσης. Ωστόσο, το άρθρο 9 αναφέρεται μόνο στην οδηγία 2002/14/ΕΚ περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου. Θα πρέπει επίσης να γίνεται άμεση αναφορά στην οδηγία 2001/23/ΕΚ για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων, στην οδηγία 98/59/ΕΚ για τις ομαδικές απολύσεις και στην οδηγία 2009/38/ΕΚ για το ευρωπαϊκό συμβούλιο εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το άρθρο 10, το οποίο επεκτείνει τα εργασιακά δικαιώματα που ορίζονται στο κεφάλαιο 3 της οδηγίας σε όλους τους εργαζομένους σε πλατφόρμες (και σε εκείνους που δεν έχουν σχέση εργασίας), αποκλείει τα δικαιώματα ενημέρωσης και διαβούλευσης που ορίζονται στο άρθρο 9. Η παρέκκλιση αυτή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. Απαιτείται σαφέστερος ορισμός των δικαιωμάτων ενημέρωσης και διαβούλευσης προκειμένου να υποστηριχθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες αποτελούν δικαίωμα που πρέπει να αναγνωρίζεται και για όλους τους εργαζομένους σε πλατφόρμες (20). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να διασφαλίζονται τα δικαιώματα ενημέρωσης και διαβούλευσης με τους εκπροσώπους συνδικαλιστικών οργανώσεων των εργαζομένων (άρθρο 9), όσον αφορά επίσης τις παραμέτρους, τους κανόνες και τις οδηγίες που διέπουν τους αλγόριθμους ή τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων ή την έγκριση αποφάσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν τις συνθήκες εργασίας, την πρόσβαση στην εργασία και τη διατήρηση της απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης προφίλ. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες θα πρέπει να λαμβάνουν επαρκή και ειδική κατάρτιση, η οποία θα παρέχεται στις διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες, σχετικά με τον τρόπο χρήσης της πλατφόρμας και την εργασία σε αυτή και θα πρέπει να εκπαιδεύονται στις σχετικές ψηφιακές δεξιότητες. Όπως έχει επισημανθεί σε προηγούμενη γνωμοδότηση (21), η υλοποίηση του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 πρέπει να διασφαλίζει τον αποτελεσματικό κοινωνικό διάλογο και τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, τον σεβασμό και την επιβολή των εργασιακών δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των εργαζομένων στην ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή, καθώς και την ικανότητα των εργαζομένων να αναπτύσσουν τις ψηφιακές και επιχειρηματικές τους δεξιότητες, ιδίως μέσω επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ), εκπαίδευσης ενηλίκων και κατάρτισης των εργαζομένων με σκοπό τον περιορισμό των κενών στις δεξιότητες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Όπως έχει αναφερθεί σε προηγούμενη γνωμοδότηση, στο πλαίσιο της εισαγωγής νέων τεχνολογιών, όπως τα ρομπότ ή οι ευφυείς μηχανές, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στην έκθεσή της τη σημασία της ενημέρωσης και της διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των εργαζομένων σε αρχικό στάδιο, αλλά και την ανάγκη για συλλογική διαπραγμάτευση προς στήριξη των αλλαγών που εισάγουν οι τεχνολογίες αυτές (22). Υπενθυμίζει επίσης ότι, σύμφωνα με την οδηγία για τη θέσπιση ευρωπαϊκού συμβουλίου εργαζομένων, η συλλογική διαπραγμάτευση είναι υποχρεωτική (23). |
| --- | --- |

6.5.

| 6.6. | Οι διαπραγματεύσεις αφορούν επίσης τις τομεακές συλλογικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες αποτελούν μεγάλο μέρος του ορισμού των δικαιωμάτων των εργαζομένων, αλλά δεν γίνεται αναφορά στις τομεακές συμφωνίες στην πρόταση οδηγίας. |
| --- | --- |

6.6.

| 6.7. | Η διασφάλιση δίκαιων διαδικασιών λύσης της σύμβασης εργασίας για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες και πρόσβασης σε ανεξάρτητους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών αποτελούν σημαντικούς στόχους που θα πρέπει να συμπεριληφθούν σε ένα κανονιστικό πλαίσιο. Η προτεινόμενη οδηγία αναφέρεται μόνο στις ατομικές απολύσεις, ενώ θα πρέπει επίσης να εξετάζει το ζήτημα των διαδικασιών ενημέρωσης και διαβούλευσης στην περίπτωση ομαδικών απολύσεων, παραπέμποντας στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ (24). |
| --- | --- |

6.7.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 70, σημείο 2.7.

1

(2)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 173, ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 1, ΕΕ C 194 της 12.5.2022, σ. 50, ΕΕ C 517 της 22.12.2021, σ. 61, ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 70.

2

(3)  Έρευνα του ΚΚΕρ COLLEEM II.

3

(4)  Μελέτη της Επιτροπής (2021).

4

(5)  Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας — Έγγραφο θέσης για την εργασία σε πλατφόρμα.

5

(6)  Έκθεση της ΔΟΕ, The role of digital labour platforms in transforming the world of work (Ο ρόλος των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας στον μετασχηματισμό του κόσμου της εργασίας) — Έκθεση του EUROFOUND 2018· έγγραφο των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — στοιχεία για τους αριθμούς και τον κύκλο εργασιών που τριπλασιάστηκαν με την πανδημία (σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΟΕ, στην ΕΕ καταγράφηκε κύκλος εργασιών 12 δισ. EUR το 2020)· τελική έκθεση του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS) 2021· Digital Labour Platforms in the EU (Ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας στην ΕΕ)· μελέτη του Ευρωπαϊκού Συνδικαλιστικού Ινστιτούτου (ETUI) 2021· The definition of worker in the platform economy: exploring workers’ risks and regulatory solutions (Ορισμός του εργαζομένου στην οικονομία των πλατφορμών: διερεύνηση των κινδύνων για τους εργαζομένους και ρυθμιστικών λύσεων).

6

(7)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 1, σημείο 3.2.7.

7

(8)  EE C 440 της 6.12.2018, σ. 1· EE C 123 της 9.4.2021, σ. 1· EE C 286 της 16.7.2021, σ. 70· EE C 367 της 10.10.2018, σ. 15.

8

(9)  Βλ. υποσημείωση 6.

9

(10)  Μεταξύ των αποφάσεων υπέρ του εξαρτημένου χαρακτήρα της εργασιακής σχέσης, αρκεί να υπενθυμίσουμε, για παράδειγμα: την απόφαση του γαλλικού Ακυρωτικού Δικαστηρίου (Chambre sociale, αριθ. 374 της 4ης Μαρτίου 2020), η οποία αναγνώρισε τον εξαρτημένο χαρακτήρα της εργασίας ενός οδηγού της εταιρείας Uber· την απόφαση του ισπανικού Ανώτατου Δικαστηρίου (Tribunal Superior de Justicia de Madrid, Sala de lo Social, Sentencia 40/2020 της 17ης Ιανουαρίου 2020), η οποία αναγνώρισε τον εξαρτημένο χαρακτήρα της εργασιακής σχέσης μεταξύ αναβατών και της πλατφόρμας Deliveroo· την απόφαση του Δικαστηρίου της Βαρκελώνης, της 13ης Ιανουαρίου 2021, η οποία αναγνώρισε τον εξαρτημένο χαρακτήρα της σχέσης απασχόλησης 748 αναβατών. Σύμφωνα με την τελευταία αυτή απόφαση, είναι αναγκαίο να εξεταστούν νέοι δείκτες στους οποίους θα βασιστεί η απόφαση για τον χαρακτήρα της σχέσης, συνεπώς, το συμπέρασμα είναι ότι η ωριαία ευελιξία είναι, σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα μιας επιλογής που αποσκοπεί στον προσδιορισμό των πιο επικερδών χρονοθυρίδων για την εταιρεία και δεν αποσκοπεί ασφαλώς στη διατήρηση καλύτερου συνδυασμού επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους αναβάτες, και ότι οι αναβάτες πρέπει, συνεπώς, να θεωρούνται μισθωτοί. Εκτός από τις αποφάσεις αυτές, εκείνες του Βελγίου, της Ιταλίας και των Κάτω Χωρών έχουν αποκλείσει ότι η εργασιακή σχέση είναι αυτοαπασχόληση βάσει της σχετικοποίησης της υποτιθέμενης ελευθερίας των αναβατών στη συγκεκριμένη εκτέλεση της υπηρεσίας.

10

(11)  Μελέτη της Επιτροπής για την υποστήριξη της εκτίμησης επιπτώσεων σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες.

11

(12)  Μελέτη της Επιτροπής για την υποστήριξη της εκτίμησης επιπτώσεων σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες.

12

(13)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 173, σημείο 1.15.

13

(14)  Έκθεση Fairwork (2021); Fairwork response to the European Commission’s Proposal for Directive on Platform Work (Απάντηση του Fairwork στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εργασία σε πλατφόρμα).

14

(15)  Βλ. την ανακοίνωση της Επιτροπής.

15

(16)  9.12.2021 COM(2021) 761 final Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Καλύτερες συνθήκες εργασίας για μια ισχυρότερη κοινωνική Ευρώπη: πλήρης αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης για το μέλλον της εργασίας

16

(17)  Βλ. ορισμό στην αιτιολογική σκέψη 30 των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής σχετικά με το δίκαιο του ανταγωνισμού και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις: iii) περιλαμβάνει, ως αναγκαίο και ουσιώδες στοιχείο, την οργάνωση της εργασίας που εκτελείται από άτομα, ανεξάρτητα από το αν η εν λόγω εργασία εκτελείται διαδικτυακά ή σε συγκεκριμένο τόπο. Οι πλατφόρμες που δεν οργανώνουν την εργασία ατόμων, αλλά απλώς παρέχουν ένα μέσο μέσω του οποίου οι μόνοι αυτοαπασχολούμενοι μπορούν να προσεγγίσουν τελικούς χρήστες, δεν αποτελούν ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας. Για παράδειγμα, μια πλατφόρμα που απλώς συγκεντρώνει και προβάλλει τους διαθέσιμους παρόχους υπηρεσιών (π.χ. υδραυλικοί) σε έναν συγκεκριμένο τομέα, επιτρέποντας έτσι στους πελάτες να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες τους κατά παραγγελία, δεν θεωρείται ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας, καθώς δεν οργανώνει την εργασία των παρόχων υπηρεσιών.

17

(18)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 173.

18

(19)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 173, σημείο 1.8.

19

(20)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 1, σημείο 3.2.8.

20

(21)  ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 27.

21

(22)  Μελέτη της ΕΟΚΕ (2017).

22

(23)  ΕΕ L 122 της 16.5.2009, σ. 28.

23

(24)  Οδηγία 98/59/ΕΚ, οδηγία 2001/23/ΕΚ.

24

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη αντιγνωμοδότηση, η οποία υπερψηφίστηκε από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκε στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 43 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

SOC/709 — Δέσμη μέτρων για τις συνθήκες εργασίας — εργασία σε πλατφόρμα

Να αντικατασταθεί ολόκληρη η γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα

| 1.1. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας προωθούν καινοτόμες υπηρεσίες και νέα επιχειρηματικά μοντέλα και δημιουργούν πολλές ευκαιρίες για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους. Η έννοια της ψηφιακής πλατφόρμας καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, υπηρεσιών, καθηκόντων και επιχειρηματικών μοντέλων. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή ενιαίων λύσεων μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την καινοτομία και τις επενδύσεις στη δημιουργία και την ανάπτυξη ψηφιακών πλατφορμών στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν ορισμένες από τις προκλήσεις της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες, όπου υπάρχουν. Ωστόσο, οποιαδήποτε ρύθμιση σχετικά με την εργασία σε πλατφόρμα θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να διατηρεί την ευελιξία ως κρίσιμο κίνητρο, παρέχοντας παράλληλα τις βασικές διασφαλίσεις για την επαρκή προστασία των εργαζομένων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι, για πολλούς, η εργασία σε πλατφόρμα αποτελεί συμπληρωματική δραστηριότητα (1). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την προσέγγιση που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη δέσμη μέτρων για τις συνθήκες εργασίας, δηλαδή τη χρήση διαφόρων μέσων για τη δημιουργία του αναγκαίου ευνοϊκού περιβάλλοντος που θα επιτρέπει τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες. Στον τομέα αυτό, απαιτείται επίσης επαρκής πρόσβαση στην κοινωνική προστασία και στις συνθήκες υγείας και ασφάλειας μέσω της ορθής εφαρμογής των δύο συστάσεων του Συμβουλίου (2). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ενώ ο ορθός καθορισμός της σχέσης εργασίας είναι ένα από τα καίρια ζητήματα εν προκειμένω και είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν πιθανές εσφαλμένοι χαρακτηρισμοί, το ζήτημα αυτό αφορά μόνο μια μειονότητα εργαζομένων σε πλατφόρμες, όπως επισημαίνεται επίσης από τα στοιχεία της Επιτροπής που καταδεικνύουν ότι 5,5 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε πλατφόρμες από τα 28,8 εκατομμύρια ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο εσφαλμένου χαρακτηρισμού του καθεστώτος απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πολλά από τα ζητήματα που συμπεριλαμβάνονται στο σχέδιο οδηγίας καλύπτονται ήδη από την ισχύουσα ή την επικείμενη νομοθεσία της ΕΕ, δηλαδή όσον αφορά την προστασία των δεδομένων, το δικαίωμα ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων κ.λπ. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας πρέπει να ενισχυθεί και να βελτιωθεί, όπου χρειάζεται. Μια νέα οδηγία που επαναλαμβάνει τα υφιστάμενα δικαιώματα απλώς δημιουργεί σύγχυση και κατακερματισμό του κεκτημένου της ΕΕ. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ανάγκη διευκρινίσεων κατά τη διαδικασία εφαρμογής, οι προσαρμογές πρέπει να πραγματοποιηθούν στις αντίστοιχες πράξεις της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στα θεσμικά όργανα της ΕΕ ότι, ιδίως στην τρέχουσα συγκυρία, η ΕΕ χρειάζεται πραγματικά έξυπνη νομοθεσία και ελέγχους ανταγωνιστικότητας, που να επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να καινοτομούν, να αναπτύσσονται και να δημιουργούν θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία για την κοινωνία και την οικονομία μας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Προκειμένου να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου και να αποφευχθούν περιττές διαφορές, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποσαφήνιση των υφιστάμενων εθνικών κανόνων και ορισμών σχετικά με το καθεστώς του εργαζομένου, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες που επιτρέπουν την αυτονομία των επιχειρηματιών και άλλων μορφών αυτοαπασχολουμένων. Ένας νομικός ορισμός της ΕΕ για το ποιος είναι εργαζόμενος και αυτοαπασχολούμενος εργαζόμενος σε πλατφόρμα δεν θα ήταν κατάλληλος ούτε αποτελεσματικός, δεδομένου ότι δεν μπορεί να σέβεται τα διάφορα μοντέλα στα κράτη μέλη και να συμβαδίζει με τις δυναμικές εξελίξεις στις αγορές εργασίας. Αυξάνει τη σύγχυση και την ανασφάλεια δικαίου και υπονομεύει τους εθνικούς ορισμούς με την εισαγωγή ειδικού ορισμού για περιορισμένη ομάδα εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Μια άλλη πηγή σύγχυσης είναι η προσπάθεια της οδηγίας να καλύψει τόσο τους μισθωτούς εργαζομένους όσο και τους αυτοαπασχολούμενους, με την εισαγωγή δύο ξεχωριστών ορισμών για τα «πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα» και τους «εργαζομένους σε πλατφόρμες». Η ανάμειξη διαφορετικών κατηγοριών θεμάτων που καλύπτονται από την οδηγία και η παροχή διαφορετικών συνόλων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων δημιουργεί επίσης νομικές αβεβαιότητες και πολυπλοκότητα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Δεν δικαιολογείται το να καθίστανται δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ πραγματικής αυτοαπασχόλησης και εξαρτημένης εργασίας με τη θέσπιση κανόνων που έχουν αντίκτυπο στους επιχειρηματίες ή τους αυτοαπασχολούμενους βάσει του άρθρου 153 της ΣΛΕΕ, το οποίο δεν αποτελεί διόλου κατάλληλη νομική βάση για τη ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Το προτεινόμενο τεκμήριο στο σχέδιο οδηγίας ορίζει ότι, όταν πληρούνται 2 από τα 5 κριτήρια, κάθε συμβατική σχέση τεκμαίρεται νομικά ότι αποτελεί σχέση εργασίας. Ταυτόχρονα, ένα σημαντικό μέρος των προτεινόμενων κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 περιλαμβάνει τυποποιημένες ρήτρες για τις συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων (B2B — business-to-business), για παράδειγμα α) [ανώτατα όρια αποδοχών και αμοιβών] και γ) [επαλήθευση της ποιότητας των αποτελεσμάτων], δ) [ωράριο] και ε) [δυνατότητα δημιουργίας πελατειακής βάσης]. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και οι πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν εσφαλμένα ως μισθωτοί εργαζόμενοι και, στη συνέχεια, θα πρέπει να ανατρέψουν το τεκμήριο αυτό εάν επιθυμούν να συνεχίσουν να ασκούν τις δραστηριότητές τους. Το καθεστώς του αυτοαπασχολουμένου θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί μόνο στο πλαίσιο δικαστικών ή διοικητικών διαδικασιών που συνεπάγονται περιττό διοικητικό φόρτο για όλα τα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των αρχών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η δημιουργία του μηχανισμού ανατροπής του νομικού τεκμηρίου προκαλεί σύγχυση και ενδέχεται να μειώσει τη νομική σαφήνεια, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι παρόμοιος μηχανισμός περιλαμβάνεται ήδη στην οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας (3) ως μία από τις επιλογές των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Αντί για τα δύο από τα πέντε κριτήρια, η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθή την αξιολόγηση των κριτηρίων για τον καθορισμό της ύπαρξης καθεστώτος μισθωτού σε επίπεδο κρατών μελών και σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες προσπάθειες της Επιτροπής να στηρίξει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια χωριστή δέσμη κανόνων για θέματα που σχετίζονται με την εργασία σε πλατφόρμα και την αλγοριθμική διαχείριση δεν είναι ούτε κατάλληλη ούτε αναγκαία. Οι υφιστάμενοι κανόνες του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) (4) και της επικείμενης πράξης για την ΤΝ θα παρέχουν επίσης στους εργαζομένους διάφορα δικαιώματα όσον αφορά τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους, καθώς και ένα ολοκληρωμένο σύνολο απαιτήσεων όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων, την ανθρώπινη εποπτεία και τη διαφάνεια προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια και για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποφεύγονται περιττές αλληλεπικαλύψεις και επαναλήψεις. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Κατά τη διαδικασία του γρήγορου μετασχηματισμού της οικονομίας και των επιχειρήσεων, η ψηφιοποίηση έχει αποκτήσει βασικό στρατηγικό ρόλο, σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διάχυτη σε όλους τους τομείς δραστηριότητας, καλύπτοντας ολόκληρο τον κύκλο της αξιακής αλυσίδας προϊόντων και υπηρεσιών, με τη συμμετοχή τόσο μεγάλων όσο και μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Οι συνέπειες στον κόσμο της εργασίας —ως αποτέλεσμα των νέων μορφών εργασίας και οργάνωσης των επιχειρήσεων— είναι σημαντικές τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς την ταχύτητα με την οποία επέρχονται οι αλλαγές. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας μπορούν να αντιστοιχίσουν αποτελεσματικά την προσφορά και τη ζήτηση εργασίας και να προσφέρουν δυνατότητες βιοπορισμού ή απόκτησης πρόσθετου εισοδήματος. Για τους καταναλωτές αυτό σημαίνει βελτιωμένη πρόσβαση σε προϊόντα και υπηρεσίες που διαφορετικά θα ήταν δυσπρόσιτα, καθώς και πρόσβαση σε μια νέα επιλογή υπηρεσιών με μεγαλύτερη ποικιλία (5). Ωστόσο, εκτός από τις ευκαιρίες, η εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες, ως αναπόσπαστο μέρος των εξελισσόμενων μορφών εργασίας, δημιουργεί πιθανές προκλήσεις που ενδέχεται να χρειάζονται προσαρμοσμένες λύσεις. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το καθεστώς των εργαζομένων σε πλατφόρμα στην αγορά εργασίας αποτελεί βασικό ζήτημα που έχει αντιμετωπιστεί από τα κράτη μέλη, επίσης στο πλαίσιο της εθνικής τους νομολογίας. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μια σειρά διαφορετικών κανόνων και στην έκδοση διαφορετικών αποφάσεων που βασίζονται σε διαφορετικές εθνικές έννοιες, μοντέλα και ορισμούς, τα οποία αντανακλούν απλώς και σέβονται τα εθνικά συστήματα και τις εθνικές πρακτικές της αγοράς εργασίας. Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποσαφήνιση των υφιστάμενων εθνικών κανόνων και ορισμών σχετικά με το καθεστώς του εργαζομένου, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες που επιτρέπουν την αυτονομία των επιχειρηματιών και άλλων μορφών αυτοαπασχολουμένων. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσαν επίσης να προωθηθούν δράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως οι ανταλλαγές πληροφοριών, η εκπαίδευση και κατάρτιση και η συνεργασία μεταξύ των αρχών. Επίσης τόσο οι κοινωνικοί εταίροι όσο και οι ίδιες οι πλατφόρμες έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Το κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσε να προσαρμοστεί στο κατάλληλο επίπεδο, χωρίς να υπονομεύονται οι εύρυθμα λειτουργούσες εθνικές πρακτικές και η σχετική νομοθεσία. Όπου είναι αναγκαίο, πρέπει να βελτιωθεί η προστασία των εργαζομένων σε πλατφόρμες. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις επί της πρότασης οδηγίας

| 3.1. | Στις 9 Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σειρά μέτρων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην εργασία σε πλατφόρμες και για τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας στην ΕΕ (6). Η γνωμοδότηση SOC/709 του τμήματος SOC, που εγκρίθηκε στις 7 Μαρτίου 2022, αφορά μόνο την πρόταση οδηγίας σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες. Ως εκ τούτου, και η παρούσα αντιγνωμοδότηση επικεντρώνεται στην εν λόγω πρόταση. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στην οικονομία των πλατφορμών εργασίας δημιούργησαν νέες προκλήσεις για όσους εργάζονται μέσω αυτών. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, αυτές μπορεί να κυμαίνονται από την έλλειψη διαφάνειας και προβλεψιμότητας των συμβατικών ρυθμίσεων έως προκλήσεις για την υγεία και την ασφάλεια, τον εσφαλμένο χαρακτηρισμό του καθεστώτος απασχόλησης ή την ανεπαρκή πρόσβαση στην κοινωνική προστασία (7), καθώς και τις προκλήσεις αλγοριθμικής διαχείρισης στην εργασία σε πλατφόρμα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ωστόσο, η προτεινόμενη οδηγία δεν αποτελεί το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Επιπλέον, φαίνεται ότι ο κύριος στόχος της πρότασης είναι σαφώς οι δραστηριότητες των διανομέων, των αναβατών και, εν γένει, των επιτόπιων υπηρεσιών που απαιτούν χαμηλότερο επίπεδο ειδίκευσης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι το φάσμα της εργασίας σε πλατφόρμα είναι πολύ μεγαλύτερο. Ο προτεινόμενος κανονισμός δεν είναι καθόλου προσαρμοσμένος για όσους εργάζονται μέσω διαδικτυακών πλατφορμών εργασίας. Επιπλέον, δεν λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές επιπτώσεις της νομοθεσίας της ΕΕ στις επιγραμμικές πλατφόρμες που μπορούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους από χώρες εκτός της ΕΕ (8). Η πιθανή απώλεια και μετεγκατάσταση των εν λόγω δραστηριοτήτων εκτός της ΕΕ (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο) θα πρέπει τουλάχιστον να αξιολογηθεί. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Οι προκλήσεις θα πρέπει να αντιμετωπιστούν κυρίως με τη χρήση και, όπου απαιτείται, με την ενίσχυση της εφαρμογής των υφιστάμενων κανονισμών και πρακτικών. Επιπλέον, υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες ανάληψης δράσεων από τις ίδιες τις πλατφόρμες από κοινού με τοπικούς εταίρους, καθώς και με τους κοινωνικούς εταίρους. Πρόκειται για στόχο που θα πρέπει να υποστηριχθεί από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ένας νομικός ορισμός της ΕΕ για το ποιος είναι εργαζόμενος και ποιος αυτοαπασχολούμενος εργαζόμενος σε πλατφόρμα δεν θα ήταν ούτε κατάλληλος ούτε αποτελεσματικός, καθώς δεν θα ήταν σε θέση να σεβαστεί τα διάφορα μοντέλα στα κράτη μέλη και να συμβαδίζει με τις δυναμικές εξελίξεις στις αγορές εργασίας. Θα αύξανε απλώς τη σύγχυση και την ανασφάλεια δικαίου και θα υπονόμευε τους εθνικούς ορισμούς με την εισαγωγή ειδικού ορισμού για μια περιορισμένη ομάδα εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.5.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις επί της πρότασης οδηγίας

4.1.   Πεδίο εφαρμογής και ορισμοί

| 4.1.1. | Υπάρχει σαφής κίνδυνος το εύρος εφαρμογής και οι ορισμοί της προτεινόμενης οδηγίας να καλύπτουν ένα πολύ ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων ψηφιακών πλατφορμών από ό,τι προβλεπόταν. Ο κύριος στόχος της οδηγίας φαίνεται να είναι οι δραστηριότητες χαμηλής ειδίκευσης, αλλά οι προτεινόμενοι ορισμοί και κριτήρια θα καλύπτουν όλες τις κατηγορίες εργασίας σε πλατφόρμα, ακόμη και όταν εκτελούνται από πραγματικά αυτοαπασχολούμενους. |
| --- | --- |

4.1.1.

4.2.   Ορθός προσδιορισμός του καθεστώτος απασχόλησης και του νομικού τεκμηρίου

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν τους απαραίτητους μηχανισμούς για να διασφαλίζουν τον «ορθό προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης των ατόμων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα (...)». Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διατηρεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το προτεινόμενο πλαίσιο για το νομικό τεκμήριο ότι υφίσταται σχέση εργασίας εάν πληρούνται δύο από τα πέντε κριτήρια που απαριθμούνται στην οδηγία. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κριτήρια που αναφέρονται ειδικά στα σημεία α) [ανώτατα όρια αποδοχών και αμοιβών], γ) [επαλήθευση της ποιότητας των αποτελεσμάτων], δ) [ωράριο] και ε) [δυνατότητα δημιουργίας πελατειακής βάσης] συχνά εφαρμόζονται σε συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων (B2B — business-to-business) και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια κατάσταση στην οποία οι πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι υπόκεινται στο τεκμήριο της σχέσης εργασίας και έτσι αναγκάζονται να καταστούν μισθωτοί. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πρακτική της συνολικής αξιολόγησης των κριτηρίων για την ύπαρξη σχέσης εργασίας που εφαρμόζεται στη νομολογία των κρατών μελών. Επιπλέον, όπως προαναφέρθηκε, οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες θα μπορούσαν εξ ορισμού να ταξινομούνται ως μισθωτοί και αυτό θα αφαιρούσε από το άτομο την επιλογή να εργάζεται ως αυτοαπασχολούμενος. Η παρεμπόδιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας δεν θα πρέπει να είναι προς το συμφέρον κανενός. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των εργαζομένων σε πλατφόρμες θεωρούν τους εαυτούς τους αυτοαπασχολούμενους και επιθυμούν να θεωρούνται αυτοαπασχολούμενοι, η προσέγγιση αυτή θα ήταν μάλιστα αντίθετη με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες, όπως το δικαίωμα επιλογής επαγγέλματος, το δικαίωμα στην εργασία και η επιχειρηματική ελευθερία. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Δεδομένης της ποικιλομορφίας των εθνικών συστημάτων αγοράς εργασίας, των παραδόσεων και της νομολογίας του εργατικού δικαίου, καθώς και των διαφορετικών ορισμών που χρησιμοποιούνται, π.χ. στο εργατικό δίκαιο, στα φορολογικά συστήματα και στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, υπάρχει ο κίνδυνος τα πέντε κριτήρια της προτεινόμενης οδηγίας να μην αντικατοπτρίζουν επαρκώς την περίπλοκη πραγματικότητα των διαφόρων καταστάσεων. Αντί για την εφαρμογή δύο εκ των πέντε κριτηρίων, η ΕΟΚΕ θα επέλεγε μια συνολική αξιολόγηση των κριτηρίων για τον καθορισμό της ύπαρξης καθεστώτος μισθωτού εργαζόμενου ως γενικής εφαρμοστέας προσέγγισης στα κράτη μέλη και στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Δυνατότητα ανατροπής του νομικού τεκμηρίου

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η δυνατότητα ανατροπής του νομικού τεκμηρίου αποτελεί μέσο που ενδέχεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα αντί να αποσαφηνίσει πολύπλοκες νομικές καταστάσεις. Η δημιουργία αυτού του μηχανισμού ανατροπής του νομικού τεκμηρίου προκαλεί σύγχυση, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι παρόμοιος μηχανισμός περιλαμβάνεται ήδη στην οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας ως μία από τις επιλογές των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η δυνατότητα ανατροπής του νομικού τεκμηρίου δεν συμβάλλει στην επίτευξη δίκαιης ισορροπίας μεταξύ των μερών που εμπλέκονται στη διαδικασία ανατροπής, δεδομένου ότι, με το βάρος της απόδειξης από την πλευρά της πλατφόρμας, το νομικό τεκμήριο, όπως ορίζεται από τα πέντε κριτήρια, θα ήταν δύσκολο να αμφισβητηθεί στην πράξη. Δεδομένης της ποικιλομορφίας των εθνικών ορισμών, τα πέντε κριτήρια και η συνάφειά τους είναι πιθανό να ερμηνεύονται με διαφορετικούς τρόπους στα κράτη μέλη, οδηγώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο σε ακόμη πιο περίπλοκο συνονθύλευμα νομολογίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Καθότι η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να διεξαχθεί τόσο στα δικαστήρια που ασχολούνται με ζητήματα εργατικού δικαίου όσο και στα διοικητικά πρωτοδικεία που ασχολούνται με φορολογικά ζητήματα και ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι λιγότερη και όχι περισσότερη νομική σαφήνεια. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Αλγοριθμική διαχείριση

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τον στόχο της Επιτροπής να εξασφαλίσει περισσότερες πληροφορίες και να αυξήσει τη διαφάνεια όσον αφορά τη χρήση αλγορίθμων στην εργασία σε πλατφόρμα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι μια χωριστή δέσμη κανόνων για θέματα που σχετίζονται με την εργασία σε πλατφόρμα δεν είναι ούτε κατάλληλη ούτε αναγκαία. Οι υφιστάμενοι κανόνες του ΓΚΠΔ (9) και της επικείμενης πράξης για την ΤΝ (10) θα παρέχουν επίσης στους εργαζομένους διάφορα δικαιώματα όσον αφορά τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους, καθώς και ένα ολοκληρωμένο σύνολο απαιτήσεων όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων, την ανθρώπινη εποπτεία και τη διαφάνεια προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια και για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποφεύγονται περιττές αλληλεπικαλύψεις και επαναλήψεις. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Όσον αφορά τη μορφή και το περιεχόμενο των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται από τις πλατφόρμες, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι πλατφόρμες διαθέτουν το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών όσον αφορά τον καθορισμό των τεχνικών μέσων για την παροχή των πληροφοριών. Το ίδιο ισχύει και για τις μεθόδους αξιολόγησης των κινδύνων και επανεξέτασης σημαντικών αποφάσεων από τον άνθρωπο. Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις γνωστοποίησης σχετικά με τους αλγόριθμους δεν εφαρμόζονται σε οποιοδήποτε είδος επιχειρηματικού απορρήτου ή οποιαδήποτε μορφή εμπιστευτικών πληροφοριών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να επιτραπούν μέτρα μετριασμού προσαρμοσμένα στις ΜΜΕ όσον αφορά τις διοικητικές διαδικασίες που απαιτούνται από την αλγοριθμική διαχείριση (11). Συγκεκριμένα, σε αυτά τα μέτρα περιλαμβάνονται μεγαλύτερες προθεσμίες για την υποβολή αιτήσεων επανεξέτασης αλγοριθμικών αποφάσεων και μείωση της συχνότητας επικαιροποίησης συναφών πληροφοριών. |
| --- | --- |

4.4.2.

4.5.   Συλλογικά δικαιώματα

| 4.5.1. | Η πρόταση επιδιώκει να διασφαλίσει την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους σε πλατφόρμες ή τους εκπροσώπους τους σχετικά με αποφάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε ουσιαστικές αλλαγές στη χρήση των συστημάτων αυτοματοποιημένης παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 της οδηγίας. Για τον σκοπό αυτό, η πρόταση παραπέμπει στην οδηγία 2002/14/ΕΚ (12). Δεδομένου ότι η παραπομπή αυτή επιτρέπει την εφαρμογή των υφιστάμενων μηχανισμών ενημέρωσης και διαβούλευσης, όπως ορίζονται σε εθνικό επίπεδο, καθώς και την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου χωρίς τη θέσπιση νέων ή αλληλεπικαλυπτόμενων μηχανισμών, η λύση αυτή μπορεί να υποστηριχθεί. Ωστόσο, η ευθύνη της ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας να αναλάβει τα έξοδα του εμπειρογνώμονα (άρθρο 9 παράγραφος 3) δεν είναι συμβατή με τους γενικούς κανόνες ενημέρωσης και διαβούλευσης βάσει της οδηγίας 2002/14/ΕΚ. |
| --- | --- |

4.5.1.

4.6.   Ένδικα μέσα

| 4.6.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να αποσαφηνιστεί η διάκριση μεταξύ «εργαζομένων» και «προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα», ιδίως όσον αφορά τα ένδικα μέσα και την επιβολή της οδηγίας. Το άρθρο 18 περιέχει παρόμοιους κανόνες για την προστασία από την απόλυση και για τις δύο κατηγορίες προσώπων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και έλλειψη ασφάλειας δικαίου, δεδομένου ότι τα ένδικα μέσα για το εργατικό δίκαιο και το δίκαιο των συμβάσεων στα κράτη μέλη βασίζονται σε διαφορετικές νομοθεσίες και, ως εκ τούτου, δεν είναι παρόμοια. Στο ίδιο πνεύμα, το άρθρο 17 (Προστασία από δυσμενή μεταχείριση ή δυσμενείς συνέπειες) μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες συνέπειες και προβλήματα στα δικαστικά συστήματα των κρατών μελών, εάν καταστεί υποχρεωτικό οι διαφορετικές συμβατικές σχέσεις να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες. |
| --- | --- |

4.6.1.

4.7.   Απαγόρευση της υποβάθμισης και ευνοϊκότερες διατάξεις

| 4.7.1. | Για την προώθηση δίκαιων συνθηκών εργασίας στην εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες, η ΕΟΚΕ τονίζει τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών συμβάσεων στα κατάλληλα επίπεδα και εντός του πεδίου εφαρμογής, της εντολής και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων στα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αμφισβητεί τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων μόνο στις συμφωνίες που είναι ευνοϊκότερες για τους εργαζομένους σε πλατφόρμα (άρθρο 20). Ο περιορισμός αυτός επηρεάζει την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

4.7.1.

Αιτιολογία

Το παρόν κείμενο αποτελεί τροπολογία που εκφράζει συνολικά αποκλίνουσα θέση από τη γνωμοδότηση που υπέβαλε το τμήμα, και γι’ αυτό θεωρείται αντιγνωμοδότηση. Εκθέτει τους λόγους για τους οποίους η πρόταση της Επιτροπής δεν αποτελεί το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες και τους λόγους για τους οποίους δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς την σύνθετη πραγματικότητα των διαφόρων καταστάσεων στον ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο των πλατφορμών. Επιπλέον, η αντιγνωμοδότηση αποσκοπεί να αναδείξει τις σημαντικές αδυναμίες και προκλήσεις του σχεδίου οδηγίας, ιδίως όσον αφορά το νομικό τεκμήριο του καθεστώτος του μισθωτού εργαζομένου και την αλγοριθμική διαχείριση.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 149 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 80 |
| Αποχές: | 17 |

Ψήφοι υπέρ:

149

Ψήφοι κατά:

80

Αποχές:

17

---

(1)  Ωστόσο, όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης, τα δεδομένα που συλλέγονται από τις έρευνες COLLEEM Ι και ΙΙ καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το φαινόμενο της εργασίας σε πλατφόρμα ενισχύεται αργά αλλά σταθερά στην Ευρώπη. Κατά δεύτερο, μόνο ένα μικρό ποσοστό —περίπου το 1,4 % του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας— απασχολείται σε πλατφόρμα ως κύρια μορφή απασχόλησης. Επιπλέον, σύμφωνα με τη μελέτη που αναφέρεται στην έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων της Επιτροπής, περίπου 5,5 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε πλατφόρμες από τα 28,8 εκατομμύρια ενδέχεται να διατρέχουν τον κίνδυνο εσφαλμένου χαρακτηρισμού του καθεστώτος απασχόλησης. Βλ. Αρχείο δημοσιεύσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) — Platform Workers in Europe Evidence from the COLLEEM Survey [Εργαζόμενοι σε πλατφόρμες στην Ευρώπη, στοιχεία από την έρευνα COLLEEM] (europa.eu) και Αρχείο δημοσιεύσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) — New evidence on platform workers in Europe [Νέα στοιχεία για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες στην Ευρώπη. Αποτελέσματα της δεύτερης έρευνας COLLEEM] (europa.eu)· Βλ. ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ — ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στη μελέτη που ανατέθηκε από τον συνασπισμό Delivery Platforms Europe, η πλειοψηφία (72 %) των ταχυμεταφορέων δηλώνουν ότι η εργασία σε πλατφόρμα αποτελεί συμπληρωματική δραστηριότητα, με το 34 % εξ αυτών να παρέχουν υπηρεσίες κατά τη διάρκεια των σπουδών και ένα άλλο τρίτο (34 %) να δηλώνει ότι προσφεύγουν σε εργασία πλατφόρμας για να συμπληρώσουν το εισόδημα από άλλη εργασία πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Για τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων (67 %), η ευελιξία είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο εργάζονται ως ταχυμεταφορείς. Αυτή η δραστηριότητα τους παρέχει τη δυνατότητα να συνδυάσουν την εργασία του διανομέα με άλλη εργασία ή σπουδές, με τη φροντίδα μελών της οικογένειας και αποτελεί έναν τρόπο συμπλήρωσης άλλου εισοδήματος. Η ευελιξία είναι επίσης το χαρακτηριστικό που εκτιμάται περισσότερο στην εργασία του ταχυμεταφορέα (για το 58 %).

(2)  Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους και Σύσταση του Συμβουλίου για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους.

(3)  Οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας.

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 και COM(2021) 206 final.

(5)  COM(2021) 762 final, αιτιολογική έκθεση, σ. 1.

(6)  Τα μέτρα περιλαμβάνουν: 1) μια πρόταση οδηγίας για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες·· 2) ένα σχέδιο κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού της ΕΕ στις συλλογικές συμβάσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας των μόνων αυτοαπασχολούμενων, οι οποίες καλύπτουν όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας· 3) αιτήματα προς τις εθνικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς για λήψη νέων μέτρων, όπως περιγράφεται κατωτέρω, με στόχο την επίτευξη καλύτερων συνθηκών εργασίας για όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας (ανακοίνωση με τίτλο «Καλύτερες συνθήκες εργασίας για μια ισχυρότερη κοινωνική Ευρώπη: πλήρης αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης για το μέλλον της εργασίας»).

(7)  Ό.π., (ανακοίνωση) σ. 2.

(8)  Σύμφωνα με τη μελέτη της Επιτροπής με θέμα Even if all freelance services provided through platforms were discontinued across the EU-27, these businesses could still rely on freelancers in other parts of the world (Ακόμη και αν όλες οι υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων που παρέχονται μέσω πλατφορμών διακοπούν σε ολόκληρη την ΕΕ-27, οι επιχειρήσεις αυτές θα μπορούσαν ακόμη να βασίζονται σε ελεύθερους επαγγελματίες σε άλλα μέρη του κόσμου). Βλ. Μελέτη της Επιτροπής για την υποστήριξη της εκτίμησης επιπτώσεων σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες.

(9)  Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679.

(10)  COM(2021) 206 final.

(11)  COM(2021) 762 final, αιτιολογική έκθεση, σ. 13.

(12)  Οδηγία 2002/14/ΕΚ.

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/109 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/109

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα πανεπιστήμια»

[COM(2022) 16 final]

και «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία γεφυρών για αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης»

[COM(2022) 17 final]

(2022/C 290/17)

| Εισηγήτρια: | η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.3.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 190/0/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.3.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

190/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπογραμμίζει τη σημασία της δήλωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρωτοβουλία: «Τα πανεπιστήμια πρέπει να είναι χώροι ελευθερίας: του λόγου, της σκέψης, της μάθησης, της έρευνας και ακαδημαϊκής ελευθερίας γενικότερα. Η ακαδημαϊκή ελευθερία δεν μπορεί να διαχωριστεί από την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ούτε από τη συμμετοχή των φοιτητών και του προσωπικού στη διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» (1). Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (εφεξής ΑΕΙ) να θεωρήσουν την εν λόγω πρωτοβουλία ως κατευθυντήρια αρχή για την υλοποίηση. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρωτοβουλία ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τα ΑΕΙ να ενισχύσουν τη διακρατική συνεργασία, προκειμένου να βελτιώσουν τις δεξιότητες και τις ικανότητες των μαθητών για τη διττή μετάβαση στην αγορά εργασίας και στην οικονομία, να υποστηρίξουν τις αξίες, την ταυτότητα και τη δημοκρατία της ΕΕ και να καταστήσουν πιο ανθεκτική την ευρωπαϊκή κοινωνία και οικονομία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει (2) τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα ΑΕΙ στη βελτίωση της απόκτησης πράσινων δεξιοτήτων, στην περιβαλλοντική ευθύνη και στη βιώσιμη ανάπτυξη, στοιχεία που πρέπει να ενσωματωθούν οριζόντια εντός των αποτελεσμάτων της μάθησης. Επιδοκιμάζει τις προβλεπόμενες ενέργειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να βοηθήσει τα κράτη μέλη και τα ΑΕΙ στην ανάπτυξη εθνικών προσεγγίσεων και προσεγγίσεων που εφαρμόζονται σε ολόκληρα τα ιδρύματα όσον αφορά τη βιωσιμότητα και την απόκτηση γνώσεων για το κλίμα και το περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτό είναι σημαντικό για τους σπουδαστές πλήρους φοίτησης και για τους εκπαιδευόμενους που παρακολουθούν προγράμματα διά βίου μάθησης των ΑΕΙ, όχι μόνο για τα μικροδιαπιστευτήρια (3). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη και τα ΑΕΙ να βελτιώσουν την ποιότητα, τη δικαιοσύνη, την ισότητα και την κοινωνική συμπεριληπτικότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας κατά τη χάραξη στρατηγικών ψηφιοποίησης, να ενισχύσουν την ισότιμη πρόσβαση σε ψηφιακό υλικό για όλους τους φοιτητές και να υποστηρίξουν την ασφαλή χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών, και παράλληλα να δίνεται προτεραιότητα στην κοινωνική αλληλεπίδραση της διαπροσωπικής διδασκαλίας και στον σεβασμό των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας των ακαδημαϊκών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συνεργαστεί με φοιτητές και ακαδημαϊκούς κατά την ανάπτυξη προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σχετικά με τις ψηφιακές δεξιότητες στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη». |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των ισόρροπων εταιρικών σχέσεων μεταξύ των ΑΕΙ και των εταιρειών, με στόχο την κάλυψη των αναγκών απόκτησης δεξιοτήτων των φοιτητών, της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας, καθώς και για τη διασφάλιση και διεύρυνση της πρόσβασης των φοιτητών σε υψηλής ποιότητας και αμειβόμενες θέσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης σε εταιρείες και ιδρύματα. Καλεί τα κράτη μέλη και τα ΑΕΙ να διασφαλίσουν την ακαδημαϊκή ελευθερία και την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ιδίως σε σχέση με τη συνεργασία με μη ακαδημαϊκούς φορείς για την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών, τις δεξιότητες και τις απαιτήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων του ακαδημαϊκού προσωπικού. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κάθε κράτος μέλος πρέπει να προασπίζονται την ακαδημαϊκή ελευθερία και την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ως θεμελιώδεις αξίες που κατοχυρώνονται στο ανακοινωθέν της Ρώμης. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία συνεργασιών ευρωπαϊκών πανεπιστημίων (UA) ως έργα Erasmus+ που περιλαμβάνουν εθελοντικές και «από τη βάση προς την κορυφή» δράσεις από τα ΑΕΙ και θεωρούνται σημαντικά για τη στενότερη συνεργασία υπό δημοκρατική ηγεσία. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι διακυβεύονται θεμελιώδεις αξίες όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο δίνουν θεσμική διάσταση στα έργα της πρωτοβουλίας ζητώντας από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νομικές διατάξεις για τα κοινά ευρωπαϊκά πτυχία των συνεργασιών, καθώς και εξωτερική διασφάλιση ποιότητας και διαπίστευση για τις κοινές διακρατικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες και προγράμματα των συνεργασιών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ουσιαστική αξία της ποικιλομορφίας των ΑΕΙ που μπορεί να υποστηρίξει διάφορα είδη πολιτιστικών, εκπαιδευτικών, κοινωνικών και οικονομικών αναγκών. Η ΕΟΚΕ ζητά να αναγνωριστεί η ισότιμη αξία των ΑΕΙ τόσο εκτός όσο και εντός της πρωτοβουλίας UA και να υποστηριχθεί η αρχή της ελευθερίας της γνώσης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη θέσπιση κατευθυντήριων αρχών για την προστασία των θεμελιωδών ακαδημαϊκών αξιών, με βάση το ανακοινωθέν της Ρώμης, με τη συμμετοχή των αρμόδιων κοινωνικών εταίρων και ενδιαφερόμενων φορέων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τα ΑΕΙ χρηματοδοτούνται ανεπαρκώς (4) παρά τις αυξημένες ανάγκες τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας και καλεί τα κράτη μέλη να αυξήσουν τη δημόσια χρηματοδότηση. Εκφράζει την ανησυχία της για την αύξηση των ιδιωτικοποιήσεων των ΑΕΙ και των ιδιωτικών επενδύσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και στην έρευνα που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ακαδημαϊκή ελευθερία και την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Επισημαίνει επίσης ότι η διατήρηση της οικονομικής στήριξης για την πρωτοβουλία UA θα εξασφαλίσει βιώσιμη εθνική δημόσια χρηματοδότηση για όλα τα ΑΕΙ. Η ΕΟΚΕ ζητά από τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και τα κονδύλια της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), του προγράμματος Erasmus+ και του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», για να βοηθήσουν τα ΑΕΙ να επιτύχουν τους στόχους τους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθεί τις επενδύσεις σε ενωσιακό, εθνικό και θεσμικό επίπεδο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, χρησιμοποιώντας τα κύρια πολιτικά εργαλεία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Καλεί επίσης την Επιτροπή να περιορίσει σε υποστηρικτικό ρόλο τη χρήση του πίνακα αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού τομέα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των αποτελεσμάτων της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τις ποιοτικές επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τους στόχους και τη διακυβέρνηση του πίνακα αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού τομέα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ο οποίος διενεργεί σε ετήσια βάση αξιολογήσεις της προόδου που επιτελείται σε ολόκληρη την ΕΕ όσον αφορά τις βασικές προτεραιότητες της παρούσας στρατηγικής: συμπερίληψη, αξίες, ποιότητα και συνάφεια, κινητικότητα, πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες, απασχολησιμότητα, διακρατική συνεργασία, μεταφορά τεχνολογίας και αξιοποίηση της γνώσης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκρινίσει τον ρόλο του εν λόγω εργαλείου στην παρακολούθηση της προόδου των κρατών μελών και τη διακυβέρνηση του εν λόγω εργαλείου παρακολούθησης σε σχέση με τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να διευκρινίσει εάν το εν λόγω εργαλείο θα χρησιμοποιηθεί και για την παρακολούθηση των εθνικών επενδύσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ΕΟΚΕ ζητά να διατηρηθεί ο ρόλος των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων του τομέα της εκπαίδευσης και των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων στη διαδικασία. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου του Τομέα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης για να συγκεντρώσει τα καλύτερα υφιστάμενα εργαλεία και ικανότητες της ΕΕ στον τομέα των δεδομένων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποστηρίξει τον ρόλο των κρατών μελών, των κοινωνικών εταίρων του τομέα της εκπαίδευσης και των αρμόδιων φορέων στην εν λόγω διαδικασία. Οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία, στην εκπροσώπηση των συμφερόντων των φοιτητών στην αγορά εργασίας και στη μείωση του αριθμού των νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ). Θα πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κρατών μελών για την παρακολούθηση των φοιτητών κατά τη μετάβασή τους από την εκπαίδευση στην εργασία. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για την αποτελεσματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων του τομέα της εκπαίδευσης και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην περαιτέρω ανάπτυξη των πρωτοβουλιών και των δράσεων της Επιτροπής στο πλαίσιο της παρούσας στρατηγικής και κατά την εφαρμογή σε επίπεδο κρατών μελών. Αυτό είναι σημαντικό προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι φοιτητές αποκτούν τις δεξιότητες που απαιτούνται για να είναι πολίτες σε μια δημοκρατία και να έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας στο πλαίσιο της διττής μετάβασης. Η δημοκρατική διακυβέρνηση και ο αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος είναι καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση της ευημερίας των φοιτητών, της ακαδημαϊκής ελευθερίας, του καθεστώτος μονιμότητας και των συνθηκών εργασίας του προσωπικού και της αυτονομίας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεριμνήσει για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων του τομέα της εκπαίδευσης και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών κριτηρίων για την απονομή σήματος ευρωπαϊκού πτυχίου. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ζητά από τα κράτη μέλη και τα ΑΕΙ να μεριμνήσουν με πιο αποτελεσματικό τρόπο για τη συμμετοχή των φοιτητών, των ακαδημαϊκών και των ερευνητών στη διακυβέρνηση της πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και των θεσμικών, διακρατικών δομών συνεργασίας, με αποτελεσματική συνεργατική ηγεσία, συλλογική διακυβέρνηση και κοινωνικό διάλογο. Αυτό θα πρέπει να αποσκοπεί στη διασφάλιση ποιοτικής και συμπεριληπτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας, στην αποτελεσματική κινητικότητα των φοιτητών, του προσωπικού και των ερευνητών και στην πλήρη πολυμορφία (συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των φύλων) φοιτητών, ακαδημαϊκών, ερευνητών και επαγγελματικού προσωπικού. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι υφίσταται κοινωνικός διάλογος με τις ακαδημαϊκές συνδικαλιστικές ενώσεις κατά την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού πλαισίου για ελκυστικές και βιώσιμες σταδιοδρομίες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, της ευημερίας και του καθεστώτος των ακαδημαϊκών και για την υποστήριξη των ακαδημαϊκών σταδιοδρομιών εντός και εκτός ακαδημαϊκού χώρου. Η αύξηση της συμμετοχής των φοιτητών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και η βελτίωση της επιχειρησιακής ικανότητας των φοιτητικών οργανώσεων θα πρέπει να αποτελεί μόνιμο μέλημα. Για τον σκοπό αυτόν, θα μπορούσαν να διατεθούν κεφάλαια του ΕΚΤ+. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προώθηση προσωπικού και φοιτητών από διαφορετικά υπόβαθρα, που συνεπάγεται τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πλαισίου πολυμορφίας και συμπερίληψης (συμπεριλαμβανομένων των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων), την παροχή υποστήριξης σε ερευνητές που βρίσκονται σε κίνδυνο με κατευθυντήριες αρχές για τα πανεπιστήμια για τη διευκόλυνση της ένταξής τους και τη δημιουργία εθνικών και θεσμικών στρατηγικών ένταξης με επίκεντρο τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο. Η ΕΟΚΕ ζητά τη διαφανή και δίκαιη αναγνώριση των τίτλων σπουδών από τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των τίτλων σπουδών προσφύγων, μέσω του δικτύου κέντρων ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα ΑΕΙ να αναπτύξουν τέτοιες στρατηγικές από κοινού με τους φοιτητές και το προσωπικό, ιδίως όσους που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δική τους εμπειρία στην ανάπτυξη στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την περαιτέρω ανάπτυξη της πρωτοβουλίας για την ευρωπαϊκή φοιτητική ταυτότητα, προκειμένου να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος που συνεπάγεται η διαχείριση της κινητικότητας και των ανταλλαγών φοιτητών και προσωπικού, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνει τη σημασία της διασφάλισης της ασφάλειας και της προστασίας των δεδομένων. Η μείωση της γραφειοκρατίας και η διευκόλυνση των μεταφορών πιστώσεων μεταξύ των κρατών μελών είναι υποχρεωτική για τη διασφάλιση της κατάλληλης κινητικότητας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την κίνηση για την επέκταση της κινητικότητας των φοιτητών και του προσωπικού σε τρίτες χώρες και επισημαίνει τη σημασία της προσωπικής κινητικότητας και της διασφάλισης της υγείας και της ασφάλειας. Εκφράζει την ικανοποίησή της για τον νέο Χάρτη Erasmus για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και τον νέο Χάρτη Φοιτητών Erasmus. Οι εν λόγω νέοι χάρτες ενσωματώνουν την ακαδημαϊκή ελευθερία και ακεραιότητα και προωθούν τις ακαδημαϊκές συζητήσεις και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σχετικά με τις αξίες και τη δημοκρατία στο πλαίσιο των δικτύων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Jean Monnet του προγράμματος Erasmus+, μεταξύ άλλων σε τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.17.

2.   Πλαίσιο της γνωμοδότησης

| 2.1. | Μετά την έγκριση από το Συμβούλιο Παιδείας της ΕΕ των συμπερασμάτων με τίτλο Πρωτοβουλία για τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια — Σύνδεση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, της έρευνας, της καινοτομίας και της κοινωνίας: ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα διάσταση στην ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε δύο έγγραφα. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα πανεπιστήμια περιλαμβάνει τις ενέργειες που θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταξύ 2022 και 2024 για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα, ενώ η πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τη δημιουργία γεφυρών για αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που αναμένεται να εγκριθεί από το Συμβούλιο υπουργών Παιδείας στη συνεδρίασή του στις 4-5 Απριλίου 2022, περιλαμβάνει συγκεκριμένες συστάσεις για τα κράτη μέλη. Οι εν λόγω πρωτοβουλίες σχεδιάζουν να επιτύχουν τον νέο στόχο της ΕΕ σύμφωνα με τον οποίο έως το 2030, τουλάχιστον 45 % των ατόμων ηλικίας 25-34 ετών θα έχουν ολοκληρώσει κύκλο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (5). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή σχεδιάζει να επεκτείνει τις υφιστάμενες 41 Ευρωπαϊκές Πανεπιστημιακές Συμμαχίες σε 60, με περισσότερα από 500 πανεπιστήμια να είναι μέλη έως τα μέσα του 2024. Θα υπάρξει ενδεικτικός προϋπολογισμός για το πρόγραμμα Erasmus+ ύψους 1,1 δισεκατ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027 και αρκετές υποστηρικτικές πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με τις συστάσεις τα κράτη μέλη καλούνται να ενθαρρύνουν και να διευκολύνουν τα ΑΕΙ να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν καινοτόμες κοινές διακρατικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες (εντός και εκτός ΕΕ), να θεσπίσουν νομικό καταστατικό για τις Ευρωπαϊκές Πανεπιστημιακές Συμμαχίες έως το 2024, ώστε να διευκολυνθεί η απονομή σε εθνικό επίπεδο ενός κοινού ευρωπαϊκού πτυχίου έως το 2024, συμπεριλαμβανομένης της σύνδεσης με τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων, να υποστηρίξουν τη μεγαλύτερη κινητικότητα φοιτητών και προσωπικού (μεταξύ άλλων και μέσω διαδικτύου), να παράσχουν βιώσιμη οικονομική υποστήριξη για τις Ευρωπαϊκές Συμμαχίες Πανεπιστημίων και να προωθήσουν και να προστατέψουν την ακαδημαϊκή ελευθερία και την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι (6)«είναι σημαντικό να επιδιωχθούν περισσότερες διασυνδέσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) και του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, έτσι ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα και η συμμετοχικότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας για όλους τους σπουδαστές, ανεξάρτητα από την ηλικία ή το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. Η ενίσχυση της ποιότητας και η αναγνώριση των σπουδών μεταξύ των πανεπιστημίων πρέπει να αποτελέσει σημαντικό σημείο εστίασης της πρωτοβουλίας για τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Αν και η τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί εθνική αρμοδιότητα, οι προτάσεις της Επιτροπής για το ευρωπαϊκό πτυχίο, ένα καταστατικό του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου και ένα ευρωπαϊκό σύστημα αναγνώρισης και διασφάλισης της ποιότητας φαίνεται ως κίνηση προς τον συγχρονισμό των σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητεί οι ιδέες που στηρίζουν τις πρωτοβουλίες αυτές και οι περαιτέρω δράσεις πολιτικής να συζητηθούν περαιτέρω με τις κυβερνήσεις, τους αρμόδιους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών». Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με την εν λόγω πρωτοβουλία μέσω δημόσιων διαβουλεύσεων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ακαδημαϊκή ελευθερία και η θεσμική αυτονομία απειλούνται ολοένα και περισσότερο σε ορισμένες χώρες που έχουν υπογράψει τη διαδικασία της Μπολόνια (7). Το ανακοινωθέν της Ρώμης, που εγκρίθηκε από 49 υπουργεία του Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην υπουργική διάσκεψη του 2020 στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια, επιβεβαιώνει τη δέσμευση των υπουργών να «προάγουν και να προστατεύουν τις κοινές θεμελιώδεις αξίες μας σε ολόκληρο τον ΕΧΤΕ μέσω εντατικού πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας ως απαραίτητη βάση για ποιοτική μάθηση, διδασκαλία και έρευνα καθώς και για δημοκρατικές κοινωνίες». Δεσμεύτηκαν επίσης «να προασπίσουν τη θεσμική αυτονομία, την ακαδημαϊκή ελευθερία και ακεραιότητα, τη συμμετοχή των φοιτητών και του προσωπικού στη διακυβέρνηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη δημόσια ευθύνη για την τριτοβάθμια εκπαίδευση». Το παράρτημα I στο ανακοινωθέν της Ρώμης ορίζει την ακαδημαϊκή ελευθερία ως «μια απαραίτητη πτυχή ποιοτικής μάθησης, διδασκαλίας και έρευνας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση καθώς και στη δημοκρατία» με βάση την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και υπογραμμίζει ότι «οι κοινωνίες δεν μπορούν να είναι πραγματικά δημοκρατικές χωρίς να τιμούν την ακαδημαϊκή ελευθερία και την αυτονομία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων». |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η πανδημία COVID-19 είχε άνευ προηγουμένου επιπτώσεις στις μεθόδους διδασκαλίας και έρευνας, τη λειτουργία των πανεπιστημίων (όσον αφορά το κλείσιμο των πανεπιστημιουπόλεων και τη μετάβαση προς τη διαδικτυακή μάθηση) και τη διακυβέρνηση των πανεπιστημίων. Η πανδημία κατέδειξε επίσης τη σημασία της συμμετοχής της πανεπιστημιακής κοινότητας. Περίπου οι μισοί φοιτητές θεώρησαν ότι οι ακαδημαϊκές τους επιδόσεις επιδεινώθηκαν με τη διαδικτυακή εκπαίδευση και είχαν μεγαλύτερο φόρτο εργασίας μετά τη μετάβαση στη διαδικτυακή διδασκαλία. Η πρόσβαση σε ψηφιακές δεξιότητες, διαδικτυακά εργαλεία επικοινωνίας και το διαδίκτυο παρέμεινε πρόκληση για πολλούς κοινωνικοοικονομικά μειονεκτούντες φοιτητές. Υπήρχαν επίσης επιπτώσεις στην ψυχολογική και συναισθηματική ευεξία των φοιτητών (8). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Για το ακαδημαϊκό προσωπικό, η κρίση της νόσου COVID-19 οδήγησε σε επιδείνωση των συνθηκών εργασίας, συμπεριλαμβανομένου του μαζικά αυξημένου φόρτου εργασίας λόγω της διαδικτυακής και μεικτής μάθησης και της απώλειας θέσεων εργασίας για το προσωπικό ορισμένου χρόνου και το έκτακτο προσωπικό. Οι εν λόγω εξελίξεις είχαν δυσανάλογες επιπτώσεις σε συγκεκριμένες ομάδες προσωπικού, όπως στις γυναίκες και στις εθνικές μειονότητες. Η πανδημία είχε επίσης αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και στην ευημερία του προσωπικού. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Το ακαδημαϊκό προσωπικό διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης και έρευνας στα πανεπιστήμια. Ακόμη και πριν από την πανδημία, οι ακαδημαϊκοί σε ολόκληρη την Ευρώπη αντιμετώπισαν μείωση της ασφάλειας των θέσεων εργασίας, λόγω περιορισμών στον προϋπολογισμό, μειωμένων ευκαιριών απασχόλησης, αυξανόμενου ποσοστού προσωπικού σε θέσεις προσωρινής, μερικής ή ορισμένου χρόνου απασχόλησης και αυξανόμενου ποσοστού προσωπικού σε θέσεις με εξωτερική χρηματοδότηση. Οι αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και οι μισθοί είναι ζωτικής σημασίας ώστε να είναι σε θέση να προετοιμάσουν αποτελεσματικά τους μαθητές τους για τη διττή μετάβαση στην κοινωνία και στην οικονομία. Οι ακαδημαϊκοί με συμβάσεις ορισμένου χρόνου βρίσκονται σε καταστάσεις επισφαλούς απασχόλησης, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολο για αυτούς να αναλάβουν διδακτικές και ερευνητικές δραστηριότητες υψηλής ποιότητας (9). Η πανδημία COVID-19 έχει επιδεινώσει τις προοπτικές σταδιοδρομίας των μεταδιδακτορικών ερευνητών και έχει επιζήμια επίδραση στην ευημερία τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι νεότεροι ερευνητές και οι γυναίκες ερευνήτριες είναι πιο πιθανό να επηρεαστούν από επισφαλείς συνθήκες και από τις αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας (10). Η αύξηση των επιδομάτων για τους διδακτορικούς ερευνητές και η διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης στη βιβλιογραφία και της συμμετοχής σε διεθνή συνέδρια πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Προκειμένου να μειωθούν οι ελλείψεις δεξιοτήτων και να διασφαλιστεί ότι οι φοιτητές από τα ΑΕΙ μπορούν να έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας, οι αποτελεσματικές συνεργασίες μεταξύ των ΑΕΙ και των εταιρειών και η πρόσβαση των φοιτητών σε υψηλής ποιότητας και αμειβόμενες θέσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης σε εταιρείες είναι καθοριστικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι «οι εταιρικές σχέσεις επιχειρήσεων και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι επωφελείς και για τα δύο μέρη, χωρίς εξωτερική πίεση και ισορροπημένες, έτσι ώστε να εξασφαλίζουν ότι οι εταιρική έρευνα και καινοτομία λειτουργούν αυτοτελώς, όπως και η δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση και οι ερευνητικοί στόχοι της (11)». |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η διευκόλυνση της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι τα πανεπιστημιακά δίδακτρα είναι υπό πίεση λόγω των τιμών της ενέργειας και του πρόσθετου κόστους που σχετίζεται με την εκπαιδευτική διαδικασία (διαμονή, πρόσβαση στη βιβλιογραφία κ.λπ.). Πρόσθετες δαπάνες θα μπορούσαν να επιδοτηθούν από κονδύλια της ΕΕ, μειώνοντας την έκθεση σε δάνεια και άλλες χρηματοδοτικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση πανεπιστημιακών σπουδών. Πρέπει να εξασφαλιστούν συνέργειες μεταξύ της δυναμικής της τεχνολογικής προόδου και του εξοπλισμού, των προτύπων και των διαδικασιών που χρησιμοποιούνται στην εκπαιδευτική διαδικασία, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική μετάβαση από την εκπαίδευση στην ενεργό ζωή. |
| --- | --- |

3.7.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ανακοίνωση της Επιτροπής για μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα πανεπιστήμια, 2022.

1

(2)  ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 1.

2

(3)  ΕΕ C 56 της 16.2.2021, σ. 1.

3

(4)  EUA Public Funding Observatory Report 2019/20 (Έκθεση του Παρατηρητηρίου Δημόσιας Χρηματοδότησης της EUA 2019/20).

4

(5)  Ψήφισμα του Συμβουλίου περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με στόχο τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030).

5

(6)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 40.

6

(7)  https://www.scholarsatrisk.org/academic-freedom-monitoring-project-index/?_gp=1

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή: The impact of COVID-19 on higher education: a review of emerging evidence (Οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: μια ανασκόπηση των νεοεμφανιζόμενων στοιχείων), 2021.

8

(9)  ETUCE Report to Rome Ministerial Meeting [Έκθεση της Ευρωπαϊκής Συνδικαλιστικής Επιτροπής Εκπαιδευτικών (ETUCE) στην υπουργική Σύνοδο της Ρώμης] (2020).

9

(10)  ΟΟΣΑ: Reducing the precarity of academic research careers (Μείωση της επισφάλειας της ακαδημαϊκής ερευνητικής σταδιοδρομίας), 2021.

10

(11)  EE C 10 της 11.1.2021, σ. 40.

11

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/114 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/114

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα

«Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (αναδιατύπωση)»

[COM(2021) 802 final — 2021/0426 (COD)]

(2022/C 290/18)

| Εισηγητής: | ο κ. Mordechaj Martin SALAMON |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Mordechaj Martin SALAMON

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022
  Συμβούλιο, 9.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 194 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 212/6/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022

Συμβούλιο, 9.2.2022

Νομική βάση

Άρθρο 194 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

212/6/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση αναδιατύπωσης της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (ΟΕΑΚ), καθώς ασχολείται με τα κύρια προβλήματα που εντοπίστηκαν σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ προκειμένου να παρασχεθούν εργαλεία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και της διαρθρωτικής ανεπάρκειας μακροπρόθεσμων επενδύσεων στον κτιριακό τομέα, για την προώθηση των ανακαινίσεων, ιδιαιτέρως των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις, και προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την απαλλαγή από ανθρακούχες εκπομπές στον τομέα της θέρμανσης και της ψύξης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ στηρίζει ανεπιφύλακτα την εν λόγω προσέγγιση της ΕΕ που έχει ως στόχο την επίτευξη ενός δομημένου περιβάλλοντος ενεργειακά αποδοτικού, υψηλής ποιότητας και χωρίς ορυκτά καύσιμα, καθώς τα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ είναι πιο αποτελεσματικά όσον αφορά την επιτάχυνση της αναγκαίας μετάβασης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πρόσφατες υψηλές αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και η προοπτική διατήρησης υψηλών τιμών τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα κατέδειξαν ακόμα περισσότερο πόσο σημαντική είναι η θέσπιση στρατηγικής για την άμβλυνση και την εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας. Πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα με στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων προκειμένου να διασφαλιστεί για όλους η πρόσβαση σε αξιοπρεπή, οικονομικά προσιτή και υγιεινή στέγαση. Τα μέτρα αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν την ασφαλή αφαίρεση του αμίαντου. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων ενεργειακής απόδοσης, ειδικά για τα οικιστικά κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις. Η θέσπιση της αρχής σε επίπεδο ΕΕ αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τον καθορισμό εξαρχής καλύτερα των απαιτήσεων για βελτιώσεις, με σαφέστερο και πιο ολοκληρωμένο χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2050, προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι πρωτοποριακές ανακαινίσεις. Καθώς η ίδια η ΟΕΑΚ δεν προβλέπει νέα χρηματοδότηση και το έργο χρηματοδότησης των αναγκαίων ανακαινίσεων αποτελεί πρόκληση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας το πλαίσιο και τα εργαλεία που προβλέπονται για την πρόσβαση τόσο στη δημόσια όσο και στην τραπεζική χρηματοδότηση στο πλαίσιο της ΟΕΑΚ να ανταποκρίνονται στο έργο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Δεδομένου του κεντρικού τους ρόλου στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού δυναμικού, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις αυξημένες απαιτήσεις, την αξιοπιστία και την ευχρηστία των πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης (ΠΕΑ). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αυξημένη σημασία των εθνικών σχεδίων ανακαίνισης κτιρίων και την υποβολή εκθέσεων για τις προσπάθειες των κρατών μελών για μείωση της ενεργειακής φτώχειας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση διαβατηρίου ανακαίνισης κτιρίου έως το 2024, το οποίο θα δίνει στους καταναλωτές ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες και θα εξασφαλίζει χαμηλότερα κόστη κατά τον σχεδιασμό ανακαίνισης των κτιρίων τους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις ανθρακούχες εκπομπές σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής (μεταποίηση και κατασκευή, χρήση και τέλος του κύκλου ζωής) των κτιρίων, καθώς οι κύριες συνέπειες για το κλίμα από την οικοδόμηση νέων κατοικιών μπορεί να προέρχονται από τα υλικά και τις δραστηριότητες κατασκευής. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι ο ορισμός του «κτιρίου μηδενικών εκπομπών» θα επιτρέπει στο κτίριο να αλληλεπιδρά με τα γύρω ενεργειακά συστήματα με τον βέλτιστο τρόπο και ότι θα περιλαμβάνει όλες τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που μπορούν να ενσωματωθούν. Οι αξιολογήσεις του κύκλου ζωής θα πρέπει να νοούνται ως εργαλεία καθοδήγησης για το κάθε έργο τα οποία χρησιμοποιούνται για τη σύγκριση των διαφορετικών επιλογών υλικών και τεχνικών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την εφαρμογή μιας πραγματικά κοινοτικής διαδικασίας για την κατάρτιση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων στον κατασκευαστικό κλάδο. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει αναδιατύπωση της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (ΟΕΑΚ) στο πλαίσιο της φιλοδοξίας που εκφράστηκε στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία σχετικά με την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Στο πλαίσιο της στρατηγικής σχετικά με την προσαρμογή στον στόχο του 55 % («Fit for 55»), η ΟΑΕΚ δίδει συνέχεια στη στρατηγική για το κύμα ανακαινίσεων, η οποία έχει θέσει ως στόχο τουλάχιστον τον διπλασιασμό του ετήσιου ποσοστού κτιρίων προς ενεργειακή ανακαίνιση έως το 2030 και έχει τονίσει την ανάγκη λήψης των αναγκαίων κανονιστικών, χρηματοδοτικών και πρόσφορων μέτρων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΟΑΕΚ επιχειρεί να παράσχει τα απαραίτητα μέτρα και εργαλεία για τους τρεις τομείς εστίασης της στρατηγικής για το κύμα ανακαινίσεων, συγκεκριμένα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις: δημόσια κτίρια και κοινωνικές υποδομές που αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση και απανθρακοποίηση της θέρμανσης και της ψύξης. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Προτείνονται ορισμένες αλλαγές και προσθήκες στην ισχύουσα ΟΑΕΚ, συγκεκριμένα:






  — | Έως το 2030 όλα τα νέα κτίρια πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών· τα νέα δημόσια κτίρια πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών έως το 2027. |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

Έως το 2030 όλα τα νέα κτίρια πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών· τα νέα δημόσια κτίρια πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών έως το 2027.

| — | Επιβολή νέας απαίτησης στα κράτη μέλη έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα κτίρια που ανήκουν σε δημόσιους φορείς και όλα τα μη οικιστικά κτίρια θα αναβαθμιστούν σε κατηγορία ενεργειακής απόδοσης τουλάχιστον Ζ έως το 2027 και τουλάχιστον Ε έως το 2030. Όλα τα οικιστικά κτίρια πρέπει να αναβαθμιστούν τουλάχιστον σε κατηγορία F έως το 2030 και τουλάχιστον σε κατηγορία Ε έως το 2033. Δεδομένης της αναπροσαρμογής των κατηγοριών ενεργειακής απόδοσης, οι απαιτήσεις θα οδηγήσουν σε αναβάθμιση ποσοστού άνω του 15 % του κτιριακού δυναμικού έως το 2033. |
| --- | --- |

—

Επιβολή νέας απαίτησης στα κράτη μέλη έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα κτίρια που ανήκουν σε δημόσιους φορείς και όλα τα μη οικιστικά κτίρια θα αναβαθμιστούν σε κατηγορία ενεργειακής απόδοσης τουλάχιστον Ζ έως το 2027 και τουλάχιστον Ε έως το 2030. Όλα τα οικιστικά κτίρια πρέπει να αναβαθμιστούν τουλάχιστον σε κατηγορία F έως το 2030 και τουλάχιστον σε κατηγορία Ε έως το 2033. Δεδομένης της αναπροσαρμογής των κατηγοριών ενεργειακής απόδοσης, οι απαιτήσεις θα οδηγήσουν σε αναβάθμιση ποσοστού άνω του 15 % του κτιριακού δυναμικού έως το 2033.

| — | Η υποχρέωση έκδοσης ΠΕΑ επεκτείνεται σε κτίρια που υφίστανται ανακαίνιση μεγάλης κλίμακας, σε κτίρια για τα οποία ανανεώνεται η σύμβαση μίσθωσης και σε όλα τα δημόσια κτίρια. Τα κτίρια ή οι κτιριακές μονάδες που προσφέρονται προς πώληση ή μίσθωση πρέπει να διαθέτουν ΠΕΑ, το οποίο πρέπει να αναφέρεται σε όλες τις διαφημίσεις. |
| --- | --- |

—

Η υποχρέωση έκδοσης ΠΕΑ επεκτείνεται σε κτίρια που υφίστανται ανακαίνιση μεγάλης κλίμακας, σε κτίρια για τα οποία ανανεώνεται η σύμβαση μίσθωσης και σε όλα τα δημόσια κτίρια. Τα κτίρια ή οι κτιριακές μονάδες που προσφέρονται προς πώληση ή μίσθωση πρέπει να διαθέτουν ΠΕΑ, το οποίο πρέπει να αναφέρεται σε όλες τις διαφημίσεις.

| — | Τα εθνικά σχέδια ανακαίνισης κτιρίων θα ενσωματωθούν πλήρως στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα προκειμένου να διασφαλιστεί η συγκρισιμότητα και η παρακολούθηση της προόδου — συμπεριλαμβανομένων χαρτών πορείας για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων έως το 2040 το αργότερο. |
| --- | --- |

—

Τα εθνικά σχέδια ανακαίνισης κτιρίων θα ενσωματωθούν πλήρως στα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα προκειμένου να διασφαλιστεί η συγκρισιμότητα και η παρακολούθηση της προόδου — συμπεριλαμβανομένων χαρτών πορείας για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων έως το 2040 το αργότερο.

| — | Το διαβατήριο ανακαίνισης κτιρίου θα δώσει στους καταναλωτές πρόσβαση σε πληροφορίες και χαμηλότερα κόστη προκειμένου να διευκολυνθεί ο σχεδιασμός και η σταδιακή ανακαίνιση προς ένα επίπεδο μηδενικών εκπομπών. |
| --- | --- |

—

Το διαβατήριο ανακαίνισης κτιρίου θα δώσει στους καταναλωτές πρόσβαση σε πληροφορίες και χαμηλότερα κόστη προκειμένου να διευκολυνθεί ο σχεδιασμός και η σταδιακή ανακαίνιση προς ένα επίπεδο μηδενικών εκπομπών.

| — | Τα κράτη μέλη καλούνται να λάβουν υπόψη στους κανόνες χρηματοδότησης ιδιωτικών και δημοσίων κτιρίων τις ανακαινίσεις και να θεσπίσουν κατάλληλα εργαλεία, κυρίως όσον αφορά τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη καλούνται να λάβουν υπόψη στους κανόνες χρηματοδότησης ιδιωτικών και δημοσίων κτιρίων τις ανακαινίσεις και να θεσπίσουν κατάλληλα εργαλεία, κυρίως όσον αφορά τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος.

| — | Θεσπίζεται ρήτρα λήξης ισχύος για οικονομικά κίνητρα που αφορούν τη χρήση ορυκτών καυσίμων σε κτίρια. |
| --- | --- |

—

Θεσπίζεται ρήτρα λήξης ισχύος για οικονομικά κίνητρα που αφορούν τη χρήση ορυκτών καυσίμων σε κτίρια.

| — | Πρέπει να θεσπιστούν υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και θέσεις στάθμευσης ποδηλάτων. |
| --- | --- |

—

Πρέπει να θεσπιστούν υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και θέσεις στάθμευσης ποδηλάτων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση αναδιατύπωσης της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων (ΟΕΑΚ), καθώς ασχολείται με τα κύρια προβλήματα που εντοπίστηκαν σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ προκειμένου να παρασχεθούν εργαλεία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και της διαρθρωτικής ανεπάρκειας μακροπρόθεσμων επενδύσεων στον κτιριακό τομέα, για την προώθηση των ανακαινίσεων, ιδιαιτέρως των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις, και προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την απαλλαγή από ανθρακούχες εκπομπές στον τομέα της θέρμανσης και της ψύξης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Το πρόβλημα των κτιρίων που διαθέτουν ανεπαρκή ή μέτρια μόνωση και εξαρτώνται από ορυκτά καύσιμα για θέρμανση και ψύξη υφίσταται σε όλη την ΕΕ. Εν απουσία συντονισμένων πολιτικών σε επίπεδο ΕΕ, υπάρχει κίνδυνος τα κράτη μέλη να μην αναλάβουν επαρκή δράση εξαιτίας ανησυχιών για άνισους όρους ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ στηρίζει ανεπιφύλακτα την εν λόγω προσέγγιση της Επιτροπής που έχει ως στόχο την επίτευξη ενός δομημένου περιβάλλοντος ενεργειακά αποδοτικού, υψηλής ποιότητας και χωρίς ορυκτά καύσιμα. Τα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ είναι πιο αποτελεσματικά όσον αφορά την επιτάχυνση της αναγκαίας μετάβασης Επιπλέον, η κοινή προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ βοηθά να αξιοποιηθούν πλήρως τα οφέλη της εσωτερικής αγοράς, όπως οι οικονομίες κλίμακας και η τεχνολογική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Συμβάλλει επίσης στην αύξηση της βεβαιότητας για τους επενδυτές και γενικότερα στηρίζει τον ηγετικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν η Ευρώπη και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ως παγκόσμιοι φορείς καθορισμού προτύπων και πρωτοπόροι σε αυτόν τον τομέα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι πρόσφατες υψηλές αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και η προοπτική διατήρησης υψηλών τιμών τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα κατέδειξαν ακόμα περισσότερο πόσο σημαντική είναι η θέσπιση στρατηγικής για την άμβλυνση και την εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας. Το 2018, το 6,8 % του πληθυσμού σε ολόκληρη την ΕΕ (30,3 εκατομμύρια άνθρωποι) δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στους λογαριασμούς των υπηρεσιών κοινής ωφελείας και συνεπώς διέτρεχε κίνδυνο διακοπής του εφοδιασμού του και οι πρόσφατες εξελίξεις επιδείνωσαν το πρόβλημα αυτό. Μακροπρόθεσμα, πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα με στόχο τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων προκειμένου να διασφαλιστεί για όλους η πρόσβαση σε αξιοπρεπή, οικονομικά προσιτή και υγιεινή στέγαση. Ακόμα μεγαλύτερη την ανάγκη για μέτρα καθιστά το γεγονός ότι το κόστος θέρμανσης και ψύξης που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα θα αυξηθεί μέσω της αύξησης του κόστους των δικαιωμάτων ΣΕΔΕ. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων ενεργειακής απόδοσης, ειδικά για τα οικιστικά κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις. Η θέσπιση της αρχής σε επίπεδο ΕΕ αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν αν η υπόλοιπη οικιστική κτιριακή μάζα θα πρέπει να καλύπτεται από πρότυπα θεσπισμένα σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Μολονότι η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έμφαση στην εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας με την ανακαίνιση κατά προτεραιότητα του μέρους του οικιστικού κτιριακού δυναμικού με τις χειρότερες επιδόσεις, κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε έλλειψη βελτίωσης των υπόλοιπων οικιστικών κτιρίων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ ζητά τον καθορισμό εξαρχής καλύτερα των απαιτήσεων για βελτιώσεις, με σαφέστερο και πιο ολοκληρωμένο χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2050. Με αυτόν τον τρόπο θα παρέχεται στους ιδιοκτήτες κτιρίων μια συνολική εικόνα σχετικά με τις μελλοντικές απαιτήσεις προκειμένου να σχεδιάζουν την ανακαίνιση με το καλύτερο δυνατό κόστος. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Καθώς τα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης (ΠΕΑ) καθίστανται κεντρικό εργαλείο, η αξιοπιστία και η ευχρηστία τους πρέπει να βελτιωθούν. Επομένως, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις μεγαλύτερες απαιτήσεις που αφορούν την αναβάθμιση σε ψηφιακή μορφή, το λεπτομερές και υψηλής ποιότητας περιεχόμενο και τις μεθόδους υπολογισμού, την οικονομική προσιτότητα, την πρόσβαση στα ΠΕΑ και τη δημοσίευσή τους. Τα ΠΕΑ σε έντυπη μορφή θα πρέπει πάντα να είναι διαθέσιμα για τους πολίτες που τα χρειάζονται. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη των προσπαθειών κάθε κράτους μέλους για μείωση της ενεργειακής φτώχειας στα εθνικά σχέδια ανακαίνισης κτιρίων, όπου θα υποβάλλουν εκθέσεις για τη μείωση του αριθμού των ατόμων που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια και του πληθυσμού που ζει σε ακατάλληλες κατοικίες (π.χ. μη στεγανοί/-ές τοίχοι/στέγες). |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση διαβατηρίου ανακαίνισης κτιρίου έως το 2024, αλλά αμφισβητεί το αποτέλεσμά του, εφόσον δεν είναι υποχρεωτικό. Το διαβατήριο θα δίνει στους καταναλωτές ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες και χαμηλότερα κόστη κατά τον σχεδιασμό ανακαίνισης των κτιρίων τους. Θετική εξέλιξη αποτελεί επίσης το γεγονός ότι το διαβατήριο περιλαμβάνει ευρύτερα οφέλη που σχετίζονται με την υγεία, την άνεση και τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται το κτίριο στην κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Δεδομένου ότι οι ενεργειακά φτωχοί ιδιοκτήτες καθώς επίσης και πολλοί ιδιοκτήτες μικρών κατοικιών συχνά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις χρηματοδοτικές απαιτήσεις για την έναρξη της ανακαίνισης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας το πλαίσιο και τα εργαλεία που προβλέπονται στην ΟΕΑΚ για τη χρηματοδότηση να ανταποκρίνονται στο έργο. Για αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σαφείς επεξηγήσεις και καθοδήγηση για τις οικονομικές πλευρές της ανακαίνισης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης πιστώσεων σε τοπικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το αίτημά της (TEN/723) για ενοποίηση των πολλαπλών μηχανισμών στήριξης προκειμένου να καταστούν σαφέστεροι και πιο προσβάσιμοι στα νοικοκυριά και τις δημόσιες αρχές στις οποίες απευθύνονται. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις ανθρακούχες εκπομπές σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής (μεταποίηση και κατασκευή, χρήση και τέλος του κύκλου ζωής) των κτιρίων. Όταν χτίζονται νέα κτίρια χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης, οι κύριες συνέπειες για το περιβάλλον μπορεί να μην προέρχονται από τη χρήση του κτιρίου, αλλά από τα υλικά και τις δραστηριότητες κατασκευής. Οι αξιολογήσεις του κύκλου ζωής θα πρέπει να νοούνται ως εργαλεία καθοδήγησης για το κάθε έργο τα οποία χρησιμοποιούνται για τη σύγκριση των διαφορετικών επιλογών υλικών και τεχνικών. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι ο τρόπος ορισμού των «κτιρίων μηδενικών εκπομπών» θα επιτρέπει στα κτίρια να αλληλεπιδρούν με τα γύρω ενεργειακά συστήματα με τον βέλτιστο τρόπο και ότι θα περιλαμβάνει τις ενσωματωμένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκύπτουν από τα δομικά υλικά και από το εργοτάξιο. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Αν και η ίδια η ΟΕΑΚ δεν προβλέπει νέα χρηματοδότηση, καθορίζει απαιτήσεις για τα κράτη μέλη αναφορικά με τα επίπεδα χρηματοδότησης και τον συντονισμό των χρηματοδοτικών προσπαθειών προκειμένου να δημιουργηθεί προσαρμοσμένο νομικό και οικονομικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της παροχής στοχευμένης χρηματοδοτικής στήριξης. Η ΕΟΚΕ διερωτάται, ωστόσο, κατά πόσον η χρηματοδότηση θα διατεθεί στην πραγματικότητα εύκολα σε πιθανές ανακαινίσεις και θεωρεί ότι δεν είναι σαφές αν η συνολική χρηματοδοτική προσπάθεια σε κάθε κράτος μέλος θα επαρκεί προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ανακαίνισης. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Σήμερα, πολύ συχνά, η χρηματοδότηση και οι επιχορηγήσεις μπορούν να εκταμιευθούν μόνο μετά την ολοκλήρωση της ενεργειακής ανακαίνισης, γεγονός που δυσχεραίνει την έναρξη των εργασιών από πολλούς καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να αναφέρεται στο κείμενο ότι οι μηχανισμοί χρηματοδότησης πρέπει να παρέχουν τουλάχιστον ένα μέρος του αρχικού κόστους με το οποίο επιβαρύνονται οι καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί εκ νέου (TEN/749) τη διάθεση σε έργα ενεργειακής απόδοσης ενός σημαντικού ποσοστού της τάξεως του 37 % από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας που προορίζεται για πράσινα έργα, σύμφωνα με την πραγματική ζήτηση και ανάγκη σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | H EOKE θεωρεί πως, για την επιτυχία της ΟΕΑΚ, είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να υποχρεούνται να προσαρμόζουν ρυθμιστικά πλαίσια που δεν είναι κατάλληλα για τον επιδιωκόμενο σκοπό και να εξαλείφουν μη οικονομικούς φραγμούς, εκ των οποίων ιδιαιτέρως το πρόβλημα του διχασμού κινήτρων εμποδίζει την ανακαίνιση για πολλούς ιδιοκτήτες κατοικιών και ενοικιαστές. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ θεωρεί πως είναι αναγκαίο να συμπεριληφθούν μέτρα για την προστασία των ενοικιαστών από δυσανάλογα επίπεδα ενοικίων μετά την ανακαίνιση, μέσω της παροχής στήριξης των μισθωμάτων ή της επιβολής ανώτατων ορίων στις αυξήσεις των μισθωμάτων. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως η αναθεώρηση των άρθρων της οδηγίας που σχετίζεται με τα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης (ΠΕΑ) έχει καθυστερήσει πολύ. Η εμπειρία από τα ΠΕΑ σε όλη την Ευρώπη υποδεικνύει ορισμένες αναγκαίες προσαρμογές, μερικές εκ των οποίων υπάρχουν στην παρούσα πρόταση. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ως βήμα προόδου το γεγονός ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν την ποιότητα, την αξιοπιστία και την οικονομική προσιτότητα των ΠΕΑ και πρέπει να διεξάγουν ελέγχους και να θεσπίσουν ένα λειτουργικό σύστημα ελέγχου.
  Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύτιμες βελτιώσεις τη μείωση της διάρκειας ισχύος του ΠΕΑ στα πέντε έτη για το κτιριακό δυναμικό με τις χειρότερες επιδόσεις, την ανάγκη οι ειδικοί να διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα ή να είναι πιστοποιημένοι και να είναι ανεξάρτητοι και τη σαφή απαίτηση να συμπεριλαμβάνεται επιτόπια επίσκεψη πριν από την έκδοση του ΠΕΑ. |
| --- | --- |

4.6.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί πολύτιμες βελτιώσεις τη μείωση της διάρκειας ισχύος του ΠΕΑ στα πέντε έτη για το κτιριακό δυναμικό με τις χειρότερες επιδόσεις, την ανάγκη οι ειδικοί να διαθέτουν τα απαραίτητα προσόντα ή να είναι πιστοποιημένοι και να είναι ανεξάρτητοι και τη σαφή απαίτηση να συμπεριλαμβάνεται επιτόπια επίσκεψη πριν από την έκδοση του ΠΕΑ.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να καταστεί η ΕΕΤ πιο χρήσιμη για τους καταναλωτές, συμπεριλαμβάνοντας πληροφορίες σχετικά με






  α) | την εναπομένουσα διάρκεια ζωής του συστήματος θέρμανσης, το μέσο κόστος των εργασιών, και |
| --- | --- | --- |

4.7.

α)

την εναπομένουσα διάρκεια ζωής του συστήματος θέρμανσης, το μέσο κόστος των εργασιών, και

| β) | στοιχεία επικοινωνίας της πλησιέστερης υπηρεσίας μίας στάσης. |
| --- | --- |

β)

στοιχεία επικοινωνίας της πλησιέστερης υπηρεσίας μίας στάσης.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για εξορθολογισμό σε επίπεδο ΕΕ των κατηγοριών απόδοσης (Α-Z) εντός του ΠΕΑ και τη θέσπιση κοινών υποδειγμάτων. Οι απαιτήσεις για θέσπιση εύκολης πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων σε εθνικό επίπεδο για τα ΠΕΑ, τα διαβατήρια ανακαίνισης κτιρίων και τους δείκτες ευφυούς ετοιμότητας, σε συνδυασμό με τη μεταφορά πληροφοριών από τις εθνικές βάσεις δεδομένων στο Παρατηρητήριο Κτιριακού Δυναμικού της Ένωσης επικροτούνται επίσης. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι απαιτείται συνοχή ανάμεσα στο διαβατήριο ανακαίνισης κτιρίου και στα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης προκειμένου να αποφεύγονται πλεονασμοί και περιττά επιπλέον κόστη. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί εκ νέου (TEN/723) την περαιτέρω ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ενεργειακής Φτώχειας και τη θέσπιση στενής συνεργασίας με το Παρατηρητήριο Κτιριακού Δυναμικού της Ένωσης. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Για τους Ευρωπαίους πολίτες, η πρόσβαση σε συμβουλές, πληροφορίες, βοήθεια για σχεδιασμό και οικονομική καθοδήγηση θα είναι ζωτικής σημασίας. Επί του παρόντος, οι υπηρεσίες μίας στάσης εκτιμάται ότι βοηθούν μόνο περίπου 100 000 ιδιοκτήτες κατοικιών ετησίως να πραγματοποιήσουν ενεργειακές ανακαινίσεις, ενώ, έως το 2030, το δυναμικό μπορεί να ανέρχεται σε περίπου 2 000 000 ιδιοκτήτες ετησίως (1). Η ΕΟΚΕ ζητεί καλύτερη ανάπτυξη και συντονισμό σε εθνικό επίπεδο των υπηρεσιών μίας στάσης, επαρκή χρηματοδότησή τους, διασυνοριακή ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και στενότερη παρακολούθηση εκ μέρους της Επιτροπής. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διεύρυνση της δημόσιας διαβούλευσης για τα προσχέδια των εθνικών σχεδίων ανακαίνισης κτιρίων και προτείνει να συμπεριληφθεί συγκεκριμένα αναφορά στις οργανώσεις καταναλωτών, καθώς αυτές βρίσκονται στην καλύτερη θέση προκειμένου να παρέχουν αξιολογήσεις και απαντήσεις σχετικά με το κατά πόσο αξιοποιούνται επαρκώς τα προγράμματα και τα χρηματοδοτικά μέσα από τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ενίσχυση του δείκτη ευφυούς ετοιμότητας μέσω της θέσπισης των απαραίτητων ορισμών, απαιτήσεων και της κοινοποίησης δεδομένων, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι τα οικιστικά κτίρια δεν συμπεριλαμβάνονται ακόμα και για το ότι τα απαιτούμενα επίπεδα που πρέπει να επιτευχθούν δεν έχουν ακόμα θεσπιστεί. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Δεδομένων των μεγάλων επενδύσεων, των αναμενόμενων καινοτομιών και των αυξημένων επιπέδων δραστηριότητας στους σχετικούς τομείς, θα αυξηθεί σημαντικά η ανάγκη για εξειδίκευση του εργατικού δυναμικού, για αναβάθμιση των δεξιοτήτων του και για επανεκπαίδευσή του. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την απαίτηση προς τα κράτη μέλη για προώθηση και χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης προκειμένου να διασφαλιστεί η ύπαρξη εργατικού δυναμικού υψηλής ειδίκευσης στον κτιριακό τομέα, καθώς και την αντίστοιχη απαίτηση στο εκάστοτε εθνικό σχέδιο ανακαίνισης κτιρίων για υποβολή επισκόπησης των ικανοτήτων στους τομείς των κατασκευών, της ενεργειακής απόδοσης και της ανανεώσιμης ενέργειας. Η ΕΟΚΕ ζητεί την εφαρμογή μιας πραγματικά κοινοτικής διαδικασίας για την κατάρτιση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων στον κατασκευαστικό κλάδο. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της (CCMI/166) προς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αφαίρεση των επιβλαβών ουσιών κατά την ανακαίνιση των κτιρίων και τονίζει την ανάγκη για ασφαλή αφαίρεση του αμίαντου. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Λαμβάνοντας υπόψη την αυξημένη ζήτηση για υποδομές φόρτισης που ήδη παρατηρείται σήμερα, η ΕΟΚΕ προτείνει την αύξηση του επιπέδου των απαιτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης έξυπνων σημείων επαναφόρτισης σε μη οικιστικά κτίρια νωρίτερα, πιθανόν πριν από το 2027. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η παροχή πληροφοριών, συμβουλών και χρηματοδότησης για ανακαινίσεις πιθανότατα θα λαμβάνει χώρα σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Επίσης, η ΟΕΑΚ αναμένει από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να είναι από τους πρώτους που θα αναβαθμίσουν τα κτίριά τους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δοθεί προσοχή σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο στον συντονισμό και τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, εξερευνώντας επίσης πιθανές πρωτοβουλίες όπως το σύμφωνο των Δημάρχων. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Προκειμένου να μην μείνουμε μόνο στην υποβολή εκθέσεων και να ληφθεί δράση με αντίκτυπο στο κλίμα πριν από το 2030, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να θέσει εγκαίρως μέγιστες τιμές, πολύ πριν από το 2030, για τις εκπομπές CO2 ανά τετραγωνικό μέτρο ανά έτος, προσαρμοσμένες ανάλογα με την κλιματική ζώνη. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διεύρυνση του ορισμού της «ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές» προκειμένου να περιλαμβάνει περισσότερες πηγές ενέργειας, ειδικά την ενέργεια του περιβάλλοντος που δεσμεύεται από ηλεκτρικές συσκευές όπως οι αντλίες θερμότητας, αλλά συστήνει η βιομάζα και το βιοαέριο να οριστούν ως εν μέρη ανανεώσιμα, καθώς μόνο ένα μικρό μέρος της βιομάζας που χρησιμοποιείται και του βιοαερίου που παράγεται μπορούν να θεωρηθούν πλήρως ανανεώσιμα. Για περιορισμένη χρήση σε μεταβατική περίοδο, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, αυτός ο ευρύτερος ορισμός θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας υγρής μορφής (τα βιοκαύσιμα και τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης [RFNBO]). Μπορεί να προστεθεί στην οδηγία νέο παράρτημα όπου θα καθορίζονται οι επιπτώσεις των διαφορετικών μορφών βιομάζας, του παραγόμενου βιοαερίου και της ενέργειας υγρής μορφής για το κλίμα. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Πέρα από τις καταστροφικές για το κλίμα εκπομπές και ανεξάρτητα από τον φορέα ενέργειας, δεν πρέπει να αγνοούνται οι κλασικοί ατμοσφαιρικοί ρύποι, όπως τα αιωρούμενα σωματίδια/η λεπτή σκόνη, τα οξείδια του αζώτου (NOx) και άλλοι ρύποι. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να εξεταστούν προσεκτικά οι πρακτικές συνέπειες χρήσης του επιλεγμένου ορισμού ενός «κτιρίου μηδενικών εκπομπών», ως κτιρίου με χαμηλές ενεργειακές απαιτήσεις όπου όλη η ενέργεια που απαιτείται πρέπει να παράγεται επιτόπια ή μέσω των συνδεδεμένων περιφερειακών συστημάτων θέρμανσης ή ψύξης. Αυτός ο ορισμός






  α) | ρυθμίζει επί της αρχής το κτίριο ως ένα «νησί» που συνδέεται ανεπαρκώς με το ηλεκτρικό σύστημα γύρω του, καθώς επιτρέπεται ρητώς μόνο ένα περιορισμένο εύρος εξωτερικών πηγών ανανεώσιμης ενέργειας· |
| --- | --- | --- |

4.21.

α)

ρυθμίζει επί της αρχής το κτίριο ως ένα «νησί» που συνδέεται ανεπαρκώς με το ηλεκτρικό σύστημα γύρω του, καθώς επιτρέπεται ρητώς μόνο ένα περιορισμένο εύρος εξωτερικών πηγών ανανεώσιμης ενέργειας·

| β) | δεν περιλαμβάνει τις ενσωματωμένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκύπτουν από τα δομικά υλικά και τις εκπομπές από το εργοτάξιο. |
| --- | --- |

β)

δεν περιλαμβάνει τις ενσωματωμένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκύπτουν από τα δομικά υλικά και τις εκπομπές από το εργοτάξιο.

| 4.22. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συμπερίληψη ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται εξωτερικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε ισότιμη βάση με την επιτόπια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για τα κτίρια μηδενικών εκπομπών. Η «ρήτρα διαφυγής» στο παράρτημα III, στο τέλος της παραγράφου I, δεν θα παράσχει τα γενικά μέσα για μια οικονομικά αποδοτική και εθνικής εμβέλειας μετάβαση προκειμένου τα κτίρια να καταστούν ενεργειακά αποδοτικά και τα ενεργειακά συστήματα να τροφοδοτούνται με ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Η επέκταση του συνόλου του ενεργειακού συστήματος με μεγάλες μονάδες είναι αρκετά φθηνότερη ανά μονάδα παραγόμενης ενέργειας από τις μικρές μονάδες ανά κτίριο. Κάτι τέτοιο είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για περιόδους κατά τις οποίες η ιδία παραγωγή του κτιρίου δεν λειτουργεί (ήλιος/αέρας). Επίσης, η ευελιξία σε σχέση με το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας θα μειώσει το κόστος τόσο εντός του κτιρίου όσο και του συνολικού συστήματος. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Η Επιτροπή προτείνει την παύση χορήγησης επιχορηγήσεων για εγκαταστάσεις ορυκτών καυσίμων από το 2027 και μετά. Η ΕΟΚΕ εκπλήσσεται από την πρόταση αυτή, καθότι αυτό σημαίνει ότι, για μια εύλογη περίοδο απόσβεσης 15 ετών, θα επιχορηγούνται εγκαταστάσεις που πρέπει να έχουν καταργηθεί το αργότερο έως το 2040. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ διατυπώνει ισχυρή σύσταση η προθεσμία να μετατεθεί το αργότερο για το 2025. |
| --- | --- |

4.23.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://op.europa.eu/el/publication-detail/-/publication/423a4cad-df95-11eb-895a-01aa75ed71a1

1

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/120 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/120

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/1153 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 913/2010 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1315/2013»

[COM(2021) 812 final — 2021/0420 (COD)]

(2022/C 290/19)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 17.2.2022
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.3.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 172 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.10.2021 |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 222/1/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 17.2.2022

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.3.2022

Νομική βάση

Άρθρο 172 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.10.2021

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

222/1/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ισχύων κανονισμός για το ΔΕΔ-Μ εγκρίθηκε το 2013 και, ως εκ τούτου, ήταν καιρός να προταθεί ένα νέο επικαιροποιημένο πλαίσιο, προσαρμοσμένο στο τρέχον πλαίσιο πολιτικής και βασισμένο στα διδάγματα που αντλήθηκαν από τον ισχύοντα κανονισμό. Για παράδειγμα, ο επικαιροποιημένος κανονισμός για το ΔΕΔ-Μ αποτελεί την απαιτούμενη βάση υποδομής για την επιτυχή υλοποίηση των στόχων της Επιτροπής που περιλαμβάνονται στην Πράσινη Συμφωνία, στη στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα και στο σχέδιο δράσης για τους σιδηροδρόμους. Επιπλέον, η υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ βάσει του ισχύοντος πλαισίου δεν υπήρξε ικανοποιητική λόγω σημαντικών καθυστερήσεων και η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει, ως εκ τούτου, τους ενισχυμένους κανόνες εφαρμογής. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το μέτρο που αποσκοπεί στην ολοένα και μεγαλύτερη εναρμόνιση των απαιτήσεων του κεντρικού και εκτεταμένου δικτύου και στον διαχωρισμό τους σε εύθετο χρόνο. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την εστίαση στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους ως μέσο προώθησης της αποδοτικότητας των μεταφορών και της πολυτροπικότητας, καθώς και τον ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης και τον ενισχυμένο ρόλο των Ευρωπαίων Συντονιστών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης την προστιθέμενη αξία που προκύπτει, με τη μορφή συνεργικών αποτελεσμάτων, από τον βελτιωμένο συντονισμό των ευρωπαϊκών διαδρόμων με τους σιδηροδρομικούς εμπορευματικούς διαδρόμους. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σημασία που αποδίδει η πρόταση στη συνοχή κατά την υλοποίηση του δικτύου και σημειώνει ότι αυτό συνεπάγεται τη διασφάλιση της προσβασιμότητας και της συνδεσιμότητας όλων των περιφερειών της Ένωσης τόσο για την επιβατική όσο και για την εμπορευματική κυκλοφορία, καθώς και τον αποτελεσματικό συντονισμό και τη διασύνδεση, αντιστοίχως, της κυκλοφορίας μεγάλων αποστάσεων, της περιφερειακής και της τοπικής κυκλοφορίας, καθώς και των μεταφορών στους αστικούς κόμβους. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την υποχρέωση των κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 58 της πρότασης, να εξασφαλίζουν τη συνοχή των εθνικών σχεδίων για τις μεταφορές και τις επενδύσεις με την ενωσιακή πολιτική για τις μεταφορές.
  Οι αποτελεσματικές σιδηροδρομικές εμπορευματικές συνδέσεις, με υποδομές που διευκολύνουν τη δέουσα ταχύτητα για την επίτευξη χρονικής ακρίβειας, θα δώσουν στις σιδηροδρομικές μεταφορές τη δυνατότητα να επιτελέσουν πλήρως τον ρόλο τους στη διατροπική αλυσίδα μεταφορών, δεδομένου ότι η έλλειψη χρονικής ακρίβειας των σιδηροδρόμων αποτελεί μείζον εμπόδιο στο να καταστεί η πολυτροπικότητα, συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρόμων, ελκυστική επιλογή. |
| --- | --- |

1.5.

Οι αποτελεσματικές σιδηροδρομικές εμπορευματικές συνδέσεις, με υποδομές που διευκολύνουν τη δέουσα ταχύτητα για την επίτευξη χρονικής ακρίβειας, θα δώσουν στις σιδηροδρομικές μεταφορές τη δυνατότητα να επιτελέσουν πλήρως τον ρόλο τους στη διατροπική αλυσίδα μεταφορών, δεδομένου ότι η έλλειψη χρονικής ακρίβειας των σιδηροδρόμων αποτελεί μείζον εμπόδιο στο να καταστεί η πολυτροπικότητα, συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρόμων, ελκυστική επιλογή.

| 1.6. | Όσον αφορά τις δύο πρόσθετες αποστολές του Συντονιστή σχετικά με τον ευρωπαϊκό θαλάσσιο χώρο και το ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας (ERTMS), η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ταχεία εφαρμογή του ERTMS θα απαιτήσει επίσης σημαντική χρηματοοικονομική στήριξη, λαμβανομένου υπόψη του σχετικού κόστους. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να εξεταστεί το ενδεχόμενο εξαίρεσης της δημόσιας χρηματοδότησης του ERTMS από την υποχρέωση κοινοποίησης βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί την εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας σχετικά με την εφαρμογή του ERTMS έως το 2030, με παράλληλη συνεκτίμηση των ζητημάτων χρηματοδότησης.
  Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό θαλάσσιο χώρο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις θαλάσσιες γέφυρες με τακτικές και πυκνές ακτοπλοϊκές συνδέσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν παρόμοιες με τις υποδομές και επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση ως έργα κοινού ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

1.6.

Όσον αφορά τον ευρωπαϊκό θαλάσσιο χώρο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις θαλάσσιες γέφυρες με τακτικές και πυκνές ακτοπλοϊκές συνδέσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν παρόμοιες με τις υποδομές και επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση ως έργα κοινού ενδιαφέροντος.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν προβλέπεται συγκεκριμένη προθεσμία για τις εκθέσεις των κρατών μελών σχετικά με την υλοποίηση του εκτεταμένου δικτύου. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την εστίαση στην ευρεία, επαρκή και έγκαιρη διαβούλευση για τα προγραμματισμένα έργα με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της του 2012 σχετικά με τη δυνατότητα της ΕΟΚΕ να λειτουργεί ως σύνδεσμος με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις γενικές προτεραιότητες για όλα τα δίκτυα που ορίζονται στο άρθρο 12, το οποίο προβλέπει την άρση των διοικητικών, τεχνικών και επιχειρησιακών εμποδίων και τη βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη διευκόλυνση της λήψης μέτρων γενικής εφαρμογής για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, προκειμένου να προαχθεί η πολυτροπικότητα, η οποία προϋποθέτει την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων όλων των μέσων μεταφοράς για την επίτευξη των βέλτιστων αποτελεσμάτων, με παράλληλη βελτίωση της ασφάλειας και μείωση της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στη σημασία της διεπαφής μεταξύ των χερσαίων μεταφορών και άλλων τρόπων μεταφοράς, η οποία καθιστά δυνατή την πλήρη συμβολή των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων και των αεροπορικών μεταφορών στην πολυτροπική αλυσίδα. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Εκτιμάται ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δικτύου στην κλιματική αλλαγή, στους φυσικούς κινδύνους και στις ανθρωπογενείς καταστροφές είναι καθοριστικής σημασίας για τη δημιουργία ενός δικτύου που θα προσδίδει μακροχρόνια αξία στους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Οι πτυχές της ανθεκτικότητας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο του σχεδιασμού ενός έργου. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, σε περίπτωση κυκλοφοριακών προβλημάτων ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, θα πρέπει να προτιμάται η πλέον βιώσιμη λύση. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσοχή που εφιστάται στα συστήματα ΤΠΕ και στην ικανότητά τους να διευκολύνουν την ανάπτυξη πολυτροπικών μεταφορών. Κρίνεται σημαντικό να αναπτυχθεί το τεράστιο δυναμικό της ψηφιοποίησης, ως ζήτημα υψηλής προτεραιότητας για τη βελτίωση της απόδοσης των μεταφορών. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στη δυνατότητα καλύτερης παρακολούθησης, με τη βοήθεια ψηφιακών μέσων, της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς που διέπουν τη διάρκεια της εργασίας και τις χρονικές περιόδους ανάπαυσης, ιδίως όσον αφορά τις σιδηροδρομικές μεταφορές, και ζητεί την ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη των αστικών κόμβων και των πολυτροπικών τερματικών σταθμών ως ειδικών στοιχείων του ΔΕΔ-Μ, δεδομένου ότι είναι και τα δύο απολύτως απαραίτητα για την ομαλή λειτουργία των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ένας πολυτροπικός τερματικός σταθμός μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερους του ενός αστικούς κόμβους, εφόσον πληρούνται τα λειτουργικά κριτήρια που προβλέπονται στην πρόταση. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι σιδηροδρομικές υποδομές είναι εξαιρετικά άνισα εξοπλισμένες με εγκαταστάσεις για το προσωπικό των σιδηροδρόμων. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι υποδομές που προορίζονται για τους εργαζόμενους πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον ασφαλείς διαδρομές, δυνατότητα διανυκτέρευσης, σύγχρονες αίθουσες διαλείμματος (ψύξη, θέρμανση, υγιεινή), υπηρεσίες κοινής ωφελείας και εγκαταστάσεις υγιεινής. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις απαιτήσεις που ορίζονται στο άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο β) σχετικά με τους χώρους ανάπαυσης και προτείνει τη θέσπιση κοινών ελάχιστων προτύπων και για αυτούς τους χώρους. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης την αυξημένη εστίαση στους δεσμούς με γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων χωρών εταίρων, όπως τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) και η Ελβετία, καθώς και οι υπό ένταξη χώρες. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο συγκεκριμένος στόχος αποσκοπεί στην περαιτέρω επέκταση της πολιτικής για το ΔΕΔ-Μ σε τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των στόχων της βιωσιμότητας, της συνοχής, της απόδοσης και των αυξημένων οφελών για τους χρήστες. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης την προσοχή που επιδεικνύεται στη συμμετοχή τρίτων χωρών σε έργα ΔΕΔ-Μ, ως ζήτημα ασφάλειας και δημόσιας τάξης, καθώς και την υποχρέωση κοινοποίησης που υπέχουν τα κράτη μέλη ώστε να καθίσταται δυνατή η διενέργεια εκτίμησης επιπτώσεων ακόμη και εκτός του γενικού πλαισίου για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην ΕΕ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται επίσης η διαλειτουργικότητα και η τήρηση των προτύπων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης τη δυνατότητα προσαρμογών μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων όσον αφορά τα στοιχεία υποδομής και τη διαμόρφωση των διαδρόμων. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι προτείνεται πλέον να συμπεριληφθεί στον κανονισμό η υποχρέωση συντήρησης της υποδομής του ΔΕΔ-Μ από τα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ θα θεωρούσε ευπρόσδεκτο έναν μηχανισμό παρακολούθησης και προς τον σκοπό αυτόν, καθώς και κατάλληλες κυρώσεις σε περίπτωση πλημμελούς συντήρησης. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τους στόχους που καθορίζονται στη στρατηγική συνδεσιμότητας «Παγκόσμια Πύλη» της Επιτροπής σχετικά με τις υποδομές μεταφορών σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

1.22.

2.   Γενικές πληροφορίες

| 2.1. | Η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για νέο κανονισμό προς αντικατάσταση του ισχύοντος κανονισμού σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών [(ΕΕ) αριθ. 1315/2013] (η πρόταση) στις 14 Δεκεμβρίου 2021 [COM(2021) 812 — 2021/0420 (COD)] ως βασική δράση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της στρατηγικής για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση διατηρεί τη δομή τόσο του κεντρικού όσο και του εκτεταμένου δικτύου του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ΔΕΔ-Μ). Για το κεντρικό δίκτυο το 2030 παραμένει ως προθεσμία υλοποίησής του, με επιπλέον ορόσημο το 2040 για ένα εκτεταμένο κεντρικό δίκτυο, ενώ η προβλεπόμενη προθεσμία για το εκτεταμένο δίκτυο είναι το 2050. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Οι τέσσερις ειδικοί στόχοι του ισχύοντος κανονισμού για το ΔΕΔ-Μ (απόδοση, συνοχή, βιωσιμότητα και αυξημένα οφέλη για τους χρήστες) διατηρούνται και αναπτύσσονται περαιτέρω. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η πρόταση επιδιώκει την επίλυση των προβλημάτων που ανακύπτουν λόγω καθυστερήσεων κατά την προετοιμασία και την υλοποίηση των έργων, μέσω της εναρμόνισης των συμφερόντων, των στόχων και των αρμοδιοτήτων τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΔΕΔ-Μ, καθώς και μέσω της ενίσχυσης της παρακολούθησης, ιδίως όσον αφορά τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών, τις οριζόντιες προτεραιότητες ERTMS και τον ευρωπαϊκό θαλάσσιο χώρο, όπου ο ρόλος του Ευρωπαίου Συντονιστή ενισχύεται και τα προγράμματα εργασίας αποκτούν νομική ισχύ μέσω εκτελεστικών πράξεων. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η πρόταση διασφαλίζει την ευθυγράμμιση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών διαδρόμων με τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους μέσω τροποποιήσεων του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 913/2010 και προβλέπει τον συντονισμό μεταξύ των δύο μέσων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η πρόταση εισάγει τη συντήρηση του ΔΕΔ-Μ ως υποχρέωση των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σε περίπτωση σημαντικών καθυστερήσεων κατά την υλοποίηση των δικτύων —ελλείψει, αφενός, αντικειμενικής αιτιολόγησης της καθυστέρησης και, αφετέρου, επίλυσης του προβλήματος εντός διαστήματος έξι μηνών— η Επιτροπή δύναται να διακόψει τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ισχύων κανονισμός για το ΔΕΔ-Μ εγκρίθηκε το 2013 και ότι το θεματολόγιο της πολιτικής μεταφορών της ΕΕ έχει αλλάξει πολύ από τότε, δεδομένου ότι τη Λευκή Βίβλο για την πολιτική μεταφορών του 2011 διαδέχθηκε το 2020 η στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα που, μεταξύ άλλων, εστιάζει στη βιωσιμότητα, την ψηφιοποίηση και την προώθηση των σιδηροδρομικών μεταφορών/της πολυτροπικότητας. |
| --- | --- |

3.1.

Επιπλέον, οι εμπειρίες που αντλήθηκαν από την υλοποίηση του ΔΕΔ-Μ βάσει του ισχύοντος κανονισμού ΔΕΔ-Μ δεν ήταν ικανοποιητικές λόγω σημαντικών καθυστερήσεων.

Ήταν πλέον καιρός να προταθεί ένα πλαίσιο, προσαρμοσμένο στο τρέχον πλαίσιο πολιτικής, με τη δημιουργία υποδομών συμβατών π.χ. με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα και το σχέδιο δράσης για τους σιδηροδρόμους, με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τον ισχύοντα κανονισμό. Η ΕΟΚΕ επισήμανε αυτήν την ανάγκη επικαιροποίησης στην έκθεση αξιολόγησης του 2020 (1).

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το μέτρο που αποσκοπεί στην ολοένα και μεγαλύτερη εναρμόνιση των απαιτήσεων για τις υποδομές του κεντρικού και του εκτεταμένου δικτύου, καθιστώντας ουσιαστικά την πραγματοποίηση διάκρισης μεταξύ των δύο κατηγοριών θέμα χρόνου, με τον καθορισμό προθεσμίας έως το 2030 για την υλοποίηση του κεντρικού δικτύου, έως το 2040 για το αποκαλούμενο εκτεταμένο κεντρικό δίκτυο και έως το 2050 για το εκτεταμένο δίκτυο. Όσον αφορά την προθεσμία έως το 2030, η ΕΟΚΕ διατηρεί τις αμφιβολίες της σχετικά με το κατά πόσον είναι εφικτή η τήρησή της, οι οποίες εκφράστηκαν στην έκθεση αξιολόγησης του 2020, αλλά εκτιμά ότι η προθεσμία πρέπει να διατηρηθεί για να ασκηθεί πίεση στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη σημασία που αποδίδεται στη συνοχή, συμπεριλαμβανομένης της συνδεσιμότητας και της προσβασιμότητας για όλους και σε ολόκληρη την ΕΕ —τόσο για τους επιβάτες όσο και για τα εμπορεύματα, τόσο σε μεγάλες όσο και σε μικρές αποστάσεις—, καθώς και την υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίζουν τη συνοχή των εθνικών τους δράσεων με την πολιτική μεταφορών της ΕΕ. Τα ελάχιστα κριτήρια σχετικά με τις σιδηροδρομικές υποδομές θα βελτιώσουν τις προοπτικές της πολυτροπικότητας. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εστίαση στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους με στόχο την προώθηση της αποδοτικότητας των μεταφορών και της πολυτροπικότητας. Επιδοκιμάζει επίσης τον ενισχυμένο ρόλο των Ευρωπαίων Συντονιστών και τον ισχυρό μηχανισμό παρακολούθησης που διασφαλίζει την επαρκή και έγκαιρη υλοποίηση.
  Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον συντονισμό της διαμόρφωσης και της διαχείρισης των σιδηροδρομικών εμπορευματικών διαδρόμων με τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους, πράγμα που αναμένεται να προσδώσει σημαντική προστιθέμενη αξία μέσω συνεργικών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

3.4.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον συντονισμό της διαμόρφωσης και της διαχείρισης των σιδηροδρομικών εμπορευματικών διαδρόμων με τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους, πράγμα που αναμένεται να προσδώσει σημαντική προστιθέμενη αξία μέσω συνεργικών αποτελεσμάτων.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι Ευρωπαίοι Συντονιστές διορίζονται επίσης για τον ευρωπαϊκό θαλάσσιο χώρο και για το ERTMS. Όσον αφορά το ERTMS, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη χρηματοοικονομικής στήριξης για τη διασφάλιση της ταχείας εφαρμογής του και επικροτεί την πρόταση για την εξαίρεση των κρατικών ενισχύσεων από την υποχρέωση κοινοποίησής τους. Ο Συντονιστής για τον ευρωπαϊκό θαλάσσιο χώρο διασφαλίζει την ενσωμάτωση των θαλάσσιων ζεύξεων στο διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, καθώς και τη δημιουργία και την αναβάθμιση θαλάσσιων συνδέσεων μικρών αποστάσεων. Επισημαίνεται ιδιαίτερα ότι τα καθήκοντα που στοχεύουν στη διασφάλιση απρόσκοπτης διεπαφής μεταξύ των θαλάσσιων, των εσωτερικών πλωτών και των χερσαίων μεταφορών είναι πολύ χρήσιμα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ο ευρωπαϊκός θαλάσσιος χώρος αντικαθιστά τις θαλάσσιες αρτηρίες, οι οποίες θεωρούνται υπερβολικά περίπλοκες. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο ζήτημα των επονομαζόμενων θαλάσσιων γεφυρών, δηλαδή σε τακτικές και πυκνές συνδέσεις με οχηματαγωγά πλοία ro-ro, όπου τα πλοία σχεδόν εκπληρώνουν τη λειτουργία γέφυρας. Η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν αυτές οι θαλάσσιες γέφυρες θα πρέπει να θεωρούνται ως συνδέσεις παρόμοιες με ένα στοιχείο υποδομής και να είναι επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση ως έργο κοινού ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν καθορίζεται συγκεκριμένη προθεσμία όσον αφορά την παροχή πληροφοριών από τα κράτη μέλη σχετικά με την πρόοδο της υλοποίησης έργων εκτός των ευρωπαϊκών διαδρόμων. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον μηχανισμό παρακολούθησης και επιβολής κυρώσεων που προβλέπεται σε περίπτωση καθυστερήσεων κατά την υλοποίηση των έργων χωρίς ικανοποιητική εξήγηση. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η μόνη σαφώς προβλεπόμενη κύρωση είναι η διακοπή της συγχρηματοδότησης και καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει προτάσεις, παραδείγματος χάρη, με σκοπό την επιβολή ημερήσιου προστίμου, εφόσον η καθυστέρηση συνεχίζεται από αμέλεια. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την εστίαση στην κατάλληλη διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους, τόσο με τις αρχές σε διάφορα επίπεδα όσο και με την κοινωνία των πολιτών, καθώς και στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές που πρέπει να διασφαλιστούν από την Επιτροπή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της του 2012 με θέμα «Λευκή Βίβλος μεταφορών: προς την ένταξη και τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών» και το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για τη συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στις πολιτικές και τα έργα της ΕΕ στον τομέα των μεταφορών, που συζητήθηκαν σε διάσκεψη που διοργάνωσε η μόνιμη ομάδα μελέτης «Μεταφορές» της ΕΟΚΕ στις 24-25 Οκτωβρίου 2016 στο Μιλάνο. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης αυτό το σημείο στην προαναφερθείσα αξιολόγησή της για το 2020. Η ΕΟΚΕ επιμένει στην ανάγκη έναρξης εκτεταμένων διαβουλεύσεων το συντομότερο δυνατό, με ιδιαίτερη έμφαση στην οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις παρατηρήσεις που θα ληφθούν. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις πρόσθετες προϋποθέσεις που τίθενται όσον αφορά τις υποδομές με στόχο την προώθηση της επίτευξης του στόχου της Πράσινης Συμφωνίας για τη μείωση των εκπομπών CO2 κατά 90 % πριν από το 2050, καθώς και την έμφαση που δίδεται στις περιβαλλοντικές πτυχές, συμπεριλαμβανομένου του εξωτερικού κόστους, κατά τον σχεδιασμό ενός έργου. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις γενικές προτεραιότητες για όλα τα δίκτυα που ορίζονται στο άρθρο 12, το οποίο προβλέπει την άρση των διοικητικών, τεχνικών και επιχειρησιακών εμποδίων και τη βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών (άρθρο 12 παράγραφος 2 στοιχεία γ) και δ)). Αυτό συνάδει επίσης με τη γενικά ευνοϊκή στάση ως προς την αποδοτική χρήση των πόρων και την καινοτομία που ορίζονται στο άρθρο 43 σχετικά με τις υπηρεσίες εμπορευματικών βιώσιμων μεταφορών. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του δικτύου στις καταστροφές, η οποία χρήζει συνεκτίμησης ήδη κατά το στάδιο του σχεδιασμού. Κατά την επίλυση προβλημάτων οφειλόμενων στην πίεση που δέχεται η ανθεκτικότητα του δικτύου θα πρέπει να προτιμώνται βιώσιμες λύσεις. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στόχος πρέπει να είναι η συνολική ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, λαμβάνοντας υπόψη ότι η βελτιωμένη απόδοση σε όλους τους τρόπους μεταφοράς θα συμβάλει στη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων, όπως διαπιστώθηκε σε πρόσφατη μελέτη της Σουηδικής Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος (2). |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, όσον αφορά τόσο το εκτεταμένο όσο και το κεντρικό δίκτυο, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι η σιδηροδρομική υποδομή καθιστά δυνατή την κυκλοφορία αμαξοστοιχιών μήκους 740 μέτρων χωρίς ειδική άδεια, καθώς και ότι θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα ανάπτυξης υποδομής για αμαξοστοιχίες μήκους άνω των 740 μέτρων και έως 1 500 μέτρων και φορτίο ανά άξονα 25,0 τόνων, με την επιφύλαξη της διενέργειας κοινωνικοοικονομικών αναλύσεων κόστους-οφέλους. Μια διάταξη όσον αφορά αμαξοστοιχίες μήκους 740 μέτρων σε ιδιωτικές παρακαμπτήριες γραμμές ισχύει επίσης για τις υποδομές πολυτροπικών μεταφορών. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη διευκόλυνση της λήψης μέτρων γενικής εφαρμογής για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, προκειμένου να προαχθεί η πολυτροπικότητα, η οποία προϋποθέτει την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων όλων των μέσων μεταφοράς για την επίτευξη των βέλτιστων αποτελεσμάτων, με παράλληλη βελτίωση της ασφάλειας και μείωση της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στη σημασία της διεπαφής μεταξύ των χερσαίων μεταφορών και άλλων τρόπων μεταφοράς, η οποία καθιστά δυνατή την πλήρη συμβολή των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων και των αεροπορικών μεταφορών στην πολυτροπική αλυσίδα. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Λαμβάνοντας υπόψη τη διάταξη που αναφέρθηκε στο προηγούμενο σημείο, προκαλεί επίσης έκπληξη το γεγονός ότι ο μέγιστος χρόνος παραμονής των αμαξοστοιχιών στα σημεία διέλευσης συνόρων, που προβλέπεται στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών, δεν ισχύει ούτε για το κεντρικό ούτε για το εκτεταμένο δίκτυο. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την προσοχή που επιδεικνύεται στα συστήματα ΤΠΕ για τις μεταφορές με σκοπό τη διευκόλυνση, μεταξύ άλλων, της διαχείρισης των μεταφορών και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης πολυτροπικών μεταφορών, η οποία αποτελεί μία από τις προτεραιότητες που τίθενται για την ανάπτυξη βιώσιμων εμπορευματικών μεταφορών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το τεράστιο δυναμικό της ψηφιοποίησης θα πρέπει να αναπτυχθεί το συντομότερο δυνατό για τη βελτίωση της απόδοσης, της συνοχής και της βιωσιμότητας των μεταφορών. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη συμπερίληψη των αστικών κόμβων και των πολυτροπικών τερματικών σταθμών ως ειδικών στοιχείων του ΔΕΔ-Μ. δεδομένου ότι είναι και τα δύο απολύτως για την ομαλή λειτουργία των μεταφορών, οι πρώτοι επειδή είναι χρειάζονται για τις συνδέσεις «πρώτου και τελευταίου χιλιομέτρου» και οι δεύτεροι λόγω του βασικού τους ρόλου στην εύρυθμη λειτουργία των πολυτροπικών μεταφορών. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα προτεινόμενα κριτήρια σχετικά με την τοποθεσία των τερματικών σταθμών παρέχουν σε έναν τερματικό σταθμό τη δυνατότητα να εξυπηρετεί αρκετούς αστικούς κόμβους. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επ’ αυτού τη γνωμοδότησή της με θέμα «Πολυτροπικές μεταφορές και διατροπική εφοδιαστική», η οποία υπογραμμίζει τη σημασία της ψηφιοποίησης και των πολυτροπικών τερματικών σταθμών στην ανάπτυξη της πολυτροπικότητας (3). |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αυξημένη προσοχή που παρέχεται στους δεσμούς με γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων χωρών εταίρων, όπως τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) και η Ελβετία, καθώς και οι υπό ένταξη χώρες, ιδίως οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, όπως αναπτύσσεται περαιτέρω στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την επέκταση του ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) στις γειτονικές τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στη σημασία της εφαρμογής της στρατηγικής συνδεσιμότητας «Παγκόσμια Πύλη» (JOIN (2021) 30) της Επιτροπής, αφενός, για την προώθηση παγκόσμιων επενδύσεων σε βιώσιμες, έξυπνες, ανθεκτικές και ασφαλείς μεταφορές σε όλους τους τρόπους μεταφοράς και, αφετέρου, για τη συγκέντρωση όλων των τρόπων μεταφοράς σε ένα πολυτροπικό σύστημα. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επιπλέον την προσοχή που επιδεικνύεται στη συμμετοχή φορέων τρίτων χωρών σε έργα ΔΕΔ-Μ και στην υποχρέωση των κρατών μελών να κοινοποιούν την εν λόγω συμμετοχή στην Επιτροπή, ώστε να δύναται να αξιολογεί τον αντίκτυπό της στην Ένωση όσον αφορά την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη σε όλες τις περιπτώσεις που δεν εμπίπτουν στον κανονισμό (ΕΕ) 2019/452 σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ένωση. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να εκφράσει την ικανοποίησή της για τη δυνατότητα προσαρμογών μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων όσον αφορά τα στοιχεία υποδομής και τη διαμόρφωση των διαδρόμων. Οι ροές μεταφορών αλλάζουν και αυτή η δυνατότητα προσαρμογών διασφαλίζει ότι η υποδομή του δικτύου και η διαμόρφωση των διαδρόμων αντιστοιχούν στις πραγματικές ροές μεταφορών. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Τέλος, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να εκφράσει την ικανοποίησή της επειδή το θέμα της συντήρησης του ΔΕΔ-Μ ως υποχρέωσης των κρατών μελών περιλαμβάνεται πλέον στην πρόταση, όπως είχε προτείνει η ΕΟΚΕ στην προαναφερθείσα έκθεση αξιολόγησης. |
| --- | --- |

3.23.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την ανάγκη παροχής ενδεδειγμένων υποδομών στους σιδηροδρομικούς σταθμούς για την ανάπαυση του προσωπικού των σιδηροδρόμων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ, δίνοντας συνέχεια στη γενική παρατήρηση σχετικά με την ψηφιοποίηση, επισημαίνει ότι η ψηφιοποίηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με την κοινωνική νομοθεσία, π.χ. στον σιδηροδρομικό τομέα. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Όσον αφορά τις οδικές μεταφορές, η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να καθοριστούν ελάχιστα κριτήρια όσον αφορά όχι μόνο τους ασφαλείς χώρους στάθμευσης [άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο γ)], αλλά και τους χώρους ανάπαυσης [άρθρο 29 παράγραφος 2 στοιχείο β)]. |
| --- | --- |

4.3.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Αξιολόγηση των κατευθυντηρίων γραμμών για το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) την περίοδο 2013-2020 — TEN/701.

1

(2)  Modal shift for an environmental lift (Αλλαγή του τρόπου εκτέλεσης των μεταφορών για περιβαλλοντικό άλμα) — Έκθεση 7003, Αύγουστος 2021, με σύνοψη στα Αγγλικά.

2

(3)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 1.

3

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/126 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/126

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/40/ΕΕ περί πλαισίου ανάπτυξης των Συστημάτων Ευφυών Μεταφορών στον τομέα των οδικών μεταφορών και των διεπαφών με άλλους τρόπους μεταφοράς»

[COM(2021) 813 final — 2021/0419 (COD)]

(2022/C 290/20)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 27.1.2022
  Συμβούλιο, 28.1.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 10.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 225/1/5 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 27.1.2022

Συμβούλιο, 28.1.2022

Νομική βάση

Άρθρα 91 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

10.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

225/1/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής, η οποία ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις συστάσεις που διατύπωσε η ΕΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της σχετικά με τα συνεργατικά ευφυή συστήματα μεταφορών, και θεωρεί ότι η πρόταση έχει σημαντική προστιθέμενη αξία όσον αφορά τις βελτιώσεις, την προστασία, την ασφάλεια και την αποδοτικότητα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης τη διεύρυνση του εύρους των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται και την υποχρέωση των κρατών μελών να συνεργάζονται. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο διευρυμένο πεδίο της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις εμπορευματικές μεταφορές, καθώς και με στη συνεργατική, συνδεδεμένη και αυτοματοποιημένη κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης της επικοινωνίας οχήματος προς όχημα, η οποία επίσης βελτιώνει σημαντικά την οδική ασφάλεια. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η βελτίωση της αποδοτικότητας θα αφορά τόσο τις εμπορευματικές όσο και τις επιβατικές μεταφορές, επιτρέποντας, για παράδειγμα, την παρακολούθηση της προόδου μιας αποστολής. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Παρότι αναγνωρίζει την ανάγκη τυποποίησης της ανταλλαγής πληροφοριών, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να υπάρχουν εύλογα περιθώρια για την υλοποίηση τοπικών και ειδικών για την εκάστοτε εταιρεία λύσεων, όταν αυτό είναι δεόντως αιτιολογημένο και αναλογικό, λαμβανομένων επίσης υπόψη των δυνητικών συνεπειών στην εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη ευφυών συστημάτων μεταφορών (ITS) πρέπει να πραγματοποιηθεί σε ένα ευρύ κοινωνικό πλαίσιο, με συνυπολογισμό στοιχείων που υπερβαίνουν κατά πολύ τις απλές τεχνικές πτυχές, και ότι, σε αντίθετη περίπτωση, ενδέχεται να υπάρξουν δυσμενείς επιπτώσεις, τόσο από άποψη βιωσιμότητας όσο και από άποψη αποδοτικής χρήσης των πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή και να διατεθούν επαρκείς πόροι για τις ανάγκες των αγροτικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των πτυχών των δημόσιων υπηρεσιών και των εναλλακτικών μέσων κινητικότητας, όπως το περπάτημα και η ποδηλασία. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θέτει επίσης το ζήτημα της κοινοχρησίας των πόρων κινητικότητας και επισημαίνει την ενδεχόμενη ανάγκη έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξης σχετικά με τη στήριξη των υπηρεσιών ITS για τον σκοπό αυτόν, η οποία θα εξετάζει, για παράδειγμα, τη διαθεσιμότητα μεταφορικών πόρων και ικανότητας, καθώς και τη συγκέντρωση αναγκών μετακίνησης, και θα καθορίζει τις δυνατότητες αντιστοίχισης για τη βελτιστοποίηση της χρήσης της ικανότητας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η βελτιστοποίηση της χρήσης των διαθέσιμων πόρων, σε συνδυασμό με την αύξηση του αριθμού οχημάτων μηδενικών εκπομπών, θα βελτιώσει τη βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση αποτελεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την κινητικότητα, γεγονός που συνεπάγεται προστιθέμενη αξία μέσω της βελτίωσης της αποδοτικότητας, ενώ δημιουργεί προϋποθέσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στον τομέα των μεταφορών, με τη διευκόλυνση, για παράδειγμα, της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία σχετικά με τον χρόνο εργασίας και ανάπαυσης, καθώς και την εύρεση και πρόσβαση σε χώρους ανάπαυσης. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημασία της οικοδόμησης εμπιστοσύνης, προκειμένου να γίνει αποδεκτό από τους πολίτες και να λειτουργήσει σωστά ένα σύστημα που βασίζεται στην κοινοχρησία μέσων και πληροφοριών. Αυτό σημαίνει ότι, μεταξύ άλλων, η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων, καθώς και η προστασία του επιχειρηματικού απορρήτου πρέπει να είναι ικανοποιητικές. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ προσβλέπει στο πλαίσιο διακυβέρνησης που εξήγγειλε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της με θέμα «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα». |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Όσον αφορά τα δεδομένα επί του οχήματος, η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης την ανάγκη να διασφαλιστεί τόσο η προστασία των καταναλωτών όσο και ο θεμιτός ανταγωνισμός, όπως αναπτύσσεται περαιτέρω στο σημείο 3.18. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να εκπονηθεί επειγόντως ειδικός κανονισμός για τον τομέα με θέμα την πρόσβαση στα δεδομένα, τις λειτουργίες και τα μέσα επί του οχήματος. Μέχρι στιγμής, η Επιτροπή δεν έχει καταθέσει σχετική πρόταση. Αυτή η καθυστέρηση είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης την ανάγκη να βελτιωθεί η συμπερίληψη των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα και ζητεί οι απαιτήσεις προσβασιμότητας βάσει της οδηγίας (ΕΕ) 2019/882 να συμπεριληφθούν στις απαιτήσεις για τις υπηρεσίες ITS, ενδεχομένως με τη μορφή κατ’ εξουσιοδότηση πράξης. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την προσφορά που διατύπωσε στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση σχετικά με τα συνεργατικά ευφυή συστήματα μεταφορών να συνδράμει την Επιτροπή στις σχετικές με την εφαρμογή δραστηριότητές της, λειτουργώντας ως σύνδεσμος με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί μέρος της εφαρμογής της στρατηγικής της Επιτροπής για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα του 2020 (στο εξής: στρατηγική) και του μετασχηματισμού του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών. Προσδιορίζει τις περιπτώσεις όπου η ψηφιοποίηση διαδραματίζει βασικό ρόλο στη διασφάλιση της αδιάλειπτης λειτουργίας και την ενίσχυση της αποδοτικότητας του συστήματος μεταφορών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Τα ευφυή συστήματα μεταφορών (ITS) διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη δημιουργία ενός συστήματος συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης πολυτροπικής κινητικότητας, το οποίο θα βελτιώσει την αποδοτικότητα, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των μεταφορών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σύμφωνα με την ανακοίνωσή της με θέμα «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα» [COM(2020) 66], η Επιτροπή υπέβαλε την εν λόγω πρόταση, προκειμένου να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και να συμβάλει ώστε η Ευρώπη να είναι έτοιμη για την ψηφιακή εποχή. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η οδηγία ITS (2010/40/ΕΕ) πρέπει να επικαιροποιηθεί, προκειμένου να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της τεχνικής ανάπτυξης στα συστήματα ITS και, ιδίως, να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών ITS. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η πρόταση για την επικαιροποίηση της οδηγίας ITS αποτελεί μέρος δέσμης νομοθετικών πρωτοβουλιών που επικεντρώνεται στους στόχους της μείωσης των εκπομπών CO2, της ψηφιοποίησης και της βελτίωσης της ανθεκτικότητας των υποδομών μεταφορών. Για παράδειγμα, τόσο η πρόταση επανεξέτασης του κανονισμού ΔΕΔ-Μ (1) όσο και η ανακοίνωση με θέμα «Το νέο πλαίσιο αστικής κινητικότητας της ΕΕ» (2) περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με την ανάπτυξη των υπηρεσιών ITS, όπως η παροχή πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια και η ανάπτυξη της αστικής κινητικότητας. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η οδηγία ITS θα αποτελέσει σημαντικό στοιχείο για την υλοποίηση του κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την κινητικότητα, ο οποίος αποτελεί έναν από τους χώρους δεδομένων που σχεδιάζονται για στρατηγικούς τομείς στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα δεδομένα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η πρόταση τροποποιεί την οδηγία ITS προσθέτοντας τη διαθεσιμότητα των δεδομένων και την ανάπτυξη των υπηρεσιών ITS στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Οι τομείς προτεραιότητας για δράση έχουν αναδιαρθρωθεί, ώστε να συνάδουν περισσότερο με τους διάφορους τύπους υπηρεσιών ITS.






  — | Σε κάθε κράτος μέλος συγκροτείται εθνικό σημείο πρόσβασης για την ανταλλαγή δεδομένων. Η ανταλλαγή/παροχή δεδομένων καθίσταται υποχρεωτική σε ορισμένους τομείς, και τα δεδομένα θα διαβιβάζονται σε μεγάλο βαθμό και στα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- | --- |

2.7.

—

Σε κάθε κράτος μέλος συγκροτείται εθνικό σημείο πρόσβασης για την ανταλλαγή δεδομένων. Η ανταλλαγή/παροχή δεδομένων καθίσταται υποχρεωτική σε ορισμένους τομείς, και τα δεδομένα θα διαβιβάζονται σε μεγάλο βαθμό και στα ενδιαφερόμενα μέρη.

| — | Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να συνεργάζονται, όπου κρίνεται αναγκαίο, με τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τις επιχειρησιακές πτυχές της εφαρμογής. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να συνεργάζονται, όπου κρίνεται αναγκαίο, με τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τις επιχειρησιακές πτυχές της εφαρμογής.

| — | Ένα νέο τμήμα του παραρτήματος I σχετικά με τους τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τον ρόλο των δεδομένων στην παρακολούθηση και τον εντοπισμό του φορτίου και ένα νέο τμήμα σχετικά με τις υπηρεσίες συνεργατικής, συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης κινητικότητας. |
| --- | --- |

—

Ένα νέο τμήμα του παραρτήματος I σχετικά με τους τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τον ρόλο των δεδομένων στην παρακολούθηση και τον εντοπισμό του φορτίου και ένα νέο τμήμα σχετικά με τις υπηρεσίες συνεργατικής, συνδεδεμένης και αυτοματοποιημένης κινητικότητας.

| — | Υπάρχουν επίσης διατάξεις σχετικά με την προστασία και την ακεραιότητα των δεδομένων. |
| --- | --- |

—

Υπάρχουν επίσης διατάξεις σχετικά με την προστασία και την ακεραιότητα των δεδομένων.

| — | Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η Επιτροπή θα εξουσιοδοτηθεί να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για την επικαιροποίηση ορισμένων απαιτήσεων πληροφόρησης. |
| --- | --- |

—

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η Επιτροπή θα εξουσιοδοτηθεί να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για την επικαιροποίηση ορισμένων απαιτήσεων πληροφόρησης.

| — | Τα κράτη μέλη θα υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας. |
| --- | --- |

—

Τα κράτη μέλη θα υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής, η οποία ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις εξελίξεις που συνέστησε η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της σχετικά με τα συνεργατικά ευφυή συστήματα μεταφορών (3). Θεωρεί ότι το επικαιροποιημένο σύστημα ITS που προτείνει τώρα η Επιτροπή έχει σημαντική προστιθέμενη αξία, από άποψη βελτίωσης τόσο της προστασίας και της ασφάλειας, όσο και της αποδοτικότητας, όχι μόνο όσον αφορά τη βελτίωση και την ενίσχυση της ασφάλειας των ροών κυκλοφορίας, αλλά και ως υποστηρικτική λειτουργία για αποδοτική εφοδιαστική. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης το ευρύτερο πεδίο των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται, καθώς και το γεγονός ότι τα κράτη μέλη θα έχουν την υποχρέωση να συνεργάζονται. Εκτιμά ιδιαίτερα το διευρυμένο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών για τις εμπορευματικές μεταφορές και την επέκταση των καλυπτόμενων πληροφοριών, ώστε να συμπεριληφθεί η συνεργατική, συνδεδεμένη και αυτοματοποιημένη κινητικότητα. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Υποθέτει ότι το προτεινόμενο πληροφοριακό σύστημα καλύπτει επίσης την επικοινωνία οχήματος προς όχημα, όπως ζήτησε ήδη στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για συνεργατικά ευφυή συστήματα μεταφορών. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη σημαντική συμβολή της επικοινωνίας οχήματος προς όχημα στην πρόληψη των τροχαίων ατυχημάτων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υποθέτει ότι το αναβαθμισμένο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών που προτείνεται τώρα θα προσφέρει προστιθέμενη αξία με τη μορφή βελτίωσης της αποδοτικότητας τόσο στις επιβατικές όσο και στις εμπορευματικές μεταφορές, καθώς και ότι η παρακολούθηση της προόδου μιας αποστολής, για παράδειγμα, θα είναι πλέον εύκολη για τους ενδιαφερόμενους, καθώς οι σχετικές πληροφορίες θα διαβιβάζονται πλέον και στα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Σημειώνει ότι οι πληροφορίες που πρέπει να ανταλλάσσονται σε αυτό το στάδιο είναι σε μεγάλο βαθμό τυποποιημένες και, συνεπώς, επαναλαμβάνει την άποψή της ότι είναι σημαντικό να υπάρχουν εύλογα περιθώρια για την υλοποίηση τοπικών και ειδικών για την εκάστοτε εταιρεία λύσεων, όταν αυτό είναι δεόντως αιτιολογημένο και αναλογικό, λαμβανομένων επίσης υπόψη των δυνητικών συνεπειών στην εσωτερική αγορά. Η ΕΟΚΕ υποθέτει ότι αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα, εφόσον οι πληροφορίες που παρέχονται στο προτεινόμενο σύστημα είναι σύμφωνες με τα καθορισμένα πρότυπα. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ανάπτυξη ευφυών συστημάτων μεταφορών πρέπει να πραγματοποιηθεί σε ένα ευρύ κοινωνικό πλαίσιο και δεν οδηγεί αυτόματα σε ένα φιλικό προς το κλίμα σύστημα μεταφορών. Η ψηφιοποίηση των τρόπων μεταφοράς (π.χ. αυτοματοποιημένη κινητικότητα με αυτοκίνητο) μπορεί να είναι ακόμη και αντιπαραγωγική από άποψη περιβαλλοντικής πολιτικής. Τα ευφυή συστήματα μεταφορών θα πρέπει να αναπτυχθούν, να προωθηθούν και να χρησιμοποιηθούν κατά τρόπο ώστε να αναπτυχθεί φιλική προς το κλίμα προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Ένα αποδοτικό σύστημα δημόσιων μεταφορών ως μέρος των υπηρεσιών γενικού (οικονομικού) συμφέροντος, το οποίο συμπληρώνεται από την ποδηλασία και το περπάτημα, είναι ουσιαστικό για τη βιώσιμη κινητικότητα. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της προώθησης ευφυών συστημάτων μεταφορών για την ενίσχυση και τη συμπλήρωση των δημόσιων μεταφορών. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι μια θεώρηση της ανάπτυξης ευφυών συστημάτων μεταφορών με καθαρά τεχνολογικό προσανατολισμό ενδέχεται να μην συμβάλει τελικά στην επίτευξη των καθορισμένων στόχων και αποτελεσμάτων — για παράδειγμα, η συμβολή των συστημάτων συνεπιβατισμού σε αστικούς οικισμούς που διαθέτουν ήδη επαρκώς αναπτυγμένα συστήματα δημόσιων μεταφορών. Η αυτοματοποιημένη οδήγηση αυτοκινήτων ενδέχεται επίσης να μην αποτελεί μελλοντοστρεφή λύση για τις πόλεις, ιδίως όταν υπάρχει κυκλοφοριακή συμφόρηση και λιγοστοί δημόσιοι χώροι. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι μεγάλες καινοτομίες, στην κινητικότητα, της ηλεκτροκίνησης, της αυτοματοποίησης και της κοινοχρησίας θα αποφέρουν τη βέλτιστη προστιθέμενη αξία, εάν σχεδιαστούν και αναπτυχθούν λαμβανομένων δεόντως υπόψη των αναγκών της κοινωνίας, όπως η προσβασιμότητα, η αποδοτικότητα και οι πτυχές των δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Οι διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη αποκάλυψαν πολλές ανησυχίες σχετικά με την εδαφική κάλυψη. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν αναφέρει την ανάπτυξη ευφυών συστημάτων μεταφορών για την κάλυψη των αναγκών των αγροτικών περιοχών, ως ζήτημα χωριστό από την ανάπτυξή τους στις αστικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην επέκταση των συστημάτων ITS στις αγροτικές περιοχές, καθώς η ζωή σε αυτές τις περιοχές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαθεσιμότητα ποιοτικών δημόσιων υπηρεσιών και υποδομών. Σε χωριστή ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ (4) αναφέρεται επίσης ότι οι βασικές υπηρεσίες και οι σχετικές υποδομές στις περιοχές αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη διασφάλιση της κοινωνικής και οικονομικής ένταξης. Συνεπώς, η ΕΕ θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε οι αγροτικές περιοχές να μπορέσουν να ωφεληθούν από τις λύσεις που παρέχουν τα συστήματα ITS. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Αυτό μπορεί να παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά την αποδοτική χρήση των μεταφορικών ικανοτήτων στις αγροτικές περιοχές. Η ζημία που προκαλείται από τις μεταφορές δεν αντικατοπτρίζεται μόνο στις εκπομπές αλλά και στη χρήση των μεταφορικών πόρων. Συνιστούμε στην Επιτροπή να εξετάσει, κατά περίπτωση, το ενδεχόμενο έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που πραγματεύονται την κοινοχρησία πόρων που στηρίζουν τα συστήματα ITS. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει την έξυπνη και ψηφιακά υποστηριζόμενη συγκέντρωση των αναγκών μετακίνησης και την κοινοχρησία της πλεονάζουσας ικανότητας (βλέπε συνεπιβατισμό), οι οποίες είναι ιδιαίτερα αναγκαίες στις αγροτικές περιοχές, όπου η διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα καθίσταται όλο και πιο περιορισμένη, και όπου η ανάπτυξη νέας ικανότητας καθίσταται όλο και πιο δύσκολη λόγω των αποστάσεων. Αυτά τα ευφυή συστήματα θα πρέπει να καθιστούν δυνατή την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τη χρήση του οχήματος και την ικανότητα τροφοδότησης του υφιστάμενου συστήματος με πρόσθετους επιβάτες ή εμπορεύματα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι, εκτός από τη διάδοση των οχημάτων μηδενικών εκπομπών, η πρόταση θα συμβάλει επίσης σε πιο βιώσιμες μεταφορές μέσω των υπηρεσιών κοινόχρηστης κινητικότητας, με αποτέλεσμα καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2050. Καθιστώντας την οδική κυκλοφορία ομαλότερη και μειώνοντας την κυκλοφοριακή συμφόρηση, εξυπηρετούμε τους περιβαλλοντικούς μας στόχους με διάφορους τρόπους. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η ενίσχυση του συστήματος ITS, όπως προτείνεται τώρα, μπορεί να θεωρηθεί ως ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την κινητικότητα, γεγονός που θα συνεπάγεται σημαντική προστιθέμενη αξία από άποψη βελτίωσης της αποδοτικότητας. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Είναι σαφές ότι η δημιουργία ενός τέτοιου χώρου θα διευκολύνει την παροχή της κινητικότητας ως υπηρεσίας τόσο για τις επιβατικές όσο και για τις εμπορευματικές μεταφορές και μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας στον τομέα των μεταφορών. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα συστήματα ITS για ασφαλή στάθμευση για τους επαγγελματίες οδηγούς στο διευρωπαϊκό δίκτυο αυτοκινητοδρόμων. Οι εφαρμογές τηλεματικής για ασφαλή στάθμευση μπορούν να διευκολύνουν τη συμμόρφωση με τον νόμιμο χρόνο οδήγησης και ανάπαυσης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το βασικό πρόβλημα τόσο για τις εταιρείες όσο και για τους επαγγελματίες οδηγούς είναι οι ανεπαρκείς υποδομές χώρων ανάπαυσης στους αυτοκινητοδρόμους, γεγονός που οδηγεί σε υπερστάθμευση τη νύχτα. Η ανάπτυξη υποδομών πρέπει να συμβαδίζει με τις υπηρεσίες που βασίζονται στα συστήματα ITS (π.χ. κράτηση χώρου στάθμευσης). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου τη σημασία της οικοδόμησης εμπιστοσύνης και το γεγονός ότι καμία υποχρέωση παροχής πληροφοριών δεν θα πρέπει να θίγει το επιχειρηματικό απόρρητο και την προστασία της ιδιωτικής ζωής ή των δεδομένων. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Όσον αφορά το δικαίωμα της Επιτροπής να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για την επικαιροποίηση συγκεκριμένων υποχρεώσεων πληροφόρησης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη για ισότιμους όρους ανταγωνισμού και εμπιστοσύνη όσον αφορά όλους τους εμπλεκόμενους στην «κοινοχρησία δεδομένων». Η ΕΟΚΕ στηρίζει το διευρυμένο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ITS και την προστιθέμενη αξία που προσφέρει. Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης την ύπαρξη προβλημάτων εμπιστοσύνης όσον αφορά την κοινοχρησία δεδομένων, καθώς και την ανάγκη θέσπισης ενός πλαισίου διακυβέρνησης των ευρωπαϊκών χώρων δεδομένων, ιδίως σε στρατηγικούς τομείς όπως η κινητικότητα, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα» (5). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Στο σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι είναι σημαντικό οι πληροφορίες που περιέχονται στο σύστημα να χρησιμοποιούνται μόνο για τους σκοπούς των συστημάτων ITS και όχι για άλλους σκοπούς. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία της αποτελεσματικής προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων στο πλαίσιο της ανάπτυξης ευφυών συστημάτων μεταφορών. Ωστόσο, ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων δεν παρέχει επαρκή προστασία, όταν τεχνολογίες (π.χ. πρότυπα κινητικότητας δεδομένων οχημάτων, αναγνώριση προσώπου κ.λπ.) που επιτρέπουν την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με άτομα ή ακόμη εισάγουν διακρίσεις μέσω αλγορίθμων χρησιμοποιούνται κατά την ανωνυμοποίηση δεδομένων. Όσον αφορά τη χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στον χώρο εργασίας, οι εργαζόμενοι, οι εκπρόσωποί τους και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις πρέπει να έχουν λόγο και δικαίωμα αρνησικυρίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το άρθρο 10 της πρότασης (διατάξεις για την προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής) πρέπει να αποκλείει αυτόν τον ενδεχόμενο κίνδυνο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο σύστημα και της αποδοχής στην κοινωνία γενικότερα. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει πως οι καταναλωτές πρέπει να διατηρούν τον έλεγχο των δεδομένων που μοιράζονται, ήτοι των προσωπικών τους στοιχείων κατά την κράτηση υπηρεσιών ή εισιτηρίων, καθώς και των δεδομένων που μοιράζονται τα οχήματά τους με τους παρόχους υπηρεσιών ή τις υποδομές. Σε κάθε περίπτωση, οι καταναλωτές πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο και τα δεδομένα τους να προστατεύονται, σε πλήρη συμμόρφωση με τον ΓΚΠΔ. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Η πρόσβαση στα δεδομένα επί του οχήματος πρέπει επιτέλους να ρυθμιστεί υπέρ της προστασίας των δεδομένων και των καταναλωτών, καθώς και υπέρ του θεμιτού ανταγωνισμού. Εάν τα δεδομένα επί του οχήματος αφήνονται στους κατασκευαστές αυτοκινήτων, αυτό οδηγεί σε μονοπώλια και δεσπόζουσες θέσεις στην αγορά, καθώς και σε κινδύνους κατάχρησης. Έχει ζητηθεί εδώ και καιρό από την Επιτροπή να υποβάλει ρυθμιστική πρόταση και τα μηνύματα που έχει δώσει είναι θετικά ως προς αυτό (για παράδειγμα στην προαναφερθείσα στρατηγική για τα δεδομένα), χωρίς ωστόσο να έχει κάνει μέχρι στιγμής συγκεκριμένα βήματα προς την υποβολή πρότασης. Αυτή η καθυστέρηση είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για τα συμφέροντα των καταναλωτών και τη δυνατότητά τους να ελέγχουν τα δεδομένα και να επιλέγουν εναλλακτικές λύσεις βασισμένες στην πληροφόρηση. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ψηφιοποίηση μπορεί να μειώσει τα προβλήματα ένταξης που αντιμετωπίζουν τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα στην καθημερινή τους ζωή. Υπό την έννοια αυτήν, οι ρητές απαιτήσεις προσβασιμότητας βάσει της οδηγίας (ΕΕ) 2019/882 θα πρέπει να κατοχυρωθούν προγραμματικά στην εν λόγω οδηγία για όλους τους τομείς ITS. Δεν αρκεί η αναφορά αυτού του θέματος μόνο σε μια αιτιολογική σκέψη που προσφέρει την προοπτική ανάπτυξης χαρακτηριστικών προσβασιμότητας για άτομα με μειωμένη κινητικότητα στις ψηφιακές πολυτροπικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Η προβλεπόμενη ανταλλαγή και διαθεσιμότητα δεδομένων σχετικά με τις οδούς και τους αυτοκινητοδρόμους (απαγόρευση οδήγησης, όρια ταχύτητας, δεδομένα σε πραγματικό χρόνο σχετικά με το κλείσιμο οδών, οδικά έργα κ.λπ.) στο παράρτημα III είναι ευπρόσδεκτη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ανάπτυξη ευφυών συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας, τα οποία θα μπορούν να εξισώνουν την κυκλοφορία των (διαμετακομιστικών) οδικών μεταφορών στους αυτοκινητοδρόμους από άποψη χρόνου και, συνεπώς, να διασφαλίζουν την ασφάλεια και την ομαλή διεξαγωγή της κυκλοφορίας. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή, στο έργο της για την επικαιροποίηση του καταλόγου υποχρεωτικών πληροφοριών, προτίθεται να ζητήσει τη συμβολή της ευρωπαϊκής συμβουλευτικής ομάδας ITS. Στο σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την προσφορά που διατύπωσε στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση να συνδράμει την Επιτροπή λειτουργώντας ως σύνδεσμος με την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

3.22.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1315/2013.

1

(2)  COM(2021) 811.

2

(3)  ΕΕ C 288 της 31.8.2017, σ. 85 και COM(2016) 766 final.

3

(4)  Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ — Προς ισχυρότερες, συνδεδεμένες, ανθεκτικές και ευημερούσες αγροτικές περιοχές με ορίζοντα το 2040 — COM(2021) 345.

4

Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ — Προς ισχυρότερες, συνδεδεμένες, ανθεκτικές και ευημερούσες αγροτικές περιοχές με ορίζοντα το 2040

(5)  COM(2020) 66.

5

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/131 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/131

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος με ορίζοντα το 2030 — Αποκομίζοντας τα οφέλη του υγιούς εδάφους για τους ανθρώπους, τα τρόφιμα, τη φύση και το κλίμα»

[COM(2021) 699 final]

(2022/C 290/21)

| Εισηγητής: | ο κ. Arnaud SCHWARTZ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Arnaud SCHWARTZ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 20.12.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 169/0/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 20.12.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

169/0/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα τη Στρατηγική για το έδαφος με ορίζοντα το 2030 και επιθυμεί να ενημερώνεται τακτικά και να συμβάλει ενεργά στην προετοιμασία της πρότασης για την προστασία του εδάφους. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Το έδαφος αποτελεί στρατηγικό και απειλούμενο οικονομικό και περιβαλλοντικό αγαθό και του αξίζει να εγγράφεται σε ένα πλαίσιο στόχων, προγραμμάτων και κανονισμών. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει ένα ενωσιακό νομικό πλαίσιο που θα είναι αποτελεσματικό για την πρόληψη της υποβάθμισης του εδάφους, την υποστήριξη προγραμμάτων αποκατάστασης και τη χάραξη του χάρτη πορείας για την επίτευξη της καλής κατάστασης της υγείας του εδάφους. Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να διατεθούν οι αναγκαίοι πόροι από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την εφαρμογή της στρατηγικής για το έδαφος. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Για την εφαρμογή της στρατηγικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει τη θέσπιση νομοθετήματος για την υγεία του εδάφους. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά να διενεργηθεί η προγραμματισμένη εκτίμηση αντικτύπου και, στη συνέχεια, να αποφασιστούν τα καταλληλότερα μέσα. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης το πλαίσιο να βασιστεί στις ακόλουθες αρχές, με σκοπό να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους φορείς που δραστηριοποιούνται στους οικονομικούς κλάδους που συνδέονται με το έδαφος και τη χρήση του:






  — | παροχή σαφούς ορισμού των «υγιών εδαφών», δεικτών και κατώτατων οριακών τιμών που αναπτύσσονται σε επιστημονικά ορθή βάση· |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

παροχή σαφούς ορισμού των «υγιών εδαφών», δεικτών και κατώτατων οριακών τιμών που αναπτύσσονται σε επιστημονικά ορθή βάση·

| — | καθορισμός σαφών στόχων για το 2030 με βάση τον ορισμό των «υγιών εδαφών»· |
| --- | --- |

—

καθορισμός σαφών στόχων για το 2030 με βάση τον ορισμό των «υγιών εδαφών»·

| — | εξασφάλιση επαρκούς επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας και δράσης για το κλίμα· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση επαρκούς επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας και δράσης για το κλίμα·

| — | πλήρης σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας, δεδομένης της ανομοιογένειας των εδαφών, της ποικιλίας των χρήσεων και των απαιτήσεων χρήσης, των διαφορετικών γεωλογικών, κλιματικών συνθηκών και συνθηκών του τοπίου, καθώς και των διαφοροποιημένων κινδύνων και των υφιστάμενων εθνικών κανόνων· |
| --- | --- |

—

πλήρης σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας, δεδομένης της ανομοιογένειας των εδαφών, της ποικιλίας των χρήσεων και των απαιτήσεων χρήσης, των διαφορετικών γεωλογικών, κλιματικών συνθηκών και συνθηκών του τοπίου, καθώς και των διαφοροποιημένων κινδύνων και των υφιστάμενων εθνικών κανόνων·

| — | ιεράρχηση της λήψης μέτρων για την εκπαίδευση, την παροχή συμβουλών, τη μεταφορά γνώσεων και την παροχή κινήτρων για την προστασία του εδάφους έναντι πρόσθετων νομικών υποχρεώσεων· |
| --- | --- |

—

ιεράρχηση της λήψης μέτρων για την εκπαίδευση, την παροχή συμβουλών, τη μεταφορά γνώσεων και την παροχή κινήτρων για την προστασία του εδάφους έναντι πρόσθετων νομικών υποχρεώσεων·

| — | διατήρηση του διοικητικού φόρτου για όλους τους παράγοντες σε εύλογο επίπεδο, με τη διασφάλιση παράλληλα της οικονομικής προσιτότητάς του. |
| --- | --- |

—

διατήρηση του διοικητικού φόρτου για όλους τους παράγοντες σε εύλογο επίπεδο, με τη διασφάλιση παράλληλα της οικονομικής προσιτότητάς του.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να διεξαχθεί όσο το δυνατόν ευρύτερη συζήτηση, τόσο με τους οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες όσο και με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, σχετικά με το περιεχόμενο της νομοθετικής πρωτοβουλίας. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό μια πρόταση, για να δοθεί χρόνος ανταλλαγής απόψεων πριν από την ψηφοφορία επί του κειμένου εντός της τρέχουσας νομοθετικής περιόδου. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη αντιμετώπισης όλων των πτυχών της υποβάθμισης του εδάφους, με έμφαση στα θέματα της ρύπανσης του εδάφους, της δέσμευσης γης λόγω της εξάπλωσης των πόλεων και των υποδομών τους, καθώς και της συρρίκνωσης της οργανικής ύλης στα γεωργικά εδάφη, δεδομένου ότι τα φαινόμενα αυτά έχουν ιδιαίτερα βαθύ και δυνητικά μη αναστρέψιμο αντίκτυπο στην υγεία του εδάφους και στην ικανότητά του να προσπορίζει οικοσυστημικά οφέλη. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Υπάρχει μεγάλη ποικιλία εδαφών στην Ευρώπη, η οποία αντικατοπτρίζει τις διαφορές όσον αφορά το κλίμα, τη γεωλογία και τη χρήση της γης. Οι απειλές στις οποίες εκτίθενται τα εδάφη διαφέρουν επίσης ως προς τον τύπο και την ένταση και, ως εκ τούτου, οι πολιτικές που αναπτύσσονται για την πρόληψη της υποβάθμισης του εδάφους απαιτούν προσαρμογή στα διαφορετικά γεωγραφικά και πολιτισμικά πλαίσια. Η νομοθεσία για την προστασία του εδάφους στα κράτη μέλη είναι ετερογενής και κατακερματισμένη και δεν υπάρχει πρόνοια για πολλές απειλές του εδάφους στην πολιτική και το νομοθετικό πλαίσιο πολλών κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης την επιτακτική και επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των ανθρωπογενών επιπτώσεων στα εδάφη λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά σθεναρά να ενσωματωθούν στη νέα στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος δράσεις κατά της διάβρωσης και της απερήμωσης που συνδέονται με ακραίες πλημμύρες, ξηρασίες και πυρκαγιές. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τη δέσμευση γης που οφείλεται σε διαδικασίες αστικοποίησης, οι οποίες, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, αφορούν τα γόνιμα εδάφη των πεδιάδων και των παράκτιων ζωνών. Ο στόχος «μηδενική καθαρή δέσμευση γης» που πρέπει να επιδιωχθεί έως το 2050 πρέπει να συνοδεύεται από κίνητρα για την ενθάρρυνση της επαναχρησιμοποίησης εγκαταλελειμμένων τοποθεσιών και την αποκατάσταση αχρησιμοποίητων υδατοστεγών επιφανειών. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα —συμβατή με το ζητούμενο της κυκλικής και αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων οικονομίας— τη διασφάλιση της οικολογικής παραγωγικότητας των ευρωπαϊκών εδαφών και, ως εκ τούτου, τη μείωση των συνεπειών της ζήτησης της ΕΕ στις τρίτες χώρες. Θεωρεί δε απόλυτη προτεραιότητα την ολοκλήρωση των πρωτοβουλιών για παροχή εγγυήσεων μηδενικής αποψίλωσης στο διεθνές εμπόριο. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Στις 20 Μαΐου 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της για μια στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030. Στην ανακοίνωση αυτή επισημαίνεται ότι «το έδαφος είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός μη ανανεώσιμος πόρος, με ζωτική σημασία για την ανθρώπινη υγεία και την οικονομική ευρωστία, καθώς και για την παραγωγή τροφίμων και νέων φαρμάκων» (1) και τονίζει την ανάγκη αντιμετώπισης της δέσμευσης γης και αποκατάστασης των οικοσυστημάτων του εδάφους. Ανακοινώνει τη δέσμευση της Επιτροπής να επικαιροποιήσει τη θεματική στρατηγική για το έδαφος το 2021 και να αναλάβει μια αποστολή στον τομέα της «υγείας του εδάφους και των τροφίμων» στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», προκειμένου να αναπτυχθούν λύσεις για την αποκατάσταση της υγείας και των λειτουργιών του εδάφους. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στις 28 Απριλίου 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την προστασία του εδάφους, στο οποίο τονίζεται η ανάγκη προστασίας, βιώσιμης διαχείρισης και αποκατάστασης των εδαφών της Ευρώπης, για τη διατήρηση του πολυλειτουργικού τους ρόλου και την ικανότητάς τους να στηρίζουν την παραγωγή υγιεινών τροφίμων και πρώτων υλών και να παρέχουν στην κοινωνία πληθώρα οικοσυστημικών υπηρεσιών. Το ψήφισμα τονίζει ότι τα υγιή εδάφη είναι απαραίτητα για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής ουδετερότητας και της αποκατάστασης της βιοποικιλότητας. Διαμαρτύρεται επίσης για την έλλειψη ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τα διαφορετικά καθεστώτα προστασίας του εδάφους και καλεί την Επιτροπή «να σχεδιάσει ένα κοινό νομικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ, με πλήρη σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, για την προστασία και τη βιώσιμη χρήση του εδάφους». |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στις 9 Ιουνίου 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την προτεινόμενη ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, εγκρίνοντας ψήφισμα στο οποίο, μεταξύ σχεδόν 200 συστάσεων, τονίζεται σε μεγάλο βαθμό ο κεντρικός ρόλος της βιοποικιλότητας του εδάφους. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί εκ νέου την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για τη θέσπιση κοινού νομικού πλαισίου για την προστασία του εδάφους και για την «αποτελεσματική ενσωμάτωση της προστασίας αυτής σε όλες τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ». Στο ψήφισμά του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισημαίνει επίσης ότι «η ΕΕ έχει δεσμευτεί να επιτύχει ουδετερότητα ως προς την υποβάθμιση της γης έως το 2030, αλλά ο στόχος αυτός είναι απίθανο να επιτευχθεί», όπως συνάγεται από ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (2). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Στις 17 Νοεμβρίου 2021, η Επιτροπή δημοσίευσε, στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα, την πρότασή της για μια στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος, με υπότιτλο «Αποκομίζοντας τα οφέλη του υγιούς εδάφους για τους ανθρώπους, τα τρόφιμα, τη φύση και το κλίμα». |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η πρόταση της Επιτροπής αναβαθμίζει την προηγούμενη στρατηγική για το έδαφος, σύμφωνα με τη στρατηγική αποστολή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και της κρίσης βιοποικιλότητας και για την υποστήριξη της φιλοδοξίας της ΕΕ για παγκόσμια δράση σχετικά με το έδαφος. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η στρατηγική έχει ως στόχο να συμβάλει αποφασιστικά στην επίτευξη πολλών στόχων της Πράσινης Συμφωνίας, μεταξύ των οποίων: καταπολέμηση της απερήμωσης και αποκατάσταση των υποβαθμισμένων γαιών και εδαφών, καθώς και επιδίωξη της επίτευξης ενός κόσμου με μηδενική υποβάθμιση της γης (στόχος βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) 15.3)· συμβολή στην απορρόφηση των αερίων του θερμοκηπίου· επίτευξη καλής οικολογικής και χημικής κατάστασης στα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα έως το 2027· μείωση των απωλειών θρεπτικών συστατικών κατά 50 % και της συνολικής χρήσης και του κινδύνου των φυτοφαρμάκων κατά 50 % έως το 2030· μείωση της ρύπανσης του εδάφους σε επίπεδα που δεν θεωρούνται πλέον επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία και τα φυσικά οικοσυστήματα, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από τοξικές ουσίες έως το 2050· και επίτευξη μηδενικής καθαρής δέσμευσης γης έως το 2050 (3). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Στη στρατηγική το «υγιές έδαφος» ορίζεται ως το έδαφος που βρίσκεται σε καλή χημική, βιολογική και φυσική κατάσταση και, ως εκ τούτου, είναι σε θέση να παρέχει συνεχώς όσο το δυνατόν περισσότερες από τις αναμενόμενες οικοσυστημικές υπηρεσίες, όπως η παροχή τροφίμων και βιομάζας, η αποθήκευση και διήθηση νερού, η ανακύκλωση των ανόργανων θρεπτικών συστατικών, η υποστήριξη της ζωής και της βιοποικιλότητας, η αποθήκευση άνθρακα και η υποστήριξη των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, των τοπίων και της πολιτισμικής κληρονομιάς. Ο ορισμός αυτός συνάδει με τον ορισμό που παρέχει ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών (4). Στο όραμα που περιγράφεται στη στρατηγική, η καλή υγεία του εδάφους πρέπει να επιτευχθεί έως το 2050, μέσω δεσμεύσεων για τη βιώσιμη χρήση της γης και προσπάθειες αποκατάστασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι, επί του παρόντος, το 60 % έως 70 % των εδαφών της ΕΕ είναι μη υγιή ως άμεσο αποτέλεσμα των σημερινών μεθόδων διαχείρισής τους (5) με έντονες διαφορές ανά χώρα. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι ο στόχος, έως το 2030, 75 % των εδαφών να είναι υγιή μέσω μιας ριζικής αλλαγής στις τρέχουσες μεθόδους διαχείρισης γης είναι και εφικτός και απαραίτητος» (6). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Στόχος της στρατηγικής είναι να διασφαλίσει το ίδιο επίπεδο προστασίας του εδάφους με αυτό που υπάρχει για τα ύδατα και τον αέρα, υπερνικώντας την έλλειψη νομοθεσίας για το έδαφος σε επίπεδο ΕΕ. Ως εκ τούτου, εξαγγέλλεται νέο νομοθέτημα για την υγεία του εδάφους έως το 2023, μετά από εκτίμηση επιπτώσεων, έλεγχο επικουρικότητας και διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη. Το νέο νομοθέτημα για την υγεία του εδάφους θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις διασυνοριακές επιπτώσεις της υποβάθμισης του εδάφους και να διασφαλίσει τη συνοχή των πολιτικών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η στρατηγική περιλαμβάνει έναν συνδυασμό νέων εθελοντικών και νομικά δεσμευτικών μέτρων, τα οποία θα αναπτυχθούν με πλήρη σεβασμό της επικουρικότητας και θα βασιστούν στις υφιστάμενες εθνικές πολιτικές για το έδαφος με στόχο:






  — | την ενίσχυση της προστασίας των οργανικών εδαφών και των τυρφώνων· |
| --- | --- | --- |

2.9.

—

την ενίσχυση της προστασίας των οργανικών εδαφών και των τυρφώνων·

| — | τη στήριξη της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για βιώσιμους κύκλους άνθρακα, συμπεριλαμβανομένης της επιβράβευσης των πρακτικών δέσμευσης του άνθρακα στα γεωργικά εδάφη· |
| --- | --- |

—

τη στήριξη της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για βιώσιμους κύκλους άνθρακα, συμπεριλαμβανομένης της επιβράβευσης των πρακτικών δέσμευσης του άνθρακα στα γεωργικά εδάφη·

| — | τη στήριξη της επαναχρησιμοποίησης των εδαφών εκσκαφής, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης ενός «διαβατηρίου» προκειμένου να διασφαλιστεί ότι μεταφέρονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και επαναχρησιμοποιούνται με ασφαλή τρόπο· |
| --- | --- |

—

τη στήριξη της επαναχρησιμοποίησης των εδαφών εκσκαφής, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης ενός «διαβατηρίου» προκειμένου να διασφαλιστεί ότι μεταφέρονται, υποβάλλονται σε επεξεργασία και επαναχρησιμοποιούνται με ασφαλή τρόπο·

| — | την απαίτηση από τα κράτη μέλη να θέσουν, έως το 2023, εθνικούς στόχους για τη μείωση της γης που καταλαμβάνουν νέοι οικισμοί και υποδομές, σύμφωνα με τον στόχο της «μηδενικής καθαρής δέσμευσης γης» έως το 2050 και να θεσπίσουν μια ιεραρχία για την καλύτερη χρήση των αστικών εδαφών, δίνοντας προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση του δομημένου περιβάλλοντος και καταργώντας σταδιακά τα τοπικά φορολογικά οφέλη για τον αστικό μετασχηματισμό της γεωργικής γης· |
| --- | --- |

—

την απαίτηση από τα κράτη μέλη να θέσουν, έως το 2023, εθνικούς στόχους για τη μείωση της γης που καταλαμβάνουν νέοι οικισμοί και υποδομές, σύμφωνα με τον στόχο της «μηδενικής καθαρής δέσμευσης γης» έως το 2050 και να θεσπίσουν μια ιεραρχία για την καλύτερη χρήση των αστικών εδαφών, δίνοντας προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση του δομημένου περιβάλλοντος και καταργώντας σταδιακά τα τοπικά φορολογικά οφέλη για τον αστικό μετασχηματισμό της γεωργικής γης·

| — | την προώθηση της ανακύκλωσης οργανικών υλών, όπως τα προϊόντα λιπασματοποίησης, χώνευσης, ιλύος καθαρισμού λυμάτων, μεταποιημένης κοπριάς και άλλων γεωργικών καταλοίπων, με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο· |
| --- | --- |

—

την προώθηση της ανακύκλωσης οργανικών υλών, όπως τα προϊόντα λιπασματοποίησης, χώνευσης, ιλύος καθαρισμού λυμάτων, μεταποιημένης κοπριάς και άλλων γεωργικών καταλοίπων, με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο·

| — | την αξιολόγηση, προστασία και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας του εδάφους· |
| --- | --- |

—

την αξιολόγηση, προστασία και αποκατάσταση της βιοποικιλότητας του εδάφους·

| — | την ολοκλήρωση και τον συντονισμό της διαχείρισης του εδάφους και των υδάτων και την προώθηση της υιοθέτησης λύσεων που βασίζονται στη φύση για τη διαχείριση των επιφανειακών και των όμβριων υδάτων· |
| --- | --- |

—

την ολοκλήρωση και τον συντονισμό της διαχείρισης του εδάφους και των υδάτων και την προώθηση της υιοθέτησης λύσεων που βασίζονται στη φύση για τη διαχείριση των επιφανειακών και των όμβριων υδάτων·

| — | τη στήριξη της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους στη γεωργία· |
| --- | --- |

—

τη στήριξη της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους στη γεωργία·

| — | την παρακολούθηση των τάσεων απερήμωσης και τη λήψη μέτρων για τον μετριασμό και την πρόληψη της υποβάθμισης του εδάφους· |
| --- | --- |

—

την παρακολούθηση των τάσεων απερήμωσης και τη λήψη μέτρων για τον μετριασμό και την πρόληψη της υποβάθμισης του εδάφους·

| — | την πρόληψη της ρύπανσης του εδάφους με τη ρύθμιση και τον περιορισμό της χρήσης και της απελευθέρωσης μικροπλαστικών, πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS) και άλλων τοξικών χημικών ουσιών στο έδαφος· |
| --- | --- |

—

την πρόληψη της ρύπανσης του εδάφους με τη ρύθμιση και τον περιορισμό της χρήσης και της απελευθέρωσης μικροπλαστικών, πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS) και άλλων τοξικών χημικών ουσιών στο έδαφος·

| — | τη συνεργασία με τα κράτη μέλη για τον εντοπισμό μολυσμένων περιοχών και την αποκατάστασή τους· |
| --- | --- |

—

τη συνεργασία με τα κράτη μέλη για τον εντοπισμό μολυσμένων περιοχών και την αποκατάστασή τους·

| — | την αξιολόγηση της σκοπιμότητας καθιέρωσης πιστοποιητικού υγείας του εδάφους για τις συναλλαγές γης· |
| --- | --- |

—

την αξιολόγηση της σκοπιμότητας καθιέρωσης πιστοποιητικού υγείας του εδάφους για τις συναλλαγές γης·

| — | τη βελτίωση των δραστηριοτήτων παρακολούθησης του εδάφους και την υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων για τη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών· |
| --- | --- |

—

τη βελτίωση των δραστηριοτήτων παρακολούθησης του εδάφους και την υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων για τη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών·

| — | την ουσιαστική χρηματοδότηση ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με τη βιοποικιλότητα του εδάφους και λύσεων για την υποβάθμιση και τη μόλυνση του εδάφους· |
| --- | --- |

—

την ουσιαστική χρηματοδότηση ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με τη βιοποικιλότητα του εδάφους και λύσεων για την υποβάθμιση και τη μόλυνση του εδάφους·

| — | την εφαρμογή της επικοινωνίας, της εκπαίδευσης και της συμμετοχής των πολιτών για την προώθηση της υγείας του εδάφους. |
| --- | --- |

—

την εφαρμογή της επικοινωνίας, της εκπαίδευσης και της συμμετοχής των πολιτών για την προώθηση της υγείας του εδάφους.

| 2.10. | Στη γνωμοδότησή της NAT/713, του 2017, με τίτλο Xρήση της γης για βιώσιμη παραγωγή τροφίμων και οικοσυστημικές υπηρεσίες, η ΕΟΚΕ συμφώνησε ως προς την κρίσιμη σημασία ενός επικαιροποιημένου πλαισίου πολιτικής της ΕΕ για τη βιώσιμη χρήση και προστασία του εδάφους, ιδίως όσον αφορά το γεωργικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένου του ορισμού της καλής κατάστασης του εδάφους και της ομοιόμορφης ορολογίας και εναρμονισμένων κριτηρίων για την παρακολούθηση και ζήτησε να ενσωματωθούν οι αρχές της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους στα μέτρα πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος με ορίζοντα το 2030, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας και στο όραμά της να μετατρέψει τις απειλές της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος σε ευκαιρία για τη μετατροπή της ΕΕ σε μια σύγχρονη, ανταγωνιστική και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων οικονομία. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον στρατηγικό ρόλο που διαδραματίζουν τα υγιή εδάφη, τα οποία, στο σύνολό τους και με την ποικιλομορφία τους, αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα φυσικά πλεονεκτήματα στα οποία μπορούν να βασίζονται οι πολίτες για την ευημερία και την ασφάλειά τους. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το έδαφος είναι ένας μοναδικός και περιορισμένος πόρος, που υφίσταται πολλές απειλές. Η υποβάθμιση του εδάφους και η συνακόλουθη απώλεια γονιμότητας μπορούν να συμβάλουν στο ευρωπαϊκό αποτύπωμα στα παγκόσμια εδάφη, οδηγώντας σε αυξημένη εξάρτηση από τις εισαγωγές τροφίμων και μη εδώδιμων πρώτων υλών από τρίτες χώρες στις οποίες η ανάπτυξη ακατάλληλων καλλιεργειών ενεργοποιεί διεργασίες υποβάθμισης του εδάφους, οι οποίες συνδέονται με την αποψίλωση των δασών και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την απόλυτη προϋπόθεση και ανάγκη ολοκλήρωσης των πρωτοβουλιών για την παροχή εγγυήσεων μηδενικής αποψίλωσης στο εμπόριο με τρίτες χώρες. Θεωρεί δε ότι αποτελεί προτεραιότητα —σύμφωνη με το ζητούμενο της δημιουργίας κυκλικής και αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων οικονομίας— τη μείωση των επιπτώσεων της εσωτερικής ζήτησης μέσω της διασφάλισης και της αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης οικολογικής παραγωγικότητας των ευρωπαϊκών εδαφών. Μια πιο βιώσιμη χρήση του εδάφους, με βάση τις αρχές της αγροοικολογίας, μπορεί να έχει μεγάλη διαφορά, τόσο σε ευρωπαϊκή όσο και σε παγκόσμια κλίμακα, όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και των ΣΒΑ της Ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Είναι αναγκαίο να ξεπεραστεί η απλουστευτική αντίληψη του εδάφους ως απλής βάσης οικισμών και δραστηριοτήτων· δεδομένου ότι το έδαφος είναι ένα σύνθετο βιοτικό σύστημα από το οποίο εξαρτάται η παροχή οικοσυστημικών υπηρεσιών και βασικών αγαθών, η διαχείρισή του απαιτεί κατάλληλη επιστασία, συμπεριλαμβανομένης της φροντίδας της γης από τους ιδιοκτήτες και τους χρήστες της, της υπευθυνότητας των τοπικών διαχειριστών και του ρόλου των εθνικών κυβερνήσεων. Η Ευρώπη καλείται να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο, δεδομένου ότι οι προκλήσεις της επισιτιστικής ασφάλειας, της αποθήκευσης υδάτων, της διατήρησης της βιοποικιλότητας και της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής συνδέονται αυστηρά με την ορθή διαχείριση του εδάφους. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη η στρατηγική για το έδαφος να χρησιμοποιεί δίκαιες μεθόδους και μέσα, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας, για τη βιώσιμη διαχείριση των εδαφών: σε κάθε επίπεδο διακυβέρνησης στον τομέα της γης πρέπει να ανατεθούν τα κατάλληλα καθήκοντα και αρμοδιότητες, καθώς και να διατεθούν επαρκείς πόροι για την κατανομή των κονδυλίων. Η ΕΟΚΕ, ζητά, ωστόσο, μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των επιχειρήσεων, με επιμερισμό των ευθυνών και των πόρων για την επίτευξη του στόχου της καταπολέμησης της υποβάθμισης του εδάφους. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Για την εφαρμογή της στρατηγικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει τη θέσπιση νομοθετήματος για την υγεία του εδάφους. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ συνιστά να διενεργηθεί η προγραμματισμένη εκτίμηση αντικτύπου και, στη συνέχεια, να αποφασιστούν τα καταλληλότερα μέσα. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης το πλαίσιο να βασιστεί στις ακόλουθες αρχές, με σκοπό να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους φορείς που δραστηριοποιούνται στους οικονομικούς κλάδους που συνδέονται με το έδαφος και τη χρήση του:






  — | παροχή σαφούς ορισμού των «υγιών εδαφών», δεικτών και τιμών κατωφλίου που αναπτύσσονται σε επιστημονικά ορθή βάση· |
| --- | --- | --- |

3.7.

—

παροχή σαφούς ορισμού των «υγιών εδαφών», δεικτών και τιμών κατωφλίου που αναπτύσσονται σε επιστημονικά ορθή βάση·

| — | καθορισμός σαφών στόχων για το 2030 με βάση τον ορισμό των «υγιών εδαφών»· |
| --- | --- |

—

καθορισμός σαφών στόχων για το 2030 με βάση τον ορισμό των «υγιών εδαφών»·

| — | εξασφάλιση επαρκούς επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας και δράσης για το κλίμα· |
| --- | --- |

—

εξασφάλιση επαρκούς επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας και δράσης για το κλίμα·

| — | πλήρης σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας, δεδομένης της ανομοιογένειας των εδαφών, της ποικιλίας των χρήσεων και των απαιτήσεων χρήσης, των διαφορετικών γεωλογικών, κλιματικών συνθηκών και συνθηκών του τοπίου, καθώς και των διαφοροποιημένων κινδύνων και των υφιστάμενων εθνικών κανόνων· |
| --- | --- |

—

πλήρης σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας, δεδομένης της ανομοιογένειας των εδαφών, της ποικιλίας των χρήσεων και των απαιτήσεων χρήσης, των διαφορετικών γεωλογικών, κλιματικών συνθηκών και συνθηκών του τοπίου, καθώς και των διαφοροποιημένων κινδύνων και των υφιστάμενων εθνικών κανόνων·

| — | ιεράρχηση της λήψης μέτρων για την εκπαίδευση, την παροχή συμβουλών, τη μεταφορά γνώσεων και την παροχή κινήτρων για την προστασία του εδάφους έναντι πρόσθετων νομικών υποχρεώσεων· |
| --- | --- |

—

ιεράρχηση της λήψης μέτρων για την εκπαίδευση, την παροχή συμβουλών, τη μεταφορά γνώσεων και την παροχή κινήτρων για την προστασία του εδάφους έναντι πρόσθετων νομικών υποχρεώσεων·

| — | διατήρηση του διοικητικού φόρτου για όλους τους παράγοντες σε εύλογο επίπεδο, με τη διασφάλιση παράλληλα της οικονομικής προσιτότητάς του. |
| --- | --- |

—

διατήρηση του διοικητικού φόρτου για όλους τους παράγοντες σε εύλογο επίπεδο, με τη διασφάλιση παράλληλα της οικονομικής προσιτότητάς του.

| 3.8. | Η νέα πρόταση για την προστασία του εδάφους πρέπει να δημιουργήσει συνέργειες με τη νομοθεσία για το κλίμα, τα ύδατα, τον αέρα και τη βιοποικιλότητα, καθώς και με την κοινή γεωργική πολιτική. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλέψει την παρουσίαση του πλαισίου, για να καταστεί δυνατή η ευρύτερη συζήτηση του περιεχομένου του με τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, πριν από την υποβολή του για τελική έγκριση εντός της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Μεταξύ των μορφών υποβάθμισης του εδάφους, μία από τις σοβαρότερες και δυσκολότερες να αντιστραφεί είναι σίγουρα η δέσμευση γης που συνδέεται με τις διαδικασίες αστικοποίησης: κατά την περίοδο 2012-2018, η κατάληψη γης στην ΕΕ των 28 πραγματοποιήθηκε με ρυθμό 539 km2/έτος, με το 78 % της γης να καταλαμβάνεται εις βάρος των γεωργικών εκτάσεων και μόνο το 13 % της αστικής ανάπτυξης να πραγματοποιείται σε ανακυκλωμένες εκτάσεις (7). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο στόχος της «μηδενικής καθαρής δέσμευσης γης» έως το 2050 πρέπει να συνοδεύεται από συντομότερους ενδιάμεσους και ρεαλιστικούς στόχους, οι οποίοι θα υποστηρίζονται από κίνητρα για την ενθάρρυνση της επαναχρησιμοποίησης εγκαταλελειμμένων οικισμών και την αποκατάσταση αχρησιμοποίητων σφραγισμένων επιφανειών. Στους στόχους μείωσης της δέσμευσης γης για λόγους εξάπλωσης των πόλεων και των υποδομών τους μπορούν και πρέπει να συνεκτιμώνται οι διαφορετικές δημογραφικές εξελίξεις στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην προστασία και την αποκατάσταση των παράκτιων ζωνών, ιδίως της ακτής της Μεσογείου, η οποία έχει υποστεί εκτεταμένες διαδικασίες αστικοποίησης, προκαλώντας σημαντικές ζημίες στην παράκτια βιοποικιλότητα και τον τουρισμό. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τα αδιατάρακτα εδάφη των φυσικών οικοσυστημάτων αποτελούν βασική πηγή υποστήριξης της βιοποικιλότητας και φυσική δεξαμενή άνθρακα, η οποία πρέπει να διατηρηθεί. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η στρατηγική για το έδαφος πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην προστασία των εδαφών αυτών και της σχετικής βλάστησης, διατηρώντας την ακεραιότητά τους και υποστηρίζοντας τη διαχείρισή τους μέσω της κατάλληλης κτηνοτροφίας ή καλλιέργειας. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Θα πρέπει να δοθεί ειδική υποστήριξη στη διατήρηση των μόνιμων βοσκότοπων και χορτολιβαδικών εκτάσεων, δεδομένου ότι η ορθή διαχείρισή τους μέσω της βιώσιμης κτηνοτροφίας μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση των πλούσιων σε άνθρακα εδαφών τους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η οργανική ύλη του εδάφους αποτελεί βασική συνιστώσα για τη ρύθμιση της ικανότητας του εδάφους να στηρίζει υψηλό επίπεδο βιοποικιλότητας και να παρέχει οικοσυστημικές υπηρεσίες που σχετίζονται με τη γονιμότητα του εδάφους, καθώς και να αποτελεί απόθεμα άνθρακα που απομακρύνεται από την ατμόσφαιρα. Η μείωση της οργανικής ύλης στα ευρωπαϊκά εδάφη αποτελεί σημαντική αιτία ανησυχίας, κυρίως λόγω της απώλειας γονιμότητας και των κινδύνων απερήμωσης που αυτή συνεπάγεται, αλλά και λόγω των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκύπτουν: έχει υπολογιστεί ότι οι εκπομπές αυτές υπερβαίνουν τους 170 μεγατόνους CO2 ετησίως (8) ή το 4 % των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ των 27, οι οποίες σχετίζονται κυρίως με την αλλαγή της χρήσης γης σε οργανικά και τυρφώδη εδάφη. Η νέα στρατηγική για το έδαφος θα πρέπει να εξασφαλίζει την προστασία των τυρφώνων και των υγροβιοτόπων και να υποστηρίζει επαρκώς τους γεωργούς με νέες μορφές εσόδων όταν επιλέγουν πρακτικές βασισμένες σε αγροοικολογικές έννοιες, οι οποίες ευνοούν τη διατήρηση και την αύξηση της οργανικής ύλης στα εδάφη. Θα πρέπει δε να δοθεί προτεραιότητα στη διάδοση γνώσεων σχετικών με τις ορθές πρακτικές και τη βιώσιμη διαχείριση των γεωργικών εδαφών με έμφαση στους μικροκαλλιεργητές. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Εκτός από τη σημασία της παρουσίας οργανικής ύλης στα εδάφη, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της αποφυγής της εξάντλησης ή απώλειας ανόργανων θρεπτικών ουσιών του εδάφους. Η χρήση λιπασμάτων πρέπει να αναλογεί στις ανάγκες των καλλιεργειών, πρέπει να αποφεύγεται η κατάχρηση και να επιδιωχθεί η μείωση κατά 50 % της διαρροής αζώτου και φωσφόρου από τα εδάφη έως το 2030, σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Τα εδάφη που έχουν υποστεί παρελθούσες ή πρόσφατες βιομηχανικές μολύνσεις εξακολουθούν να αποτελούν απειλή για τη δημόσια υγεία και τη χημική κατάσταση των υδάτινων πόρων· 2,8 εκατομμύρια περιοχές στην ΕΕ έχουν ενδεχομένως μολυσμένο έδαφος, εκ των οποίων περίπου 390 000 χρειάζονται αποκατάσταση (9). Οι αποφάσεις σχετικά με τον τρόπο αποκατάστασής τους θα πρέπει να λαμβάνονται σύμφωνα με βιώσιμα κριτήρια αποκατάστασης και στη βάση ειδικών ανά τοποθεσία αναλύσεων κινδύνου. Η ΕΟΚΕ προσδοκά ότι από τη στρατηγική θα προκύψουν, με βάση τις πλέον προηγμένες εθνικές εμπειρίες, ομοιογενείς μέθοδοι και κριτήρια για τη διεξαγωγή αυτών των διαδικασιών, ώστε να αποφεύγονται οι σημαντικές ασυνέπειες που διαπιστώνονται μεταξύ των διαφόρων εθνικών ρυθμίσεων. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ, εκτιμώντας ότι η στρατηγική επικεντρώνεται στη βασική έννοια του «υγιούς εδάφους» (10), τονίζει την ανάγκη ανάπτυξης ενός συστήματος αποτελεσματικών δεικτών για τη σαφή οριοθέτηση της κατάστασης της υγείας των εδαφών σε έναν δείκτη υγείας του εδάφους, των γενικών στόχων που πρέπει να επιτευχθούν και της σύνδεσής τους με την ποικιλομορφία των ευρωπαϊκών εδαφοκλιματικών συνθηκών. Για την εποπτεία της επίτευξης των στόχων αυτών, πρέπει να υπάρχουν αξιόπιστα μέσα για την αδιαμφισβήτητη εκτίμηση του δείκτη υγείας του εδάφους σε επίπεδο μεμονωμένου αγροτεμαχίου. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να αυξηθεί το επίπεδο ευαισθητοποίησης και γνώσης σχετικά με το έδαφος, την οικολογία και τις λειτουργίες του. Για τον σκοπό αυτό, είναι αναγκαίο να υποστηριχθούν προγράμματα ενημέρωσης των πολιτών και η εκπαίδευση στα σχολεία, καθώς και η κατάρτιση των γεωργών και, γενικότερα, των επαγγελματιών που ασχολούνται με τη γη και το έδαφος, σε παραδοσιακούς ή αναδυόμενους τομείς της βιοοικονομίας και της κυκλικής οικονομίας, καθώς και των τοπικών και περιφερειακών φορέων λήψης αποφάσεων από τους οποίους εξαρτώνται οι επιλογές που καθορίζουν τις αλλαγές στη χρήση της γης. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η πρόσβαση σε υγιή εδάφη είναι ζωτικής σημασίας για διάφορους οικονομικούς τομείς· οι θέσεις εργασίας και η ανταγωνιστικότητα δεν θα πρέπει να επηρεάζονται από τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της στρατηγικής. Ειδικότερα, είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί το εισόδημα των αγροτικών κοινοτήτων και των οικογενειών που εξαρτώνται από το έδαφος για να ζήσουν. Η στρατηγική θα πρέπει να διασφαλίζει τη δίκαιη κατανομή του κόστους και των οφελών μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών: οι ευάλωτες ομάδες και περιφέρειες θα πρέπει να προστατεύονται, οι αγρότες που παράγουν για ίδια κατανάλωση θα πρέπει να υποστηρίζονται και θα πρέπει να διατίθενται κονδύλια σε κοινότητες που έχουν ανάγκη. |
| --- | --- |

4.9.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), Στρατηγική για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, https://ec.europa.eu/environment/strategy/biodiversity-strategy-2030_el.

1

(2)  Ειδική έκθεση αριθ. 33/2018: Καταπολέμηση της ερημοποίησης στην ΕΕ: διογκούμενη απειλή που χρήζει περαιτέρω δράσης.

2

Καταπολέμηση της ερημοποίησης στην ΕΕ: διογκούμενη απειλή που χρήζει περαιτέρω δράσης.

(3)  Η στρατηγική αναφέρεται στο έδαφος ως το σύνθετο και βιολογικά ενεργό σύστημα (πεδόσφαιρα) που υποστηρίζει τη χερσαία βλάστηση, βρίσκεται στη διεπαφή μεταξύ της λιθόσφαιρας και της ατμόσφαιρας και αλληλεπιδρά με την υδρόσφαιρα. Δεν περιλαμβάνει θαλάσσια ιζήματα και ιζήματα λιμνών. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του FAO, το έδαφος αποτελεί τη βάση για το 95 % της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων.

3

(4)  Healthy soils are the basis for healthy food production [Τα υγιή εδάφη αποτελούν τη βάση για την παραγωγή υγιεινών τροφίμων], Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών 2015, https://www.fao.org/documents/card/en/c/645883cd-ba28-4b16-a7b8-34babbb3c505/.

4

Healthy soils are the basis for healthy food production

(5)  «Φροντίδα του εδάφους σημαίνει φροντίδα για τη ζωή», έκθεση του Συμβουλίου αποστολής για την Υγεία του Εδάφους και τα Τρόφιμα, Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2020, https://op.europa.eu/en/web/eu-law-and-publications/publication-detail/-/publication/32d5d312-b689-11ea-bb7a-01aa75ed71a1.

5

(6)  Ό.π.

6

(7)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2020), Δέσμευση γης στην Ευρώπη — Αξιολόγηση δείκτη, https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/land-take-3/assessment.

7

(8)  Τεχνική έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2015), Soil threats in Europe: status, methods, drivers and effects on ecosystem services, technical report [Απειλές του εδάφους στην Ευρώπη: κατάσταση, μέθοδοι, παράγοντες και επιπτώσεις στις υπηρεσίες οικοσυστήματος] https://esdac.jrc.ec.europa.eu/public_path/shared_folder/doc_pub/EUR27607.pdf

8

Soil threats in Europe: status, methods, drivers and effects on ecosystem services, technical report

(9)  Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2018), Status of local soil contamination in Europe [Κατάσταση της κατά τόπους μόλυνσης του εδάφους στην Ευρώπη] https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC107508

9

(10)  «Όραμα και στόχοι: επίτευξη καλής υγείας του εδάφους έως το 2050», Ευρωπαϊκή Επιτροπή 2021, Στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος με ορίζοντα το 2030, https://ec.europa.eu/environment/publications/eu-soil-strategy-2030_el.

10

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/137 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/137

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ»

[COM(2021) 345 final]

(2022/C 290/22)

| Εισηγήτρια: | η κ. Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Piroska KÁLLAY |

Εισηγήτρια:

η κ. Lidija PAVIĆ-ROGOŠIĆ

Συνεισηγήτρια:

η κ. Piroska KÁLLAY

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.2.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 222/1/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 10.8.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.2.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

222/1/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί σε γενικές γραμμές το μακρόπνοο όραμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις αγροτικές περιοχές. Οι προτάσεις για ένα σχέδιο δράσης, συμπεριλαμβανομένου ενός αγροτικού συμφώνου με τη συμμετοχή φορέων σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο για την προαγωγή του οράματος, είναι επίσης ευπρόσδεκτες, όπως και οι προτάσεις για τη δημιουργία ενός παρατηρητηρίου της ΕΕ για τις αγροτικές περιοχές και ενός μηχανισμού θωράκισης των εν λόγω περιοχών. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ωστόσο, δεν είναι σαφές ποια θα είναι η επίδραση του σχεδιασμού και του περιεχομένου της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) και των αντίστοιχων νέων στρατηγικών σχεδίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε κάθε κράτος μέλος ως προς το μακρόπνοο όραμα και πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει τη συνέπεια και την προστιθέμενη αξία μεταξύ της ΚΓΠ και άλλων πολιτικών. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεραιότητες του σχεδίου δράσης να γίνουν οι αγροτικές περιοχές ισχυρότερες, συνδεδεμένες, ανθεκτικές και ευημερούσες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευημερία, η οποία ορίζεται ως ένας κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμος τρόπος ζωής, πρέπει να αφορά όλους τους κατοίκους, όπου και αν ζουν. Εάν υλοποιηθεί το σχέδιο δράσης, θα υπάρξουν πραγματικές βάσεις για ένα αισιόδοξο και βέβαιο μέλλον για την ευρωπαϊκή ύπαιθρο. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύεται να επιτύχει αποτελέσματα μέσω του αγροτικού συμφώνου και σχεδίου δράσης. Ωστόσο, πολλά εξαρτώνται από την αποδοχή όλων των κρατών μελών, των περιφερειών και των τοπικών κοινοτήτων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Συμβούλιο των Υπουργών, κάθε Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών και η ίδια, όπως και οι οργανώσεις και τα δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών, έχουν ο καθένας την αποστολή τους ώστε να κάνουν το όραμα πραγματικότητα. Ο βασικός παράγοντας για την πραγμάτωση του οράματος είναι η ύπαρξη ενός πλήρως χρηματοδοτούμενου σχεδίου δράσης με σαφείς στόχους και ημερομηνίες για διαφανείς μετρήσεις. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενισχυμένη πολιτική αγροτικής θωράκισης και τη δημιουργία ενός άμεμπτου παρατηρητηρίου για την εποπτεία της συντελούμενης προόδου (1). Η ανταλλαγή πληροφοριών και ο διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και τους εταίρους της κοινωνίας των πολιτών είναι ουσιαστικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να υποστηρίξει αυτό το έργο, συμβάλλοντας για παράδειγμα στο έργο της νέας θεματικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Δικτύου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΔΑΑ) για την αγροτική θωράκιση. |
| --- | --- |

1.5.

Συστάσεις

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να επιδειχθεί περισσότερη και διαρκής δέσμευση και ότι απαιτείται ενδυνάμωση των τοπικών συμμετοχικών οργανώσεων αγροτικών και αστικών περιοχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών έτσι ώστε το όραμα να γίνει πλήρως κατανοητό και συμπεριληπτικό. Το Ευρωπαϊκό Αγροτικό Κοινοβούλιο και άλλα υπάρχοντα δίκτυα, καθώς και η σημερινή διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, θα πρέπει να συμβάλουν σημαντικά στην προώθηση των απόψεων των τοπικών κοινοτήτων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το αγροτικό δίκτυο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και οι ομάδες διαλόγου των πολιτών, με επικεφαλής διάφορες γενικές διευθύνσεις, πρέπει να προωθήσουν αμφίδρομες και διαφανείς διαδικασίες υποβολής εκθέσεων. Αν και εκτιμά τις δεσμεύσεις υπέρ της θωράκισης των αγροτικών περιοχών βάσει του ερευνητικού προγράμματος «Ορίζων», η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι περισσότερες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει να επιδείξουν την απαρέγκλιτη προσήλωσή τους στο όραμα. Ειδικότερα, η αγροτική θωράκιση θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» και το πρόγραμμα Erasmus+. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το αγροτικό σύμφωνο σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει ένα μοντέλο διακυβέρνησης που θα περιλαμβάνει την τοπική αυτοδιοίκηση και τις τοπικές επιχειρήσεις (τόσο τις ιδιωτικές όσο και τις μη κερδοσκοπικές) σε συνεργασία με τοπικές δημοκρατικές δομές και δομές κοινωνικών εταίρων, έτσι ώστε να ακούγεται η φωνή κάθε τόπου και να μπορεί να εφαρμοστεί με επιτυχία το μακρόπνοο όραμα. Το σύμφωνο θα πρέπει να βασιστεί στην εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές από το πρόγραμμα LEADER και την «Τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων» (CLLD) και κάθε προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ θα πρέπει να προάγει την ιδέα σε ολόκληρη την ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι ενεργοί παράγοντες διευκόλυνσης και χρηματοδότες πειραματικών έργων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι κοινές προτεραιότητες θα πρέπει να σχεδιαστούν με τη χρήση μεθόδων από τη βάση προς την κορυφή και να είναι βασισμένες στα δεδομένα. Θα πρέπει να πραγματοποιηθεί επανεκτίμηση των επιπτώσεων της πανδημίας στο σχέδιο δράσης, εξετάζοντας τον αντίκτυπο της αυξημένης ζήτησης σε αγροτικές κατοικίες, νέους επαγγελματικούς χώρους στα χωριά, καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, διευκόλυνση περισσότερων ταξιδιών σε αγροτικές περιοχές και μεγαλύτερη ζήτηση για ψυχαγωγικό, ιατρικό, οικολογικό και πολιτιστικό τουρισμό. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η κατάρτιση ενός χάρτη αγροτικών και αστικών δικαιωμάτων και ευθυνών μπορεί να βοηθήσει περαιτέρω τους πολίτες να κατανοήσουν πώς μπορούν να εκπληρωθούν οι φιλοδοξίες τους για ευημερία και να τους εμπνεύσουν να αναλάβουν δράση, ενώ ο πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων πρέπει να αποτελεί τη βάση για όλες τις δράσεις. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές πληροφορίες

| 2.1. | Περίπου 136 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ αντιστοιχώντας σχεδόν στο 30 % του πληθυσμού της ΕΕ και για πολλούς λόγους, όπως τονίστηκε σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις (2) της ΕΟΚΕ, το χάσμα όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική ευημερία μεταξύ των πολιτών των πόλεων και των πολιτών της υπαίθρου έχει διευρυνθεί. Ενώ οι αγροτικές περιοχές έχουν καθοριστική σημασία για την οικονομική και κοινωνική συνοχή —συμπεριλαμβανομένης της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων—, αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της συρρίκνωσης του πληθυσμού τους, ιδίως δε των νέων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ιστορικά, η στήριξη της υπαίθρου προέρχεται από μια σειρά από διαφορετικά τμήματα και χρηματοδοτικά μέσα σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με έναν τρόπον τινά κατακερματισμένο, ασύνδετο και απογοητευτικά γραφειοκρατικό. Οι δημόσιες παρεμβάσεις είχαν εν μέρει επιτυχία, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές και νησιά, συμβαδίζοντας με τη φθίνουσα οικονομική δραστηριότητα, την κακή ψηφιακή προσβασιμότητα, το κύμα εξόδου των νέων και την απώλεια βασικών δημόσιων υπηρεσιών, δεξιοτήτων αγροτικής βιοτεχνίας, βιοποικιλότητας και πολιτιστικής κληρονομιάς. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ πιστεύει σε μια πολύ πιο ολοκληρωμένη, αλλά δίκαιη, χωροταξική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των εν λόγω ανισορροπιών. Όπως τονίζεται στη γνωμοδότηση NAT/820 Προς μια βιώσιμη αγροτική και αστική ανάπτυξη (3), απαιτείται μια συνολική, διατμηματική και άρτια προσέγγιση που δεν αφήνει κανέναν πολίτη και κανένα τόπο στο περιθώριο. Συνιστάται μια συνεργασία όλων των πολιτών που να βασίζεται στην αμοιβαία κατανόηση και στον σεβασμό τόσο των αγροτικών όσο και των αστικών αγαθών. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Αναγνωρίζοντας το φάσμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι αγροτικές περιοχές, τον Ιούνιο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε μια ανακοίνωση που καθορίζει ένα μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ έως το 2040 (4). Αυτή η ανακοίνωση περιλαμβάνει προτάσεις για ένα αγροτικό σύμφωνο που θα δεσμεύει τους φορείς σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο για την υποστήριξη του οράματος και ένα σχέδιο δράσης για τη στήριξη δυνατότερων, συνδεδεμένων, ανθεκτικών και ευημερουσών αγροτικών περιοχών. Προβλέπει επίσης τη δημιουργία ενός παρατηρητηρίου της ΕΕ για τις αγροτικές περιοχές με στόχο τη βελτίωση της συλλογής και της ανάλυσης των δεδομένων της κατάστασης των αγροτικών περιοχών και ενός μηχανισμού αγροτικής θωράκισης για την εκτίμηση της αναμενόμενης επίδρασης των μειζόνων νομοθετικών πρωτοβουλιών της ΕΕ στις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Αναμένοντας το ενοποιημένο πλαίσιο που αναφέρθηκε παραπάνω, το οποίο μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω στη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ επικροτεί ευρέως το μακρόπνοο όραμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ, και υποστηρίζει την πρωτοβουλία και τη δέσμευση της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα όραμα πρέπει να είναι ευρέως κατανοητό, χωρίς αποκλεισμούς, να εμπνέει και να είναι εφικτό. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δίνεται στις απομακρυσμένες και λιγότερο ανεπτυγμένες αγροτικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των νησιών. Ωστόσο, δεν είναι σαφές ποια θα είναι η επίδραση του σχεδιασμού και του περιεχομένου της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) και των αντίστοιχων νέων στρατηγικών σχεδίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε κάθε κράτος μέλος ως προς το μακρόπνοο όραμα και πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει τη συνέπεια και την προστιθέμενη αξία μεταξύ της ΚΓΠ και άλλων πολιτικών. Η ΚΓΠ πρέπει να είναι σε θέση να συνδυάζει γεωργικές και επισιτιστικές πολιτικές με την εδαφική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξήγαγε ευρεία διαβούλευση τόσο με τους πολίτες της υπαίθρου όσο και με τους πολίτες των πόλεων, και δεσμεύτηκε στενότερα με τις οργανώσεις των συναρμοδίων μέσω πλατφορμών, όπως το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΔΑΑ), και διαβουλεύσεων με συγκεκριμένους συμμετέχοντες (5). Η δέσμευση υποστηρίχθηκε επίσης από τα ερευνητικά σενάρια του Κοινού Κέντρου Ερευνών (6), ενώ η διατμηματική εργασία όσον αφορά το όραμα διεξήχθη εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ επικροτεί μια τέτοια προσέγγιση. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται περισσότερη διαρκής δέσμευση και ενδυνάμωση των τοπικών συμμετοχικών οργανώσεων γεωργικών και αστικών περιοχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου το όραμα να γίνει πλήρως κατανοητό και χωρίς αποκλεισμούς. Το πρόσφατα ιδρυθέν κέντρο αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμμετοχική και διαβουλευτική δημοκρατία θα μπορούσε να αποτελέσει ένα φόρουμ για την ανάπτυξη ορθών πρακτικών και για τη διασφάλιση δεσμών μεταξύ τοπικών και ευρύτερων δομών πολιτικής. Το όραμα αναφέρει συγκεκριμένα το έργο του Ευρωπαϊκού Αγροτικού Κοινοβουλίου ως παράδειγμα παροχής απόψεων της τοπικής κοινότητας και δημιουργίας πλατφόρμας προτεραιοτήτων για τη συνεργασία με τους ανώτερους υπευθύνους χάραξης πολιτικής. Το έργο και οι συνεισφορές άλλων υφιστάμενων δικτύων είναι εξίσου σημαντικές. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Οι τοπικοί σύμβουλοι πρέπει να δουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι απόψεις τους έχουν εισακουστεί και ότι μοιράζονται την κυριότητα των εξελίξεων. Η ΕΟΚΕ συνεπώς θεωρεί ότι το αγροτικό δίκτυο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (το οποίο θα μετασχηματιστεί στο μέλλον στο δίκτυο της ΚΓΠ) και οι ομάδες διαλόγου των πολιτών, με επικεφαλής διάφορες ΓΔ, πρέπει να προωθήσουν αμφίδρομες και διαφανείς διαδικασίες υποβολής εκθέσεων. Το ΕΔΑΑ θα συνεισφέρει με δύο νέες θεματικές ομάδες, εστιάζοντας στην αναζωογόνηση της υπαίθρου και στην αγροτική θωράκιση, ιδιαίτερα σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ ανυπομονεί να μάθει νέα για τα αποτελέσματα των εργασιών της τους επόμενους μήνες. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι περισσότερες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι αρμόδιες για τον πολιτισμό, την έρευνα και την καινοτομία, την εκπαίδευση και την κατάρτιση, την κινητικότητα και τις μεταφορές, τη νεολαία, την απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις και την ένταξη, τη δράση για το κλίμα, την ενέργεια, το περιβάλλον και άλλους σχετικούς τομείς πρέπει να επιδείξουν τη συνολική τους δέσμευση στο όραμα. Ωστόσο, οι αποφάσεις για την περίοδο χρηματοδότησης 2021-2027 είχαν ληφθεί πριν από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης. Κατά την περίοδο αυτή, την ευθύνη για τη συμπερίληψη των αγροτικών αναγκών στα σχετικά προγράμματα φέρουν, κατά κύριο λόγο, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις. Εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος σύγχυσης και έλλειψης κατανόησης εκτός εάν η πολιτική και η χρηματοδότηση, σε όλα τα επίπεδα, εξορθολογιστούν και συντονιστούν. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει επίσης να μεριμνήσουν έτσι ώστε το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας να συνάδουν με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τα νομοθετικά της μέσα και να μπορούν να χρηματοδοτούν την υλοποίηση του αγροτικού οράματος. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Παρατίθενται ημερομηνίες για την έναρξη του σχεδίου δράσης και ορισμένες ημερομηνίες ενδιάμεσης αναθεώρησης, αλλά όχι ημερομηνίες ολοκλήρωσης για μεμονωμένα προγράμματα. Ορισμένες εκτροπές όσον αφορά τις ημερομηνίες είναι πιθανές, ενώ η νέα ΚΓΠ, με τη συμβολή της στο όραμα, δεν θα είναι έτοιμη μέχρι το 2023. Κάποια σύγχυση είναι επίσης πιθανή, εκτός εάν υπάρξει αναφορά στο παγκόσμιο κλίμα και σε άλλες ημερομηνίες-στόχους. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Προκειμένου να αποτελεί πηγή έμπνευσης, το όραμα πρέπει να υποστηρίζεται, όπως συνιστάται στη NAT/820, από έναν χάρτη δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του αγροτικού και του αστικού κόσμου, ο οποίος να είναι ευρέως διαδεδομένος και να εξηγείται έτσι ώστε όλοι οι πολίτες να κατανοήσουν πώς μπορούν να πραγματωθούν οι φιλοδοξίες τους για ευημερία. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η έμπνευση για να δράσει κανείς και να κάνει τη διαφορά εξαρτάται από την πλήρη κατανόηση των προκλήσεων και την αίσθηση της κοινής ιδιοκτησίας και της εμπιστοσύνης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύεται για επίτευξη αποτελεσμάτων μέσω του συμφώνου και του σχεδίου δράσης· ωστόσο, πολλά εξαρτώνται από την αποδοχή όλων των κρατών μελών, των περιφερειών και των τοπικών κοινοτήτων. Ο καθορισμός στόχων για την εκπλήρωσή τους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι μια πρόκληση, ενώ ο καθορισμός στόχων και η επίτευξη της υλοποίησης σε κρατικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο είναι πολύ πιο δύσκολος. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Συμβούλιο των Υπουργών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών και η ίδια η ΕΟΚΕ, όπως και οι οργανώσεις και τα δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών, έχουν ο καθένας την αποστολή τους ώστε να κάνουν το όραμα πραγματικότητα. Διαφορετικά, η ασυνεπής υλοποίηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω ανισορροπίες, με ορισμένες κοινότητες να επωφελούνται από το σχέδιο δράσης και άλλες να αποτυγχάνουν να το πράξουν. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να διδαχθεί από και να μοιραστεί τα διδάγματα με κράτη και περιφέρειες εκτός ΕΕ, καθώς διαφορετικές περιοχές του κόσμου αντιμετωπίζουν παρόμοια ζητούμενα και ευκαιρίες αγροτικού και αστικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την ανακοίνωση για το αγροτικό όραμα στους εταίρους μας στα Δυτικά Βαλκάνια και στην Τουρκία. |
| --- | --- |

3.10.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το αγροτικό σύμφωνο σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει ένα μοντέλο διακυβέρνησης που θα περιλαμβάνει την τοπική αυτοδιοίκηση και τις τοπικές επιχειρήσεις (τόσο τις ιδιωτικές όσο και τις μη κερδοσκοπικές) σε συνεργασία με τοπικές δημοκρατικές δομές και δομές κοινωνικών εταίρων, έτσι ώστε να ακούγεται η φωνή κάθε τόπου και να μπορεί να εφαρμοστεί με επιτυχία το μακρόπνοο όραμα. Η μεγαλύτερη χρήση μέσων υβριδικής αλληλεπίδρασης μπορεί να αυξήσει τη συμμετοχή, ενώ η συμβολή των τοπικών κοινωνιών θα πρέπει να καταδειχθεί με σαφήνεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι ενεργοί παράγοντες διευκόλυνσης και χρηματοδότες πειραματικών έργων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Το σύμφωνο θα πρέπει να βασιστεί στην εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές από το πρόγραμμα LEADER και την «Τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων» και κάθε προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ θα πρέπει να προάγει την έννοια του συμφώνου σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η αγροτική ανάπτυξη θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης. Το LEADER και η «Τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων» θα πρέπει να αποτελούν σημαντική συνιστώσα της ανάπτυξης κάθε τόπου. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι με την πολιτική συνοχής μετά το 2020 εισάγεται ένας νέος διατομεακός στόχος πολιτικής για την ολοκληρωμένη και βιώσιμη εδαφική και τοπική ανάπτυξη, με στόχο να μην μείνει κανείς τόπος και άνθρωπος στο περιθώριο. Παρέχει επίσης ένα ελαστικό πλαίσιο εντός του οποίου τα κράτη μέλη θα μπορούν να ενισχύουν την προσπάθεια των αγροτικών περιοχών να επιλύουν τα ιδιαίτερα προβλήματά τους. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ο βασικός παράγοντας για την υλοποίηση του οράματος είναι η ύπαρξη ενός πλήρως χρηματοδοτούμενου σχεδίου δράσης με σαφείς στόχους και ημερομηνίες για αντικειμενική μέτρηση για όλα τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ ανυπομονεί να δει έως τα μέσα του 2023 το αποτέλεσμα των εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία θα προβεί σε απολογισμό των δράσεων που σχεδιάζονται για τις αγροτικές περιοχές —στο πλαίσιο της ΚΓΠ και των ταμείων πολιτικής συνοχής— για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027. Αυτό θα πρέπει να προσδιορίζει με σαφή τρόπο τυχόν κενά που πρέπει να αντιμετωπιστούν. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ ανυπομονεί επίσης να δει τη δημόσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έως το πρώτο τρίμηνο του 2024, που βασίζεται στην εφαρμογή του αγροτικού σχεδίου δράσης της ΕΕ, η οποία θα πρέπει να περιέχει προβληματισμούς σχετικά με τον πιθανό αναπροσανατολισμό για ενισχυμένη δράση υποστήριξης και χρηματοδότηση για τις αγροτικές περιοχές, προς υποστήριξη των προετοιμασιών για την περίοδο 2028-2034. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεραιότητες του σχεδίου δράσης να γίνουν οι αγροτικές περιοχές ισχυρότερες, συνδεδεμένες, ανθεκτικές και ευημερούσες, καθώς και την έμφαση που δίνεται στην ανάληψη συγκεκριμένη δράσης επί κάθε προτεραιότητας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Όσον αφορά την «ισχυρότερη» προτεραιότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει τα κοινοτικά πλαίσια λήψης αποφάσεων, με πλήρεις ευκαιρίες όσον αφορά το φύλο και άλλες κοινωνικά συμπεριληπτικές ευκαιρίες για καινοτόμες απαντήσεις. Πρέπει να ακουστούν οι συντονισμένες φωνές των νέων της υπαίθρου και να ληφθεί μέριμνα για τη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης. Θα πρέπει να δίνονται συγκεκριμένες ευκαιρίες στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ για την ανάπτυξη ηγετικών δεξιοτήτων και την ενίσχυση της κατανόησης μεταξύ των νέων που ζουν στις αγροτικές και τις αστικές περιοχές. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει επίσης να δοθεί στις γυναίκες, με διεύρυνση της προσφοράς εργασίας και κατάρτισης, και με προώθηση μέτρων που θα δίνουν τη δυνατότητα ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στήριξη των επιχειρήσεων πρέπει να στοχεύει όχι μόνο στη γεωργική, αλλά και σε ευρύτερη βιώσιμη αγροτική δραστηριότητα με βάση την τοπική προστιθέμενη αξία, την κυκλική οικονομία και τις δυνατότητες επίτευξης συνολικών στόχων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην υγεία και στον πολιτιστικό τουρισμό. Η έμφαση στη σημασία των δίκαιων συστημάτων ποιοτικών τροφίμων (π.χ. γεωγραφικές ενδείξεις, αποφυγή αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, προγράμματα προώθησης πιστοποιημένων προϊόντων) και η χρηματοδότηση εναλλακτικών λύσεων θέρμανσης αποτελούν συγκεκριμένα παραδείγματα. Η δημιουργία αξιοπρεπών —και δη ποιοτικών— θέσεων εργασίας είναι απαραίτητη για τη βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών. Ενδέχεται να απαιτηθούν ειδικά μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των εποχικών εργαζομένων. Απαιτούνται επίσης περαιτέρω καινοτόμα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών κινήτρων (7), ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους νέους να επιστρέψουν στις αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η εξορθολογισμένη χρηματοδοτική υποστήριξη —μεταξύ άλλων μέσω της προσαρμοσμένης φορολογίας, ιδίως για τις ΜΜΕ— από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το InvestEU και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, μεταξύ άλλων πηγών —οι οποίες θα πρέπει να είναι όλες κατάλληλες για τις αγροτικές περιοχές— θα πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμη. Επίσης, θα πρέπει να προωθηθεί η συμβολή του εθελοντικού χρόνου κατ’ αναλογία προς τη χρηματοδότηση των κοινωνικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Όσον αφορά τη «συνδεδεμένη» προτεραιότητα, η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα να επιταχυνθεί και να γίνει καθολική η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την «ψηφιακή δεκαετία» έτσι ώστε όλες οι αγροτικές κοινότητες να μπορούν να καινοτομούν, να αναπτύσσουν επιχειρηματικούς δεσμούς και να αντιμετωπίζουν τις στερήσεις σε υγεία, εκπαίδευση και σε κοινωνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τα βιώσιμα συστήματα μεταφορών είναι απαραίτητα για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς και η ανάγκη μετάβασης από ένα σύστημα που χρησιμοποιεί ορυκτά καύσιμα σε ένα σύστημα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα δημιουργήσει τόσο προβλήματα όσο και ευκαιρίες για τις απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές. Σε αυτό το πλαίσιο, τα εύκολα προσβάσιμα και οικονομικά συστήματα δημόσιων μεταφορών είναι οι βασικοί μοχλοί για την αντιμετώπιση της δημογραφικής αλλαγής και την ανάσχεση της πληθυσμιακής συρρίκνωσης. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Όσον αφορά την προτεραιότητα της «ανθεκτικότητας», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει, στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, την τεράστια συμβολή της βιώσιμης γεωργίας, της δασοκομίας και άλλων χερσαίων και υδάτινων πόρων στην αντιμετώπιση της ευρύτερης παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής, και προτείνει την παροχή υπηρεσιών οικοσυστήματος, τη διατήρηση και την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας, την ενίσχυση μιας πιο οικολογικής γεωργίας και την προώθηση των πολιτιστικών τοπίων ως ευκαιριών της υπαίθρου να επιτύχει οικονομική ανθεκτικότητα και ευημερία. Η πρωτοβουλία της «Ευρωπαϊκής συμφωνίας για το έδαφος» θα βελτιώσει την ενημέρωση ανά τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτήν την προσέγγιση, αλλά πιστεύει ότι η ανθεκτικότητα αφορά επίσης τη συνοχή της κοινότητας, τις σχέσεις μεταξύ των γενεών, την κατάρτιση, την εκπαίδευση και τη μεταφορά δεξιοτήτων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην κοινωνική ανθεκτικότητα, ακολουθώντας μια ευρύτερη προσέγγιση. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Ο πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων πρέπει να τηρείται μέσω της αναζήτησης υποστήριξης για ποιότητα, αγροτική απασχόληση, αξιοπρεπή εργασία και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν επίσημα στη διαμόρφωση οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών μέσω του κοινωνικού διαλόγου σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία θα πρέπει επίσης να είναι μια κοινωνική συμφωνία χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Όσον αφορά την προτεραιότητα περί «ευημερίας», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη να διαφοροποιηθούν οι αγροτικές περιοχές και να βασιστούν σε «βιώσιμες τοπικές οικονομικές στρατηγικές». Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει αυτήν την έκκληση, ενώ αναγνωρίζει ότι οι περιαστικές και απομακρυσμένες περιοχές μπορεί να έχουν διαφορετικές προσδοκίες. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η πανδημία έχει επιταχύνει διάφορες δραστηριότητες που σχετίζονται με τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων, την απασχόληση, τις νέες θέσεις εργασίας, την εξ αποστάσεως εργασία και τις νέες μορφές εργασίας, καθώς και την ανάγκη για μια νέα προσέγγιση για τη διασφάλιση μιας βελτιωμένης ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές έτσι ώστε οι κάτοικοι της υπαίθρου να μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται υπό αξιοπρεπείς συνθήκες. Με την περαιτέρω ψηφιοποίηση της επαγγελματικής ζωής, οι ευπρόσιτοι χώροι από κοινού εργασίας θα μπορούσαν να προωθηθούν ως δημόσια υπηρεσία με σκοπό, όταν κρίνεται αναγκαίο, την αξιοποίηση άδειων χωριών και τοπικών κέντρων. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Σε απομακρυσμένες και λιγότερο ανεπτυγμένες αγροτικές περιοχές, η χαμηλότερη ποιότητα ζωής αποδίδεται στην έλλειψη εύκολης πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες και στις δημόσιες υπηρεσίες χαμηλότερης ποιότητας γενικότερα. Απαιτείται συνολική βελτιωμένη παροχή υπηρεσιών εκπαίδευσης, υγείας και κοινωνικής φροντίδας στα άτομα όλων των ηλικιών, καθώς και περισσότερη και καλύτερη κοινωνική στέγαση. Όπως έχει ήδη τονίσει η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της SOC/628 (8) με θέμα Δημογραφικά ζητήματα στην ΕΕ υπό το φως των οικονομικών και αναπτυξιακών ανισοτήτων, η διασφάλιση του βιοτικού επιπέδου των οικογενειών, συμπεριλαμβανομένης της παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης των παιδιών είναι ένα από τα κυριότερα μέτρα για την καταπολέμηση της συρρίκνωσης του πληθυσμού των αγροτικών περιοχών, των κωμοπόλεων και των μεσαίων πόλεων. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Οι κοινές προτεραιότητες θα πρέπει να σχεδιαστούν με τη χρήση μεθόδων από τη βάση προς την κορυφή και να είναι βασισμένες στα δεδομένα. Θα πρέπει να πραγματοποιηθεί επανεκτίμηση των επιπτώσεων της πανδημίας στο σχέδιο δράσης και να εξεταστεί η επίδραση της αυξημένης ζήτησης σε αγροτικές κατοικίες, νέους επαγγελματικούς χώρους στα χωριά, περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες, διευκόλυνση περισσότερων ταξιδιών σε αγροτικές περιοχές και μεγαλύτερη ζήτηση για ψυχαγωγικό, οικολογικό και πολιτιστικό τουρισμό, καθώς και για τουρισμό που σχετίζεται με την υγεία. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αυξημένη μετανάστευση από τις πόλεις προς τις περιαστικές και ίσως τις αγροτικές περιοχές εν γένει μπορεί να προκαλέσει εντάσεις μεταξύ της παραδοσιακής αγροτικής οικονομικής δραστηριότητας και των ψυχαγωγικών προσδοκιών σε ένα «ήρεμο περιβάλλον» — εντάσεις οι οποίες πρέπει να διευθετούνται με κάποια μορφή διαμεσολάβησης. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επισπεύσει και να ενσωματώσει πολλά από τα πολύτιμα διδάγματα που αντλήθηκαν από τα ερευνητικά έργα του προγράμματος «Ορίζων». Τα προγράμματα Life (9), Robust (10), Rubizmo (11), Sherpa (12), Smart Villages (13), Farmwell (14) και πολλά άλλα έχουν παράσχει την καθοδήγηση που απαιτείται για την υλοποίηση του οράματος. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η ευημερία, που ορίζεται ως ένας κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμος τρόπος ζωής, πρέπει να είναι ο στόχος όλων των πολιτών, όπου και αν ζουν. Η ευημερία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με οικονομικούς όρους, αλλά πρέπει να συμπληρώνεται από προσεγγίσεις που βασίζονται στην κοινότητα που εστιάζουν στην κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις εμβληματικές πρωτοβουλίες που προτείνονται στο σχέδιο δράσης, καθότι σε αυτές δίνεται προτεραιότητα στις απαντήσεις της διαβούλευσης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το ζητούμενο είναι οι συνδυασμένοι πόροι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, να ευθυγραμμιστούν υποδειγματικά και με επαρκή χρηματοδότηση προς όφελος των ανθρώπων και των τόπων κάθε κοινότητας. Αν και η προτεινόμενη ιδέα ενιαίας υποστήριξης και η εργαλειοθήκη χρηματοδότησης, όταν είναι διαθέσιμη, είναι ευπρόσδεκτες, απαιτείται ένα σαφές χρονοδιάγραμμα. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Το Νέο ευρωπαϊκό Μπάουχαους, με στόχο τη συμβολή στην υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, είναι ενδεικτικό της τάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χαράζει και να ασκεί πιο συμπεριληπτική και συντονισμένη πολιτική. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί επίσης την ενισχυμένη πολιτική αγροτικής θωράκισης και τη δημιουργία ενός άμεμπτου παρατηρητηρίου για την εποπτεία της συντελούμενης προόδου. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Μολονότι η έννοια της αγροτικής θωράκισης δεν είναι καινούρια (βλέπε Δήλωση του Κορκ 2.0 (15)), η ΕΟΚΕ δεν έχει ακόμη πειστεί ότι υπάρχει επαρκής αποφασιστικότητα στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες, ώστε να οδηγήσει σε σταθερή αλλαγή. Η ιδέα έχει ψεγάδια, καθώς πολλοί προϋπολογισμοί κατανέμονται σε κατά κεφαλήν βάση, κάτι που λειτουργεί εις βάρος των αραιοκατοικημένων κοινοτήτων. Η πείρα έχει δείξει ότι η δημιουργία πολιτικών με βάση τις αστικές ανάγκες και στη συνέχεια η αναζήτηση πολιτικών κατάλληλων για τη διαχείριση αγροτικών περιοχών αποτελεί πρόβλημα καταλληλότητας και επικαιρότητας, ενώ η καθιέρωση μιας ταχείας, διαφανούς λογιστικής διαδικασίας και η διασφάλιση ότι όλα τα αρμόδια τμήματα συμφωνούν με την αγροτική θωράκιση αποτελεί πρόκληση. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προσφέρει καλύτερη θωράκιση στις αγροτικές περιοχές και ελπίζει ότι ένας συνολικός σχεδιασμός πολιτικών και κατανομής πόρων στις αγροτικές και αστικές περιοχές μπορεί να συντείνει προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημοσιεύσει ετήσια έκθεση στην οποία θα περιγράφονται λεπτομερώς ποιες υπηρεσίες, ποιες πολιτικές και ποια κράτη μέλη και περιφέρειες παρείχαν αγροτική θωράκιση και πώς. Θα πρέπει να επισημανθούν καλά παραδείγματα αγροτικής θωράκισης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ενσωμάτωση της αγροτικής θωράκισης στο θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας, και καλεί επίσης τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο εφαρμογής της αρχής της αγροτικής θωράκισης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόθεση δημιουργίας ενός παρατηρητηρίου εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση της συλλογής και ανάλυσης των δεδομένων, υποστηρίζοντας παράλληλα τη συνολική εφαρμογή του σχεδίου δράσης, αλλά συνιστά διαφάνεια, σαφείς ημερομηνίες εργασίας, προϋπολογισμούς και σκοπούς, καθώς και εξωτερικό έλεγχο από εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών όσον αφορά τη λειτουργία του. |
| --- | --- |

4.26.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΚΓΠ στην εδαφική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών.

1

Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΚΓΠ στην εδαφική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών

(2)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Προς μια συνολική στρατηγική βιώσιμης αγροτικής και αστικής ανάπτυξης» (ΕΕ C 105 της 4.3.2022, σ. 49)· ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΚΓΠ στην εδαφική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών»· γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Ολοκληρωμένη προσέγγιση για τις αγροτικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες περιφέρειες» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 60).

2

(3)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΚΓΠ στην εδαφική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών.

3

Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΚΓΠ στην εδαφική ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών

(4)  https://europa.eu/!TH39QH

4

(5)  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — Διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη — Συνοπτική έκθεση, SWD(2021) 167 final/2.

5

(6)  Αρχείο δημοσιεύσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών — Σενάρια για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ το 2040.

6

Σενάρια για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ το 2040

(7)  Παραδείγματα τέτοιων φορολογικών κινήτρων υπάρχουν σε αρκετά κράτη μέλη (π.χ. στην Αυτόνομη Περιφέρεια Καστίλης-Λα Μάντσα στην Ισπανία (jccm.es), https://bit.ly/3Llp0hb).

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Δημογραφικά ζητήματα στην ΕΕ υπό το φως των οικονομικών και αναπτυξιακών ανισοτήτων» (ΕΕ C 232 της 14.7.2020, σ. 1).

8

(9)  https://ec.europa.eu/growth/industry/strategy/hydrogen/funding-guide/eu-programmes-funds/life-programme_en

9

(10)  https://rural-urban.eu/

10

(11)  https://rubizmo.eu/

11

(12)  https://rural-interfaces.eu/what-is-sherpa/

12

(13)  https://enrd.ec.europa.eu/smart-and-competitive-rural-areas/smart-villages/smart-villages-portal_en

13

(14)  https://farmwell-h2020.eu/

14

(15)  Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΕΟΚΕ με θέμα «Από τη Δήλωση του Κορκ 2.0 στην ανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών» (ΕΕ C 345 της 13.10.2017, σ. 37).

15

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/143 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/143

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ»

[COM(2021) 851 final — 2021/0422 (COD)]

(2022/C 290/23)

| Εισηγητής: | ο κ. Arnaud SCHWARTZ |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Ozlem YILDIRIM |

Εισηγητής:

ο κ. Arnaud SCHWARTZ

Συνεισηγήτρια:

η κ. Ozlem YILDIRIM

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 83 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.3.2022 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 215/3/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2022

Νομική βάση

Άρθρο 83 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.3.2022

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

215/3/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ (οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα), διότι αντιμετωπίζει τις κύριες ελλείψεις της τρέχουσας οδηγίας και στοχεύει στην αντιμετώπιση της αύξησης των περιβαλλοντικών ποινικών αδικημάτων στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση διατηρεί το προηγούμενο πεδίο εφαρμογής της μέσω ενός καταλόγου αδικημάτων και στερείται ορισμού του αυτόνομου γενικού αδικήματος πρόκλησης ζημίας ή έκθεσης του περιβάλλοντος σε κίνδυνο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο κατάλογος των αδικημάτων θα πρέπει να επεκταθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερες κατηγορίες εγκλημάτων ώστε να αποφευχθεί η εκ νέου αναθεώρηση της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα λίγο μετά την έναρξη ισχύος της και να αποτραπεί η ατιμωρησία συγκεκριμένων περιβαλλοντικών εγκληματικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη να βελτιωθεί η εφαρμογή της περιβαλλοντικής ποινικής νομοθεσίας στην Ευρώπη και αναγνωρίζει ότι μια οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα με σαφέστερες διατάξεις θα συνέβαλε σε καλύτερη εφαρμογή. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα προτεινόμενα στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση του κατά πόσον η ζημία είναι σημαντική δεν είναι ικανοποιητικά, ότι ενδέχεται να χρειαστεί περαιτέρω καθοδήγηση και ότι θα ήταν σαφέστερος ένας αυτοτελής ορισμός της «ουσιαστικής βλάβης». |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αναφορά στην «οικοκτονία» στις αιτιολογικές σκέψεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθεί αυτός ο όρος στο επιχειρησιακό μέρος της οδηγίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συμπερίληψη ελάχιστων προτύπων για τον καθορισμό ανώτατων ορίων κυρώσεων για ιδιώτες και ανώτατων ορίων κυρώσεων για νομικά πρόσωπα. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου οι κυρώσεις να είναι πραγματικά αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά τα όριά τους. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα επέκτασης της δικαιοδοσίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στα περιβαλλοντικά εγκλήματα, δημιουργώντας έτσι μια Πράσινη Ευρωπαϊκή Εισαγγελία που θα είναι σε θέση να υποστηρίξει την καταπολέμηση των περιβαλλοντικών εγκλημάτων με γνωστές διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της αλυσίδας επιβολής και της εφαρμογής της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής ποινικής νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της προς τα κράτη μέλη της ΕΕ —που περιλαμβάνεται στην ενημερωτική έκθεση NAT/767 με θέμα Αξιολόγηση της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα (1)— να συγκροτήσουν εξειδικευμένες αστυνομικές δυνάμεις, εισαγγελείς, δικαστές και δικαστήρια στον τομέα του περιβαλλοντικού εγκλήματος. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο εάν συνδυαστεί με επαρκείς πόρους και κατάρτιση σε επίπεδο κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Το περιβαλλοντικό έγκλημα είναι η τέταρτη πιο προσοδοφόρα κατηγορία εγκλήματος παγκοσμίως και έχει καταγραφεί από τη Eurojust ως επιδεινούμενο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2). Ενώ οι διασυνοριακές καταδίκες για περιβαλλοντικά εγκλήματα δεν έχουν αυξηθεί σημαντικά, το ποσοστό περιβαλλοντικών εγκλημάτων που διαπράττονται στην Ευρώπη σημείωσε αύξηση. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Στις 15 Δεκεμβρίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Σκοπός της οδηγίας είναι να προβλέψει κοινούς ελάχιστους κανόνες για την ποινικοποίηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος αντιμετωπίζοντας τις ελλείψεις της ισχύουσας οδηγίας 2008/99/ΕΚ. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η Επιτροπή δημοσίευσε την αξιολόγηση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ το 2020 (3). Η εν λόγω αξιολόγηση εντόπισε σημαντικές ελλείψεις που σχετίζονται με την εφαρμογή στην πράξη, τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής, τον ορισμό των ποινικών αδικημάτων, τα επίπεδα κυρώσεων, την έλλειψη σαφήνειας της νομικής ορολογίας, την απουσία διασυνοριακής συνεργασίας, το καθεστώς ευθύνης των νομικών προσώπων και άλλους τομείς της οδηγίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η προτεινόμενη οδηγία στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ερευνών και των διώξεων με την επικαιροποίηση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας και —με την αποσαφήνιση ή την εξάλειψη των αόριστων όρων που χρησιμοποιούνται στους ορισμούς του περιβαλλοντικού εγκλήματος— στη διασφάλιση αποτελεσματικών, αποτρεπτικών και αναλογικών ειδών και επιπέδων κυρώσεων για περιβαλλοντικά εγκλήματα, στην ενθάρρυνση της διασυνοριακής έρευνας και δίωξης, στη βελτίωση της τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων για το περιβαλλοντικό έγκλημα μέσω βελτιωμένης συλλογής και διάδοσης στατιστικών δεδομένων και στη βελτίωση της λειτουργικής αποτελεσματικότητας των εθνικών αλυσίδων επιβολής ε στόχο την προώθηση της έρευνας, της δίωξης και της επιβολής κυρώσεων. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 83 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, το οποίο, σε αντίθεση με την προηγούμενη νομική βάση που ίσχυε πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, συνδέεται πιο στενά με τον διασυνοριακό χαρακτήρα του περιβαλλοντικού εγκλήματος και παρέχει στην ΕΕ την αρμοδιότητα να θεσπίζει ελάχιστους κανόνες όσον αφορά τον ορισμό των ποινικών αδικημάτων και των κυρώσεων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι συνεπώς η εναρμόνιση της χρήσης του ποινικού δικαίου ως έσχατου μέσου για την επιβολή ολόκληρου του κεκτημένου της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, με παράλληλη τήρηση των στόχων της ΕΕ για βιώσιμη ανάπτυξη, καλύτερη ποιότητα περιβάλλοντος και εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει». |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ, διότι αντιμετωπίζει τις κύριες ελλείψεις της τρέχουσας οδηγίας και στοχεύει στην αντιμετώπιση της αύξησης των περιβαλλοντικών ποινικών αδικημάτων στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τον διεθνή ηγετικό ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην καταπολέμηση της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής και στην προστασία του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η καταπολέμηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος και του οργανωμένου περιβαλλοντικού εγκλήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του εν λόγω ηγετικού ρόλου και τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες της ΕΕ και άλλες τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αναθεώρηση αποτελεί ευπρόσδεκτο βήμα για την αντιμετώπιση της αύξησης του περιβαλλοντικού εγκλήματος και του οργανωμένου περιβαλλοντικού εγκλήματος στην Ευρώπη. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την απόφαση να αντικατασταθεί πλήρως η δυσλειτουργική παλιά οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα αντί να τροποποιηθεί. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη να βελτιωθεί η εφαρμογή της περιβαλλοντικής ποινικής νομοθεσίας στην Ευρώπη και αναγνωρίζει ότι μια οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα με σαφέστερες διατάξεις θα συμβάλει σε καλύτερη εφαρμογή. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις εφαρμογής των εθνικών στρατηγικών, των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων και των ελάχιστων απαιτήσεων για πόρους, κατάρτιση και ερευνητικά μέσα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την προτεινόμενη επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο προτεινόμενος αναθεωρημένος ορισμός της «παράνομης» συμπεριφοράς εξαλείφει μια σημαντική αιτία ασάφειας και η προτεινόμενη σημαντική επέκταση του καταλόγου των αδικημάτων καθιστά δυνατή την πολύ καλύτερη προστασία του περιβαλλοντικού κεκτημένου της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση στερείται ορισμού του αυτόνομου γενικού αδικήματος πρόκλησης ζημίας ή έκθεσης του περιβάλλοντος σε κίνδυνο. Παρότι διευρύνει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα, η πρόταση εξακολουθεί να συνδέει το πεδίο εφαρμογής με τα αντίστοιχα πεδία πολλών άλλων κλάδων δικαίου και με το παράγωγο δίκαιο της ΕΕ, καθιστώντας το συνεπώς εξαρτώμενο, μεταξύ άλλων, από το διοικητικό δίκαιο και εμποδίζοντάς το να καταστεί ανθεκτικό στον χρόνο. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο προτεινόμενος αποκλειστικός κατάλογος αδικημάτων ενδέχεται να απαιτήσει μελλοντικές νομοθετικές διαδικασίες προκειμένου να επικαιροποιηθεί. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αναφορά στην οικοκτονία στις αιτιολογικές σκέψεις. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθεί η οικοκτονία στο επιχειρησιακό μέρος της οδηγίας. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι κάθε αναφορά στην οικοκτονία πρέπει να τηρεί τη διατύπωση που πρότεινε η Ανεξάρτητη Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τον Νομικό Ορισμό της Οικοκτονίας τον Ιούνιο του 2021 (4). Η ΕΟΚΕ προτείνει η οικοκτονία να ορίζεται ως παράνομες ή αυθαίρετες πράξεις που διαπράττονται έχοντας πλήρη επίγνωση ότι υφίσταται σημαντική πιθανότητα να προκληθεί σοβαρή —είτε εκτεταμένη είτε μακροπρόθεσμη— ζημία στο περιβάλλον εξαιτίας αυτών των πράξεων. Η ΕΟΚΕ προσβλέπει στην αναφορά των ένοπλων συγκρούσεων στις αιτιολογικές σκέψεις και σημειώνει ότι πρακτικά αποτελούν πάντα εξ ορισμού οικοκτονίες. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι κανένα από τα προτεινόμενα μέτρα και τις αποφάσεις δεν έχει εφαρμοστεί ή δεν εφαρμόζεται σε αυτές τις περιπτώσεις. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ διατύπωσε τις συστάσεις της για την αναθεώρηση της οδηγίας στην ενημερωτική έκθεση NAT/767 με θέμα Αξιολόγηση της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. Υπό το πρίσμα της δημοσιευθείσας πρότασης, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις προηγούμενες συστάσεις της σχετικά με τη χρήση της αναθεώρησης της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα για τη δημιουργία γενικού αδικήματος θέσης του περιβάλλοντος σε κίνδυνο, με στόχο την καθιέρωση μόνιμου διαλόγου μεταξύ των δημόσιων αρχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του περιβαλλοντικού ποινικού δικαίου για την κάλυψη του περιβαλλοντικού εγκλήματος στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Διάφορες έρευνες κατέδειξαν ότι παρατηρείται αυξανόμενη χρήση περιβαλλοντικών εγκλημάτων ως μέσο ή τρόπος σύνδεσης με διεφθαρμένες ενέργειες ή ως κύριο αδίκημα για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Καθώς διατίθενται περισσότεροι πόροι από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση, αναμένεται επίσης αυξημένος κίνδυνος συναφών εγκληματικών ενεργειών που συνδέονται με την εκτέλεση των συγκεκριμένων κονδυλίων. Μολονότι αληθεύει ότι η διαχείριση των αποβλήτων περιλαμβάνεται στους τομείς υψηλού κινδύνου, πολλοί άλλοι τομείς που επηρεάζουν την προστασία του περιβάλλοντος μπορούν επίσης να θιγούν από τη διαφθορά, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή την απάτη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη των εν λόγω κινδύνων στις αιτιολογικές σκέψεις, αλλά εφιστά την προσοχή στην ανάγκη διάθεσης περισσότερων πόρων για τον εντοπισμό και τη διερεύνηση τέτοιων αδικημάτων, καθώς και για την κατάρτιση του προσωπικού των αρχών επιβολής του νόμου ή για την πρόσβαση της κοινωνίας των πολιτών και των δημοσιογράφων σε πληροφορίες που μπορούν να αποκαλύψουν συναφείς ενέργειες. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Στην ενημερωτική έκθεσή της NAT/824 με θέμα Η προστασία του περιβάλλοντος ως προϋπόθεση για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων (5), η ΕΟΚΕ τόνισε την επείγουσα ανάγκη να υποβάλει η ΕΕ πρόταση οδηγίας για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση και ένα ενωσιακό νομοθέτημα κατά των στρατηγικών μηνύσεων προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP), με σκοπό την προστασία των υπερασπιστών του περιβάλλοντος, των δημοσιογράφων και των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει αυτές τις συστάσεις και χαιρετίζει τη συμπερίληψη διάταξης για την προστασία προσώπων που αναφέρουν περιβαλλοντικά αδικήματα ή συνδράμουν στην έρευνα. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την εναρμόνιση των ελάχιστων προτύπων για ποινές και κυρώσεις, καθώς και την επέκταση της εγκληματικής συμπεριφοράς ώστε να συμπεριλάβει τη βαριά αμέλεια και τα εγκλήματα έκθεσης σε κίνδυνο, τη συνεκτίμηση των επιβαρυντικών και των ελαφρυντικών περιστάσεων και την αναφορά σε πρόσθετες ποινές και κυρώσεις. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έκκληση του Κοινοβουλίου στην έκθεση 2020/2027(INI) σχετικά με την ευθύνη των εταιρειών για περιβαλλοντική ζημία και ενθαρρύνει την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα επέκτασης της δικαιοδοσίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στα περιβαλλοντικά εγκλήματα, δημιουργώντας έτσι μια Πράσινη Ευρωπαϊκή Εισαγγελία που θα είναι σε θέση να υποστηρίξει την καταπολέμηση των περιβαλλοντικών εγκλημάτων με γνωστές διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης την Επιτροπή να αξιολογήσει τη δυνατότητα επέκτασης της εντολής της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης ώστε να της επιτραπεί η διεξαγωγή διοικητικών ερευνών για περιβαλλοντικές παραβάσεις. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Ποινές και κυρώσεις

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη ελάχιστων προτύπων για τον καθορισμό ανώτατων ορίων κυρώσεων για ιδιώτες και ανώτατων ορίων κυρώσεων για νομικά πρόσωπα. Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την αναγνώριση της ανάγκης να επιτρέπονται ταυτόχρονα διοικητικά και ποινικά πρόστιμα, καθώς και μέτρα δέσμευσης και δήμευσης, με σεβασμό της βασικής αρχής της μη δίωξης δύο φορές για την ίδια αξιόποινη πράξη. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, προκειμένου οι κυρώσεις να είναι πραγματικά αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, θα πρέπει τα όριά τους να αυξηθούν σημαντικά. Ο καθορισμός επιπέδων κυρώσεων για παραβιάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας χαμηλότερων από εκείνα που ισχύουν σε άλλους τομείς της νομοθεσίας της ΕΕ, για παράδειγμα στη νομοθεσία περί ανταγωνισμού, στέλνει λάθος μήνυμα σχετικά με την προτεραιότητα του κεκτημένου της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και των κλιματικών στόχων με ορίζοντα το 2030. |
| --- | --- |

4.1.1.

4.2.   Περιβαλλοντικά αδικήματα

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την έκκληση του Κοινοβουλίου, στην έκθεσή του 2020/2027(INI) σχετικά με την ευθύνη των εταιρειών για περιβαλλοντική ζημία, προς την Επιτροπή προκειμένου να αξιολογήσει τη δυνατότητα συμπερίληψης των περιβαλλοντικών εγκλημάτων στις δέκα εξαντλητικές κατηγορίες παραβάσεων του άρθρου 83 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (6). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την επέκταση του καταλόγου των παραβάσεων στην πρόταση οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. Ειδικότερα, χαιρετίζει την προσθήκη παραβιάσεων στην οδηγία 2011/92/ΕΕ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο κατάλογος των αδικημάτων θα πρέπει να επεκταθεί σε όσο το δυνατόν περισσότερες κατηγορίες εγκλημάτων ώστε να αποφευχθεί η εκ νέου αναθεώρηση της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα λίγο μετά την έναρξη ισχύος της και να αποτραπεί η ατιμωρησία συγκεκριμένων περιβαλλοντικών εγκληματικών δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να προτείνουν οποιαδήποτε επέκταση του καταλόγου συμπεριφορών που συνιστούν ποινικό αδίκημα όταν είναι παράνομες και τελούνται σκόπιμα ή οφείλονται σε βαριά αμέλεια. |
| --- | --- |

4.2.3.

4.3.   Ορισμός της ουσιαστικής βλάβης

| 4.3.1. | Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ασάφεια του όρου «ουσιαστική βλάβη» στην παλιά οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα είχε αναγνωριστεί ως σημαντικό εμπόδιο για τη διενέργεια αποτελεσματικών ερευνών και διώξεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα προτεινόμενα στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση του κατά πόσον η ζημία είναι σημαντική δεν είναι ικανοποιητικά, ότι ενδέχεται να χρειαστεί περαιτέρω καθοδήγηση και ότι θα ήταν σαφέστερος ένας αυτοτελής ορισμός της «ουσιαστικής βλάβης». Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην τόσο αναγκαία πλήρη εσωτερική εναρμόνιση των ορισμών, των παραμέτρων και των αντιλήψεων στο πλαίσιο της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. |
| --- | --- |

4.3.1.

4.4.   Ποινική ευθύνη για νομικά πρόσωπα

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η κανονιστική ρύθμιση της εταιρικής ευθύνης και της ευθύνης των μητρικών εταιρειών διαφέρει σημαντικά μεταξύ των νομικών συστημάτων των κρατών μελών, αλλά εκφράζει ωστόσο τη λύπη της επειδή η αρχική διατύπωση σχετικά με την ευθύνη των νομικών προσώπων δεν αναθεωρήθηκε στην πρόταση της Επιτροπής με σκοπό την επιδίωξη μεγαλύτερης εναρμόνισης. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τις εκτιμήσεις του Κοινοβουλίου, στην έκθεσή του 2020/2027(INI) σχετικά με την ευθύνη των εταιρειών για περιβαλλοντική ζημία, ότι σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» οι εταιρείες θα πρέπει να επωμίζονται το πλήρες κόστος της περιβαλλοντικής ζημίας που έχουν προκαλέσει άμεσα, προκειμένου να τους δοθούν κίνητρα για την εσωτερίκευση των περιβαλλοντικών εξωτερικών παραγόντων και την αποφυγή της εξωτερίκευσης του κόστους. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για τη ρητή εξαίρεση της ευθύνης των κρατικών αρχών και πιστεύει ότι δεν θα πρέπει να παρεμποδίζεται η δίωξη των παραβατών της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ιδίως όταν οι άδειες και οι εγκρίσεις αποκτώνται μέσω της διαφθοράς των δημοσίων αρχών. |
| --- | --- |

4.4.3.

4.5.   Αλληλεπίδραση με το κοινό

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη συμπερίληψη διάταξης για την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος και των προσώπων που αναφέρουν περιβαλλοντικά αδικήματα ή συνδράμουν στην έρευνα. Η ΕΟΚΕ τονίζει τον ρόλο που διαδραματίζουν το ευρύ κοινό και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στον εντοπισμό και στην αναφορά περιβαλλοντικών εγκλημάτων και τονίζει την ανάγκη οι δημόσιες αρχές να ενισχύσουν την προστασία και τον διάλογο με τους υπερασπιστές του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η προστασία που παρέχεται σε πρόσωπα που αναφέρουν περιβαλλοντικά αδικήματα ή συνδράμουν στην έρευνα πρέπει να επεκταθεί και σε φυσικά και σε νομικά πρόσωπα. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την προσοχή που επιδεικνύει η πρόταση στην προστασία των προσώπων που αναφέρουν περιβαλλοντικά αδικήματα ή συνδράμουν στις έρευνες. Ωστόσο κατά τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο οι πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος, αλλά και οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές και οι ερευνητές δημοσιογράφοι που καταγγέλλουν περιβαλλοντικά εγκλήματα υπέστησαν σοβαρές πιέσεις ή ακόμη και βία. Κατά συνέπεια, καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει σε όλα τα κράτη μέλη την παροχή της δέουσας προστασίας τόσο στους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος όσο και σε εκείνους που θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να ενημερώσουν την κοινή γνώμη σχετικά με τις καταγγελίες τους, όπως οι ακτιβιστές ή οι δημοσιογράφοι. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την αναγνώριση του δικαιώματος συμμετοχής του ενδιαφερόμενου κοινού στις διαδικασίες. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της εφαρμογής και της ερμηνείας του εν λόγω δικαιώματος υπό το πρίσμα του άρθρου 2 παράγραφος 5 της σύμβασης του Aarhus (7). Επιπροσθέτως, δεδομένου ότι το περιβάλλον δεν μπορεί ούτε να υπερασπιστεί τον εαυτό του ούτε να εκπροσωπηθεί στο δικαστήριο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της παροχής στο κοινό επαρκούς πρόσβασης στη δικαιοσύνη, όπως ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 3 της σύμβασης του Aarhus. |
| --- | --- |

4.5.3.

| 4.5.4. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να αυξήσουν την υποστήριξή τους προς τους υπερασπιστές του περιβάλλοντος εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της διπλωματικής οδού, της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ) και διαύλων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.5.4.

| 4.5.5. | Η ΕΟΚΕ προκρίνει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή της νέας οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα. |
| --- | --- |

4.5.5.

| 4.5.6. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η «αλυσίδα επιβολής» αποτελεί μόνο το δεύτερο μισό ολόκληρης της «αλυσίδας εφοδιασμού» του φαινομένου του περιβαλλοντικού εγκλήματος και της αντιμετώπισής του (βλέπε αδικήματα που διαπράχθηκαν-ανακαλύφθηκαν-καταγγέλθηκαν-διώχθηκαν-τιμωρήθηκαν). Μελέτες που διενεργήθηκαν πριν από την ενημερωτική έκθεση NAT/767 της ΕΟΚΕ κατέδειξαν τεράστια αλυσιδωτά κενά στο πρώτο μισό της αλυσίδας, κυρίως λόγω των διαφορετικών γνώσεων και αντιλήψεων της κοινωνίας για τις περιβαλλοντικές παραβάσεις. Η παρουσίαση του θέματος στο σύνολο της κοινωνίας και η ευαισθητοποίηση σχετικά με αυτό αποτελεί το κλειδί για την ανάπτυξη της κοινωνικής ευθύνης, η έλλειψη της οποίας υπονομεύει την αποτελεσματικότητα της αλυσίδας επιβολής. Απαιτείται κατάρτιση και επικοινωνία με το κοινό, όπου η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών είναι ουσιώδης. |
| --- | --- |

4.5.6.

4.6.   Αλυσίδα επιβολής

| 4.6.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις διατάξεις για την πρόληψη, τους πόρους, την κατάρτιση, τα ερευνητικά μέσα, τη διασυνοριακή συνεργασία και τις εθνικές στρατηγικές. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σύστασή της, στην ενημερωτική έκθεση NAT/767, προς τα κράτη μέλη της ΕΕ να συγκροτήσουν εξειδικευμένες αστυνομικές δυνάμεις, εισαγγελείς, δικαστές και δικαστήρια στον τομέα του περιβαλλοντικού εγκλήματος. Όπως διαπιστώθηκε κατά την αξιολόγηση της ισχύουσας οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα, στις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και την ακαδημαϊκή κοινότητα, τα χαμηλά επίπεδα εμπειρογνωμοσύνης και πόρων που διατίθενται για την καταπολέμηση του περιβαλλοντικού εγκλήματος και του οργανωμένου περιβαλλοντικού εγκλήματος στα κράτη μέλη θέτουν σημαντικά εμπόδια στον εντοπισμό, στη δίωξη και στην επιβολή. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο εάν συνδυαστεί με επαρκείς πόρους και κατάρτιση σε επίπεδο κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτεινόμενες εθνικές στρατηγικές για την οδηγία για το περιβαλλοντικό έγκλημα αποτελούν ένα θετικό πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. |
| --- | --- |

4.6.1.

| 4.6.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η συμπερίληψη περιβαλλοντικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της διάπραξης εγκλημάτων από νομικά πρόσωπα, στο ετήσιο μη οικονομικό μέρος των εκθέσεων των εταιρειών θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο της κοινωνικής εταιρικής ευθύνης. |
| --- | --- |

4.6.2.

4.7.   Κατάρτιση και εκπαίδευση

| 4.7.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη η εκπαίδευση να περιλαμβάνει τόσο την κατάρτιση των εθνικών υπαλλήλων όσο και την ενημέρωση της κοινής γνώμης. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη για την κλιμάκωση της μάχης κατά των περιβαλλοντικών εγκλημάτων και καλεί την Επιτροπή να προσφέρει περαιτέρω στήριξη στα κράτη μέλη παρέχοντας επαγγελματικά δίκτυα, αναπτύσσοντας νέα εργαλεία εντοπισμού και επιβολής και αναθεωρώντας προγράμματα κατάρτισης για δικαστές και εισαγγελείς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης δεν πρέπει να ισχύουν αποκλειστικά για τη συμμετοχή των εθνικών υπαλλήλων στην αλυσίδα επιβολής του νόμου, αλλά θα πρέπει να επεκταθούν σε ένα ευρύτερο κοινό. |
| --- | --- |

4.7.1.

4.8.   Υποβολή δεδομένων και στατιστικών για την εγκληματικότητα

| 4.8.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τα προβλεπόμενα καθήκοντα συλλογής και υποβολής δεδομένων. Ωστόσο, επισημαίνει την έκθεση της Eurojust, η οποία αναφέρει και καταδεικνύει ότι η έλλειψη ενός καθολικά αποδεκτού ορισμού του περιβαλλοντικού εγκλήματος θέτει προκλήσεις για τη συλλογή ουσιαστικών δεδομένων και στατιστικών για την εγκληματικότητα (8). |
| --- | --- |

4.8.1.

| 4.8.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να εκδίδει ανά διετία έκθεση σχετικά με τα δεδομένα που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη και επισημαίνει ότι οι ετήσιες εθνικές στατιστικές για την εγκληματικότητα θα πρέπει να τεκμηριώνουν και να ενισχύουν την ανά διετία επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.8.2.

5.   Μεταφορά και δημοσιονομική εκτέλεση

| 5.1. | Τα περιβαλλοντικά εγκλήματα βλάπτουν πρωτίστως το περιβάλλον και την υγεία, αλλά στρεβλώνουν επίσης τον ανταγωνισμό και την κυκλικότητα, εξαντλούν τους δημόσιους πόρους μέσω της εξωτερίκευσης του κόστους επαναφοράς και αποκατάστασης και αδειάζουν τις τσέπες των φορολογουμένων παρακάμπτοντας την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Χωρίς την κατάλληλη επιβολή της συμμόρφωσης και τις δέουσες κυρώσεις για την πρόκληση βλάβης στο περιβάλλον, μεταξύ άλλων, μέσω του ποινικού δικαίου, τα περιβαλλοντικά εγκλήματα υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι πόροι που απαιτούνται για τη μεταφορά και την εφαρμογή της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα θα αντισταθμιστούν από τη θετική της επίδραση στους δημόσιους πόρους της ΕΕ και των κρατών μελών. |
| --- | --- |

5.1.

6.   Περιφερειοποίηση και επικουρικότητα

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι πηγές περιβαλλοντικής μη συμμόρφωσης είναι πρακτικά πάντα τοπικές/δημοτικές ή μικρές/υποπεριφερειακές, ακόμη και αν ο αντίκτυπός τους μπορεί να είναι εκτεταμένος, π.χ. οι πηγές ρύπανσης δεν είναι μόνο συγκεκριμένες, υψηλής έντασης ή διάσπαρτες, αλλά έχουν και προσθετικό και σωρευτικό χαρακτήρα. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Τα βήματα της ανακάλυψης και της αναφοράς θα πρέπει να ενισχυθούν και να ακολουθούν επίσης μια τοποκεντρική προσέγγιση. Ο τεχνικός εξοπλισμός, οι ανθρώπινοι πόροι και οι δεξιότητες, η λειτουργική ευθύνη, ο προϋπολογισμός και η χρηματοδότηση θα πρέπει να παρέχονται σε αυτήν την περιφερειακή πρόκληση και να την αντικατοπτρίζουν. |
| --- | --- |

6.2.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  NAT/767 — Αξιολόγηση της οδηγίας όσον αφορά το περιβαλλοντικό έγκλημα (Ενημερωτική έκθεση).

1

(2)  Έκθεση σχετικά με τις υποθέσεις της Eurojust στον τομέα του περιβαλλοντικού εγκλήματος — Ιανουάριος 2021.

2

(3)  SWD(2020) 259 final της 28ης Οκτωβρίου 2020.

3

(4)  Stop Ecocide Foundation, Ιούνιος 2021, Ανεξάρτητη Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τον Νομικό Ορισμό της Οικοκτονίας, Σχολιασμός και Βασικό Κείμενο.

4

(5)  NAT/824 — Η προστασία του περιβάλλοντος ως προϋπόθεση για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ενημερωτική έκθεση).

5

(6)  Έκθεση του Κοινοβουλίου 2020/2027(INI).

6

(7)  Σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΗΕ) για την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα.

7

(8)  Έκθεση σχετικά με τις υποθέσεις της Eurojust στον τομέα του περιβαλλοντικού εγκλήματος — Ιανουάριος 2021.

8

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/149 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/149

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού»

[COM(2022) 51 final — 2022/0035 (COD)]

(2022/C 290/24)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Francisco Javier GARAT PÉREZ |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Francisco Javier GARAT PÉREZ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.2.2022
  Συμβούλιο, 28.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 24.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 219/0/0 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.2.2022

Συμβούλιο, 28.2.2022

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

24.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

219/0/0

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει και πάλι τις θέσεις της σχετικά με την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, οι οποίες εκτίθενται στις γνωμοδοτήσεις της EESC 2018/05155 (1) και EESC 2020/02842 (2)· τα συμπεράσματα και οι συστάσεις των εν λόγω γνωμοδοτήσεων παρατίθενται λεπτομερώς στη συνέχεια. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεταφορά στο δίκαιο της Ένωσης των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που θεσπίζει η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO, από το αγγλικό αρκτικόλεξο), προκειμένου να επιτυγχάνεται ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή τους εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση δεν προβλέπει μηχανισμό για την ταχεία μεταφορά στο ενωσιακό δίκαιο των κανόνων που θεσπίζονται στο πλαίσιο της NAFO και δεν επιλύει το ζήτημα της ετήσιας επικαιροποίησής τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός πιο απλού και ευέλικτου μηχανισμού και, ως εκ τούτου, προτείνει την έκδοση κανονισμού με ένα μόνον άρθρο, το οποίο να ορίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει απαραιτήτως να εφαρμόζει στους στόλους της τους κανόνες που θεσπίζει η NAFO. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον κίνδυνο που συνιστά η εισαγωγή του συστήματος κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το οποίο παρέχει στην Επιτροπή το δικαίωμα να νομοθετεί χωρίς να υποχρεούται να υπόκειται στις συνήθεις διαδικασίες. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Σύνοψη της νομοθετικής πρότασης

| 2.1. | Κύριος στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η ενσωμάτωση στο ενωσιακό δίκαιο των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που ενέκρινε η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO) κατά την ετήσια συνεδρίασή της, τον Σεπτέμβριο του 2021. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ενσωματώνονται τροποποιήσεις που αφορούν τον υπολογισμό της ποσόστωσης «λοιπά», καθώς και συνοδευτικά μέτρα για τον γάδο στη διαίρεση 3Μ και για την ιππόγλωσσα Γροιλανδίας, σε σχέση με την επιθεώρηση των εκφορτώσεων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Περιλαμβάνονται επίσης νέες διατάξεις σχετικά με άλλες διαδικασίες, σχετικά με σοβαρές παραβάσεις ως προς τη χρήση συγκεκριμένου μεγέθους ματιών και τη χρήση πλεγμάτων ή σχαρών διαλογής, καθώς και ενισχυμένα μέτρα σχετικά με την ανάληψη ενεργειών σε συνέχεια παραβάσεων και με τη διαβίβαση εγγράφων στη NAFO και στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Με την πρόταση εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να τροποποιήσει τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/833 όσον αφορά την εκφόρτωση και τον έλεγχο της ιππόγλωσσας Γροιλανδίας και τα μέτρα ελέγχου του γάδου στη διαίρεση 3Μ, στην περίπτωση όπου η NAFO θα τροποποιήσει στο μέλλον τα σχετικά μέτρα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Αναγνωρίζεται η ανάγκη να εγκρίνονται ταχύτερα οι σχετικές διατάξεις, ώστε τα σκάφη της Ένωσης να μπορούν να αλιεύουν επί ίσοις όροις με τα σκάφη άλλων συμβαλλόμενων μερών της NAFO. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεταφορά στο δίκαιο της ΕΕ των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εγκρίθηκαν κατά την τελευταία ετήσια συνεδρίαση της NAFO, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή τους στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω διαδικασία μεταφοράς εξακολουθεί να μην υλοποιείται με τρόπο ευέλικτο, δεδομένου ότι τα εν λόγω μέτρα υπόκεινται σε ετήσιες τροποποιήσεις ενώ η γραφειοκρατία της ΕΕ είναι πολύ αργή, με αποτέλεσμα τη συνεχή απόκλιση μεταξύ των κανόνων της NAFO και της ενωσιακής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι απαιτείται η έγκριση πιο ευέλικτης διαδικασίας, όπως εκείνης που η ίδια η ΕΟΚΕ πρότεινε το 2019 και το 2020, και η οποία, εξάλλου, έτυχε της στήριξης της δημόσιας διοίκησης των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων κλάδων. Πρόκειται για έναν απλό κανονισμό με ένα μόνο άρθρο, με το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα δεσμεύεται να εφαρμόζει υποχρεωτικά στον στόλο της τους κανόνες που θεσπίζει ετησίως η NAFO. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί εκ νέου ότι εάν συνεχιστεί η μέθοδος της έγκρισης κανονισμών, ενδέχεται να προκληθούν ζητήματα σύγκρουσης κανόνων ή, τουλάχιστον, περίοδοι έλλειψης ασφάλειας δικαίου για τη δημόσια διοίκηση και τις ίδιες τις επιχειρήσεις, καθώς δεν θα γνωρίζουν εάν πρέπει να τηρούν τους προηγούμενους κανόνες, οι οποίοι ισχύουν στην ΕΕ, ή τους νέους. Επιπλέον, προκαλούνται στρεβλώσεις έναντι στόλων τρίτων χωρών ως προς την εφαρμογή των μέτρων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το μόνο που θα διευκολυνθεί με την εισαγωγή του συστήματος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, είναι ότι η Επιτροπή θα μπορεί να θεσπίζει κανόνες χωρίς να υποχρεούται να υπόκειται στις συνήθεις διαδικασίες. |
| --- | --- |

3.5.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) σχετικά με τα μέτρα διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού (ΕΕ C 159 της 10.5.2019 σ. 60).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με τα μέτρα διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 279).

2

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/151 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/151

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης για τις παραδόσεις ορισμένων αγαθών και την παροχή ορισμένων υπηρεσιών που είναι επιδεκτικά απάτης, και του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης κατά της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ»

[COM(2022) 39 final — 2022/0027(CNS)]

(2022/C 290/25)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 28.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 28.2.2022

Νομική βάση

Άρθρο 113 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/1/4

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής του προαιρετικού μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης για τις παραδόσεις ορισμένων αγαθών και την παροχή ορισμένων υπηρεσιών που είναι επιδεκτικά απάτης, και του μηχανισμού ταχείας αντίδρασης κατά της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 568η σύνοδο ολομέλειάς της, της 23ης και 24ης Μαρτίου 2022 (συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου), αποφάσισε, με 196 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 4 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/152 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/152

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης 2003/17/ΕΚ του Συμβουλίου όσον αφορά την περίοδο εφαρμογής της και όσον αφορά την ισοδυναμία των καλλιεργητικών ελέγχων των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών σιτηρών και των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών ελαιούχων και κλωστικών φυτών που διενεργούνται στη Βολιβία και την ισοδυναμία των σπόρων προς σπορά σιτηρών και των σπόρων προς σπορά ελαιούχων και κλωστικών φυτών που παράγονται στη Βολιβία»

[COM(2022) 26 final — 2021/0016 (COD)]

(2022/C 290/26)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022
  Συμβούλιο, 8.2.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 178/1/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 14.2.2022

Συμβούλιο, 8.2.2022

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

178/1/7

Επειδή η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφέρει γνώμη επί του περιεχομένου της εν λόγω πρότασης στη γνωμοδότησή της με θέμα Ισοδυναμία των καλλιεργητικών ελέγχων — σπόροι προς σπορά που παράγονται στη Βραζιλία και τη Μολδαβία (1), που ενέκρινε στις 14 Φεβρουαρίου 2018, αποφάσισε, κατά την 568η σύνοδο ολομέλειάς της, της 23ης και 24ης Μαρτίου 2022 (συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου), με 178 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 7 αποχές, να μην καταρτίσει εκ νέου γνωμοδότηση επί του θέματος, αλλά να παραπέμψει στη θέση που είχε υποστηρίξει στο προαναφερόμενο έγγραφο.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 227 της 28.6.2018, σ. 76.

1

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/153 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/153

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μεταβατικών κανόνων για τη συσκευασία και την επισήμανση των κτηνιατρικών φαρμάκων που έχουν εγκριθεί σύμφωνα με την οδηγία 2001/82/ΕΚ και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 726/2004»

[COM(2022) 76 final — 2022/0053 (COD)]

(2022/C 290/27)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.3.2022
  Συμβούλιο, 11.3.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114, 168 παράγραφος 4 στοιχείο β) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Έγκριση από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 193/0/4 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.3.2022

Συμβούλιο, 11.3.2022

Νομική βάση

Άρθρα 114, 168 παράγραφος 4 στοιχείο β) και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Έγκριση από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

193/0/4

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 568η σύνοδο ολομέλειας, στις 23 και 24 Μαρτίου 2022 (συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου), αποφάσισε, με 193 ψήφους υπέρ και 4 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 29.7.2022 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 290/154 |
| --- | --- | --- | --- |

29.7.2022

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 290/154

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 223/2014 όσον αφορά τη δράση συνοχής για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη (CARE)»

[COM(2019) 109 final — 2019/0075 (COD)]

(2022/C 290/28)

| Αιτήσεις γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.3.2022
  Συμβούλιο, 10.3.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 175 παράγραφος 3, 177 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.3.2022 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 568 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 199/0/6 |

Αιτήσεις γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 10.3.2022

Συμβούλιο, 10.3.2022

Νομική βάση

Άρθρα 175 παράγραφος 3, 177 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.3.2022

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

568

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

199/0/6

Επειδή η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεδομένου ότι έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, και συγκεκριμένα τις SOC/597 — Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, που εγκρίθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2018, και ECO/462 — Κανονισμός για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής 2021-2027, που εγκρίθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2018, καθώς και στα έγγραφα θέσης SOC/591 — Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (ΤΕΒΑ)/Κρίση COVID-19 και ECO/517 — COVID-19: Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία — Έκτακτη ευελιξία, αποφάσισε, κατά την 568η σύνοδο ολομέλειάς της στις 23 και 24 Μαρτίου 2022 (συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 2022), με 199 ψήφους υπέρ, καμία ψήφο κατά και 6 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που έλαβε στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2022.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---