# Publicatieblad C 298/2022

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 298 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 65e jaargang5 augustus 2022 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 298

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

65e jaargang5 augustus 2022

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | II   Mededelingen |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 298/01 | Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren ter ondersteuning van de toepassing van Verordening (EU) 2020/741 inzake minimumeisen voor hergebruik van water | 1 |
| 2022/C 298/02 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10777 — PLASTIC OMNIUM / VARROC (LIGHTING DIVISION)) (
  1
  ) | 56 |
| 2022/C 298/03 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10748 — MACQUARIE / BCI / NATIONAL GRID / NATIONAL GRID GAS) (
  1
  ) | 57 |

Inhoud

Bladzijde

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2022/C 298/01

Mededeling van de Commissie — Richtsnoeren ter ondersteuning van de toepassing van Verordening (EU) 2020/741 inzake minimumeisen voor hergebruik van water

1

2022/C 298/02

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10777 — PLASTIC OMNIUM / VARROC (LIGHTING DIVISION)) (
  1
  )

1

56

2022/C 298/03

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.10748 — MACQUARIE / BCI / NATIONAL GRID / NATIONAL GRID GAS) (
  1
  )

1

57

---

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 298/04 | Wisselkoersen van de euro — 4 augustus 2022 | 58 |
| 2022/C 298/05 | Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 14 februari 2022 betreffende een besluit in zaak M.10078 — Cargotec/Konecranes — Vergadering via audioconferentie – via Skype for Business — Rapporteur: Hongarije (
  1
  ) | 59 |
| 2022/C 298/06 | Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Zaak M.10078 – Cargotec / Konecranes (
  1
  ) | 61 |
| 2022/C 298/07 | Samenvatting van het besluit van de Commissie van 24 februari 2022 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst (Zaak M.10078 – Cargotec/Konecranes)
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2022)1070)

   (
  1
  ) | 63 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2022/C 298/04

Wisselkoersen van de euro — 4 augustus 2022

58

2022/C 298/05

Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 14 februari 2022 betreffende een besluit in zaak M.10078 — Cargotec/Konecranes — Vergadering via audioconferentie – via Skype for Business — Rapporteur: Hongarije (
  1
  )

1

59

2022/C 298/06

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur — Zaak M.10078 – Cargotec / Konecranes (
  1
  )

1

61

2022/C 298/07

Samenvatting van het besluit van de Commissie van 24 februari 2022 waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst (Zaak M.10078 – Cargotec/Konecranes)
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2022)1070)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2022)1070)

1

63

---

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 298/08 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 70 |
| | ANDERE HANDELINGEN |
| | Europese Commissie |
| 2022/C 298/09 | Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie | 72 |

V   Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

2022/C 298/08

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR) — Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

70

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

2022/C 298/09

Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie

72

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst. |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst.

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/1 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/1

---

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

Richtsnoeren ter ondersteuning van de toepassing van Verordening (EU) 2020/741 inzake minimumeisen voor hergebruik van water

(2022/C 298/01)

Inhoudsopgave

| 1. | Inleiding | 3 |
| --- | --- | --- |

1.

| 2. | Algemene en administratieve verplichtingen | 3 |
| --- | --- | --- |

2.

| 2.1. | Toepassingsgebied | 4 |
| --- | --- | --- |

2.1.

| 2.1.1. | Criteria | 4 |
| --- | --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Indiening en herziening van het besluit | 5 |
| --- | --- | --- |

2.1.2.

| 2.2. | Bevoegde autoriteit | 5 |
| --- | --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Contactpunten | 6 |
| --- | --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Verantwoordelijke partijen | 6 |
| --- | --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Verantwoordelijkheid van de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening voor de waterkwaliteit | 7 |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | Verantwoordelijkheid van andere spelers | 7 |
| --- | --- | --- |

2.4.2.

| 2.5. | Vergunningen | 8 |
| --- | --- | --- |

2.5.

| 2.5.1. | Autoriteiten die de vergunning verlenen | 8 |
| --- | --- | --- |

2.5.1.

| 2.5.2. | Vergunningsaanvraag | 9 |
| --- | --- | --- |

2.5.2.

| 2.5.3. | Inhoud van de vergunning | 9 |
| --- | --- | --- |

2.5.3.

| 2.5.4. | Vrijstellingen voor onderzoeks- en proefprojecten | 10 |
| --- | --- | --- |

2.5.4.

| 2.6. | Nalevingscontroles | 10 |
| --- | --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Sancties | 10 |
| --- | --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Bewustmaking en voorlichting | 11 |
| --- | --- | --- |

2.8.

| 3. | Technische aspecten | 12 |
| --- | --- | --- |

3.

| 3.1. | Risicobeheer | 12 |
| --- | --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Belangrijkste elementen van het risicobeheer | 13 |
| --- | --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Beschrijving van het systeem | 15 |
| --- | --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Spelers en taken | 15 |
| --- | --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Identificatie van gevaren, en omgevingen en populaties die een risico lopen | 15 |
| --- | --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Methoden voor de beoordeling van de risico’s voor het milieu en voor de gezondheid | 18 |
| --- | --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Voorwaarden met betrekking tot de aanvullende eisen | 20 |
| --- | --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Preventiemaatregelen | 20 |
| --- | --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Kwaliteits- en milieumonitoringsystemen | 20 |
| --- | --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Beheer van noodsituaties en coördinatie | 21 |
| --- | --- | --- |

3.1.9.

| 3.2. | Gewassoorten en klassen teruggewonnen water | 21 |
| --- | --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Voorbeelden van irrigatiemethoden en soorten gewassen | 22 |
| --- | --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Voorbeelden van het toepassen van barrières om de vereiste waterkwaliteitsklasse te bereiken | 24 |
| --- | --- | --- |

3.2.2.

| 3.3. | Validatiemonitoring | 26 |
| --- | --- | --- |

3.3.

| 3.3.1. | Algemene beginselen | 26 |
| --- | --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Protocollen inzake validatiemonitoring | 27 |
| --- | --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Voorbeelden van validatiemonitoring | 28 |
| --- | --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Aanvullende bronnen | 29 |
| --- | --- | --- |

3.3.4.

1.   Inleiding

De watervoorraden van de EU komen steeds meer onder druk te staan. Wanneer de watervoorraden ontoereikend zijn om aan de behoeften te voldoen, leidt dit tot waterstress en tot een verslechtering van de waterkwaliteit. Daarnaast zijn klimaatverandering, onvoorspelbare weerpatronen en droogte factoren die sterk bijdragen tot de verhoging van de druk op de beschikbaarheid van zoet water. Hergebruik van teruggewonnen water wordt algemeen erkend als een praktijk die bijdraagt tot een efficiënter beheer van watervoorraden en de aanpassing van onze systemen aan de klimaatverandering, in overeenstemming met de strategie van de EU zoals uiteengezet in de Europese Green Deal (1).

Verordening (EU) 2020/741 van het Europees Parlement en de Raad inzake minimumeisen voor hergebruik van water (verordening inzake het hergebruik van water) (2) heeft als doel hergebruik van water voor irrigatie in de landbouw, een sector die bijzonder kwetsbaar kan zijn voor schaarse watervoorraden of een onderbroken watervoorziening, te vergemakkelijken en aan te moedigen, het voedselsysteem van de EU duurzamer en veerkrachtiger te maken (3) en tegelijkertijd de volksgezondheid en het milieu te beschermen.

In de met ingang van 26 juni 2023 geldende verordening inzake het hergebruik van water worden uniforme minimumeisen inzake waterkwaliteit vastgesteld voor het veilige hergebruik van gezuiverd stedelijk afvalwater voor landbouwirrigatie. Door de geharmoniseerde minimumeisen zal de eengemaakte markt voor landbouwproducten naar behoren functioneren en zal het vertrouwen van de consument groter worden.

Op grond van deze verordening moet stedelijk afvalwater dat overeenkomstig de eisen van Richtlijn 91/271/EEG inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater) (4) wordt gezuiverd, verder behandeling ondergaan om aan de nieuwe minimale kwaliteitsparameters te voldoen en geschikt te worden voor gebruik in de landbouw.

Naast de uniforme minimumeisen voor waterkwaliteit bevat de verordening ook uniforme minimumeisen voor monitoring, regels inzake risicobeheer om potentiële bijkomende gezondheidsrisico’s en milieurisico’s te beoordelen en aan te pakken, vergunningsverplichtingen en transparantieregels, op grond waarvan belangrijke informatie over alle projecten voor hergebruik van water openbaar moet worden gemaakt.

In artikel 11, lid 5, van de verordening inzake het hergebruik van water is bepaald dat de Commissie in overleg met de lidstaten richtsnoeren moet opstellen voor de toepassing van de verordening. Die richtsnoeren worden in deze mededeling uiteengezet. Deze mededeling is opgesteld in nauwe samenwerking met de werkgroep inzake hergebruik van water (5) — opgericht in het kader van de strategische coördinatiegroep voor waterbeleid (6) — waarvan de autoriteiten van de lidstaten en organisaties van belanghebbenden deel uitmaken. De werkgroep inzake hergebruik van water heeft het document tijdens twee vergaderingen op 21-22 oktober 2021 en op 18 februari 2022 grondig besproken en heeft schriftelijke opmerkingen ingediend.

Punt 2 van deze richtsnoeren heeft betrekking op de algemene en administratieve verplichtingen van de verordening, met inbegrip van het toepassingsgebied ervan. Punt 3 heeft betrekking op de meer technische aspecten.

2.   Algemene en administratieve verplichtingen

Dit punt heeft betrekking op de volgende aspecten: het toepassingsgebied van de verordening, en met name de toepassing van artikel 2, lid 2, de bevoegde autoriteit(en), de contactpunten en grensoverschrijdende samenwerking, de verantwoordelijkheden van de verschillende spelers, vergunningen, nalevingscontroles, sancties, en bewustmaking en voorlichting.

2.1.   
  Toepassingsgebied

De verordening is van toepassing wanneer gezuiverd stedelijk afvalwater wordt hergebruikt voor landbouwirrigatie. Overeenkomstig artikel 2, lid 2, kunnen de lidstaten echter besluiten dat het in een of meer van hun stroomgebiedsdistricten of delen daarvan niet passend is water voor landbouwirrigatie te hergebruiken.

Met besluiten op grond van artikel 2, lid 2, wordt in feite het hergebruik van water in (een deel van) een gebied verboden, waardoor de verordening in die gebieden niet van toepassing is. Met andere woorden, indien een lidstaat het hergebruik van water slechts op een deel van zijn grondgebied ongepast acht, zou de verordening nog steeds volledig van toepassing zijn in de resterende gebieden waar water kan worden hergebruikt.

Sommige van de algemenere verplichtingen in de verordening zouden nog steeds van toepassing kunnen zijn, ook al is hergebruik van water in een lidstaat verboden. Bijvoorbeeld:

| — | artikel 2, lid 3, betreffende vrijstellingen voor onderzoeksprojecten: indien een lidstaat dergelijke projecten toestaat, moet hij de relevante bevoegde autoriteiten aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de controle op de naleving van de criteria van artikel 2, lid 3; |
| --- | --- |

—

artikel 2, lid 3, betreffende vrijstellingen voor onderzoeksprojecten: indien een lidstaat dergelijke projecten toestaat, moet hij de relevante bevoegde autoriteiten aan te wijzen die verantwoordelijk zijn voor de controle op de naleving van de criteria van artikel 2, lid 3;

| — | artikel 8 betreffende de aanwijzing van een contactpunt voor samenwerking met andere lidstaten; |
| --- | --- |

—

artikel 8 betreffende de aanwijzing van een contactpunt voor samenwerking met andere lidstaten;

| — | artikel 10, lid 1, betreffende voorlichting van het publiek over het contactpunt; |
| --- | --- |

—

artikel 10, lid 1, betreffende voorlichting van het publiek over het contactpunt;

| — | artikel 15 over sancties om ervoor te zorgen dat, indien een besluit wordt genomen om hergebruik van water niet toe te staan, dit besluit wordt nageleefd, d.w.z. dat water niet wordt hergebruikt en vrijgestelde onderzoeksprojecten aan de toepasselijke voorwaarden voldoen. |
| --- | --- |

—

artikel 15 over sancties om ervoor te zorgen dat, indien een besluit wordt genomen om hergebruik van water niet toe te staan, dit besluit wordt nageleefd, d.w.z. dat water niet wordt hergebruikt en vrijgestelde onderzoeksprojecten aan de toepasselijke voorwaarden voldoen.

Indien op grond van artikel 2, lid 2, geen besluit is genomen vóór de datum waarop de verordening van toepassing wordt (26 juni 2023), moet elke verantwoordelijke partij in een waterhergebruiksysteem een vergunning kunnen aanvragen.

Het komt er met andere woorden op neer dat de standaardsituatie (bij het ontbreken van een andersluidend nationaal besluit) inhoudt dat hergebruik van water is toegestaan onder voorbehoud van een op grond van de verordening verleende vergunning. Dit betekent dat het risicobeheerplan betrekking moet hebben op alle mogelijke risico’s en dat het project volledig in overeenstemming moet zijn met alle EU-wetgeving op het gebied van gezondheid en milieu.

2.1.1.   Criteria

Veel verschillende omstandigheden en klimatologische kenmerken in de lidstaten kunnen van invloed zijn op een besluit over de vraag of hergebruik van water een rol kan spelen in geïntegreerd waterbeheer.

Het kan zijn dat het hergebruik van water door de klimatologische omstandigheden in bepaalde lidstaten overbodig en/of onrendabel is, als gevolg van overvloedige regenval. Zelfs in lidstaten die te kampen hebben met watertekorten en herhaaldelijke perioden van droogte kunnen echter omstandigheden gelden die ertoe leiden dat hergebruik van water dat in het algemeen bedoeld is om waterschaarste aan te pakken, wellicht geen geschikte praktijk is.

Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als bepaalde gebieden met langdurige perioden van droogte te maken krijgen en oppervlaktewaterlichamen voor hun ecologisch debiet en een goede watertoestand afhankelijk zijn van lozingen van gezuiverd afvalwater. Indien gezuiverd afvalwater zou worden omgeleid naar een waterterugwinningsinstallatie en vervolgens naar de landbouw, zou dit een oppervlaktewaterloop van essentiële hoeveelheden water kunnen beroven om een minimaal ecologisch debiet te waarborgen.

In deze gevallen moeten de gevolgen van het gebruik van alternatieve bronnen, d.w.z. onttrekking aan (andere) oppervlakte- en/of grondwaterlichamen, ook onder de loep worden genomen, omdat deze ook een effect kunnen hebben op de waterkwantiteit/-kwaliteit. Vormen van druk, zoals het onttrekken van water, kunnen een negatieve weerslag hebben op de kwantitatieve toestand van grondwaterlichamen, in dergelijke gevallen kan hergebruik van water een alternatieve waterbron zijn. Er kunnen zich ook situaties voordoen waarin geen druk wordt uitgeoefend door onttrekking en waarin de kosten van hergebruik van water mogelijk niet concurrerend zijn ten opzichte van andere waterbronnen.

Daarom moeten bij elk besluit de voor- en nadelen van hergebruik van water zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. Al deze overwegingen moeten worden meegenomen in een besluit om water in een bepaald gebied niet te hergebruiken in het kader van geïntegreerd waterbeheer.

In artikel 2, lid 2, van de verordening zijn de criteria vastgesteld waarmee de lidstaten rekening moeten houden om te bepalen of hergebruik van water in bepaalde stroomgebiedsdistricten (of delen daarvan) niet passend is.

De lidstaten die op grond van artikel 2, lid 2, van de verordening een dergelijk besluit nemen, moeten het besluit naar behoren motiveren en aan de Commissie voorleggen. Indien het verbod het gevolg is van druk op de kwaliteit van oppervlaktewaterlichamen die voor hun debiet en ecologische toestand afhankelijk zijn van het geloosde afvalwater, is het besluit naar behoren gemotiveerd indien daarin het volgende wordt vermeld:

| — | welke waterlichamen gevolgen ondervinden; |
| --- | --- |

—

welke waterlichamen gevolgen ondervinden;

| — | hun huidige toestand; |
| --- | --- |

—

hun huidige toestand;

| — | welke andere kosteneffectieve maatregelen zijn genomen en kunnen worden genomen om een goede toestand te bereiken en/of verslechtering te voorkomen; |
| --- | --- |

—

welke andere kosteneffectieve maatregelen zijn genomen en kunnen worden genomen om een goede toestand te bereiken en/of verslechtering te voorkomen;

| — | de alternatieve waterbronnen voor landbouwirrigatie; en |
| --- | --- |

—

de alternatieve waterbronnen voor landbouwirrigatie; en

| — | of deze andere bronnen kunnen leiden tot overmatige wateronttrekking uit andere oppervlakte- of grondwaterlichamen, met mogelijke gevolgen voor hun kwantitatieve of kwalitatieve toestand. |
| --- | --- |

—

of deze andere bronnen kunnen leiden tot overmatige wateronttrekking uit andere oppervlakte- of grondwaterlichamen, met mogelijke gevolgen voor hun kwantitatieve of kwalitatieve toestand.

Als het besluit op de criteria voor kosteneffectiviteit is gebaseerd, is het belangrijk alle kosten in aanmerking te nemen, zowel de milieukosten als de kosten van hulpbronnen (van het teruggewonnen water en van de alternatieve bron(nen) die de lidstaat geschikter achtte). De economische analyse die is uitgevoerd op basis van artikel 5 van en bijlage III bij Richtlijn 2000/60/EG kan nuttige achtergrondinformatie bevatten.

2.1.2.   Indiening en herziening van het besluit

Elk naar behoren en duidelijk gemotiveerd besluit, gebaseerd op de criteria van artikel 2, lid 2, van de verordening, moet schriftelijk bij de Commissie worden ingediend via de reguliere communicatiekanalen (bv. via de permanente vertegenwoordiging van de lidstaat bij de EU). De lidstaat moet een dergelijk besluit ook ter beschikking van het publiek stellen, overeenkomstig artikel 10, lid 3.

In artikel 2, lid 2, van de verordening is bepaald dat een dergelijk besluit moet worden geëvalueerd wanneer dit nodig is om rekening te houden met veranderende omstandigheden. Deze besluiten moeten met name worden geëvalueerd om rekening te houden met de prognoses inzake klimaatverandering en de nationale strategieën voor adaptatie aan de klimaatverandering (om de twee jaar bijgewerkt) (7), en ten minste om de zes jaar, rekening houdend met de stroomgebiedbeheerplannen die zijn opgesteld op grond van Richtlijn 2000/60/EG.

Elk besluit om hergebruik van water te verbieden, moet derhalve worden gerechtvaardigd in de bredere context van geïntegreerd waterbeheer. Het moet volledig verenigbaar zijn met de beheermethode die is uiteengezet in de desbetreffende stroomgebiedbeheerplannen, alsook met het beleid inzake mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering.

Dit betekent dat het besluit om hergebruik van water te verbieden, gebaseerd moet zijn op informatie over de toestand en de druk van het water, en over de effecten en maatregelen die in de genoemde plannen bijeen zijn gebracht en beschreven. Dit houdt ook in dat de milieu- en hulpbronkosten van teruggewonnen water en andere watervoorraden moeten worden beoordeeld, waarbij ook rekening moet worden gehouden met de economische analyse uit hoofde van artikel 5 van Richtlijn 2000/60/EG.

2.2.   
  Bevoegde autoriteit

De in artikel 3, punt 1, bedoelde bevoegde autoriteiten zijn verantwoordelijk voor:

| — | het verlenen van vergunningen voor de productie en levering van teruggewonnen water, onder meer door ervoor te zorgen dat er een risicobeheerplan voor hergebruik van water wordt opgesteld; |
| --- | --- |

—

het verlenen van vergunningen voor de productie en levering van teruggewonnen water, onder meer door ervoor te zorgen dat er een risicobeheerplan voor hergebruik van water wordt opgesteld;

| — | het vaststellen of is voldaan aan de criteria voor het vrijstellen van onderzoeks- of proefprojecten van de verordening (indien van toepassing); |
| --- | --- |

—

het vaststellen of is voldaan aan de criteria voor het vrijstellen van onderzoeks- of proefprojecten van de verordening (indien van toepassing);

| — | het nagaan of aan de in de vergunningen gestelde voorwaarden is voldaan en het nemen van follow-upmaatregelen in geval van inbreuken. |
| --- | --- |

—

het nagaan of aan de in de vergunningen gestelde voorwaarden is voldaan en het nemen van follow-upmaatregelen in geval van inbreuken.

Deze verantwoordelijkheden kunnen bijvoorbeeld het volgende omvatten: het risicobeheerplan voor hergebruik van water evalueren en ervoor zorgen dat dit betrekking heeft op alle aspecten; regelmatig controleren of de maatregelen en taken in de plannen worden nageleefd; de communicatie tussen verschillende spelers in een waterhergebruiksysteem vergemakkelijken; de uitwisseling van informatie met andere autoriteiten coördineren. Afhankelijk van hun administratieve opzet, bijvoorbeeld de structuren die worden gebruikt voor het beheer van stroomgebieden, kunnen de lidstaten besluiten meer dan één bevoegde autoriteit aan te wijzen.

Indien een lidstaat besluit dat het overeenkomstig artikel 2 niet passend is teruggewonnen water voor landbouwirrigatie te produceren en te hergebruiken in een stroomgebiedsdistrict (in feite op het gehele grondgebied ervan), moet er alleen een bevoegde autoriteit worden ingesteld indien er onderzoeks- en proefprojecten inzake hergebruik van water voor landbouwirrigatie worden uitgevoerd. Indien een lidstaat de productie van teruggewonnen water toestaat maar niet het gebruik ervan, zou er ook een bevoegde autoriteit moeten worden ingesteld voor het beheren van vergunningen voor die productie.

2.3.   
  Contactpunten

Op grond van artikel 8 van de verordening moeten de lidstaten een contactpunt aanwijzen voor samenwerking met de contactpunten van andere lidstaten.

De rol van de contactpunten bestaat uit: a) het ontvangen en doorsturen van verzoeken om assistentie; b) het op verzoek verlenen van assistentie; en c) het coördineren van de communicatie tussen bevoegde autoriteiten in verschillende lidstaten. Voordat de bevoegde autoriteiten een vergunning voor de productie of levering van teruggewonnen water afgeven, wisselen zij bijvoorbeeld met het contactpunt in de lidstaat waar het teruggewonnen water zal worden gebruikt, informatie uit over de in de desbetreffende vergunning en risicobeheerplannen opgenomen voorwaarden. De contactpunten reageren zonder onnodige vertraging op verzoeken om assistentie.

Het is niet altijd noodzakelijk contactpunten aan te wijzen indien een lidstaat op grond van artikel 2, lid 2, besluit dat het niet passend is teruggewonnen water voor landbouwirrigatie te gebruiken in een stroomgebiedsdistrict (in feite op zijn gehele grondgebied).

Ook indien een lidstaat het gebruik van teruggewonnen water op zijn grondgebied niet toelaat, maar teruggewonnen water naar een buurland uitvoert, moet hij over een contactpunt beschikken. Evenzo is er een contactpunt nodig in lidstaten die op hun grondgebied geen teruggewonnen water produceren, maar het voor irrigatie uit een buurland willen invoeren.

Bovendien kunnen projecten die in een aangrenzende lidstaat worden uitgevoerd op een of andere manier van invloed zijn op een gedeeld stroomgebied en is derhalve overleg tussen de bevoegde autoriteiten van de lidstaten via de contactpunten vereist.

2.4.   
  Verantwoordelijke partijen

In de verordening wordt een aantal “verantwoordelijke partijen” genoemd, d.w.z. spelers die een rol of een activiteit uitoefenen in een waterhergebruiksysteem. Het waterhergebruiksysteem, zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 15, omvat de infrastructuur en andere technische elementen, van de instroomopening van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie tot het punt waar teruggewonnen water wordt gebruikt voor landbouwirrigatie, inclusief, in voorkomend geval, distributie- en opslaginfrastructuur.

Op grond van artikel 3, punt 14, behoren tot de verantwoordelijke partijen:

| — | de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening; |
| --- | --- |

—

de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening;

| — | de exploitant van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie indien verschillend van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening; |
| --- | --- |

—

de exploitant van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie indien verschillend van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening;

| — | de andere betrokken autoriteiten dan de aangewezen bevoegde autoriteiten; en |
| --- | --- |

—

de andere betrokken autoriteiten dan de aangewezen bevoegde autoriteiten; en

| — | de exploitant van het distributienet van teruggewonnen water of, in voorkomend geval, de exploitant van de infrastructuur voor opslag van teruggewonnen water. |
| --- | --- |

—

de exploitant van het distributienet van teruggewonnen water of, in voorkomend geval, de exploitant van de infrastructuur voor opslag van teruggewonnen water.

In de verordening worden de minimale verantwoordelijkheden van de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening beschreven (zie punt 2.4.1).

In de door de bevoegde autoriteit afgegeven vergunning worden de verantwoordelijkheden van de andere verantwoordelijke partijen vermeld, rekening houdend met de in het risicobeheerplan vastgestelde verantwoordelijkheden.

De taken van andere autoriteiten, anders dan de bevoegde autoriteit, kunnen onder meer bestaan uit het evalueren van de risicobeheerplannen om na te gaan of de toepasselijke regelgeving (bv. op het gebied van gezondheid, milieu, landbouw) wordt nageleefd, het vaststellen van specifieke eisen op hun vakgebied en het uitbrengen van een advies over het risicobeheerplan.

De lidstaten kunnen, in voorkomend geval en in overeenstemming met de nationale wetgeving, taken en verantwoordelijkheden nader definiëren, mits zij de minimumvoorschriften in acht nemen.

2.4.1.   Verantwoordelijkheid van de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening voor de waterkwaliteit

De exploitant van een waterterugwinningsvoorziening exploiteert of beheert een waterterugwinningsvoorziening en kan een particuliere of openbare instantie zijn. Het kan een andere entiteit zijn dan de exploitant van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie uit hoofde van de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater.

In artikel 4, lid 1, van de verordening wordt verduidelijkt dat bij het nalevingspunt de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het teruggewonnen water berust bij de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening.

Het nalevingspunt is, zoals gedefinieerd in artikel 3, punt 11, het punt waar de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening het teruggewonnen water aan de volgende schakel in de keten levert. Afhankelijk van de specifieke opzet van een waterhergebruiksysteem in een lidstaat kan de volgende schakel de eindgebruiker of, indien water voor toekomstig gebruik wordt vervoerd, gedistribueerd of opgeslagen, een andere actor zijn.

Bij het nalevingspunt, dat zal worden gespecificeerd in de vergunning voor de productie en levering van teruggewonnen water (zie afdeling 2.5 inzake vergunningen), moet de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening ervoor zorgen dat het teruggewonnen water voldoet aan de minimumeisen van bijlage I en aan alle andere relevante aanvullende voorwaarden die door de bevoegde autoriteit in de desbetreffende vergunning zijn vastgesteld en die in het risicobeheerplan zijn beschreven.

2.4.2.   Verantwoordelijkheid van andere spelers

Na het nalevingspunt gaat de verantwoordelijkheid voor de waterkwaliteit over naar de volgende actor in de keten, hetzij de eindgebruiker, hetzij een intermediaire actor die verantwoordelijk is voor distributie of opslag.

In het risicobeheerplan worden, in voorkomend geval, de voorwaarden met betrekking tot distributie, opslag en gebruik vermeld en wordt aangegeven welke partijen in het waterhergebruiksysteem verantwoordelijk zijn voor de naleving van deze eisen.

Wanneer het risicobeheerplan gebruiksvoorwaarden voor de eindgebruiker bevat, moeten deze in overeenstemming zijn met de EU-wetgeving inzake levensmiddelenhygiëne (en voederhygiëne) en daarmee verband houdende documenten, met name die welke zijn vermeld in de verordening inzake het hergebruik van water. Hierbij gaat het onder meer om:

| — | Verordening (EG) nr. 178/2002 (8): de “algemene levensmiddelenwetgeving”, waarin (in artikel 17) de primaire verantwoordelijkheid van alle exploitanten van levensmiddelenbedrijven (met inbegrip van producenten die zich bezighouden met primaire productie, d.w.z. landbouwers) wordt vastgelegd; |
| --- | --- |

—

Verordening (EG) nr. 178/2002 (8): de “algemene levensmiddelenwetgeving”, waarin (in artikel 17) de primaire verantwoordelijkheid van alle exploitanten van levensmiddelenbedrijven (met inbegrip van producenten die zich bezighouden met primaire productie, d.w.z. landbouwers) wordt vastgelegd;

| — | Verordening (EG) nr. 852/2004 (9) inzake levensmiddelenhygiëne: in artikel 4, lid 1, wordt de verantwoordelijkheid van producenten die zich bezighouden met primaire productie herhaald om zich aan de algemene hygiënevoorschriften (goede hygiënepraktijken) van bijlage I bij die verordening te houden. In bijlage I, deel A, hoofdstuk II, punt 5, onderpunt c), wordt bepaald dat exploitanten van levensmiddelenbedrijven die plantaardige producten produceren of oogsten afdoende maatregelen moeten nemen en altijd drinkwater of schoon water moeten gebruiken, wanneer zulks noodzakelijk is om verontreiniging te voorkomen; |
| --- | --- |

—

Verordening (EG) nr. 852/2004 (9) inzake levensmiddelenhygiëne: in artikel 4, lid 1, wordt de verantwoordelijkheid van producenten die zich bezighouden met primaire productie herhaald om zich aan de algemene hygiënevoorschriften (goede hygiënepraktijken) van bijlage I bij die verordening te houden. In bijlage I, deel A, hoofdstuk II, punt 5, onderpunt c), wordt bepaald dat exploitanten van levensmiddelenbedrijven die plantaardige producten produceren of oogsten afdoende maatregelen moeten nemen en altijd drinkwater of schoon water moeten gebruiken, wanneer zulks noodzakelijk is om verontreiniging te voorkomen;

| — | Verordening (EG) 2073/2005 (10) inzake microbiologische criteria voor levensmiddelen, die criteria bevat betreffende E. coli in bepaalde levensmiddelen van niet-dierlijke oorsprong (na de oogst); |
| --- | --- |

—

Verordening (EG) 2073/2005 (10) inzake microbiologische criteria voor levensmiddelen, die criteria bevat betreffende E. coli in bepaalde levensmiddelen van niet-dierlijke oorsprong (na de oogst);

| — | Verordening (EU) 2017/625 (11) (ter vervanging van Verordening (EG) nr. 882/2004) die voorziet in een rechtskader voor officiële controles van levensmiddelen en voedselveiligheid in elk stadium van de productie, verwerking en distributie. De bevoegde autoriteiten zorgen ervoor dat en gaan na of de exploitant van het levensmiddelenbedrijf aan de voedselveiligheidsvoorschriften voldoet; |
| --- | --- |

—

Verordening (EU) 2017/625 (11) (ter vervanging van Verordening (EG) nr. 882/2004) die voorziet in een rechtskader voor officiële controles van levensmiddelen en voedselveiligheid in elk stadium van de productie, verwerking en distributie. De bevoegde autoriteiten zorgen ervoor dat en gaan na of de exploitant van het levensmiddelenbedrijf aan de voedselveiligheidsvoorschriften voldoet;

| — | Mededeling van de Commissie betreffende richtsnoeren voor de aanpak van microbiologische risico’s bij de primaire productie van verse groenten en fruit door levensmiddelenhygiëne (12). |
| --- | --- |

—

Mededeling van de Commissie betreffende richtsnoeren voor de aanpak van microbiologische risico’s bij de primaire productie van verse groenten en fruit door levensmiddelenhygiëne (12).

De verordening inzake het hergebruik van water, waarin de waterkwaliteit voor een specifieke waterbron wordt gedefinieerd in een stadium vóór de primaire productie (voordat het wordt gebruikt voor irrigatie), vormt een aanvulling op de hygiënevoorschriften voor levensmiddelen. De hygiënevoorschriften voor levensmiddelen (en diervoeders) zijn van toepassing vanaf het stadium van de primaire productie, met inbegrip van irrigatie, en hebben betrekking op alle aspecten van irrigatie, voor alle waterbronnen.

2.5.   
  Vergunningen

Artikel 6, lid 1, van de verordening schrijft voor dat voor de productie en levering van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie een vergunningsplicht geldt. Alle vergunningen zijn gebaseerd op het risicobeheerplan voor hergebruik van water en bevatten de verplichtingen van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening en in voorkomend geval van de overige verantwoordelijke partijen, overeenkomstig artikel 6, lid 3.

In de verordening wordt de informatie beschreven die vergunningen moeten bevatten, maar de bijzonderheden van de procedures voor het verlenen van vergunningen, bijvoorbeeld het aanwijzen van de bevoegde autoriteiten en de uiterste termijnen, moeten echter door de lidstaten worden vastgesteld.

Derhalve heeft dit punt geen betrekking op kwesties in verband met de procedure, maar wordt er enkel in vermeld dat de verordening de lidstaten expliciet de mogelijkheid biedt om bestaande procedures voor het verlenen van vergunningen toe te passen, mits deze zijn aangepast aan de vereisten van de verordening.

2.5.1.   Autoriteiten die de vergunning verlenen

Vergunningen voor hergebruik van water kunnen alleen worden verleend door de bevoegde autoriteiten die door de lidstaten zijn aangewezen. Er mag geen belangenconflict bestaan tussen de partijen die verantwoordelijk zijn voor het opstellen van het ontwerprisicobeheerplan voor hergebruik van water en de vergunningsaanvraag, en de autoriteit die de vergunning voor de productie en levering van teruggewonnen water verleent.

De bevoegde autoriteit moet voor het beoordelen van een aanvraag andere betrokken autoriteiten raadplegen en informatie met hen uitwisselen, in het bijzonder de autoriteiten op het gebied van water en gezondheid (indien deze verschillen van de bevoegde autoriteit), alsook met elke andere partij die de bevoegde autoriteit relevant acht.

Voorbeelden

Op nationaal niveau zijn verschillende situaties mogelijk, zoals blijkt uit onderstaande voorbeelden.

Voorbeeld 1 — Indien de waterterugwinningsvoorziening, en dus de exploitant ervan, dezelfde is als de stedelijke waterzuiveringsinstallatie, zou de bevoegde autoriteit de vergunningverlenende autoriteit voor de behandeling van stedelijk afvalwater kunnen zijn en dus een andere autoriteit kunnen zijn dan de autoriteiten op het gebied van water en gezondheid.

In deze gevallen moeten de verschillende autoriteiten nauw samenwerken om ervoor te zorgen dat i) de toepasselijke waternormen worden nageleefd en de maximumgehalten niet worden overschreden wanneer kleinere hoeveelheden water in een oppervlaktewaterlichaam worden geloosd, en ii) de gezondheidsnormen worden nageleefd wanneer het water voor irrigatie wordt gebruikt.

In deze gevallen kunnen de autoriteiten op het gebied van water en gezondheid bijdragen aan de voorbereiding van het risicobeheerplan en de vergunningsaanvraag, aangezien er geen sprake zou zijn van een belangenconflict met de vergunningverlenende autoriteit.

Voorbeeld 2 — Indien de waterterugwinningsvoorziening, en dus de exploitant ervan, een andere is dan de stedelijke waterzuiveringsinstallatie, kan de bevoegde autoriteit voor de vergunning voor hergebruik van water een andere zijn dan de vergunningverlenende autoriteit voor de installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater.

Dit kunnen bijvoorbeeld de autoriteiten op het gebied van water en gezondheid zijn. In dat geval kunnen deze autoriteiten niet worden betrokken bij het opstellen van de vergunningsaanvraag of het risicobeheerplan, aangezien er dan sprake zou zijn van een belangenconflict tussen de vergunningverlenende autoriteit en de partijen die de vergunningsaanvraag en het risicobeheerplan opstellen.

Niettemin kan deze autoriteiten worden verzocht gegevens of andere informatie te verstrekken als inbreng in het proces, zoals gegevens over de monitoring van watervoorraden of andere milieugegevens, met richtsnoeren voor de te volgen procedures of soortgelijke procedures.

Voorbeeld 3 — Indien de waterterugwinningsvoorziening in handen is van de bevoegde autoriteit, moeten er procedures zijn om belangenconflicten te vermijden, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de vergunningsaanvraag en het risicobeheerplan in voorkomend geval door alle verantwoordelijke partijen worden opgesteld en dat er geen sprake is van inmenging door de persoon of afdeling die verantwoordelijk is voor het verlenen van de vergunning.

Indien aan alle eisen voor de vergunning is voldaan, moet de bevoegde autoriteit in de lidstaat (overeenkomstig artikel 6, lid 5) zonder onnodige vertraging een vergunning verlenen die alle noodzakelijke voorwaarden en maatregelen omvat die in het risicobeheerplan voor hergebruik van water zijn uiteengezet. Dit moet rechtszekerheid voor alle betrokken partijen waarborgen.

Indien de bevoegde autoriteit vanwege de complexiteit van een aanvraag meer dan twaalf maanden — te rekenen vanaf de datum waarop zij de volledige aanvraag heeft ontvangen — nodig heeft om te besluiten al dan niet een vergunning te verlenen, moet zij de aanvrager(s) de verwachte datum van dat besluit meedelen.

2.5.2.   Vergunningsaanvraag

Krachtens artikel 6, lid 2, kunnen alle voor het waterhergebruiksysteem verantwoordelijke partijen, met inbegrip van de eindgebruiker indien dit overeenkomstig nationaal recht relevant is, een vergunning of een wijziging van een bestaande vergunning aanvragen. Zij moeten hun aanvraag indienen bij de bevoegde autoriteit van de lidstaat waar de waterterugwinningsvoorziening wordt geëxploiteerd, of waar de exploitant voornemens is deze te exploiteren.

In sommige projecten voor hergebruik van water draagt de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening het teruggewonnen water rechtstreeks over aan de eindgebruiker. Er zijn echter ook projecten waarbij andere partijen een rol spelen en dan kan er behoefte zijn aan een exploitant van een distributienet van teruggewonnen water en een exploitant van de infrastructuur voor opslag van teruggewonnen water.

In die gevallen kunnen de lidstaten ervoor kiezen om overeenkomstig artikel 6, lid 7, van dergelijke exploitanten en eindgebruikers te eisen dat zij over een specifieke vergunning beschikken. In deze specifieke vergunningen moeten vervolgens de verplichtingen worden vastgesteld, met inbegrip van eventuele aanvullende eisen en barrières die zijn vastgesteld in het risicobeheerplan voor hergebruik van water dat voor die regeling is opgesteld, als bedoeld in artikel 5, lid 4.

2.5.3.   Inhoud van de vergunning

Zoals bepaald in artikel 6, lid 3, moet de vergunning — of vergunningen, indien andere verantwoordelijke partijen dan de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening over een specifieke vergunning moeten beschikken (artikel 6, lid 7) — zijn gebaseerd op het risicobeheerplan voor hergebruik van water.

Het risicobeheerplan voor hergebruik van water moet worden opgesteld overeenkomstig bijlage II bij de verordening. Hierin moeten de voorwaarden worden vastgesteld waaraan moet worden voldaan om te zorgen dat de voorschriften inzake de kwaliteit, het gebruik en de monitoring van water van bijlage I bij de verordening worden nageleefd.

In de vergunning moet het volgende worden vermeld:

| — | de kwaliteitsklasse(n) van het teruggewonnen water en het agrarisch gebruik waarvoor het teruggewonnen water is vergund; |
| --- | --- |

—

de kwaliteitsklasse(n) van het teruggewonnen water en het agrarisch gebruik waarvoor het teruggewonnen water is vergund;

| — | de plaats(en) waar het gebruik is toegestaan; |
| --- | --- |

—

de plaats(en) waar het gebruik is toegestaan;

| — | de waterterugwinningsvoorzieningen, met inbegrip van bijvoorbeeld de locatie van de voorziening(en), de contactgegevens van de exploitant, en het geraamde jaarlijkse volume teruggewonnen water dat zal worden geproduceerd; |
| --- | --- |

—

de waterterugwinningsvoorzieningen, met inbegrip van bijvoorbeeld de locatie van de voorziening(en), de contactgegevens van de exploitant, en het geraamde jaarlijkse volume teruggewonnen water dat zal worden geproduceerd;

| — | de voorwaarden met betrekking tot de minimumeisen voor waterkwaliteit en monitoring, zoals omschreven in bijlage I, deel 2, met inbegrip van eventuele specificaties over het soort behandeling; |
| --- | --- |

—

de voorwaarden met betrekking tot de minimumeisen voor waterkwaliteit en monitoring, zoals omschreven in bijlage I, deel 2, met inbegrip van eventuele specificaties over het soort behandeling;

| — | alle voorwaarden met betrekking tot aanvullende eisen voor de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening, zoals vermeld in het risicobeheerplan voor hergebruik van water; |
| --- | --- |

—

alle voorwaarden met betrekking tot aanvullende eisen voor de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening, zoals vermeld in het risicobeheerplan voor hergebruik van water;

| — | alle andere voorwaarden die nodig zijn om onaanvaardbare risico’s voor het milieu en voor de gezondheid van mens en dier weg te nemen. Daarbij kan het gaan om informatie over de precieze rol, taken, activiteiten en verantwoordelijkheden van de andere verantwoordelijke partijen in het systeem, of verplichtingen in verband met milieumonitoringsystemen, afhankelijk van de resultaten van het risicobeheerplan en follow-upprocedures indien zich negatieve milieueffecten voordoen; |
| --- | --- |

—

alle andere voorwaarden die nodig zijn om onaanvaardbare risico’s voor het milieu en voor de gezondheid van mens en dier weg te nemen. Daarbij kan het gaan om informatie over de precieze rol, taken, activiteiten en verantwoordelijkheden van de andere verantwoordelijke partijen in het systeem, of verplichtingen in verband met milieumonitoringsystemen, afhankelijk van de resultaten van het risicobeheerplan en follow-upprocedures indien zich negatieve milieueffecten voordoen;

| — | de geldigheidsperiode van de vergunning; |
| --- | --- |

—

de geldigheidsperiode van de vergunning;

| — | het nalevingspunt waar controles zullen worden uitgevoerd om na te gaan of de exploitant zijn verplichtingen met betrekking tot de kwaliteit van het teruggewonnen water is nagekomen. |
| --- | --- |

—

het nalevingspunt waar controles zullen worden uitgevoerd om na te gaan of de exploitant zijn verplichtingen met betrekking tot de kwaliteit van het teruggewonnen water is nagekomen.

Zoals bepaald in artikel 6, lid 6, moeten vergunningen zo nodig regelmatig worden getoetst en geactualiseerd. De vergunningen moeten ten minste worden getoetst en geactualiseerd wanneer de volgende wijzigingen zich voordoen:

| — | de capaciteit is aanzienlijk veranderd; |
| --- | --- |

—

de capaciteit is aanzienlijk veranderd;

| — | de uitrusting is opgewaardeerd of er zijn nieuwe apparatuur of nieuwe processen toegevoegd, wat ertoe leidt dat er validatiemonitoring nodig is vóór de inbedrijfstelling (voor water van klasse A); |
| --- | --- |

—

de uitrusting is opgewaardeerd of er zijn nieuwe apparatuur of nieuwe processen toegevoegd, wat ertoe leidt dat er validatiemonitoring nodig is vóór de inbedrijfstelling (voor water van klasse A);

| — | veranderingen in de klimatologische of andere omstandigheden die de ecologische toestand van de oppervlaktewaterlichamen aanzienlijk beïnvloeden. |
| --- | --- |

—

veranderingen in de klimatologische of andere omstandigheden die de ecologische toestand van de oppervlaktewaterlichamen aanzienlijk beïnvloeden.

2.5.4.   Vrijstellingen voor onderzoeks- en proefprojecten

Overeenkomstig artikel 2, lid 1, is de verordening van toepassing wanneer teruggewonnen water wordt gebruikt voor landbouwirrigatie. Op grond van artikel 2, lid 3, kunnen onderzoeks- of proefprojecten echter van deze regel worden vrijgesteld indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De bevoegde autoriteit moet nagaan of aan de volgende criteria is voldaan om deze vrijstelling te verlenen:

| — | het onderzoeks- of proefproject wordt niet uitgevoerd in een waterlichaam dat wordt gebruikt voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water of in een beschermingszone die is aangewezen op grond van Richtlijn 2000/60/EG; |
| --- | --- |

—

het onderzoeks- of proefproject wordt niet uitgevoerd in een waterlichaam dat wordt gebruikt voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water of in een beschermingszone die is aangewezen op grond van Richtlijn 2000/60/EG;

| — | het onderzoeks- of proefproject wordt naar behoren gemonitord. |
| --- | --- |

—

het onderzoeks- of proefproject wordt naar behoren gemonitord.

Het is aan de bevoegde autoriteit om per geval de voorwaarden en frequenties voor monitoring vast te stellen die nodig zijn om ervoor te zorgen dat de kaderrichtlijn water en andere toepasselijke wetgeving worden nageleefd.

De vrijstellingen mogen niet langer dan vijf jaar gelden. Bovendien mogen gewassen die worden geteeld in het kader van een onderzoeks- of proefproject dat op grond van deze verordening is vrijgesteld niet in de handel worden gebracht.

2.6.   
  Nalevingscontroles

De bevoegde autoriteiten voeren nalevingscontroles uit om ervoor te zorgen dat de verschillende partijen bij het waterhergebruiksysteem aan de voorwaarden van de vergunningen voldoen.

Deze eisen kunnen betrekking hebben op de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening, bij het nalevingspunt, of op elke andere verantwoordelijke partij of eindgebruiker, in overeenstemming met het risicobeheerplan voor hergebruik van water.

Indien deze spelers in verschillende lidstaten actief zijn — bijvoorbeeld in het kader van een grensoverschrijdend project zoals beschreven in punt 2.3 — moeten de bevoegde autoriteiten die rechtsmacht beschikken over de betrokken spelers deze controles uitvoeren.

2.7.   
  Sancties

Overeenkomstig artikel 15 stellen de lidstaten de voorschriften vast ten aanzien van de sancties die van toepassing zijn op overtredingen van deze verordening en nemen zij alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat deze sancties worden uitgevoerd. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.

Bij de vaststelling van sancties kunnen de volgende criteria in aanmerking worden genomen:

| a) | de aard, de ernst, de omvang en de duur van de inbreuk; |
| --- | --- |

a)

de aard, de ernst, de omvang en de duur van de inbreuk;

| b) | het opzettelijke of nalatige karakter van de inbreuk; |
| --- | --- |

b)

het opzettelijke of nalatige karakter van de inbreuk;

| c) | de gebieden waarop de inbreuk betrekking heeft, met name kwetsbare gebieden; |
| --- | --- |

c)

de gebieden waarop de inbreuk betrekking heeft, met name kwetsbare gebieden;

| d) | de voordelen van de inbreuk door de verantwoordelijken (om ervoor te zorgen dat de verantwoordelijken deze voordelen worden ontnomen); |
| --- | --- |

d)

de voordelen van de inbreuk door de verantwoordelijken (om ervoor te zorgen dat de verantwoordelijken deze voordelen worden ontnomen);

| e) | het repetitieve karakter van de inbreuk (om verdere overtredingen van dezelfde aard te ontmoedigen). |
| --- | --- |

e)

het repetitieve karakter van de inbreuk (om verdere overtredingen van dezelfde aard te ontmoedigen).

De lidstaten moeten maatregelen ter waarborging van de naleving nemen, zodat inbreuken worden voorkomen en opgespoord en sancties worden opgelegd. Het waarborgen van de naleving omvat alle manieren waarop overheidsinstanties optreden om ervoor te zorgen dat bedrijven en anderen (“verantwoordelijke partijen”) hun milieuverplichtingen nakomen, zoals inspecties en handhavingsmaatregelen.

In grote lijnen kunnen drie categorieën maatregelen worden overwogen:

| — | toezicht op de naleving:

  dit komt neer op analyse, beoordeling, toezicht, inspecties, onderzoeken, audits of andere controles en interventies die door, namens of onder toezicht van een bevoegde autoriteit worden uitgevoerd om na te gaan of de verantwoordelijke partijen hun afdwingbare verplichtingen nakomen; |
| --- | --- |

—

toezicht op de naleving:

dit komt neer op analyse, beoordeling, toezicht, inspecties, onderzoeken, audits of andere controles en interventies die door, namens of onder toezicht van een bevoegde autoriteit worden uitgevoerd om na te gaan of de verantwoordelijke partijen hun afdwingbare verplichtingen nakomen;

| — | follow-up en handhaving:

  dit zijn maatregelen die worden genomen door een bevoegde autoriteit op grond van het bestuursrecht, het burgerlijk recht of het strafrecht in reactie op niet-naleving of vermeende niet-naleving van een afdwingbare verplichting; en |
| --- | --- |

—

follow-up en handhaving:

dit zijn maatregelen die worden genomen door een bevoegde autoriteit op grond van het bestuursrecht, het burgerlijk recht of het strafrecht in reactie op niet-naleving of vermeende niet-naleving van een afdwingbare verplichting; en

| — | bevordering van de naleving en voorkoming van niet-naleving:

  dit zijn andere maatregelen ter bevordering van de naleving van afdwingbare verplichtingen dan door middel van toezicht op de naleving of follow-up en handhaving. |
| --- | --- |

—

bevordering van de naleving en voorkoming van niet-naleving:

dit zijn andere maatregelen ter bevordering van de naleving van afdwingbare verplichtingen dan door middel van toezicht op de naleving of follow-up en handhaving.

Deze regel is van toepassing op alle aspecten van de verordening, met inbegrip van de regels die de lidstaten kunnen invoeren met betrekking tot gebieden op hun grondgebied waar hergebruik van water niet passend wordt geacht, of met betrekking tot wetenschappelijke projecten of proefprojecten voor onderzoek.

2.8.   
  Bewustmaking en voorlichting

Volgens artikel 9 moeten lidstaten die water hergebruiken voor landbouwirrigatie algemene bewustmakingscampagnes organiseren, waarin ook de voordelen van veilig hergebruik van water kunnen worden bevorderd.

Het staat de lidstaten vrij de omvang en de toon van dergelijke campagnes aan te passen aan hun specifieke omstandigheden, met inbegrip van de schaal waarop het hergebruik van water plaatsvindt. Zij kunnen ook specifieke voorlichtingscampagnes voor eindgebruikers opzetten om, in voorkomend geval, het gebruik van teruggewonnen water als veilig en duurzaam alternatief voor irrigatie aan te moedigen en het optimale en veilige gebruik ervan te waarborgen en aldus een hoog niveau van bescherming van het milieu en van de gezondheid van mens en dier te garanderen.

Dergelijke voorlichtingscampagnes kunnen nuttig zijn om eventuele bezorgdheid van het publiek over hergebruik van water weg te nemen en kunnen bijdragen tot een breed draagvlak voor het opzetten van een waterhergebruiksysteem. Om vertrouwen en draagvlak te creëren, wordt in dit verband aanbevolen belanghebbenden in een vroeg stadium te betrekken en boodschappen zorgvuldig af te stemmen, waarbij persoonlijke ervaringen worden benut en op locatiespecifieke uitdagingen wordt ingespeeld.

Goede praktijken wijzen erop dat meerdere niveaus van inspraak en de participatie van belanghebbenden doeltreffend kunnen zijn om een breed publiek te bereiken, variërend van gerichte bewustmakingscampagnes tot raadpleging en een grotere betrokkenheid van belanghebbenden bij planning en besluitvorming.

In het algemeen wordt in de richtsnoeren van de gemeenschappelijk uitvoeringsstrategie voor de integratie van hergebruik van water in waterplanning en -beheer in het kader van de kaderrichtlijn water van 2016 (13) voorgesteld de volgende informatie te verzamelen als input voor voorlichtings- en bewustmakingscampagnes:

| — | de rechtvaardiging van de noodzaak om water te hergebruiken, bijvoorbeeld de context van waterschaarste, ook op grond van toekomstige klimaatomstandigheden; |
| --- | --- |

—

de rechtvaardiging van de noodzaak om water te hergebruiken, bijvoorbeeld de context van waterschaarste, ook op grond van toekomstige klimaatomstandigheden;

| — | de kosten van de installatie van behandelings- en distributiesystemen; |
| --- | --- |

—

de kosten van de installatie van behandelings- en distributiesystemen;

| — | de milieuvoordelen en -nadelen en -risico’s; |
| --- | --- |

—

de milieuvoordelen en -nadelen en -risico’s;

| — | de sociale en economische voor- en nadelen en risico’s: transparantie over blootstellingsrisico’s voor het publiek, hoe deze zullen worden aangepakt en de toepasselijke behandelingsnormen. |
| --- | --- |

—

de sociale en economische voor- en nadelen en risico’s: transparantie over blootstellingsrisico’s voor het publiek, hoe deze zullen worden aangepakt en de toepasselijke behandelingsnormen.

Het is ook belangrijk rekening te houden met de kosten van oogstverliezen als gevolg van het gebrek aan water voor irrigatie, die tot een minimum kunnen worden beperkt door gebruik te maken van een betrouwbare en meer voorspelbare waterbron, zoals teruggewonnen water.

In de artikelen 10 en 11 van de verordening zijn regels vastgesteld met betrekking tot informatie die aan het publiek beschikbaar moet worden gesteld en informatie over de wijze waarop de regels worden uitgevoerd. Deze informatie moet toegankelijk zijn voor de Europese Commissie, het Europees Milieuagentschap en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding.

Informatie die regelmatig aan het publiek beschikbaar moet worden gesteld omvat:

| — | de kwantiteit en kwaliteit van het geleverde teruggewonnen water; |
| --- | --- |

—

de kwantiteit en kwaliteit van het geleverde teruggewonnen water;

| — | het percentage van de totale hoeveelheid gezuiverd stedelijk afvalwater dat het teruggewonnen water vertegenwoordigt, indien die gegevens beschikbaar zijn; |
| --- | --- |

—

het percentage van de totale hoeveelheid gezuiverd stedelijk afvalwater dat het teruggewonnen water vertegenwoordigt, indien die gegevens beschikbaar zijn;

| — | de resultaten van de nalevingscontroles; |
| --- | --- |

—

de resultaten van de nalevingscontroles;

| — | de aangewezen contactpunten; en |
| --- | --- |

—

de aangewezen contactpunten; en

| — | alle overeenkomstig artikel 2, lid 2, genomen besluiten. |
| --- | --- |

—

alle overeenkomstig artikel 2, lid 2, genomen besluiten.

Bovendien zullen de lidstaten gegevenssets moeten bekendmaken met aanvullende informatie over de resultaten van nalevingscontroles, alsook aanvullende informatie over gevallen van niet-naleving, onder meer met betrekking tot de maatregelen die zijn genomen om de naleving te herstellen.

De lidstaten kunnen de meest geschikte opmaak en manier kiezen om informatie uit hoofde van artikel 10 met het publiek te delen, aangepast aan hun eigen specifieke omstandigheden.

Met betrekking tot artikel 11, waarin de door de lidstaten te verstrekken informatie over de uitvoering nader wordt omschreven, kunnen de opmaak en presentatie van deze gegevens worden vastgelegd in uitvoeringshandelingen die de Commissie kan vaststellen, bijgestaan door het bij Richtlijn 2000/60/EG ingestelde comité en volgens de procedure van artikel 14.

3.   Technische aspecten

Dit punt heeft betrekking op het volgende: alle aspecten in verband met risicobeheer, soorten gewassen en klassen van teruggewonnen water, en validatiemonitoring.

3.1.   
  Risicobeheer

Zoals bepaald in artikel 5, lid 1, van de verordening, is de bevoegde autoriteit er uiteindelijk verantwoordelijk voor dat er een risicobeheerplan wordt opgesteld waarin alle mogelijke aspecten van een waterhergebruikproject aan bod komen, met inbegrip van de productie, de levering en het gebruik van teruggewonnen water, en waarbij de verantwoordelijkheid wordt toegewezen voor elk aspect van het beheer van een op hergebruik gericht project.

Hoewel de bevoegde instantie ervoor verantwoordelijk is dat er een risicobeheerplan wordt opgesteld, zijn de partijen die het plan daadwerkelijk moeten opstellen de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening, andere verantwoordelijke partijen en eindgebruikers, naargelang het geval.

De persoon of entiteit die het risicobeheerplan daadwerkelijk ontwikkelt en opstelt, kan een van de “verantwoordelijke partijen” zijn die betrokken is bij een waterhergebruiksysteem, of de eindgebruiker, overeenkomstig de nationale wetgeving. Met het oog op de correcte uitvoering van de verordening maakt het niet uit wie het plan feitelijk voorbereidt of opstelt, zolang alle relevante verantwoordelijke partijen en eindgebruikers worden geraadpleegd, naargelang van de aard, locatie en kenmerken van het waterhergebruiksysteem.

Het risicobeheerplan kan betrekking hebben op een of meer waterhergebruiksystemen, mits het specifiek alle aspecten bestrijkt die op grond van de verordening zijn vereist. Dit zou kunnen leiden tot een systeem waarin een aantal standaard basiselementen wordt vastgesteld — bijvoorbeeld in gevallen met soortgelijke gewassen en irrigatiepraktijken in het bediende gebied of in een gedragscode — die de basis kunnen vormen voor een meer op maat gesneden risicobeheerplan voor specifieke waterhergebruiksystemen.

De aspecten die in het risicobeheerplan moeten worden aangepakt (zoals vereist door de verordening) bestaan uit alle aanvullende eisen voor de exploitant van de voorziening waaraan moet worden voldaan voordat het water aan de volgende actor in de keten wordt geleverd, alsook passende preventie-/corrigerende maatregelen en barrières, monitoring of andere eisen die in het waterhergebruiksysteem moeten worden toegepast om, na het nalevingspunt, de veiligheid ervan te waarborgen door andere spelers in het systeem.

In het risicobeheerplan worden de taken en eisen beschreven en wordt een duidelijke omschrijving gegeven van de verantwoordelijkheden van de relevante spelers in het systeem.

Er kunnen zich gevallen voordoen waarin nog geen specifieke eindgebruiker is geïdentificeerd. In dergelijke gevallen kan het risicobeheerplan worden ontwikkeld op basis van het beoogde gebruik van teruggewonnen water in het specifieke gebied (bv. op basis van de meest gangbare landbouwpraktijken en gewassen).

Wanneer een nieuwe eindgebruiker wordt geïdentificeerd nadat het risicobeheerplan is afgerond, moet een evaluatie worden uitgevoerd om vast te stellen of het plan moet worden aangepast: zo kunnen de irrigatiepraktijken en gewassen van de nieuwe eindgebruiker verschillen van die welke reeds door de waterterugwinningsvoorziening worden bediend (waarvoor bijvoorbeeld water van een hogere kwaliteitsklasse is vereist).

In dat geval kan het risicobeheerplan vereisen dat eventuele risico’s, preventiemaatregelen of barrières voor de nieuwe toepassingen opnieuw onder de loep worden genomen. Hiervoor zijn mogelijk enkele aanpassingen van het waterhergebruiksysteem vereist (evenals aanpassingen van de vergunning, die in voorkomend geval is gebaseerd op het risicobeheerplan). Naar gelang het geval kan een van de verantwoordelijke partijen of de eindgebruiker deze herbeoordeling uitvoeren.

3.1.1.   Belangrijkste elementen van het risicobeheer

Het risicobeheerplan moet zijn gebaseerd op de in bijlage II bij de verordening vermelde elementen van het risicobeheer. Het plan moet uitgaan van een systematische aanpakdie onder andere bestaat uit het uitvoeren van een gestructureerde analyse van het waterhergebruiksysteem, het in kaart brengen van potentiële gevaren en gevaarlijke incidenten (en het in kaart brengen van de populaties en omgevingen die een risico lopen en de bijbehorende routes van blootstelling) en, in voorkomend geval, het plannen van mogelijke preventiemaatregelen en barrières om de beoordeelde risico’s te beheren en te beperken.

Het moet ook bepalingen bevatten voor communicatie en samenwerking tussen de betrokken partijen, om ervoor te zorgen dat er corrigerende maatregelen worden genomen en waar nodig worden meegedeeld. De belangrijkste elementen van het risicobeheerplan vormen de basis om te waarborgen dat het teruggewonnen water veilig wordt gebruikt en beheerd ter bescherming van de gezondheid van mens en dier en het milieu.

In bijlage II bij de verordening worden de elf belangrijkste elementen genoemd, verdeeld in de delen A, B en C, die de basis vormen van de voorgestelde algemene aanpak voor een risicobeheerplan.

Het betreft de volgende elementen:

| | Deel A — Belangrijkste elementen van risicobeheer






  1. | Beschrijving van het systeem (element 1) — omschrijving van het volledige waterhergebruiksysteem, vanaf het punt waar het afvalwater de stedelijke waterzuiveringsinstallatie binnenkomt tot het gebruikspunt. |
| --- | --- | --- |

Deel A — Belangrijkste elementen van risicobeheer

1.

Beschrijving van het systeem (element 1) — omschrijving van het volledige waterhergebruiksysteem, vanaf het punt waar het afvalwater de stedelijke waterzuiveringsinstallatie binnenkomt tot het gebruikspunt.

| 2. | Spelers en taken (element 2) — identificatie van alle bij het waterhergebruiksysteem betrokken partijen en hun taken en verantwoordelijkheden. |
| --- | --- |

2.

Spelers en taken (element 2) — identificatie van alle bij het waterhergebruiksysteem betrokken partijen en hun taken en verantwoordelijkheden.

| 3. | Identificatie van gevaren (element 3) — identificatie van potentiële gevaren (pathogenen en verontreinigende stoffen) en gevaarlijke incidenten (bv. mislukte waterzuiveringen) in verband met het waterhergebruiksysteem. |
| --- | --- |

3.

Identificatie van gevaren (element 3) — identificatie van potentiële gevaren (pathogenen en verontreinigende stoffen) en gevaarlijke incidenten (bv. mislukte waterzuiveringen) in verband met het waterhergebruiksysteem.

| 4. | De omgevingen en populaties die een risico lopen en blootstellingsroutes (element 4) — identificatie van de populaties en omgevingen die mogelijk worden blootgesteld aan elk geïdentificeerd gevaar. |
| --- | --- |

4.

De omgevingen en populaties die een risico lopen en blootstellingsroutes (element 4) — identificatie van de populaties en omgevingen die mogelijk worden blootgesteld aan elk geïdentificeerd gevaar.

| 5. | Beoordeling van de risico’s voor het milieu en de gezondheid (element 5) — voor elk eerder vastgesteld gevaar identificatie van de potentiële daarmee samenhangende risico’s voor elke receptor (mensen, dieren, gewassen of planten, andere biota op het land en in het water, voor de bodem of voor het milieu in het algemeen), voor elke blootstellingsroute. |
| --- | --- |

5.

Beoordeling van de risico’s voor het milieu en de gezondheid (element 5) — voor elk eerder vastgesteld gevaar identificatie van de potentiële daarmee samenhangende risico’s voor elke receptor (mensen, dieren, gewassen of planten, andere biota op het land en in het water, voor de bodem of voor het milieu in het algemeen), voor elke blootstellingsroute.

De risicobeoordeling kan kwalitatief of semikwantitatief van aard zijn; voor een kwantitatieve risicobeoordeling zouden voldoende ondersteunende gegevens nodig zijn. Bij deze risicobeoordeling moet ook rekening worden gehouden met de verplichtingen en vereisten van de in de verordening vermelde EU-wetgeving, alsook met de relevante nationale of lokale wetgeving.

| | Deel B — Voorwaarden met betrekking tot de aanvullende eisen






  6. | Aanvullende eisen (element 6) — op grond van de uitkomst van de risicobeoordeling kunnen eventuele aanvullende of strengere eisen inzake waterkwaliteit en monitoring dan die in bijlage I, deel 2, bij de verordening worden vastgesteld. |
| --- | --- | --- |

Deel B — Voorwaarden met betrekking tot de aanvullende eisen

6.

Aanvullende eisen (element 6) — op grond van de uitkomst van de risicobeoordeling kunnen eventuele aanvullende of strengere eisen inzake waterkwaliteit en monitoring dan die in bijlage I, deel 2, bij de verordening worden vastgesteld.

Indien aanvullende parameters of grenswaarden worden opgenomen, moet dit worden gebaseerd op de resultaten van de risicobeoordeling en onderbouwd met wetenschappelijk bewijs dat zij afkomstig zijn van het waterhergebruiksysteem en niet uit andere bronnen.

Deze aanvullende parameters kunnen ook de volgende verontreinigende stoffen omvatten: zware metalen, bestrijdingsmiddelen, bijproducten van desinfectie, farmaceutische producten, zorgwekkend wordende stoffen en bacteriën die antimicrobiële resistentie vertonen.

| | Deel C — Preventiemaatregelen






  7. | Preventiemaatregelen (element 7) — identificatie van preventiemaatregelen of barrières (aanvullende of reeds bestaande) die zouden moeten worden toegepast op delen van het waterhergebruiksysteem, om eventueel geïdentificeerde risico’s te beperken of te verzachten. Bijvoorbeeld toegangscontrolemethoden, aanvullende waterbehandelingen of specifieke irrigatietechnologieën of barrières. |
| --- | --- | --- |

Deel C — Preventiemaatregelen

7.

Preventiemaatregelen (element 7) — identificatie van preventiemaatregelen of barrières (aanvullende of reeds bestaande) die zouden moeten worden toegepast op delen van het waterhergebruiksysteem, om eventueel geïdentificeerde risico’s te beperken of te verzachten. Bijvoorbeeld toegangscontrolemethoden, aanvullende waterbehandelingen of specifieke irrigatietechnologieën of barrières.

| 8. | Kwaliteitsmonitoringsystemen (element 8) — vaststelling van kwaliteitsmonitoringmaatregelen, met inbegrip van protocollen voor de monitoring van het teruggewonnen water voor de relevante parameters en programma’s voor onderhoud van apparatuur, teneinde de doeltreffendheid van de behandelingsketen en de genomen preventiemaatregelen te waarborgen. |
| --- | --- |

8.

Kwaliteitsmonitoringsystemen (element 8) — vaststelling van kwaliteitsmonitoringmaatregelen, met inbegrip van protocollen voor de monitoring van het teruggewonnen water voor de relevante parameters en programma’s voor onderhoud van apparatuur, teneinde de doeltreffendheid van de behandelingsketen en de genomen preventiemaatregelen te waarborgen.

| 9. | Milieumonitoringsysteem (element 9) — opzetten van een milieumonitoringsysteem om toezicht te houden op de lozing van de geïdentificeerde verontreinigende stoffen in de blootgestelde milieureceptoren (d.w.z. zoet water, grondwater, bodem). Het monitoringsysteem zou in voorkomend geval reeds bestaande gedocumenteerde procedures kunnen bevatten ter waarborging van permanente milieubescherming, of deze zouden verder kunnen worden ontwikkeld of aangepast, afhankelijk van de resultaten van de milieurisicobeoordeling. |
| --- | --- |

9.

Milieumonitoringsysteem (element 9) — opzetten van een milieumonitoringsysteem om toezicht te houden op de lozing van de geïdentificeerde verontreinigende stoffen in de blootgestelde milieureceptoren (d.w.z. zoet water, grondwater, bodem). Het monitoringsysteem zou in voorkomend geval reeds bestaande gedocumenteerde procedures kunnen bevatten ter waarborging van permanente milieubescherming, of deze zouden verder kunnen worden ontwikkeld of aangepast, afhankelijk van de resultaten van de milieurisicobeoordeling.

| 10. | Beheer van noodsituaties (element 10) — opstellen van protocollen voor het beheren van incidenten en noodsituaties. |
| --- | --- |

10.

Beheer van noodsituaties (element 10) — opstellen van protocollen voor het beheren van incidenten en noodsituaties.

| 11. | Coördinatie (element 11) — opzetten van mechanismen voor coördinatie en communicatie tussen de verschillende spelers die betrokken zijn bij het waterhergebruiksysteem. |
| --- | --- |

11.

Coördinatie (element 11) — opzetten van mechanismen voor coördinatie en communicatie tussen de verschillende spelers die betrokken zijn bij het waterhergebruiksysteem.

Een mogelijke structuur om te helpen de analyse van de belangrijkste elementen van risicobeheer te organiseren wordt beschreven in het technisch verslag van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) Technical Guidance — Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe (14) (technische richtsnoeren — risicobeheer inzake hergebruik van water voor irrigatieprogramma’s in Europa). In dit verslag van het JRC wordt een modulaire structuur voorgesteld (zie figuur 1), waarbij elke module betrekking heeft op een specifiek aspect van een risicobeheerplan en meerdere van de belangrijkste elementen van risicobeheer omvat:

| — | Module I — Voorbereiding (elementen 1 en 2); |
| --- | --- |

—

Module I — Voorbereiding (elementen 1 en 2);

| — | Module II — Risicobeoordeling (elementen 3, 4, 5 en 6); |
| --- | --- |

—

Module II — Risicobeoordeling (elementen 3, 4, 5 en 6);

| — | Module III — Monitoring (elementen 6 en 9); |
| --- | --- |

—

Module III — Monitoring (elementen 6 en 9);

| — | Module IV — Governance, beheer en communicatie (elementen 7, 8, 9, 10 en 11). |
| --- | --- |

—

Module IV — Governance, beheer en communicatie (elementen 7, 8, 9, 10 en 11).

Figuur 1

Belangrijkste elementen van risicobeheer voor hergebruik van water, georganiseerd in vier modules, ter ondersteuning van de opstelling van een risicobeheerplan

Image 1

3.1.2.   Beschrijving van het systeem

Een gedetailleerde beschrijving van het systeem (element 1) vormt het uitgangspunt voor de volledige karakterisering van het gehele waterhergebruiksysteem — van het punt waar het ongezuiverde afvalwater de stedelijke waterzuiveringsinstallatie binnenkomt tot het eindgebruik van teruggewonnen water. Hierin moet een gedetailleerde beschrijving worden gegeven van de installatie voor de behandeling van stedelijk afvalwater en/of de waterterugwinningsvoorziening, alle infrastructuur voor pompen, opslag en distributie, irrigatiesystemen en eindgebruik, binnen de vastgestelde systeemgrenzen (zie het voorbeeld in figuur 2).

Om de voor de risicobeoordeling benodigde gegevens te verzamelen, moet de systeembeschrijving ook een karakterisering van de waterkwaliteit bevatten voor de bronnen van afvalwater dat in de installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater terechtkomt, gegevens over de hoeveelheid water, eventuele variabiliteit en weersomstandigheden, en een beschrijving van de omringende milieumatrices (bodem, grondwater en oppervlaktewater, ecosystemen).

Figuur 2

Belangrijkste elementen van een waterhergebruiksysteem, identificatie van receptoren in de risicobeoordeling

Image 2

3.1.3.   Spelers en taken

Voor elk onderdeel van het waterhergebruiksysteem moeten alle betrokken spelers en hun taken en verantwoordelijkheden worden vastgesteld (element 2).

Hierbij moet rekening worden gehouden met de spelers die verantwoordelijk zijn voor i) de exploitatie van de voorzieningen (exploitanten van installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater en waterterugwinningsvoorzieningen), ii) vervoer en opslag, in voorkomend geval, en iii) de geïrrigeerde velden (landbouwers). Het gaat hierbij ook om alle relevante autoriteiten of instanties (bv. waterschappen, autoriteiten op het gebied van de volksgezondheid, milieuautoriteiten), of andere partijen zoals verenigingen van landbouwers en consortia van irrigatiebedrijven.

3.1.4.   Identificatie van gevaren, en omgevingen en populaties die een risico lopen

Element 3 en element 4 omvatten:

| 1. | identificatie van potentiële gevaren (verontreinigende stoffen en pathogenen) of gevaarlijke incidenten (mislukte waterzuiveringen, onopzettelijke lekkages, verontreiniging) die voortvloeien uit het waterhergebruiksysteem en een risico kunnen vormen voor de volksgezondheid en/of het milieu; |
| --- | --- |

1.

identificatie van potentiële gevaren (verontreinigende stoffen en pathogenen) of gevaarlijke incidenten (mislukte waterzuiveringen, onopzettelijke lekkages, verontreiniging) die voortvloeien uit het waterhergebruiksysteem en een risico kunnen vormen voor de volksgezondheid en/of het milieu;

| 2. | karakterisering van de potentiële blootstellingsroutes voor elk gevaar voor de geïdentificeerde menselijke, dierlijke of milieureceptoren (blootgestelde populaties en omgevingen). Deze elementen zijn nodig om vervolgens de risico’s voor de gezondheid en het milieu (element 5) te kunnen beoordelen. |
| --- | --- |

2.

karakterisering van de potentiële blootstellingsroutes voor elk gevaar voor de geïdentificeerde menselijke, dierlijke of milieureceptoren (blootgestelde populaties en omgevingen). Deze elementen zijn nodig om vervolgens de risico’s voor de gezondheid en het milieu (element 5) te kunnen beoordelen.

De identificatie van gevaren (element 3) moet betrekking hebben op alle pathogenen en verontreinigende stoffen in het teruggewonnen water die een risico kunnen vormen voor de gezondheid van mens en dier en voor het milieu.

Microbiële pathogenen in teruggewonnen water (bv. E. coli en andere bacteriën, virussen, parasieten) dat voor landbouwirrigatie wordt gebruikt, kunnen verantwoordelijk zijn voor uitbraken van door het water overgedragen ziekten (bv. gastro-enteritis) en andere acute effecten (15).

Chemische verontreinigende stoffen die nog in teruggewonnen water aanwezig kunnen zijn, kunnen ook een risico voor de menselijke gezondheid vormen. Chemische contaminanten zijn doorgaans echter in lage concentraties aanwezig in het afvalwater van installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater afkomstig van huishoudelijk afvalwater en om ziekten of acute reacties te kunnen veroorzaken is in het algemeen een langere blootstelling aan deze contaminanten nodig, zodat het risico van deze verontreinigende stoffen over het algemeen kleiner is dan dat van pathogenen.

Het is belangrijk de industrieën in kaart te brengen die in het door de installatie voor de behandeling van stedelijk afvalwater bediende gebied zijn gevestigd en waarvan de lozingen in het stedelijke opvangsysteem tot hoge concentraties specifieke chemische verontreinigende stoffen in het stedelijke afvalwater kunnen bijdragen (bv. de farmaceutische industrie, de galvanisatie-industrie).

Als gevolg van gevaarlijke incidenten, zoals onopzettelijke of ongepaste lozingen, kunnen zich ongecontroleerde concentraties chemische gevaren in het afvalwater van installaties voor de behandeling van stedelijk afval voordoen. De waarschijnlijkheid daarvan kan door middel van passende preventiemaatregelen tot een minimum worden beperkt (16).

De bescherming van het milieu en de gezondheid van mens en dier zou worden gewaarborgd indien het teruggewonnen water volledig overeenstemt met alle wetgeving die van toepassing is op het waterhergebruiksysteem, waarbij zowel microbiologische als chemische verontreinigende stoffen worden gereglementeerd, samen met de eisen voor landbouwirrigatie die zijn vastgelegd in de wetgeving inzake diervoeder- en levensmiddelenhygiëne.

Het risicobeheersysteem moet er derhalve voor zorgen dat het gebruik van teruggewonnen water niet leidt tot een schadelijke concentratie verontreinigingen in een specifieke milieumatrix (bv. grondwater) en dat passende preventiemaatregelen worden genomen om dit te voorkomen (bv. door passende behandelingen om verontreinigende stoffen binnen de vastgestelde grenzen te verminderen, door eventuele onopzettelijke lozing in de omgeving tot een minimum te beperken).

Naast de karakterisering van het teruggewonnen water kan een eerste screeninglijst van relevante gevaren (pathogenen en chemische verontreinigende stoffen) worden vastgesteld door ook rekening te houden met alle relevante lokale, nationale en Uniewetgeving, alsook met de voorschriften in de wetgeving (opgenomen in bijlage II, punt 5, van de verordening) betreffende de bescherming van oppervlakte- en grondwatervoorraden. Deze wetgeving omvat: de kaderrichtlijn water (Richtlijn 2000/60/EG), de grondwaterrichtlijn (Richtlijn 2006/118/EG), de richtlijn milieukwaliteitsnormen (Richtlijn 2008/105/EG), de nitratenrichtlijn (Richtlijn 91/676/EEG) en, in voorkomend geval, de zwemwaterrichtlijn (Richtlijn 2006/7/EG) en de drinkwaterrichtlijn (Richtlijn 2020/2184).

De vereisten waaraan het teruggewonnen water moet voldoen zullen afhangen van de locatiespecifieke omstandigheden voor het waterhergebruiksysteem en van de beoordeling van de wijze waarop het gebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie het omringende milieu kan beïnvloeden via potentiële routes (bv. afvloeiing van irrigatiewater, infiltratie in het grondwater enz.).

In het bijzonder geldt dat, indien teruggewonnen water naar waterlichamen (oppervlakte- of grondwater) zou migreren in het gebied dat onder het waterhergebruiksysteem valt, bij de beoordeling moet worden nagegaan of de ontvangende waterlichamen nog steeds zouden voldoen aan de milieudoelstellingen van artikel 4 van de kaderrichtlijn water (d.w.z. een goede ecologische en chemische toestand van het oppervlaktewater en een goede chemische toestand van het grondwater — waarbij de chemische toestand nader wordt gespecificeerd in de richtlijn milieukwaliteitsnormen en de grondwaterrichtlijn).

Een goede ecologische en chemische toestand van het oppervlaktewater houdt in dat aan de milieukwaliteitsnormen op nationaal en EU-niveau wordt voldaan. De EU-milieukwaliteitsnormen zijn vastgesteld in het kader van de richtlijn milieukwaliteitsnormen, terwijl nationale normen betrekking kunnen hebben op verontreinigende stoffen van nationaal belang, namelijk stroomgebiedspecifieke verontreinigende stoffen, die deel uitmaken van een goede ecologische oppervlaktewatertoestand.

De richtlijn milieukwaliteitsnormen voorziet ook in een aandachtstoffenlijstmechanisme om op EU-niveau monitoringgegevens te verzamelen over opkomende en zorgwekkende verontreinigende stoffen en over stoffen die een risico kunnen vormen voor of via het aquatische milieu, en waarvoor de gegevens over de risico’s onvoldoende zijn om een milieukwaliteitsnorm vast te stellen.

De chemische toestand van zoet water die door de lidstaten in hun stroomgebiedbeheerplannen is vastgesteld kan via het WISE-systeem (17) worden geraadpleegd.

Nadere informatie over milieukwaliteitsnormen voor prioritaire stoffen kan worden geraadpleegd via de databank van het ECHA (18).

Relevante informatie over emissies van specifieke verontreinigende stoffen is te vinden in het Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen (van toepassing op installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater met een capaciteit van 100 000 i.e.) (19).

Er kunnen ook andere locatiespecifieke voorwaarden voor de bescherming van oppervlaktewater en grondwater van toepassing zijn: als het waterhergebruiksysteem en de geïrrigeerde gebieden zich bijvoorbeeld in de nabijheid van een nitraatgevoelig gebied bevinden dat is aangewezen krachtens de nitratenrichtlijn.

Hoewel door middel van hergebruik van water in de landbouw nutriënten voor irrigatie kunnen worden teruggewonnen, moet bijzondere aandacht worden besteed aan het voorkomen van nitraatverontreiniging van watervoorraden, door het nitraatgehalte in teruggewonnen water te verlagen tot onder schadelijke niveaus.

Evenzo is het, indien het teruggewonnen water waarschijnlijk zal migreren naar waterlichamen die zijn ingedeeld als beschermde waterwingebieden, van belang om i) eventuele risico’s op verontreiniging van drinkwaterbronnen door gereglementeerde verontreinigende stoffen in het teruggewonnen water in kaart te brengen en ii) alle behandelingen te plannen die nodig zijn om deze tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen.

Indien teruggewonnen water afvloeit naar oppervlaktewater dat wordt gebruikt voor recreatieve zwemactiviteiten, kunnen bovendien uit de zwemwaterrichtlijn voortvloeiende aanvullende voorschriften voor pathogenen worden opgenomen. Deze wetten hebben tot doel het milieu en de menselijke gezondheid te beschermen door normen en/of monitoringverplichtingen vast te stellen voor pathogenen of chemische stoffen, zoals zware metalen, bijproducten van desinfectie, farmaceutische producten en andere stoffen die als prioritaire verontreinigende stoffen zijn ingedeeld.

Aangezien teruggewonnen water wordt gebruikt voor landbouwirrigatie, bevat de verordening in bijlage II, punt 5, aanvullende wetgeving op grond waarvan levensmiddelen en diervoeders, bodem, gewassen en dieren worden beschermd. De relevantie van de vereisten in deze wetgeving voor een specifiek waterhergebruiksysteem zal afhangen van de teeltvormen (bv. de productie van levensmiddelen of diervoeders) en de praktijken (bv. het gebruik van bestrijdingsmiddelen, het gebruik van zuiveringsslib) op de akker die met teruggewonnen water wordt geïrrigeerd.

Die vereisten omvatten: vereisten inzake levensmiddelenhygiëne (Verordening (EG) nr. 852/2004), diervoederhygiëne (Verordening (EG) nr. 183/2005), microbiologische criteria (Verordening (EG) nr. 2073/2005), de maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen (Verordening (EG) nr. 1881/2006), bestrijdingsmiddelenresiduen in of op levensmiddelen en diervoeders (Verordening (EG) nr. 396/2005), het gebruik van zuiveringsslib (Richtlijn 86/278/EEG), en de bescherming van de diergezondheid (Verordening (EG) nr. 1069/2009 en Verordening (EU) nr. 142/2011).

Figuur 3 toont een grafisch voorbeeld van hoe moet worden bepaald welke richtlijn of verordening van toepassing is op een waterhergebruiksysteem, uitgaande van mogelijke trajecten van het teruggewonnen water naar de milieumatrices (zoetwaterbronnen) als gevolg van onopzettelijke lekkages of via afvloeiing uit het geïrrigeerde veld.

Figuur 3 toont bovendien de in bijlage II, punt 5, genoemde verordeningen en richtlijnen die, afhankelijk van de landbouwpraktijken, van toepassing kunnen zijn. In bijlage 2 bij deze mededeling is ook een tabel opgenomen met de toepasselijkheid van deze vereisten op een waterhergebruiksysteem.

Figuur 3

Voorbeeld van i) het identificeren van toepasselijke richtlijnen en verordeningen in een waterhergebruiksysteem, op basis van potentiële trajecten die teruggewonnen water naar de omliggende omgeving (oppervlaktewater en grondwater) kan nemen, en ii) verordeningen en richtlijnen die van toepassing kunnen zijn op landbouwirrigatie, afhankelijk van specifieke landbouwpraktijken

Image 3

Ook andere specifieke aspecten in verband met het effect van de kwaliteitsparameters voor teruggewonnen water op de agronomische eigenschappen, waaronder gevaren voor de bodem en gewassen/planten, moeten in aanmerking worden genomen. Volgens ISO 16075-1:2020 zijn agronomische gevaren van teruggewonnen water die schade kunnen toebrengen aan de bodem en geïrrigeerde gewassen: i) chemische stoffen, zoals zoutgehalte, boor, toxiciteit van specifieke ionen; ii) andere chemische elementen; en iii) nutriënten.

Pathogenen die ziekten bij planten of gewassen kunnen veroorzaken, worden gewoonlijk niet aangetroffen in teruggewonnen water uit afvalwater afkomstig van installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater. De aanwezigheid van pathogenen in teruggewonnen water kan echter worden beoordeeld in locatiespecifieke omstandigheden (bv. afvloeiing van irrigatiewater dat besmet is met plantenpathogenen).

Bijlage 2 bij deze mededeling bevat informatieve voorbeelden en tabellen voor pathogenen en verontreinigende stoffen die doorgaans aanwezig zijn in het afvalwater van installaties voor de behandeling van stedelijk afvalwater en waarop een aantal van de bovengenoemde richtlijnen en verordeningen van toepassing is, alsook voorbeelden van agronomische gevaren die bij landbouwirrigatie van invloed kunnen zijn op bodems, gewassen, zoet water en grondwater.

De bijlage bevat tevens voorbeelden van gevaarlijke incidenten en blootstellingsroutes voor de beoordeling van gezondheids- en milieurisico’s, en voorbeelden van populaties en omgevingen die een risico lopen.

De lijsten van bronnen in de bijlage mogen echter niet als uitputtend worden beschouwd en worden louter ter informatie voorgesteld. De gevaren moeten voor elk specifiek waterhergebruiksysteem nauwkeurig worden vastgesteld, rekening houdend met de karakterisering van het teruggewonnen water en eventuele toepasselijke eisen.

Sommige andere verontreinigende stoffen die nog niet zijn gereglementeerd en niet in de genoemde richtlijnen en verordeningen zijn opgenomen (bv. microplastics of bepaalde zorgwekkend wordende verbindingen) kunnen aan de lijst van gevaren worden toegevoegd indien het risico voor de gezondheid van mens en dier of voor het milieu wordt gestaafd door wetenschappelijk bewijs en indien bewezen is dat deze verontreinigingen afkomstig zijn van het waterhergebruiksysteem en niet uit andere bronnen. Door middel van de risicobeoordeling zou ook de bron van deze verontreinigingen kunnen worden geïdentificeerd, bv. als gevolg van de aanwezigheid van bepaalde bedrijfstakken, en zouden preventiemaatregelen kunnen worden gepland.

3.1.5.   Methoden voor de beoordeling van de risico’s voor het milieu en voor de gezondheid

Bij de beoordeling van de risico’s voor het milieu en voor de gezondheid (element 5) moet rekening worden gehouden met eerder geïdentificeerde gevaren (afzonderlijk of in groepen) en gevaarlijke incidenten, potentiële blootstellingsroutes en de receptoren die in het waterhergebruiksysteem zijn vastgesteld.

De risicobeoordeling kan kwalitatief of semikwantitatief van aard zijn. Kwalitatieve risicobeoordeling wordt gezien als de meest geschikte en economisch haalbare methode. Kwantitatieve risicobeoordeling kan worden uitgevoerd bij projecten met een hoog risico en bij aanwezigheid van voldoende ondersteunende gegevens voor de uitvoering ervan.

Met betrekking tot de te gebruiken methode kunnen voor deze beoordelingen kwalitatieve, semikwantitatieve en kwantitatieve methoden worden gebruikt. Bij de beoordeling van gezondheidsrisico’s worden alle risico’s voor de gezondheid van mens en dier geëvalueerd, terwijl bij de beoordeling van milieurisico’s wordt gekeken of de geïdentificeerde verontreinigingen in het teruggewonnen water van invloed zijn op de kwaliteitstoestand van milieumatrices.

Kwalitatieve en semikwantitatieve risicobeoordelingen kunnen worden ontwikkeld via verschillende benaderingen, zoals gebeurtenissenbomen, matrices of indicatoren. Een gebruikelijke methode is de methode die is gebaseerd op een gecombineerde evaluatie van de waarschijnlijkheid en de omvang/ernst van het effect van een gevaar op de blootgestelde receptor.

Een analyse van de waarschijnlijkheid kan worden uitgevoerd door middel van de toetsing van historische gegevens of de beoordeling van menselijke fouten, foutenbomen en gebeurtenissenbomen. De analyse van de effecten wordt gewoonlijk gedaan door middel van een indeling in categorieën, met oplopende niveaus van ernst voor het effect.

Er zijn verschillende methoden voor kwalitatieve en semikwantitatieve risicobeoordeling beschikbaar in gepubliceerde richtsnoeren en normen die kunnen worden gevolgd (bv. de WHO-richtsnoeren, 2006, ISO 20426 (2018), FAO en WHO, 2019) (20).

Bijlage 3 bij deze mededeling geeft een beeld van de kwalitatieve en semikwantitatieve methoden voor het beoordelen van het gezondheidsrisico aan de hand van matrices om de waarschijnlijkheid en ernst van de gevolgen vast te stellen. In de bijlage wordt tevens een semikwantitatieve methode geïllustreerd die van toepassing is op watervoorraden. Het technisch verslag van het JRC (21) bevat ook verdere praktische voorbeelden.

Kwantitatieve risicobeoordelingen kunnen een numerieke schatting van het risico opleveren — bijvoorbeeld het effect van specifieke microbiële infecties in een jaar krachtens een bepaald scenario.

Deze karakterisering van de risico’s voor de gezondheid van mens en dier is gewoonlijk gebaseerd op dosis-reactieverhoudingen om na te gaan of een gevaar of een gevaarlijk incident gevolgen kan hebben voor de gezondheid.

Een beoordeling van gezondheidsrisico’s per microbieel gevaar kan worden uitgevoerd aan de hand van een kwantitatieve microbiële risicobeoordeling, op basis van een evaluatie van de dosis-reactieverhoudingen tussen de concentratie gevaren en het effect dat deze kan hebben op receptoren. Het resultaat van deze methode vertegenwoordigt de waarschijnlijkheidswaarden voor schadelijke gezondheidseffecten en wordt uitgedrukt als de waarschijnlijkheid van besmetting of als de indicator van levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen (DALY).

Met deze aanpak kunnen specifieke vragen worden beantwoord die van toepassing zijn op een bepaald punt. Om het hele project te bestrijken en het veiligheidsniveau te verhogen, kan zij derhalve worden gecombineerd met kwalitatieve of semikwantitatieve methoden.

Methoden en criteria voor kwantitatieve microbiële risicobeoordeling en de levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen (DALY) kunnen worden geraadpleegd in de WHO-richtsnoeren (2006) en de WHO-richtsnoeren inzake kwantitatieve microbiële risicobeoordeling (2016) (22).

Een kwantitatieve aanpak voor de beoordeling van het milieurisico (kwantitatieve chemische risicobeoordeling) is gewoonlijk gebaseerd op:

| — | de verhouding van de voorspelde concentratie in het milieu, berekend met behulp van complexe modellen voor de bestemming en overbrenging van een specifieke verontreinigende stof naar milieucompartimenten; en |
| --- | --- |

—

de verhouding van de voorspelde concentratie in het milieu, berekend met behulp van complexe modellen voor de bestemming en overbrenging van een specifieke verontreinigende stof naar milieucompartimenten; en

| — | de voorspelde concentraties zonder effect, of de maximaal toelaatbare concentratie van de verontreinigende stof, zoals vastgesteld in de toepasselijke wetgeving (bv. milieukwaliteitsnormen die van toepassing zijn op waterlichamen al naargelang hun kwaliteitstoestand). |
| --- | --- |

—

de voorspelde concentraties zonder effect, of de maximaal toelaatbare concentratie van de verontreinigende stof, zoals vastgesteld in de toepasselijke wetgeving (bv. milieukwaliteitsnormen die van toepassing zijn op waterlichamen al naargelang hun kwaliteitstoestand).

Een dergelijke aanpak vereist een aanzienlijke hoeveelheid monitoringgegevens van de waterhergebruikprojecten en gedetailleerde karakterisering van het omringende milieu. Dit betekent dat deze aanpak alleen van toepassing is op projecten waarvoor voldoende gegevens beschikbaar zijn en veronderstellingen door wetenschappelijk bewijs worden onderbouwd.

3.1.6.   Voorwaarden met betrekking tot de aanvullende eisen

Op basis van het resultaat van de beoordeling van de gezondheids- en milieurisico’s kan worden vastgesteld of er specifieke aanvullende eisen (element 6) voor parameters (in aanvulling op of strenger dan de in bijlage I, deel 2, opgenomen parameters) moeten worden toegevoegd voor de kwaliteit en monitoring van water.

Hieronder kunnen aanvullende pathogenen of verontreinigende stoffen vallen die in de beoordeling van de gezondheids- en milieurisico’s zijn geïdentificeerd, rekening houdend met de locatiespecifieke omstandigheden en de toepasselijke richtlijnen en verordeningen zoals hierboven beschreven.

Bij de risicobeoordeling zou bijvoorbeeld kunnen worden vastgesteld dat een specifieke verontreinigende stof in teruggewonnen water (bv. nitraten) schadelijke effecten kan hebben op een nabijgelegen waterlichaam (bv. door eutrofiëring), indien deze in het teruggewonnen water in een hogere concentratie voorkomt dan de voorspelde maximaal toelaatbare concentratie.

Derhalve kan voor de kwaliteit van teruggewonnen water een grenswaarde worden vastgesteld op basis van de maximaal toelaatbare concentratie, voortvloeiend uit de risicobeoordeling, en kan deze parameter worden opgenomen in de te controleren parameters.

De maximaal toelaatbare concentraties zouden ook gelijk kunnen zijn aan de vereiste grenswaarden, bijvoorbeeld voor de specifieke kwaliteitsklasse (bv. milieukwaliteitsnormen) van het blootgestelde waterlichaam. Er kan een lijst van aanvullende parameters, samen met de vastgestelde grenswaarden, worden toegevoegd voor de waterkwaliteit en -monitoring, indien duidelijk is dat deze parameters afkomstig zijn van het waterhergebruiksysteem en de referentiewaarden daarvoor worden geschraagd door de risicobeoordeling en door een voldoende mate van wetenschappelijke kennis.

3.1.7.   Preventiemaatregelen

In het kader van element 7 moeten preventiemaatregelen en barrières worden vastgesteld die van toepassing zijn op het waterhergebruiksysteem, om de geïdentificeerde gevaren die een risico kunnen opleveren weg te nemen of tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen.

Preventiemaatregelen zijn alle behandelingen, maatregelen of procedures die reeds zijn uitgevoerd of vastgesteld tijdens de risicobeoordeling en die kunnen worden toegepast op verschillende delen van het waterhergebruiksysteem. Bijvoorbeeld: i) bij de installatie voor de behandeling van stedelijk afvalwater (d.w.z. door het bestaande proces te evalueren en/of door aanvullende behandelingen vast te stellen); ii) in de waterterugwinningsvoorziening (bv. overwegen om geavanceerde behandelingen toe te voegen); ii) op de geïrrigeerde velden (bv. door alternatieve irrigatiemethoden te overwegen die de risico’s op blootstelling tot een minimum beperken, door bufferzones in te stellen enz.), door werknemers en landbouwers te beschermen (bv. door specifieke PBM of hygiëneprotocollen vast te stellen, naast mogelijke maatregelen die reeds zijn genomen om aan de voorschriften inzake gezondheid en veiligheid op het werk te voldoen).

De identificatie van barrières of wijzigingen van het bestaande irrigatiesysteem kan worden gebaseerd op de evaluatie van de bestaande methoden, het type gewas en de waterklasse, en moet worden bepaald in overleg met de landbouwers en andere spelers in het waterhergebruiksysteem. Zie bijlage 4 bij dit document voor voorbeelden van preventiemaatregelen en barrières.

3.1.8.   Kwaliteits- en milieumonitoringsystemen

Element 8 en element 9 omvatten alle geplande monitoringactiviteiten voor het waterhergebruiksysteem: vaststelling van procedures en protocollen voor het kwaliteitsmonitoringsysteem en voor het milieumonitoringsysteem.

Operationele en milieumonitoringprogramma’s bieden werknemers, de overheid en de autoriteiten garanties voor adequate systeemprestaties. Zij moeten protocollen, programma’s (bv. locatie, parameters, frequentie) en procedures omvatten voor ten minste de eisen inzake routinematige controle en eventuele aanvullende parameters en grenswaarden die in de risicobeoordeling (element 6) als aanvullende eisen zijn aangemerkt.

Indien nodig kunnen de exploitanten van de voorziening ook een kwaliteitsbeheersysteem opzetten dat volgens ISO 9001-normen of gelijkwaardige normen is ontwikkeld.

De protocollen inzake milieumonitoringsystemen moeten zijn gebaseerd op de resultaten van de beoordeling van de milieurisico’s, zodat bij het gebruik van teruggewonnen water de voortdurende bescherming van het milieu wordt gewaarborgd. De protocollen moeten in overeenstemming zijn met de bestaande wetgeving. Zo moet de monitoring van de watervoorraden voldoen aan Richtlijn 90/2009/EG (23) om te waarborgen dat de resultaten vergelijkbaar zijn met die van de monitoring uit hoofde van de kaderrichtlijn water.

3.1.9.   Beheer van noodsituaties en coördinatie

Element 10 (beheer van noodsituaties) en element 11 (coördinatie) omvatten protocollen voor noodsituaties, coördinatie en communicatie.

Deze programma’s vormen de basis voor een doeltreffende communicatie tussen de partijen die verantwoordelijk zijn voor een risicobeheerplan en de betrokken spelers.

Element 11 moet protocollen omvatten over de wijze waarop de informatie tussen de spelers zal worden uitgewisseld, alsook formaten en procedures voor het melden van ongevallen en noodsituaties, kennisgevingsprocedures, informatiebronnen en raadplegingsprocedures.

Bijlage 5 bij deze mededeling bevat voorbeelden van i) protocollen voor het beheren van incidenten en noodsituaties en ii) communicatieprotocollen.

3.2.   
  Gewassoorten en klassen teruggewonnen water

Voor het veilige gebruik van teruggewonnen water worden in tabel 1 van bijlage I bij de verordening toegestane kwaliteitsklassen van teruggewonnen water (klasse A, B, C, D) vermeld die, op basis van de gekozen irrigatiemethode, moeten worden gebruikt voor irrigatie van een bepaalde categorie gewassen.

De minimumeisen voor de waterkwaliteit voor elke klasse in tabel 2 van bijlage I verschillen voornamelijk wat betreft de concentratie van E. coli en andere geaggregeerde parameters.

Door de combinatie van gewassoorten en het aantal en het type erkende barrières, zoals irrigatiemethoden, kunnen risico’s tot een minimum worden beperkt door elk contact tussen het teruggewonnen water en de eetbare gedeelten van geïrrigeerde producten te vermijden (zie bijlage 4 bij deze mededeling voor voorbeelden).

Daartoe is het belangrijk om eerst vast te stellen of het eetbare gedeelte van de gewassen waarschijnlijk in aanraking zal komen met het teruggewonnen water. Het risico op contact moet voor elk specifiek waterhergebruiksysteem worden beoordeeld door de vermoedelijke afstand van het eetbare gedeelte van de gewassen tot de geïrrigeerde bodem en de mogelijke routes van teruggewonnen water bij besproeiing, druppelirrigatie of kombevloeiing te onderzoeken.

Als de gewassen aanvullende behandelingen ondergaan (bv. koken of industriële verwerking) die de mogelijke verontreiniging verminderen, moeten deze ook in aanmerking worden genomen.

Volgens de verordening kan teruggewonnen water worden gebruikt voor de landbouwirrigatie van:

| — | rauw geconsumeerde voedingsgewassen: gewassen die bestemd zijn om in rauwe en onverwerkte toestand door de mens te worden geconsumeerd. Op basis van de afstand (24) van het eetbare gedeelte van het gewas tot de grond ziet de verdere indeling er als volgt uit:






  — | wortel- en knolgewassen die in de bodem onder de grond groeien en waarvan het wortelgedeelte eetbaar is (bv. wortelen, uien, bieten), |
| --- | --- | --- |

—

rauw geconsumeerde voedingsgewassen: gewassen die bestemd zijn om in rauwe en onverwerkte toestand door de mens te worden geconsumeerd. Op basis van de afstand (24) van het eetbare gedeelte van het gewas tot de grond ziet de verdere indeling er als volgt uit:

—

wortel- en knolgewassen die in de bodem onder de grond groeien en waarvan het wortelgedeelte eetbaar is (bv. wortelen, uien, bieten),

| — | bovengrondse laaggroeiende gewassen die boven de grond deels in aanraking met de bodem groeien. Deze gewassen kunnen verder worden onderverdeeld in gewassen die op het bodemoppervlak groeien, zoals bladgewassen (bv. sla) en gewassen die bovengronds groeien met het eetbare gedeelte op < 25 cm boven het bodemoppervlak (bv. tomaat, paprika), |
| --- | --- |

—

bovengrondse laaggroeiende gewassen die boven de grond deels in aanraking met de bodem groeien. Deze gewassen kunnen verder worden onderverdeeld in gewassen die op het bodemoppervlak groeien, zoals bladgewassen (bv. sla) en gewassen die bovengronds groeien met het eetbare gedeelte op < 25 cm boven het bodemoppervlak (bv. tomaat, paprika),

| — | bovengrondse hooggroeiende gewassen die boven de grond groeien met de eetbare gedeelten op > 50 cm boven het bodemoppervlak, die de bodem daarom normaal gesproken niet raken (bv. fruitbomen); |
| --- | --- |

—

bovengrondse hooggroeiende gewassen die boven de grond groeien met de eetbare gedeelten op > 50 cm boven het bodemoppervlak, die de bodem daarom normaal gesproken niet raken (bv. fruitbomen);

| — | verwerkte voedingsgewassen: voor menselijke consumptie geteelde gewassen die aanvullende processen ondergaan (d.w.z. gekookt of industrieel verwerkt) en niet rauw worden gegeten (bv. rijst, tarwe); |
| --- | --- |

—

verwerkte voedingsgewassen: voor menselijke consumptie geteelde gewassen die aanvullende processen ondergaan (d.w.z. gekookt of industrieel verwerkt) en niet rauw worden gegeten (bv. rijst, tarwe);

| — | “non-food”-gewassen (diervoeder): gewassen die niet voor menselijke consumptie worden geteeld, maar bestemd zijn voor weiden en diervoeder of voor andere sectoren (industriële, energie- en zaadgewassen). |
| --- | --- |

—

“non-food”-gewassen (diervoeder): gewassen die niet voor menselijke consumptie worden geteeld, maar bestemd zijn voor weiden en diervoeder of voor andere sectoren (industriële, energie- en zaadgewassen).

Irrigatiemethoden kunnen in het algemeen worden ingedeeld in:

| — | open irrigatiesystemen of irrigatiesystemen met behulp van zwaartekracht: het water wordt rechtstreeks op het bodemoppervlak aangebracht en staat niet onder druk. Dit omvat bevloeiing en vorenirrigatie; |
| --- | --- |

—

open irrigatiesystemen of irrigatiesystemen met behulp van zwaartekracht: het water wordt rechtstreeks op het bodemoppervlak aangebracht en staat niet onder druk. Dit omvat bevloeiing en vorenirrigatie;

| — | sprinklersystemen: water wordt in de lucht gesproeid en valt als regen neer op het bodemoppervlak; |
| --- | --- |

—

sprinklersystemen: water wordt in de lucht gesproeid en valt als regen neer op het bodemoppervlak;

| — | micro-irrigatiesystemen: water wordt lokaal aangebracht met druppelsystemen (op de grond of onder het grondoppervlak) of door middel van druppelsgewijze kunstmatige beregening. |
| --- | --- |

—

micro-irrigatiesystemen: water wordt lokaal aangebracht met druppelsystemen (op de grond of onder het grondoppervlak) of door middel van druppelsgewijze kunstmatige beregening.

Irrigatiemethoden moeten worden gezien als routes die het voor verontreinigingen mogelijk maken om de gewassen te bereiken. Zo kunnen bovengrondse hooggroeiende gewassen (bv. fruitbomen) die zijn voorzien van watersproeisystemen, worden blootgesteld aan verontreiniging door vallende druppels, waardoor in het algemeen voor een hogere waterkwaliteit moet worden gekozen.

Lokale systemen (bv. druppelirrigatie) houden een lager verontreinigingsrisico in, aangezien water naar het niet-eetbare gedeelte van de gewassen wordt geleid. Er kunnen aanvullende passende en erkende barrières worden toegepast om de vereiste waterkwaliteitsklasse te bereiken (zie punt 3.2.2 en bijlage 4).

Elk risico voor de gezondheid van werknemers of mensen die in de buurt van het geïrrigeerde gebied wonen, moet eveneens worden beoordeeld. Zo kunnen aerosolen van sprinklersystemen receptoren bereiken die in de buurt van geïrrigeerde gebieden wonen. Risico’s in verband met aerosolen zijn met name afhankelijk van de kwaliteit van het irrigatiewater en de windsnelheid (verantwoordelijk voor de verspreiding van aerosolen rond het geïrrigeerde gebied).

Gelieve op te merken dat de irrigatiemethoden en preventiemaatregelen of barrières die in het volgende punt worden genoemd, voorbeelden zijn van een voorgestelde aanpak voor de interpretatie van tabel 1 in bijlage I. Zij zijn niet bedoeld als een uitputtende lijst.

De reeds bestaande of geplande irrigatiesystemen en preventiemaatregelen of barrières moeten worden beoordeeld om na te gaan of aanvullende eisen (bv. aanvullende behandelingen of barrières, veranderingen in het irrigatiesysteem) nodig zijn om mogelijke verontreiniging van gewassen tot een minimum te beperken, afhankelijk van de klasse teruggewonnen water.

3.2.1.   Voorbeelden van irrigatiemethoden en soorten gewassen

Figuur 4 toont twee voorbeelden van schematische diagrammen die kunnen helpen bij het identificeren van de klassen teruggewonnen water die consumenten en werknemers voldoende bescherming bieden tegen E. coli bij irrigatie door middel van a) de zwaartekracht of methoden onder druk of b) lokale systemen.

Ongeacht de waterklasse wordt in de schematische diagrammen rekening gehouden met aanvullende microbiële eisen wanneer teruggewonnen water wordt gebruikt voor de irrigatie van weidegewassen of diervoedergewassen (rondwormen, opmerking 3 van figuur 4) en wanneer een verstuivingsrisico bestaat (Legionella spp., opmerking 1 van figuur 4).

Figuur 4

Voorbeelden van schematische diagrammen voor de selectie van de klasse teruggewonnen water (overeenkomstig de verordening) voor a) open irrigatiemethoden of b) lokale irrigatiemethoden

Image 4

Image 5

Het volgende voorbeeld uit de richtsnoeren van het veiligheidsplan van de WHO (Worked Example: SSP in Newtown (uitgewerkt voorbeeld: sanitaire veiligheidsplanning in Newtown) — hypothetisch) is aangepast aan de eisen van de verordening om aan te tonen hoe bovenstaande schematische diagrammen in de praktijk kunnen worden toegepast.

Alleen de elementen van dit voorbeeld die op grond van de verordening zijn toegestaan werden in aanmerking genomen. Teruggewonnen water werd gebruikt voor het telen van verschillende soorten gewassen met behulp van verschillende irrigatiemethoden (tabel 1).

Tabel 1

In het voorbeeld gebruikte soorten gewassen en irrigatiemethoden

| Gewascategorie | Irrigatiemethode | Bestemming van de gewassen (*1) |
| --- | --- | --- |
| — | Rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen (uien, wortels) |

Gewascategorie

Irrigatiemethode

Bestemming van de gewassen (*1)

—

Rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen (uien, wortels)

| — | Laaggroeiende rauw geconsumeerde bladgewassen (sla, paprika) |
| --- | --- |

—

Laaggroeiende rauw geconsumeerde bladgewassen (sla, paprika)

| — | Hooggroeiende rauw geconsumeerde gewassen (vruchten)) |
| --- | --- |

—

Hooggroeiende rauw geconsumeerde gewassen (vruchten))

| — | Bevloeiing |
| --- | --- |

—

Bevloeiing

| — | Open voren |
| --- | --- |

—

Open voren

| — | Handmatige toepassingen (bv. bekers, gieters) |
| --- | --- |

—

Handmatige toepassingen (bv. bekers, gieters)

| — | Kunstmatige beregening |
| --- | --- |

—

Kunstmatige beregening

| — | Geconsumeerd door landbouwers en hun gezinnen |
| --- | --- |

—

Geconsumeerd door landbouwers en hun gezinnen

| — | Voor consumptie verkocht aan de lokale gemeenschap |
| --- | --- |

—

Voor consumptie verkocht aan de lokale gemeenschap

| — | Voor consumptie verkocht aan nabijgelegen steden |
| --- | --- |

—

Voor consumptie verkocht aan nabijgelegen steden

Volgens de tabellen 1 en 2 van bijlage I bij de verordening moeten, rekening houdend met de mogelijke routes waarlangs het teruggewonnen water de gewassen kan bereiken, de volgende klassen worden geselecteerd:

| — | Voor rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen en bladgewassen, met gebruikmaking van bevloeiing, vorenirrigatie of kunstmatige beregening klasse A (E. coli ≤ 10 aantal/100 ml). |
| --- | --- |

—

Voor rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen en bladgewassen, met gebruikmaking van bevloeiing, vorenirrigatie of kunstmatige beregening klasse A (E. coli ≤ 10 aantal/100 ml).

| — | Voor voedingsgewassen die laag bovengronds groeien en rauw worden geconsumeerd (bv. paprika): met gebruikmaking van bevloeiing, vorenirrigatie of kunstmatige beregening klasse A (E. coli ≤ 10 aantal/100 ml); met gebruikmaking van druppelirrigatie of ondergrondse irrigatie klasse B (E. coli ≤ 100 aantal/100 ml). |
| --- | --- |

—

Voor voedingsgewassen die laag bovengronds groeien en rauw worden geconsumeerd (bv. paprika): met gebruikmaking van bevloeiing, vorenirrigatie of kunstmatige beregening klasse A (E. coli ≤ 10 aantal/100 ml); met gebruikmaking van druppelirrigatie of ondergrondse irrigatie klasse B (E. coli ≤ 100 aantal/100 ml).

| — | Voor voedingsgewassen die hoog boven de grond worden geteeld en die niet rechtstreeks in aanraking komen met teruggewonnen water (d.w.z. fruitbomen), alleen wanneer vorenirrigatie of bevloeiing wordt toegepast klasse B (E. coli ≤ 100 aantal/100 ml). |
| --- | --- |

—

Voor voedingsgewassen die hoog boven de grond worden geteeld en die niet rechtstreeks in aanraking komen met teruggewonnen water (d.w.z. fruitbomen), alleen wanneer vorenirrigatie of bevloeiing wordt toegepast klasse B (E. coli ≤ 100 aantal/100 ml).

Op basis van een nadere risicobeoordeling kan in aanwezigheid van vruchten met eetbare schil klasse A nodig zijn wanneer gebruik wordt gemaakt van kunstmatige beregening, zodat mogelijke verontreiniging van de vruchten door het beregeningswater wordt voorkomen. Voor vruchten met niet-eetbare schil kan klasse B passend zijn, maar de uiteindelijke keuze van de waterkwaliteit moet worden gebaseerd op de risicobeoordeling.

3.2.2.   Voorbeelden van het toepassen van barrières om de vereiste waterkwaliteitsklasse te bereiken

In artikel 2, lid 4, van de verordening is bepaald dat exploitanten van levensmiddelenbedrijven de waterkwaliteit die nodig is om te voldoen aan Verordening (EG) nr. 852/2004 kunnen verkrijgen door nadat het water het nalevingspunt is gepasseerd meerdere opties voor waterzuivering toe te passen, alleen of in combinatie met andere opties dan zuivering.

Volgens de aanpak aan de hand van meervoudige barrières kunnen de log-reducties om de vereiste waterkwaliteitsklasse te verkrijgen inderdaad worden bereikt met een combinatie van verschillende zuiveringsmaatregelen en andere maatregelen dan zuivering (barrières).

Overeenkomstig artikel 3, punt 12, van de verordening wordt, wanneer teruggewonnen water voor irrigatie wordt gebruikt, een barrière gedefinieerd als:

| — | elk middel, daaronder begrepen fysieke of procedurele stappen of gebruiksvoorwaarden, dat het risico op besmetting van de mens vermindert of voorkomt doordat contact tussen het teruggewonnen water en i) de in te nemen producten en ii) rechtstreeks blootgestelde personen wordt voorkomen, of |
| --- | --- |

—

elk middel, daaronder begrepen fysieke of procedurele stappen of gebruiksvoorwaarden, dat het risico op besmetting van de mens vermindert of voorkomt doordat contact tussen het teruggewonnen water en i) de in te nemen producten en ii) rechtstreeks blootgestelde personen wordt voorkomen, of

| — | elk ander middel dat bijvoorbeeld de concentratie van micro-organismen in het teruggewonnen water vermindert of voorkomt dat deze overleven op de in te nemen producten. |
| --- | --- |

—

elk ander middel dat bijvoorbeeld de concentratie van micro-organismen in het teruggewonnen water vermindert of voorkomt dat deze overleven op de in te nemen producten.

Met andere woorden, en in overeenstemming met bijlage I, deel 2, bij de verordening, moet een barrière worden gezien als een middel om de risico’s tot een niveau te beperken dat gelijkwaardig is aan dat van de vereiste waterkwaliteitsklasse voor de geselecteerde gewassen.

Met verschillende barrières kunnen verschillende log-reducties worden bereikt en een combinatie daarvan kan worden toegepast op het teruggewonnen water om de vereiste totale log-reductie te bereiken die nodig is om de risico’s tot een minimum te beperken, op basis van de geselecteerde waterkwaliteitsklasse.

In tabel 2 wordt het aantal barrières weergegeven dat op de kwaliteitsklasse van teruggewonnen water moet worden toegepast om het vereiste gelijkwaardige niveau van een hogere klasse te verkrijgen, op basis van het type gewas.

In tabel 3 worden de soorten erkende barrières en de daarmee verband houdende log-reducties weergegeven.

Bijlage 4 bij deze mededeling bevat voorbeelden van de wijze waarop het type en het aantal barrières moeten worden bepaald op basis van het type gewas en de waterkwaliteitsklasse.

Tabel 2

Voorgesteld aantal barrières dat nodig is voor irrigatie met teruggewonnen water, afhankelijk van de kwaliteit ervan (ontleend aan tabel 3 van ISO 16075:2020)

NB De ISO-tabel werd alleen gewijzigd om waterkwaliteitsklassen en soorten gewassen van deze tabel uit te sluiten die niet in de verordening inzake het hergebruik van water aan bod komen. Zie de tabel hieronder voor nadere uitleg over de interpretatie van deze tabel met betrekking tot de verordening inzake het hergebruik van water.

| Categorie(1) | Irrigatie van rauw geconsumeerde groenten(2) | Irrigatie van groenten na verwerking en weidegewassen(3) | Irrigatie van andere voedingsgewassen dan groenten (boomgaarden, wijngaarden) en tuinbouw(4) | Irrigatie van diervoeder en zaadgewassen(5) | Irrigatie van industriële en energiegewassen(6) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| B | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| C | 3 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| D | verboden | verboden | 3 | 1 (*) | 0 |
| De volgende definities voor elke kolom in de tabel zijn in overeenstemming met tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening inzake het hergebruik van water en zijn bedoeld om de lezer te helpen bij het vinden van de gewascategorie die in grote lijnen overeenkomt met de ISO-indeling, en dus te bepalen welke extra barrières eventueel nodig zijn:







  (1) | Minimale kwaliteitsklasse teruggewonnen water. |

Categorie(1)

Irrigatie van rauw geconsumeerde groenten(2)

Irrigatie van groenten na verwerking en weidegewassen(3)

Irrigatie van andere voedingsgewassen dan groenten (boomgaarden, wijngaarden) en tuinbouw(4)

Irrigatie van diervoeder en zaadgewassen(5)

Irrigatie van industriële en energiegewassen(6)

A

0

0

0

0

0

B

1

0

0

0

0

C

3

1

1

0

0

D

verboden

verboden

3

1 (*)

0

De volgende definities voor elke kolom in de tabel zijn in overeenstemming met tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening inzake het hergebruik van water en zijn bedoeld om de lezer te helpen bij het vinden van de gewascategorie die in grote lijnen overeenkomt met de ISO-indeling, en dus te bepalen welke extra barrières eventueel nodig zijn:

(1)

Minimale kwaliteitsklasse teruggewonnen water.

| (2) | Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water, en rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen. |
| --- | --- |

(2)

Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water, en rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen.

| (3) | Verwerkte voedingsgewassen en “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee. |
| --- | --- |

(3)

Verwerkte voedingsgewassen en “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee.

| (4) | Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte boven de grond wordt geproduceerd en niet rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water. |
| --- | --- |

(4)

Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte boven de grond wordt geproduceerd en niet rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water.

| (5) | Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte boven de grond wordt geproduceerd en niet rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water; verwerkte voedingsgewassen en “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee (in beide gevallen, wanneer druppelirrigatie of een andere irrigatiemethode wordt gebruikt waarmee rechtstreeks contact met het eetbare gedeelte van het gewas wordt voorkomen). NB De hier genoemde zaadgewassen kunnen zaden voor menselijke consumptie of voor gebruik als veevoeder zijn. |
| --- | --- |

(5)

Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte boven de grond wordt geproduceerd en niet rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water; verwerkte voedingsgewassen en “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee (in beide gevallen, wanneer druppelirrigatie of een andere irrigatiemethode wordt gebruikt waarmee rechtstreeks contact met het eetbare gedeelte van het gewas wordt voorkomen). NB De hier genoemde zaadgewassen kunnen zaden voor menselijke consumptie of voor gebruik als veevoeder zijn.

| (6) | Industriële, energie- en zaadgewassen (bestemd voor de productie van zaaigoed). |
| --- | --- |

(6)

Industriële, energie- en zaadgewassen (bestemd voor de productie van zaaigoed).

| (*) | Opmerking uit ISO 16075:2020: Eetbaar zaad of zaaigoed dat vóór de oogst minder dan dertig dagen is geïrrigeerd. Indien de periode vóór de oogst gelijk is aan of langer duurt dan dertig dagen, kan klasse D rechtstreeks van toepassing zijn zonder beperkingen (d.w.z. zonder extra barrières). |
| --- | --- |

(*)

Opmerking uit ISO 16075:2020: Eetbaar zaad of zaaigoed dat vóór de oogst minder dan dertig dagen is geïrrigeerd. Indien de periode vóór de oogst gelijk is aan of langer duurt dan dertig dagen, kan klasse D rechtstreeks van toepassing zijn zonder beperkingen (d.w.z. zonder extra barrières).

Tabel 3

Soorten erkende barrières en respectieve log-reducties van pathogenen (ontleend aan tabel 2 van ISO 16075:2020)

Er zijn alleen wijzigingen doorgevoerd om waterkwaliteitsklassen en soorten gewassen van deze tabel uit te sluiten die niet in de verordening inzake het hergebruik van water aan bod komen.

| Soort barrière | Toepassing | Log-reductie pathogeen | Aantal barrières |
| --- | --- | --- | --- |
| IRRIGATIE VAN VOEDINGSGEWASSEN |
| Druppelirrigatie | Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond | 2 | 1 |
| Druppelirrigatie van hooggroeiende gewassen zoals 50 cm of meer boven de grond | 4 | 2 |
| Ondergrondse druppelirrigatie waarbij water niet door capillaire werking naar het bodemoppervlak omhoog komt | 6 | 3 |
| Kunstmatige beregening en besproeiing | Kunstmatige beregening en druppelsgewijze besproeiing van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de waterstraal | 2 | 1 |
| Kunstmatige beregening en druppelsgewijze besproeiing van fruitbomen zoals 50 cm of meer vanaf de waterstraal | 4 | 2 |
| Aanvullende desinfectie op de akker | Desinfectie met lage concentraties (< 1 mg/l totaal chloor, na 30 min. chloren) | 2 | 1 |
| Desinfectie met hoge concentraties (≥ 1 mg/l totaal chloor, na 30 min. chloren) | 4 | 2 |
| Zonwerende afdekfolie | Bij druppelirrigatie, wanneer de folie de irrigatie scheidt van de groenten | 2 t/m 4 | 1 |
| Bestrijding van pathogenen | Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie vóór de oogst | 0,5 t/m 2 per dag | 1 t/m 2 |
| Producten wassen voordat zij aan de consument worden verkocht | Sla, groenten en fruit wassen met drinkwater | 1 | 1 |
| Producten desinfecteren voordat zij aan de consument worden verkocht | Sla, groenten en fruit wassen met een licht desinfecterend middel en afspoelen met drinkwater | 1 | 1 |
| Producten schillen | Vruchten en wortel- en knolgewassen schillen | 2 | 1 |
| IRRIGATIE VAN DIERVOERDER EN ZAADGEWASSEN |
| Toegangscontrole | Beperken van de toegang tot de geïrrigeerde akker gedurende 24 uur en langer na irrigatie, bijvoorbeeld dieren die weiden betreden of werknemers die akkers betreden | 0,5 t/m 2 | 1 |
| De toegang tot de geïrrigeerde akker vijf dagen beperken en langer na irrigatie | 2 t/m 4 | 2 |
| In de zon laten drogen van voedergewassen | Voedergewassen en andere gewassen die vóór consumptie in de zon worden gedroogd en geoogst | 2 t/m 4 | 2 |
| Opmerking: op het irrigatieveld zouden al barrières kunnen bestaan; gewasbeperkingen en irrigatiemethoden als barrières zijn al in de verordening opgenomen bij de keuze van de kwaliteitsklasse van teruggewonnen water en het soort gewas. |

Soort barrière

Toepassing

Log-reductie pathogeen

Aantal barrières

IRRIGATIE VAN VOEDINGSGEWASSEN

Druppelirrigatie

Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond

2

1

Druppelirrigatie van hooggroeiende gewassen zoals 50 cm of meer boven de grond

4

2

Ondergrondse druppelirrigatie waarbij water niet door capillaire werking naar het bodemoppervlak omhoog komt

6

3

Kunstmatige beregening en besproeiing

Kunstmatige beregening en druppelsgewijze besproeiing van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de waterstraal

2

1

Kunstmatige beregening en druppelsgewijze besproeiing van fruitbomen zoals 50 cm of meer vanaf de waterstraal

4

2

Aanvullende desinfectie op de akker

Desinfectie met lage concentraties (< 1 mg/l totaal chloor, na 30 min. chloren)

2

1

Desinfectie met hoge concentraties (≥ 1 mg/l totaal chloor, na 30 min. chloren)

4

2

Zonwerende afdekfolie

Bij druppelirrigatie, wanneer de folie de irrigatie scheidt van de groenten

2 t/m 4

1

Bestrijding van pathogenen

Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie vóór de oogst

0,5 t/m 2 per dag

1 t/m 2

Producten wassen voordat zij aan de consument worden verkocht

Sla, groenten en fruit wassen met drinkwater

1

1

Producten desinfecteren voordat zij aan de consument worden verkocht

Sla, groenten en fruit wassen met een licht desinfecterend middel en afspoelen met drinkwater

1

1

Producten schillen

Vruchten en wortel- en knolgewassen schillen

2

1

IRRIGATIE VAN DIERVOERDER EN ZAADGEWASSEN

Toegangscontrole

Beperken van de toegang tot de geïrrigeerde akker gedurende 24 uur en langer na irrigatie, bijvoorbeeld dieren die weiden betreden of werknemers die akkers betreden

0,5 t/m 2

1

De toegang tot de geïrrigeerde akker vijf dagen beperken en langer na irrigatie

2 t/m 4

2

In de zon laten drogen van voedergewassen

Voedergewassen en andere gewassen die vóór consumptie in de zon worden gedroogd en geoogst

2 t/m 4

2

Opmerking: op het irrigatieveld zouden al barrières kunnen bestaan; gewasbeperkingen en irrigatiemethoden als barrières zijn al in de verordening opgenomen bij de keuze van de kwaliteitsklasse van teruggewonnen water en het soort gewas.

3.3.   
  Validatiemonitoring

3.3.1.   Algemene beginselen

Validatiemonitoring is nodig om aan te tonen dat dankzij het ontwerp van waterhergebruiksystemen of wijzigingen in bestaande zuiveringslijnen op betrouwbare en consistente wijze bepaalde inactiveringsniveaus van microbiële indicatoren voor klasse A van de kwaliteit van teruggewonnen water zullen worden bereikt (bijlage I, tabel 4, bij de verordening). De inactivering van microbiële indicatoren wordt uitgedrukt in log10-reductie (25).

Validatiemonitoring verschilt van de reguliere routinematige controle die door de exploitant wordt uitgevoerd (bijlage I, tabel 3, bij de verordening) om ervoor te zorgen dat het behandelingsproces voldoet aan de eisen van de verordening. Het moet worden gezien als een intensieve activiteit van korte duur die moet worden uitgevoerd vóór de ingebruikneming of tijdens de opstartfase van nieuwe zuiveringslijnen of -processen, of wanneer deze worden gemoderniseerd.

Veranderingen in het waterhergebruiksysteem die procesupdates met zich meebrengen, kunnen bijvoorbeeld het gevolg zijn van structurele verschillen in:

| 1. | de stroom en/of kwaliteit van afvalwater als gevolg van nieuwe lozingsvergunningen in het rioolsysteem; |
| --- | --- |

1.

de stroom en/of kwaliteit van afvalwater als gevolg van nieuwe lozingsvergunningen in het rioolsysteem;

| 2. | inwonerequivalenten (i.e.) die worden bediend door de stedelijke waterzuiveringsinstallatie; |
| --- | --- |

2.

inwonerequivalenten (i.e.) die worden bediend door de stedelijke waterzuiveringsinstallatie;

| 3. | klimatologische omstandigheden (toename van seizoensgebonden neerslag of droogte); |
| --- | --- |

3.

klimatologische omstandigheden (toename van seizoensgebonden neerslag of droogte);

| 4. | andere omstandigheden die niet in het risicobeheerplan aan bod komen en waarvoor de gebruikte technologie/processen moet(en) worden geactualiseerd. |
| --- | --- |

4.

andere omstandigheden die niet in het risicobeheerplan aan bod komen en waarvoor de gebruikte technologie/processen moet(en) worden geactualiseerd.

Aangezien voor ingrijpende wijzigingen in de capaciteit van een stedelijke waterzuiveringsinstallatie of opwaardering van de zuiveringslijn van het hergebruiksysteem een bestaande vergunning moet worden herzien of geactualiseerd (artikel 6, lid 6), wordt aanbevolen de validatiemonitoring af te ronden voordat een vergunningsprocedure van start gaat.

In ieder geval is het mogelijk dat teruggewonnen water tijdens valideringsactiviteiten niet voor eindgebruik wordt geleverd totdat de monitoring is voltooid. Gedurende deze periode kan teruggewonnen water worden teruggevoerd naar de instroomopening van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie of naar een aangewezen lozingspunt, totdat aan de microbiële kwaliteitseisen van de validering is voldaan.

Zodra via de validatiemonitoring is bevestigd dat het nieuwe systeem of de nieuwe technologieën voldoen aan de eisen voor microbiële indicatoren, zal dit voldoende zijn om door te gaan met de eisen van routinematige controle.

Ter ondersteuning van de valideringsactiviteiten kan een verslag worden opgesteld waarin de aanpak van de validatiemonitoring, de experimentele opzet en de analyse van monsters bij de in- en uitstroom voor de vereiste microbiële indicatoren worden geïllustreerd. Dit verslag moet worden opgesteld door een gekwalificeerde deskundige op het gebied van afvalwater.

Waterterugwinningsvoorzieningen die op 25 juni 2020 reeds in bedrijf waren en nog steeds voldoen aan de kwaliteitseisen inzake teruggewonnen water van tabel 2, punt a), hoeven geen validatiemonitoring uit te voeren.

3.3.2.   Protocollen inzake validatiemonitoring

In tabel 4 van bijlage I bij de verordening worden de log10-reducties bepaald waaraan moet worden voldaan door middel van validatiemonitoring van de zuiveringsketen (d.w.z. tussen het inlaatpunt voor ongezuiverd afvalwater in de stedelijke waterzuiveringsinstallatie en het nalevingspunt) voor bacteriën, virussen en indicatoren voor protozoa (E. coli, Campylobacter, totaal aantal colifagen/F-specifieke colifagen/somatische colifagen/colifagen, rotavirus, sporen van Clostridium perfringens/sporenvormende sulfaatreducerende bacteriën en Cryptosporidium).

Aangezien in een bepaalde waterterugwinningsvoorziening de vereiste log10-reductie kan worden bereikt door verschillende processen te combineren, kan geen eenduidig geharmoniseerd protocol inzake validatiemonitoring worden vastgesteld. In plaats daarvan moet dit protocol voor elk specifiek geval door deskundigen op het gebied van afvalwater worden bepaald en uitgevoerd.

Bij de vaststelling van een validatieprotocol voor een waterhergebruiksysteem zal het verschil tussen de concentraties in ongezuiverd afvalwater en in de beoogde waterkwaliteitsklasse bepalend zijn voor het benodigde aantal en het niveau van behandelingen (figuur 5).

Voor gevestigde behandelingsprocessen zijn standaardwaarden voor log10-verwijdering vaak beschikbaar in technische richtsnoeren, handboeken en gepubliceerde gegevens; voor innovatieve processen moet een testprotocol worden ontworpen om log10-reductiegegevens te verzamelen.

Figuur 5 toont een voorbeeld van hoe de log10-doelstelling voor de vermindering van E. coli kan worden verwezenlijkt door de som van meerdere behandelingen. Er moet op worden gewezen dat, hoewel met primaire en secundaire behandelingen de pathogene bacteriën van sommige logaritmen kunnen worden verminderd, desinfectie en tertiaire behandelingen de grootste log-reductie opleveren en derhalve zorgvuldig moeten worden gekarakteriseerd.

Wanneer een systeem meerdere behandelingen omvat, kunnen de waarden voor log-reductie worden bepaald aan de hand van technische waarden of door ter plaatse of elders protocollen inzake voorafgaande tests uit te voeren. De validatieanalyse ter plaatse kan dan worden uitgevoerd in de installatie(s), op monsters bij de in- en uitstroompunten. Op nationaal of ander niveau kunnen richtsnoeren of normen worden ontwikkeld om de validatiemonitoring te standaardiseren.

Figuur 5

Evaluatie van een willekeurig waterhergebruiksysteem op basis van meervoudige barrières om E. coli te beperken tot de vereiste log10-reductie voor klasse A van irrigatie (de marges voor log10-reductie zijn opgenomen in tabel 3.4 van de Australische richtsnoeren — zie punt 3.3.4)

Image 6

Zodra de behandelingen in de waterterugwinningsvoorziening zijn vastgesteld, zijn er verschillende strategieën voor het uitvoeren van validatiemonitoring, waarbij voornamelijk tests buiten de locatie of voorbereidende tests ter plaatse worden uitgevoerd. Voor de validatie kan elk van deze benaderingen worden gebruikt. Indien tests elders dan op de locatie echter niet voldoende zijn, kunnen tests ter plaatse deze aanvullen. Om aan de valideringseisen van de verordening te voldoen, zou het dan voldoende zijn om monsters van het in- en uitstromende afvalwater te testen.

De volgende stappen geven aan hoe een protocol inzake voorafgaande tests moet worden uitgevoerd:

| — | Eerst kunnen de beschikbare prestatiegegevens over behandelingen tegen microbiële indicatoren worden verzameld door technische informatiebladen van leveranciers, gepubliceerde wetenschappelijke en technische literatuur, richtsnoeren van wetgevende autoriteiten of beroepsorganisaties, en historische gegevens te raadplegen. Op basis hiervan kan worden bepaald of een proces goed ingeburgerd is of dat voorafgaande tests noodzakelijk zijn. |
| --- | --- |

—

Eerst kunnen de beschikbare prestatiegegevens over behandelingen tegen microbiële indicatoren worden verzameld door technische informatiebladen van leveranciers, gepubliceerde wetenschappelijke en technische literatuur, richtsnoeren van wetgevende autoriteiten of beroepsorganisaties, en historische gegevens te raadplegen. Op basis hiervan kan worden bepaald of een proces goed ingeburgerd is of dat voorafgaande tests noodzakelijk zijn.

| — | Als er voldoende technische gegevens beschikbaar zijn om aan te tonen dat de behandelingen aan de validatie-eisen zullen voldoen, is een protocol inzake voorafgaande tests eventueel niet nodig. |
| --- | --- |

—

Als er voldoende technische gegevens beschikbaar zijn om aan te tonen dat de behandelingen aan de validatie-eisen zullen voldoen, is een protocol inzake voorafgaande tests eventueel niet nodig.

De op grond van tabel 4 van bijlage I bij de verordening vereiste analyse voor validatiemonitoring tijdens de opstartfase in het in- en uitstromende afvalwater moet echter nog steeds worden uitgevoerd om aan te tonen dat microbiële log10-reducties zijn bereikt.

Er kunnen voorafgaande tests worden uitgevoerd voor het specifieke proces/de specifieke technologie op de meest uitdagende organismen voor elke groep microbiële indicatoren (bacteriën, virus en protozoa), die vervolgens voor alle groepen kunnen worden gevalideerd.

| Er kunnen laboratoriumtests (elders) of proeftests (elders of ter plaatse) voor innovatieve technologieën worden uitgevoerd om specifieke ontwerpparameters te verzamelen of indien gegevens over de prestaties van de technologie ontbreken. |
| --- |

Er kunnen laboratoriumtests (elders) of proeftests (elders of ter plaatse) voor innovatieve technologieën worden uitgevoerd om specifieke ontwerpparameters te verzamelen of indien gegevens over de prestaties van de technologie ontbreken.

Er kan een proefopzet worden ontwikkeld op basis van de beschikbare informatie en de expertise van deskundigen op het gebied van afvalwater. Er kunnen laboratoriumtests worden uitgevoerd op echt afvalwater of, indien dit niet mogelijk is, kan er een oplossing worden bereid met verrijkte doelorganismen. Vervolgens kunnen monsters ter plaatse worden geanalyseerd om de waarnemingen van het laboratorium te bevestigen.

| — | Voor tests ter plaatse kunnen de exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening na vaststelling van het protocol validatiemonitoring uitvoeren. Waar nodig kunnen zij ook door onafhankelijke en gekwalificeerde deskundigen worden ondersteund bij het houden van toezicht op de activiteiten. De validatiemonitoring moet worden geanalyseerd door een onafhankelijk en gecertificeerd laboratorium. |
| --- | --- |

—

Voor tests ter plaatse kunnen de exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening na vaststelling van het protocol validatiemonitoring uitvoeren. Waar nodig kunnen zij ook door onafhankelijke en gekwalificeerde deskundigen worden ondersteund bij het houden van toezicht op de activiteiten. De validatiemonitoring moet worden geanalyseerd door een onafhankelijk en gecertificeerd laboratorium.

| — | Voor microbiële monitoring is het belangrijk een analyse uit te voeren op een aantal monsters dat statistisch geldig is — dus ten minste drie monsters op elk bemonsteringspunt om gemiddelden en standaardafwijkingen te kunnen berekenen. |
| --- | --- |

—

Voor microbiële monitoring is het belangrijk een analyse uit te voeren op een aantal monsters dat statistisch geldig is — dus ten minste drie monsters op elk bemonsteringspunt om gemiddelden en standaardafwijkingen te kunnen berekenen.

Er wordt voorgesteld dat de standaarddeviatie van de monsters minder dan 1 log10 moet bedragen. Ten minste 90 % van de monsters moet aan de prestatiestreefwaarden voldoen. De frequentie en de duur van de validatiemonitoring moeten worden vastgesteld op basis van het protocol dat voor het specifieke geval is ontwikkeld.

| — | Als er geen biologische indicator in het teruggewonnen water aanwezig is, zijn de valideringseisen niet nodig. Met name indien de microbiële indicator niet in het ongezuiverde afvalwater aanwezig is of in een lage concentratie aanwezig is, wordt aangenomen dat die indicator aan de hand van validatiemonitoring is goedgekeurd. |
| --- | --- |

—

Als er geen biologische indicator in het teruggewonnen water aanwezig is, zijn de valideringseisen niet nodig. Met name indien de microbiële indicator niet in het ongezuiverde afvalwater aanwezig is of in een lage concentratie aanwezig is, wordt aangenomen dat die indicator aan de hand van validatiemonitoring is goedgekeurd.

3.3.3.   Voorbeelden van validatiemonitoring

Uit de Australische richtsnoeren is het volgende geval gekozen als voorbeeld van de wijze waarop een protocol voor validatiemonitoring volgens de eisen van de verordening kan worden uitgevoerd.

In dit geval was kunstmatige beregening van sla met teruggewonnen water afkomstig van een stedelijke waterzuiveringsinstallatie gepland. Validatiemonitoring was vereist tijdens de ingebruikneming van de nieuwe installatie en vóór de goedkeuring van het waterhergebruiksysteem (in de zin van de verordening, voordat een vergunning werd verleend).

In dit voorbeeld was het systeem niet ontworpen op basis van de beschikbare technische normen, zodat er geen standaardwaarden voor log-reductie beschikbaar waren. Daarom was een testplan op laboratorium- en proefschaal nodig om prestatiegegevens over de inactivering van geselecteerde microben te verkrijgen.

De zuiveringsketen voor het waterhergebruiksysteem omvatte: secundaire behandeling, lagune, coagulatie, flotatie door middel van opgeloste lucht en filtratie, en chlorering. Tabel 2 vermeldt de begin- en eindconcentraties van de uitgevoerde analyse. Ter informatie worden in de laatste kolom de minimumeisen van de verordening vermeld.

Tabel 2

Resultaten van de validatiemonitoring volgens een voorbeeld uit de Australische richtsnoeren

| Indicatormicro-organismen (*2) | Beginconcentratie in ongezuiverd afvalwater | Concentratie in gezuiverd afvalwater | Totale log-reductie | Prestatiestreefwaarde van de verordening
  (Tabel 4 van bijlage I) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Cryptosporidium | 2 000 /liter | < 1 /50  liter | 5  log | ≥ 5  log |
| Giardia | 20 000 /liter | < 1 /50 liter | n.b. | n.b. |
| Adenovirussen, reovirussen, enterovirussen, hepatitis A | 8 000 /liter | < 1 /50  liter | 5,5  log | n.b. |
| E. coli | n.b. | <1  kve/100  ml | > 6  log | ≥ 5  log |

Indicatormicro-organismen (*2)

Beginconcentratie in ongezuiverd afvalwater

Concentratie in gezuiverd afvalwater

Totale log-reductie

Prestatiestreefwaarde van de verordening

(Tabel 4 van bijlage I)

Cryptosporidium

2 000 /liter

< 1 /50  liter

5  log

≥ 5  log

Giardia

20 000 /liter

< 1 /50 liter

n.b.

n.b.

Adenovirussen, reovirussen, enterovirussen, hepatitis A

8 000 /liter

< 1 /50  liter

5,5  log

n.b.

E. coli

n.b.

<1  kve/100  ml

> 6  log

≥ 5  log

3.3.4.   Aanvullende bronnen

Omdat een procedure inzake validatiemonitoring voor specifieke behandelingen moet worden ontworpen, worden hier enkele externe bronnen aangehaald die deskundigen op het gebied van afvalwater kunnen gebruiken als hulpmiddel bij de uitvoering van een specifiek protocol.

| Valideringsaspect | Referentie |
| --- | --- |
| Typische marges voor log10-reductie voor microbiële indicatoren in traditionele processen voor de behandeling van afvalwater (26) | — | Tabel 3.4, hoofdstuk 3, Australian Guidelines for Water recycling: Managing Health and Environmental Risks (Australische richtsnoeren voor waterrecyling: beheren van gezondheids- en milieurisico’s), 2006. |

Valideringsaspect

Referentie

Typische marges voor log10-reductie voor microbiële indicatoren in traditionele processen voor de behandeling van afvalwater (26)

—

Tabel 3.4, hoofdstuk 3, Australian Guidelines for Water recycling: Managing Health and Environmental Risks (Australische richtsnoeren voor waterrecyling: beheren van gezondheids- en milieurisico’s), 2006.

| — | Global Water Pathogens Project (mondiaal project inzake pathogenen in water), deel 4, tabel 1. Management of risk from excreta and waste water pathogen reduction and survival in complete treatment works (beheer van de risico’s van uitwerpselen en afvalwater — vermindering en overleving van pathogenen in volledige zuiveringsinstallaties), 2019 |
| --- | --- |

—

Global Water Pathogens Project (mondiaal project inzake pathogenen in water), deel 4, tabel 1. Management of risk from excreta and waste water pathogen reduction and survival in complete treatment works (beheer van de risico’s van uitwerpselen en afvalwater — vermindering en overleving van pathogenen in volledige zuiveringsinstallaties), 2019

| — | Metcalf & Eddy Inc., et al. Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery (afvalwaterbeheer: zuivering en terugwinning van hulpbronnen) vijfde uitgave, McGraw-Hill Professional, 2013. |
| --- | --- |

—

Metcalf & Eddy Inc., et al. Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery (afvalwaterbeheer: zuivering en terugwinning van hulpbronnen) vijfde uitgave, McGraw-Hill Professional, 2013.

Validatieprotocollen voor desinfectiesystemen

| — | ISO 20468-4 Guidelines for performance evaluation of treatment technologies for water reuse systems — Part-4: UV Disinfection (richtsnoeren voor de evaluatie van de prestaties van zuiveringstechnologieën voor waterhergebruiksystemen — Deel 4: UV-desinfectie) |
| --- | --- |

—

ISO 20468-4 Guidelines for performance evaluation of treatment technologies for water reuse systems — Part-4: UV Disinfection (richtsnoeren voor de evaluatie van de prestaties van zuiveringstechnologieën voor waterhergebruiksystemen — Deel 4: UV-desinfectie)

| — | USEPA. 2006. Ultraviolet Disinfection Guidance Manual for the Final Long Term 2 Enhanced Surface Water Treatment Rule (richtsnoeren inzake ultraviolette desinfectie voor de definitieve aangescherpte regel 2 voor de lange termijn inzake behandeling van oppervlaktewater). EPA 815-R-06-007. U.S. Environmental Protection Agency, Office of Water, Washington, DC. U.S. Environmental Protection Agency, Office of Water, Washington, DC.USEPA, 2005. Membrane Filtration Guidance Manual (richtsnoeren inzake membraanfiltratie). EPA 815-R-06-009. U.S. Environmental Protection Agency, Office of Water, Washington, DC. |
| --- | --- |

—

USEPA. 2006. Ultraviolet Disinfection Guidance Manual for the Final Long Term 2 Enhanced Surface Water Treatment Rule (richtsnoeren inzake ultraviolette desinfectie voor de definitieve aangescherpte regel 2 voor de lange termijn inzake behandeling van oppervlaktewater). EPA 815-R-06-007. U.S. Environmental Protection Agency, Office of Water, Washington, DC. U.S. Environmental Protection Agency, Office of Water, Washington, DC.USEPA, 2005. Membrane Filtration Guidance Manual (richtsnoeren inzake membraanfiltratie). EPA 815-R-06-009. U.S. Environmental Protection Agency, Office of Water, Washington, DC.

| — | Metcalf & Eddy Inc., et al. Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery. vijfde uitgave, McGraw-Hill Professional, 2013. |
| --- | --- |

—

Metcalf & Eddy Inc., et al. Waste Water Engineering: Treatment and Resource Recovery. vijfde uitgave, McGraw-Hill Professional, 2013.

---

(1)  Zowel in het actieplan voor een circulaire economie (COM(2020) 98 final) als in de nieuwe EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering (COM(2021) 82 final) wordt over het hergebruik van water gesproken, aangezien de EU beter zou kunnen reageren op de toenemende druk op watervoorraden door meer gebruik te maken van gezuiverd afvalwater. Naast irrigatie kan hergebruik van water ook nuttig worden toegepast in de industriële sector, wat bijdraagt aan de verwezenlijking van de doelstellingen van het voorstel van de Commissie voor een herziene richtlijn inzake industriële emissies (COM(2022) 156 final, blz. 2).

(2)  PB L 177 van 5.6.2020, blz. 32.

(3)  Hergebruik van water kan bijdragen tot het verkleinen van de milieu- en klimaatvoetafdruk van het voedselsysteem van de EU, zoals uiteengezet in de “van boer tot bord”-strategie (COM(2020) 381 final).

(4)  PB L 135 van 30.5.1991, blz. 40, de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater vereist dat gezuiverd afvalwater indien mogelijk dient te worden hergebruikt. Deze richtlijn wordt momenteel herzien, maar de opzet van de geplande toekomstige wetgeving zal naar verwachting het verband met de praktijk van hergebruik van water versterken. Elke verwijzing naar deze richtlijn in deze mededeling zal derhalve in de toekomst verwijzen naar de geplande herziene wetgeving inzake de behandeling van stedelijk afvalwater.

(5)  Voorheen de ad-hoctaakgroep inzake hergebruik van water, in 2022 opgericht als een permanente werkgroep.

(6)  Zie voor meer informatie over deze groep: https://circabc.europa.eu/ui/group/9ab5926d-bed4-4322-9aa7-9964bbe8312d/library/3644e20b-f5c5-46de-9d2f-3d9efb965fac?p=1&n=10&sort=modified_DESC

(7)  Artikel 5, lid 4, van Verordening (EU) 2021/1119 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999, PB L 243 van 9.7.2021, blz. 1), artikel 19, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1999 inzake de governance van de energie-unie en van de klimaatactie, PB L 328 van 21.12.2018, blz. 1).

(8)  Verordening (EG) nr. 178/2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1).

(9)  Verordening (EG) nr. 852/2004 inzake levensmiddelenhygiëne (PB L 139 van 30.4.2004, blz. 1).

(10)  Verordening (EG) nr. 2073/2005 van de Commissie inzake microbiologische criteria voor levensmiddelen (PB L 338 van 22.12.2005, blz. 1).

(11)  Verordening (EU) 2017/625 betreffende officiële controles en andere officiële activiteiten die worden uitgevoerd om de toepassing van de levensmiddelen- en diervoederwetgeving en van de voorschriften inzake diergezondheid, dierenwelzijn, plantgezondheid en gewasbeschermingsmiddelen te waarborgen (PB L 95 van 7.4.2017, blz. 1).

(12)  Mededeling van de Commissie betreffende richtsnoeren voor de aanpak van microbiologische risico’s bij de primaire productie van verse groenten en fruit door goede hygiëne (PB C 163 van 23.5.2017, blz. 1).

(13)  https://ec.europa.eu/environment/water/pdf/Guidelines_on_water_reuse.pdf

(14)  R. Maffettone en B. M. Gawlik (2022), Technical Guidance: Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe, Europese Commissie, Luxemburg, JRC 129596.

(15)  Acute effecten: gezondheidseffecten als gevolg van kortdurende blootstelling die zich gewoonlijk snel voordoen. Chronische effecten: schadelijk gezondheidseffecten als gevolg van langdurige blootstelling aan een stof.

(16)  WHO Guidelines for the Safe Use of Wastewater, Excreta and Greywater (WHO, 2006) (richtsnoeren van de WHO voor het veilige gebruik van afvalwater, uitwerpselen en grijs water).

(17)  WISE Freshwater resource catalogue (WISE-catalogus van zoetwatervoorraden) — https://water.europa.eu/freshwater/data-maps-and-tools/metadata#surface-water-bodies-priority-substances-2nd-rbmp-overview-chart

(18)  Environmental Quality Standards (milieukwaliteitsnormen) — ECHA — https://echa.europa.eu/environmental-quality-standards

(19)  Het European Pollutant Release and Transfer Register (Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen) — https://ec.europa.eu/environment/industry/stationary/e-prtr/legislation.htm

(20)  FAO en WHO, 2019. Safety and Quality of Water Used in Food Production and Processing — Meeting report. Microbiological Risk Assessment Series (veiligheid en kwaliteit van water dat wordt gebruikt in de productie en verwerking van levensmiddelen — verslag van de vergadering. Reeks microbiologische risicobeoordelingen), nr. 33 Rome — https://www.fao.org/3/ca6062en/CA6062EN.pdf

(21)  R. Maffettone en B. M. Gawlik (2022), Technical Guidance: Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe, Europese Commissie, Luxemburg, JRC 129596.

(22)  WHO, 2016. Quantitative Microbial Risk Assessment: Application for Water Safety Management (kwantitatieve microbiële risicobeoordeling: toepassing voor het beheer van de waterveiligheid). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland — https://apps.who.int/iris/handle/10665/246195

(23)  Richtlijn 2009/90/EG van de Commissie van 31 juli 2009 tot vaststelling van technische specificaties voor de chemische analyse en monitoring van de watertoestand krachtens Richtlijn 2000/60/EG (PB L 201 van 1.8.2009, blz. 36).

(24)  Zie bijlage 4 voor voorbeelden van de afstand tussen de eetbare gedeelten van gewassen en de geïrrigeerde grond.

(*1)  Onverminderd de bestaande wetgeving en richtsnoeren voor voedselveiligheid en -hygiëne. Gelieve op te merken dat volgens de grenzen van figuur 2 de risicobeoordeling eindigt op het punt waarop het gewas wordt geproduceerd.

(25)  1-log-verwijdering = 90 % reductie van de dichtheid van het doelorganisme, 2-log-verwijdering = 99 % reductie, 3-log-verwijdering = 99,9 % reductie enz.

(*2)  gedetecteerd met behulp van celcultuur, behalve in het geval van hepatitis A, dat werd gedetecteerd met behulp van de polymerasekettingreactie

(26)  De reductiepercentages hangen af van specifieke bedrijfsomstandigheden, zoals de retentietijden, contacttijden en concentraties van gebruikte chemische stoffen, poriëngrootte, filterdiepten, voorbehandeling en andere factoren. De opgegeven marges mogen niet worden gebruikt als uitgangspunt voor ontwerp of reglementering — zij zijn bedoeld om relatieve vergelijkingen aan te tonen tijdens het ontwerp van het protocol voor validatiemonitoring.

---

BIJLAGE 1

Verklarende woordenlijst

De volgende termen worden in dit document veelvuldig gebruikt en moeten worden begrepen zoals hieronder toegelicht. Dit zijn geen wettelijke definities, met uitzondering van die welke worden bedoeld in artikel 3 van Verordening (EU) 2020/741 inzake hergebruik van water, of in artikel 2 van Richtlijn 91/271/EEG inzake de behandeling van stedelijk afvalwater.

| — | Acute toxiciteit: snel schadelijk effect (bv. dood) veroorzaakt door een stof in een levend organisme. Kan worden gebruikt om de blootstelling of de respons op een blootstelling (effect) te bepalen [NRMMC-EPHC-AHMC, 2006]. |
| --- | --- |

—

Acute toxiciteit: snel schadelijk effect (bv. dood) veroorzaakt door een stof in een levend organisme. Kan worden gebruikt om de blootstelling of de respons op een blootstelling (effect) te bepalen [NRMMC-EPHC-AHMC, 2006].

| — | Barrière: elk middel, met inbegrip van fysieke of procedurele stappen of gebruiksvoorwaarden, dat het risico op besmetting van de mens vermindert of voorkomt doordat contact tussen het teruggewonnen water en de in te nemen producten en rechtstreeks blootgestelde personen wordt voorkomen, of elk ander middel dat bijvoorbeeld de concentratie van micro-organismen in het teruggewonnen water vermindert of voorkomt dat deze overleven op de in te nemen producten [artikel 3, punt 12), van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Barrière: elk middel, met inbegrip van fysieke of procedurele stappen of gebruiksvoorwaarden, dat het risico op besmetting van de mens vermindert of voorkomt doordat contact tussen het teruggewonnen water en de in te nemen producten en rechtstreeks blootgestelde personen wordt voorkomen, of elk ander middel dat bijvoorbeeld de concentratie van micro-organismen in het teruggewonnen water vermindert of voorkomt dat deze overleven op de in te nemen producten [artikel 3, punt 12), van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Bevoegde autoriteit: een autoriteit of een instantie die door een lidstaat is aangewezen om te voldoen aan de uit hoofde van deze verordening op de lidstaat rustende verplichtingen met betrekking tot het verlenen van vergunningen voor de productie of levering van teruggewonnen water, met betrekking tot vrijstellingen voor onderzoeks- of proefprojecten, en met betrekking tot het controleren van de naleving [artikel 3, punt 1), van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Bevoegde autoriteit: een autoriteit of een instantie die door een lidstaat is aangewezen om te voldoen aan de uit hoofde van deze verordening op de lidstaat rustende verplichtingen met betrekking tot het verlenen van vergunningen voor de productie of levering van teruggewonnen water, met betrekking tot vrijstellingen voor onderzoeks- of proefprojecten, en met betrekking tot het controleren van de naleving [artikel 3, punt 1), van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Verontreiniging: fysisch(e), chemisch(e), biologisch(e) of radiologisch(e) stof of materiaal in water. De aanwezigheid van verontreinigingen betekent niet noodzakelijkerwijs dat het water een risico voor de gezondheid vormt [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Verontreiniging: fysisch(e), chemisch(e), biologisch(e) of radiologisch(e) stof of materiaal in water. De aanwezigheid van verontreinigingen betekent niet noodzakelijkerwijs dat het water een risico voor de gezondheid vormt [ISO 20670:2018].

| — | Levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen (DALY): maatstaf voor door ziekte verloren levensjaren, uitgedrukt als het aantal jaren dat over een bevolking genomen verloren is gegaan door een slechte gezondheid, invaliditeit of vroegtijdig overlijden. In de WHO-richtsnoeren van 2006 is de aanbevolen gezondheidskundige doelstelling 10-6 levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen (DALY) per persoon per jaar [WHO, 2006a]. |
| --- | --- |

—

Levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen (DALY): maatstaf voor door ziekte verloren levensjaren, uitgedrukt als het aantal jaren dat over een bevolking genomen verloren is gegaan door een slechte gezondheid, invaliditeit of vroegtijdig overlijden. In de WHO-richtsnoeren van 2006 is de aanbevolen gezondheidskundige doelstelling 10-6 levensjaren gecorrigeerd voor beperkingen (DALY) per persoon per jaar [WHO, 2006a].

| — | Desinfectie: proces waarbij micro-organismen worden vernietigd, geïnactiveerd of verwijderd totdat een passend niveau is bereikt [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Desinfectie: proces waarbij micro-organismen worden vernietigd, geïnactiveerd of verwijderd totdat een passend niveau is bereikt [ISO 20670:2018].

| — | Dosis-reactiebeoordeling: de bepaling van de verhouding tussen de omvang van de blootstelling (dosis) aan een chemisch, biologisch of fysisch agens en de ernst en/of frequentie van de daarmee samenhangende schadelijke gevolgen voor de gezondheid (reactie) [WHO, 2006a]. |
| --- | --- |

—

Dosis-reactiebeoordeling: de bepaling van de verhouding tussen de omvang van de blootstelling (dosis) aan een chemisch, biologisch of fysisch agens en de ernst en/of frequentie van de daarmee samenhangende schadelijke gevolgen voor de gezondheid (reactie) [WHO, 2006a].

| — | Eindgebruiker: een natuurlijk persoon of rechtspersoon, zijnde een publieke of particuliere entiteit, die gebruikmaakt van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie [artikel 3, punt 2), van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Eindgebruiker: een natuurlijk persoon of rechtspersoon, zijnde een publieke of particuliere entiteit, die gebruikmaakt van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie [artikel 3, punt 2), van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Milieu: omgeving waarin een waterhergebruiksysteem werkt, met inbegrip van lucht, water, land, natuurlijke hulpbronnen, flora, fauna, mensen en hun onderlinge relaties [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Milieu: omgeving waarin een waterhergebruiksysteem werkt, met inbegrip van lucht, water, land, natuurlijke hulpbronnen, flora, fauna, mensen en hun onderlinge relaties [ISO 20670:2018].

| — | Blootstelling: contact van een chemisch, fysisch of biologisch agens met de buitengrens van een organisme (bv. door inademing, opname of contact met de huid) [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Blootstelling: contact van een chemisch, fysisch of biologisch agens met de buitengrens van een organisme (bv. door inademing, opname of contact met de huid) [WHO, 2016a].

| — | Beoordeling van de blootstelling: de (kwalitatieve of kwantitatieve) schatting van de omvang, frequentie, duur, route en mate van de blootstelling aan een of meer verontreinigde media [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Beoordeling van de blootstelling: de (kwalitatieve of kwantitatieve) schatting van de omvang, frequentie, duur, route en mate van de blootstelling aan een of meer verontreinigde media [WHO, 2016a].

| — | Voedergewassen: niet voor menselijke consumptie bestemde gewassen. Voorbeeld: weide-, diervoeder-, vezel-, sier-, en zaadgewassen, opstand en natuurlijk grasland [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Voedergewassen: niet voor menselijke consumptie bestemde gewassen. Voorbeeld: weide-, diervoeder-, vezel-, sier-, en zaadgewassen, opstand en natuurlijk grasland [ISO 20670:2018].

| — | Voedingsgewassen: voor menselijke consumptie bestemde gewassen. Voedingsgewassen worden vaak verder ingedeeld op basis van de vraag of het voedingsgewas moet worden gekookt, verwerkt of rauw wordt geconsumeerd [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Voedingsgewassen: voor menselijke consumptie bestemde gewassen. Voedingsgewassen worden vaak verder ingedeeld op basis van de vraag of het voedingsgewas moet worden gekookt, verwerkt of rauw wordt geconsumeerd [ISO 20670:2018].

| — | Gevaar: een biologisch, chemisch, fysisch of radiologisch agens dat schadelijk kan zijn voor mensen, dieren, gewassen of planten, andere biota op het land en in het water, voor de bodem of voor het milieu in het algemeen [artikel 3, punt 7, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Gevaar: een biologisch, chemisch, fysisch of radiologisch agens dat schadelijk kan zijn voor mensen, dieren, gewassen of planten, andere biota op het land en in het water, voor de bodem of voor het milieu in het algemeen [artikel 3, punt 7, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Gevaarlijk incident: een incident waarbij mensen aan een gevaar binnen het systeem worden blootgesteld. Het kan gaan om een incident waarbij of een situatie waarin het gevaar ontstaat voor of zich verspreid in de omgeving waarin mensen leven of werken, de concentratie van een gevaar wordt versterkt, of een gevaar niet uit het leefmilieu wordt verwijderd [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Gevaarlijk incident: een incident waarbij mensen aan een gevaar binnen het systeem worden blootgesteld. Het kan gaan om een incident waarbij of een situatie waarin het gevaar ontstaat voor of zich verspreid in de omgeving waarin mensen leven of werken, de concentratie van een gevaar wordt versterkt, of een gevaar niet uit het leefmilieu wordt verwijderd [WHO, 2016a].

| — | Gezondheidsrisico: combinatie van de waarschijnlijkheid van gezondheidsschade en de ernst van die schade [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Gezondheidsrisico: combinatie van de waarschijnlijkheid van gezondheidsschade en de ernst van die schade [ISO 20670:2018].

| — | Beoordeling van gezondheidsrisico’s: gebruik van beschikbare informatie om gevaren voor de gezondheid vast te stellen en het gezondheidsrisico te ramen [ISO 20670:2018 (gewijzigd ten behoeve van deze mededeling)]. |
| --- | --- |

—

Beoordeling van gezondheidsrisico’s: gebruik van beschikbare informatie om gevaren voor de gezondheid vast te stellen en het gezondheidsrisico te ramen [ISO 20670:2018 (gewijzigd ten behoeve van deze mededeling)].

| — | Irrigatiesysteem: geheel van leidingen, onderdelen en voorzieningen die op de akker zijn geïnstalleerd om een bepaald gebied te irrigeren [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Irrigatiesysteem: geheel van leidingen, onderdelen en voorzieningen die op de akker zijn geïnstalleerd om een bepaald gebied te irrigeren [ISO 20670:2018].

| — | Log-reductie: efficiëntie van de vermindering van een organisme: 1 log-eenheid = 90 %, 2 log-eenheden = 99 %, 3 log-eenheden = 99,9 %, enzovoort [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Log-reductie: efficiëntie van de vermindering van een organisme: 1 log-eenheid = 90 %, 2 log-eenheden = 99 %, 3 log-eenheden = 99,9 %, enzovoort [WHO, 2016a].

| — | Niveau of concentratie zonder waargenomen effect: grootste concentratie of hoeveelheid van een stof, vastgesteld door observatie of een experiment, die geen waarneembaar effect veroorzaakt [glossarium van het EEA, bron: WHO, 2004)]. |
| --- | --- |

—

Niveau of concentratie zonder waargenomen effect: grootste concentratie of hoeveelheid van een stof, vastgesteld door observatie of een experiment, die geen waarneembaar effect veroorzaakt [glossarium van het EEA, bron: WHO, 2004)].

| — | Pathogeen: ziekteverwekkende organismen (bv. bacteriën, (ingewands)wormen, protozoa of virussen) [WHO, 2016a]. |
| --- | --- |

—

Pathogeen: ziekteverwekkende organismen (bv. bacteriën, (ingewands)wormen, protozoa of virussen) [WHO, 2016a].

| — | Verontreinigende stof: stof die, alleen of in combinatie met andere stoffen of via zijn afbraakproducten of emissies, schadelijke gevolgen kan hebben voor de menselijke gezondheid of voor het milieu [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Verontreinigende stof: stof die, alleen of in combinatie met andere stoffen of via zijn afbraakproducten of emissies, schadelijke gevolgen kan hebben voor de menselijke gezondheid of voor het milieu [ISO 20670:2018].

| — | Preventiemaatregel: een passende handeling of activiteit waarmee een gezondheids- of milieurisico kan worden voorkomen of weggenomen of tot een aanvaardbaar niveau kan worden teruggebracht [artikel 3, punt 10, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Preventiemaatregel: een passende handeling of activiteit waarmee een gezondheids- of milieurisico kan worden voorkomen of weggenomen of tot een aanvaardbaar niveau kan worden teruggebracht [artikel 3, punt 10, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Receptor: gedefinieerde entiteit die kwetsbaar is voor het/de schadelijke effect(en) van een gevaarlijke stof of agens. Voorbeeld: mens, dier, water, vegetatie, voorzieningen van gebouwen [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Receptor: gedefinieerde entiteit die kwetsbaar is voor het/de schadelijke effect(en) van een gevaarlijke stof of agens. Voorbeeld: mens, dier, water, vegetatie, voorzieningen van gebouwen [ISO 20670:2018].

| — | Teruggewonnen water: stedelijk afvalwater dat is gezuiverd in overeenstemming met de voorschriften van Richtlijn 91/271/EEG en dat het resultaat is van verdere zuivering in een waterterugwinningsvoorziening overeenkomstig bijlage I, deel 2, bij Verordening (EU) 2020/741 [artikel 3, punt 4, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Teruggewonnen water: stedelijk afvalwater dat is gezuiverd in overeenstemming met de voorschriften van Richtlijn 91/271/EEG en dat het resultaat is van verdere zuivering in een waterterugwinningsvoorziening overeenkomstig bijlage I, deel 2, bij Verordening (EU) 2020/741 [artikel 3, punt 4, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Waterterugwinningsvoorziening: een stedelijke waterzuiveringsinstallatie of een andere voorziening die zorgt voor de verdere zuivering van stedelijk afvalwater dat voldoet aan de voorschriften van Richtlijn 91/271/EEG, teneinde water te produceren dat geschikt is voor een in bijlage I, deel 1, bij Verordening (EU) 2020/741 omschreven toepassing [artikel 3, punt 5, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Waterterugwinningsvoorziening: een stedelijke waterzuiveringsinstallatie of een andere voorziening die zorgt voor de verdere zuivering van stedelijk afvalwater dat voldoet aan de voorschriften van Richtlijn 91/271/EEG, teneinde water te produceren dat geschikt is voor een in bijlage I, deel 1, bij Verordening (EU) 2020/741 omschreven toepassing [artikel 3, punt 5, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Exploitant van een waterterugwinningsvoorziening: een natuurlijk persoon of rechtspersoon die als vertegenwoordiger van een particuliere entiteit of overheidsinstantie een waterterugwinningsvoorziening exploiteert [artikel 3, punt 6, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Exploitant van een waterterugwinningsvoorziening: een natuurlijk persoon of rechtspersoon die als vertegenwoordiger van een particuliere entiteit of overheidsinstantie een waterterugwinningsvoorziening exploiteert [artikel 3, punt 6, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | 1 i.e. (inwonerequivalent): de biologisch afbreekbare organische belasting met een biochemisch zuurstofverbruik gedurende vijf dagen (BZV5) van 60 g zuurstof per dag [artikel 2, punt 6, van Richtlijn 91/271/EEG]. |
| --- | --- |

—

1 i.e. (inwonerequivalent): de biologisch afbreekbare organische belasting met een biochemisch zuurstofverbruik gedurende vijf dagen (BZV5) van 60 g zuurstof per dag [artikel 2, punt 6, van Richtlijn 91/271/EEG].

| — | Nalevingspunt: het punt waar de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening het teruggewonnen water aan de volgende schakel in de keten levert [artikel 3, punt 11, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Nalevingspunt: het punt waar de exploitant van een waterterugwinningsvoorziening het teruggewonnen water aan de volgende schakel in de keten levert [artikel 3, punt 11, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Waterhergebruiksysteem: de infrastructuur en andere technische elementen die nodig zijn voor het produceren, leveren en gebruiken van teruggewonnen water; het omvat alle elementen van de instroomopening van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie tot het punt waar teruggewonnen water wordt gebruikt voor landbouwirrigatie, inclusief, in voorkomend geval, distributie- en opslaginfrastructuur [artikel 3, punt 15, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Waterhergebruiksysteem: de infrastructuur en andere technische elementen die nodig zijn voor het produceren, leveren en gebruiken van teruggewonnen water; het omvat alle elementen van de instroomopening van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie tot het punt waar teruggewonnen water wordt gebruikt voor landbouwirrigatie, inclusief, in voorkomend geval, distributie- en opslaginfrastructuur [artikel 3, punt 15, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Risico: de waarschijnlijkheid dat geïdentificeerde gevaren binnen een specifieke periode schade berokkenen, alsmede de ernst van de gevolgen [artikel 3, punt 8, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Risico: de waarschijnlijkheid dat geïdentificeerde gevaren binnen een specifieke periode schade berokkenen, alsmede de ernst van de gevolgen [artikel 3, punt 8, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Risicobeoordeling: proces om de aard van het risico te begrijpen en het risiconiveau te bepalen [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Risicobeoordeling: proces om de aard van het risico te begrijpen en het risiconiveau te bepalen [ISO 20670:2018].

| — | Risicobeheer: systematisch beheer waarmee op consequente wijze de veiligheid van hergebruik van water in een specifieke context wordt gewaarborgd [artikel 3, punt 9), van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Risicobeheer: systematisch beheer waarmee op consequente wijze de veiligheid van hergebruik van water in een specifieke context wordt gewaarborgd [artikel 3, punt 9), van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Belanghebbende: personen, groepen, organisaties of agentschappen die belang hebben bij, betrokken zijn bij activiteiten, ontwikkelingen en/of besluiten inzake hergebruik van water of hierdoor worden getroffen [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Belanghebbende: personen, groepen, organisaties of agentschappen die belang hebben bij, betrokken zijn bij activiteiten, ontwikkelingen en/of besluiten inzake hergebruik van water of hierdoor worden getroffen [ISO 20670:2018].

| — | Systeemgrens: de grens waarbinnen een risicobeheerplan wordt uitgevoerd [WHO, 2016b (gewijzigd voor de toepassing van deze mededeling)]. |
| --- | --- |

—

Systeemgrens: de grens waarbinnen een risicobeheerplan wordt uitgevoerd [WHO, 2016b (gewijzigd voor de toepassing van deze mededeling)].

| — | Behandelingsproces: eenheidsproces dat is ontworpen om de waterkwaliteit met behulp van fysische, biologische en/of chemische middelen te verbeteren [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Behandelingsproces: eenheidsproces dat is ontworpen om de waterkwaliteit met behulp van fysische, biologische en/of chemische middelen te verbeteren [ISO 20670:2018].

| — | Behandelingssysteem: reeks onderling verband houdende of op elkaar inwerkende eenheidsbehandelingsprocessen [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Behandelingssysteem: reeks onderling verband houdende of op elkaar inwerkende eenheidsbehandelingsprocessen [ISO 20670:2018].

| — | Behandelingstechnologie: eenheidsproces voor de zuivering van afvalwater dat of groep van geïntegreerde eenheidsprocessen die is ontworpen om de waterkwaliteit met behulp van fysische, biologische en/of chemische middelen te verbeteren [ISO 20670:2018]. |
| --- | --- |

—

Behandelingstechnologie: eenheidsproces voor de zuivering van afvalwater dat of groep van geïntegreerde eenheidsprocessen die is ontworpen om de waterkwaliteit met behulp van fysische, biologische en/of chemische middelen te verbeteren [ISO 20670:2018].

| — | Stedelijk afvalwater: huishoudelijk afvalwater of het mengsel van huishoudelijk afvalwater en industrieel afvalwater en/of afvloeiend hemelwater [artikel 2, punt 1, van Richtlijn 91/271/EEG]. |
| --- | --- |

—

Stedelijk afvalwater: huishoudelijk afvalwater of het mengsel van huishoudelijk afvalwater en industrieel afvalwater en/of afvloeiend hemelwater [artikel 2, punt 1, van Richtlijn 91/271/EEG].

| — | Stedelijke waterzuiveringsinstallatie: installatie die is ontworpen voor de zuivering van stedelijk afvalwater door middel van een combinatie van fysische, chemische en biologische processen, teneinde water te produceren dat voldoet aan de voorschriften van Richtlijn 91/271/EEG [Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Stedelijke waterzuiveringsinstallatie: installatie die is ontworpen voor de zuivering van stedelijk afvalwater door middel van een combinatie van fysische, chemische en biologische processen, teneinde water te produceren dat voldoet aan de voorschriften van Richtlijn 91/271/EEG [Verordening (EU) 2020/741].

| — | Primaire behandeling: behandeling van stedelijk afvalwater door middel van een fysisch en/of chemisch proces van bezinking van gesuspendeerde stoffen, of andere processen waarbij het BZV5 van het inkomende afvalwater vóór de lozing met ten minste 20 % wordt verminderd en de totale hoeveelheid gesuspendeerde stoffen in het inkomende afvalwater met ten minste 50 % wordt verminderd [artikel 2, punt 7, van Richtlijn 91/271/EEG]. |
| --- | --- |

—

Primaire behandeling: behandeling van stedelijk afvalwater door middel van een fysisch en/of chemisch proces van bezinking van gesuspendeerde stoffen, of andere processen waarbij het BZV5 van het inkomende afvalwater vóór de lozing met ten minste 20 % wordt verminderd en de totale hoeveelheid gesuspendeerde stoffen in het inkomende afvalwater met ten minste 50 % wordt verminderd [artikel 2, punt 7, van Richtlijn 91/271/EEG].

| — | Secundaire behandeling: behandeling van stedelijk afvalwater door middel van een proces waarbij in het algemeen biologische behandeling met secundaire bezinking plaatsvindt of een ander proces dat het mogelijk maakt de in tabel 1 van bijlage I bij Richtlijn 91/271/EEG vermelde eisen in acht te nemen [artikel 2, punt 8, van Richtlijn 91/271/EEG]. |
| --- | --- |

—

Secundaire behandeling: behandeling van stedelijk afvalwater door middel van een proces waarbij in het algemeen biologische behandeling met secundaire bezinking plaatsvindt of een ander proces dat het mogelijk maakt de in tabel 1 van bijlage I bij Richtlijn 91/271/EEG vermelde eisen in acht te nemen [artikel 2, punt 8, van Richtlijn 91/271/EEG].

| — | Vergunning: een schriftelijke autorisatie die door een bevoegde autoriteit is afgegeven voor de productie of de levering van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie overeenkomstig deze verordening [artikel 3, punt 13, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Vergunning: een schriftelijke autorisatie die door een bevoegde autoriteit is afgegeven voor de productie of de levering van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie overeenkomstig deze verordening [artikel 3, punt 13, van Verordening (EU) 2020/741].

| — | Verantwoordelijke partij: een partij die een rol of activiteit uitoefent in het waterhergebruiksysteem, met inbegrip van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening, de exploitant van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie indien verschillend van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening, de andere betrokken autoriteit dan de aangewezen bevoegde autoriteit, de exploitant van het distributienet van teruggewonnen water of de exploitant van de infrastructuur voor opslag van teruggewonnen water [artikel 3, punt 14, van Verordening (EU) 2020/741]. |
| --- | --- |

—

Verantwoordelijke partij: een partij die een rol of activiteit uitoefent in het waterhergebruiksysteem, met inbegrip van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening, de exploitant van de stedelijke waterzuiveringsinstallatie indien verschillend van de exploitant van de waterterugwinningsvoorziening, de andere betrokken autoriteit dan de aangewezen bevoegde autoriteit, de exploitant van het distributienet van teruggewonnen water of de exploitant van de infrastructuur voor opslag van teruggewonnen water [artikel 3, punt 14, van Verordening (EU) 2020/741].

Referenties:

| | WHO, 1994. Assessing human health risks of chemicals: derivation of guidance values for health-based exposure limits (Environmental health criteria 170) (beoordelen van de risico’s voor de menselijke gezondheid van chemische stoffen: herleiden van richtwaarden voor op de gezondheid gebaseerde grenswaarden voor blootstelling (milieugezondheidscriterium 170)). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland. |
| --- | --- |

WHO, 1994. Assessing human health risks of chemicals: derivation of guidance values for health-based exposure limits (Environmental health criteria 170) (beoordelen van de risico’s voor de menselijke gezondheid van chemische stoffen: herleiden van richtwaarden voor op de gezondheid gebaseerde grenswaarden voor blootstelling (milieugezondheidscriterium 170)). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland.

| | WHO, 2016a. Quantitative Microbial Risk Assessment: Application for Water Safety Management (kwantitatieve microbiële risicobeoordeling: toepassing voor het beheer van de waterveiligheid). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland. |
| --- | --- |

WHO, 2016a. Quantitative Microbial Risk Assessment: Application for Water Safety Management (kwantitatieve microbiële risicobeoordeling: toepassing voor het beheer van de waterveiligheid). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland.

| | WHO, 2016b. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta (handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning voor het veilige gebruik en de veilige verwijdering van afvalwater, grijs water en uitwerpselen). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland. |
| --- | --- |

WHO, 2016b. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta (handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning voor het veilige gebruik en de veilige verwijdering van afvalwater, grijs water en uitwerpselen). Wereldgezondheidsorganisatie, Genève, Zwitserland.

| | ISO 20670, 2018. Hergebruik van water — Woordenlijst. Internationale Organisatie voor normalisatie, Genève, Zwitserland. Beschikbaar voor raadpleging (in het Engels, Frans, Russisch, Spaans en Duits). |
| --- | --- |

ISO 20670, 2018. Hergebruik van water — Woordenlijst. Internationale Organisatie voor normalisatie, Genève, Zwitserland. Beschikbaar voor raadpleging (in het Engels, Frans, Russisch, Spaans en Duits).

| | Verordening (EU) 2020/741 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 2020 inzake minimumeisen voor hergebruik van water. |
| --- | --- |

Verordening (EU) 2020/741 van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 2020 inzake minimumeisen voor hergebruik van water.

| | Richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater. |
| --- | --- |

Richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater.

| | NRMMC-EPHC-AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). National Water Quality Management Strategy (Australische richtsnoeren voor waterrecyling: beheren van gezondheids- en milieurisico’s). De Australische Ministerraad voor het Beheer van Natuurlijke Hulpbronnen, de Australische Raad voor Milieubescherming en Erfgoed, de Conferentie van Australische Ministers van Volksgezondheid. Canberra, Australië. |
| --- | --- |

NRMMC-EPHC-AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). National Water Quality Management Strategy (Australische richtsnoeren voor waterrecyling: beheren van gezondheids- en milieurisico’s). De Australische Ministerraad voor het Beheer van Natuurlijke Hulpbronnen, de Australische Raad voor Milieubescherming en Erfgoed, de Conferentie van Australische Ministers van Volksgezondheid. Canberra, Australië.

---

BIJLAGE 2

Voorbeeld van gevaren voor de gezondheid en het milieu en blootstellingsroutes

Deze bijlage bevat voorbeelden van veelvoorkomende gevaren en gevaarlijke incidenten, blootstellingsroutes en receptoren die aanwezig kunnen zijn in een systeem voor hergebruik van water voor landbouwirrigatie. Zij bevat tevens een checklist om de toepasselijkheid van de in de verordening genoemde richtlijnen en verordeningen op een specifiek waterhergebruiksysteem te beoordelen. Deze elementen zijn geselecteerd uit relevante EU-richtlijnen en -verordeningen, en gepubliceerde normen en richtsnoeren (d.w.z. ISO 20426 (2018) (1), ISO 16075-1 (2020) (2), WHO-richtsnoeren (2006) (3), het WHO-handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning (2016) (4), de Australische richtsnoeren (2006) (5) Het doel is voorbeelden voor te stellen om te helpen bij het identificeren van deze elementen die nodig zijn voor de ontwikkeling van een risicobeoordeling. De hier vermelde elementen zijn slechts voorbeelden: de correcte identificatie en beoordeling ervan moet zijn gebaseerd op het specifieke waterhergebruiksysteem.

In bijlage II, punt 5, bij de verordening genoemde richtlijnen en verordeningen

Tabel 2.1

In bijlage II, punt 5, genoemde richtlijn en verordeningen en evaluatie van de toepassing ervan op een waterhergebruiksysteem

| Richtlijn/Verordening | Eisen van bijlage II, punt 5 | Toepasselijkheid |
| --- | --- | --- |
| NITRATENRICHTLIJN 91/676/EEG
  inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen. | Waterverontreiniging door nitraten verminderen en voorkomen. | Indien uit de risicobeoordeling oppervlaktewater en grondwater naar voren komen die onder deze richtlijn vallen (bv. aangemerkt als nitraatgevoelig gebied) en die mogelijk zouden worden blootgesteld door hergebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie (bv. via respectievelijk afvloeiing of infiltratie). |
| DRINKWATERRICHTLIJN 2020/2184
  betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water. | Voldoen aan de eisen voor beschermde gebieden voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water, namelijk beschermde waterwingebieden. | Indien uit de risicobeoordeling oppervlaktewater en grondwater naar voren komen die zijn ingedeeld als waterwingebied en die mogelijk zouden worden blootgesteld door gebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie (bv. via respectievelijk afvloeiing of infiltratie). |
| KADERRICHTLIJN WATER 2000/60/EG
  tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid. | Voldoen aan de milieudoelstellingen voor oppervlaktewater en grondwater en aan de milieukwaliteitsnormen voor verontreinigende stoffen van nationaal belang (stroomgebiedspecifieke verontreinigende stoffen) voor oppervlaktewater. | Indien de risicobeoordeling potentiële risico’s voor oppervlaktewater en grondwater (bv. door respectievelijk afvloeiing of infiltratie) aan het licht brengt waarvoor een chemische toestand is vastgesteld (“goede chemische toestand van oppervlaktewater” en “goede chemische toestand van grondwater”). |
| GRONDWATERRICHTLIJN 2006/118/EG
  betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand | Om verontreiniging van grondwater te voorkomen. | Indien uit de risicobeoordeling blijkt dat in het kader van deze richtlijn gereglementeerde grondwatervoorraden mogelijk zouden worden blootgesteld door het gebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie. |
| RICHTLIJN MILIEUKWALITEITSNORMEN 2008/105/EG
  inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid | Voldoen aan de milieukwaliteitsnormen voor prioritaire stoffen en bepaalde andere verontreinigende stoffen. | Indien uit de risicobeoordeling blijkt dat oppervlaktewateren (of sediment en biota) mogelijk worden blootgesteld aan het gebruik van teruggewonnen water (bv. via afvloeiing) waarvoor prioritaire stoffen en milieukwaliteitsnormen zijn vastgesteld in een stroomgebiedbeheerplan. |
| ZWEMWATERRICHTLIJN 2006/7/EG
  betreffende het beheer van de zwemwaterkwaliteit | Voldoen aan de normen inzake de zwemwaterkwaliteit. | Indien de risicobeoordeling waterlichamen die voor zwemactiviteiten worden gebruikt en mogelijk zijn blootgesteld aan het gebruik van teruggewonnen water (bv. via afvloeiing) aan het licht brengt. |
| RICHTLIJN ZUIVERINGSSLIB 86/278/EEG
  betreffende de bescherming van het milieu, in het bijzonder de bodem, bij het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw | Het milieu en de bodem beschermen. | Indien zuiveringsslib wordt gebruikt in de akker van het waterhergebruiksysteem. |
| Verordening (EG) nr. 852/2004
  inzake levensmiddelenhygiëne | Microbiologische risico’s bij de primaire productie van verse groenten en fruit aanpakken door middel van goede hygiëne. | Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van verse groenten en fruit. |
| Verordening (EG) nr. 183/200
  tot vaststelling van voorschriften voor diervoederhygiëne | Voldoen aan de eisen inzake diervoederhygiëne. | Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van diervoeder (bv. “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee). |
| Verordening (EG) nr. 2073/2005
  inzake microbiologische criteria voor levensmiddelen | Voldoen aan de relevante microbiologische criteria. | Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van levensmiddelen. |
| Verordening (EG) nr. 1881/2006
  tot vaststelling van de maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen | Voldoen aan de eisen inzake maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen. | Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van levensmiddelen. |
| Verordening (EG) nr. 396/2005
  tot vaststelling van maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in of op levensmiddelen en diervoeders van plantaardige en dierlijke oorsprong | Voldoen aan de eisen inzake maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in of op levensmiddelen en diervoeders. | Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van levensmiddelen en diervoeders waarop bestrijdingsmiddelen worden toegepast. |
| Verordening (EG) nr. 1069/2009 en Verordening (EU) nr. 142/2011
  tot vaststelling van veterinairrechtelijke voorschriften | Voldoen aan de voorschriften inzake diergezondheid | Indien het gebruik van teruggewonnen water van invloed kan zijn op de gezondheid van dieren (diervoeder of blootstelling op het veld). |

Richtlijn/Verordening

Eisen van bijlage II, punt 5

Toepasselijkheid

NITRATENRICHTLIJN 91/676/EEG

inzake de bescherming van water tegen verontreiniging door nitraten uit agrarische bronnen.

Waterverontreiniging door nitraten verminderen en voorkomen.

Indien uit de risicobeoordeling oppervlaktewater en grondwater naar voren komen die onder deze richtlijn vallen (bv. aangemerkt als nitraatgevoelig gebied) en die mogelijk zouden worden blootgesteld door hergebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie (bv. via respectievelijk afvloeiing of infiltratie).

DRINKWATERRICHTLIJN 2020/2184

betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water.

Voldoen aan de eisen voor beschermde gebieden voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water, namelijk beschermde waterwingebieden.

Indien uit de risicobeoordeling oppervlaktewater en grondwater naar voren komen die zijn ingedeeld als waterwingebied en die mogelijk zouden worden blootgesteld door gebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie (bv. via respectievelijk afvloeiing of infiltratie).

KADERRICHTLIJN WATER 2000/60/EG

tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid.

Voldoen aan de milieudoelstellingen voor oppervlaktewater en grondwater en aan de milieukwaliteitsnormen voor verontreinigende stoffen van nationaal belang (stroomgebiedspecifieke verontreinigende stoffen) voor oppervlaktewater.

Indien de risicobeoordeling potentiële risico’s voor oppervlaktewater en grondwater (bv. door respectievelijk afvloeiing of infiltratie) aan het licht brengt waarvoor een chemische toestand is vastgesteld (“goede chemische toestand van oppervlaktewater” en “goede chemische toestand van grondwater”).

GRONDWATERRICHTLIJN 2006/118/EG

betreffende de bescherming van het grondwater tegen verontreiniging en achteruitgang van de toestand

Om verontreiniging van grondwater te voorkomen.

Indien uit de risicobeoordeling blijkt dat in het kader van deze richtlijn gereglementeerde grondwatervoorraden mogelijk zouden worden blootgesteld door het gebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie.

RICHTLIJN MILIEUKWALITEITSNORMEN 2008/105/EG

inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid

Voldoen aan de milieukwaliteitsnormen voor prioritaire stoffen en bepaalde andere verontreinigende stoffen.

Indien uit de risicobeoordeling blijkt dat oppervlaktewateren (of sediment en biota) mogelijk worden blootgesteld aan het gebruik van teruggewonnen water (bv. via afvloeiing) waarvoor prioritaire stoffen en milieukwaliteitsnormen zijn vastgesteld in een stroomgebiedbeheerplan.

ZWEMWATERRICHTLIJN 2006/7/EG

betreffende het beheer van de zwemwaterkwaliteit

Voldoen aan de normen inzake de zwemwaterkwaliteit.

Indien de risicobeoordeling waterlichamen die voor zwemactiviteiten worden gebruikt en mogelijk zijn blootgesteld aan het gebruik van teruggewonnen water (bv. via afvloeiing) aan het licht brengt.

RICHTLIJN ZUIVERINGSSLIB 86/278/EEG

betreffende de bescherming van het milieu, in het bijzonder de bodem, bij het gebruik van zuiveringsslib in de landbouw

Het milieu en de bodem beschermen.

Indien zuiveringsslib wordt gebruikt in de akker van het waterhergebruiksysteem.

Verordening (EG) nr. 852/2004

inzake levensmiddelenhygiëne

Microbiologische risico’s bij de primaire productie van verse groenten en fruit aanpakken door middel van goede hygiëne.

Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van verse groenten en fruit.

Verordening (EG) nr. 183/200

tot vaststelling van voorschriften voor diervoederhygiëne

Voldoen aan de eisen inzake diervoederhygiëne.

Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van diervoeder (bv. “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee).

Verordening (EG) nr. 2073/2005

inzake microbiologische criteria voor levensmiddelen

Voldoen aan de relevante microbiologische criteria.

Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van levensmiddelen.

Verordening (EG) nr. 1881/2006

tot vaststelling van de maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen

Voldoen aan de eisen inzake maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen.

Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van levensmiddelen.

Verordening (EG) nr. 396/2005

tot vaststelling van maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in of op levensmiddelen en diervoeders van plantaardige en dierlijke oorsprong

Voldoen aan de eisen inzake maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelenresiduen in of op levensmiddelen en diervoeders.

Indien de met teruggewonnen water geïrrigeerde akker wordt gebruikt voor de productie van levensmiddelen en diervoeders waarop bestrijdingsmiddelen worden toegepast.

Verordening (EG) nr. 1069/2009 en Verordening (EU) nr. 142/2011

tot vaststelling van veterinairrechtelijke voorschriften

Voldoen aan de voorschriften inzake diergezondheid

Indien het gebruik van teruggewonnen water van invloed kan zijn op de gezondheid van dieren (diervoeder of blootstelling op het veld).

Gevaarlijke incidenten en blootstellingsroutes

Gevaarlijke incidenten en blootstellingsroutes voor elke potentieel blootgestelde receptor (waarbij mens of milieu een risico loopt) moeten in elke fase van een waterhergebruiksysteem worden vastgesteld. Gevaarlijke incidenten kunnen zich tijdens reguliere systeemoperaties (bv. defecte infrastructuur, overbelasting van het systeem, gebrek aan onderhoud, onveilig gedrag) voordoen als gevolg van een systeemstoring of een ongeval, of kunnen verband houden met seizoensgebonden of klimatologische factoren. Tabel 2.2 bevat enkele voorbeelden van gevaarlijke incidenten, samen met potentieel blootgestelde receptoren en blootstellingsroutes. Verdere voorbeelden worden beschreven in de voorgestelde normen en richtsnoeren.

Tabel 2.2

Voorbeelden van gevaarlijke incidenten, potentieel blootgestelde receptoren en blootstellingsroute in een waterhergebruiksysteem (bron: Australische richtsnoeren (2006), ISO 20426, (2018))

| Gevaarlijk incident | Blootgestelde receptor | Blootstellingsroute |
| --- | --- | --- |
| — | Mislukte waterzuiveringen |

Gevaarlijk incident

Blootgestelde receptor

Blootstellingsroute

—

Mislukte waterzuiveringen

| — | Onopzettelijke of illegale lozingen |
| --- | --- |

—

Onopzettelijke of illegale lozingen

| — | Werknemers (exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening) |
| --- | --- |

—

Werknemers (exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening)

| — | Eindgebruikers (landbouwers) |
| --- | --- |

—

Eindgebruikers (landbouwers)

| — | Omstanders |
| --- | --- |

—

Omstanders

| — | Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota) |
| --- | --- |

—

Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota)

| — | Gewassen |
| --- | --- |

—

Gewassen

| — | Rechtstreeks contact met teruggewonnen water |
| --- | --- |

—

Rechtstreeks contact met teruggewonnen water

| — | Accidentele inname |
| --- | --- |

—

Accidentele inname

| — | Absorptie in gewassen |
| --- | --- |

—

Absorptie in gewassen

| — | Niet-naleving van teruggewonnen water als gevolg van mislukte waterzuivering |
| --- | --- |

—

Niet-naleving van teruggewonnen water als gevolg van mislukte waterzuivering

| — | Verontreiniging van het opslag- en distributiesysteem |
| --- | --- |

—

Verontreiniging van het opslag- en distributiesysteem

| — | Werknemers (exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening) |
| --- | --- |

—

Werknemers (exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening)

| — | Eindgebruikers (landbouwers) |
| --- | --- |

—

Eindgebruikers (landbouwers)

| — | Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota) |
| --- | --- |

—

Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota)

| — | Rechtstreeks contact met teruggewonnen water |
| --- | --- |

—

Rechtstreeks contact met teruggewonnen water

| — | Accidentele inname |
| --- | --- |

—

Accidentele inname

| — | Infiltratie in het grondwater |
| --- | --- |

—

Infiltratie in het grondwater

| — | Afvloeiing naar oppervlaktewater |
| --- | --- |

—

Afvloeiing naar oppervlaktewater

| — | Accidentele blootstelling aan teruggewonnen water als gevolg van ontwerp- en bedrijfsongevallen: gebarsten leidingen of lekken, inadequate timing van de irrigatie |
| --- | --- |

—

Accidentele blootstelling aan teruggewonnen water als gevolg van ontwerp- en bedrijfsongevallen: gebarsten leidingen of lekken, inadequate timing van de irrigatie

| — | Werknemers (exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening) |
| --- | --- |

—

Werknemers (exploitanten van een waterterugwinningsvoorziening)

| — | Eindgebruikers (landbouwers) |
| --- | --- |

—

Eindgebruikers (landbouwers)

| — | Omstanders — Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota) |
| --- | --- |

—

Omstanders — Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota)

| — | Rechtstreeks contact met teruggewonnen water |
| --- | --- |

—

Rechtstreeks contact met teruggewonnen water

| — | Accidentele inname |
| --- | --- |

—

Accidentele inname

| — | Lekken uit pijpleidingen of distributiesystemen voor teruggewonnen water |
| --- | --- |

—

Lekken uit pijpleidingen of distributiesystemen voor teruggewonnen water

| — | Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota) |
| --- | --- |

—

Milieu (zoet water, zeewater, bodem en bijbehorende biota)

| — | Infiltratie in het grondwater |
| --- | --- |

—

Infiltratie in het grondwater

| — | Afvloeiing naar oppervlaktewater |
| --- | --- |

—

Afvloeiing naar oppervlaktewater

| — | Accidentele blootstelling aan teruggewonnen water als gevolg van storingen in het eindgebruiksysteem |
| --- | --- |

—

Accidentele blootstelling aan teruggewonnen water als gevolg van storingen in het eindgebruiksysteem

| — | Eindgebruikers (landbouwers) |
| --- | --- |

—

Eindgebruikers (landbouwers)

| — | Omstanders |
| --- | --- |

—

Omstanders

| — | Gewassen |
| --- | --- |

—

Gewassen

| — | Rechtstreeks contact met teruggewonnen water |
| --- | --- |

—

Rechtstreeks contact met teruggewonnen water

| — | Accidentele inname |
| --- | --- |

—

Accidentele inname

| — | Inademing (aerosolen) |
| --- | --- |

—

Inademing (aerosolen)

| — | Menselijke fouten als gevolg van ontoereikende opleiding en voorlichting over toegestaan gebruik |
| --- | --- |

—

Menselijke fouten als gevolg van ontoereikende opleiding en voorlichting over toegestaan gebruik

| — | Eindgebruikers (landbouwers) |
| --- | --- |

—

Eindgebruikers (landbouwers)

| — | Omstanders |
| --- | --- |

—

Omstanders

| — | Gewassen |
| --- | --- |

—

Gewassen

| — | Rechtstreeks contact met teruggewonnen water |
| --- | --- |

—

Rechtstreeks contact met teruggewonnen water

| — | Accidentele inname |
| --- | --- |

—

Accidentele inname

| — | Verontreiniging van gewassen |
| --- | --- |

—

Verontreiniging van gewassen

Gevaren voor de gezondheid en het milieu in teruggewonnen water

Gevaarlijke incidenten kunnen leiden tot het vrijkomen van teruggewonnen water dat microbiële en chemische stoffen bevat die een gevaar kunnen opleveren voor de blootgestelde menselijke en milieureceptoren. De identificatie van gevaren in teruggewonnen water moet worden gebaseerd op het specifieke waterhergebruiksysteem, rekening houdend met de karakterisering van stedelijk afvalwater en eventuele toepasselijke wettelijke voorschriften in de context waarin het waterhergebruiksysteem zich bevindt (zie figuur 3 van deze mededeling). Een screeningfase zou kunnen helpen gevaren in kaart te brengen door de verontreinigingen die in het specifieke teruggewonnen water worden aangetroffen te vergelijken met de drempelwaarden voor deze verontreinigingen die zijn vastgesteld in de toepasselijke richtlijnen, verordeningen en richtsnoeren. In de onderstaande tabellen worden voorbeelden gegeven van de wijze waarop mogelijke gevaren kunnen worden gescreend: de lijst van stoffen is louter indicatief en mag niet als uitputtend worden beschouwd. Het is de verantwoordelijkheid van de ontwikkelaars van het risicobeheerplan om eventuele gevaren voor het specifieke waterhergebruiksysteem te identificeren.

Tabel 2.3 bevat een lijst van microbiële pathogenen en hun referentiepathogenen die worden voorgesteld voor de beoordeling van gezondheidsrisico’s op basis van relevante normen en richtsnoeren, die afhankelijk van de lokale context relevant kunnen zijn. Die gevaren kunnen worden ingedeeld in groepen en de risicobeoordeling kan worden gebaseerd op het referentiepathogeen. Andere microbiële eisen zijn vastgesteld in de toepasselijke verordeningen inzake diervoeder- en levensmiddelenhygiëne (Verordening (EG) nr. 852/2004, Verordening (EG) nr. 183/2005, Verordening (EG) nr. 2073/2005 en Verordening (EG) nr. 1881/2006).

Tabel 2.3

Lijst van microbiële gevaren die doorgaans in ongezuiverd afvalwater worden aangetroffen en het effect ervan op de gezondheid en referentiepathogenen (tabel A.1 van ISO 20426:2018)
   (7)

| Pathogeen | Voorbeelden | Ziekte | Referentiepathogeen (6) |
| --- | --- | --- | --- |
| Bacteriën | Shigella | Shigellose (bacillaire dysenterie) | E. coli O157:H7

  Campylobacter |
| Salmonella | Salmonellose, gastro-enteritis (diarree, braken, koorts), reactieve artritis, buiktyfus |
| Vibrio cholera | Cholera |
| Pathogene E. coli | Gastro-enteritis en sepsis, hemolytisch-uremisch syndroom |
| Campylobacter | Gastro-enteritis, reactieve artritis, syndroom van Guillain-Barré |
| Protozoa | Entamoeba | Amoebiasis (amoebedysenterie) | Cryptosporidium |
| Giardia | Giardiasis (gastro-enteritis) |
| Cryptosporidium | Cryptosporidiose, diarree, koorts |
| Ingewandswormen | Ascaris | Ascariasis (spoelworminfectie) | Rondwormen (wormeieren) |
| Ancylostoma | Ankylostomiasis (mijnworminfectie) |
| Necator | Necatoriasis (rondworminfectie) |
| Trichuris | Trichuriasis (zweepworminfectie) |
| Virussen | Enterovirussen | Gastro-enteritis, hartafwijkingen, hersenvliesontsteking, ademhalingsziekte, zenuwstoringen, andere | Rotavirus |
| Adenovirus | Ademhalingsziekte, ooginfectie, gastro-enteritis |
| Rotavirus | Gastro-enteritis |

Pathogeen

Voorbeelden

Ziekte

Referentiepathogeen (6)

Bacteriën

Shigella

Shigellose (bacillaire dysenterie)

E. coli O157:H7

Campylobacter

Salmonella

Salmonellose, gastro-enteritis (diarree, braken, koorts), reactieve artritis, buiktyfus

Vibrio cholera

Cholera

Pathogene E. coli

Gastro-enteritis en sepsis, hemolytisch-uremisch syndroom

Campylobacter

Gastro-enteritis, reactieve artritis, syndroom van Guillain-Barré

Protozoa

Entamoeba

Amoebiasis (amoebedysenterie)

Cryptosporidium

Giardia

Giardiasis (gastro-enteritis)

Cryptosporidium

Cryptosporidiose, diarree, koorts

Ingewandswormen

Ascaris

Ascariasis (spoelworminfectie)

Rondwormen (wormeieren)

Ancylostoma

Ankylostomiasis (mijnworminfectie)

Necator

Necatoriasis (rondworminfectie)

Trichuris

Trichuriasis (zweepworminfectie)

Virussen

Enterovirussen

Gastro-enteritis, hartafwijkingen, hersenvliesontsteking, ademhalingsziekte, zenuwstoringen, andere

Rotavirus

Adenovirus

Ademhalingsziekte, ooginfectie, gastro-enteritis

Rotavirus

Gastro-enteritis

Het gebruik van teruggewonnen water uit afvalwater van stedelijke waterzuiveringsinstallaties voor gebruik in de landbouw zou van invloed kunnen zijn op de kwaliteit van water voor menselijk gebruik en de toestand van aquatische ecosystemen (zie figuur 3 van deze mededeling van de Commissie). Kwaliteitsdoelstellingen van waterlichamen zijn vastgelegd in EU-wetgeving voor de bescherming van de gezondheid van mens en dier, en van het milieu. Zo zijn er bijvoorbeeld kwaliteitsnormen vastgesteld voor indicatoren van coliforme bacteriën in zwemwater, voor nutriënten (stikstof, fosfor), biochemisch zuurstofverbruik (BZV) en chemische stoffen in aquatische ecosystemen, en voor nitraten en chemicaliën in waterbronnen die worden gebruikt voor de productie van drinkwater.

Tabel 2.4 geeft een overzicht van microbiële grenswaarden uit de zwemwaterrichtlijn. Deze parameters kunnen worden geraadpleegd indien uit een risicobeoordeling blijkt dat er een mogelijk risico op verontreiniging van een krachtens deze richtlijn beschermd waterlichaam bestaat.

Tabel 2.4

Kwaliteitsnormen voor intestinale enterokokken en E. coli die zijn vastgesteld in de zwemwaterrichtlijn (2006/7/EG)

| | Intestinale enterokokken (kve/100 ml) | E. coli (kve/100 ml) |
| --- | --- | --- |
| Kwaliteitsklasse | Binnenwateren | Kust- en overgangswateren | Binnenwateren | Kust- en overgangswateren |
| Uitstekend | 200  (8) | 100  (8) | 500  (8) | 250  (8) |
| Goed | 400  (8) | 200  (8) | 1 000  (8) | 500  (8) |
| Toereikend | 330  (9) | 185  (9) | 900  (9) | 500  (9) |
| Bron: Richtlijn 2006/7/EG; geselecteerd in JRC (2019) () |

Intestinale enterokokken (kve/100 ml)

E. coli (kve/100 ml)

Kwaliteitsklasse

Binnenwateren

Kust- en overgangswateren

Binnenwateren

Kust- en overgangswateren

Uitstekend

200  (8)

100  (8)

500  (8)

250  (8)

Goed

400  (8)

200  (8)

1 000  (8)

500  (8)

Toereikend

330  (9)

185  (9)

900  (9)

500  (9)

Bron: Richtlijn 2006/7/EG; geselecteerd in JRC (2019) ()

Indien het waterhergebruiksysteem zich in de nabijheid van beschermde gebieden voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water bevindt, moeten eventuele risico’s als gevolg van infiltratie en afvloeiing zorgvuldig worden geanalyseerd. Bovendien moeten alle maatregelen worden genomen die nodig zijn om te voldoen aan de verplichtingen van de kaderrichtlijn water en aan de eisen van de drinkwaterrichtlijn 2020/2184. Beheerspraktijken ter bescherming van drinkwaterbronnen zijn te vinden in ISO 16075-3, punt 6.6.

Tabel 2.5 bevat een lijst van uit de drinkwaterrichtlijn geselecteerde parameters die in afvalwater van stedelijke waterzuiveringsinstallaties aanwezig kunnen zijn. Dit is een indicatieve lijst van verontreinigende stoffen die kunnen worden gebruikt om mogelijke gevaren voor drinkwaterbronnen te screenen, samen met de karakterisering van de afvalwaterbronnen en, bijvoorbeeld, de aanwezigheid van industriële installaties in het gebied. Een soortgelijke aanpak zou kunnen worden gebruikt om te screenen op eventuele andere potentiële gevaren in het teruggewonnen water die gevolgen kunnen hebben voor andere milieucompartimenten. Zo kan bijvoorbeeld ook de lijst van verontreinigende stoffen in de richtlijn milieukwaliteitsnormen worden geraadpleegd. Tabel 2.6 bevat een voorbeeld van verontreinigende stoffen uit de richtlijn milieukwaliteitsnormen die kunnen worden aangetroffen in het afvalwater van stedelijke waterzuiveringsinstallaties.

Tabel 2.5

Voorbeelden van een aantal in de drinkwaterrichtlijn opgenomen chemische parameters die mogelijk aanwezig zijn in stedelijk afvalwater

| Parameter | Waarde |
| --- | --- |
| Nitraat (NO3) | 50  g/l |
| Koper | 2,0  mg/l |
| Uraan | 30  μg/l |
| Chroom | 25  μg/l |
| Nikkel | 20  μg/l |
| Arseen, trichlooretheen en tretrachlooretheen | 10  μg/l |
| Seleen | 20  μg/l |
| Cadmium, lood | 5  μg/l |
| Antimoon | 10  μg/l |
| 1,2-dichloorethaan | 3  μg/l |
| Kwik, benzeen | 1,0  μg/l |
| Vinylchloride | 0,50  μg/l |
| PFAS totaal (totaal van alle per- en polyfluoralkylstoffen) | 0,50  μg/l |
| Som van PFAS (de som van per- en polyfluoralkylstoffen die risicovol worden geacht in verband met voor menselijke consumptie bestemd water) | 0,10  μg/l |
| Acrylamide, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), epichloorhydrine | 0,10  μg/l |
| Benzo-a-pyreen | 10  ng/l |
| Bisfenol A, | 2,5  μg/l |
| Trihalomethanen totaal | 100  μg/l |
| Gehalogeneerde azijnzuren (HAA’s) | 60  μg/l |
| Bron: Bijlage I, deel B, van Richtlijn 2020/2184 (minimumvereisten voor parameterwaarden die worden gebruikt om de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water te beoordelen). Geselecteerd in JRC (2019) en aangepast met het oog op herzieningen van de nieuwe drinkwaterrichtlijn en stoffen die na desinfectie kunnen worden aangetroffen.
  Richtlijn 2020/2184 voorziet in een aandachtstoffenlijstmechanisme om zorgwekkend wordende verbindingen, zoals hormoonontregelende verbindingen, geneesmiddelen en microplastics, aan te pakken. Bij het uitvoeringsbesluit van de Commissie van 19 januari 2022 zijn voor de aandachtstoffenlijst van stoffen of verbindingen die aanleiding geven tot bezorgdheid over voor menselijke consumptie bestemd water de volgende hormoonontregelende verbindingen vastgesteld:






  — | 17-beta-oestradiol ≤ 1 ng/l |

Parameter

Waarde

Nitraat (NO3)

50  g/l

Koper

2,0  mg/l

Uraan

30  μg/l

Chroom

25  μg/l

Nikkel

20  μg/l

Arseen, trichlooretheen en tretrachlooretheen

10  μg/l

Seleen

20  μg/l

Cadmium, lood

5  μg/l

Antimoon

10  μg/l

1,2-dichloorethaan

3  μg/l

Kwik, benzeen

1,0  μg/l

Vinylchloride

0,50  μg/l

PFAS totaal (totaal van alle per- en polyfluoralkylstoffen)

0,50  μg/l

Som van PFAS (de som van per- en polyfluoralkylstoffen die risicovol worden geacht in verband met voor menselijke consumptie bestemd water)

0,10  μg/l

Acrylamide, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), epichloorhydrine

0,10  μg/l

Benzo-a-pyreen

10  ng/l

Bisfenol A,

2,5  μg/l

Trihalomethanen totaal

100  μg/l

Gehalogeneerde azijnzuren (HAA’s)

60  μg/l

Bron: Bijlage I, deel B, van Richtlijn 2020/2184 (minimumvereisten voor parameterwaarden die worden gebruikt om de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water te beoordelen). Geselecteerd in JRC (2019) en aangepast met het oog op herzieningen van de nieuwe drinkwaterrichtlijn en stoffen die na desinfectie kunnen worden aangetroffen.

Richtlijn 2020/2184 voorziet in een aandachtstoffenlijstmechanisme om zorgwekkend wordende verbindingen, zoals hormoonontregelende verbindingen, geneesmiddelen en microplastics, aan te pakken. Bij het uitvoeringsbesluit van de Commissie van 19 januari 2022 zijn voor de aandachtstoffenlijst van stoffen of verbindingen die aanleiding geven tot bezorgdheid over voor menselijke consumptie bestemd water de volgende hormoonontregelende verbindingen vastgesteld:

—

17-beta-oestradiol ≤ 1 ng/l

| — | nonylfenol ≤ 300 ng/l |
| --- | --- |

—

nonylfenol ≤ 300 ng/l

Tabel 2.6

Voorbeeld van in de richtlijn milieukwaliteitsnormen opgenomen prioritaire verontreinigende stoffen die mogelijk aanwezig zijn in stedelijk afvalwater (11)

| Parameter | Jaargemiddelde (JG) (μg/l) | Maximaal aanvaardbare concentratie (μg/l) | μg/kg nat gewicht |
| --- | --- | --- | --- |
| | Landoppervlaktewateren (12) | Andere oppervlaktewateren | Landoppervlaktewateren (12) | Andere oppervlaktewateren | Biota |
| Antraceen | 0,1 | 0,1 | 0,1 | 0,1 | - |
| Benzeen | 10 | 8 | 50 | 50 | - |
| Gebromeerde difenylethers
  (som van de concentraties voor de congeneren nr. 28, 47, 99, 100, 153 en 154) | - | - | 0,14 | 0,14 | 0,0085 |
| Cadmium en cadmiumverbindingen (afhankelijk van de waterhardheidsklasse) | 0,08 tot 0,25 | 0,2 | 0,45 tot 1,5 | 0,45 tot 1,5 | - |
| C10-13-chlooralkanen
  (er wordt geen indicatieve parameter opgegeven voor deze groep van stoffen. De indicatieve parameters moeten worden bepaald door de analysemethoden) | 0,4 | 0,4 | 1,4 | 1,4 | - |
| 1,2-dichloorethaan | 10 | 10 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| Dichloormethaan | 20 | 20 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| Di(2-ethylhexyl)ftalaat (DEHP) | 1,3 | 1,3 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| Fluorantheen | 0,0063 | 0,0063 | 0,12 | 0,12 | 30 |
| Hexachloorbenzeen | - | - | 0,05 | 0,05 | 10 |
| Hexachloorbutadieen | - | - | 0,6 | 0,6 | 55 |
| Lood en loodverbindingen | 1,2 (biologisch beschikbare concentraties van de stoffen) | 1,3 | 14 | 14 | - |
| Kwik en kwikverbindingen | - | - | 0,07 | 0,07 | 20 |
| Naftaleen | 2 | 2 | 130 | 130 | - |
| Nikkel en nikkelverbindingen | 4
  (biologisch beschikbare concentraties van de stoffen) | 8,6 | 34 | 34 | - |
| Nonylfenolen (4 nonylfenol) | 0,3 | 0,3 | 2,0 | 2,0 | - |
| Octylfenolen ((4-(1,1′,3,3′- tetramethylbutyl)-fenol)) | 0,1 | 0,01 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| Pentachloorbenzeen | 0,007 | 0,0007 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| PAK Benzo-a-pyreen (13) | 1,7 × 10–4 | 1,7 × 10–4 | 0,27 | 0,027 | - |
| Tributyltinverbindingen (Tributyltin-kation) | 0,0002 | 0,0002 | 0,0015 | 0,0015 | - |
| Trichloorbenzenen | 0,4 | 0,4 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| Trichloormethaan (chloroform) | 2,5 | 2,5 | niet van toepassing | niet van toepassing | - |
| Perfluoroctaansulfonzuur en derivaten daarvan (PFOS) | 6,5 × 10–4 | 1,3 × 10–4 | 36 | 7,2 | 9,1 |
| Hexabroomcyclododecanen (HBCDD) | 0,0016 | 0,0008 | 0,5 | 0,05 | 167 |
| Bron: Richtlijn 2013/39/EU (richtlijn milieukwaliteitsnormen); geselecteerd in JRC, 2019. |

Parameter

Jaargemiddelde (JG) (μg/l)

Maximaal aanvaardbare concentratie (μg/l)

μg/kg nat gewicht

Landoppervlaktewateren (12)

Andere oppervlaktewateren

Landoppervlaktewateren (12)

Andere oppervlaktewateren

Biota

Antraceen

0,1

0,1

0,1

0,1

-

Benzeen

10

8

50

50

-

Gebromeerde difenylethers

(som van de concentraties voor de congeneren nr. 28, 47, 99, 100, 153 en 154)

-

-

0,14

0,14

0,0085

Cadmium en cadmiumverbindingen (afhankelijk van de waterhardheidsklasse)

0,08 tot 0,25

0,2

0,45 tot 1,5

0,45 tot 1,5

-

C10-13-chlooralkanen

(er wordt geen indicatieve parameter opgegeven voor deze groep van stoffen. De indicatieve parameters moeten worden bepaald door de analysemethoden)

0,4

0,4

1,4

1,4

-

1,2-dichloorethaan

10

10

niet van toepassing

niet van toepassing

-

Dichloormethaan

20

20

niet van toepassing

niet van toepassing

-

Di(2-ethylhexyl)ftalaat (DEHP)

1,3

1,3

niet van toepassing

niet van toepassing

-

Fluorantheen

0,0063

0,0063

0,12

0,12

30

Hexachloorbenzeen

-

-

0,05

0,05

10

Hexachloorbutadieen

-

-

0,6

0,6

55

Lood en loodverbindingen

1,2 (biologisch beschikbare concentraties van de stoffen)

1,3

14

14

-

Kwik en kwikverbindingen

-

-

0,07

0,07

20

Naftaleen

2

2

130

130

-

Nikkel en nikkelverbindingen

4

(biologisch beschikbare concentraties van de stoffen)

8,6

34

34

-

Nonylfenolen (4 nonylfenol)

0,3

0,3

2,0

2,0

-

Octylfenolen ((4-(1,1′,3,3′- tetramethylbutyl)-fenol))

0,1

0,01

niet van toepassing

niet van toepassing

-

Pentachloorbenzeen

0,007

0,0007

niet van toepassing

niet van toepassing

-

PAK Benzo-a-pyreen (13)

1,7 × 10–4

1,7 × 10–4

0,27

0,027

-

Tributyltinverbindingen (Tributyltin-kation)

0,0002

0,0002

0,0015

0,0015

-

Trichloorbenzenen

0,4

0,4

niet van toepassing

niet van toepassing

-

Trichloormethaan (chloroform)

2,5

2,5

niet van toepassing

niet van toepassing

-

Perfluoroctaansulfonzuur en derivaten daarvan (PFOS)

6,5 × 10–4

1,3 × 10–4

36

7,2

9,1

Hexabroomcyclododecanen (HBCDD)

0,0016

0,0008

0,5

0,05

167

Bron: Richtlijn 2013/39/EU (richtlijn milieukwaliteitsnormen); geselecteerd in JRC, 2019.

In het kader van een gevarenbeoordeling zouden de chemische kwaliteitstoestand van grondwater en oppervlaktewater, de aangewezen nitraatgevoelige gebieden en de stroomgebiedspecifieke verontreinigende stoffen kunnen worden geëvalueerd.

De in tabel 2.7 vermelde middelen kunnen degenen die verantwoordelijk zijn voor het risicobeheerplan helpen bij het verzamelen van informatie met betrekking tot het specifieke waterhergebruiksysteem en de lokale context.

Tabel 2.7

Onlinegegevensbronnen

| Bron | Beschikbare informatie | Link |
| --- | --- | --- |
| WISE — Verzameling ruimtelijke gegevens over beschermde gebieden uit hoofde van de kaderrichtlijn water (KRW) | — | Beschermde waterwingebieden |

Bron

Beschikbare informatie

Link

WISE — Verzameling ruimtelijke gegevens over beschermde gebieden uit hoofde van de kaderrichtlijn water (KRW)

—

Beschermde waterwingebieden

| — | Aangewezen gebieden, zoals beschermde viswateren en beschermde schelpdierwateren. |
| --- | --- |

—

Aangewezen gebieden, zoals beschermde viswateren en beschermde schelpdierwateren.

| — | Nitraatgevoelige gebieden |
| --- | --- |

—

Nitraatgevoelige gebieden

| — | Voor stedelijk afvalwater kwetsbare gebieden |
| --- | --- |

—

Voor stedelijk afvalwater kwetsbare gebieden

| — | Beschermde zwemwatergebieden |
| --- | --- |

—

Beschermde zwemwatergebieden

https://sdi.eea.europa.eu/catalogue/water/eng/catalog.search#/home

WISE Eionet — Verzameling ruimtelijke gegevens

Informatie over Europese stroomgebiedsdistricten, subeenheden van stroomgebiedsdistricten, oppervlaktewaterlichamen, grondwaterlichamen en monitoringlocaties

https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/wise-eionet-spatial-3

WISE-kaart Kwaliteitselementen van de kaderrichtlijn water

Informatie uit de tweede stroomgebiedbeheerplannen zoals gerapporteerd door de EU-lidstaten en Noorwegen overeenkomstig artikel 13 van de kaderrichtlijn water (KRW). De kaart toont de ecologische toestand of het ecologisch potentieel van oppervlaktewaterlichamen op basis van de statuswaarde van hun kwaliteitselementen

https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/explore-interactive-maps/water-framework-directive-quality-elements

WISE-database van de chemische toestand van grondwater

Informatie over de chemische toestand van grondwater (goed, onbekend, slecht) per stroomgebiedbeheerplan en land

https://water.europa.eu/freshwater/data-maps-and-tools/water-framework-directive-groundwater-data-products/groundwater-chemical-status

WISE-informatiesysteem inzake zoet water

Informatie en gegevens over de toestand van de rivieren, meren en het grondwater in Europa, over de belastende factoren die erop van invloed zijn en over de maatregelen die zijn genomen en de acties die zijn ondernomen om het aquatisch milieu te beschermen en in stand te houden

https://water.europa.eu/freshwater

Kenniscentrum voor water en landbouw

Informatie-instrument voor water en landbouw:

| — | Kwaliteit van het oppervlaktewater |
| --- | --- |

—

Kwaliteit van het oppervlaktewater

| — | Kwaliteit van het grondwater |
| --- | --- |

—

Kwaliteit van het grondwater

| — | Ecologische toestand van waterlichamen |
| --- | --- |

—

Ecologische toestand van waterlichamen

| — | Chemische toestand van waterlichamen |
| --- | --- |

—

Chemische toestand van waterlichamen

https://water.jrc.ec.europa.eu/

Database van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) over milieukwaliteitsnormen

Milieukwaliteitsnormen (MKN), met inbegrip van jaargemiddelden en maximaal toelaatbare concentraties, voor prioritaire stoffen en bepaalde andere verontreinigende stoffen, zoals bepaald in artikel 16 van Richtlijn 2000/60/EG

https://echa.europa.eu/environmental-quality-standards

Het Europees register inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen (Europees PRTR)

Milieugegevens van industriële installaties in de lidstaten van de Europese Unie

https://ec.europa.eu/environment/industry/stationary/e-prtr/legislation.htm

Databank met chemische gevaren OpenFoodTox van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA)

Gegevens afkomstig uit open bronnen voor de karakterisering van stoffen, Europese wetgeving, en een samenvatting van de kritiek toxicologische eindpunten en referentiewaarden.

https://www.efsa.europa.eu/en/data-report/chemical-hazards-database-openfoodtox

Agronomische risico’s in teruggewonnen water

Tabel 2.8 illustreert enkele agronomische risico’s die aanwezig kunnen zijn in teruggewonnen water en die bij irrigatie van invloed kunnen zijn op bodem, zoetwatervoorraden en gewassen. Deze risico’s houden verband met chemische stoffen in teruggewonnen water.

Tabel 2.8

Belangrijkste milieugevaren, milieureceptoren en mogelijke negatieve effecten van teruggewonnen water dat wordt gebruikt voor landbouwirrigatie (bron: Australische richtsnoeren, 2006, ISO 16075-1: 2020)

| Gevaar | Milieureceptor | Potentieel effect |
| --- | --- | --- |
| Stikstof | Bodem
  Grondwater (uitspoeling)
  Oppervlaktewater (afvloeiing)
  Gewas | Onevenwichtige nutriëntenverhouding in gewassen; eutrofiëring; toxisch effect op biota op het land
  Verontreiniging
  Eutrofiëring |
| Fosfor | Bodem
  Oppervlaktewater | Eutrofiëring/toxisch effect op biota
  Eutrofiëring |
| Residuen van desinfectie met chloor | Oppervlaktewater
  Gewas | Toxiciteit voor biota in het water
  Toxiciteit van gewassen |
| Zoutgehalte (totaal van opgeloste vaste stoffen, elektrische geleidbaarheid) | Bodem(verzilting)
  Oppervlaktewater
  Grondwater | Bodemschade; stress bij gewassen; cadmiumopname door gewassen
  Verhoging van het zoutgehalte |
| Boor | Bodem (accumulatie) | Toxiciteit van gewassen |
| Chloride | Gewas
  Bodem
  Oppervlaktewater
  Grondwater (uitspoeling) | Toxiciteit van gewassen (besproeid op bladeren)
  Toxiciteit van gewassen door opname via de wortels
  Toxiciteit voor biota in het water |
| Natrium | Gewas
  Bodem | Toxiciteit van gewassen (besproeid op bladeren)
  Bodemschade (toxiciteit van gewassen) |
| Anorganische adsorbeerbare verontreinigende stoffen (bv. zware metalen) | Accumulatie in de bodem | Toxiciteit van gewassen |

Gevaar

Milieureceptor

Potentieel effect

Stikstof

Bodem

Grondwater (uitspoeling)

Oppervlaktewater (afvloeiing)

Gewas

Onevenwichtige nutriëntenverhouding in gewassen; eutrofiëring; toxisch effect op biota op het land

Verontreiniging

Eutrofiëring

Fosfor

Bodem

Oppervlaktewater

Eutrofiëring/toxisch effect op biota

Eutrofiëring

Residuen van desinfectie met chloor

Oppervlaktewater

Gewas

Toxiciteit voor biota in het water

Toxiciteit van gewassen

Zoutgehalte (totaal van opgeloste vaste stoffen, elektrische geleidbaarheid)

Bodem(verzilting)

Oppervlaktewater

Grondwater

Bodemschade; stress bij gewassen; cadmiumopname door gewassen

Verhoging van het zoutgehalte

Boor

Bodem (accumulatie)

Toxiciteit van gewassen

Chloride

Gewas

Bodem

Oppervlaktewater

Grondwater (uitspoeling)

Toxiciteit van gewassen (besproeid op bladeren)

Toxiciteit van gewassen door opname via de wortels

Toxiciteit voor biota in het water

Natrium

Gewas

Bodem

Toxiciteit van gewassen (besproeid op bladeren)

Bodemschade (toxiciteit van gewassen)

Anorganische adsorbeerbare verontreinigende stoffen (bv. zware metalen)

Accumulatie in de bodem

Toxiciteit van gewassen

De referentiewaarden van deze parameters hangen af van de lokale context (bv. bodemtype, zuurgraad van de bodem, klimatologische omstandigheden, type geïrrigeerde gewassen en hun tolerantie). De toepasselijke wetgeving en referentienormen kunnen helpen om elke maximaal toelaatbare concentratie voor de specifieke geïdentificeerde gevaren vast te stellen. Voorbeelden van milieu- en agronomische risico’s in verband met gewassen en bodems zijn te vinden in ISO 16075-1 (2020). De bijlagen B en C bij ISO 16075-1 (2020) kunnen worden geraadpleegd voor een indicatie van normen inzake gevaren voor het milieu, en risicobeheer bij landbouwirrigatie met teruggewonnen water. De beschikbare informatie omvat:

| — | Een overzicht van bodemgerelateerde risico’s (tabel B.2) — bv. mobilisatie van anorganische adsorbeerbare verontreinigende stoffen, verzilting van de bodem, verslemping van de bovenste bodemlaag, mobilisatie van boor, accumulatie en mobiliteit van fosfor. |
| --- | --- |

—

Een overzicht van bodemgerelateerde risico’s (tabel B.2) — bv. mobilisatie van anorganische adsorbeerbare verontreinigende stoffen, verzilting van de bodem, verslemping van de bovenste bodemlaag, mobilisatie van boor, accumulatie en mobiliteit van fosfor.

| — | Voorbeelden van maximumgehalten aan nutriënten in gezuiverd afvalwater dat voor irrigatie wordt gebruikt (tabel C.1); een voorbeeld van de maximale elektrische geleidbaarheid van irrigatiewater, volgens de tolerantie van het gewas, wanneer het wordt geïrrigeerd door middel van beregening (tabel C.2); een voorbeeld van de relatieve tolerantie van geselecteerde gewassen voor bladschade door zout water dat is aangebracht door middel van beregening (tabel C.3); het gecombineerde effect van de elektrische geleidbaarheid van irrigatiewater en de natriumadsorptieverhouding op de waarschijnlijkheid dat zich problemen met infiltratie van water (permeabiliteit) voordoen (tabel C.4); een voorbeeld van de maximumgehalten van zoutgehaltefactoren in gezuiverd afvalwater dat voor irrigatie wordt gebruikt volgens de gevoeligheid van het gewas (tabel C.5). |
| --- | --- |

—

Voorbeelden van maximumgehalten aan nutriënten in gezuiverd afvalwater dat voor irrigatie wordt gebruikt (tabel C.1); een voorbeeld van de maximale elektrische geleidbaarheid van irrigatiewater, volgens de tolerantie van het gewas, wanneer het wordt geïrrigeerd door middel van beregening (tabel C.2); een voorbeeld van de relatieve tolerantie van geselecteerde gewassen voor bladschade door zout water dat is aangebracht door middel van beregening (tabel C.3); het gecombineerde effect van de elektrische geleidbaarheid van irrigatiewater en de natriumadsorptieverhouding op de waarschijnlijkheid dat zich problemen met infiltratie van water (permeabiliteit) voordoen (tabel C.4); een voorbeeld van de maximumgehalten van zoutgehaltefactoren in gezuiverd afvalwater dat voor irrigatie wordt gebruikt volgens de gevoeligheid van het gewas (tabel C.5).

| — | Een voorbeeld van de gemiddelde waarde en de maximumwaarde van andere chemische elementen in gezuiverd afvalwater (tabel C.6.): hierin worden waarden in teruggewonnen water gemeld die er waarschijnlijk voor zouden zorgen dat planten toxisch worden, dat de gewassen te veel water absorberen, waarna toxische niveaus van andere chemische elementen accumuleren in plantenweefsels en andere chemische elementen zich naar het grondwater verplaatsen. |
| --- | --- |

—

Een voorbeeld van de gemiddelde waarde en de maximumwaarde van andere chemische elementen in gezuiverd afvalwater (tabel C.6.): hierin worden waarden in teruggewonnen water gemeld die er waarschijnlijk voor zouden zorgen dat planten toxisch worden, dat de gewassen te veel water absorberen, waarna toxische niveaus van andere chemische elementen accumuleren in plantenweefsels en andere chemische elementen zich naar het grondwater verplaatsen.

---

(1)  ISO 20426:2018. Guidelines for health risk assessment and management for non-potable water reuse (richtsnoeren voor de beoordeling en het beheer van gezondheidsrisico’s voor hergebruik van niet-drinkbaar water).

(2)  ISO 16075-1, 2020. Guidelines for treated wastewater use for irrigation projects. Part 1: the basis of a reuse project for irrigation (richtsnoeren voor het gebruik van gezuiverd afvalwater voor irrigatieprojecten. Deel 1: de basis voor een project inzake hergebruik voor irrigatie).

(3)  WHO, 2006. WHO guidelines on the safe use of wastewater, excreta and greywater — Vol II: Wastewater in agriculture (WHO-richtsnoeren voor het veilige gebruik van afvalwater, uitwerpselen en grijs water — Vol. II: Afvalwater in de landbouw).

(4)  WHO, 2016. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta.

(5)  NRMMC-EPHC-AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). National Water Quality Management Strategy.

(6)  Bron: Minimumkwaliteitseisen voor hergebruik van water voor landbouwirrigatie en het aanvullen van watervoerende lagen, JRC (2017).

(7)  JRC, 2017. Minimumkwaliteitseisen voor hergebruik van water voor landbouwirrigatie en het aanvullen van watervoerende lagen. Wetenschappelijk beleidsverslag van het JRC.

(8)  95e percentiel van de gemeten concentraties.

(9)  90e percentiel van de gemeten concentraties.

(10)  JRC, 2019. Water quality in Europe: effects of the Urban Wastewater Treatment Directive (waterkwaliteit in Europa: effecten van de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater). Wetenschappelijk beleidsverslag van het JRC.

(11)  Geselecteerd uit de 45 prioritaire stoffen die zijn vastgesteld in de richtlijn milieukwaliteitsnormen die bestrijdingsmiddelen en huishoudchemicaliën en industriële chemische stoffen omvat.

(12)  Landoppervlaktewateren omvatten rivieren en meren en de bijbehorende kunstmatige of sterk veranderde waterlichamen.

(13)  Voor de groep prioritaire stoffen die onder de polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) vallen (nr. 28), is de vermelde biota-MKN en de overeenkomstige JG-MKN voor water de concentratie van benzo-a-pyreen; beide milieukwaliteitsnormen (MKN) zijn op de toxiciteit van benzo-a-pyreen gebaseerd. Benzo-a-pyreen kan beschouwd worden als een marker voor andere PAK en derhalve dient voor de vergelijking met biota-MKN en de overeenkomstige JG-MKN in water alleen benzo-a-pyreen te worden gemonitord.

---

BIJLAGE 3

Voorbeelden van risicobeoordelingsmethoden

Gezondheids- en milieurisico’s kunnen worden beoordeeld aan de hand van verschillende benaderingen met een uiteenlopende mate van complexiteit en gegevensvereisten, afhankelijk van het specifieke waterhergebruiksysteem. Ter illustratie bevat deze bijlage een aantal kwalitatieve en semikwantitatieve risicobeoordelingsmethoden en -instrumenten die zijn gekozen uit de in gepubliceerde praktijken en normen voorgestelde methoden en instrumenten: ISO 20426 (2018) (1), het WHO-handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning (2016) (2), ISO 16075-1 en 2 (2020) (3), en de Australische richtsnoeren (2006) (4).

Goede praktijken en voorbeelden van waterhergebruiksystemen die in verschillende lidstaten worden toegepast zijn ook beschikbaar in het technisch verslag van het JRC (5).

Beoordeling van de gezondheidsrisico’s

In een kwalitatieve of semikwantitatieve risicobeoordeling vloeit het risiconiveau voor elk geïdentificeerd gevaar voort uit een gecombineerde evaluatie van de waarschijnlijkheid dat een incident zich voordoet en de omvang van de gevolgen of ernst ervan, zoals in de volgende uitdrukking:

Risiconiveau = waarschijnlijkheid x gevolg (of ernst)

De waarschijnlijkheid wijst op de kans dat zich, binnen een bepaald tijdsbestek, een gevaarlijk incident met mogelijk schadelijke effecten voordoet. De waarschijnlijkheid van een incident kan worden geëvalueerd aan de hand van beschikbare historische gegevens of door menselijke fouten te beoordelen met gebruikmaking van fouten- of gebeurtenissenbomen. In een waterhergebruiksysteem kan een dergelijke waarschijnlijkheid voortvloeien uit een combinatie van de waarschijnlijkheid van menselijke blootstelling (bv. door inslikken) aan het teruggewonnen water dat een gevaarlijk element (bv. E. coli) bevat en de waarschijnlijkheid dat het gevaar in teruggewonnen water aanwezig is (bv. als gevolg van een gevaarlijk incident zoals het onopzettelijk vrijkomen).

Het gevolg of de ernst wijst op een potentieel schadelijk gezondheidseffect als gevolg van blootstelling aan een gevaar. De gevolgen kunnen worden bepaald door middel van een kwalitatieve evaluatie op basis van een beschrijvende weergave van de resultaten of door gebruik te maken van andere instrumenten (bv. beslisbomen), waarbij rekening wordt gehouden met gevaren en gevaarlijke incidenten.

Bij een kwalitatieve en semikwantitatieve risicobeoordeling worden gevaren/gevaarlijke incidenten en de toewijzing van de waarschijnlijkheid en de gevolgen ervan gebaseerd op het oordeel en de ervaringen van het team dat de risicobeoordeling uitvoert. Het risiconiveau kan worden uitgedrukt als zeer laag, laag, matig, hoog of zeer hoog door de mate van waarschijnlijkheid te combineren met de gevolgen (tabel 3.1).

Tabel 3.1

Voorbeeldmatrix voor kwalitatieve risicobeoordeling (bron: Tabel 4 ISO 20426: 2018)

| WAARSCHIJNLIJKHEID | GEVOLGEN |
| --- | --- |
| 1 — Onbeduidend | 2 — Gering | 3 — Matig | 4 — Groot | 5 — Catastrofaal |
| A — Zeldzaam | Zeer laag | Zeer laag | Laag | Laag | Matig |
| B — Onwaarschijnlijk | Zeer laag | Laag | Laag | Matig | Hoog |
| C — Mogelijk | Laag | Laag | Matig | Hoog | Hoog |
| D — Waarschijnlijk | Laag | Matig | Hoog | Hoog | Zeer hoog |
| E — Bijna zeker | Matig | Hoog | Hoog | Zeer hoog | Zeer hoog |

WAARSCHIJNLIJKHEID

GEVOLGEN

1 — Onbeduidend

2 — Gering

3 — Matig

4 — Groot

5 — Catastrofaal

A — Zeldzaam

Zeer laag

Zeer laag

Laag

Laag

Matig

B — Onwaarschijnlijk

Zeer laag

Laag

Laag

Matig

Hoog

C — Mogelijk

Laag

Laag

Matig

Hoog

Hoog

D — Waarschijnlijk

Laag

Matig

Hoog

Hoog

Zeer hoog

E — Bijna zeker

Matig

Hoog

Hoog

Zeer hoog

Zeer hoog

Een alternatieve risicomatrix, die wordt voorgesteld in het WHO-handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning (2016), is gebaseerd op een semikwantitatieve methode waarvoor een grondiger aanpak is vereist (bv. door formules te gebruiken) om voor elk geïdentificeerd gevaar of elke gevaarlijk incident een specifieke numerieke waarde voor de waarschijnlijkheid en ernst toe te kennen en zo tot een risiconiveau of -score te komen (tabel 3.2).

Tabel 3.2

Semikwantitatieve risicobeoordelingsmatrix (bron: instrument 3.4 van het WHO-handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning, 2016)

| WAARSCHIJNLIJKHEID | ERNST |
| --- | --- |
| 1 — Onbeduidend | 2 — Gering | 4 — Matig | 8 — Groot | 16 — Catastrofaal |
| Zeldzaam (zeer onwaarschijnlijk) — 1 | 1 | 2 | 4 | 8 | 16 |
| Onwaarschijnlijk — 2 | 2 | 4 | 8 | 16 | 32 |
| Mogelijk — 3 | 3 | 6 | 12 | 24 | 48 |
| Waarschijnlijk — 4 | 4 | 8 | 16 | 32 | 64 |
| Bijna zeker — 5 | 5 | 10 | 20 | 40 | 80 |
| Risicoscore R = L x S | < 6 | 7 -12 | 13 -32 | > 32 |
| Risiconiveau | Laag risico | Middelgroot risico | Hoog risico | Zeer hoog risico |

WAARSCHIJNLIJKHEID

ERNST

1 — Onbeduidend

2 — Gering

4 — Matig

8 — Groot

16 — Catastrofaal

Zeldzaam (zeer onwaarschijnlijk) — 1

1

2

4

8

16

Onwaarschijnlijk — 2

2

4

8

16

32

Mogelijk — 3

3

6

12

24

48

Waarschijnlijk — 4

4

8

16

32

64

Bijna zeker — 5

5

10

20

40

80

Risicoscore R = L x S

< 6

7 -12

13 -32

> 32

Risiconiveau

Laag risico

Middelgroot risico

Hoog risico

Zeer hoog risico

Bij een semikwantitatieve benadering moet de mate van waarschijnlijkheid/aannemelijkheid worden vastgesteld op basis van gevaren of gevaarlijke incidenten en de gevolgen/mate van ernst, waarbij bijvoorbeeld rekening moet worden gehouden met overschrijdingen van beschermingsdrempels van gevaarlijke stoffen in teruggewonnen water en de omvang van de daarmee verband houdende gezondheidsresultaten. Deze definities moeten worden ontwikkeld op basis van het specifieke waterhergebruiksysteem en de lokale context, waarbij altijd rekening moet worden gehouden met het beginsel van bescherming van de volksgezondheid en alle toepasselijke regelgevende gevolgen. De tabellen 3.3 en 3.4 bevatten enkele definities uit ISO 20426 (2018) en het WHO-handboek inzake sanitaire veiligheidsplanning (2016).

Tabel 3.3

Voorgestelde beoordeling van de gevolgen of ernst van het effect (tabel 2 van ISO 20426:2018; en instrument 3.3 van WHO, 2016)

| GEVOLGEN (OF ERNST) |
| --- |
| Niveau — Descriptor | Voorbeeldbeschrijving |
| 1 — ONBEDUIDEND | Gevaar of gevaarlijk incident dat geen of te verwaarlozen gezondheidseffecten (6) heeft in vergelijking met de achtergrondniveaus. |
| 2 — GERING | Gevaar of gevaarlijk incident dat tot geringe gezondheidseffecten (7) kan leiden. |
| 3 — MATIG | Gevaar of gevaarlijk incident dat tot zelfbeperkende gezondheidseffecten of een minder ernstige ziekte (8) kan leiden. |
| 4 — GROOT | Gevaar of gevaarlijk incident dat tot ziekte of letsel (9) kan leiden; en/of aanleiding kan geven tot juridische klachten of bezorgdheid. |
| 5 — CATASTROFAAL | Gevaar of gevaarlijk incident dat kan leiden tot ernstige ziekte of ernstig letsel (10), of zelfs tot het verlies van mensenlevens; en/of aanleiding zal geven tot een grootschalig onderzoek door de regelgevende instantie waarbij vervolging waarschijnlijk is. |

GEVOLGEN (OF ERNST)

Niveau — Descriptor

Voorbeeldbeschrijving

1 — ONBEDUIDEND

Gevaar of gevaarlijk incident dat geen of te verwaarlozen gezondheidseffecten (6) heeft in vergelijking met de achtergrondniveaus.

2 — GERING

Gevaar of gevaarlijk incident dat tot geringe gezondheidseffecten (7) kan leiden.

3 — MATIG

Gevaar of gevaarlijk incident dat tot zelfbeperkende gezondheidseffecten of een minder ernstige ziekte (8) kan leiden.

4 — GROOT

Gevaar of gevaarlijk incident dat tot ziekte of letsel (9) kan leiden; en/of aanleiding kan geven tot juridische klachten of bezorgdheid.

5 — CATASTROFAAL

Gevaar of gevaarlijk incident dat kan leiden tot ernstige ziekte of ernstig letsel (10), of zelfs tot het verlies van mensenlevens; en/of aanleiding zal geven tot een grootschalig onderzoek door de regelgevende instantie waarbij vervolging waarschijnlijk is.

Tabel 3.4

Voorgestelde beoordeling van de waarschijnlijkheid dat zich blootstellingsincidenten voordoen (tabel 3 van ISO 20426:2018, en instrument 3.3 van WHO, 2016)

| WAARSCHIJNLIJKHEID |
| --- |
| Niveau — Descriptor | Voorbeeldbeschrijving |
| A — ZELDZAAM | Is in het verleden niet gebeurd en het is zeer onwaarschijnlijk dat dit binnen een redelijke termijn zal gebeuren (11). |
| B — ONWAARSCHIJNLIJK | Is in het verleden niet gebeurd, maar kan zich onder uitzonderlijke omstandigheden binnen een redelijke termijn voordoen. |
| C — MOGELIJK | Kan in het verleden zijn gebeurd en/of kan zich onder normale omstandigheden binnen de redelijke termijn voordoen. |
| D — WAARSCHIJNLIJK | Is in het verleden waargenomen en/of zal kan zich onder normale omstandigheden waarschijnlijk binnen een redelijke termijn voordoen. |
| E — VRIJWEL ZEKER | Is in het verleden vaak waargenomen en/of zal zich in de meeste omstandigheden binnen een redelijke termijn vrijwel zeker voordoen. |

WAARSCHIJNLIJKHEID

Niveau — Descriptor

Voorbeeldbeschrijving

A — ZELDZAAM

Is in het verleden niet gebeurd en het is zeer onwaarschijnlijk dat dit binnen een redelijke termijn zal gebeuren (11).

B — ONWAARSCHIJNLIJK

Is in het verleden niet gebeurd, maar kan zich onder uitzonderlijke omstandigheden binnen een redelijke termijn voordoen.

C — MOGELIJK

Kan in het verleden zijn gebeurd en/of kan zich onder normale omstandigheden binnen de redelijke termijn voordoen.

D — WAARSCHIJNLIJK

Is in het verleden waargenomen en/of zal kan zich onder normale omstandigheden waarschijnlijk binnen een redelijke termijn voordoen.

E — VRIJWEL ZEKER

Is in het verleden vaak waargenomen en/of zal zich in de meeste omstandigheden binnen een redelijke termijn vrijwel zeker voordoen.

De prioriteiten voor risicobeheer en eventuele preventiemaatregelen die het risico of de risico’s zullen verminderen, zullen worden bepaald op basis van de vastgestelde risiconiveaus in verband met gevaren/gevaarlijke incidenten per blootstellingsroute en receptor. Als het risiconiveau bijvoorbeeld middelgroot of hoger is, moet een preventiemaatregel het risiconiveau verlagen. In het kader van deze evaluatie kunnen reeds bestaande preventiemaatregelen worden beoordeeld en aanvullende maatregelen/acties worden vastgesteld voor die gevaren waarvoor geen of geen doeltreffende maatregelen bestaan. Indien het risico met een preventiemaatregel voldoende kan worden beheerst, kan het nodig zijn monitoring- en andere operationele controlemethoden te ontwikkelen om de functionaliteit ervan te waarborgen. De aanpak aan de hand van meervoudige barrières, met meerdere preventiemaatregelen en barrières, zorgt voor betrouwbaarder risicobeheer dan een enkele maatregel of barrière. De geselecteerde preventiemaatregelen en barrières moeten vervolgens opnieuw worden beoordeeld om na te gaan of de risiconiveaus zijn gedaald, zoals in het voorbeeld in tabel 3.5.

Tabel 3.5

Voorbeeld van risicobeoordeling en -beheer voor mogelijk contact met pathogene bacteriën in teruggewonnen water en het eindgebruikpunt, ontleend aan tabel 5 van ISO 20426:2018

| Gevaar | Bron van afvalwater | Beoogd eindgebruik | Gevaarlijk incident | Maximaal risico | Preventiemaatregel | Restrisico |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Gevolg | Waarschijnlijkheid | Risico | Gevolg | Waarschijnlijkheid | Risico |
| Pathogene bacteriën (bv. E. coli) | Stedelijk afvalwater | Agrarisch gebruik | Infectie door contact met of opname van teruggewonnen water (bv. tijdens irrigatiepraktijken) | Groot | Waarschijnlijk | Hoog (op basis van tabel 3.1) | Controle aan de bron | Groot (12) | Zeldzaam (13) | Laag |
| Controle op de behandeling (bv. desinfectie) |
| Controle op het eindgebruik (bv. gebruik van barrières en persoonlijke beschermingsmiddelen) |
| NB Voorbeelden van preventiemaatregelen en barrières zijn opgenomen in bijlage 4. |

Gevaar

Bron van afvalwater

Beoogd eindgebruik

Gevaarlijk incident

Maximaal risico

Preventiemaatregel

Restrisico

Gevolg

Waarschijnlijkheid

Risico

Gevolg

Waarschijnlijkheid

Risico

Pathogene bacteriën (bv. E. coli)

Stedelijk afvalwater

Agrarisch gebruik

Infectie door contact met of opname van teruggewonnen water (bv. tijdens irrigatiepraktijken)

Groot

Waarschijnlijk

Hoog (op basis van tabel 3.1)

Controle aan de bron

Groot (12)

Zeldzaam (13)

Laag

Controle op de behandeling (bv. desinfectie)

Controle op het eindgebruik (bv. gebruik van barrières en persoonlijke beschermingsmiddelen)

NB Voorbeelden van preventiemaatregelen en barrières zijn opgenomen in bijlage 4.

Beoordeling van de milieurisico’s voor zoetwatervoorraden

Terwijl de beoordeling van gezondheidsrisico’s is gericht op menselijke receptoren, wordt met de milieurisicobeoordeling gekeken naar de eventuele belasting van milieucompartimenten die mogelijk worden beïnvloed door het gebruik van teruggewonnen water voor landbouwirrigatie. Dit vereist een gedetailleerde karakterisering van de lokale geohydrogeologische omstandigheden waarin het waterhergebruiksysteem zich bevindt. Hiervoor kan de verzameling ruimtelijke gegevens van WISE Eionet (14) worden geraadpleegd, met informatie over Europese stroomgebiedsdistricten, subeenheden van stroomgebiedsdistricten, oppervlaktewaterlichamen, grondwaterlichamen en monitoringlocaties. De hier voorgestelde procedure, die is ontwikkeld in overeenstemming met punt 6.3 van ISO 16075-1 (2020) en punt 4.2 van de Australische richtsnoeren (2006), heeft tot doel deskundigen op het gebied van water te helpen bij het beoordelen van het effect van gevaren in teruggewonnen water op zoetwaterbronnen (oppervlaktewater en grondwater).

Stap 1 — Screening van gevaren

Gevaren in teruggewonnen water vergelijken met bekende waarden uit verordeningen, richtlijnen, normen en richtsnoeren, afhankelijk van het mogelijk getroffen milieucompartiment (zie figuur 3 van deze mededeling). Het kan hierbij gaan om maximaal toelaatbare concentraties of milieukwaliteitsnormen (MKN) voor gereglementeerde verontreinigingen in de mogelijk blootgestelde milieucompartimenten waarvan de naleving in de meeste gevallen de bescherming van blootgestelde omgevingen zal waarborgen. Er kan worden uitgegaan van een worstcasescenario waarbij het 95e percentiel of de maximaal geregistreerde concentratie wordt vergeleken met de laagste richtwaarde (bv. milieukwaliteitsnorm). Ook moeten gevaarlijke incidenten in verband met het vrijkomen van deze gevaren worden geïdentificeerd (bv. lekken uit pijpleidingen of distributiesystemen voor teruggewonnen water).

Stap 2 — Waarschijnlijkheid dat stoffen de milieureceptor bereiken

De waarschijnlijkheid kan worden geschat door na te gaan of de gevaren de milieureceptor kunnen bereiken en door rekening te houden met eventuele bestaande preventiemaatregelen en barrières. Voor grondwater en oppervlaktewater hangt de waarschijnlijkheid af van de hydrogeologische omstandigheden van het terrein (bv. de aanwezigheid van een watervoerende laag), de waarschijnlijkheid dat de stof doorsijpelt in de niet-verzadigde zone (bv. bodemtype en kenmerken van het gevaar) en het soort irrigatieomstandigheden (bv. landbouwpraktijken, behoeften van het gewas, bodemtype, waarschijnlijkheid dat teruggewonnen water uit afwateringssystemen overstroomt).

Stap 3 — Gevolg/ernst van de schade

De gevolgen of ernst van de schade zullen afhangen van de oorspronkelijke kwaliteitstoestand van het oppervlaktewater of grondwater. De ernstniveaus kunnen bepalen in welke mate de concentratie van het gevaar een schadelijk effect zal hebben op het milieucompartiment. De ernst van de schade zal bijvoorbeeld afhangen van de mate waarin een gevaar zou kunnen bijdragen tot een verslechtering van de toestand van het betrokken waterlichaam. De gevolgen zouden andere factoren kunnen omvatten, bijvoorbeeld de vraag of de waterbron wordt gebruikt voor de productie van drinkwater.

Stap 4 — Beoordeling van risiconiveaus

Wanneer alle gevaren en de waarschijnlijkheid en ernst ervan zijn vastgesteld (door een kwalitatief niveau of een numerieke waarde toe te kennen), kan een kwalitatieve of semikwantitatieve matrix worden gebruikt om de risiconiveaus te beoordelen, zoals voor de beoordeling van het gezondheidsrisico wordt voorgesteld (tabellen 3.1 en 3.2).

De waarschijnlijkheid dat een bepaalde stof in een waterlichaam terechtkomt, kan worden geschat aan de hand van de volgende instrumenten uit ISO 16075-1 (2020), waarmee de kwetsbaarheid van grondwater en oppervlaktewater voor respectievelijk infiltratie of afvloeiing van teruggewonnen water wordt beoordeeld. Met dit instrument worden oppervlaktewater en grondwater ingedeeld in vier gevoeligheidsgroepen, die zijn gebaseerd op hydrogeologische omstandigheden voor grondwater en op de aanwezigheid van een afwateringssysteem om afvloeiing naar oppervlaktewater te beheersen (tabel 3.6).

Tabel 3.6

Vaststelling van gevoeligheidsgroepen voor oppervlaktewater en grondwater (bron: punt 6.3.3 van en bijlage D bij ISO 16075-1:2020)

| Gevoeligheidsgroep | Oppervlaktewater | Grondwater |
| --- | --- | --- |
| Hoog (I) | Aanwezigheid van afvloeiing van oppervlaktewater tijdens irrigatie of aanwezigheid van oppervlakteaccumulatie, die waarschijnlijk bij regenval zal uitspoelen. | Aanwezigheid van een niet-ingesloten watervoerende laag onder het geïrrigeerde gebied met een kleigehalte (16) < 5 % in de bovenste 2 m grond.
  Aanwezigheid van een watervoerende laag op een diepte van minder dan 5 m. |
| Gemiddeld (II) | Ontwerp en werking van het irrigatiesysteem voorkomt afvloeiing van oppervlaktewater.
  Aanwezigheid van een ondiep ondergronds afwateringssysteem (op een diepte van 80 cm of minder). | Aanwezigheid van een watervoerende laag op een diepte van meer dan 5 m van het oppervlak met een kleigehalte van 15 tot 40 % in de bovenste 2 m grond. |
| Laag (III) | Ontwerp en werking van het irrigatiesysteem voorkomt afvloeiing van oppervlaktewater.
  Aanwezigheid van een diep gelegen afwateringssysteem (dieper dan 80 cm). | Aanwezigheid van een watervoerende laag op een diepte van meer dan 5 m met een kleigehalte van > 40 % in de bovenste 2 m grond. |
| Nul (IV) | Ontwerp en werking van het irrigatiesysteem voorkomt afvloeiing van oppervlaktewater.
  Het irrigatiesysteem omvat geen afwatering (15). | Geen watervoerende laag onder het geïrrigeerde gebied en geen hydrogeologische continuïteit die het water waarschijnlijk zal overbrengen naar een nabijgelegen watervoerende laag (17). |

Gevoeligheidsgroep

Oppervlaktewater

Grondwater

Hoog (I)

Aanwezigheid van afvloeiing van oppervlaktewater tijdens irrigatie of aanwezigheid van oppervlakteaccumulatie, die waarschijnlijk bij regenval zal uitspoelen.

Aanwezigheid van een niet-ingesloten watervoerende laag onder het geïrrigeerde gebied met een kleigehalte (16) < 5 % in de bovenste 2 m grond.

Aanwezigheid van een watervoerende laag op een diepte van minder dan 5 m.

Gemiddeld (II)

Ontwerp en werking van het irrigatiesysteem voorkomt afvloeiing van oppervlaktewater.

Aanwezigheid van een ondiep ondergronds afwateringssysteem (op een diepte van 80 cm of minder).

Aanwezigheid van een watervoerende laag op een diepte van meer dan 5 m van het oppervlak met een kleigehalte van 15 tot 40 % in de bovenste 2 m grond.

Laag (III)

Ontwerp en werking van het irrigatiesysteem voorkomt afvloeiing van oppervlaktewater.

Aanwezigheid van een diep gelegen afwateringssysteem (dieper dan 80 cm).

Aanwezigheid van een watervoerende laag op een diepte van meer dan 5 m met een kleigehalte van > 40 % in de bovenste 2 m grond.

Nul (IV)

Ontwerp en werking van het irrigatiesysteem voorkomt afvloeiing van oppervlaktewater.

Het irrigatiesysteem omvat geen afwatering (15).

Geen watervoerende laag onder het geïrrigeerde gebied en geen hydrogeologische continuïteit die het water waarschijnlijk zal overbrengen naar een nabijgelegen watervoerende laag (17).

De combinatie van de gevoeligheidsgroepen voor grondwater en oppervlaktewater met de mate van respectievelijk infiltratie in grondwater of afvloeiing van oppervlaktewater kan wijzen op een mate van kwetsbaarheid van het waterlichaam (tabel 3.7).

Tabel 3.7

Voorbeeld van de mate van kwetsbaarheid (18) van grondwater en oppervlaktewater (bron: Tabel D.1 ISO 16075-1:2020)

| INFILTRATIEGRAAD | Geen infiltratie in het grondwater | Geringe infiltratie in het grondwater | Gemiddelde infiltratie in het grondwater | Hoge infiltratie in het grondwater |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I | II | III | IV |
| Gevoeligheid voor grondwater | Ondiepe watervoerende laag of geen beschermende kleilaag | I | 1 | 2 | 3 | 3 |
| Diep gelegen watervoerende laag met beschermende kleilaag | II | 1 | 2 | 2 | 3 |
| Diep gelegen watervoerende laag met aanzienlijk beschermende kleilaag | III | 1 | 1 | 2 | 2 |
| Geen watervoerende laag met hydrologische continuïteit naar het gebied | IV | 1 | 1 | 2 | 2 |
| Gevoeligheid voor oppervlaktewater | 3 | 3 | 2 | 1 |
| IV | III | II | I |
| Hoge afvloeiing van oppervlaktewater | Gemiddelde afvloeiing van oppervlaktewater | Geringe afvloeiing van oppervlaktewater | Geen afvloeiing van oppervlaktewater |
| AFVLOEIING VAN OPPERVLAKTEWATER |

INFILTRATIEGRAAD

Geen infiltratie in het grondwater

Geringe infiltratie in het grondwater

Gemiddelde infiltratie in het grondwater

Hoge infiltratie in het grondwater

I

II

III

IV

Gevoeligheid voor grondwater

Ondiepe watervoerende laag of geen beschermende kleilaag

I

1

2

3

3

Diep gelegen watervoerende laag met beschermende kleilaag

II

1

2

2

3

Diep gelegen watervoerende laag met aanzienlijk beschermende kleilaag

III

1

1

2

2

Geen watervoerende laag met hydrologische continuïteit naar het gebied

IV

1

1

2

2

Gevoeligheid voor oppervlaktewater

3

3

2

1

IV

III

II

I

Hoge afvloeiing van oppervlaktewater

Gemiddelde afvloeiing van oppervlaktewater

Geringe afvloeiing van oppervlaktewater

Geen afvloeiing van oppervlaktewater

AFVLOEIING VAN OPPERVLAKTEWATER

---

(1)  ISO 20426: 2018. Guidelines for health risk assessment and management for non-potable water reuse.

(2)  WHO, 2016. Sanitation safety planning: manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta.

(3)  ISO 16075-1:2020 Guidelines for treated wastewater use for irrigation projects — Part 1: The basis of a reuse project for irrigation; ISO 16075-2:2020 Guidelines for treated wastewater use for irrigation projects — Part 2: Development of the project (richtsnoeren voor gebruik van gezuiverd afvalwater in irrigatieprojecten — Deel 2: Ontwikkeling van het project).

(4)  NRMMC-EPHC-AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). National Water Quality Management Strategy.

(5)  R. Maffettone en B. M. Gawlik (2022), Technical Guidance: Water Reuse Risk Management for Agricultural Irrigation Schemes in Europe, Europese Commissie, Luxemburg, JRC 129596, 81 blz.

(6)  Geen of te verwaarlozen gezondheidseffect: geen waargenomen gezondheidseffect.

(7)  Gering gezondheidseffect: bv. tijdelijke symptomen zoals irritatie, misselijkheid en hoofdpijn.

(8)  Zelfbeperkende gezondheidseffecten of een minder ernstige ziekte: bv. acute diarree, braken, infectie van de bovenste luchtwegen, minder ernstig letsel.

(9)  Ziekte of letsel: bv. malaria, schistosomiase, door voedsel veroorzaakte infectie met zuigwormen, chronische diarree, chronische ademhalingsproblemen, zenuwstoringen, botbreuken.

(10)  Ernstige ziekte of ernstig letsel: bv. ernstige vergiftiging, verlies van ledematen, ernstige brandwonden, verdrinking.

(11)  Redelijke termijn hangt af van het risiconiveau en de lokale jurisdictie.

(12)  Het gevolg (de ernst) hangt af van het schadelijke gezondheidseffect van de blootstelling van de receptor aan de pathogene bacteriën en verandert niet door toepassing van een preventiemaatregel.

(13)  Het gebruik van preventiemaatregelen (bv. desinfectiebehandeling, het gebruik van barrières en persoonlijke beschermingsmiddelen) vermindert de waarschijnlijkheid dat de receptor aan het gevaar wordt blootgesteld.

(14)  Beschikbaar op: https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/wise-eionet-spatial-3

(15)  De doorgang in het ondergrondse gedeelte zorgt voor filtratie van verontreinigingen. Het bestaan van een doeltreffende afwatering van het land vermindert het watergehalte van de bodem, maar zou kunnen leiden tot een toename van de belasting van de oppervlaktewatersystemen.

(16)  Het kleigehalte kan worden bepaald door middel van zeefanalyse.

(17)  Deze groep moet alleen worden geselecteerd wanneer een grondige hydrogeologische analyse is uitgevoerd. Indien de geologische en hydrogeologische kenmerken van de ondergrond niet geheel bekend zijn, moet er voor het gebied vanuit worden gegaan dat zich een watervoerende laag onder het geïrrigeerde gebied bevindt.

(18)  De term kwetsbaarheid wordt vervangen door de oorspronkelijke term risico in tabel C1 van ISO 16075-1 (2020), dit om verkeerde interpretatie met de in deze mededeling gebruikte term risiconiveaus te voorkomen om de combinatie van waarschijnlijkheid met de ernst van de schade aan te geven overeenkomstig tabel 3.1 en tabel 3.2.

---

BIJLAGE 4

Preventiemaatregelen en barrières — illustratieve voorbeelden

Deze bijlage bevat voorbeelden van preventiemaatregelen en barrières die in een waterhergebruiksysteem kunnen worden gebruikt, overeenkomstig de artikelen 5 en 6 van en bijlage I, deel 2, bij de verordening. De voorbeelden dienen ter illustratie van het soort analyse dat nodig is om, afhankelijk van het type gewassen en de waterkwaliteitsklasse, het type en het aantal preventiemaatregelen en barrières vast te stellen op basis van internationale normen en praktijken. Er moet worden opgemerkt dat de analyse per geval moet worden uitgevoerd, rekening houdend met de specifieke context. Derhalve moet er niet vanuit worden gegaan dat de hieronder gegeven voorbeelden automatisch op alle gevallen en in alle mogelijke omstandigheden van toepassing zijn.

De voorbeelden zijn ontwikkeld op basis van de eisen van de verordening en op basis van bestaande internationale normen en praktijken: Australische richtsnoeren (2006), WHO-richtsnoeren (2006) en ISO 16075-2:2020. Tabel 4.1 bevat een lijst van preventiemaatregelen die in verschillende onderdelen van een waterhergebruiksysteem kunnen worden overwogen.

Tabel 4.1

Voorbeelden van preventiemaatregelen voor een waterhergebruiksysteem (niet-uitputtende lijst). Bronnen: Bijlage II, punt 7, bij de verordening, tekstvak 2.6 en aanhangsel 3 van de Australische richtsnoeren (2006)
   (2)
  , WHO-richtsnoeren (2006)
   (3)

| Soort preventiemaatregel | Voorbeelden | Opmerking |
| --- | --- | --- |
| Bescherming van stedelijke afvalwaterbronnen | — | voorkomen of beheren van industriële lozingen in stedelijk afvalwater door ervoor te zorgen dat aan alle eisen uit hoofde van de toepasselijke lokale en EU-wetgeving wordt voldaan |

Soort preventiemaatregel

Voorbeelden

Opmerking

Bescherming van stedelijke afvalwaterbronnen

—

voorkomen of beheren van industriële lozingen in stedelijk afvalwater door ervoor te zorgen dat aan alle eisen uit hoofde van de toepasselijke lokale en EU-wetgeving wordt voldaan

| — | beschermen van overtollig regenwater tegen dierlijk en menselijk afval |
| --- | --- |

—

beschermen van overtollig regenwater tegen dierlijk en menselijk afval

| — | controleren van het type water dat in het rioolstelsel wordt geloosd (bv. vaststelling van grenswaarden) |
| --- | --- |

—

controleren van het type water dat in het rioolstelsel wordt geloosd (bv. vaststelling van grenswaarden)

-

Aanvullende behandeling van afvalwater van stedelijke waterzuiveringsinstallaties

| — | zuiveringsprocessen om microbiologische en chemische verontreinigende stoffen in het afvalwater te verminderen (bv. aanvullende maatregelen voor desinfectie of verwijdering van verontreinigende stoffen) |
| --- | --- |

—

zuiveringsprocessen om microbiologische en chemische verontreinigende stoffen in het afvalwater te verminderen (bv. aanvullende maatregelen voor desinfectie of verwijdering van verontreinigende stoffen)

-

Bescherming en onderhoud van het opslagsysteem voor teruggewonnen water

| — | gebruik van bufferzones |
| --- | --- |

—

gebruik van bufferzones

| — | vermijden van algengroei door licht tot een minimum te beperken (bv. door het opslagsysteem af te dekken) |
| --- | --- |

—

vermijden van algengroei door licht tot een minimum te beperken (bv. door het opslagsysteem af te dekken)

| — | onderhoud van de afwatering en locaties (bv. bodembedekking, nutriëntenbalans) |
| --- | --- |

—

onderhoud van de afwatering en locaties (bv. bodembedekking, nutriëntenbalans)

| — | voorkomen van terugstroming en controleren van kruisverbindingen op aangesloten leidingen |
| --- | --- |

—

voorkomen van terugstroming en controleren van kruisverbindingen op aangesloten leidingen

| — | chemische behandeling om verstopping of bacteriële hergroei te voorkomen |
| --- | --- |

—

chemische behandeling om verstopping of bacteriële hergroei te voorkomen

Zie ISO 20419:2018 (1) voor meer voorbeelden

Controle en onderhoud van distributiesystemen en leidingen

| — | vaststellen van praktijkvoorschriften voor leidingen voor teruggewonnen water (bv. kleurencodering) |
| --- | --- |

—

vaststellen van praktijkvoorschriften voor leidingen voor teruggewonnen water (bv. kleurencodering)

| — | vermijden dat drinkwaterleidingen worden aangesloten op leidingen voor teruggewonnen water (bv. installatie van luchtspleetvoorzieningen of voorzieningen ter voorkoming van terugstroming) |
| --- | --- |

—

vermijden dat drinkwaterleidingen worden aangesloten op leidingen voor teruggewonnen water (bv. installatie van luchtspleetvoorzieningen of voorzieningen ter voorkoming van terugstroming)

Zie ISO 20419:2018 voor meer voorbeelden

Specifieke eisen voor irrigatiesystemen (bv. druppel- of ondergrondse systemen, beregening, druppelsgewijze micro-irrigatie) en akkers

| — | vaststelling van minimale veiligheidsafstanden om blootstelling van mens en milieu te verminderen (bv. tot oppervlaktewater, met inbegrip van drinkplaatsen voor vee, of tot activiteiten als aquacultuur, viskweek, schaaldieraquacultuur, alsmede tot zwemwater en overig recreatiewater) |
| --- | --- |

—

vaststelling van minimale veiligheidsafstanden om blootstelling van mens en milieu te verminderen (bv. tot oppervlaktewater, met inbegrip van drinkplaatsen voor vee, of tot activiteiten als aquacultuur, viskweek, schaaldieraquacultuur, alsmede tot zwemwater en overig recreatiewater)

| — | controleren van de hellingshoek, waterverzadiging en karstgebieden |
| --- | --- |

—

controleren van de hellingshoek, waterverzadiging en karstgebieden

| — | controleren of de druppelaars in druppelirrigatiesystemen niet verstopt zijn geraakt |
| --- | --- |

—

controleren of de druppelaars in druppelirrigatiesystemen niet verstopt zijn geraakt

| — | controleren van de watertoevoer om de effecten op de ontvangende omgevingen, met inbegrip van bodem, grondwater en oppervlaktewater, tot een minimum te beperken (bv. vochtsensoren in de bodem, bepaling van de water- en de nutriëntenbalans, mechanismen om de effecten van het zoutgehalte en het natriumgehalte te verminderen) |
| --- | --- |

—

controleren van de watertoevoer om de effecten op de ontvangende omgevingen, met inbegrip van bodem, grondwater en oppervlaktewater, tot een minimum te beperken (bv. vochtsensoren in de bodem, bepaling van de water- en de nutriëntenbalans, mechanismen om de effecten van het zoutgehalte en het natriumgehalte te verminderen)

| — | controleren van het tijdstip van toepassing (bv. irrigatie beperken tot alleen ’s nachts) |
| --- | --- |

—

controleren van het tijdstip van toepassing (bv. irrigatie beperken tot alleen ’s nachts)

| — | controleren van hydraulische aanvoer- en afwateringsbuizen |
| --- | --- |

—

controleren van hydraulische aanvoer- en afwateringsbuizen

| — | specifieke eisen voor besproeiing (bv. maximale windsnelheid, afstand tussen sproeier en kwetsbare gebieden; systemen installeren om de productie van aerosolen in beregenings- en druppelirrigatiesystemen tot een minimum te beperken) |
| --- | --- |

—

specifieke eisen voor besproeiing (bv. maximale windsnelheid, afstand tussen sproeier en kwetsbare gebieden; systemen installeren om de productie van aerosolen in beregenings- en druppelirrigatiesystemen tot een minimum te beperken)

-

Specifieke eisen voor de irrigatie van gewassen

| — | gebruik van extra barrières* |
| --- | --- |

—

gebruik van extra barrières*

- Zie tabel 4.2 van deze bijlage en tabel 1 van bijlage II bij de verordening.

Controle van de toegang tot en het gebruik van borden

| — | gebruik van omheiningen (bv. eenvoudige relingen, plaatgaas, afhankelijk van de kwaliteit van het teruggewonnen water) |
| --- | --- |

—

gebruik van omheiningen (bv. eenvoudige relingen, plaatgaas, afhankelijk van de kwaliteit van het teruggewonnen water)

| — | gebruik van borden om aan te geven dat water niet geschikt is om te drinken (bv. teruggewonnen water — niet drinken) of borden met andere waarschuwingen (bv. hier wordt teruggewonnen water gebruikt — niet betreden tijdens irrigatiewerkzaamheden) |
| --- | --- |

—

gebruik van borden om aan te geven dat water niet geschikt is om te drinken (bv. teruggewonnen water — niet drinken) of borden met andere waarschuwingen (bv. hier wordt teruggewonnen water gebruikt — niet betreden tijdens irrigatiewerkzaamheden)

| — | toegangscontrole: toepassingsmethoden, watertoevoer en tijden |
| --- | --- |

—

toegangscontrole: toepassingsmethoden, watertoevoer en tijden

Bescherming van werknemers en landbouwers

| — | gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) |
| --- | --- |

—

gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)

| — | onderwijs en opleiding op het gebied van hygiëne (bv. regelmatig handen wassen) |
| --- | --- |

—

onderwijs en opleiding op het gebied van hygiëne (bv. regelmatig handen wassen)

| — | onderwijs en opleiding inzake het controleren van de apparatuur (bv. wat betreft het voorkomen van terugstroming en het controleren van kruisverbindingen, de correcte installatie van pijpleidingen en toestellen, het beheren van goede praktijken) |
| --- | --- |

—

onderwijs en opleiding inzake het controleren van de apparatuur (bv. wat betreft het voorkomen van terugstroming en het controleren van kruisverbindingen, de correcte installatie van pijpleidingen en toestellen, het beheren van goede praktijken)

Overeenkomstig bijlage I, deel 2, bij de verordening moet een specifieke gewascategorie worden geïrrigeerd met de overeenkomstige minimale waterkwaliteitsklassen die in tabel 1 zijn vermeld. Er kan een lagere waterkwaliteitsklasse worden gebruikt indien passende extra barrières worden gebruikt die ervoor zorgen dat aan de kwaliteitseisen van de klasse voor de betrokken gewascategorie wordt voldaan. Tabel 4.2 bevat voorbeelden van het combineren van kwaliteitsklassen van teruggewonnen water en erkende barrières voor de irrigatie van een specifieke klassecategorie overeenkomstig de aanbevelingen van ISO 16075-2 (2020).

Tabel 4.2

Voorbeelden voor de berekening van het aantal en de soorten barrières op basis van het type gewas en de vereiste kwaliteitsklassen van teruggewonnen water zoals voor tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening, rekening houdend met tabel 3 en tabel 2 van ISO 16075-2:2020 (in deze mededeling weergegeven als respectievelijk tabel 2 en tabel 3) en tabel A.1 van ISO 16075-2:2020. De barrières worden gekwalificeerd op voorwaarde dat goede praktijken worden toegepast

| Gewascategorie
  (tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening) (4) | Voorbeeldgewassen
  (tabel A.1 ISO 16075-2:2020) (5) | Kwaliteitsklasse teruggewonnen water
  (tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening)17 | Aantal vereiste barrières
  (tabel 3 ISO 16075-2:2020 (6) = tabel 2 van deze mededeling) | Mogelijke erkende barrières
  (tabel A.1 ISO 16075-2:2020 en tabel 2 ISO 16075-2:2020 (7) = tabel 3 van deze mededeling) | Aantal barrières (tabel 2 ISO 16075-2:2020 = tabel 3 van deze mededeling) | Opmerking |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alle rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water, en rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen | Rauw geconsumeerde bladgewassen die op het bodemoppervlak worden geteeld (bv. sla, spinazie, paksoi, kool, selderie).
  Rauw geconsumeerde voedingsgewassen die bovengronds groeien en waarvan het eetbare gedeelte zich < 25 cm boven het bodemoppervlak bevindt (bv. paprika, tomaat, komkommer, courgette, jonge bonen). | A | 0 | - | 0 | - |
| B | 1 | Zonwerende afdekfolie
  OF
  Aanvullende desinfectie op het veld (geringe mate) | 1 | - |
| C | 3 | Hoge mate van desinfectie +
  Zonwerende afdekfolie | 2+1 | - |
| Ondergrondse druppelirrigatie waarbij water niet door capillaire werking naar het bodemoppervlak omhoog beweegt +
  Zonwerende afdekfolie* | 3 (+1) | * Zonwerende afdekfolie is een extra barrière om contact door de capillaire werking van druppelirrigatie te voorkomen.
  - |
| D | * Verboden | - | - | * Overeenkomstig tabel 3 ISO 16075:2020 en opmerking 3 van tabel A.1: Afvalwater van middelmatige kwaliteit (D) mag niet worden gebruikt voor de irrigatie van groenten. |
| Voedingsgewassen die rauw kunnen worden geconsumeerd, die in de bodem groeien (bv. wortel, radijs, ui) | A | 0 | - | - | - |
| B | 1 | Geringe mate van desinfectie | 1 | - |
| C | 3 | Er lijkt geen combinatie van erkende barrières mogelijk te zijn | - | - |
| D | * Verboden | - | - | * Overeenkomstig tabel 3 ISO 16075:2020 en opmerking 3 van tabel A.1: Afvalwater van middelmatige kwaliteit (D) mag niet worden gebruikt voor de irrigatie van groenten. |
| Rauw geconsumeerde voedingsgewassen die bovengronds groeien en waarvan het eetbare gedeelte zich > 25 cm boven het bodemoppervlak bevindt*
  - met eetbare schil | A | 0 | - | - | - |
| B | 1 | Zonwerende afdekfolie
  OF
  Aanvullende desinfectie op het veld (geringe mate) | 1 | - |
| C | 3 | Geringe mate van desinfectie +
  Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond +
  Zonwerende afdekfolie | 1+1+1 | - |
| C | 3 | Hoge mate van desinfectie
  - Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond | 2+1 | - |
| Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte bovengronds wordt geproduceerd en niet rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water, verwerkte voedingsgewassen en “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee | Op de bodem geteelde voedingsgewassen die rauw kunnen worden gegeten nadat ze zijn geschild (bv. watermeloen, meloen, erwt) | A | 0 | - | - | - |
| B | 0 | - | - | Niet-eetbare schil (of schillen) telt (of tellen) als één barrière |
| C | 2 | Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond
  OF
  Besproeiing en microbesproeiing van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de waterstraal +
  — Zonwerende afdekfolie (bij druppelirrigatie, wanneer de folie de irrigatie scheidt van de groenten) | 1+1 | - |
| Geringe mate van desinfectie +
  Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond | 1+1 | - |
| Voedingsgewassen die bovengronds worden geteeld en waarvan het eetbare gedeelte zich < 25 cm boven het bodemoppervlak bevindt, en die gekookt of verwerkt worden gegeten (bv. aubergine, pompoen, slaboon, artisjok) | A | 0 | - | - | - |
| B | 0 | - | - | - |
| C | 2 | Geringe mate van desinfectie +
  Zonwerende afdekfolie | 1+1 | - |
| Ondergrondse druppelirrigatie waarbij water niet door capillaire werking naar het bodemoppervlak omhoog beweegt +
  Zonwerende afdekfolie voor extra bescherming) | 3+1 | - |
| Voedingsgewassen die gekookt worden gegeten en die in de bodem groeien (bv. aardappel) | B | 0 | - | - | - |
| C | 2 | Hoge mate van desinfectie | 2 | - |
| Bovengronds geteelde voedingsgewassen die na drogen en koken kunnen worden gegeten (witte bonen, linzen) | B | 0 | - | - | - |
| C | 2 | Hoge mate van desinfectie
  OF
  Langdurig drogen aan de lucht* | 2 | * Afhankelijk van de gewassen en de weersomstandigheden |
| Voedingsgewassen die bovengronds groeien, zoals > 50 cm of meer boven de grond met eetbare schil (boomgaard voor vruchten met eetbare schil: appels, pruim, peer, perzik, abrikoos, dadelpruim, kers, citrusvruchten, dadel; of boomgaard voor vruchten die worden gegeten nadat ze zijn geschild: mango, avocado, papaja, granaatappel)
  Boomgaard voor vruchten die worden gegeten nadat ze zijn verwerkt (bv. olijven) | B | 0 | - | - | De natuurlijke afstand van vruchten (hooggroeiende gewassen zoals 50 cm of meer boven de grond) tot het irrigatiesystemen voorkomt rechtstreeks contact met het eetbare gedeelte van het gewas. |
| C | 0 | - | - |
| D | 3 | Druppelirrigatie van hooggroeiende gewassen zoals 50 cm of meer boven de grond +
  Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie vóór de oogst* | 1 + 2 | * Beëindiging van de irrigatie eerder dan 24 uur vóór de oogst. |
| Boomgaard voor noten (bv. amandelen, pistachenoten) | C | 1 | In de zon gedroogde gewassen* | 2 | * Afhankelijk van de gewassen en de weersomstandigheden. |
| D | 3 | Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie vóór de oogst +
  In de zon gedroogde gewassen* | 1(2)*+2 | * Afhankelijk van de gewassen en de weersomstandigheden. |
| Voedergewassen voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee (bv. luzerne) | C | 1 | Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie* voordat dieren het veld betreden | 1 | * Beëindiging van de irrigatie ten minste 24 uur voordat dieren het veld betreden.
  Dieren mogen niet worden blootgesteld aan diervoeder dat is geïrrigeerd met teruggewonnen water tenzij er voldoende gegevens beschikbaar zijn die erop wijzen dat de risico’s voor een specifiek geval beheersbaar zijn.
  Diervoeder moet worden gedroogd of ingekuild alvorens het te verpakken. |
| D | 3 | Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie voordat dieren het veld betreden
  +
  Geringe mate van desinfectie | 2+1 | Grazende dieren moeten gedurende vijf dagen na de laatste irrigatie buiten het weiland worden gehouden.
  Dieren mogen niet worden blootgesteld aan diervoeder dat is geïrrigeerd met teruggewonnen water tenzij er voldoende gegevens beschikbaar zijn die erop wijzen dat de risico’s voor een specifiek geval beheersbaar zijn.
  Diervoeder moet worden gedroogd of ingekuild alvorens het te verpakken. |

Gewascategorie

(tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening) (4)

Voorbeeldgewassen

(tabel A.1 ISO 16075-2:2020) (5)

Kwaliteitsklasse teruggewonnen water

(tabel 1 van bijlage 1 bij de verordening)17

Aantal vereiste barrières

(tabel 3 ISO 16075-2:2020 (6) = tabel 2 van deze mededeling)

Mogelijke erkende barrières

(tabel A.1 ISO 16075-2:2020 en tabel 2 ISO 16075-2:2020 (7) = tabel 3 van deze mededeling)

Aantal barrières (tabel 2 ISO 16075-2:2020 = tabel 3 van deze mededeling)

Opmerking

Alle rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water, en rauw geconsumeerde wortel- en knolgewassen

Rauw geconsumeerde bladgewassen die op het bodemoppervlak worden geteeld (bv. sla, spinazie, paksoi, kool, selderie).

Rauw geconsumeerde voedingsgewassen die bovengronds groeien en waarvan het eetbare gedeelte zich < 25 cm boven het bodemoppervlak bevindt (bv. paprika, tomaat, komkommer, courgette, jonge bonen).

A

0

-

0

-

B

1

Zonwerende afdekfolie

OF

Aanvullende desinfectie op het veld (geringe mate)

1

-

C

3

Hoge mate van desinfectie +

Zonwerende afdekfolie

2+1

-

Ondergrondse druppelirrigatie waarbij water niet door capillaire werking naar het bodemoppervlak omhoog beweegt +

Zonwerende afdekfolie*

3 (+1)

- Zonwerende afdekfolie is een extra barrière om contact door de capillaire werking van druppelirrigatie te voorkomen.

-

D

- Verboden

-

-

- Overeenkomstig tabel 3 ISO 16075:2020 en opmerking 3 van tabel A.1: Afvalwater van middelmatige kwaliteit (D) mag niet worden gebruikt voor de irrigatie van groenten.

Voedingsgewassen die rauw kunnen worden geconsumeerd, die in de bodem groeien (bv. wortel, radijs, ui)

A

0

-

-

-

B

1

Geringe mate van desinfectie

1

-

C

3

Er lijkt geen combinatie van erkende barrières mogelijk te zijn

-

-

D

- Verboden

-

-

- Overeenkomstig tabel 3 ISO 16075:2020 en opmerking 3 van tabel A.1: Afvalwater van middelmatige kwaliteit (D) mag niet worden gebruikt voor de irrigatie van groenten.

Rauw geconsumeerde voedingsgewassen die bovengronds groeien en waarvan het eetbare gedeelte zich > 25 cm boven het bodemoppervlak bevindt*

- met eetbare schil

A

0

-

-

-

B

1

Zonwerende afdekfolie

OF

Aanvullende desinfectie op het veld (geringe mate)

1

-

C

3

Geringe mate van desinfectie +

Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond +

Zonwerende afdekfolie

1+1+1

-

C

3

Hoge mate van desinfectie

- Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond

2+1

-

Rauw geconsumeerde voedingsgewassen waarvan het eetbare gedeelte bovengronds wordt geproduceerd en niet rechtstreeks in aanraking komt met teruggewonnen water, verwerkte voedingsgewassen en “non-food”-gewassen, met inbegrip van gewassen die worden gebruikt voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee

Op de bodem geteelde voedingsgewassen die rauw kunnen worden gegeten nadat ze zijn geschild (bv. watermeloen, meloen, erwt)

A

0

-

-

-

B

0

-

-

Niet-eetbare schil (of schillen) telt (of tellen) als één barrière

C

2

Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond

OF

Besproeiing en microbesproeiing van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de waterstraal +

— Zonwerende afdekfolie (bij druppelirrigatie, wanneer de folie de irrigatie scheidt van de groenten)

1+1

-

Geringe mate van desinfectie +

Druppelirrigatie van laaggroeiende gewassen zoals 25 cm of meer boven de grond

1+1

-

Voedingsgewassen die bovengronds worden geteeld en waarvan het eetbare gedeelte zich < 25 cm boven het bodemoppervlak bevindt, en die gekookt of verwerkt worden gegeten (bv. aubergine, pompoen, slaboon, artisjok)

A

0

-

-

-

B

0

-

-

-

C

2

Geringe mate van desinfectie +

Zonwerende afdekfolie

1+1

-

Ondergrondse druppelirrigatie waarbij water niet door capillaire werking naar het bodemoppervlak omhoog beweegt +

Zonwerende afdekfolie voor extra bescherming)

3+1

-

Voedingsgewassen die gekookt worden gegeten en die in de bodem groeien (bv. aardappel)

B

0

-

-

-

C

2

Hoge mate van desinfectie

2

-

Bovengronds geteelde voedingsgewassen die na drogen en koken kunnen worden gegeten (witte bonen, linzen)

B

0

-

-

-

C

2

Hoge mate van desinfectie

OF

Langdurig drogen aan de lucht*

2

- Afhankelijk van de gewassen en de weersomstandigheden

Voedingsgewassen die bovengronds groeien, zoals > 50 cm of meer boven de grond met eetbare schil (boomgaard voor vruchten met eetbare schil: appels, pruim, peer, perzik, abrikoos, dadelpruim, kers, citrusvruchten, dadel; of boomgaard voor vruchten die worden gegeten nadat ze zijn geschild: mango, avocado, papaja, granaatappel)

Boomgaard voor vruchten die worden gegeten nadat ze zijn verwerkt (bv. olijven)

B

0

-

-

De natuurlijke afstand van vruchten (hooggroeiende gewassen zoals 50 cm of meer boven de grond) tot het irrigatiesystemen voorkomt rechtstreeks contact met het eetbare gedeelte van het gewas.

C

0

-

-

D

3

Druppelirrigatie van hooggroeiende gewassen zoals 50 cm of meer boven de grond +

Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie vóór de oogst*

1 + 2

- Beëindiging van de irrigatie eerder dan 24 uur vóór de oogst.

Boomgaard voor noten (bv. amandelen, pistachenoten)

C

1

In de zon gedroogde gewassen*

2

- Afhankelijk van de gewassen en de weersomstandigheden.

D

3

Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie vóór de oogst +

In de zon gedroogde gewassen*

1(2)*+2

- Afhankelijk van de gewassen en de weersomstandigheden.

Voedergewassen voor het voeren van melk- of vleesproducerend vee (bv. luzerne)

C

1

Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie* voordat dieren het veld betreden

1

- Beëindiging van de irrigatie ten minste 24 uur voordat dieren het veld betreden.

Dieren mogen niet worden blootgesteld aan diervoeder dat is geïrrigeerd met teruggewonnen water tenzij er voldoende gegevens beschikbaar zijn die erop wijzen dat de risico’s voor een specifiek geval beheersbaar zijn.

Diervoeder moet worden gedroogd of ingekuild alvorens het te verpakken.

D

3

Ondersteuning van de bestrijding door beëindiging of onderbreking van de irrigatie voordat dieren het veld betreden

+

Geringe mate van desinfectie

2+1

Grazende dieren moeten gedurende vijf dagen na de laatste irrigatie buiten het weiland worden gehouden.

Dieren mogen niet worden blootgesteld aan diervoeder dat is geïrrigeerd met teruggewonnen water tenzij er voldoende gegevens beschikbaar zijn die erop wijzen dat de risico’s voor een specifiek geval beheersbaar zijn.

Diervoeder moet worden gedroogd of ingekuild alvorens het te verpakken.

---

(1)  ISO 20419:2018 Treated wastewater reuse for irrigation — Guidelines for the adaptation of irrigation systems and practices to treated wastewater (hergebruik van gezuiverd afvalwater voor irrigatie — richtsnoeren voor de aanpassing van irrigatiesystemen en -praktijken aan gezuiverd afvalwater).

(2)  NRMMC-EPHC-AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks (phase 1). National Water Quality Management Strategy.

(3)  WHO, 2006. WHO Guidelines for the safe use of wastewater, excreta and greywater. Volume II: Wastewater use in agriculture.

(4)  Tabel 1 — Kwaliteitsklassen van teruggewonnen water, toegestaan agrarisch gebruik en toegestane irrigatiemethoden. Bijlage I bij Verordening 741/2020.

(5)  Tabel A.1 — Voorbeeld van de wijze waarop het aantal en het type barrières moeten worden berekend. ISO 16075-2:2020.

(6)  Tabel 3 — Voorgesteld aantal barrières dat nodig is voor irrigatie met gezuiverd afvalwater in overeenstemming met de kwaliteit ervan. ISO 16075-2:2020.

(7)  Tabel 2 — Voorgestelde soorten en erkend aantal barrières. ISO 16075-2:2020.

---

BIJLAGE 5

Beheer van noodsituaties en protocollen — voorbeelden

Deze bijlage bevat voorbeelden van incidenten en acties die in noodprotocollen kunnen worden behandeld. Deze protocollen moeten worden ontwikkeld op basis van de risicobeoordeling voor een specifiek waterhergebruiksysteem. Er moeten ook interne en externe communicatieprotocollen worden opgesteld waarbij relevante instanties (bv. gezondheids-, milieu- en andere regelgevende instanties) zijn betrokken, aangezien doeltreffende communicatie een belangrijke rol speelt bij het beheren van incidenten en noodsituaties. Tabel 5.1 bevat een lijst van incidenten die noodsituaties kunnen veroorzaken, samen met de maatregelen die nodig zijn om deze aan te pakken.

Tabel 5.1

Voorbeelden van incidenten die noodsituaties kunnen veroorzaken en de maatregelen die moeten worden genomen in noodsituaties, en communicatieprotocollen (bron: punt 2.6. van de Australische richtsnoeren, 2006)
   (1)

| Incident | In het kader van protocollen te nemen maatregelen | Opmerking |
| --- | --- | --- |
| — | Niet-naleving van grenswaarden, richtwaarden en andere eisen |

Incident

In het kader van protocollen te nemen maatregelen

Opmerking

—

Niet-naleving van grenswaarden, richtwaarden en andere eisen

| — | Defect van de zuiveringssystemen (bv. systeemstoring, onjuiste dosering van chemische stoffen, defect aan de uitrusting, mechanische storing) |
| --- | --- |

—

Defect van de zuiveringssystemen (bv. systeemstoring, onjuiste dosering van chemische stoffen, defect aan de uitrusting, mechanische storing)

| — | Onopzettelijke of illegale lozingen (bv. lozingen in afwateringsgebieden, illegale lozingen in opvangsystemen) |
| --- | --- |

—

Onopzettelijke of illegale lozingen (bv. lozingen in afwateringsgebieden, illegale lozingen in opvangsystemen)

| — | Langdurige stroomonderbrekingen |
| --- | --- |

—

Langdurige stroomonderbrekingen

| — | Extreme weersomstandigheden |
| --- | --- |

—

Extreme weersomstandigheden

| — | Natuurrampen (bv. brand, aardbevingen, schade door blikseminslag aan elektrische apparatuur) |
| --- | --- |

—

Natuurrampen (bv. brand, aardbevingen, schade door blikseminslag aan elektrische apparatuur)

| — | Menselijke handelingen (bv. ernstige fout, sabotage, stakingen) |
| --- | --- |

—

Menselijke handelingen (bv. ernstige fout, sabotage, stakingen)

| — | Ziekte-uitbraken die leiden tot een verhoogde hoeveelheid pathogenen in zuiveringssystemen |
| --- | --- |

—

Ziekte-uitbraken die leiden tot een verhoogde hoeveelheid pathogenen in zuiveringssystemen

| — | Biofilm of algen of bacteriële hergroei in opslagplaatsen of waterwegen |
| --- | --- |

—

Biofilm of algen of bacteriële hergroei in opslagplaatsen of waterwegen

| — | Doden van vis of andere aquatische levensvormen |
| --- | --- |

—

Doden van vis of andere aquatische levensvormen

| — | Gewassen die beschadigd of vernietigd worden door irrigatie met teruggewonnen water (vermoedelijk) |
| --- | --- |

—

Gewassen die beschadigd of vernietigd worden door irrigatie met teruggewonnen water (vermoedelijk)

| — | Vaststellen van potentiële incidenten en noodsituaties en documenteren van procedures en responsplannen, waarbij de relevante agentschappen worden betrokken |
| --- | --- |

—

Vaststellen van potentiële incidenten en noodsituaties en documenteren van procedures en responsplannen, waarbij de relevante agentschappen worden betrokken

| — | Vaststellen van responsacties, met inbegrip van verscherpte monitoring |
| --- | --- |

—

Vaststellen van responsacties, met inbegrip van verscherpte monitoring

| — | Vaststellen van verantwoordelijkheden en autoriteiten onder interne en externe spelers |
| --- | --- |

—

Vaststellen van verantwoordelijkheden en autoriteiten onder interne en externe spelers

| — | Identificeren van alternatieve watervoorziening in noodgevallen |
| --- | --- |

—

Identificeren van alternatieve watervoorziening in noodgevallen

| — | Opleiden van personeel en regelmatig testen van noodplannen |
| --- | --- |

—

Opleiden van personeel en regelmatig testen van noodplannen

| — | Opstellen van een protocol om eventuele incidenten of noodsituaties te onderzoeken en zo nodig te herzien |
| --- | --- |

—

Opstellen van een protocol om eventuele incidenten of noodsituaties te onderzoeken en zo nodig te herzien

| — | Vaststellen van communicatieprotocollen en -strategieën (met inbegrip van interne en externe communicatie) |
| --- | --- |

—

Vaststellen van communicatieprotocollen en -strategieën (met inbegrip van interne en externe communicatie)

| — | Een lijst van contactpersonen opnemen van de belangrijkste verantwoordelijke partijen en autoriteiten met welomschreven verantwoordelijkheden, met inbegrip van nacht- en weekenddiensten |
| --- | --- |

—

Een lijst van contactpersonen opnemen van de belangrijkste verantwoordelijke partijen en autoriteiten met welomschreven verantwoordelijkheden, met inbegrip van nacht- en weekenddiensten

| — | Werknemers moeten worden opgeleid op het gebied van rampenbestrijding en protocollen inzake incidenten. |
| --- | --- |

—

Werknemers moeten worden opgeleid op het gebied van rampenbestrijding en protocollen inzake incidenten.

| — | Landbouwers en andere belanghebbenden moeten worden opgeleid in goede praktijken op het gebied van hergebruik van water, met name op het gebied van rampenbestrijding en protocollen inzake incidenten. |
| --- | --- |

—

Landbouwers en andere belanghebbenden moeten worden opgeleid in goede praktijken op het gebied van hergebruik van water, met name op het gebied van rampenbestrijding en protocollen inzake incidenten.

| — | Regelmatige evaluatie en uitvoering van rampenplannen, ook buiten de normale werktijden (nachten en weekenden). Dergelijke activiteiten verbeteren de paraatheid en bieden mogelijkheden om de doeltreffendheid van de plannen te verbeteren voordat zich een noodsituatie voordoet. |
| --- | --- |

—

Regelmatige evaluatie en uitvoering van rampenplannen, ook buiten de normale werktijden (nachten en weekenden). Dergelijke activiteiten verbeteren de paraatheid en bieden mogelijkheden om de doeltreffendheid van de plannen te verbeteren voordat zich een noodsituatie voordoet.

| — | Na elk incident of een noodsituatie moet een onderzoek worden ingesteld en moeten alle betrokken personeelsleden een debriefing krijgen om de prestaties te bespreken en eventuele problemen of zorgen aan te pakken om nieuwe crises te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken. |
| --- | --- |

—

Na elk incident of een noodsituatie moet een onderzoek worden ingesteld en moeten alle betrokken personeelsleden een debriefing krijgen om de prestaties te bespreken en eventuele problemen of zorgen aan te pakken om nieuwe crises te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken.

---

(1)  NRMMC-EPHC-AHMC, 2006. Australian guidelines for water recycling: managing health and environmental risks: Phase 1. National Water Quality Management Strategy.

---

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/56 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/56

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.10777 — PLASTIC OMNIUM / VARROC (LIGHTING DIVISION))

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 298/02)

Op 1 augustus 2022 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10777. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10777. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/57 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/57

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.10748 — MACQUARIE / BCI / NATIONAL GRID / NATIONAL GRID GAS)

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 298/03)

Op 30 juni 2022 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10748. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32022M10748. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/58 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/58

---

Wisselkoersen van de euro (1)

4 augustus 2022

(2022/C 298/04)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,0181 |
| JPY | Japanse yen | 135,81 |
| DKK | Deense kroon | 7,4425 |
| GBP | Pond sterling | 0,84231 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,3740 |
| CHF | Zwitserse frank | 0,9765 |
| ISK | IJslandse kroon | 138,70 |
| NOK | Noorse kroon | 9,9065 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 24,659 |
| HUF | Hongaarse forint | 395,98 |
| PLN | Poolse zloty | 4,7233 |
| RON | Roemeense leu | 4,9261 |
| TRY | Turkse lira | 18,2922 |
| AUD | Australische dollar | 1,4607 |
| CAD | Canadese dollar | 1,3070 |
| HKD | Hongkongse dollar | 7,9919 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,6172 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,4037 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 333,70 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 17,0352 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 6,8769 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,5150 |
| IDR | Indonesische roepia | 15 200,94 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,5387 |
| PHP | Filipijnse peso | 56,633 |
| RUB | Russische roebel | |
| THB | Thaise baht | 36,606 |
| BRL | Braziliaanse real | 5,3614 |
| MXN | Mexicaanse peso | 20,7560 |
| INR | Indiase roepie | 80,7715 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,0181

JPY

Japanse yen

135,81

DKK

Deense kroon

7,4425

GBP

Pond sterling

0,84231

SEK

Zweedse kroon

10,3740

CHF

Zwitserse frank

0,9765

ISK

IJslandse kroon

138,70

NOK

Noorse kroon

9,9065

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

24,659

HUF

Hongaarse forint

395,98

PLN

Poolse zloty

4,7233

RON

Roemeense leu

4,9261

TRY

Turkse lira

18,2922

AUD

Australische dollar

1,4607

CAD

Canadese dollar

1,3070

HKD

Hongkongse dollar

7,9919

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,6172

SGD

Singaporese dollar

1,4037

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 333,70

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

17,0352

CNY

Chinese yuan renminbi

6,8769

HRK

Kroatische kuna

7,5150

IDR

Indonesische roepia

15 200,94

MYR

Maleisische ringgit

4,5387

PHP

Filipijnse peso

56,633

RUB

Russische roebel

THB

Thaise baht

36,606

BRL

Braziliaanse real

5,3614

MXN

Mexicaanse peso

20,7560

INR

Indiase roepie

80,7715

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/59 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/59

---

Advies van het Adviescomité voor concentraties uitgebracht op zijn bijeenkomst van 14 februari 2022 betreffende een besluit in zaak M.10078 — Cargotec/Konecranes

Vergadering via audioconferentie – via “Skype for Business”

Rapporteur: Hongarije

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 298/05)

Werking

| 1. | Het Adviescomité (elf lidstaten) is het met de Commissie eens dat de transactie een concentratie vormt in de zin van artikel 3, lid 1, punt a), van de concentratieverordening. |
| --- | --- |

1.

Uniedimensie

| 2. | Het Adviescomité (elf lidstaten) is het met de Commissie eens dat de transactie een Uniedimensie heeft in de zin van artikel 1, lid 2, van de concentratieverordening. |
| --- | --- |

2.

Productmarkten

| 3. | Het Adviescomité (elf lidstaten) stemt in met de omschrijvingen van de Commissie van de relevante productmarkten in deze zaak, en in het bijzonder met de constateringen dat: |
| --- | --- |

3.

| 3.1. | portaalkranen op rubberbanden (RTG-kranen) en automatische stapelkranen (ASC’s) afzonderlijke productmarkten vormen; |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | containerliften, portaalheftrucks, terminaltrekkers en automatisch gestuurde voertuigen afzonderlijke productmarkten vormen; |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | reachstackers, heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton) afzonderlijke productmarkten vormen; |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | spreaders voor mobiele installaties en spreaders voor andere installaties (met inbegrip van kraanspreaders) afzonderlijke productmarkten vormen. |
| --- | --- |

3.4.

Geografische markten

| 4. | Het Adviescomité (elf lidstaten) stemt in met de omschrijvingen van de Commissie van de relevante geografische markten in deze zaak, en in het bijzonder met de constateringen dat: |
| --- | --- |

4.

| 4.1. | de markten voor RTG-kranen en ASC’s de gehele EER omspannen; |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | de markt voor containerliften en portaalheftrucks in geografisch opzicht niet precies gedefinieerd hoeft te worden; |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | de markten voor reachstackers, heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton) de gehele EER omspannen; |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | de markten voor spreaders voor mobiele installaties de gehele EER omspannen. |
| --- | --- |

4.4.

Beoordeling vanuit het oogpunt van concurrentie

| 5. | Het Adviescomité (elf lidstaten) stemt in met de beoordeling van de Commissie dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze zou belemmeren doordat een machtspositie ontstaat met betrekking tot de productie en levering van: |
| --- | --- |

5.

| 5.1. | RTG-kranen; |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | containerliften en portaalheftrucks; en |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | reachstackers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton). |
| --- | --- |

5.3.

| 6. | Het Adviescomité (elf lidstaten) stemt in met de beoordeling van de Commissie dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze zou belemmeren doordat belangrijke vormen van concurrentiedruk worden weggenomen wat betreft de productie en levering van heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton). |
| --- | --- |

6.

| 7. | Het Adviescomité (elf lidstaten) stemt in met de beoordeling van de Commissie dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze zou belemmeren als gevolg van verticale effecten (afscherming van afnemers) op de markt voor spreaders voor mobiele installaties. |
| --- | --- |

7.

| 8. | Het Adviescomité (elf lidstaten) stemt in met de beoordeling van de Commissie dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie niet op significante wijze zou belemmeren met betrekking tot de productie en levering van: |
| --- | --- |

8.

| 8.1. | ASC’s; |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | terminaltrekkers en automatisch gestuurde voertuigen; en |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | kraanspreaders. |
| --- | --- |

8.3.

Verbintenissen

| 9. | Het Adviescomité (elf lidstaten) is het met de Commissie eens dat de KAS-verbintenissen van 6 januari 2022 met het addendum van 20 januari 2022 de concurrentiebezwaren wegnemen met betrekking tot de productie en levering van: |
| --- | --- |

9.

| 9.1. | RTG-kranen; en |
| --- | --- |

9.1.

| 9.2. | containerliften en portaalheftrucks. |
| --- | --- |

9.2.

| 10. | Het Adviescomité (elf lidstaten) is het met de Commissie eens dat de MEQ-verbintenissen van 6 januari 2022 de concurrentiebezwaren wegnemen met betrekking tot de productie en levering van: |
| --- | --- |

10.

| 10.1. | reachstackers; |
| --- | --- |

10.1.

| 10.2. | heftrucks voor lege containers; |
| --- | --- |

10.2.

| 10.3. | zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton); en |
| --- | --- |

10.3.

| 10.4. | spreaders voor mobiele installaties. |
| --- | --- |

10.4.

| 11. | Het Adviescomité (elf lidstaten) is het met de Commissie eens dat, mits volledig aan de KAS- en MEQ-verbintenissen wordt voldaan, de transactie de daadwerkelijke concurrentie op de interne markt of een substantieel deel hiervan niet op significante wijze zou belemmeren. |
| --- | --- |

11.

Verenigbaarheid met de interne markt

| 12. | Het Adviescomité (elf lidstaten) is het met de Commissie eens dat de transactie dan ook overeenkomstig artikel 2, lid 2, en artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-Overeenkomst verenigbaar moet worden verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst. |
| --- | --- |

12.

---

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/61 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/61

---

Eindverslag van de raadadviseur-auditeur (1)

Zaak M.10078 – Cargotec / Konecranes

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 298/06)

1.

Op 28 mei 2021 heeft de Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen concentratie op grond waarvan Cargotec Corporation (“Cargotec”) een volledige fusie in de zin van artikel 3, lid 1, punt a), van de concentratieverordening (2) wil aangaan met Konecranes Plc (“Konecranes”) (de “voorgenomen transactie”). In dit verslag worden Cargotec en Konecranes gezamenlijk “de partijen” genoemd.

2.

Op 2 juli 2021 heeft de Commissie een besluit vastgesteld tot inleiding van de procedure overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt c), van de concentratieverordening, omdat naar aanleiding van het fase I-onderzoek van de Commissie ernstige twijfels waren gerezen ten aanzien van de verenigbaarheid van de voorgenomen transactie met de interne markt.

3.

Op 20 juli 2021 heeft de Commissie twee besluiten vastgesteld overeenkomstig artikel 11, lid 3, van de concentratieverordening, waarbij van elk van de partijen wordt verlangd dat zij inlichtingen verstrekken waarom reeds in een eerder verzoek om inlichtingen was gevraagd. De in artikel 10, lid 3, van de concentratieverordening bedoelde toepasselijke termijn is met ingang van 20 juli 2021 opgeschort tot 13 september 2021.

4.

Op 22 oktober 2021 heeft de Commissie een aan de partijen gerichte mededeling van punten van bezwaar aangenomen (“de mededeling”). Op 25 oktober 2021 werden de partijen formeel in kennis gesteld van de mededeling (3) en kregen de partijen tot 9 november 2021 de tijd om opmerkingen in te dienen.

5.

De partijen kregen op 25 oktober 2021 toegang tot het dossier in de vorm van een dvd alsook door middel van een dataroom die van 25 tot 29 oktober 2021 werd georganiseerd. Naar aanleiding van een verzoek op 29 oktober 2021 van de partijen aan het directoraat-generaal Concurrentie waarin om toegang werd gevraagd tot bepaalde informatie die door derde informatieverstrekkers als vertrouwelijk werd beschouwd, kregen de partijen van 29 oktober tot 5 november 2021 inzage in een zestal extra documenten. Ook op 3 (4) en 21 december 2021 en op 17 januari 2022 werd extra inzage in het dossier gegeven. De partijen kregen naar aanleiding van hun verzoek van 22 december 2021 minder ingrijpend bewerkte versies van twee documenten, op respectievelijk 22 december 2021 en 10 januari 2022.

6.

Ik heb geen klachten of verzoeken van de partijen ontvangen met betrekking tot de toegang tot het dossier.

7.

Tussen 21 oktober en 11 november 2021 heb ik acht ondernemingen (concurrenten, leveranciers en/of klanten van de partijen) als belanghebbende derden in deze zaak toegelaten. De belanghebbende derden ontvingen een niet-vertrouwelijke versie van de mededeling en een termijn waarbinnen zij hun opmerkingen konden indienen. Twee belanghebbende derden hebben opmerkingen ingediend. Eén van hen verzocht tevens om de hoorzitting te mogen bijwonen en werd toegelaten.

8.

Op 9 november 2021 dienden de partijen hun antwoorden op de mededeling in, binnen de reactietermijn die tot die datum liep.

9.

In hun antwoord op de mededeling verzochten de partijen om een formele hoorzitting, die op 16 november 2021 heeft plaatsgevonden. De hoorzitting kende een soepel verloop. Er werden geen procedurele problemen of klachten aangevoerd met betrekking tot de hoorzitting.

10.

Op 23 november 2021 verlengde de Commissie de termijn voor haar onderzoek met twintig werkdagen, overeenkomstig artikel 10, lid 3, tweede alinea, van de concentratieverordening.

11.

Op 2 december 2021 stuurde de Commissie de partijen een feitenrelaas (“letter of facts”) met aanvullende en/of geactualiseerde feitelijkheden die volgens de Commissie de in de mededeling getrokken voorlopige conclusies staafden en die mogelijk van belang waren voor de onderbouwing van haar definitieve besluit.

12.

Op 9 december 2021 dienden de partijen overeenkomstig artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening verbintenissen in met de bedoeling om de voorgenomen transactie verenigbaar te maken met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst (“de oorspronkelijke verbintenissen”). Op dezelfde dag stelde de Commissie een marktonderzoek in naar deze oorspronkelijke verbintenissen.

13.

Op 10 december 2021 dienden de partijen hun schriftelijke opmerkingen over de letter of facts in.

14.

Op 6 januari 2022 dienden de partijen, nadat zij van de Commissie feedback over de oorspronkelijke verbintenissen hadden ontvangen, overeenkomstig artikel 8, lid 2, en artikel 10, lid 2, van de concentratieverordening herziene verbintenissen in om de voorgenomen transactie verenigbaar te maken met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst. Op dezelfde dag stelde de Commissie een marktonderzoek in naar een deel van de herziene verbintenissen. Na nog een addendum bij dat specifieke deel van de herziene verbintenissen, dat door de partijen op 20 januari 2022 werd ingediend, werd de herziene reeks verbintenissen definitief (de “definitieve verbintenissen”).

15.

In het ontwerpbesluit wordt de voorgenomen transactie verenigbaar verklaard met de interne markt en de EER-Overeenkomst, mits de definitieve verbintenissen volledig worden nagekomen.

16.

Overeenkomstig artikel 16, lid 1, van Besluit 2011/695/EU heb ik het ontwerpbesluit onderzocht en kom ik tot de conclusie dat dit uitsluitend punten van bezwaar betreft ten aanzien waarvan de partijen in de gelegenheid zijn gesteld hun standpunt kenbaar te maken.

17.

Gezien het bovenstaande ben ik van mening dat de daadwerkelijke uitoefening van de procedurele rechten in deze zaak geëerbiedigd is.

Brussel, 15 februari 2022.

Dorothe DALHEIMER

---

(1)  Opgesteld overeenkomstig de artikelen 16 en 17 van Besluit 2011/695/EU van de Voorzitter van de Europese Commissie van 13 oktober 2011 betreffende de functie en het mandaat van de raadadviseur-auditeur in bepaalde mededingingsprocedures (PB L 275 van 20.10.2011, blz. 29) (“Besluit 2011/695/EU”).

1

(2)  Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (de “EG-concentratieverordening”), (PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1).

2

(3)  Op 22 oktober 2021 is bij wijze van informele informatie vooraf aan de partijen een kopie van de mededeling verstrekt.

3

(4)  Op 6 december 2021 werd wederom een dataroom georganiseerd.

4

---

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/63 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/63

---

Samenvatting van het besluit van de Commissie

van 24 februari 2022

waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst

(Zaak M.10078 – Cargotec/Konecranes)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2022)1070)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 298/07)

Op 24 februari 2022 heeft de Commissie een besluit vastgesteld met betrekking tot een concentratiezaak op grond van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (1)
  , en met name artikel 8, lid 2, van die verordening. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van het besluit is in het Engels te vinden op de website van het directoraat-generaal Concurrentie op het volgende adres: http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?clear=1&policy_area_id=2

I.   DE PARTIJEN

| (1) | Cargotec, met hoofdkantoor in Helsinki (Finland), is aanbieder van apparatuur en diensten, meer bepaald voor vrachtafhandeling in havens, terminals en voor scheeps- en wegvervoer. De belangrijkste activiteiten van Cargotec zijn onderverdeeld in i) de Kalmar-divisie, die apparatuur voor vrachtafhandeling en geautomatiseerde terminaloplossingen aanbiedt; ii) Hiab, die apparatuur voor laden en lossen onderweg aanbiedt; en iii) MacGregor, die engineeringoplossingen en diensten aanbiedt voor de scheepvaartsector; |
| --- | --- |

(1)

| (2) | Konecranes, met hoofdkantoor in Hyvinkää (Finland), is aanbieder van apparatuur en diensten, met name hijs- en vrachtbehandelingsinstallaties voor op scheepswerven, in havens en terminals. De belangrijkste activiteiten van Konecranes zijn onderverdeeld in i) de divisie Port Solutions, die apparatuur voor containerafhandeling en automatiseringstechnologie levert; ii) Industrial Equipment, die takels, kranen en oplossingen voor materiaalbehandeling in de producerende of verwerkende industrie levert. |
| --- | --- |

(2)

II.   DE TRANSACTIE

| (3) | Op 28 mei 2021 heeft de Commissie een aanmelding ontvangen van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (“de concentratieverordening”) op grond waarvan Cargotec Corporation (“Cargotec”, Finland) een volledige fusie in de zin van artikel 3, lid 1, punt a), van de concentratieverordening wil aangaan met Konecranes Plc (“Konecranes”, Finland) door een juridische fusie door absorptie naar het Finse recht (de “transactie” en de “voorgenomen transactie”) (2). Cargotec en Konecranes worden tezamen “de aanmeldende partijen” of “de partijen” genoemd. |
| --- | --- |

(3)

| (4) | Op basis van het initiële marktonderzoek heeft de Commissie op 2 juli 2021 geconcludeerd dat de transactie ernstige twijfel deed rijzen met betrekking tot de verenigbaarheid ervan met de interne markt en met de werking van de EER-Overeenkomst en heeft zij een besluit vastgesteld waarbij een procedure werd ingeleid overeenkomstig artikel 6, lid 1, punt c), van de concentratieverordening. |
| --- | --- |

(4)

| (5) | Op 22 oktober 2021 heeft de Commissie een mededeling van punten van bezwaar vastgesteld. In de mededeling van punten van bezwaar zette de Commissie het voorlopige standpunt uiteen dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie op de interne markt waarschijnlijk op significante wijze zou belemmeren in de zin van artikel 2 van de concentratieverordening. Meer bepaald uitte de Commissie bezwaren aangaande de markt voor portaalkranen op rubberbanden (RTG-kranen), de markten voor containerliften en portaalheftrucks alsmede de volgende markten voor mobiele installaties: reachstackers, heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton). De Commissie maakte daarnaast een punt van bezwaar over de afscherming van afnemers voor wat betreft spreaders voor mobiele installaties. |
| --- | --- |

(5)

| (6) | De aanmeldende partijen dienden op 9 november 2021 hun antwoord op de mededeling van punten van bezwaar in en op 16 november 2021 werd een hoorzitting gehouden. Omdat de Commissie vasthield aan haar bezwaren dienden de aanmeldende partijen op 9 december 2021 overeenkomstig artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening verbintenissen in teneinde de in de punten van bezwaar vastgestelde concurrentiebezwaren weg te nemen. Naar aanleiding van de resultaten van het marktonderzoek dienden de aanmeldende partijen op 6 januari 2022 herziene verbintenissen in. Naar aanleiding van de resultaten van het tweede marktonderzoek dienden de aanmeldende partijen op 20 januari 2022 een ondertekend addendum bij de verbintenissen in. |
| --- | --- |

(6)

III.   SAMENVATTING

| (7) | De Commissie bracht concurrentiebezwaren naar voren met betrekking tot de verenigbaarheid met de interne markt voor wat betreft portaalkranen op rubberbanden (“RTG-kranen”), containerliften/portaalheftrucks, reachstackers, heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton). De Commissie maakte daarnaast een punt van bezwaar over de afscherming van afnemers voor wat betreft de levering van spreaders voor mobiele installaties. |
| --- | --- |

(7)

| (8) | De door de Commissie geconstateerde concurrentiebezwaren die aan de voorgenomen transactie kleven, worden – afgaande op de resultaten van het marktonderzoek en de beoordeling van de verbintenissen – door de herziene verbintenissen weggenomen. |
| --- | --- |

(8)

| (9) | Daarom wordt een voorwaardelijk goedkeuringsbesluit krachtens artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening ter vaststelling voorgesteld. |
| --- | --- |

(9)

IV.   TOELICHTING

1.1.   DE RELEVANTE PRODUCTMARKTEN

| (10) | In dit gedeelte worden de relevante markten beschreven ten aanzien waarvan de Commissie zich op het voorlopige standpunt stelde dat de transactie tot een significante belemmering van de daadwerkelijke concurrentie zou leiden. De Commissie heeft ook andere relevante markten vastgesteld en onderzocht waarop de activiteiten van de partijen elkaar overlappen of waarop sprake is van verticale verbanden, maar waarover geen bezwaren werden opgeworpen (3). |
| --- | --- |

(10)

1.1.1.   De markt voor portaalkranen op rubberbanden

| (11) | Portaalkranen op rubberbanden (“RTG-kranen”) zijn de meest voorkomende behandelingsinstallaties in grote containerterminals en gespecialiseerde opslagplaatsen voor containers. Hoewel verreweg de meeste RTG-kranen handmatig worden bediend, verkopen beide partijen tevens geautomatiseerde RTG-kranen die met behulp van software worden bediend. |
| --- | --- |

(11)

| (12) | De Commissie stelt zich op het standpunt dat de markten voor RTG-kranen (met handmatige dan wel geautomatiseerde besturing) waarschijnlijk markten vormen die losstaan van de markten voor andere portaalkranen, zoals op rails voortbewogen portaalkranen (“RMG’s”) of automatische stapelkranen (“ASC’s”). |
| --- | --- |

(12)

| (13) | De Commissie concludeert tevens dat leveranciers in de EER geen daadwerkelijke concurrentiedruk ondervinden van leveranciers die buiten de EER actief zijn, en daarom is zij van mening dat de relevante geografische markt voor de levering van RTG-kranen de gehele EER omspant. |
| --- | --- |

(13)

1.1.2.   De markt voor containerliften en portaalheftrucks

| (14) | Containerliften en portaalheftrucks staan beide op wielen en beschikken over een hefinrichting waarmee containers kunnen worden opgetild. Met een containerlift kunnen containers tot vier hoog worden opgetild en gestapeld. Zij worden ook gebruikt om containers van en naar de loods te vervoeren en om vrachtwagens en treinen te laden/lossen. Portaalheftrucks verschillen weinig van containerliften, maar hebben kortere poten en worden daarom hoofdzakelijk gebruikt voor het vervoeren (en niet voor het stapelen) van containers. |
| --- | --- |

(14)

| (15) | De Commissie meent dat containerliften en portaalheftrucks ten opzichte van andere soorten horizontale installaties en stapelinstallaties, zoals portaalkranen, een afzonderlijke productmarkt vormen. Een verdere opsplitsing tussen containerliften en portaalheftrucks kan welbeschouwd achterwege blijven, aangezien de voorgenomen transactie bezwaren oproept met betrekking tot zowel de beide marktsegmenten als de markt als geheel. |
| --- | --- |

(15)

| (16) | De Commissie meent dat voor de toepassing van dit besluit in het midden kan worden gelaten hoe de geografische markt precies moet worden afgebakend omdat de voorgenomen transactie aanleiding geeft tot bezwaren bij zowel een geografische markt die de gehele EER omspant als een geografische markt die de gehele wereld omspant. |
| --- | --- |

(16)

1.1.3.   Markten voor mobiele installaties

| (17) | Mobiele installaties worden hoofdzakelijk gebruikt voor het vervoeren en tillen van containers, andere vracht en open containers (“flat racks”) in terminals. Daartoe worden gewoonlijk containerheftrucks (voor lege of volle containers) en vorkheftrucks plus reachstackers gerekend. Deze installaties worden ook gebruikt door industriële en logistieke ondernemingen. |
| --- | --- |

(17)

| (18) | Reachstackers beschikken over een giek met een spreader (grijper) waarmee de container aan de bovenzijde wordt opgepakt. Met reachstackers kan meerdere rijen diep worden gewerkt (reachstackers kunnen dus bij containers die in de tweede of derde rij van een containeropstelling (de “stack”) staan). |
| --- | --- |

(18)

| (19) | Heftrucks voor lege containers zijn heftrucks die met een mast zijn uitgerust en waarmee alleen containers op de voorste rij kunnen worden gestapeld. Zij hebben een kleiner hefvermogen dan heftrucks voor volle containers en worden gebruikt voor het stapelen van containers in onbeladen toestand, meestal tot acht containers hoog. |
| --- | --- |

(19)

| (20) | Zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton) zijn heftrucks die met een mast en een vork zijn uitgerust. Zij worden ingezet voor allerlei zware hefwerkzaamheden, waaronder het tillen van niet in containers opgeslagen goederen en ladingen. |
| --- | --- |

(20)

| (21) | De Commissie is van oordeel dat reachstackers, heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton) elk een afzonderlijke productmarkt vormen, vooral vanwege de uiterst beperkte substitueerbaarheid aan de vraagzijde en de beperkte substitueerbaarheid aan de aanbodzijde. |
| --- | --- |

(21)

| (22) | De Commissie is tevens van oordeel dat deze drie productmarkten elk de gehele EER omspannen en wel vanwege de kenmerken van de vraag en enkele aanbodfactoren, zoals de noodzaak tot regionale aanwezigheid. |
| --- | --- |

(22)

1.1.4.   Spreaders

| (23) | Een spreader is een inrichting voor het oppakken van containers en vracht in eenheden met doorgaans op elke hoek een vergrendelingsmechanisme dat aangrijpt op één van de vier hoeken van de container. Spreaders worden gebruikt voor alle soorten havenkranen, voor sommige transportmiddelen voor horizontaal vervoer en voor bepaalde mobiele installaties. |
| --- | --- |

(23)

| (24) | Vanwege het ontbreken van substitueerbaarheid aan de vraagzijde en de beperkte substitueerbaarheid aan de aanbodzijde is de Commissie van mening dat spreaders voor mobiele installaties een afzonderlijke markt vormen, gescheiden van die voor andere soorten spreaders, zoals spreaders voor kranen. |
| --- | --- |

(24)

| (25) | De Commissie is van oordeel dat de betrokken geografische markt ten minste de EER omvat. |
| --- | --- |

(25)

1.2.   BEOORDELING VANUIT HET OOGPUNT VAN CONCURRENTIE

| (26) | In dit gedeelte wordt tevens stilgestaan bij de relevante markten waarvan de Commissie heeft geconstateerd dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze zou belemmeren. |
| --- | --- |

(26)

1.2.1.   Horizontale niet-gecoördineerde effecten op de RTG-markt

| (27) | Op de markt voor RTG-kranen zou de fusieonderneming in de EER over een gecombineerd aandeel van [70-80] % beschikken en drie keer groter zijn dan haar naaste concurrent, ZPMC. Hoewel Cargotec zijn aandeel heeft verkleind, is Konecranes nog steeds de onbetwiste marktleider. Het aandeel van ZPMC is onlangs weliswaar gegroeid, maar die groei werd in hoofdzaak veroorzaakt door één enkele aanbesteding waarbij de grootste opdracht ooit in de EER werd toegekend. Bovendien verklaren de specifieke aard van de vraag in de EER en de grote toegangsbelemmeringen waarom buiten de EER gevestigde spelers de afgelopen tien jaar aan geen enkele afnemer ook maar één RTG-installatie hebben verkocht. Andere leveranciers in de EER zijn te klein om een werkelijk alternatief voor de partijen te kunnen vormen. Met betrekking tot de dalende winstgevendheid van de bedrijfsactiviteiten van Cargotec hebben de partijen onvoldoende bewijs overlegd om te concluderen dat Cargotec zonder de fusie van de markt zou verdwijnen. |
| --- | --- |

(27)

| (28) | In het concept concludeert de Commissie derhalve dat de aangemelde transactie, doordat deze tot een machtspositie op de EER-markt voor RTG-kranen leidt, de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze belemmert. |
| --- | --- |

(28)

1.2.2.   Horizontale niet-gecoördineerde effecten op de markt voor containerliften/portaalheftrucks

| (29) | Wat containerliften en portaalheftrucks betreft, zou de transactie in feite neerkomen op een tot monopolievorming leidende fusie, met in de EER en wereldwijd een marktaandeel van [90-100] %. Het Chinese ZPMC heeft de markt onlangs weliswaar betreden, maar zou de enige (zeer kleine) concurrent zijn die nog op de markt resteert. Het marktonderzoek bevestigde dat het niet waarschijnlijk is dat in de komende vijf jaar bij ZPMC grote orders zullen worden geplaatst. |
| --- | --- |

(29)

| (30) | De Commissie concludeert derhalve dat de aangemelde transactie, doordat deze tot een machtspositie leidt, de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze belemmert. |
| --- | --- |

(30)

1.2.3.   Horizontale niet-gecoördineerde effecten op de markt voor mobiele installaties

| (31) | De transactie zou op de reeds geconcentreerde markt voor reachstackers resulteren in een bijzonder groot marktaandeel voor de fusieonderneming (van meer dan 70 %). De transactie zou tevens een einde maken aan de concurrentie tussen de aanmeldende partijen, die elkaar hevig beconcurreren en plannen hebben om hun marktaandeel te vergroten. Daarnaast ontbreekt het aan onvoldoende alternatieven om de fusieonderneming te kunnen beteugelen. |
| --- | --- |

(31)

| (32) | De Commissie concludeert derhalve dat de aangemelde transactie, doordat deze tot een machtspositie leidt, de daadwerkelijke concurrentie op significante wijze belemmert. |
| --- | --- |

(32)

| (33) | Op de markt voor heftrucks voor lege containers zou de transactie een quasi-duopolie doen ontstaan, met de fusieonderneming als marktleider met een groot marktaandeel ([40-50] %) en slechts één grote concurrent (Hyster). De transactie zou een einde maken aan de concurrentie tussen de aanmeldende partijen, die vóór de transactie in een felle concurrentiestrijd verwikkeld waren. Daarnaast ontbreekt het aan onvoldoende alternatieven om de fusieonderneming te kunnen beteugelen. De transactie zou de concurrentiedruk op de overgebleven concurrenten waarschijnlijk juist verlichten, waardoor een prijsstijging van de tweede orde aannemelijk is. |
| --- | --- |

(33)

| (34) | De Commissie concludeert derhalve dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie significant zou belemmeren omdat zij de grote concurrentiedruk die de aanmeldende partijen op elkaar uitoefenden, wegneemt en de concurrentiedruk op de resterende concurrenten verlicht. |
| --- | --- |

(34)

| (35) | De transactie zou op de reeds geconcentreerde markt voor zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton) resulteren in een bijzonder groot marktaandeel voor de fusieonderneming (van meer dan 50 %). Zij zou ook een einde maken aan de felle concurrentiestrijd tussen de aanmeldende partijen. Daarnaast ontbreekt het aan onvoldoende alternatieven om de fusieonderneming te kunnen beteugelen. |
| --- | --- |

(35)

| (36) | De Commissie concludeert derhalve dat de transactie de daadwerkelijke concurrentie op de EER-markt voor zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton) significant zou belemmeren omdat zij een machtspositie doet ontstaan en de grote concurrentiedruk wegneemt. |
| --- | --- |

(36)

1.2.4.   Afscherming van afnemers op de markt voor spreaders voor mobiele installaties

| (37) | Wat verticale verbanden betreft, is Cargotec via zijn dochteronderneming Bromma momenteel actief in de upstreamlevering van spreaders voor mobiele installaties. Konecranes betrekt zijn spreaders voor mobiele installaties van de enige onafhankelijke fabrikant, Elme. Indien de grote vraag van Konecranes wordt verlegd naar Bromma, zou dat dus gevolgen hebben voor Elme en ook voor de markt. Gezien de positie van Cargotec op de upstreammarkt, het belang van Konecranes downstream en de gecombineerde positie in mobiele installaties downstream, zou de fusieonderneming bij machte zijn en een prikkel hebben om Elme af te schermen van diens belangrijke klant. |
| --- | --- |

(37)

1.2.5.   Conclusie

| (38) | In het besluit wordt derhalve geconcludeerd dat de aangemelde concentratie ernstige twijfels doet rijzen over de verenigbaarheid ervan met de interne markt voor wat betreft RTG-kranen, containerliften/portaalheftrucks, reachstackers, heftrucks voor lege containers en zware vorkheftrucks (capaciteit >10 ton). De Commissie maakt daarnaast een punt van bezwaar over de afscherming van afnemers voor wat betreft de levering van spreaders voor mobiele installaties. |
| --- | --- |

(38)

1.2.6.   Door de partijen aangegane verbintenissen

| (39) | Om de bovengenoemde concurrentiebezwaren weg te nemen hebben de partijen de hieronder beschreven verbintenissen ingediend. |
| --- | --- |

(39)

| (40) | Om tegemoet te komen aan de zorgen met betrekking tot de markten voor RTG-kranen, containerliften en portaalheftrucks verbindt Cargotec zich ertoe om de divisies havenkranen en containerliften/portaalheftrucks – die bekendstaan onder de naam “Kalmar Automation Solutions” of “KAS” – af te stoten. De afstoting van KAS betreft alle materiële en immateriële activa en het personeel, zoals omschreven in het schema en de aanhangsels bij de verbintenissen (“het KAS-pakket”), en omvat onder meer:






  (a) | alle productlijnen, bijbehorende voorraden eindproducten, onderdelen, grondstoffen en reserveonderdelen, evenals gereedschap en apparatuur die wordt gebruikt voor de oplevering van projecten en installatie ter plaatse; |
| --- | --- | --- |

(40)

(a)

alle productlijnen, bijbehorende voorraden eindproducten, onderdelen, grondstoffen en reserveonderdelen, evenals gereedschap en apparatuur die wordt gebruikt voor de oplevering van projecten en installatie ter plaatse;

| (b) | projecten op het gebied van productontwikkeling; |
| --- | --- |

(b)

projecten op het gebied van productontwikkeling;

| (c) | afspraken met klanten en, op verzoek van de koper, leveringsovereenkomsten en dealer-/agentuurovereenkomsten; |
| --- | --- |

(c)

afspraken met klanten en, op verzoek van de koper, leveringsovereenkomsten en dealer-/agentuurovereenkomsten;

| (d) | octrooien en andere intellectuele-eigendomsrechten en knowhow die thans uitsluitend of hoofdzakelijk door de KAS-divisie worden gebruikt; plus, op verzoek van de koper, een licentie op de intellectuele-eigendomsrechten die momenteel rusten op producten die buiten het bestek van de af te stoten divisie vallen, maar die ook binnen de KAS-divisie worden gebruikt; |
| --- | --- |

(d)

octrooien en andere intellectuele-eigendomsrechten en knowhow die thans uitsluitend of hoofdzakelijk door de KAS-divisie worden gebruikt; plus, op verzoek van de koper, een licentie op de intellectuele-eigendomsrechten die momenteel rusten op producten die buiten het bestek van de af te stoten divisie vallen, maar die ook binnen de KAS-divisie worden gebruikt;

| (e) | indien de koper niet beschikt over een bekend merk in de sector materiaalbehandeling of zware installaties, de afstoting van het merk “Kalmar” voor de levering en het onderhoud van havenkranen en transportmiddelen voor horizontaal vervoer. De partijen behouden het recht om het merk Kalmar te voeren voor andere installaties, maar brengen wel onderscheid aan; |
| --- | --- |

(e)

indien de koper niet beschikt over een bekend merk in de sector materiaalbehandeling of zware installaties, de afstoting van het merk “Kalmar” voor de levering en het onderhoud van havenkranen en transportmiddelen voor horizontaal vervoer. De partijen behouden het recht om het merk Kalmar te voeren voor andere installaties, maar brengen wel onderscheid aan;

| (f) | indien de koper reeds een bekend merk in deze sector voert, kan hij verlangen dat de aanmeldende partijen gedurende een periode van tien (10) jaar na het sluiten van de overeenkomst het merk Kalmar niet gebruiken voor de verkoop van havenkranen en/of horizontale installaties. Indien de koper dit wenst, kunnen de partijen en de koper een regeling treffen op grond waarvan de koper gedurende een periode van vijf jaar havenkranen en mobiele installaties onder het merk Kalmar mag verkopen; |
| --- | --- |

(f)

indien de koper reeds een bekend merk in deze sector voert, kan hij verlangen dat de aanmeldende partijen gedurende een periode van tien (10) jaar na het sluiten van de overeenkomst het merk Kalmar niet gebruiken voor de verkoop van havenkranen en/of horizontale installaties. Indien de koper dit wenst, kunnen de partijen en de koper een regeling treffen op grond waarvan de koper gedurende een periode van vijf jaar havenkranen en mobiele installaties onder het merk Kalmar mag verkopen;

| (g) | op verzoek van de koper, de overdracht van de assemblageovereenkomst die Cargotec momenteel met een Chinese onderaannemer heeft lopen en van de eindassemblageovereenkomst met PTZ in Polen. |
| --- | --- |

(g)

op verzoek van de koper, de overdracht van de assemblageovereenkomst die Cargotec momenteel met een Chinese onderaannemer heeft lopen en van de eindassemblageovereenkomst met PTZ in Polen.

| (41) | Het pakket voorziet tevens in de afstoting van Cargotecs assemblagefabriek in Stargard, met uitzondering van alle medewerkers en activa die door Hiab, de laadkranendivisie van Cargotec, worden ingezet. Cargotec zal verder alle activa en medewerkers afsplitsen die uitsluitend worden ingezet voor de divisie mobiele installaties van Cargotec, afhankelijk van het oordeel van de monitoring trustee en de goedkeuring door de Commissie. De overdracht van deze activa moet binnen vierentwintig (24) maanden na het afsluiten van de overeenkomst zijn afgerond. In de tussentijd zullen Cargotec en de koper een tijdelijke lease- en dienstverleningsovereenkomst aangaan. |
| --- | --- |

(41)

| (42) | Daarnaast bevat het pakket een clausule inzake een vooraf aangeduide koper en een specifiek kopersprofiel. |
| --- | --- |

(42)

| (43) | Om tegemoet te komen aan de zorgen met betrekking tot de markten voor mobiele installaties verbindt Konecranes zich tot afstoting van zijn divisie voor het maken en verhandelen van reachstackers, heftrucks voor volle containers, heftrucks voor lege containers alsmede vorkheftrucks en gerelateerde reserveonderdelen en technische ondersteuning (“het MEQ-pakket”). Tot de materiële en immateriële activa en medewerkers die moeten worden afgestoten, behoren onder meer:






  (a) | de O&O-afdeling mobiele installaties van Konecranes, de productielocatie en distributiecentrum voor reserveonderdelen in Zweden en de productielocatie en distributiecentrum voor reserveonderdelen in China; |
| --- | --- | --- |

(43)

(a)

de O&O-afdeling mobiele installaties van Konecranes, de productielocatie en distributiecentrum voor reserveonderdelen in Zweden en de productielocatie en distributiecentrum voor reserveonderdelen in China;

| (b) | alle productlijnen voor mobiele installaties; alle bestaande voorraden eindproducten, onderdelen, grondstoffen en reserveonderdelen, inclusief overeenkomsten inzake overgangsdiensten voor de opslag van reserveonderdelen, plus de apparatuur voor productie, testen en onderhoud; |
| --- | --- |

(b)

alle productlijnen voor mobiele installaties; alle bestaande voorraden eindproducten, onderdelen, grondstoffen en reserveonderdelen, inclusief overeenkomsten inzake overgangsdiensten voor de opslag van reserveonderdelen, plus de apparatuur voor productie, testen en onderhoud;

| (c) | O&O- en pijplijnprojecten, plus bijbehorende informatie; |
| --- | --- |

(c)

O&O- en pijplijnprojecten, plus bijbehorende informatie;

| (d) | klant-, distributeur-, agentuur- en leveringsovereenkomsten die zijn aangegaan door de juridische entiteiten die tot de af te stoten divisie behoren; |
| --- | --- |

(d)

klant-, distributeur-, agentuur- en leveringsovereenkomsten die zijn aangegaan door de juridische entiteiten die tot de af te stoten divisie behoren;

| (e) | Konecranes zal alles doen wat redelijkerwijs in zijn vermogen ligt ten behoeve van de overdracht van overeenkomsten inzake de levering van mobiele installaties die niet zijn aangegaan door de juridische entiteiten die tot de af te stoten divisie behoren. Mochten de klanten niet met de overdracht instemmen, dan zal Konecranes zich tot het uiterste inspannen om een andere oplossing voor de overdracht van de betreffende divisie te zoeken; |
| --- | --- |

(e)

Konecranes zal alles doen wat redelijkerwijs in zijn vermogen ligt ten behoeve van de overdracht van overeenkomsten inzake de levering van mobiele installaties die niet zijn aangegaan door de juridische entiteiten die tot de af te stoten divisie behoren. Mochten de klanten niet met de overdracht instemmen, dan zal Konecranes zich tot het uiterste inspannen om een andere oplossing voor de overdracht van de betreffende divisie te zoeken;

| (f) | merken, octrooien, modelrechten en andere intellectuele-eigendomsrechten en knowhow die thans uitsluitend of hoofdzakelijk binnen de divisie mobiele installaties worden gebruikt; |
| --- | --- |

(f)

merken, octrooien, modelrechten en andere intellectuele-eigendomsrechten en knowhow die thans uitsluitend of hoofdzakelijk binnen de divisie mobiele installaties worden gebruikt;

| (g) | op verzoek van de koper, een licentie voor het gebruik van het merk Konecranes bij de verkoop van bestaande voorraden en reserveonderdelen van producten voor mobiele installaties en een “black-outperiode” waarin het de partijen noch de koper is toegestaan om onder het merk Konecranes producten voor mobiele installaties te verkopen; |
| --- | --- |

(g)

op verzoek van de koper, een licentie voor het gebruik van het merk Konecranes bij de verkoop van bestaande voorraden en reserveonderdelen van producten voor mobiele installaties en een “black-outperiode” waarin het de partijen noch de koper is toegestaan om onder het merk Konecranes producten voor mobiele installaties te verkopen;

| (h) | Konecranes verleent op verzoek van de koper een licentie op die octrooien en andere intellectuele-eigendomsrechten, technologie en knowhow die Konecranes hoofdzakelijk gebruikt voor producten die buiten het bestek van de MEQ-afstoting vallen maar die ook binnen de divisie mobiele installaties worden gebruikt; |
| --- | --- |

(h)

Konecranes verleent op verzoek van de koper een licentie op die octrooien en andere intellectuele-eigendomsrechten, technologie en knowhow die Konecranes hoofdzakelijk gebruikt voor producten die buiten het bestek van de MEQ-afstoting vallen maar die ook binnen de divisie mobiele installaties worden gebruikt;

| (i) | op verzoek van de koper biedt Konecranes ook tijdelijke dienstverleningsovereenkomsten aan, onder meer met betrekking tot platformen voor monitoring en onderhoudsbeheer op afstand. Voor TruConnect geldt dat Konecranes, indien de koper dat wenst, voor mobiele installaties een duplicaat van TruConnect kan bieden. |
| --- | --- |

(i)

op verzoek van de koper biedt Konecranes ook tijdelijke dienstverleningsovereenkomsten aan, onder meer met betrekking tot platformen voor monitoring en onderhoudsbeheer op afstand. Voor TruConnect geldt dat Konecranes, indien de koper dat wenst, voor mobiele installaties een duplicaat van TruConnect kan bieden.

| (44) | Dit pakket bevat tevens een clausule inzake een vooraf aangeduide koper. |
| --- | --- |

(44)

1.2.7.   Beoordeling van de voorgestelde verbintenissen

| (45) | De Commissie meent dat het KAS-pakket alle horizontale overlap wegneemt die door de transactie wordt veroorzaakt op de markt voor RTG-kranen en op de markten voor containerliften en portaalheftrucks. Het KAS-pakket bestaat tevens uit een levensvatbare en eigenstandige divisie die duurzaam en doeltreffend met de fusieonderneming kan concurreren. Vooral de omgekeerde afsplitsing van de Stargardfabriek en de licentie, gevolgd door een black-outperiode voor het merk Kalmar dragen bij aan de aantrekkelijkheid en de levensvatbaarheid van de af te stoten divisie. Daarnaast worden de uitvoeringsrisico’s van die afstoting beperkt door de clausule inzake een vooraf aangeduide koper, in combinatie met de goedkeuring van de Commissie die nodig is om activa in de Stargardfabriek te kunnen behouden. |
| --- | --- |

(45)

| (46) | De Commissie meent dat het MEQ-pakket de horizontale overlap in de markt voor mobiele installaties wegneemt, alsook het risico op afscherming van afnemers in de markt voor spreaders voor mobiele installaties. Het MEQ-pakket bevat tevens een levensvatbare en concurrerende divisie die duurzaam en doeltreffend met de fusieonderneming kan concurreren. Daarnaast zorgt de clausule inzake een vooraf aangeduide koper ervoor dat de transactie pas wordt uitgevoerd nadat de Commissie een koper heeft goedgekeurd, waardoor eventuele uitvoeringsrisico’s worden verkleind. |
| --- | --- |

(46)

| (47) | De Commissie is in haar ontwerpbesluit derhalve tot de conclusie gekomen dat, op basis van de door de partijen ingediende verbintenissen, de aangemelde concentratie niet zal leiden tot een significante belemmering van de concurrentie op de volgende markten: RTG-kranen, containerliften en portaalheftrucks, reachstackers, heftrucks voor lege containers, zware vorkheftrucks en spreaders voor mobiele installaties. |
| --- | --- |

(47)

V.   CONCLUSIE

| (48) | Om de bovengenoemde redenen luidt de conclusie van het besluit dat, mits de door de partijen aangegane verbintenissen volledig worden nagekomen, de voorgenomen concentratie de daadwerkelijke concurrentie op de interne markt of een wezenlijk deel daarvan niet op significante wijze zal belemmeren. |
| --- | --- |

(48)

| (49) | Derhalve moet de concentratie overeenkomstig artikel 2, lid 2, en artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-Overeenkomst verenigbaar worden verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst, onder de voorwaarden en verplichtingen die moeten waarborgen dat de betrokken ondernemingen de verbintenissen nakomen die zij jegens de Commissie zijn aangegaan. |
| --- | --- |

(49)

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

(2)  Bekendgemaakt in PB C 215 van 7.6.2021, blz. 8.

(3)  Het gaat daarbij om de horizontale overlap op de markt voor STS-kranen (“ship to shore”), de markt voor op rails voortbewogen portaalkranen en de markt voor automatische stapelkranen; de potentiële overlap op de markt voor automatisch gestuurde voertuigen en de markt voor terminaltrekkers, alsmede het verticale verband tussen de markt voor kraanspreaders (upstream) en mobiele havenkranen (downstream).

---

V Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Europese Commissie

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/70 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/70

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR)

Voor de vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

(2022/C 298/08)

1.

Deze aanmelding betreft de volgende ondernemingen:

| — | Hedin Group (Zweden); |
| --- | --- |

—

Hedin Group (Zweden);

| — | de activiteiten van Wiesenthal Autohandels AG in Slowakije, bestaande uit Motor-Car Bratislava spol s.r.o.. (“Motor-Car”, Slowakije) en Mercedes-Benz Financial Services Slovakia s.r.o. (“MBFSS”, Slowakije). |
| --- | --- |

—

de activiteiten van Wiesenthal Autohandels AG in Slowakije, bestaande uit Motor-Car Bratislava spol s.r.o.. (“Motor-Car”, Slowakije) en Mercedes-Benz Financial Services Slovakia s.r.o. (“MBFSS”, Slowakije).

Hedin Group zal uitsluitende zeggenschap in de zin van artikel 3, lid 1, punt b), van de concentratieverordening verkrijgen over het geheel van Motor-Car en in MBFSS een minderheidsdeelneming die geen overwegende zeggenschap oplevert, verwerven.

De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen.

2.

| — | Hedin Group: de groot- en detailhandel in nieuwe motorvoertuigen en originele onderdelen, de kleinhandel in gebruikte motorvoertuigen en reserveonderdelen en de reparatie en het onderhoud van motorvoertuigen in Zweden, België, Duitsland, Nederland, Noorwegen, Zwitserland en Finland; |
| --- | --- |

—

Hedin Group: de groot- en detailhandel in nieuwe motorvoertuigen en originele onderdelen, de kleinhandel in gebruikte motorvoertuigen en reserveonderdelen en de reparatie en het onderhoud van motorvoertuigen in Zweden, België, Duitsland, Nederland, Noorwegen, Zwitserland en Finland;

| — | Motor-Car: de detailhandel in motorvoertuigen en reserveonderdelen en in de reparatie en het onderhoud van motorvoertuigen, voornamelijk in Tsjechië, Hongarije en Slowakije; |
| --- | --- |

—

Motor-Car: de detailhandel in motorvoertuigen en reserveonderdelen en in de reparatie en het onderhoud van motorvoertuigen, voornamelijk in Tsjechië, Hongarije en Slowakije;

| — | MBFSS: verlenen van financierings- en leasediensten in verband met de distributie van voertuigen van de Daimler-merken in Slowakije. |
| --- | --- |

—

MBFSS: verlenen van financierings- en leasediensten in verband met de distributie van voertuigen van de Daimler-merken in Slowakije.

3.

Er zij op gewezen dat deze zaak in aanmerking komt voor de vereenvoudigde procedure zoals uiteengezet in de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2).

4.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na de datum van deze bekendmaking hebben bereikt. De volgende referentie moet altijd worden vermeld:

M.10814 – HEDIN / MOTOR-CAR

Opmerkingen kunnen per e-mail, per fax of per post aan de Commissie worden toegezonden. Gelieve de onderstaande contactgegevens te gebruiken:

E-mail: COMP-MERGER-REGISTRY@ec.europa.eu

Fax +32 22964301

Postadres:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1 (“de concentratieverordening”).

1

(2)  PB C 366 van 14.12.2013, blz. 5.

2

---

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

| 5.8.2022 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 298/72 |
| --- | --- | --- | --- |

5.8.2022

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 298/72

---

Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie

(2022/C 298/09)

Deze mededeling wordt bekendgemaakt overeenkomstig artikel 17, lid 5, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie (1).

MEDEDELING VAN EEN STANDAARDWIJZIGING WAARBIJ HET ENIG DOCUMENT WORDT GEWIJZIGD

“Coteaux Varois en Provence”

PDO-FR-A0725-AM02

Datum van mededeling: 18.5.2022

BESCHRIJVING VAN EN REDENEN VOOR DE GOEDGEKEURDE WIJZIGING

1.   Naam van de benaming

De spelling van de benaming “Coteaux Varois en Provence” is in het hele productdossier geharmoniseerd om Varois met een hoofdletter “V” te schrijven.

Deze harmonisering heeft geen gevolgen voor het enig document.

2.   Zones waarin activiteiten plaatsvinden

Hoofdstuk I, punt “IV - Gebieden en zones waarin activiteiten plaatsvinden” van het productdossier voor de benaming “Coteaux Varois en Provence” is aangevuld met de verwijzing naar de officiële geografische code die de lijst van gemeenten per departement op nationaal niveau erkent en vaststelt. Deze redactionele wijziging maakt het mogelijk om voor het geografische gebied te verwijzen naar de in 2020 geldende, door het INSEE gepubliceerde versie van de officiële geografische code en om de afbakening van het geografische gebied juridisch zeker te stellen.

Het enig document is aangevuld met deze verwijzing naar het deel “geografisch gebied” en het deel “gebied in de onmiddellijke nabijheid”.

3.   Beheer van de wijngaard

In Hoofdstuk I, punt “VI. – Beheer van de wijngaard” van het productdossier voor de benaming “Coteaux Varois en Provence” zijn de criteria voor de bepaling van de beplantingsdichtheid herzien. Het minimumaantal wijnstokken per hectare is afgeschaft. De beplantingsdichtheid wordt berekend op basis van een maximumoppervlakte per wijnstok van 2,50 vierkante meter. Deze oppervlakte wordt verkregen door de afstand tussen de rijen te vermenigvuldigen met de afstand tussen de wijnstokken. De afstand tussen de rijen mag niet meer dan 2,50 m bedragen en de afstand tussen de wijnstokken binnen eenzelfde rij niet minder dan 0,80 m.

Het punt “Wijnbouwpraktijken” van het enig document wordt gewijzigd.

4.   Bepalingen betreffende het in de handel brengen van producten

In Hoofdstuk I, punt IX “4°- Bepalingen betreffende het in de handel brengen voor consumptie” van het productdossier voor de benaming “Coteaux Varois en Provence” wordt de datum geschrapt vanaf dewelke de wijnen in het verkeer mogen worden gebracht tussen de verschillende marktdeelnemers. De afschaffing van deze datum maakt het mogelijk wijnen vrij in het verkeer te brengen tussen producenten op de markt zodra de wijnbereiding is beëindigd.

Deze wijziging heeft geen gevolgen voor het enig document.

5.   Aangifteverplichtingen

In Hoofdstuk II, punt 3 “Verklaring voorafgaand aan de verpakking” van het productdossier voor de benaming “Coteaux Varois en Provence” is verduidelijkt dat elke marktdeelnemer die een wijn met de benaming wil verpakken, bij de erkende controle-instantie een verpakkingsverklaring voor de betrokken partij moet indienen. De partij wordt gedefinieerd als een homogene eenheid die afkomstig is uit een of meer recipiënten. De van de marktdeelnemers vereiste aangifteprocedures worden opgenomen in het controleplan voor de benaming.

Deze wijziging heeft geen gevolgen voor het enig document.

6.   Belangrijkste punten van het te controleren productdossier

In hoofdstuk III van het productdossier voor de benaming “Coteaux Varois en Provence” wordt de lijst van de belangrijkste punten van het productdossier die worden gebruikt om de producten te controleren, geactualiseerd.

Deze actualisering heeft geen gevolgen voor het enig document.

Ook de contactgegevens van de controleautoriteit zijn bijgewerkt, in het punt “Contactgegevens” van hoofdstuk III van het productdossier.

ENIG DOCUMENT

1.   Naam van het product

Coteaux Varois en Provence

2.   Type geografische aanduiding

BOB – beschermde oorsprongsbenaming

3.   Categorieën wijnbouwproducten

| 1. | Wijn |
| --- | --- |

1.

Wijn

4.   Beschrijving van de wijn(en)

1.   Analytische beschrijving

KORTE BESCHRIJVING

De wijnen met de benaming “Coteaux Varois en Provence” zijn niet-mousserende wijnen die kunnen worden onderverdeeld in rode, rosé- en witte wijnen.

Bij het bottelen hebben de rode wijnen een appelzuurgehalte van maximaal 0,4 gram per liter.

Na gisting hebben de wijnen een gehalte fermenteerbare suikers (glucose + fructose) van ten hoogste 4 g/l voor witte en roséwijnen en 3 g/l voor rode wijnen.

De wijnen hebben een natuurlijk alcoholvolumegehalte van ten minste 11 %.

De overige analysecriteria sluiten aan bij de Europese regelgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | in milli-equivalent per liter |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

in milli-equivalent per liter

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

2.   organoleptische beschrijving

KORTE BESCHRIJVING

De droge roséwijnen met een frisse en levendige roze kleur worden geproduceerd op basis van de drie Provençaalse variëteiten cinsaut N, grenache N en syrah N en worden gekenmerkt door aroma’s van vers fruit en vaak van rode vruchten. Soms wordt de complexiteit van het aromatische profiel verrijkt door toetsen van kruiden of van mediterraan struikgewas, die doen denken aan tijm, rozemarijn, brem, jeneverbes enz. Deze wijnen hebben een goed evenwicht tussen frisheid en smaakstructuur.

De rode wijnen zijn voornamelijk afkomstig van de harmonieuze vermenging van de grenache N, syrah N en mourvèdre N. De wijnen zijn genereuze, goed gestructureerde en goed geconserveerde wijnen met rijke en zijdeachtige tannines en fruitige toetsen die evolueren naar geuren van kruiden en mediterraan struikgewas.

De droge witte wijnen worden hoofdzakelijk gemaakt van het druivenras vermentino B, vaak gecombineerd met de druivenrassen grenache B, clairette B, e sémillon B of ugni blanc B. Deze wijnen zijn delicaat geparfumeerd. Ze hebben een goed evenwicht tussen versheid en rondheid.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | in milli-equivalent per liter |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

in milli-equivalent per liter

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

5.   Wijnbouwpraktijken

5.1.   Specifieke oenologische procedés

Teeltwijze

Beplantingsdichtheid:

Elke wijnstok beschikt over een grondoppervlakte van maximaal 2,50 m2. Deze oppervlakte wordt verkregen door de afstand tussen de rijen te vermenigvuldigen met de afstand tussen de wijnstokken.

De afstand tussen de rijen mag niet meer dan 2,50 m bedragen en de afstand tussen de wijnstokken binnen eenzelfde rij niet minder dan 0,80 m.

| — | De wijnstokken worden kort gesnoeid (Gobelet-snoei of Royat-snoei);
  Elke plant heeft maximaal 6 vruchttakken met een maximum van 2 ogen, of maximaal 12 ogen per stok. |
| --- | --- |

—

De wijnstokken worden kort gesnoeid (Gobelet-snoei of Royat-snoei);

Elke plant heeft maximaal 6 vruchttakken met een maximum van 2 ogen, of maximaal 12 ogen per stok.

| — | De druivenrassen cabernet-sauvignon N en syrah N mogen worden gesnoeid tot de lange snoei “Guyot”, met een maximum van 10 ogen per stok, waarvan 8 ogen op het lange hout.
  Tijdens de vegetatieperiode is irrigatie slechts toegestaan bij aanhoudende droogte die de goede fysiologische ontwikkeling van de wijnstokken en de goede rijping van de druiven verhindert. |
| --- | --- |

—

De druivenrassen cabernet-sauvignon N en syrah N mogen worden gesnoeid tot de lange snoei “Guyot”, met een maximum van 10 ogen per stok, waarvan 8 ogen op het lange hout.

Tijdens de vegetatieperiode is irrigatie slechts toegestaan bij aanhoudende droogte die de goede fysiologische ontwikkeling van de wijnstokken en de goede rijping van de druiven verhindert.

Specifiek oenologisch procedé

Bij de bereiding van de roséwijnen mag voor most en jonge wijnen die na de persing nog aan het gisten zijn, houtskool voor oenologische doeleinden worden gebruikt bij ten hoogste 20 % van de hoeveelheid roséwijnen die de wijnmaker voor de desbetreffende oogst bereidt.

Naast de bovengenoemde bepaling moeten de wijnen, wat oenologische procedés betreft, voldoen aan de verplichtingen die zijn vastgesteld op Europees niveau en in het wetboek landbouw en zeevisserij.

5.2.   Maximumopbrengsten

60 hectoliter per hectare.

6.   Afgebakend geografisch gebied

De druivenoogst, de vinificatie en de bereiding van de wijnen vinden plaats op het grondgebied van de volgende gemeenten van het departement Var (op basis van de officiële geografische code van 2020): Barjols, Bras, Brignoles, Brue-Auriac, Camps-la-Source, La Celle, Châteauvert, Forcalqueiret, Garéoult, Méounes-lès-Montrieux, Nans-les-Pins, Néoules, Ollières, Pontevès, Rocbaron, La Roquebrussanne, Rougiers, Saint-Maximin-la-Sainte-Baume, Saint-Zacharie, Sainte-Anastasie-sur-Issole, Salernes, Seillons-Source-d’Argens, Signes, Tavernes, Tourves, Le Val, Varages, Villecroze.

7.   Wijndruivenrassen

Cabernet-Sauvignon N

Carignan noir

Cinsaut N - Cinsault

Clairette B

Grenache noir

Grenache B

Mourvèdre N - Monastrell

Sémillon B

Syrah N - Shiraz

Tibouren N

Ugni blanc B

Vermentino B - Rolle

8.   Beschrijving van het (de) verband(en)

8.1.   Beschrijving van de natuurlijke factoren die bijdragen tot het verband

Het geografische gebied behoort tot de natuurlijke regio “Provence calcaire”. Het gebied vertoont een opmerkelijk reliëf, tussen 600 meter en meer dan 1 000 meter hoog voor het Sainte-Baume-massief, dat in het zuiden begrensd is door de bergen van Toulonnais en Sainte-Baume, in het oosten door de Barre de Saint-Quinis, in het noorden door de plateaus van Canjuers en in het westen door de Mont Aurélien en het massief van Sainte-Victoire. Het omvat 28 gemeenten in het departement Var, gegroepeerd rond Brignoles.

Binnen het geografische gebied zijn de percelen, die nauwkeurig zijn afgebakend voor de oogst van de druiven, in overeenstemming met de gebruiken die worden gehanteerd voor de aanplanting van wijngaarden.

De geologie en topografie ervan worden enerzijds gekenmerkt door een reeks glooiende klei-kalksteenhoudende vlakten met oost-west-oriëntatie, afgewisseld met gebieden van “gravettes” (plaatselijke term voor steenachtige aanslibbingen en puin) en silex, en anderzijds door een hoogvlakte, bestaande uit triassische formaties, waar de belangrijkste waterlopen van de Var ontspringen.

De hoogteligging van de wijngaarden, tussen 350 en 500 meter voor de hoogst gelegen percelen, en de aanwezigheid van kalkhoudende rotsachtige massieven die de maritieme invloeden tegenhouden, verlenen het mediterrane klimaat van het geografische gebied een meer continentaal karakter, zoals blijkt uit de aanplantingen van groene eik in de regio Brignoles en truffeleik meer naar het noorden. De jaarlijkse neerslag varieert van 700 mm tot 900 mm en de gemiddelde temperatuur schommelt rond 13 °C. De herfst en de lente zijn vaak zeer mild. De zomers worden gekenmerkt door soms verzengende hitte gedurende de dag, die wordt getemperd door koelere nachten. De winters zijn zeer koud en hard, meer uitgesproken dan in de rest van de Provençaalse regio.

Het wijnbouwgebied, gelegen tussen de beboste kalksteenmassieven, bevindt zich op een bodem van klei die afkomstig is van ontkalking en op de piedmont van kalksteenhellingen die met steenachtige aanslibbingen zijn bedekt. De valleien zijn smal en de bekkens zijn op verschillende hoogten geïndividualiseerd. Het wordt omgeven door het geografische gebied van de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Côtes de Provence” en dat van de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Coteaux d’Aix-en-Provence”, maar onderscheidt zich door de aard van de uitsluitend kalkhoudende (of klei-kalkhoudende) bodems en het koelere klimaat.

8.2.   Beschrijving van de menselijke factoren die bijdragen tot het verband

In het Romeinse tijdperk waren al wijnstokken aanwezig, maar de uitbreiding ervan kwam tot stilstand vanaf de invasies van de barbaren van de 5e en 6e eeuw. Daarna kenden de wijngaarden een nieuwe bloeiperiode, onder impuls van de monniken van de abdij van Saint-Victor en vervolgens de Tempeliers en de graven van de Provence, die in Brignoles waren gevestigd. Deze wijnen werden hoofdzakelijk lokaal geconsumeerd, met name op de tafels van de Comtes de Provence of in het parlement van Aix, vanaf de middeleeuwen tot het einde van de 19e eeuw.

De continentale ligging van het geografische gebied heeft de landbouwers ertoe gebracht autarkisch te leven door op een en hetzelfde perceel wijnstokken, granen en olijfbomen te verbouwen, waardoor een typisch oullière-landschap is ontstaan.

Zoals bij alle provençaalse wijngaarden zijn de wijnstokrassen zeer divers als gevolg van uitwisselingen via de communicatiekanalen tussen Spanje, Italië en de Rhône-vallei, die het geografische gebied doorkruisen. Geleidelijk werden een twaalftal druivenrassen geselecteerd op basis van hun aanpassingsvermogen aan de kenmerken van het gebied en hun geschiktheid om kwaliteitswijnen te produceren, waaronder de rassen cinsaut N, grenache N en grenache blanc B, mourvèdre N, syrah N, tibouren N, carignan N, clairette B, ugni B en vermentino B (plaatselijk bekend als rolle).

Het einde van de 19e eeuw, een periode die werd gekenmerkt door de ontwikkeling van de bauxietmijnen rond Brignoles, was gunstig voor de ontwikkeling van de wijnbouw omdat mijnwerkers op zoek waren naar extra inkomsten. Deze ontwikkeling in de exploitatie van wijngaarden versterkte de invloed van de samenwerking die aan het begin van de 20e eeuw is ontstaan en zeer sterk verankerd is de “centre Var”.

De naam “Coteaux varois” kwam in 1945 voor het eerst voor in een verordening tot vaststelling van de wijnprijzen. In een besluit van 29 januari 1975, aangevuld door een ander besluit van 18 december 1978, is het productiegebied van de “Vin de Pays des Coteaux varois” vastgesteld. Het besluit van 28 juni 1984 erkent de beschermde oorsprongsbenaming “appellation d’origine vin délimité de qualité supérieure “Coteaux varois””. De gecontroleerde oorsprongsbenaming is op 26 maart 1993 erkend onder de naam “Coteaux varois” en vervolgens op 2 augustus 2005 onder de naam “Coteaux varois en Provence”.

In 2009 werd 117 500 hectoliter geproduceerd op 2 560 hectare door 81 particuliere en 10 coöperatieve kelders.

Roséwijnen zijn goed voor 85 % van de productie, rode wijnen voor 12,5 % en witte wijnen voor 2,5 %.

8.3.   Causale interacties

Het mediterrane klimaat met een continentale invloed, dat koeler is dan in de kustgebieden, in combinatie met steenachtige klei-kalkhoudende bodems met een evenwichtige waterhuishouding die gemakkelijk opwarmen, bevordert de goede rijping van druiven en polyfenolen door de waterstress te beperken. De afwisseling van koele nachten en warme dagen, wat specifiek is voor dit geografische gebied tijdens het zomerseizoen, draagt bij tot de verbetering van de kwaliteit en de rijping van polyfenolen, met name in de periode voorafgaand aan de oogst. Dit polyfenolische kenmerk is een van de oorzaken van de rijkdom en de fijnheid van de tannines van de rode wijnen.

De wijngaarden staan onder invloed van de mistral, een krachtige, koude en droge noordelijke wind, die hen gezond houdt gedurende hun hele groeicyclus omdat hij de ontwikkeling van cryptogamische ziekten beperkt, met name na de frequente stormen in augustus.

Al deze kenmerken bevorderen een rijpe en geconcentreerde oogst die gezond, fruitig en complex is, met een aangenaam en karakteristiek evenwicht tussen rondheid en levendigheid.

De faam en de reputatie van wijnen met de gecontroleerde oorsprongsbenaming “Coteaux Varois en Provence” nemen toe, in het hart van de Provence, dankzij de dynamiek van de producenten die profiteren van een “Maison des vins”, dat gehuisvest is in de voormalige abdij van La Celle, een plaats van stilte en bezinning. De wijngaard is omgeven door een rij cipressen en is op Franse wijze aangeplant met een collectie van meer dan 80 druivenrassen uit de Provence.

9.   Andere essentiële voorwaarden (verpakking, etikettering, andere vereisten)

Rechtskader:

Nationale wetgeving

Soort aanvullende voorwaarde:

Afwijking betreffende de productie in het afgebakende geografische gebied

Beschrijving van de voorwaarde:

Het gebied in de onmiddellijke nabijheid waarin de wijnen bij wijze van uitzondering mogen worden bereid, bestaat uit het grondgebied van de volgende gemeenten (op basis van de officiële geografische code van 2020):

| — | departement Var: Besse-sur-Issole, Carcès, Correns, Cotignac, Cuers, Entrecasteaux, Flassans-sur-Issole, Montfort-sur-Argens, Pierrefeu-du-Var, Pourcieux ; |
| --- | --- |

—

departement Var: Besse-sur-Issole, Carcès, Correns, Cotignac, Cuers, Entrecasteaux, Flassans-sur-Issole, Montfort-sur-Argens, Pierrefeu-du-Var, Pourcieux ;

| — | departement Bouches-du-Rhône: Auriol. |
| --- | --- |

—

departement Bouches-du-Rhône: Auriol.

Rechtskader:

Nationale wetgeving

Soort aanvullende voorwaarde:

Aanvullende bepalingen betreffende de etikettering

Beschrijving van de voorwaarde:

| a) | - Op de etiketten van de wijnen mag de grotere geografische eenheid “Vin de Provence” worden vermeld.
  De lettertekens van de vermelding van die grotere geografische eenheid mogen hoger noch breder zijn dan de lettertekens van de naam van de gecontroleerde oorsprongsbenaming.
  De grotere geografische eenheid “Vin de Provence” bevindt zich in hetzelfde gezichtsveld als de naam van de benaming. |
| --- | --- |

a)

- Op de etiketten van de wijnen mag de grotere geografische eenheid “Vin de Provence” worden vermeld.

De lettertekens van de vermelding van die grotere geografische eenheid mogen hoger noch breder zijn dan de lettertekens van de naam van de gecontroleerde oorsprongsbenaming.

De grotere geografische eenheid “Vin de Provence” bevindt zich in hetzelfde gezichtsveld als de naam van de benaming.

| b) | - Op het etiket van de wijnen mag de naam van een kleinere geografische eenheid worden vermeld op voorwaarde dat:






  — | het gaat om een plaatsnaam die is opgenomen in het kadaster; |
| --- | --- | --- |

b)

- Op het etiket van de wijnen mag de naam van een kleinere geografische eenheid worden vermeld op voorwaarde dat:

—

het gaat om een plaatsnaam die is opgenomen in het kadaster;

| — | die naam vermeld staat op de oogstaangifte. |
| --- | --- |

—

die naam vermeld staat op de oogstaangifte.

De lettertekens van de betrokken plaatsnaam mogen niet groter of breder zijn dan de helft van de lettertekens van de naam van de benaming.

Link naar het productdossier

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-56db90a9-1adb-44fb-806d-d89e584cfdf9

---

(1)  PB L 9 van 11.1.2019, blz. 2.

---